ШтШтш

wâ

ы.

р.

ЩШиШ

i'v; V.

t:

■в

шкт

ивя»

III

Й:й

ШШ

шш

шш

mmmm

■н

il

■н

I:

в^——

Ili

им

шшяЁЁШШшшЁтяшт»шШштшт ш

■MÜ

iÉgifîSIM

ПН

нм(Н1

ii!

щЩВш

—

Biblioteka Politechniki Krakowskiej

шши

л~

s£3_gs=^

4U

1§ж'

mm

ад

sęjsss*

yU

PSsäs

f.

Ъ -Г

te~uy

ад»'

ST. BARABASZ

SZTUKA LUDOWA NA PODHALU

CZĘŚĆ I i II

SPISZ I ORAWA

KSIĄŻNIC A-ATLAS — L W Ó W - W A R S Z A W A

•ą

«Й

№.

4Ъ Й ,cf

Biblioteka Politechniki Ki akowskiej

SZTUKA LUDOWA NA PODHALU

ST. BARABASZ

SZTUKA LUDOWA NA PODHALU

CZĘŚĆ I i II

SPISZ I ORAWA

ZJEDNOCZONE ZAKŁADY KARTOGRAFICZNE I WYDAWNICZE TOW. NAUCZ. SZKÓŁ ŚREDN. I WYŻSZ. SP. AKC.

LWÓW - WARSZAWA

19 2 8

CO

Cu

co

ST. BARABASZ

/0

KSIĄŻNICA-ATLAS

gw

ZJEDNOCZONE ZAKŁADY KARTOGRAFICZNE I WYDAWNICZE TOW. NAUCZ. SZKÓŁ ŚREDN. I WYŻSZ., SP. AKC.

LWÓW - WARSZAWA

19 2 8

|y> i'à bOĄ

498

KLISZE, SKŁAD I DRUK WYKONANO W ZAKŁADACH GRAFICZNYCH S. A. KSIĄŻNICA-ATLAS

WE LWOWIE

\ i.

SMAKÓW .

A.»

B

*#»

*W4Ü№h'

Àkc. Nr.

Spisz

ztuka ludu polskiego rozwijała się od wieków, tkwiła w ludzie od początku jego bytu, zanim jeszcze historja pierwsze wzmianki o istnieniu tego ludu podała. Zdolności artystyczne względnie zdobnicze są u ludu naszego silnie rozwinięte, przejawia się to zwłaszcza w strojach, zdobieniu sprzętów domowych, ceramice, budowie chat i kościołów, w urządzeniu ich wnętrza, ołtarzach i ławach kościelnych, które są przeważnie utworami ludowemi, w obrusach i haftach kościelnych, a zwłaszcza w krzyżach i kapliczkach przydrożnych, których napewno żaden artysta cechowy lub miejski nie tworzył.

Z żalem przyznać należy, że to zamiłowanie do zdobnictwa w niektórych okolicach naszego kraju zanika. Przyczyny tego są różne. Zmienione warunki życiowe, powstawanie fabryk, które zatrudniając ludność okoliczną od wczesnej młodości, absorbują jej czas doszczętnie, tworzą z ludzi maszyny, przytępiają umysł i ogłupiają do tego stopnia, że poza wypoczynkiem po pracy, o niczem więcej myśleć oni nie są w stanie.

Emigracja do Ameryki działa na ich twórczość równie niekorzystnie, z tą jednak różnicą, że wyrabia pewną przedsiębiorczość i chęć szybkiego zysku, ale zato pozbawiła całe okolice naszego kraju strojów ludowych, przyzwyczaiwszy ludność do ubierania się w międzynarodową tandetę.

Okolicą, gdzie stosunkowo najwięcej przechowało się okazów sztuki ludowej, jest Podhale.

Podhale w ściślejszem znaczeniu, są to okoliczne wsie, położone u stóp gór tatrzańskich, zamieszkałe przez ludność góralską. Górale ci trudnią się uprawą jałowej roli, chowem bydła i owiec, które z wiosną wypędzają w góry na paszę na polany zwane halami, i stąd powstała nazwa Podhala. Zczasem tę nazwę rozszerzono na całą okolicę, okrążającą na kilka mil wokoło Tatry.

Ludność góralska męska podczas paszenia bydła w lecie, a zwłaszcza w zimie, gdy niema wiele zajęcia przy gospodarstwie, posiadając dużo czasu wolnego, zajmowała się zdawna wyrabianiem z drzewa przedmiotów dla domowego użytku i z zamiłowaniem je zdobiła. Stąd powstało mnóstwo artystycznie zdobionych rzeczy, jak łyżniki, kądziele, kołowrotki, maglownice, kijanie do prania chust, sąsieki, półki i t. p.

Do ciesiołki ma ten lud zdolności nadzwyczajne, są to urodzeni cieśle, niema dla nich trudności konstrukcyjnych, którychby nie potrafili wykonać siekierą. Ich domy drewniane są pod względem stosunków i wykonania doskonałe i mają swój odrębny styl. Domy te są budowane na węgieł z płazów, t. j. z drzewa przerżniętego wzdłuż

na dwie połowy, przyczem strona wewnętrzna drzewa wygładzona, obrócona jest do środka izby.

Przeciętny dom góralski składa się zwykle z dwóch izb, sieni i komory. Do sieni wchodzi się przez drzwi główne, których obramienie jest szerokie, w charakterystyczny sposób wiązane i łukowo u góry zakończone. Zajmuje ono całą szerokość sieni. W sieni jest drabina, rzadziej schody, wiodące na strych. Po obu stronach sieni są drzwi, prowadzące do izb, białej i czarnej. Czarna jest ta, która służy za kuchnię i równocześnie za mieszkanie. W niej znajduje się piec kuchenny z okapem, sprzęty kuchenne, jak szafka na naczynie, listwa na obrazy, łyżnik, oraz łóżko, ławy, stół, stołek i skrzynia.

W białej izbie jest urządzenie takie same jak w czarnej, brak tylko pieca kuchennego i łóżek. W obu izbach zamiast szaf, wisi u pułapu drążek długi z przy-odziewą. Obok mała komórka służy za spiżarnię.

Na domu jest dach dwuspadkowy bez dymników, kryty gontami lub deskami. Ozdobę domu stanowią szczyty dachowe, drzwi i okna przez swoją konstrukcję, czasem ganeczek na słupach.

Typ ten ulega pewnym odmianom, zależnie od tego, czy posuwamy się na wschód, t. j. na Spisz, lub też na zachód na Orawę.

Spisz i Orawa położone u stóp Tatr, stanowiące dalszy ciąg naszego Podhala, zaciekawiały oddawna, tern bardziej, że były niejako odgrodzone od nas, znajdowały się bowiem pod innym rządem i trzeba było pewnego uporu, aby przedsięwziąć badania tam pod okiem władz podejrzliwych i mówiących nieznanym nam językiem.

Czasem w przejeżdzie do Bialskich Grot, Szmeksu, lub Zamków Orawskich, widywało się tamtejszych mieszkańców, których strój oryginalny, zwłaszcza kobiecy, pociągał oczy. Wówczas nie marzyło się o tem, z wyjątkiem może kilku jednostek, pracujących nad uświadomieniem tamtejszego ludu w kierunku polskości, że te ziemie mogą nam być kiedyś zpowrotem oddane.

W lipcu 1902 roku odbyłem w towarzystwie profesorów: Romana Zawilińskiego i Kaźmierza Nitscha wycieczkę na Spisz. Zwiedziliśmy około 20 miejscowości, prawie samych wsi polskich.

Idąc od Szaflar przez Gronków, przekroczyliśmy rzekę Białkę i zwiedziliśmy Nową Białą, Trypś, Wyżnie i Niżnie Łapsze, Niedzicę, Starą Wieś, Śmierdzonkę z Czerwonym Klasztorem, Haligowce, Rychwałd, Podoliniec, Toporzec, Relów, Hagi, Hanuszowce, Frankową Wielką, Osturnię, Łapszankę i Jurgów, gdzie przeszedłszy zpowrotem Białkę, znaleźliśmy się znowu na naszem Podhalu i wróciliśmy do Zakopanego.

Wycieczkę tę odbywaliśmy przeważnie pieszo ; materjał w zakresie sztuki ludowej spotkałem tam tak wielki, że uwzględniwszy zmęczenie, spowodowane wydatnym nieraz marszem i brak aparatu fotograficznego, którego nie miałem do swego rozporządzenia, mogłem zanotować zaledwie małą część tego, co widziałem.

Spisz i Orawa przedstawiają dla badacza sztuki ludowej podhalańskiej prawdziwą kopalnię, tak, że bez poznania ich nie można należycie ocenić tego materjału, jaki

mamy po tej stronie Tatr. To, co u nas spotykamy, wydaje się bardzo skromne i ubogie wobec tamtego. Typy domów, dachów, zdobienie szczytów przedstawiają tam większą rozmaitość, również zaopatrzenie izb w sprzęty jest bogatsze, zwłaszcza na Orawie.

Na Spiszu uderza natomiast brak pięknych łyżników i ubóstwo ich form. Znajdują się zato często jarmarczne półokrągłe łyżniki, lub też proste; długie deseczki bez żadnych ozdób, z otworami na łyżki (rys. 67, 68, 82). Być może, że łyżniki zostały tam przez zbieraczy wykupione, jak się to i u nas dzieje, a na ich miejsce nie zrobiono innych, niema ich bowiem obecnie kto robić. Emigracja do Ameryki zadaje i tutaj stanowczy cios sztuce ludowej, niszczy ją nieubłaganie. Dotyczy to zarówno strojów, jak i zdobnictwa sprzętów.

Wyjątek pod względem łyżników stanowi Jurgów, gdzie znajdują się jeszcze pięknie rzeźbione, wyrabiane na miejscu łyżniki, o znanym typie jurgowskim (rys. 83, 84).

Znajdujemy natomiast wiele pięknych stołów, zwłaszcza w niektórych wsiach, jak w Haligowcach, Łapszach, Rychwałdzie. Stoły te wyrabiają na miejscu, podobno najwięcej w Giblu. Przedstawiają one różne typy, jak stoły ze skośnemi nogami i wiszącą szufladą, bardzo silne i ciężkie w formach (rys. 74, 76, 77), albo stoły o dwóch nogach (rys. 73, 75), lub też szafkowe (rys. 72).

Niektóre z nich pochodzą z dawnych czasów, jak np. stół w Haligowcach u Zielonki pamięta cztery pokolenia, tamże u Anny Niedowszczyk stół z szafką i toczo-nemi nogami, jest zupełnie stoczony przez robaki, że ledwo trzyma się w całości. Są także opatrzone datą, jak stół we Frankowej, w domu pod 1. 5, który nosi datę 1878 r. i krzyż, wykładany drzewem, oraz ma na nogach przyczepione wypukło rzeźbione barokowe rozety.

Stołków z deskowem oparciem bardzo mało spotykałem, zastępują je zwykłe fabryczne krzesła.

Półki na naczynie (szafki ścienne) są proste i mało zdobione, listwy zaś, t. j. półki na obrazy święte i ozdobniejsze talerze są takie same, jak na naszem Podhalu.

Skrzynie widzi się takie jak w Nowotarszczyźnie, zielono malowane z czerwonemi ozdobami. Skrzynia we Frankowej (rys. 69) jest wyjątkowym okazem, który prawdopodobnie został skądinąd przywieziony, w każdym razie jest to utwór sztuki ludowej i to niepośledni.

Wobec tego, że rząd węgierski nie pozwalał na budowę domów drewnianych, spotyka się tam więcej domów murowanych, niż u nas, z dobudowaną sienią z drzewa i drewnianym, bogato zdobionym szczytem. Widzi się to zwłaszcza w Białej, Podo-lińcu i Toporcu, gdzie przeważają szczyty łamane.

Szczyt bywa często pięknie zdobiony promieniami, wyrzynanemi w liście i kwiaty (rys. 28, 30), zakończony półokrągłym daszkiem i ozdobiony pazdurem, zwanym tu pachołkiem lub turniczką, noszącym krzyż lub chorągiewkę. Zamiast pazdura bywa często umieszczona deseczka ozdobnie wyrzynana, ze słońcem i promieniami utwo-rzonemi z gwoździ. Takich pachołków możnaby wielką kolekcję zebrać, taka jest ich rozmaitość, widać ambicja cieśli zasadzała się na tern, aby się o ile możności nie powtarzać (rys. 2, 3, 7, 9, 15, 19, 21, 22, 24, 25, 27, 42, 43, 44, 45).

Na dachach są często dymniki, które na Podhalu rzadko się spotyka.

W bramie nad drzwiami i w ścianie szczytowej widzi się otwory dla przepuszczenia światła, rzadko kiedy są to zwykłe dziury, starano się je ozdobić, nadając im różne kształty, jak to rys. 11, 12, 13, 31, 32, 33, 35, 36, 37, 38, 41 pokazują.

Wiązanie odrzwi i obramień okiennych jest podobne, jak na naszem Podhalu, okna tu i ówdzie są ozdobione stolarską robotą, jak się to widzi w Nowym Targu (rys. 8).

Gdzie niegdzie zachowała się jeszcze późnogotycka forma zakończenia drzwi i okien (rys. 1, 6, 16).

Sosręby, umieszczone równolegle do okien, są w przeważnej części podobne jak w Zakopanem i w zdobieniu przedstawiają dosyć rozmaitości.

Ugrupowanie domów w wielu miejscowościach jest takie, jak np. w Nowej Białej : domy zwrócone szczytami do ulicy, środkiem której płynie potok. Ponieważ parcele są wąskie, przeto budynki gospodarskie buduje się wgłąb parceli i łączą się one z domem mieszkalnym w jeden szereg.

Szerokość ściany szczytowej domu zajmuje wielka izba mieszkalna i sień wjazdowa z bramą i mniejszą w niej umieszczoną furtką. Przez sień wchodzi się wgłębi do małej kuchni, z tej do równie małej izdebki, a stąd do izby mieszkalnej na froncie. Jest to ten sam rozkład, jaki widzimy w starych domach Nowego Targu.

Obok domu znajduje się jeszcze czasem brama wjazdowa na oborę.

Kościoły przeważnie murowane, nie przedstawiają większego interesu. Zato kościółek drewniany w Trypsiu jest bardzo ciekawy (rys. 17). Obity gontami do samego dołu, z wieżą nad babińcem, przedstawia typ znany u nas w Polsce z XVI i XVII wieku. Według zapisków kościelnych powstać miał w r. 1567.

Pułap ma płaski z desek obitych listwami, w nawie głównej małe zaskrzynienie, tęczy zaś niema, może została usuniętą.

Na ścianach i pułapie są malowane sceny z historji świętej, umieszczone w polach przedzielonych kolumnami, z datą 1647 r. Malowidła te dosyć zniszczone, nie wykazują maniery, noszą charakter XVI wieku.

Drzwi do zakrystji są typowe góralskie, jak również ich okucia.

Materjał, w niniejszej pracy podany, jest zaledwo drobną cząstką tego, co napotkałem, a nadmieniam, że notowałem przeważnie tylko to, co mi się zdawało od-miennem od rzeczy u nas się znajdujących. Wobec tego, że tych zabytków z każdym rokiem mniej znajdziemy, giną one bowiem bezpowrotnie wskutek zmienionych warunków życiowych i innych przyczyn, należy jak najrychlej zorganizować akcję w celu notowania i robienia zdjęć przedmiotów z zakresu sztuki ludowej na Spiszu i Orawie, z pewnym zgóry zakreślonym programem, zwłaszcza gdy mamy teraz ułatwiony dostęp do tych świeżo odzyskanych ziem.

Spis Tablic

Tablica I. Rys. 1. Łapszanka. Odrzwia.

„    2.    Relów. Słońce na    szczycie domu.

„    3.    Relów. Pazdur ze    słońcem (pachołek).

„    4. Relów. Umieszczenie okien w wykrzesanej ścianie.

„    5.    Rzepisko. Schody    z belek na bagnistem podwórzu    domu    pod    1.    37.

„    6.    Frankowa Wielka.    Obramowanie okna    i    takież    odrzwia    u    Czarnogórskiego.

„    7. Hanuszowce. Pachołek na szczycie domu.

„    8.    Hanuszowce. Gzemsowanie okna.

„    9.    Hanuszowce. Szczyt domu.

„ 10. Hanuszowce. Szczegół bramy: słup z zastrzałem.

„ 11. Hanuszowce. Brama.

„ 12. Hagi. Otwory nad drzwiami.

„ 13. Hagi. Otwory nad drzwiami.

„ 14. Podoliniec. Brama do sieni w domu murowanym pod 1. 28.

Tablica II. „ 15. Trypś. Pachołek na szczycie domu.

„ 16. Trypś. Drzwi do zakrystji.

„ 17. Trypś. Widok kościoła.

,, 18. Trypś. Zawias drzwi kościelnych.

„ 19. Wyżnie Łapsze. Zakończenie szczytu.

„ 20. Wyżnie Łapsze. Słup ganku.

„ 21. Wyżnie Łapsze. Dymnik.

„ 22. Wyżnie Łapsze. Szczyt domu z turniczką.

„ 23. Wyżnie Łapsze. Dźwirze domu pod 1. 19.

„ 24. Wyżnie Łapsze. Turniczka.

„ 25. Niżnie Łapsze. Dymnik.

„ 26. Niżnie Łapsze. Zawias drzwi kościoła, na drzwiach data ich pomalowania: 1652. „ 27. Niżnie Łapsze. Szczyt domu z turniczką.

Tablica III. „ 28. Biała Spiska. Dom organisty.

„ 29. Biała Spiska. Szczegół szczytu tego domu.

„ 30. Biała Spiska. Szczyt murowanego domu pod 1. 49.

,, 31. Podoliniec. Dom murowany pod 1. 166.

„ 32—33. Podoliniec. Szczegóły okien strychowych tego domu.

„ 34. Podoliniec. Dom murowany.

„ 35. Toporzec. Otwory w szczycie domu.

„ 36. Toporzec. Szczyt domu pod 1. 35 — tamże belek z datą i nazwiskiem:

1833, Johan Dyrlak.

„ 37. Toporzec. Otwory w szczycie.

„ 38. Toporzec. Szczyt murowanego domu pod 1. 15.

Tablica III. Rys. 39—40. Toporzec. Szczegóły listew tego szczytu.

41.    Toporzec. Otwory w bramie murowanego domu.

Tablica IV.

42.    Wyżnie Łapsze. Turniczka domu (zob. rys. 22).

43.    Biała. Turniczka domu pod 1. 49 (zob. rys. 30).

44.    Podoliniec. Turniczka (zob. rys. 34).

45.    Toporzec. Turniczka domu pod 1. 26.

46.    Hanuszowce. Okno z zawalonego domu Kaspra Soji pod 1. 178 z czarnej bielonej izby. Wobec dłuższego niegdyś sosrębu, izba ta jest późniejsza od niego, a zatem prawdopodobnie i okna są późniejsze, ozdoby na nich o wiele lepiej cięte, niż na sosrębie.

Tablica V.

47—48. Hanuszowce. Sosrąb z zawalonego domu Kaspra Soji. Końce wychodzą daleko na zewnątrz, data schowana w ścianie, zatem ten sosrąb był poprzednio w izbie większej. Układ desek pułapu zwyczajny na Podhalu, deski z fazami.

49.    Hanuszowce. Sosrąb u Józka Wnęcaka z r. 1800, umieszczony w ścianie okiennej.

50.    Niżnie Łapsze. Spód sosrębu.

Tablica VI.

51—52. Hanuszowce. Sosrąb z datą 1887.

53—54. Łapszanka. Sosrąb.

Tablica VII.

55—56. Jurgów. Sosrąb u Jakóba Binka z datą 1856.

57—58. Frankowa Wielka. Sosrąb z napisem: 0 Sanctus Sanctus Sanctus Dominus 0 Deus. Sabaoth Edificavit A. D. Petras 1791. 0 Bardzo dobrze zachowany, głęboko rzeźbiony, obecnie wbudowany w ścianę domu jako płaza.

W domu pod 1. 5. jest sosrąb z datą 1773 i napisem: „Błogosław Boże ten dom i tech luzi ktorzi w nim“. Rysunek ozdób ten sam, jak na powyższym sosrębie, lecz mniej zręcznie cięty, pod spodem dwie gwiazdki zwykłe, w środku wiatrak w kole.

Tablica VIII.

59—60. Rzepisko, Sosrąb robiony około 1880 roku.

61.    Rzepisko. Sosrąb wbudowany w ścianę w domu pod 1. 37, z datą 1837 i odwrotnie wyrytem imieniem Jezus.

Tablica IX.

62.    Biała. Sosrąb z datą 1850 u Simka Bernarcika, tamże łyżnik bez przedniej deszczułki.

63.    Biała. Sosrąb z datą 1875 u Jana Bednarcika w domu pod 1. 48.

64.    Biała. Sosrąb w domu pod 1. 48, fundował Michał Bednarcik 1828 roku.

Tablica X.

65.    Wyżnie Łapsze. Listwa.

66.    Trypś. Listwa u Andrzeja Gronki. Tamże sosrąb z r. 1822, ze zwykłą gwiazdą i napisem łacińskim.

67.    Biała. Łyżnik u Jana Bernarcika.

68.    Wyżnie Łapsze. Łyżnik.

69.    Frankowa Wielka. Skrzynia u Czarnogórskiego Matyasa, pomalowana na kolor ciemno wiśniowy, wierzch i boki bez ozdób i antab. Tamże jest stół świerkowy, robiony na miejscu z datą 1874 r.

70.    Niżnie Łapsze. Galeryjka listwy u Butarka Jędrzeja. Tamże sosrąb z datą 1807 r.

71.    Haligowce. Galeryjka listwy.

72.    Haligowce. Stół z szafką u Anny Niedowszczyk. Maciutek Józef 60-letni (w r. 1902) pamięta ten stół już jako stary.

73.    Niżnie Łapsze. Stół o dwóch nogach u Butarka Jędrzeja.

Tablica X. Rys. 74. Rychwałd. Stół świerkowy z inkrustowanym krzyżem, robiony w Giblu. Tamże belek środkowy zdobny w gwiazdy.

Tablica XI.

75.    Haligowce. Stół o dwóch nogach u Michała Jurniaka (do Michała na Mościsku).

76.    Haligowce. Stół z szufladą wiszącą, który według twierdzenia właściciela Józefa Zielonki, pamięta cztery pokolenia.

77.    Haligowce. Stół u Józefa Tali. W Haligowcach sosrębów nie widziałem, zwykle belek środkowy ozdobiony jest zprzodu napisem, a u dołu gwiazdami.

78.    Biała. Stołek.

79.    Jurgów. Skrzynka ścienna na noże i zapałki.

80.    Jurgów. Szafka ścienna.

81.    Łapszanka. Półka na naczynie.

82.    Łapszanka. Łyżnik. Va nat. wielk.

Tablica XII.

83—84. Jurgów. Dwa łyżniki, z tych drugi robił Kuba Skowyra z Jurgowa około 1892 r. V2 nat. wielk.

«

Orawa

posób budowania i typy domów orawskich są różne od zakopiańskich, jednak jak to zwykle na pograniczu bywa, spotyka się nieraz tam domy o typie tutejszym, a u nas o typie orawskim. W niektórych miejscowościach panuje zupełna swoboda w układzie budynków na parceli, podobnie jak na naszem Podhalu, gdzie stawiają domy frontem do słońca, w innych zaś, jak w Twardoszynie, Suchej Górze jest pewien rygor w układzie wedle zgóry powziętego planu. Tam z powodu wąskiej parceli, budynek mieszkalny stoi szczytem do ulicy, z nim łączy się stajnia, stodoła, szopa, chlewy i t. p., tworząc długi łańcuch budynków; wzdłuż nich ciągnie się wąskie podwórze.

Ten sposób stawiania domów, zwłaszcza murowanych, ze ścianą szczytową do ulicy, wytworzył na Orawie bardzo ciekawy typ ganeczków, osłaniających wejście do domu od strony podwórza, jak to ma miejsce w Twardoszynie (rys. 14—19). Przedłużony dach nad drzwiami, wspiera się na dwóch słupkach, stojących na murze parapetowym schodów, w którym znów znajduje się wejście do piwnicy.

Każdy z tych ganeczków jest inaczej rozwiązany, lub przynajmniej słupki inaczej wykrzesane, co dodaje wiele uroku budynkom (rys. 14—20).

Przy wstąpieniu na ziemię orawską, zwraca uwagę typ domów z tak zwaną wyżką, znajdującą się pod dachem wzdłuż całego frontu domu. Jest to otwarty ganeczek o niewielkiej wysokości, który czasem bywa zakratowany listwami drewnianemi. Wejście do niego znajduje się zwykle od zewnątrz domu z pomocą przystawionej drabiny, rzadziej ze strychu. Ta wyżka służy do suszenia ziół, lnu, kukurudzy i t. p. (tabl. I).

Domy tego typu spotyka się i u nas we wsiach pogranicznych, jak np. w Toporzysku. W tych domach odrzwia są dosyć wąskie, o pełnym łuku, drzwi szalowane w promienie, których punkt zbiegu znajduje się w punkcie środkowym półkola, (rys. 60), nie zaś poniżej, jak w Zakopanem (rys. 59).

Oprócz tych znajdują się i inne odrzwia kołkowane, o znanym typie podhalańskim (rys. 50), a także i prostokątne.

Jak różnej wielkości bywają otwory drzwiowe, dowodzi zestawienie ich na rys. 50 i 51, gdzie pierwsze wykazują wymiar 115/195 cm, zaś drugie 87/126 cm, oraz na rys. 53, które mierzą 127/157 cm.

W odrzwiach i obramieniach okiennych, fazowanie i wykroje mają nieraz charakter gotycki (rys. 34, 38, 45), co z umieszczoną u góry pułeczką o bogatym profilu, tworzy bardzo ładną całość, przypominającą kamienne obramienia drzwi i okien w starych domach w Krakowie i na Wawelu.

Drzwi same są wykonane przeważnie robotą stolarską z wypełnieniami (taflowe), rzadziej ciesielską. We wszystkiem znać chęć zdobienia, odrzwia nawet zewnętrzne są ryzowane w kwiaty.

Dachy, oprócz szczytowych z małą strzeszką, są także półszczytowe (rys. 8) i łamane (rys. 11, 13). Dymniki są dosyć częste, pazdurów jest wielka rozmaitość.

Układ belek w pułapie jest taki sam, jak w okolicy Zakopanego, z wyjątkiem w tych domach, które mają okna w ścianie szczytowej, tam albo wcale sosrębu niema, lub też końce jego wspierają się nad oknami i drzwiami.

Zdobienie sosrębów podobne jak na całem Podhalu, wyjątek stanowią sosręby profilowane (rys. 65, — 65 a).

Ze rozeta rzeźbiona na sosrębach oznacza słońce, dowodzi sosrąb ze Suchej Góry (rys. 70), gdzie w jej miejscu znajduje się półksiężyc, oraz sosrąb z Chyżnego (rys. 72), mający obok środkowego słońca księżyc w pełni i wietek.

Podnieść należy charakterystyczny typ bramy do obejścia gospodarskiego (rys. 29, 30) z furtką. Bramy takie widuje się często na Orawie. Pochodzenie ich jest prawdopodobnie słowackie.

Dzwonnica wiejska w Witanowej (rys. 27) jest podobna do dzwonnicy w Witowie, tylko posiada w okienkach głośnice.

Kościółek cmentarny w Twardoszynie posiada wokoło chodniki kryte (soboty) z bardzo charakterystycznem wejściem do nich (rys. 21, 23, 24).

Sprzętów roboty miejscowej spotyka się wiele, znać na nich umiłowanie ludu do zdobienia. Zwłaszcza listwy, służące do umieszczenia obrazów i cenniejszych naczyń, są piękne i często o dwóch piętrach.

Szafki narożne są ozdobione wałkami toczonymi, kratką, profilami, lub kształtnem okuciem. Szafka apteczna u Kapuściaka (rys. 121) jest wykonana z drzewa o pięknych krętych słojach i dobieranych w barwie, z okuciem mosiężnem w dwugłowe orły.

Starych stołów i stołków wiele się znajduje, stołki nie mają jednak tak pięknej formy, jak w okolicy Zakopanego.

Łyżniki są inne, przeważnie ramowe i mało zdobione, co piękniejsze są prawdopodobnie pochodzenia z naszych wsi.

Dom Kapuściaka w Sarniej przedstawia istne muzeum sztuki ludowej, wszystko, co w nim się znajduje, zostało przez Jana Kapuściaka wykonane, począwszy od drzwi, okien, stołów, stołków, ławek, łóżek, listew na obrazy, skończywszy na szafce aptecznej, a wszystko posiada piękno artystyczne.

Z tego wszystkiego widać, że lud zamieszkujący Orawę jest pracowity, posiada zmysł piękna, lubi ozdabiać swą siedzibę i nadawać rzeczom codziennego użytku piękną formę.

Spis Tablic

Tablica I. Rys. 1. Sarnia. Dom Ignaca Kapuściaka, budował Jan Kapuściak 1859 r.

2.    Szczyt ganku tego domu.

3.    Słup drewniany ganku.

4.    Szczegóły słupa.

5.    Pazdur.

6.    Szczegół wyżki.

7.    Podwilk. Pazdur.

8—10. Podwilk. Typy dachów, dymnik.

11.    Sarnia. Dach z łamanym szczytem.

12.    Sucha Góra. Szczyt domu Jana Mamaćka.

13.    Twardoszyn. Ściana szczytowa domu.

14.    Twardoszyn. Ganki.

15—16. Twardoszyn. Ganek.

17.    Twardoszyn. Głowica słupka.

18.    Twardoszyn. Ganek.

19.    Twardoszyn. Ganek.

20.    Twardoszyn. Słup.

21.    24. Twardoszyn. Kościółek cmentarny.

22.    Twardoszyn. Okno w prezbiterjum, wyrobione z jednej sztuki drzewa.

23.    Twardoszyn. Wejście główne do kościoła.

25.    Twardoszyn. Nagrobek kamienny.

26.    Cimhowa. Szopa z podcieniami.

27.    Witanowa. Dzwonnica wiejska.

28.    Witanowa. Wejście na cmentarz.

29—30. Witanowa. Brama przy domu leśnego.

31—32. Sarnia. Drzwi wewnętrzne u Ignaca Kapuściaka. Fundował Jan Kapuściak 1859 r.

33.    Podwilk. Odrzwia w domu nr. 150 Józefa Jabłońskiego.

34.    Sarnia. Okno od strony izby u Kapuściaka.

35.    Sarnia. Szczegół półki okiennej u Kapuściaka.

36.    Orawka. Szczegół półki nad drzwiami u Jana Bąka. Gwiazdki na gadziku i listwie wypalone stemplem.

37.    Orawka. Odrzwia wewnętrzne, a — profil.

38.    Orawka. Okno od wewnątrz.

39.    Orawka. Wieszadło na przyodziewek u Ign. Paniaka.

40.    Ryś. Wypust sosrębu z czarnej izby u Jana Bąka.

41.    Orawka. Dźwirze zewnętrzne u Jana Grobarczyka.

42.    Orawka. Dźwirze wewnętrzne u Paniaka, a, b — profile tych drzwi.

Tablica II.

Tablica III.

Tablica IV.

Tablica V.

Tablica VI.

Tablica VII.

Tablica VIII.

Tablica IX.

99

99

99

99

99

99

99

99

99

99

99

99

99

99

99

99

99

99

99

Tablica IX. Rys. 43. Orawka. Zawias tychże drzwi, umieszczony z drugiej strony. Tablica X.

Tablica XI. Tablica XII.

Tablica XIII.

Tablica XIV.

Tablica XV.

Tablica XVI.

Tablica XVII.

ff

Tablica XVIII.

Tablica XIX.

44.    Orawka. Odrzwia wewnętrzne u Grobarczyka.

45.    Orawka. Okno, u Grobarczyka.

46.    Orawka. Szczegół półki okiennej u Grobarczyka.

47.    Orawka. Ryś.

48—49. Jabłonka. Odrzwia wewnętrzne u Józefa Stachulaka.

50.    Sucha Góra. Drzwirze zewnętrzne u Jana Mamaćka.

51.    Sucha Góra. Drzwirze zewnętrzne.

52.    Ryś.

53.    Sucha Góra. Drzwirze domu zewnętrzne.

54.    Chyżne. Drzwirze stajenne.

55.    Chyżne. Drzwirze wewnętrzne z datą 1826 r.

56.    Chyżne. Odrzwia wewnętrzne u Jana Sobczaka z datą 1871 r.

57.    Chyżne. Odrzwia zewnętrzne w domu Gnidy z około 1837 r.

58.    Drzwirze stajenne podwójne, t. j. letnie i zimowe.

59.    Chyżne. Drzwirze u Jury Cyrula.

60—61. Chyżne. Typowe drzwirze zewnętrzne na Orawie u Sobczaka.

62—63. Belek pułapu z datą 1859 r.

64.    Podwilk. Sosrąb u Ignaca Biedaka.

65.    Sarnia. Sosrąb u Kapuściaka z napisem: Mayster Johan Szobcsak, mesie Oktober dna roku 1859. Rozeta na spodzie sosrębu.

65 a. Sarnia. Sosrąb. Profil sosrębu.

66—67. Sucha Góra. Sosrąb z napisem: Budował Martyn Harmata, r. 1859. 68—69. Sucha Góra. Sosrąb z napisem: „Fundator Martin Spla, 1865 r.“ Końce ozdobione ząbkami.

70—71. Sucha Góra. Sosrąb u Jana Santer’a, n. 78.

72—73. Chyżne. Pułap u Jana Sobczaka, środkowy belek nosi napis : „Fundator Maco Sopćak IHS IMA roku dna 16 juni 1871“. Gwiazda barwiona czerwono.

Tablica XX.

Tablica XXI.

Tablica XXII.

Tablica XXIII.

Tablica XXIV.

Tablica XXV.

74—75. Orawka. Trzeci od okna belek pułapu, zestrugany u góry, u Pawiaka.

76—77. Orawka. Piąty od okna belek pułapu, wzięty ze starej izby i stażowany.

78—79. Orawka. Sosrąb u Jana Bonka z napisem: „aano roku 1842, me-sjce Juniusa dna 14, fundatur Jano Kowalcjk“.

80—81. Orawka. Sosrąb u Józefa Grobarcika z napisem: „roku 1843, dna mesice 27 juliusa fundatur Ignac Grobarcik“. Wstęgi rzeźbione i z tylnej strony sosrębu, ściany izby koloru mahoniu (barwione krwią bydlęcą).

82—83. Sucha Góra. Szafka ścienna u Jana Harmaty.

84—85. Orawka. Szafka narożna w domu Kośmy Wałka, dawniej Stefana Fifańskiego.

86.    Orawka. Łyżnik (4 rzędy dziur).

87.    Jabłonka. Łyżnik półokrągły.

88.    Zuberec. Szafa (świerkowa) na leśniarce w Brestowej, robił ją Jan Tar-czak z Polhory.

89.    Szczegóły szafy, widok z boku.

90.    Orawka. Szafka narożna.

91—92. Orawka. Półka ścienna jaworowa z łyżnikiem, koloru mahoniu, ze zbioru St. Barabasza.

93 a, b, c. Orawka. Listwa u Grobarcika.

Tablica XXV. Rys. 94 d, e. Sarnia. Listwa u Kapuściaka. Tablica XXVI.

У»

Tablica XXVII.

95.    Chyżne. Stół u Jana Sobczaka.

96.    Chyżne. Stół u Ign. Majera.

97.    Orawka. Stół u Ignaca Szczechura z przed stu lat.

98.    Orawka. Stół u Bąka.

99.    Podwilk. Stół u Jana Cielucha.

100.    Chyżne. Stół.

101.    Sarnia. Stół u Kapuściaka.

102.    Sucha Góra. Stół u Pikuli.

Tablica XXVIII.

Tablica XXIX.

Tablica XXX.

Tablica XXXI.

Tablica XXXII.

103. Orawka. Ława z przekładanem oparciem.

104—105. Sarnia. Ława u Kapuściaka.

106.    Orawka. Ława pod ścianą.

107.    Orawka. Stołek.

108—109. Chyżne. Stołek u Hubioca.

110.    Orawka. Stołek u Hubioca.

111.    Jabłonka. Stołek u Józefa Stachulaka.

112.    Podwilk. Stołek u Pieronka.

113.    Orawka. Stołek.

114.    Chyżne. Stołek u Sobczaka.

115—116. Sarnia. Łóżko u Kapuściaka.

117—120. Orawka. Łóżko.

121—125. Sarnia. Szafka u Kapuściaka z drzewa jaworowego z pięknym zawiłym słojem, politurowana, jako ukucie użyte są orły dwugłowe z mosiądzu. Robił ją stary Kapuściak.

126.    Jabłonka. Łyżnik.

127.    Orawka. Okucie zamku z drzwi kościelnych.

128.    Chyżne. Kądziel u Hubioca.

129.    Sucha Góra. Łyżnik u Jana Kadzia, odrobił go Maciej Kadzia ze starego 80-letniego łyżnika. ¹/з nat. wielk.

130.    Sucha Góra. Łyżnik bukowy u Macieja Oklapka (odłamany krzyż). Vs nat. wielk.

131.    Sucha Góra. Łyżnik, robił Maciek Jurysty około 1840 г. ¹/з nat. wielk.

132.    Sucha Góra. Łyżnik, robił Maciej Santer. Уз nat. wielk.

ЕЗ

i

111-13604

CS

Biblioteka Politechniki

111-13604

[r—

cv

Г,

Mi

(fil

ps

jr V.

ШШштт

* :ł

4.

ST. BARABASZ

• л- •.    ••

li *

SZTUKA LI NA POD

CZĘŚĆ I I II

SPISZ I ORAWA

KSIĄŹNICA-ATLAS — L W Ó W-W A R S Z A W A

Biblioteka Politechniki Krakowskiej

100000302938

i

Tablica I

4v

чЧ

Й

г.-

a

Ilf

II

I

У/Л

i

li

h №

i i

%

I

h

j

1Ш

%

4P-.

r

%

»

Д

MM'ulll/lllinlT

2

ш

m

IR

«Г5

111

§

■■■

ti

Iff

¹

I

Ж

!

и(

:

ii

i

V

Ш ° X ⁰

Peasant art in Poland

J

9

M

№

wm

I" /

1

7

Orawa

i

Г- - •

у

ш

jnïï|j]

5

1

и

SZTUKA LUDOWA NA PODHALU

ir%

:

St. Barabasz

wmiwm

ШГЕ

si-

1

«»Il b

-mn

-fa

= ^E

filii

i

4

1

Д£=-

i

:___i'

i

:

3

L’art paysan en Pologne

L    }

■

.

*

Tablica II

Мщ

liii

’"Sr—.

г;

Peasant art in Poland

rl

;x

%l!Hi '

IfMrP f

'^bfeK'f

ЩЖ :

PO=c

"=Г

^f==£.

S3

II

=]з^ :

II'

•<^

5s

/Ж1

- ^-P^R ¹ i

i# §55^ ¹ ■

iiłefe

I i ч l u lli

"i

Orawa

wÊm-*

к I

хяЪччлх!⁻'. '~-

ÎN

7 ~r /

"\

<7

ÉÊml ^

JP

Ш.

<>/

wßßl

щв0Щ¹>

silpÿi;

1 \ \ ₍ ', ■ '

|ж \

SZTUKA LUDOWA NA PODHALU

£7.

/////г

11 i \ \l\ii

r(S

J8§

■JPa

tê

Ш.И

Шк

ШМ !

7»

■ «Mil

71 J

4‘M -1

St. Barabasz

I-

wi

('

oo

Ч|ЩР

k7 ,'M I''⁴!⁴ '

Мн ’, .-1 ) 74 \ 1 \ l V

il

mm

(Щ Щ>||Г

CO

L’art paysan en Pologne

s*

mmmm

иШвй1

liv

18

ÆMÊk

V,

шт&'г

W,

Pi

и

II

'■nft

li

17

ЦЦИ1

'jl;

16

ii

ggl

jag

ni

il

j=s>c

is

fL

vl

V//

wi

Wmmß.

SvJLVVj

vlln

hr'

Mi

i!|

V,

IÖÜ

ршш

о    ~t—.

-&?Zr^r~Z

/4

ÏÏÎ

hi

luit

'a

Hi

20

2«

mi

i'l

19

W^ÿSi—F

di

11111ЯШ

(И

' /J

li.) III

l/l

■À

У'/'У

ГГ\

•111

■/,

rs

l¹^.

ЗаЩОЩ!

^ ^ i:" -v-p

■щ\

‘.il?

ШЁЁЖшЁЁшжтж

'ШШёЯЁ1ёЁ1ЯШ.

g§7

! ’Щ

mm

4-" Z'

^ z' #

fi

-rs

K>

i ii uj

i№

WTS

22

rffe

O.

иг

t/.

■\

23

■jÉj

md

,\

Шщк

WjmÊËL

iß!

lu

Г—

зз ==|1|

£S

//

55|S?j    —~gg- i]

gU-.r

J,

Л)

—=s

24

23

..    ч

KRAKÓW

w.

/j

ШЁл

I LTIJf\gj%

■uiili    

УЗЮГЧВ

I LTIJf\gj%

ll

26

UlL

«I

lifl

jy

1Ш11

ипж“

Тт и i

liiiliU

29

Il

JP

jnflrÆvZ?!

=?;}-

iftiiTwpÿTOïïJnt^    ifiîfiiiîfiïïtiт п

sZćhz    'jst/SbJsiAj> <e%./A\/À,/А /А ,-i\ --.a.    ^ аЛАЙйьлкJLa-,

ШРШ1

fft \Wi

i\

jj.

sv;

//

<Ä

«s

V/

31 IS

Wk

m.

lii

“1Г== W

in

~r

«ш

•ill

ill

----4|

äfÄ

r--s=

■F7

TT

38

ЯГ)

m

Tablica VI

*

/;

«.

i

'i

!

;o

-I <•

->v*

==Mih

Peasant art in Poland

100 cm

/

II

.1

¹

i

I

/(

i r.

/

32

Orawa

I

//

! I li

V.

I

li

Ó

SZTUKA LUDOWA NA PODHALU

!!

H

TïïïïT

i

I j!

Щ

Im

m

'-I

Sil

St. Barabasz

m

m

i

i

t

:

i

i

«

m

:

i

i

i

7

/

31

L’art paysan en Pologne

Tablica VII

8

^г„~

.Пхж¹

i

Mi

Ш

2=S

Л

iß

I

ty

I

pV-^L/t

---y.:..'

i

?

iii

m

34

i

?£

a

Vb

100 cm

Peasant art in Poland

1

Ł.v_.

Orawa

ш

£Ш>.

z!f=ą*

y

S

IV

li

-С

IV

wm

i !///// /

Wm?

Ш

i

.7^-т/^уДул--/У^у-

3l.-7—7

Ö

У

7? V

ar

SZTUKA LUDOWA NA PODHALU

/

ii

, i

V7

$ШЙ

St. Barabasz

ХХч>

Ф:=

f_—

:C.

S.'

Ns

Ш;-х

I

t£

L’art paysan en Pologne

Tablica VIII

/7

• Qł

Peasant art in Poland

зав

1 ¹ V

im!

id

38

'I

»IlkS

100 cn

Orawa

39

MI

SZTUKA LUDOWA NA PODHALU

St. Barabasz

ii

It¹

i \V !

i m

liMra

III l

37

L’art paysan en Pologne

Tablica IX

tz

Peasant art in Poland

/i

1,

w

1ГЛ \W\

\Z

\v

~<з>

tua 001

42

Orawa

A.

al

43

ii

H-h-h

SZTUKA LUDOWA NA PODHALU

11

15

0)1

У?

St. Barabasz

/'

M'

41

L’art paysan en Pologne

I

#

Tablica X

yO.

*:=?§

rbriufir.

^4 uifo-

ii

Peasant art in Poland

ü§

II

Щ

Ш-

II

46

47

100 cm

ł-

i!

ТЦ

45

Orawa

--—

~~

~7~~n A\

H+++Î-

SZTUKA LUDOWA NA PODHALU

'[tl

it

li

U'{

1,1

I,

c^>

St. Barabasz

u\ ?

L’art paysan en Pologne

%

«•

i

#

,/ * e' \

( МрХУИ)! i

*

Tablica XI

ft

СГ?

Peasant art in Poland

8.

Orawa

СЕТ} I

o-

SZTUKA LUDOWA NA PODHALU

tt

i.

ira-д

jl:

ui

MM

\\

St. Barabasz

r^Trr-r

00

TT

L’art paysan en Pologne

■Ч.

■S.

'S.

«

.<v\\

-о -II

‘ О

■

>

«вс

9ш % •w*

О;

■■t !

©    ф\

ч

»

Tablica XII

Jß

ш

___С yy с—'

-----С С

л\

Peasant art in Poland

-'•-С.':::

ч\

SST-

I/

NN.

ÏÏ

51

ICO c«i

Orawa

— с > —•s'»

■СУТ"

€ Ä-

с:

\Г/,

Fâ?

э-

z'

>■

v\

...с« >

■Tilfp

' I\\ШЖ

Osb

"с г—

SZTUKA LUDOWA NA PODHALU

Mtlg

r;

-i-

r-£r-c::

«r?

J_

Sr

Л⁴

<=zrr>

SI

~W

[\

NS

>\Tg

'S

a......

St. Barabasz

rJ\

Y<

3a=

ccsn

Ks>

Ci

fei

ca

---ca

~ c -

—Ç ■?'

50

L’art paysan en Pologne

t

i ’

!

г •*?'"

■

W. \

/■

?

S

Tablica XIII

iT

1

#

V,

Peasant art in Poland

o

V/,

i

UlO 001

\

I)

i

+

Orawa

Г

7

$

!

ó

/

iilł

SZTUKA LUDOWA NA PODHALU

3%

&

&

&

St. Barabasz

■Qf

PM

и

Ш

!\

VI

S3

L’art paysan en Pologne

%

»

Tablica XIV

/4P 111

\Л

Peasant art in Poland

agrares*

ill

Ш!==г

\\Ьёш

100 cm

56

Orawa

SZTUKA LUDOWA NA PODHALU

I!

11—ИИ

jj_| 11 ) iT* Г i 11 П

St. Barabasz

If

55

L’art paysan en Pologne

ШМ

. •

f'V.. ;

« '

é

/#*“,.U4Sty/o { МрЯУИХ I

111;®

vViV.« il¹

Tablica XV

ii!

Peasant art in Poland

■ш

||

‘Ш

Cs

wo 001

58

Orawa

ill

è Гк

SZTUKA LUDOWA NA PODHALU

!1

\/A

г • li

14

SI

St. Barabasz

Jr

\V"

57

L’art paysan en Pologne

»

чх. 'A-

<И

-S"

"v\

Vi

г?

Peasant art in Poland

7л

<CP

100 cm

09

Orawa

61

-r

æ'-

\m

32=4

SZTUKA LUDOWA NA PODHALU

Wà

"X

ïï

IA

TT s

РРЙ

/лг//

o'

шт

St. Barabasz

—а-—-

§ЩйШ1й!

>_

59

L’art paysan en Pologne

#

I МрЯУО V

►

4

.

r-r

-u

ÉEE

-каОШт-

аш

—Я*Г~

öd о-Я'пта Häg

psp

62

HZ

W U 0/<Ла.    / ЯТ?

IN

<s>

ГЧ

v'

izStófl lov

63

yPj=^

\i,

_Vj_

V-B

sa

64

[il III H nf

10

20

30

40 cm

ÏSU

;âSj£

P-

65

65

KRAKÓW $

V ^

.

ч

rVÇ

ял

o>

66

Ж^_

•67

10

20

30

40

50

60 cm

^лТТГ

-<

-<

--<

ятт^-i

---<

_<

i*__

р*

‘Г;,

Н. . -

Ч?

;'л

~<

1>

[к -

_<

к-

%?

I»

łK

и--

< ►'

h>

I»

»-rfy-

63

► -V--

||> ■

>-

5-

I*—i

llv-lk -

mm

П»

It*—

УЧ~А~

Ik'

« £

Щ:1fej

____—

\V i

<-

69

*

KRAKÓW '■

Щ ⁴ '

■к

It

>

70

1

I

/ \

t<3

fc

:Г<-

►"<

-7И

'•^ä    ----X

П.

X

/ —

-4

n> <----

m

i

as

iw\

Sä

i

ж

%

i

L'Xv

<3

за

чЯ

'Л

ÏÎT

A

m

w

t

T7

i

1

i

Ш

m

1

A :

mum

m

li

№

,

'Ql

\\

m

i

<N

i

/

,rJi

i

(\l

Щр£34*= —

\r

v<3>

cn

' \

-.RAKÓW

*

/■

#

ay

74

;•

ч>

Гг

75

HhHhiiI

-л.

Хч'

li

76

77

*>

VA

r-

,4\

Ui'* fr*T| ^ h ' V:

50c/n

'O _\

4=rl^-

:I:KW

r=r=rM-ARIÏA=

УИ

r\

kr I

v%

Iii i.

'///'•

ggs?3

v;<

A-

v\

'A£=ź

78

ГР,

79

10

20

30

40

50 cm

■y^XZ

Л?

t АЖ гА/ц

4—A<=^

Й..

—- P5 ______

~ l/m

'^=ÿÿL=

____IPb F}

э©£-

H:

■*£«£

-\hL^D

80

cr cr.

> 5> S>

<r cr ■X> x>

es cf et <f cr «' :ъ

L> 3>    SS S>

^_____

J>

!>-

;-ate=œr;r»K'-i?

_____~

Шwmam

' —-^ ^

sT~g

81

t KRAKÓW

/0    #    a / '

4$^«chnie*J '

^"“fSSÿ, ёШММй®*^

Tablica XXII

r

0

i

.. w

<

13

□

а

iïiTiiii iiiTi ïïiTiniiiniB?^:.- :

Igiiiffiiigiyigłuiia

s

i

и

>—

г⁵

и

^ i'd juuuuQI - ШВЙ

Г /1 I V , I III i ni

N

50

01-

ш

ш

%

€

$

1%,

ш

3

и

i

а

j tôpEnnnnïïII]

lwi

□

с

üMfiiifififiinm

i

30

&

20

i

01

Peasant art in Poland

I

I

b

PI

/

rV

H:

и

и

- —

(Шш

“ГТГ

ГГ

о

58

и

и

Я

Я

Ы

И

Y,l

4

и

84

Гм

w

^тт

Orawa

11

cza ош пш

I I i

W1 ш т та

83

л

St. Barabasz

К^^У^у^ч/У^у^-^Л/Ч/УУУ^у^УУ^^чЛ^У^А/УУ^/Ч^чЛу^^ ./УЧЛ^УУ?

i

71

/

100

'^^ллл/vv

87

SZTUKA LUDOWA NA PODHALU

т

y

If

i

ТмТ

fi

I

il

I

/

!

M

+

I

Gdfe

lÿ¹"

i

I

.

il

О

i-'iilb

iii

\

il

82

____Ш1ПЫ

У ¥    у y yjgf у

86

L’art paysan en Pologne

P

■

Tablica XXIII

. ni

izr¹-:

J#*

c:

s-gfer.

-&

<10

■Æ.

tr

Peasant art in Poland

va V

śss^śsŁ^

VA V

V AV

VA V

VAV

VA*

Orawa

C>\

oo

~%?Ж

0    1    2    3    4    5    6    7    8    9    100 cm

SZTUKA LUDOWA NA PODHALU

wm

iii

!•

r;

.i'

88

■r

<'

.ï

St. Barabasz

L’art paysan en Pologne

■uiili ........    ..........

w    м.    4*

f Мр^ГМ

Tablica XXIV

IШШ////////Л

L 1

|»»m I

92

Peasant art in Poland

■H

IiîIHii.î

I.

-J

50

i I 1 I i i i i : i i ¹ 1 i ii

(iii i!

...

Orawa

-------

^

111

IK

«»* §i

&

Л***.

1»

Mil

<0

.-4(1

fiTil

^©7

St. Barabasz

у / j п i и и ni

Ш1Ш

MiiM

ТЖ

lUiii!

И©. u

^ Щ

- $

чта

f4

•* ©*«

30

' SvC »«

та

штшшшш.

91

40

30

20

Ol

SZTUKA LUDOWA NA PODHALU

кшшпшошишшшМ

©inf

iii.

r#X 1 > 11 i 1 il

‘^4.44.4»*

—©=

ИИ

L’art paysan en Pologne

J

\

\

i

*

л

“    V '&

«QXVSJX ,

%

Tablica XXV

TT

Peasant art in Poland

i.

Шг

°T

a__

рь

ИЛ

s—

Orawa

’!

S—

o__

jj

■I

о--

SZTUKA LUDOWA NA PODHALU

tl

ÎÏ

III

mi

il

- fe

«I

T

OS

со

OS

«i

St. Barabasz

msmm

L’art paysan en Pologne

»7;a

V/

O s'

95

A:

lilii"

Mlii

Iji

lii

96

S3

(m⁷

h\

///Ш

7/

№1

li

i.

V'

I-

w.

lam

ii

97

JIj

98

? 100

i

Ш$Вш

«

ДП11111

\x-

'//A

ШГ

Pmwm.

.jo

m-

V-

//

//

/>

у.

99

100

H.

lilii I ■

n-nlilH

/,

at-

iV

im

ЛЯ

411

uni)

•/

■4

101

c~3

102

BiïÜ

Н+Ж

10    20    30    40

50

60    70    80    90    100

I

I

'

-,

e

Sr* *

3    ?'■

•    a

«

Ш

■

г(&

II

II

II 111

ii¹

iii щЯтт

ms j-mé.

mi

°Д-

103

P'

107

Ум

if

fil

iLâ

jPSZ

C3

fi]

•fr

L;C

Ir CO

PU V/ • ; i,

7.—

Т.та.

ip,

Èji h

ifil

.W'Ubnil

110

vv

ir

108

:/

•==.

Tir

104

s;

105

Jf

-HÄ

ГГ

i ».

—г.-.нгр

EJ

-,

Ili i /Hljjîl

109

-j

fi

он

V"££È-

—=■—■    :з==^

/ш—

Ш- :?■

in,

“Яг

Шт

■t

i*

Uh

!ii|

ll

<v:

fi

æ-зЗ

Ää

дат

épi,

itirp

ferSfZzi,

=i

«îrb

ИЗ

:r---

4Ż

Ù"’

*r-

*=53* -

и

г..:

WP

JP®;

f V. • -----

g,

%é?

“гг;...-

MS“™

ив,:

il

* - *    --------------—* .i—~

tïi -^ySZJrs ~S

Q_

“5”

ni

'i)

V- s о iz: с^"'о"ч=^.

IPB

_o__

,1'!

Æ-

-Ä

114

Ш' .7

115

';!il

“HI

Ш'

:Ч

иб

^qg==»„=~ Hi

nr i

Им iSiii

KEfïS

и;

l'îiidi

il! il

;jll

ii_

in!

il

I-—-'

HU Ü

w,

t'-T lb

1Г

V.

120

~r

Ц

li ijj.

//

V/

из

119

b.

J-4

9 lOOom H--i

£

li

i

o

o

O

o

o

o

o

\o

o

o

o

o

o

o

o

o

WA АЛ

w-

5

m \\

fc\Z

c?

\7

4.

U

/

J

v7V

7

ægL

\v

//

/Z*

/

4

Г7

"4.

a

щш

121

122

123

I

'**//

t.

#

<?

(>

O

<A

£7

R

й‘

124

R

R

y

Й

«

R

R

jV

R

R

R

a

Jii

R

R

«

«

■ty777?<

R

A

«

A

A

A

A

A

A

.5 h

У

TlûJL

A

A S g g g g g

A

» i> P i> Д S> »

125

126

ï

!ü

V

~3gg

till

/*/

11!

оы

'«O

ж

!5^Ш

/:

È

il

£

127

тпщ§>

%

я»

• *

fc-

►<7

«fp

XM#

128

Tablica XXXI

,.ЙУ

-Лз5\

Orawa

:? =

SÄ

irr:

шжЁЁжтзт

ШёШёШВящ

ЩМЙвК

II

ą ш 3

ЦШу

iPfl

*ï

WXł

$т. Barabasz

139

Ьиивд    ' 'Pil jWlUjltTi

iФтЫШЩ/&{у.ы&л(*ШШГ’маг

KI

Peasant art in Poland

SZTUKA LUDOWA NA PODHALU

L’art paysan en Pologne

-

f

■-.

■4

•it;

'

' *

’ -'J&V

Tablica I

//

iii

I*

!!

III

kk.

III

\0

ЧР@ч

Ж

II 'fill

Peasant art in Poland

s.

я«

(Ill

'!

г-«

С,

X,

IT

СП

llli

'ill,

i^r#

10

fêy

r~--—-----

- :_r -1

Tir:

СО

iff W lito

i д ■ fi

NË

Spisz

ИМ

'I

,V'

;l

li

i!

li

II

'I

11 I

i 1 iw IliPlIpi

Щ r^⁵

JT

■I

fi i!

oo

P'

i 4.

IlI

vn

SZTUKA LUDOWA NA PODHALU

*s

чх

!ll

CS

CS

V|

se

ii

Ji

Щ

mi

-i.

:iJ

St. Barabasz

«I

I!

=0——— —- ---

I/

5. e

li

o\

L’art paysan en Pologne

14

4)

■s

-=г"=^ь pEErî>j==;

шт

**г

|й

life

5^j§gp^

ÿf

:г

rî

%ą|

§g

s's

та>'

V4

Peasant art in Poland

тта

I..

4V^

SO

N

ft-11

•э^З

Spisz

St. Barabasz

sfepfe

i^=;—.-pg^l

I-rl " ! - lfeg«£4=t

!■

?-|р:д    ___

ЩШЁШЁЁШ*- ~

toSäsäseSrLrr-¹ ~ «Säfü»'

me

in pik

\*

-:r.

fm:-'

fii x

-■) ~ I

i j i.

_l

_i

"*(—

J I П J_£

sjypii 'if/

та-lit'

H-И J:

Ш

:==:|р=Ц -—д^тгт Ä-Xrr- ~:-r-~- —

r-~

[=ü=di j=|iil

4ЁХ'р% s

Ц=5?    Ü?~=

s?

il

SH J

ii

4м

Tîi h j^TTn, и

I! ifâseï

I iplp,^»r ‘

i i fteg

Billi

br=

nil«

~r

^fE£ÈX^7——■ XvSs^ ■S=rg..' .-=^..УГТ

=sli ?

чЧ

Xt

SZTUKA LUDOWA NA PODHALU

ЕЗШ>£~- - Дл

Äg

в^¹

liw

Tilb

00

ijgferi: Itiäfe^

>Я

'Г

iii

ут

4/

Мч'Ч

S3

ЧП

|bg

IS '

rr

i!¹

I.

|ii

Mi

■éêî

legs*

та/

Éllrara

-rai

Г*}

N

41

Tl

;CW

L’art paysan en Pologne

Tablica III

If

40

J ïïjdg^j,

ЩЩЖ V<

Ui) ЧЯ

Ш1ш\

■#

liii!

HT

IЖ I s

■i

/-V

«Ж

U:.

iii

lilii

•I

41

Sil

с~. fl

33

Spisz

^Wmmtösm^wWWW

39

iii

lilMl

37

¹ liv' :

É”1

СгТ

Peasant art in Poland

т?

I rvWti

38

S?

8?

32

ИЗ

Ż$rrtJ-'6 v3--7— Г

r~F i¹ / /

-Г

36

SZTUKA LUDOWA NA PODHALU

29

ПШ

MMlll.i

Li

-X

-lA.

5-U

V\ i • u

:г—У

TT

li

ШШМъ,

SP

TIT

lii

й>

со

T_,

“■*1 ii

§ж

St. Barabasz

-TIU

|H|

Q;

V-

со

см

Ли-

Ч7Л^

к?

U?

[й

-п

L’art paysan en Pologne

*

-

{ м p >? у л )i

/

✓

Tablica IV

I#

Hi

ШШ

s\

'III¹

Ml

44

sv

Peasant art in Poland

?ii

•ft

100 C/71

N=

00-

45

Spisz

ш

«ЯВ

«О — -

vO

's

I/

:'го

<r> -

C4-

€)

SZTUKA LUDOWA NA PODHALU

5^;

■-Ч #

St. Barabasz

El

42

i-

43

L’art paysan en Pologne

Tablica V

СГ

ш

С~й

Peasant art in Poland

"H'S

•5

gdl

Spisz

zzzzæzz^

~'~ir?2<9s5^

T-Î

<"^oç

40

30

âÜs

V:

Я

*

mm

/

>у.*

20

. ^

10

о

Mi

Nf

F:

Щ

. -Л'

Ш/ЁЕ

ж

SZTUKA LUDOWA NA PODHALU

ćgg^>

St. Barabasz

О

47

4S

■—

49

50

L’art paysan en Pologne

ï

Tablica VI

ш

1ш

Peasant art in Poland

Ш

ЗР*!.‘Я

if Ł

-f:

Æ^__gSSS

1/

Э£

50 cm

SÉ

*

%

—-,

t22$

tv

40

к

'rr

U

ч^-

1^1

V

Spisz

ii-T/E

m

Æ4

r . -

/

r '

•-s?

>r.

•ms

vSe

30

*<

«

as

OS

i

f /

X

/

Yi---

-v-

01

&

Ш

»

■5-

I ;

м

^ *

Л

Ж

0

SZTUKA LUDOWA NA PODHALU

да

=-Ö

IV

^r-/V

i

;7"“5Г

^aJSEikc

iiminiii

St. Barabasz

51

52

____

53

54

?®s=

BfflS

22.

5-5ŚS

L’art paysan en Pologne

Tablica VII

55

<

тттяШЬ

к

Peasant art in Poland

50 с/л

к

m

m

Pu

зу=

t®

У

0m

.—.1

m

gS5sSSg

яг

c\\

^>1

\

K

5-N

Spisz

wm

m

Ww

щ

"m

3ItÄ

sin

1

Ж»

c:

,№E=

i*

mm±

m

f

m

m

ï

-n

: :

8

га

Ш

<i=

0»

30

r

/»

M

20

01

t—

«'4

r

\*

Ъ

II

&

arfl

ъ

4

к

ii

0

11111 ! 11 ! I

5

И

m

rym

ĄrM

—

^(5

Ж

SZTUKA LUDOWA NA PODHALU

fK-

o

i

—

j

№S

»У

Ki—/_e.

St. Barabasz

■

rvj

m

W

55

56

Sô-

57

»

L’art paysan en Pologne

Tablica VIII

*

Peasant art in Poland

4

xP

g

S7

ГЫ

3?

Д. \ А

А~

V

Spisz

■ *

ш

V

LW/r

Г~

к

<

— >

ш

►5

т

ХУ

-4

А

А

ш

ii

— А

*>

к.:

р

л

r_^v^=

la

**È»

5^

ife/

о—

11

.в⁷

r-!

УС—'

i'Y

t

rMm

V

►

►:

✓

Ж

дай

n;

bv>

у

и

7

ж

zs

SZTUKA LUDOWA NA PODHALU

21

И

:|pni

i.k

St. Barabasz

59

09

61

L’art paysan en Pologne

%

V'jä {;>■> "4

V i

Tablica IX

Peasant art in Poland

-1ÊATA

шт

!^=----

50 cm.

Ar

Spisz

ШЩк

ft.

Щ-

»

тшш-

Ш£

-щш

t-

^тшшт

ШШЁшвт

srN

40

30

20

10

mą

SZTUKA LUDOWA NA PODHALU

T<rv

-Л

-Vv

St. Barabasz

62

63

64

L’art paysan en Pologne

te*

УЗЮГЧВ

Tablica X

IŁ

7уУ/7/////77'/гл

ШуШуШ

i ч -».иПпИЗ

70

71

f ni>ч»**i'i. L i^üiiiLlüiiJ¹ »ч»i/i• ii.'HU¹/lUnju//<*•• / i

,\\w\

-X

г-5

//-

",

74

Peasant art in Poland

1-5.

Spisz

99

гш-ш

ГИй¹

г*

И^С    s(^<rbOC3#'j

iiM ïr ç

mli

73

69

SZTUKA LUDOWA NA PODHALU

шш

65

St. Barabasz

'f

li

Ш-==ЫПЁ

ÇvvVvvvvvx

67

68

^Ги^цЮМШ

\=ts

i ib

72

L’art paysan en Pologne

.

«

*

т

/ ф

г

.

Tablica XI

If

J,

111!

да;

M!

i,

.î

'I

ml

Ш;

.iii¹

I'll'!

Peasant art in Poland

Ф-

i;

CO

⁴1ll

r

I«

VO

Til'll'

еч

00

\\\

*s\

\)\

Spisz

;v

сш It?

I¹’I, lii

~:~

MÎ

II i !

"•Vf

да

00

\v \

Av

\\

W\‘

t

SZTUKA LUDOWA NA PODHALU

in

i"

i ,j

и,

ill

II

14

I Illy

I.

аУТ

I' !

%'m.i

I:

.1

St. Barabasz

lii

4f

jn

ïgg

i;

•i

ilifc

ss

So

L’art paysan en Pologne

fi

MQ*VO

V"? * ГЧ ?

•<

».

Tablica XII

ВТ

Peasant art in Poland

Ш§

Шш

Æ РКшИмш

'll

üäiui

Spisz

ШР

ш

ту/лъ

хл

LQl

cs

Trâ

Sy

a\W

3^1

fili

гад

SZTUKA LUDOWA NA PODHALU

► \W-

I' ,ii

7Л

iir%V д

St. Barabasz

lli

ps

y w x y у у у V y y YYy^ «L^^ig^yLvu^^^TTTTT^^ ^ -»i .--~TàPiTÎ i ~«Г7.1'r .' — ■ — Tiff Л'    --—^

ШШгаГ

L’art paysan en Pologne

■

V-

Щ

I % % I    М \|

-

шал.

‘i

Biblioteka Politechniki Krakowskiej

100000302938

111-13604