*Z

du?

#E

JS*

mqmm$

%p %

g*"'ï:

ii

îi

.„•r“

a#¹

AÄ-ssf.

<*•

ÿ-

-V

■*ëf.

■M

-Î0*

•>/

jS-^sæ-ï

*>

:■

\.

- - - ..

•>-

-V."'

\n ; î*Ây\-Â;\y« v^s’i

w:.;

**

>%%;

mMÊ

mmmSi'

y\

fr«r

L-T3B*î*^

IKS * '

• V- Æ.-S

i4. ■

;c

77,

i.-i

■:

m iS

y.

5 \

t?

yj

[v

a

*■■■;

pVjSS

y;!

H..':'

y j

JW

j :/j

i.'

>.;•

r«

V\

j/jt

ÏÏh

Éî

rfv)

l-.'J

!îO

■

f>;

y]

*v7.

. yp;

'1 y

*r

¹ ' V"'V'

i®

«8

[ I

1

7 ,

/• •.

j.-.i

I'"

£\\

y.;

U\‘

Mf!

;

j&j

M

hW\

!vyk

(

i

f.-.

R?

v::V>

y-

: ; Y,

y :

1-

y

*.*»

...h

y ; J

j.yjr,

yy

y;

;;

I

i:J

&

j.-)

I-.:

;})

;y

.'A

y.

y y

/a

{i

• A

■J:

■

<A

B

>

3/ v

]

€

r'

f 1

y

O •'

: ,

i:'.*.*

:;

i

y

rp;.;'

Biblioteka Politechniki Krakowskiej

00000231048

m

i ' '

J

i. :>

L'/fj

• : y.

yy

f: ■']

¹

Û

&

••

.i

SKSI

y S

m

si

Ol

SJSsSî

f-Yy

' ■ ï

\:::\

.

, !

y

■

!}

y

y

v.

■ ■■ O a'* .

TOWARZYSTWO POLITECHNICZNE WE LWOWIE - - -.......

"s

WYDANY PRZEZ OSOBNY KOMITET WYBRANY Z ŁONA - -

TOWARZYSTWA POLITECHNICZNEGO............

............ POD REDAKCYĄ ............

-    EDMUNDA BRONISŁAWA GRZĘBSKIEGO -

-    - - - PROFESORA C. K. WYŻSZEJ SZKOŁY REALNEJ. - - - -

fi

mi i

\)

SUisgp

WY

I ; W Ö W.

1902.

\tECG

T~

, biblioteka

i GŁÓWNA *1

' -r<*

W.lUgli

~~ «•

NAKŁADEM

1 OWARZYSTWA PO]JTECHNICZNEGO.

Z DHUKAHSI 1 UTOGHAL'IJ PILLERA

I SL’. WJ5 LWOWIE,

Aire. R

7Sßjjsh

Przedmowa.

Na posiedzeniu Wydziału Głównego dnia 30. stycznia 1000. r., na wniosek jednego z jego członków, uchwalono obchodzić uroczyście 25-tą rocznicę istnienia Towarzystwa politechnicznego, postanawiając zarazem na ten cel umieszczać corocznie w budżecie pewne kwoty z pozostałości kasowej.

Wniosek Wydziału Głównego przyjęło Walne Zgromadzenie z dnia 7. lutego 1900. i uchwaliło jako pierwszą ratę kwotę 950 K.

W myśl uchwały Walnego Zgromadzenia zaprosił Wydział Główny na dzień 1. maja 1901. do Lwowa tych członków miejscowy (di i zamiejscowych, którzy sprawami naszego Towarzystwa żywiej się interesowali lub od dłuższego czasu w jego pracy czynny brali udział. Zgromadzenie to, będące zarazem obszerniejszym Komitetem, wybrało ze swego grona Komitet ściślejszy, złożony z 5 osób, któremu poleciło wypracować program obchodu jubileuszowego i podanie go wprost Wydziałowi Głównemu pod rozwagę.

Między innymi projektami podjął ściślejszy Komitet myśl wydania pamiętnika jubileuszowego. Wydział Główny na posiedzeniu dnia 26. czerwca 1901. przyjął ten wniosek do zatwierdzającej wiadomości i por uczył jego wykonanie odrębnemu Komitetowi, który też, ze względni na krótkość terminu, natychmiast przystąpił do pracy.

Ponieważ chronologiczne przedstawienie całokształtu dziejów naszego Towarzystwa nie dałoby jasnego i przejrzystego obrazu jego 25-letniej pracy, postanowiono rozwój poszczególnych kierunków działalności skreślić odrębnie.

Wybór autora, któryby się podjął opracowania całego mater galu, napotkał zaraz na wstępie na nieprzezwyciężone trudności, a gdy wszelkie usiłowania w tym kierunku nie przyniosły pożądanego skutku, Wydział Główny na posiedzeniu 26. czerwca 1901. mianował podpisanego redaktorem pamiętnika, poruczając mu pozyskanie współpracowników dla poszczególnych działów. To umożliwiło wydanie niniejszego pamiętnika, który do rąk pu-bliczn ości oddajemy.

Praca ta, wyznajemy to otwarcie, nie jest dokładna i doskonała. Redaktor, 25-letni członek Towarzystwa politechnicznego, oraz 'wieloletni członek Wydziału Głównego, dostatecznie zna sprawy Stowarzyszenia, na współpra-ćowników wybrano również członków najlepiej z dotyczącym działem pracy ze względu jednak na to, ze prócz protokołów, „Dźwignik

obeznanych

i „Czasopisma technicznegou nie mieliśmy pod ręką potrzebnych materyałów

dokładne skreślenie ćwier ćwiek owego, a tak rozległego

i dokumentów

działania naszego Towarzystwa, było rzeczą wprost niemożliwą.

Wreszcie poczuwamy się do obowiązku złożyć na tętn miejscu serdeczne podziękowanie wszystkim współpracownikom, których pracy i ofiarności niniejsza publikacya powstanie swoje zawdzięcza.

W kwietniu, 1902.

J^eda^cya.

W S T K P.

i/

Dopiero w r. 1862. za inicyatywą inż. p. Wincentego Kühna, c. k. radcy budownictwa krajowej Dyrekcyi Skarbu we Lwowie

na

Mo połowy XIX. wieku nie było w kraju żadnego na podstawie statutu zorga-Mnizowanego towarzystwa, stanowią-cego ognisko umysłowe ludzi, pracujących na polu technicznem.

zgromadzili się w dniu 16. grudnia pp. Adolf Ga-briely i Gustaw Peschke, profesorowie lwowskiej c. k. Akademii technicznej wraz z dyrektorem tej Akademii p. Alexandrem Reisinge-rem i inicyatorem inż. p. Kühnem na poufne zebranie, na którem jednomyślnie uchwalono zawiązać towarzystwo, mające na celu pielęgnowanie i rozpowszechnianie wiadomości technicznych, przemysłowych i przyrodniczych.

Dyrektor Reisinger ofiarował bezinteresownie na pogadanki i odczyty zawiązać się mającego Towarzystwa stosowną salę z opałem i oświetleniem w swojem prywatnem pomieszkaniu, gdzie przyjmował członków jako swoich gości.

Już dnia 22. grudnia t. r. wybrano Komitet, który miał czynić odpowiednie zabiegi celem powiększenia liczby członków. W skład tego Komitetu weszli: pp. Adolf Gabriely, Alojzy Handl, profesor uniwersytetu i Karol Singer, kupiec.

Na tern zebraniu postanowiono także urządzić seryę pogadanek i odczytów, a w tym celu uchwalono regulamin, składający się z dwóch paragrafów :

1)    Zgromadzenia odbywać się mają co piątek o godzinie 6-tej wieczorem w pomieszkaniu dyr. Reisingera.

2)    Równocześnie nie może więcej jak jeden członek zgromadzenia przemawiać, (sic !)

Zwięzły ten regulamin wystarczał początkowo zupełnie. Od 2-go stycznia do i-go maja 1863. odbyło się 17 zgromadzeń tygodniowych, których z 30-tu ówczesnych członków 15-tu wygłosiło 34 odczytów.

Od maja r. 1863. do końca listopada r. 1864. nie odbyło się żadne zebranie z powodu wyjazdu wielu członków, oraz wskutek smutnych wypadków w kraju i w rodzinie dyr. Reisingera. Dopiero dnia g-go grudnia 1864. zgromadzili się tak dawni, jako też nowi członkowie Towarzystwa w liczbie 28 w pomieszkaniu dyr. Reisingera i postanowili dążyć stanowczo do zorganizowania Towarzystwa na podstawie statutu. W tym celu wybrano Komitet, złożony z pp. prof. Dr. Handla, inżyniera Kühna, radcy leśnictwa Józefa Lehra, obywatela miasta Lwowa p. Felixa Piątkowskiego, dyr. Reisingera i Dr. Felixa Strzeleckiego, profesora Akademii technicznej. Komitet spełnił wkrótce wyznaczone mu zadanie, ale ówczesne stosunki polityczne (stan wyjątkowy) utrudniały zatwierdzenie statutu, jakkolwiek Towarzystwo to stało zdała od prądów politycznych. Dopiero na prośbę dyrektora Reisingera zezwolił ówczesny namiestnik br. Paum-garten na odbywanie prywatnych zebrań i odczytów pod osobistą odpowiedzialnością i przewodnictwem dyr. Reisingera, aż do chwili zatwierdzenia statutu przez wyższe Władze we Wiedniu.

Gdy jednak liczba członków coraz bardziej wzrastała, a pomieszkanie dyr. Reisingera okazało się za ciasne, odstąpiła na prośbę Towarzystwa Rada gminna miasta Lwowa swojej sali radnej w ratuszu, w której od 20. grudnia 1864. do maja r. 1865. odbywało Towarzystwo regularnie swoje posiedzenia i urządzało odczyty. W tym też czasie uchwalono statuty Towarzystwa i przedłożono je c. k. Namiestnictwu do zatwierdzenia.

Na razie pokrywano wszelkie wydatki 50 centowemi miesięcznemi wkładkami członków. U schyłku r. 1864. liczyło Towarzystwo 79 członków, z których 20-tu wygłosiło w zimie t. r. 31 odczytów. Na wniosek członka p. Felixa Pią-

tkowskiego, prezesa Stowarzyszenia do popie- wykazujący pozostałość 237 zł. 8 ct., spis imienny rania przemysłu, utworzono w łonie Towarzy- członków Towarzystwa z końcem r. 1867. w licz-stwa osobny Komitet z dyr. Reisingerem na bie 114 i spis imienny członków Wydziału, wy-czele, któremu poruczono zjednanie prele- branego dnia 8. grudnia 1866., między którymi gentów dla odczytów popularnych z dziedziny spotykamy nazwisko Karola Maszkowskiego, techniki i przemysłu. Odczyty te odbywały się profesora szkoły agronomicznej w Dublanach, każdej niedzieli od godziny 4 do 6 popołudniu ówczesnego sekretarza Towarzystwa, a później-w wielkiej sali ratuszowej i cieszyły się olbrzy- szego gorliwego, niezmordowanego agitatora mim współudziałem słuchaczów ze sfer ręko- w sprawie założenia Towarzystwa ukończonych dzielniczych i przemysłowych. Członek Towa- techników, rzystwa Karol Wild z uznania godną ofiarnością drukował te wykłady i rozszerzał je pra- czyć z wielkiemi trudnościami, gdyż liczba człon-wie bezpłatnie w sferach robotniczych.

Od roku 1867. musiało Towarzystwo wał

ków znacznie zmalała. W okresie czasu od 18.

czny w Krakowie należy przekształcić na kra-Od stycznia do maja r. 1866. liczyło To- jową szkołę politechniczną i postawić ją na Towarzystwo 112 członków, z których 7-miu miało wni z podobnymi zakładami naukowymi za gra-w tym czasie 10 odczytów.

Na podstawie statutu, zatwierdzonego do- października 1867. do 30. kwietnia 1868. było piero dnia 28. lutego 1866., wybrano dnia 6. ich 72, z pomiędzy których 15 prelegentów marca t. r. pierwszy Wydział, w skład którego miało 20 odczytów publicznych. W tym czasie weszli: dyr. Reisinger, jako przewodniczący, prof. Wydział ówczesny zajmował się głównie sprawą gimn. Seweryn Płachetka, jako sekretarz, inż. reorganizacyi Akademii technicznej we Lwo-Kühn, jako kasy er, prof. Uni w. Handl, profeso- wie i Instytutu technicznego w Krakowie. Roz-rowie Akad. techn. Felix Strzelecki i Wawrzy- prawiano mianowicie nad tern, czy Akademię nieć Zmurko, jako członkowie. W zgromadzę- techniczną we Lwowie, czy też Instytut techni-niu wyborczem wzięło udział 67 członków.

litechnicznej we Lwowie. Memoryał ten prz)Jął

nicą. Z tych rozpraw wyłonił się wreszcie wnio-Powodem tak małej ilości odczytów w tym sek, aby Wydział Towarzystwa imieniem swo-roku były trudności w uzyskaniu sali, której ich członków wystosował do Rządu memoryał, w dniach odczytowych używała zwykle Rada domagający się utworzenia krajowej szkoły po-miejslca na swoje posiedzenia.

Pierwszy statut Towarzystwa, składający Rząd przychylnie, się z 12 paragrafów, drukowany był w języku niemieckim i nosił napis: »Statuten des techni-

schen Vereines in Lemberg«. 1. § opiewał w do-słownem brzmieniu: »Der Zweck des Vereines

Następna serya odczytów rozpoczęła się 20. stycznia 1869. i trwała do 30. kwietnia t. r. Na Walnem Zgromadzeniu, odb)dem 19. lute-

go 1869., wybrano komitet, któremu polecono ist: die Pflege und Verbreitung technischer poczynić pewne zmiany w statucie. Projekt und naturwissenschaftlicher Kenntnisse in ihrer

zmiany przyjęło Walne Zgromadzenie dnia 26.

Anwendung auf das practische Leben durch lutego t. r., Anregung, Mittheilung und freundliches Zusam-

poczem przedłożono Władzom do zatwierdzenia. W myśl nowego statutu wolno było nie tylko członkom Towarzystwa,

menwirken zu fördern«. Do Towarzystwa przystąpić mogła każda osoba nieposzlakowanego cha- lecz także każdej prywatnej osobie uczęszczać rakteru. Wkładkę ustanowiono na 3 złr. rocznie, na posiedzenia, oraz korzystać z odczytów i prac towarzystwo, na wskroś duchem polskim Towarzystwa. Statut ten, obejmujący 16 paragrafów, napisano po raz pierwszy w języku

przejęte, miało jednak urzędowy charakter niemiecki, dlatego też wydało w r. 1867. w języku polskim. Chociaż (jak czytamy w ówczesnem niemieckim pierwsze swoje sprawozdanie p. n.:

»Jahresberichte des technischen Vereines in odczyty, a dzienniki regularnie zdawały z nich Lemberg. I. Heft. 1867. Lemberg. Aus der k. k.

sprawozdaniu) publiczność licznie uczęszczała na

sprawę, mimo to liczba członków (172) Towa-galiz. Aerarial-Staats-Druckerei« — z dedyka- rzystwa wcale się nie zwiększyła, a liczba od-cy^ polską ówczesnemu namiestnikowi hr. Age- czytów (11) wygłoszonych przez 9 prelegentów norowi Gołuchowskiemu. Sprawozdanie to obejmuje historyę Towarzystwa od r. 1862., statut, wykaz odczytów, urządzonych przez Towarzystwo od początku jego istnienia. Z 9 rozpraw, w całości umieszczonych, napisane są dwie w języku polskim. Wkońcu mieści się. rachunek współpracowników i poparcia ze strony czyta-kasowy za czas od r. 1864. do 14. maja 1867.,

także zmalała.

Okres czasu od r. 1869—70 zapisał się w rocznikach Towarzystwa szeregiem odczytów,

oraz bezskutecznem usiłowaniem wydawania kwartalnika p. n. »Przyroda«, który dla braku

jącej publiczności wcale się nie pojawił.

Jedyny ten zeszyt był więc śpiewem łabę-zmalała do liczby 62. Ostatni okres działalności dzim tak ruchliwego niegdyś Towarzystwa. Pra-Towarzystwa trwał od października 1870. do wdopodobnie ogólne przesilenie finansowe, tak maja 1871. Liczba członków wynosiła 63, z których 13 miało 17 wykładów publicznych. Owcze-

sny Wydział składali: Dr. Felix Strzelecki, przewodniczący, prof. gimn. Dr. Czesław Rodecki, w których rękach spoczywały losy Towarzy-sekretarz, Emil Reuter, skarbnik, dyr. A. Rei- stwa. Przez pewien czas wegetowało jeszcze To-singer, Wawrzyniec Żmurko, Alojzy Handl i fo- warzystwo, goniąc ostatkami sił żywotnych — tograf Teodor Szajnok członkowie.

Na 30 zgromadzeniach, w tym przeciągu czasu odbytych, wygłosiło 12 prelegentów 24 odczytów. Z końcem 1870. r. ilość członków

Zasługą tego Wydziału było wydanie sprawozdania z czynności Towarzystwa za czas od r. 1868. do 1871. w języku polskim pod tyt. »Rocznik Towarzystwa technicznego tom. II. 1871«. Rocznik ten dedykowało Towarzystwo

X. Leonowi Sapieże, ówczesnemu marszałkowi krajowemu. Zawiera on krótką historyę Towarzystwa od r. 1868., spis wykładów publicznie wygłoszonych, nowy statut Towarzystwa, spis imienny członków, wreszcie 5 rozprawek z zakresu fizyki, chemii i hygieny.

O dalszej działalności Towarzystwa nic powiedzieć nie możemy dla zupełnego braku wszelkich dat urzędowych. Dopiero we wrześniu 1874. wyszedł staraniem Towarzystwa pierwszy, a zarazem ostatni zeszyt »Czasopisma technicznego« pod redakcyą Jana Frankego, ówczesnego profesora mechaniki w c. k. Akademii technicznej, ze współudzkiłem Komitetu redakcyjnego, złożonego z ośmiu członków.

W odezwie, zamieszczonej na czele zeszytu, kreśli Redakcya program i cel nowego czasopisma, które miało pojawiać się zeszytami co miesiąc, nie wspomina jednak ani słówkiem o działalności Towarzystwa.

zwany »krach wiedeński« z r 1873., który oddziałał niekorzystnie i na nasze stosunki przemysłowe i techniczne, obudził apatyę i u tych, a w r. 1879. formalnie się rozwiązało. Nastąpiło to w chwili, gdy na horyzoncie polskiego świata technicznego świecił brzask nowego Towarzystwa.

W świecie technicznym i przemysłowym panowały wówczas bardzo niepomyślne stosunki. Technicy, wyzyskiwani na każdem polu pracy, odczuwali coraz bardziej potrzebę zjednoczenia się w celu obrony swoich praw i interesów.

Dzięki energii kilku mężów, których nazwiska zatarły się nam w pamięci, zwołano w roku 1876. do Lwowa poufne Zgromadzenie techników całego kraju. Owocem tego Zgromadzenia b}da petycya do Sejmu, w której świat techniczny domagał się ścisłego określenia stanowiska i praw, przysługujących pracownikom w dziedzinie technicznej.

Ponieważ petycya z powodu spóźnionej pory nie mogła już być przedłożona Izbie sejmowej, przeto technicy, niezrażeni, owszem pobudzeni do pracy doznanym zawodem, postanowili dąż)T do urzeczywistnienia powziętych na poufnem Zgromadzeniu uchwał. To było bodźcem do założenia »Towarzystwa ukończonych techników«, którego 25-letnią działalność w niniejszej książce kreślimy.

E. B. G.

Założyciele Towarzystwa.

-rw

/*

r.

■><

r>

ü‘

[Stefan Kakowski.

Edmund Bronisław Grzçbski.

Ik

1

M

r,

i*.Vv

f-V J*

Pi

r<

f/P

T.

■E

Jan Lewiński.

Bronisław Bauer.

. Èj&.

>

/

/

'

.

JL

V

M

i;

Założyciele Towarzystwa.

ito. -

im-

«

3Łi r

lite

T ...

i-

*fi£§P

|MÉ

tjrj

y

I

m

/

Lt,

Karol Edward Epier.

Antoni Świątkowski,

S**\-

f jk:

2»

U

""'li

sJ*

w

i- '

tm

Jjf

'■'à?

.i?

Józef Chowaniec.

Stanisław Zajączkowski.

Towarzystwo ukończonych techników.

amiar założenia Towarzystwa ukończo- Wierzejski Adolf, urzęd. techn. kolei Karola nych techników kiełkował już jesienią

Ludwika ;

J| roku 1876. w szczupłej garstce mło- Zajączkowski Stanisław, urzędnik techn. kolei

Karola Ludwika.

lûÂwSuSffjSfil dych, we Lwowie zamieszkałych techników, a byli między nimi przeważnie koledzy, którzy zaledwie przed kilku miesiącami ławy cznycli członków pozostało obecnie zaledwie szkolne opuścili. Do tego nielicznego grona na- tylko ośmiu w naszem Towarzystwie, sześciu

umarło, a ośmiu w różnych czasach wystąpiło. Podobizny założycieli, będących dotąd członkami Towarzystwa politechnicznego, podajemy na poprzednich stronicach.

Młode to grono przełamało wszelkie przeszkody, a nie-zrażone apatyą poważnych i wpływowych techników, zajmujących wybitne stanowiska w hierarchii rządowej i autonomicznej , zabrało się z zapałem i z podziwienia godną energią do urzeczywistnienia powziętych zamiarów.

leżeli pp. :

Bauer Bronisław, architekt; Chowaniec Józef, mierniczy; Epier Karol Edward, inży-nier-elew kolei Karola Lu

Z tego zastępu niegdyś młodych i energi-

dwika ;

Froń Wiktor, nauczyciel instytutu techn.;

Grzębski Edmund Bronisław, aplikant wyższej c. k. szkoły realnej ;

Hołejko Michał, mierniczy ;

Kakowski Stefan, as)^stent szkoły polit.;

Kłapkowski Władysław, nauczyciel szkoły przem. ;

Lewiński Jan, architekt;

Łukaszewicz Antoni, archit. ;

Manasterski Piotr, adjunkt szkoły rolniczej;

Maszkowski Karol, profesor szkoły polit.;

Mustyanowicz Bolesław, inżynier - elew kolei go, przyjęło Zgromadzenie założycieli jednomyślnie, poczem dnia 28. lutego 1877. przesłano go c. k. Namiestnictwu do zatwierdzenia. Już 22. marca 1877. doręczono Komitetowi Towarzystwa zatwierdzony statut, który też natychmiast w 1000 egzemplarzach wraz ze stosowną odezwą rozesłano do wszystkich techników w kraju. Radość i zapał założycieli nie

Warterasiewicz Michał, inż.-elew kol. Karola miały granic, gdy pod wpływem odezwy stanął

w krótkim czasie do apelu liczny zastęp techników lwowskich i zamiejscowych.

Statut, w krótkim przecią

Karol Maszkowski.

gu czasu wypracowany przez kol. Chowańca, Grzębskiego, Kakowskiego i Stwiertnię, pod przewodnictwem ukochanego profesora Maszkowskie-

transwers. ;

Oziembłowski Jan, inż.-elew kolei Karola Lud.; Pauli Karol, inż.-elew kolei czerniowieckiej ; Sinkiewicz Władysław, inż.-elew kolei Karola Ludwika;

Stwiertnia Paweł, inż.-elew kolei Karola Lud. ; Świątkowski Antoni, architekt ;

Ludwika ;

Weinert Rudolf, inspicyent kolei Karola Lud.;

W pierwszem Walnem Zgromadzeniu, od- przeważnie z młodych członków, wybrało sobie

bytem dnia 30. maja 1877. w sali fizyki c. k. Akademii technicznej (w kamienicy czynszowej przy ul. Ormiańskiej 1. 2.) wzię

ło udział 40 młodych i starszych, przeważnie we Lwowie zamieszkałych techników. Obrady zagaił prof. Karol Maszkowski, wykazując w treściwej przemowie potrzebę zawiązania towarzystwa i wezwał techników do wzięcia żywego udziału w urzeczywistnieniu powziętego zamiaru. Poczem Paweł Stwiertnia, inżynier-elew kolei żelaznej Karola Ludwika, zdając

na przewodników ludzi starszych, poważnych i doświadczonych, którzy od pierwszej chwili \ objawiali szczerą życzliwość dla młodszych swoich kolegów i gorący zapał dla idei Towarzystwa.

Na tern zamknięto pierwsze Walne Zgromadzenie, które niezawodnie pozostało w miłej pamięci wszystkich na niem obecnych techników.

sprawę w porywającej mo- j wie z dotychczasowej czynności założycieli, skreślił społeczne stanowisko techników i wezwał zgromadzonych do pracy nad sobą, dla siebie i dla kraju. Gorące przemówienie zakończył słowami autora »Pieśni Janusza« :

»O kraino polska, żeby ci Polacy,

Co giną za Ciebie, wzięli się do pracy I po garstce ziemi z Ojczyzny zabrali,

Wnetby dłońmi nową Polskę usypali

Huczne i długo trwające oklaski były nagrodą mówcy. Przystąpiono wreszcie do wyboru cznego istniały, szybciej dopięli celu, uzyskawszy Zarządu, którego skład przy końcu naszego pa- bowiem kilka miesięcy wcześniej zatwierdzenie miętnika podajemy. Zaznaczyć tu wypada, że statutu, zawiązali bezzwłocznie towarzystwo pod świeżo zawiązane Towarzystwo, składające się nazwą »Towarzystwo techniczne w Krakowie«.

Na pierwszem posiedzeniu Zarządu dnia 4. czerwca 1877.- Komitet założycieli, reprezentowany przez p. Pawła Stwiertnię, złożył rachunki i zapas kasowy w kwocie 91 zł. 8 et. na ręce przewodniczącego p. br. Romana Gostkowskiego i z tą chwilą Zarząd Towarzystwa rozpoczął swoją działalność, o której później będzie mowa.

«.

Przy tej sposobności nadmieniamy, że niezależnie od naszego Towarzystwa odczuli potrzebę konsolidacyi i technicy krakowscy. Nie będąc skrępowani stosunkami, jakie we Lwowie

z powodu istniejącego jeszcze Towarzyst. techni-

E. B. G.

TOWARZYSTWO POLITECHNICZNE.

jkromna nazwa »Towarzystwo ukończonych

E. B. G.

Ze względu, że przez zmianę nazwy cele techników« nie utrzymała się długo, gdyż Towarzystwa niezmienione, ale tylko rozsze-już na Walnem Zgromadzeniu d. 27. stycznia 1878. rzone zostały, przeto działalność Towarzystwa przy sposobności zmiany statutu zmieniono na ukończonych techników, istniejącego zaledwie wniosek prof. Szkoły politechnicznej p. Józefa rok jeden, w dalszym ciągu pod ogólnem mia-Jaegermanna także nazwę Towarzystwa, którą nem »Towarzystwa politechnicznego« kreślić od dnia 22. czerwca 1878. do obecnej chwili za- będziemy, chowano.

S'

A.

OT'cdnym ze znamiennycl [fgjkil woju każdego towarzys nie dążenie do wytworzenia istnienia, coraz szerszych i » wanych do danych warunkc To też Towarzystwo założenia zćijmowało się bez powiednich statutów i rcgu (od roku 1877. cło roku 18 stwo istniało pod nazwą » czonych techników« na pod 1877., który w dosłownem

§• 3.

j>zprawy treści politycznej są

§• 4.

ia wydatków, wynikających zystwa, składają członkowie 1 miesięczne.

§• 5-

varzystwa jest miasto Lwów.

S T A T

Towarzystwa ukończon

(Zatwierdzony reskryptem Wys. c.

22. marca 1877. r. do

/a i przyjmowanie członków.

§. 6.

składa się : CL) z członków korespondujących, c) hono-

§• 7-

zwyczajnym członkiem może być każdy ukończony technik bez różnicy narodowości, Celem Towarzystwa jest łączenie techni- stanowiska i miejsca pobytu, kow po ukończeniu studyów w instytutach technicznych w jedno wspólne ognisko dla wzbudzenia zamiłowania do dalszego kształcenia się

fachowego i obznajomienia się z postępem nauk kiem może być każdy, nie posiadający kwalifi-technicznych, oraz udzielanie wzajemnej pomocy kacyi członka zwyczajnego (§. 7), jeśli materyal-materyalnej i moralnej, pośrednio lub bezpo- n^e lub moralnie wspiera cel Towarzystwa, średnio.

Cel, środki i siedziba _ _

§• 1.

§. 8.

Korespondującym lub honorowym człon-

§•

§• 9-

Zwyczajnych członków przyjmuje Zarząd na przedstawienie dwóch członków Towarzy-

Cel powyższy osięga się przez:

a)    Zostawanie w ciągłej styczności z sobą po

ukończeniu studyów przez przystąpienie stwa> zaś korespondujących na przedstawienie do tegoż Towarzystwa;    jednego członka. Członków honorowych mia-

b)    odczyty w gronie Towarzystwa lub publi- nuie walne Zgromadzenie na przedstawienie Zacznę, i rozprawy, odnoszące się do wiedzy rz%du. fachowej, jakoteż przez wzajemną wymianę myśli członków;

§. 10.

Przyjęcie osób, mieszkających za granicą wypracowa- monarchii na członków zwyczajnych, korespon-nia różnych tematów treści technicznej;    dujących i honorowych, zawisło od zatwierdze-

d)    prenumerowanie czasopism i wydawanie nia przynależnej władzy politycznej, pism fachowych, o ile środki Towarzystwa na to zezwalają;

e)    wynajdywanie bezinteresowne odpowiedniego zarobku dla potrzebujących członków Towarzystwa;

f)    zawiązywanie stosunków przyjaznych z po-dobnemi towarzystwami w kraju i za granicą;

c) rozpisywanie konkursów

na

§. 11.

Wpisowe członka zwyczajnego wynosi jeden zł., a wkładka miesięczna 50 ct. w. a., która z góry ma być uiszczoną.

§. 12.

Członkowie honorowi i korespondujący nie g) wzajemne wspieranie się wpływem i radą. są obowiązani do miesięcznych wkładek.

na

Wykreślenie i wykluczenie członków.

§• i3-

Członek, który z 3 wkładek miesięcznych się nie uiścił, zostaje wykreślony. Wykreślenie członka korespondującego następuje, jeżeli tenże przez dwa lata nie uczynił zadość obowiązkom na siebie przyjętym. Członek, który przez swe nieodpowiedne postępowanie czyni ujmę Towarzystwu, zostaje wykluczony. O wykreśleniu i wykluczeniu członków orzeka Zarząd. Wykreśleni członkowie mogą być na nowo do Towarzystwa przyjęci.

Obowiązki i prawa członków Towarzystwa.

§. 14.

Członkowie zwyczajni są obowiązani:

a)    Popierać wedle możności cel Towarzystwa;

b)    wkładki miesięczne regularnie uiszczać;

c)    zastosowywać się do statutu i uchwał Towarzystwa.

§• i5-

Członek, który zamierza wystąpić z Towarzystwa, obowiązany jest prz)majmniej na miesiąc przedtem o swojem wystąpieniu zawiadomić pisemnie Zarząd. Wystąpienie nie uwalnia go od uiszczenia zaległych wkładek miesięcznych.

§. 16.

Członkowie korespondujący są obowiązani przez korespondencye pozostawać w styczności z Towarzystwem.

§• i7*

Każdemu z członków zwyczajnych przysługuje prawo:

a)    brać udział w Walnem i innych Zgromadzeniach ;

b)    głosowania i wyboru;

c)    miewania odczytów i udziału we wszystkich innych czynnościach Towarzystwa;

d)    przedstawiania Zarządowi nowych członków;

e)    przesyłania do Zarządu wniosków pisemnie, tyczących się Towarzystwa;

f)    używać tytułu: »Członek Towarzystwa ukończonych techników we Lwowie«.

§. 18.

Członkom korespondującym i honorowym przysługują prawa członków zwyczajnych, z wyjątkiem głosowania i wyboru.

§. 19.

Wszelkie wnioski, mające być przedłożone Walnemu Zgromadzeniu, powinny być wniesione do Zarządu przynajmniej na 3 dni przedtem.

Załatwianie spraw Towarzystwa,

Walne Zgromadzenie i jego czynności, uchwalenie i głosowanie.

§. 20.

Wszelkie sprawy Towarzystwa załatwia walne Zgromadzenie i Zarząd.

§• 21.

a)    Walne Zgromadzenie odbywa posiedzenie raz na rok w pierwszych dniach stycznia. Przewodniczy mu prezes lub jego zastępca, zwołuje je zaś Zarząd przez ogłoszenie w dziennikach najmniej na dni 14 przedtem.

§. 22.

b)    Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie ma prawo zwołać Zarząd na żądanie i/s części członków Towarzystwa najdalej w terminie czterotygodniowym.

§• 23.

Walne Zgromadzenie załatwia następujące

czynności :

a)    wybiera Zarząd, składający się z prezesa, jego zastępcy, 7 członków i 3 zastępców

rok jeden i komisyę lustracyjną, złożoną z 3 członków i 2 zastępców;

b)    zatwierdza regulamin dla Zarządu i komisy i lustracyjnej ;

c)    zatwierdza roczne sprawozdania i rachunki Zarządu ;

d)    uchwala zmianę statutu ;

e)    uchwala lub odrzuca wnioski poszczególnych członków, Zarządu lub komisyi lustracyjnej.

§• 24.

a)    Do załatwienia czynności Walnego Zgromadzenia potrzebny jest komplet, który stanowią dwie trzecie części miejscowych członków zwyczajnych. Jeśli Walne Zgromadzenie nie zbierze się w komplecie, natenczas odracza się je na dni 14. Drugie Walne Zgromadzenie uchwala i obraduje bez względu na ilość członków obecnych, jednakowoż tylko nad sprawami, umieszczo-nemi na porządku dziennym pierwszego Zgromadzenia ;

b)    dla powzięcia uchwał, obowiązujących członków Towarzystwa, potrzeba bezwzględnej większości głosów; w razie równości głosów rozstrzjrga przewodniczący;

c)    jeśliby przy wyborach nie było bezwzględnej większości głosów, wtedy przedsiębierze się ściślejszy wybór między tymi,

ooo

którzy przy pierwszem głosowaniu otrzymali najwięcej głosów, przypuszczając do wyboru podwójną ilość osób wybrać się mających.

§• 25.

Głosowanie na Walnem Zgromadzeniu odbywa się tajemnie kartkami lub przez aklamacyę.

Zarząd i jego czynności.

§. 26.

a)    Zarząd, jako organ wykonawczy Towarzystwa, załatwia wszelkie jego sprawy bieżące, czuwa nad funduszem i obmyśla środki dla jego powiększenia — nadto kieruje czynnościami kancelaryjnemi.

b)    Członkami Zarządu mogą być tylko członkowie zwyczajni, stale we Lwowie zamieszkali.

c)    Zarząd wybiera z grona swego sekretarza i skarbnika.

d)    Zarząd odbywa swoje zwyczajne posiedzenia raz na miesiąc; przewodniczy mu prezes lub jego zastępca.

e)    Prezes sam, lub na żądanie 5 członków Zarządu, ma prawo zwołania nadzwyczajnego posiedzenia Zarządu.

§• 27.

Do powzięcia uchwały Zarządu potrzebną jest obecność 5 członków i prezesa lub jego zastępcy.

§. 28.

Wszelkie uchwały Zarządu zapadają bezwzględną większością głosów; przy równej liczbie głosów rozstrzyga przewodniczący.

§. 29.

Pisma, wychodzące z Zarządu, mają nosić podpis prezesa lub jego zastępcy i sekretarza.

§■ 30.

Prezes i sekretarz reprezentują Towarzystwo na zewnątrz.

Komisya lustracyjna.

§• 3i-

Zadaniem tej komisyi jest:

a) sprawdzać rachunki całoroczne, które Zarząd z końcem każdego roku najpóźniej na 14 dni przed Walnem Zgromadzeniem wraz z wszystkimi aktami komisyi lustracyjnej przedłożyć jest obowiązany i zdać Walnemu Zgromadzeniu sprawę z swojej czynności ;

b) w razie spostrzeżenia jakichkolwiek niedokładności ma zażądać od Zarządu wyjaśnień, których tenże jak najrychlej i najdokładniej udzielić powinien.

§• 32.

Tak członkowie Zarządu, jakoteż komisyi lustracyjnej pełnią swe obowiązki bezpłatnie.

Fundusz Towarzystwa.

§• 33-

Fundusz Towarzystwa dzieli się na żelazny i obrotowy.

a)    Fundusz żelazny stanowią: wpisowe i dobrowolne datki członków Towarzystwa ;

b)    fundusz obrotowy składa się z wkładek miesięcznych, z odsetek kapitału żelaznego i z dochodów nadzwyczajnych;

c)    fundusz obrotowy używa się na pokrycie wszelkich potrzeb, wypływających z życia Towarzystwa.

Pieczęć Towarzystwa.

§• 34-

Towarzystwo przyjmuje pieczęć z napisem : »Towarzystwo ukończonych techników we Lwowie«.

Rozstrzyganie sporów.

§• 35-

Spory między pojedynczymi członkami Towarzystwa, między Towarzystwem lub Zarządem a pojedynczymi członkami rozstrzyga ostatecznie sąd polubowny, który składa się z trzech członków, z których dwóch wybierają strony sporne, ci zaś superarbitra.

Rozwiązanie Towarzystwa i przeznaczenie majątku.

§• 36.

Wniosek o rozwiązanie Towarzystwa może być tylko na Walnem Zgromadzeniu postawiony. Do prawomocności uchwały rozwiązania Towarzystwa potrzeba obecności ²/s części wszystkich członków zwyczajnych, a ³/₄ głosów członków obecnych.

• 37-

Jeżeliby na to zwołane Walne Zgromadzenie nie przybyła żądana liczba członków, tedy ma być w przeciągu miesiąca zwołane drugie Walne Zgromadzenie, na którem bezwzględna większość głosów obecnych członków dostateczną jest do powzięcia uchwały rozwiązania Towarzystwa.

§• 38.

W razie rozwiązania Towarzystwa przeznacza się fundusz na stypendya dla ukończonych techników c. k. Akademii technicznej we Lwowie w celu odbycia podróży naukowej. Prawo nadania stypendyów przysługuje gronu profesorów c. k. Akademii technicznej we Lwowie.

We Lwowie dnia 28. lutego 1877.

W rok potem wraz ze zmianą nazwy:

Akademii technicznej« na »Szkołę politechniczną« we Lwowie uchwalono na Walnem Zgromadzeniu dnia 27. stycznia 1878. nowy statut, który c. k. Namiestnictwo zatwierdziło reskryptem z dnia 22. czerwca 1878. L. 31.720. W myśl nowego statutu Towarzystwo przyjęło nazwę: »Towarzystwo politechniczne we Lwowie«. Nowy statut wprowadził nadto dwie zmiany :

1. jednym z głównych celów Towarzystwa miało być także dążenie do podniesienia społecznego stanowiska techników; 2. członkiem zwyczajnym mógł odtąd zostać każdy technik, pracujący w działach następujących: a) architektura, budownictwo lądowe, b) budownictwo wodne, budowa dróg, mostów, kolejnictwo i miernictwo;

c) mechanika, budowa maszyn; d) górnictwo i hutnictwo ; e) matematyka, fizyka i chemia w zastosowaniu.

Nowy statut nadawał członkom korespondentom i członkom honorowym prawo głosu doradczego, zaś wszystkim członkom prawo korzystania z orzeczeń komisyi technicznych, wyznaczonych przez Zarząd Towarzystwa. Było to zawiązkiem Sądu polubownego w zakresie spraw technicznych. Zaraz na wstępie przy wprowadzeniu w życie nowego statutu okazały się pewne braki i sprzeczności z istniejącym już regulaminem Zarządu. I tak w roku 1881. podniósł kol. Felix Bieńkowski na Walnem Zgromadzeniu w dniu 29. stycznia, że wielu Członków, mieszkających po za Lwowem, nie może wskutek wadliwej organizacyi Towarzystwa, mimo najszczerszych chęci, brać czynnego udziału w pracach około rozwoju Towarzystwa.

Zaradzić temu możnaby tylko przez ustanowienie Oddziałów prowincyonalnych, chociażby tylko w tych miejscowościach, gdzie to możliwe. Oddziały takie pomimo zupełnej autonomii mogłyby działać jako komisye Towarzystwa i wprowadziłyby pożądane ożywienie pomiędzy Członków. Ze względu, że do tworzenia takich oddziałów konieczną była zmiana statutu, Walne Zgromadzenie uchwaliło wniosek ten oddać Zarządowi do zbadania, a Zarząd uchwalił na wniosek kol. Tuszyńskiego wybrać komisyę (14. listop. 1881.), która miała obmyślić odpowiednie środki, celem zacieśnienia węzła łączności Zarządu z Członkami zamiejscowymi, oraz podać sposoby, ułatwiające Członkom zamiejscowym branie żywszego udziału w pracach Towarzystwa. Wniosek kol. Tuszyńskiego oddano do zbadania Komisyi, która miała ułożyć projekt nowego statutu i przygotować odpowiedni wniosek na Walne Zgromadzenie. Niestety Komisya oświadczyła się za utrzymaniem dotyczasowego statutu, a do opinii Komisyi przyłączyła się też większość Zarządu. Wniosek mniejszości Zarządu przedłożono wprawdzie Walnemu Zgromadzeniu w dniu 28. stycznia 1882., ale Zgromadzenie go odrzuciło i pogrzebało sprawę na całe lat 15.

Tak więc Towarzystwo zatrzymało nadal statut z r. 1878., bo zmiany, zaprowadzone w latach 1887., 88. i 89. nie miały ważniejszego znaczenia. Zmiany te były następujące: 1. Walne Zgromadzenie odbywa się w pierwszym kwartale każdego roku (poprzednio w miesiącu styczniu); 2. do kompletu Walnego Zgromadzenia wystarcza ij₁₀ członków miejscowych (poprzednio ²/₃ członków miejscowych); 3. wkładkę miesięczną podniesiono dla członków miejscowych na 70 ct., dla zamiejscowych pozostawiono 50 ct.

Dopiero w roku 1890. powstała myśl zupełnej rewizyi statutu i wybrano w tym celu komisyę, która wypracowała projekt nowego statutu, oraz projekt organizacyi sądu polubownego dla spraw technicznych. Namiestnictwo nie zatwierdziło jednak projektu regulaminu sądu polubownego z powodów natury formalnej. Wówczas Zarząd polecił jednemu z członków poczynienie odpowiednich zmian, a w tej nowej formie statut wraz z regulaminem sądu polubownego otrzymał zatwierdzenie i wszedł w życie z r. 1893. W tymże roku odbyły się pierwsze wybory do sądu polubownego. Według nowego statutu Walne Zgromadzenie wybierało prezeza, jego zastępcę, tudzież 9 członków Zarządu (na podstawie dawnego statutu wybierało prezesa, jego zastępcę, 7 członków, tudzież 3 zastępców). Oprócz tego nowy statut ustanawiał nowy rodzaj członków dożywotnich. Członkiem dożywotnim mógł być każdy, kto złożył jednorazowo 100 zł. i miał kwalifikacye członka zwyczajnego. Wkrótce, bo już w dwa lata później, statut z r. 1893. okazał się nieodpowiedni, nie przyznawał bowiem żadnych praw członkom zamiejscowym i nie pobudzał ich do żywszego zainteresowania się sprawami techni-cznemi. Sprawę z roku 1881 poruszono na nowo, ale tym razem skuteczniej. Powołano do życia dwie komisye (jedną po drugiej), które wypracowały projekt, przyjęty następnie przez nadzwyczajne Walne Zgromadzenie dnia ii. grudnia 1895. i przez zwyczajne Walne Zgromadzenie z 26. lutego, 18. i 24. marca 1896. Statut ten, zatwierdzony przez Namiestnictwo reskr. z dnia 20. kwietnia 1896. L. 29.580. wprowadzał znowu inną metodę wyborczą. Wydział główny, (przedtem Zarząd) składa się z prezesa, 2 zastępców i 16 członków, podnosił nadto wkładki członka miejscowego z 70 ct. na 1 zł. 25 et, zamiejscowego z 50 ct. na 75 ct., wpisowe z 1 zł. na 2 zł., a jednorazową wkładkę członków dożywotnich z 100 na 200 zł. Cele Towarzystwa rozszerzono w kierunku popierania przemysłu krajowego. W miejsce członków korespondentów ustanowiono nowy rodzaj członków nadzwyczajnych. Członkiem nadzwyczajnym może być każdy, używający nienagannej sławy, zajmujący wybitniejsze stanowisko w naukowym świecie technicznym, w praktyce technicznej lub przemysłowej. Zmieniono także kwalifikacye członka zwyczajnego: członkiem zwyczajnym może być każdy, używający nienagannej sławy, jeżeli posiada akademickie lub równorzędne wyższe' wykształcenie techniczne, jeżeli jest profesorem lub habilitowanym docentem szkół technicznych, profesorem szkół realnych lub wyższych szkół przemysłowych. Najważniejszą jednak reformą było założenie Oddziałów miejscowych w miastach prowincyonalnych. Oddziały te miały zupełną autonomię, ale bez prawa reprezentacyi. Wreszcie nowy statut zawierał postanowienia, dotyczące komisyi i zjazdów Towarzystwa.

W roku 1900. na Walnem Zgromadzeniu z dnia 7. lutego zmieniono tylko jeden paragraf statutu z roku 1896., nadając członkom honorowym prawo wyboru i wybieralności. Statut ten, zatwierdzony reskryptem Namiestnictwa z dnia

5. marca 1900. L. 15223., obowiązuje do dnia dzisiejszego.

Na temże samem Walnem Zgromadzeniu przyjęto zaproponowane przez Wydział główny dwa nowe regulamina, a to dla sądu honorowego i sądu polubownego przez osobną w tym celu przez Wydział główny powołaną komisyę wypracowane. Regulamina Zarządu ulegały rozmaitym zmianom wraz ze zmianą statutów, a opierały się przeważnie na regulaminie Towarzystwa austryackich inżynierów i architektów w Wiedniu. W roku 1902. na Walnem Zgromadzeniu, dnia 17. lutego zatwierdzono wypracowany przez Wydział główny nowy prowizoryczny regulamin Zarządu na rok jeden na próbę.

Stefan Ossowski.

Reprezentacye i Oddziały Towarzystwa.

§flfe|uż w pierwszym roku istnienia Towarzystwa morra), Stanisławowie (Ignacy Drewnowski) i zajął się Zarząd wyborem delegatów, któ- Przemyślu (Adam Idzikowski).

rzyby agitowali we wszystkich znaczniejszych miastach galicyjskich w duchu Towarzystwa cyi, których liczba w r. 1893. doszła do 21. Prócz i przysparzali nowych członków. Zadaniem tych tego wybierano także reprezentantów, którzy delegatów czyli reprezentantów miało być także agitowali w kółkach swoich kolegów. Takimi ewentualnie zbieranie wkładek od członków byli n. p. kol. Franciszek Gostkowski na Pod-i odsyłanie ich do Zarządu, a czynność ich okre- zamczu, Jan Rudkowski we Lwowie i Stanisław ślona była instrukcyą, udzielaną poszczególnym Rogoyski w Łanczynie. Dalsze koleje reprezen-reprezentantom z osobna, zaś od r. 1895. regu- tacyi podlegały rozmaitym zmianom, zależnym laminem uchwalonym przez Zarząd.

Z końcem r. 1878. istniało 12 reprezenta-

od okoliczności, ducha czasu i stosunków towa-

Pierwszymi reprezentantami czyli, jak ich rzyskich. Jedne reprezentacye upadały wskutek

braku członków, natomiast powstawały nowe. Reprezentacya w Wieliczce istniała do r.

wówczas zwano, delegatami, wybranymi przez Zarząd na posiedzeniu z 31. sierpnia 1877., byli

pp. Spirydyon Makarewicz w Tarnowie, Józef 1900. i liczyła kolejno 4 reprezentantów, t. j. Olszański w Rzeszowie, Wilhelm Schayer w Ko- kol. Sylwerego Miszkego, Stanisława Strzele-łomyi i Henryk Teisseyre w Tarnopolu.

Wkrótce potem wybrano jeszcze repre- Fryta. zentantów pp. Karola Stadtmüllera w Krako-

ckiego, Mikołaja Koszkę, a od r. 1896. Józefa

Reprezentacya w Kołomyi istniała bardzo wie, Edwarda Uderskiego w Samborze i Fer- krótko i dopiero w roku 1901. powołana po-dynanda Wszeteczkę w Stryju. W roku 1878. wtórnie do życia, rozwija się pomyślnie pod powstały nowe reprezentacye: w Wieliczce (Syl- kierownictwem kolegi Alexandra Klimaszew-wery Miszke), Czerniowcach (Władysław Ko- skiego.

I(A —

we

Reprezentantami w Tarnowie byli : kol. Spi-rydyon Makarewicz, insp. Justyn Głowacki, Józef Żmurko i Adam Idzikowski (1887.). Od roku 1893. piastuje tę godność zasłużony wielce dla Towarzystwa naszego członek kol. Franciszek Yetulani.

W Rzeszowie piastowali godność reprezentantów kol.: Felix Felkel (1879.), Jan Peltz (1886.), Franciszek Sichrawa (1887.) i Ignacy Kinel, zaś od r. 1898. po dziś dzień kol. Kazi-rr.ierzHołubowicz.

Reprezentantami Towarzystwa w Krakowie byli kolejno: kol. Karol Stadtmüller, Tytus Bortnik (1882.), Jan Matula (1883.), Franciszek Gielg (1883.), Józef Sarę (1884.), Józef Gajewski (1887.), Jan Sas Zubrzycki (1893.) i kol. Tadeusz Sikorski (od r. 1899.).

Reprezentacya w Tarnopolu, której kierownikami (po wyjeździe z Tarnopola kol. Henryka Teissyere) byli: kol. Felix Kuczkowski (1881.), Jan Łaba, Wkufysław Witkowski (1887), Teofil Dujanowicz i Eugeniusz Kessler (1893.), rozwiązała się z powodu braku członków, powstała iednak na nowo w r. 1900; godność reprezentanta piastuje obecnie Eustachy Pannenka.

Reprezentacya Samborska, która z powodu braku członków rozwiązała się rychło po powstaniu, odżyła na nowo wskutek budujących się w roku ubiegłym kolei państwowych, a kierownictwo jej objął kol. Wal ery an Nitecki,

Również reprezentacya w Jaśle, której czasowymi przedstawicielami byli kol. Klaudyusz Angermann i Tadeusz Wasilewski (1882.), utworzyła się na nowo w r. 1900. pod kierownictwem kol. Michała Kornelii, obecnym zaś jej kierownikiem jest kol. Onufry Piekarski. Prócz tego istniała do r. 1895. reprezentacya w Czer-niowcach pod kierunkiem kol. Władysława Ko-morry, Seweryna Blaima (1887.) i Henryka Ste-kla, zaś w Nowym Sączu pod kierownictwem kol. Ignacego Drewnowskiego (1888.). W r. 1901. powstała tamże reprezentacya na nowo, a jej kierownictwo objął kol. Ludwik Bartkiewicz.

Chwilowymi reprezentantami byli koledzy : Jan Stańkowski w Krośnie (1893.), Wilhelm Szo-mek w Sanoku (1893.), Józef Kotkowski w Tarnobrzegu (1893.), Felix Kuczkowski w Złoczowie (zwinięto w r. 1895.), Władysław Stojow-ski w Buczaczu (1893.), Alojzy Fischer w Żółkwi (1893.), Franciszek Jelonek w Drohobyczu (1893.) i Franciszek Janowski w Brodach (1893.). Za granicą zaś kol. Marceli Smoleński w Atenach (1893.), Maxymilian Hertel w Paryżu (1883), Felix Kucharzewski w Warszawie (1882.), Władysław Słoniński (1879.) ] Ludwik Szczepański (1884.) w Jassach.

Członków jarosławskich reprezentowali kolejno kol. Placyd Dziwiński, Henryk Czaplicki, Stanisław Rutkowski, a obecnie Piotr Kopy-styński.

Godność reprezentanta w Wiedniu piastuje od r. 1893. kol. Jan Szczepaniak, uwolniony od obowiązku zbierania wkładek z powodu rozległości Wiednia.

Ze wszystkich reprezentacyi najświetniej rozwijały się reprezentacye w Stanisławowie, Przemyślu i Stryju. Kierownikami reprezentacyi w Stanisławowie byli : kol. Ignacy Drewnowski (1878.), Jakób Merunowicz ((1880.), Józef Jae-germann (1884.), Maryan Kuczyński (1893.) i Adolf Mueller (1893.). Reprezentantami w Przemyślu byli kol.: Adam Idzikowski (1878.), Stanisław Macharski, Józef Żmurko (1888.), Kazimierz Sawiczewski (1893.) i Włodzimierz Krupka (1895.). Godność reprezentantów w Stryju piastowali prócz kol. Ferdynanda Wszeteczki, kol. Juliusz Kuhn (1886.) i Michał Ślósarski (1890.).

Jeszcze w r. 1881. uchwalili członkowie tarnowskiej reprezentacyi założenie filii czyli oddziału Towarzystwa w Tarnowie, a nawet opracowali statut, który ówczesny reprezentant Józef Żmurko przedłożył głównemu Wydziałowi Towarzystwa do zatwierdzenia. Niestety nie można było w tym czasie żądaniu kolegów tarnowskich zadość uczynić, a to ze względu na ówczesny statut Towarzystwa, nie dopuszczający tworzenia takich oddziałów. Komis}ra, powołana do rozstrzygnięcia tej sprawy, orzekła, iż ze względu na to, że członkowie tarnowscy składają się z techników, których zawód pociąga za sobą częstą zmianę miejscowości, istnienie filii w Tarnowie byłoby tylko chwilowe i nie przyniosłoby spodziewanych korzyści.

Wobec tego sprawa upadła i odżyła dopiero w 14 lat później, po uchwaleniu nowego statutu, który pozwalał tworzyć oddziały, posiadające własną autonomię. Nowy statut wpłynął oż)fwczo na rozwój Towarzystwa, utworzyły się szybko po sobie trzy silne organizacye oddziałów, nie licząc oddziału lwowskiego.

Najpierw powstał oddział Towarzystwa politechnicznego w Przemyślu, a pobudką do tego była wycieczka członków, zamieszkałych Lwowie, do Przemyśla, która odbyła się w dniu 24. maja 1896. i przyczyniła się niemało do ożywienia życia koleżeńskiego w Przemyślu. Już

5. czerwca 1896. uchwalili członkowie przemyscy pod przewodnictwem swego seniora kol. Karola Monnógo zawiązanie oddziału, a Wydział główny w dniu 13. czerwca 1896. uchwałę tę zatwierdził. Godność prezesa tego pierwszego oddziału piastuje od chwili założenia po dziś

dzień najstarszy wiekiem członek naszego Towarzystwa Karol Monnó.

Za przykładem Członków przemyskich, poszli członkowie stryjscy, którzy wybrali na pierwszem swem Walnem Zgromadzeniu z koń-

grudnia 1896. kol. Stanisława Majewskiego w Samborze, Tarnopolu, Tarnowie, a przede-

wszystkiem w Jarosławiu, gdzie od dawna odczuwają wszyscy potrzebę założenia ogniska, któreby członków tamtejszych zespoliło i ożywiło w nich poczucie koleżeńskiej łączności.

Energia obecnych reprezentantów, którzy dali już dowody niezmordowanej pracy i gorliwych zabiegów około rozwoju Towarzystwa, jest dla nas rękojmią, iż oddziały takie w niedalekiej przyszłości w miejscowościach tych powstaną.

W reszcie poczuwamy się do obowiązku zaznaczyć, że Wydział Głównego Towarzystwa otacza Oddziały troskliwą opieką, wysyłając im własnym kosztem swoich prelegentów, roztrząsając bacznie i życzliwie wszelkie ich wnioski, udzielając im żąda-

cem

pierwszym prezesem Oddziału. W rok potem w dniu 18. grud. 1897. odbyło się pierwsze Walne Zgromadzenie członków Oddziału w Stanisławo

wie, a pierwszym prezesem został kol. Karol Szukiewicz. Dziwny zbieg okoliczności sprawił, że Tarnów, który w r. 1881. był inicyatorem tworzenia oddziałów, mimo kilkukrotnych usiłowań nie utworzył po dziś dzień oddziału !

T - 'i

Myśl tworzenia oddziałów, mających własną autonomię, okazała się w następstwach szczęśliwą, gdyż członkowie, biorąc udział we wspólnych wycieczkach lub uczęszczając na odczyty i pogadanki, stykają się z sobą często, co przyczynia się do zacieśnienia węzła koleżeńskiego. Powinno to pobudzić inne

wien przeciąg czasu. Wydział zgodził się na to w zasadzie, ale inicyatywę pozostawił członkom i reprezentacyom, gdyż wedle brzmienia statutu sam nie miał prawa zakładać oddziałów.

Tego rodzaju oddziały powstaćby mogły

wi

§■

Karol Monné.

ÉSï

reprezentacye do tworzenia nowych oddziałów, nych informacyi i zamieszczając ich sprawozda-Zdarza się często, iż z powodu budowy nia w organie Towarzystwa, kolei lub innych przyczyn gromadzą się w niektórych miejscach technicy i przez pewien czas tam przebywają, dlatego też Oddział stryjski poddał Wydziałowi głównego Towarzystwa szczę- waliny Towarzystwa, ogarniającego coraz szer-śliwą myśl tworzenia w tych miejscowościach szym kręgiem rozproszonych pracowników w za-oddziałów czasowych, t. j. trwających tylko pe- wodach technicznych.

Ruchliwość, życie koleżeńskie i naukowe,

panujące w Oddziałach, napawa otuchą i dumą świat techniczny, który w nich widzi silne pod-

K. E. Epier.

Lokal Towarzystwa i personal biurowy.

ebrania członków-założycieli Towarzystwa kału. Zarząd spowodowany potrzebą zajmował ukończonych techników odbywały się w r. się sprawą zmiany lokalu na posiedzeniach swo-1876/7. w szczupłym gabinecie ś. p. Karola Ma- ich już w lipcu 1878. i wydelegował 9. sierpnia szkowskiego, profesora ówczesnej Akademii technicznej, przy ulicy Ormiańskiej 1. 2. we Lwowie, zaś pierwszy lokal Towarzystwa znajdował się w prywatnem mieszkaniu sekretarza To- wynajęto dwa duże pokoje w kamienicy p. Bau-warzystwa przy ul. Technickiej 1. 3. Atoli już rowicza przy ul. Wałowej 1. 4. I. p. za 23 zł. 15. sierpnia 1877. wynajęto dla Towarzystwa miesięcznego czynszu, zaś w lutym 1880. dona-skromny, osobny pokój przy ul. Kopernika 1. 14. jęto trzeci pokój, płacąc za cały lokal 400 zł. II. piętro za czynszem miesięcznym w kwocie rocznie. Z powodu wynajęcia kamienicy przy ul. 10 zł. Wskutek szybkiego wzrostu Towarzystwa Wałowej 1. 4. na szkołę ludową przeniosło się okazała się rychło potrzeba obszerniejszego lo- Towarzystwo w dniu 20. sierpnia 1884. do innej

t. r. osobną komisyę, celem orzeczenia, o ile lokal, upatrzony przez sekretarza kol. Adolfa Mar-kla, odpowiada celowi. Dnia 1. października 1878.

kamienicy p.| Baurowicza przy ul. Lindego 1. 9. biurowego pomocnika z poza grona członków

II. p., a stąd w dniu i. lipca 1889 do Rynku Towarzystwa, lecz mimo podwyższenia płacy

pod 1. 30. I. p.

Ponieważ kol. B. Kamiński dla braku czasu

musiało Towarzystwo zmieniać pisarzy kilka-Wówczas płaciło już Towarzystwo 52 zł. 50 ct. krotnie. Dopiero z końcem roku 1895., gdy miesięcznie czynszu, a na sporządzenie nowego wskutek podwyższenia wkładek członków uzy-inwentarza urządzono subskrypcyę między człon- skano nowe środki i fundusze, ustanowiono młakami Towarzystwa, która przyniosła przeszło sto pomocników i pisarzy płatnego sekretarza. 350 zł. Rozporządzając obszerniejszym lokalem, Pierwszym sekretarzem płatnym był inżynier p. przyjęło Towarzystwo w listopadzie 1893. gali- Bolesław Kamiński, obecnie członek naszego cyjską Izbę inżynierską do swego lokalu za ro- Towarzystwa, który wytrwałą, czteroletnią pracą cznym czynszem 50 zł., zaś w maju 1895. za- zjednał sobie zupełne uznanie Towarzystwa, warło umowę ze Stowarzyszeniem budowni- Z końcem roku 1899. wskutek zorganizowania czych, które przeniosło swoje biuro do lokalu biura porady technicznej dla przemysłu, oraz Towarzystwa politechnicznego. Z biegiem cza- wskutek zwiększenia się czynności biurowych, su okazał się lokal w Rynku nieodpowiednim, podwyższono płacę sekretarza z 40 na 60 zł. najbardziej zaś odczuwano brak wielkiej sali

na zgromadzenia tygodniowe, oraz brak nie mógł poświęcać biurowym pracom Towa-jasnego pokoju na czytelnię, dlatego też Wy- rzystwa godzin porannych, przeto zrezygnował dział główny wybrał ze swego łona komisyę, ze swego urzędu, a na jego miejsce wybrany która wynajęła od kol. Wolskiego i Odrzy- został dnia 1. grudnia 1899. w drodze konkursu wolskiego w nowo wybudowanym »Domu na- p. Wincenty Żłochowski, który do dnia dzisiej-ftowym« przy ul. Chorążczyzny 1. 17. w lewem szego pełni obowiązki płatnego sekretarza, skrzydle na I. p. obszerny lokal (złożony z 5    Gorliwa praca p. W. Żłochowskiego i co-

pokoi, przeznaczonych na biuro i czytelnię, oraz raz bardziej zwiększające się czynności biurowe 1 izby dla woźnego) z prawem używania dużej Towarzystwa skłoniły Wydział główny do za-sali na zgromadzenia Towarzystwa, wraz z oświe- proponowania Walnemu Zgromadzeniu podwyż-tleniem elektrycznem, ogrzaniem centralnem i wo- szenie miesięcznej płacy sekretarza do 150 ko-dociągiem, na przeciąg jednego roku, z prawem ron. Umowę z p. Żłochowskim w formie listu dalszego przydłużania rocznego. W dniu 25. pa- zawartą zatwierdziło Walne Zgromadzenie dnia ździernika 1898. przeniosło się Towarzystwo 17. lutego 1902. w całej osnowie, wraz z galicyjską Izbą inżynierską do dzisiej-    Do ściągania wkładek od członków miej-

szych ubikacyi, za które płaci 2000 koron ro- scowych przyjęto kursora z płacą 10 do 15 zł. cznie. Od 1. maja 1901. przez zaprowadzenie miesięcznie, a od 1. listopada 1878. r. kursora podatku wodociągowego podniósł się czynsz lo z płacą miesięczną 20 zł., pełniącego zarazem kału do kwoty 2100 koron rocznie.    obowiązki woźnego Towarzystwa. Dla zachęty

Jeden z kursorów zmarł w ciągu swej słu-Gdy liczba członków poczęła wzrastać, żby, dwóch musiano wydalić z powodu niedbal-zwiększały się także czynności biurowe, tak, iż stwa lub nieuczciwości, wreszcie przyjęto dnia okazała się potrzeba przyjęcia pomocnika biu- 1. grudnia 1897. kursora z kaucyą, który nale-rowego, który pobierał początkowo 10, później życie wykonywał obowiązki, podobnie jak jego 15, a wreszcie 20 zł. miesięcznie. Pierwszymi następca, który od 1. lipca 1901. pełni służbę, urzędnikami Towarzystwa byli członkowie zało- Wkładki od członków zamiejscowych pobierali życiele i tak przez prawie 3 lata kol. Antoni reprezentanci Towarzystwa. Członkowie zamie-Łukaszewicz, a po nim przez lat kilka kol. Jó- szkali w miejscowościach, nie posiadających re-zef Chowaniec, którzy bez względu na zbyt skro- prezentacyi, zmuszeni byli przesyłać wkładki mną płacę pracowali gorliwie po kilka godzin przez długi czas przekazami pocztowymi, wsku-dziennie około rozwoju Towarzystwa. Dla po- tek czego powstały z czasem tak znaczne zale-mocnika wygotowano nawet instrukcyę z datą głości, że o mało nie podkopały bytu Towa-d. 28. października 1878., którą jako osobliwość rzystwa. Od chwili zaprowadzenia czeków po-po dziś dzień przechowujemy w aktach Towa- cztowych kas oszczędności zaległości poczęły rzystwa. Po ustąpieniu kol. Chowańca przyjęto się zmniejszać.

Czynność kancelaryjną pełnili początkowo- w gorliwości ściągania wkładek przyznano kur-z całą ofiarnością i zupełnie bezinteresownie ka- sorowi osobne wynagrodzenie, wynoszące naj-żdoczesny sekretarz lub skarbnik Towarzystwa, pierw 2 prc., później 4 prc., a od roku 1896 ze Pierwszym sekretarzem był ś. p. Adolf Marki, względu na znaczny wzrost liczby członków po-a zastępcą sekretarza kol. Paweł Stwiertnia, pier- biera kursor tylko rz prc. od zebranych wkładek, wszym zaś skarbnikiem p. Stefan Rakowski.

Z przykrością zaznaczamy, że od pewnej Towarzystwu adwokat śp. Dr. Karol Mały, pia-liczby członków, którzy mimo kilkukrotnych stujący godność syndyka Towarzystwa, zaś od wezwań zaległych wkładek nie uiszczali, zmu- r. 1887. po dziś dzień WP. Dr. Władysław Ma-szone było Towarzystwo ściągnąć należytość jewski, adwokat krajowy, któremu na tern miej-sądownie. Bezinteresownie niósł wtedy pomoc scu serdeczne składamy podziękowanie.

K. E. Epier.

Fundusze Towarzystwa.

Rok 1881.

ZJAZDY.

Rok 1898.

CZŁONKOWIE TOWARZYSTWA.

1153. Stipek Ludwik, inżyn.-elew kolei Kar. L. 188

Fundusze Towarzystwa.

1. Fundusz obrotowy.

2e Fundusz żelazny.

czne z powodu bardzo nieregularnego uiszczania wkładek. Zaległości te, wynoszące w r. 1878. nieznaczną jeszcze kwotę 72 zł. 50 ct., doszły w r. 1882. do 1892 zł., a z końcem roku 1894. dosięgły olbrzymiej sumy 4.908 zł. 25 ct., czyli około 10.000 K. Utworzył się z nich tak w funduszu obrotowym (koszta wydawnictwa »akumulator«, który wzrastał z roku »Czasopisma technicznego« i oprawa książek

biblioteczn.) stwarzają dla Towarzystwa położenie

Prof. Roman DzleślewskJ,

sekretarz Tow. Politechn. od r. 1895—1897«

Pierwszym funduszem Towarzystwa była kwota 91 zł. 8 ct., złożona przez kol. Pawła Stwier-tnię imieniem Komitetu założycieli Towarzystwa w dniu 4. czerwca 1887. na ręce Prezydyum. Kwota ta stanowiła pierwszy fundusz obrotowy Towarzystwa, z którego skarbnik zaspakajał bieżące wydatki. Szczupły ten fundusz wzrastał powoli, lecz statecznie z roku na rok i tak wynosił w r. 1880. 3700 zł. 40 ct., w roku 1891. 4585 zł. 3 ct., w r. 1895. 9026 zł. 8 ct., aż do-sięgnął w roku 1900. kwoty 11346 zł. 44^ ct. = 22692 koron 89 h., zaś w roku 1901. wynosił 22343 K 1 h.

Do zasilania tego funduszu służyły początkowo wyłącznie wkładki, opłacane przez członków Towarzystwa, gdyż dochody z inseratów i prenumeraty »Czasopisma technicznego« były jeszcze tak skąpe, iż nie mogły zaważyć na szali.

Wkładki, wynoszące po 50 ct. miesięcznie od członków miejscowych i zamiejscowych, nie mogły wystarczyć żadną miarą na pokrycie potrzeb Towarzystwa. Uchwałą Walnego Zgromadzenia z 30. października 1889. roku podwyższono wprawdzie wkładki członków miejscowych do 70 ct. miesięcznie, podwyższenie to jednak okazało się niedostate- --

zwany

na rok i groził Towarzystwu ruiną.

Wobec tak znacznych zaległości zmuszone było Towarzystwo zapożyczać się co kilka lat w funduszu żelaznym. Fundusz ten, w myśl statutu Towarzystwa, składał się z należytości, opłacanych przez wstępujących członków tytułem wpisowego, tudzież z kwoty 453 zł., przekazanej w r. 1879. Towarzystwu politechnicznemu przez rozwiązane w tymże roku Lwowskie Towarzystwo Techniczne. Niestety już w r. 1879. użyto całego niemal funduszu żelaznego na wydawnictwo »Kalendarza technicznego«. Podniosły się wprawdzie głosy, żądające zwrotu pożyczonej kwoty i zaniechania na przyszłość tego rodzaju gospodarki, ale Walne Zgromadzenie z dnia 31. stycznia 1880. przeszło nad tymi wnioskami do porządku dziennego.

Nic też dziwnego, że w r. 1882. i 1884. zaciągnięto z funduszu żelaznego dwie nowe pożyczki w łącznej kwocie 739 zł. 83 et, a na mocy uchwały z d. 21. marca 1887. znowu 311 zł. 82 ct. tak, że z końcem roku 1887. fundusz żelazny wynosił faktycznie w gotówce tylko 225*44 zł.

W następnych latach spłacano zaciągnięte pożyczki powoli, lecz dosyć regularnie ; —--zamknięcie rachunków fundu

szu żelaznego za r. 1891. wykazuje 681*64 zł. gotówki, 22’ 76 zł. odsetek i 723*60 zł. długu.

Stan długu zmniejsza się wprawdzie rok rocznie i stanowi w r. 1895. kwotę 643*69 zł., lecz za to inne niepokryte wydatki bieżące

mu praw,

w pa-

na

ma

wprost rozpaczliwe. Doszło do tego, że redaktor »Czasopisma technicznego« groził złożeniem swej godności. Ponieważ ofiarność kilku miejscowych członków, którzy pospieszyli z materyalną pomocą, okazała się niedostateczną, Towarzystwo raz jeszcze musiało zaciągnąć pożyczkę w funduszu żelaznym. Pożyczka ta wraz z kwotą jeszcze dłużną funduszowi żelaznemu wynosiła z końcem roku 1895. kwotę 1765.60 zł., a miała być spłacona w 20 ratach po 88 zł. 28 ct. z prc., płatnych w lipcu i grudniu każdego roku aż do r. 1905. włącznie. Była to pożyczka umarzająca wszystkie długi funduszu żelaznego, a dzięki energii Zarządu została w całości spłaconą znacznie prędzej przed terminem, ba już w roku 1899. Z końcem roku 1901. stan funduszu żelaznego wykazuje 2440^90 zł. gotówki i 20 zł. w efektach. Przyczyniła się do tego ważna reforma, wprowadzona za inicyatywą profesora Romana Dzie-ślewskiego, a uchwalona przez Walne Zgromadzenie w dniu 11. grudnia 1895. r.

Reforma ta polegała na podwyższeniu wpisowego i wkładek członków miejscowych do 1 zł. 25 ct., zaś wkładek członków zamiejscowych do 75 ct. miesięcznie. Podwyższenie to, jak niemniej energiczna i sumienna praca całego Zarządu, a w szczególności ówczesnego sekretarza Towarzystwa, prof. Romana Dzieślewskiego i skarbnika prof. Edmunda Grzębskiego oddziałały nader dobroczynnie na dalsze losy Towarzystwa. Zaprowadzone zmiany wywarły także zbawienny wpływ na rozwój »Czasopisma technicznego«, któfe dzięki podwyższeniu dotacyi mogło skuteczniej sprostać wymaganiom postępu wiedzy. Najważniejszym jednak skutkiem podwyższenia wkładek było stanowcze uregulowanie budżetu Towarzystwa i przywrócenie funduszowi żelaznemu przysługujących tak, iż fundusz żelazny Towarzystwa z końcem r. 1901. wynosi już 5903 K 63 h. i wzrasta rok rocznie wraz z liczbą członków.

3. Fundusz konkursowy im. Komana br. Gostkowskiego.

Zawiązkiem tego funduszu była ofiara kol. Bronisława Bauera i siedmiu towarzyszy w skromnej kwocie 30 zł. 94 ct., którą złożono ździerniku 1880. r. na rzecz utworzyć się mającego funduszu konkursowego. Wkrótce potem popłynęły obfite składki, między któremi wzmiankę zasługuje większa ofiara kol. Wincentego Rawskiego.

Celem uczczenia znakomitych zasług obywatelskich ustępującego prezesa Towarzystwa, którego obowiązki służbowe na stały pobyt do

Wiednia powołały, nazwano ten fundusz (dnia

3. września 1884.) funduszem konkursowym im. Romana br. Gostkowskiego.

Według aktu fundacyjnego, przedłożonego do zatwierdzenia c. k. Namiestnictwu, fundusz ten wejdzie w życie, skoro kapitał zakładów}" dojdzie do wysokości 1000 zł. Rozpisywanie konkursów odbywać się będzie co 3 lata, a procenta kapitału zakładowego służyć mają jako nagrody za rozwiązanie praktycznych zadań, odnoszących się do potrzeb kraju w kierunku te-chnicznym i techniczno-przemysłowym.

Jeżeli kapitał zakładowy dojdzie do 3000 zł., konkurs rozpisywać się będzie co rok. Fundusz ten, złożony na książeczkę galic. kas)r oszczędności Nr. 11684., wynosi obecnie kwotę 1891 koron 36 hal. i zbliża się z każdym rokiem do celu swego przeznaczenia.

4. Fundusz budowy domu.

w

Członkowie i współpracownicy wystawy budowlanej we Lwowie, zebrani na posiedzeniu pełnego Komitetu, uchwalili w dniu 21. września 1892., w dowód uznania dla naszego Towarzystwa, które powzięło inicyatywę w urządzeniu tej wystawy, utworzyć fundusz budowy własnego domu dla Towarzystwa politechnicznego. Obecni na tern zebraniu technicy i przedsiębiorcy złożyli między sobą gotówkę w kwocie 699 zł. 17 et, a nadto zobowiązali się w razie przyjścia do skutku budowy domu do pre-stacyi wartości przeszło 6000 zł. Niezależnie od tego przeznaczył Komitet wykonawczy wystawy, złożony z pp. Zacharjewicza, Radwańskiego, Stankiewicza, Lewińskiego, Münnicha, Gostyńskiego, Wczelaka, Widta i Załozieckiego, dochód czysty z wystawy w kwocie 4639 zł. 50 ct. na budowę domu dla Towarzystwa politechnicznego. Oba te fundusze stanowią zawiązek funduszu budowy domu, który zasilany dobrowolnymi datkami wiatach późniejszych, wzrastał od tego czasu ustawicznie i wynosił z końcem r. 1901. pokaźną sumę 18.297 K O h., mimo nagrody (500 K), przyznanej w r. 1900 budowniczemu kol. D)dewskiemu za najlepszy szkic projektu budowy własnego domu Towarzystwa.

5. Fundusze czasowe.

Do funduszów 'czasowych zaliczyć możemy fundusz wydawnictwa »Czasopisma technicznego«, fundusz wydawnictwa słownika, fundusz urządzenia lokalu, fundusz zjazdowy i fundusz jubileuszowy. Fundusze wydawnictwa »Czasopis technicznego« i wydawnictwa słownika były początkowo częścią składową funduszu obrotowego,

Ostatnim czasowym funduszem Towarzystwa jest t. zw. fundusz jubileuszowy Towarzystwa politechnicznego, utworzony w r. 1900 na cele obchodu 25-letniego jubileuszu istnienia To-pro wadzić ich rachunki. Gdy jednak rozdział warzystwa i wydawnictwa pamiętnika. Fundusz ten z czasem okazał się niepraktycznym, włą- ten, wynoszący z końcem r. 1901. 2007 K 14 h., czono w r. 1895. przy ogólnej reorganizacyi ca- zostanie w roku jubileuszowym w zupełności łej kasowości Towarzystwa oba te fundusze na- wyczerpanym.

dla lepszej ewidencyi, jednak Walne Zgromadzenie z 30. stycznia 1885. uchwaliło na wniosek kol. Bykowskiego i Darowskiego oddzielić te fundusze od funduszu obrotowego i odrębnie

powrót do funduszu obrotowego i zaniechano    Kończąc sprawozdanie o funduszach na-

nadal odrębnego prowadzenia rachunków. Fun- szego Towarzystwa, z dumą zaznaczyć musimy, dusz urządzenia lokalu powstał przez subskry- że w ciągu 25-letniej naszej pracy obywatel-pcyę członków przy sposobności przeniesienia skiej dla kraju i miasta stołecznego, nie udawa-się Towarzystwa w r. 1889. do lokalu w Rynku, liśmy się nigdy do tych czynników z prośbą Funduszu tego użyto w zupełności na urządzę- o jakąkolwiek pomoc materyalną. Stanowisko nie lokalu w r. 1893., dlatego też pozycyi tej i byt Towarzystwa zapewniliśmy własnemi si-w ogólnem zestawieniu rachunków Towarzy- łami i własną ofiarnością, a jeżeli czasem odzy-stwa w latach następnych wcale nie znajdujemy. wały się głosy, pobudzające nas do starania się Rachunki funduszu zjazdowego, który jest o subwencyę (wzorem innych Towarzystw nau-własnością Stałej Delegacyi zjazdów techników kowych), to wnioski takie na naszych Zgroma-polskich, prowadzono odrębnie w myśl uchwały dzeniach zawsze upadały. Sądzimy, że i nasi Walnego Zgromadzenia z d. 8. kwietnia 1891., następcy^ tak samo postąpią, dopóki samo spo-dopiero w roku 1895. zwrócono go napowrót łeczeństwo nie uzna, czy z pożytkiem dla niego Stałej Delegacyi III Zjazdu techników polskich. zamknęliśmy ćwierćwiecze naszej pracy.

K. E. Epier.

Stosunki z innemi Towarzystwami.

i przyjacielskie, a była nawet chwila, kiedy było blizkie zupełne niemal zespolenie się obu tych Towarzystw. Łącznikiem obu Towarzystw przez kilka lat było wspólnym nakładem wydawane Czasopismo techniczne, a mimo, że łącznik ten z różnych powodów chwilowo się ze-W pierwszym rzędzie na uwagę zasługuje rwał, żywimy nadzieję, że połączenie takie prę-lwowskie Towarz. Techniczne, które w chwili dzej czy później nastąpi. Pracuje nad tern stała powstawania naszego Towarzystwa znajdowało Delegacya IV. Zjazdu techników polskich i cel

To też ten uważa słusznie za jedno z najważniejszych

[ff uż w pierwszym roku swego istnienia liczyło czona została pomyślnym skutkiem, gdyż w li-i,r^j Towarzystwo politechniczne tak poważną stopadzie 1879. rozwiązało się Lwowskie Towa-liczbę członków, że zajęło w społeczeństwie rzystwo Techniczne, a pozostałe swoje fundu-naszem od razu wpływowe i wyT)itne stanowi- sze ofiarowało naszemu. Z innych Towarzystw sko. Stanowisku temu odpowiadały też ścisłe technicznych, z któremi Towarzystwo nasze od i zażyłe stosunki, jakie Towarzystwo Politechni- początku ścisłe po dziś dzień utrzymuje sto-czne utrzymywało już od początku z innemi sunki, wymienić musimy przedewszystkiem Kra-wpływowemi Towarzystwami. Stosunki te 1110- kowskie Towarzystwo Techniczne, które o kilka żnaby podzielić ze względu na rodzaj tych To- miesięcy wcześniej założone od naszego w pa-warzystw na stosunki koleżeńskie, tj. utrzyjmy- ździerniku b. r. święci również swój jubileusz wane regularnie z innemi, bratniemi Towarzy- 25-letni. Już od r. 1887., gdy członkowie Towa-stwami technicznemi w kraju i zagranicą, a po- rzystwa krakowskiego brali udział w lwowskiej wtóre na stosunki czysto przypadkowe, utrzy- wystawie krajowej, gościnnie podejmowani przez mywane sporadycznie z Towarzystwami już to lwowskich kolegów, aż po dzień dzisiejszy, sto-naukowemi, już to mającemi inne cele. Rzecz sunki te były prawdziwie braterskie, serdeczne oczywista, że tylko koleżeńskie, regularnie utrzymywane stosunki z innemi Towarzystwami technicznemi mogły mieć wpływ znaczniejszy na rozwój naszego Towarzystwa i dlatego tej ka-tegoryi stosunków należy się tutaj najobszerniejsza wzmianka.

Towarzystwo nasze utrzymywało także ścisłe stosunki koleżeńskie z Towarzystwem te-

się w stąpię nięczynności i rozkładu, już pierwsze posiedzenia Zarządu naszego To- swych zadań, warzystwa poświęcone były' sprawie zlania się obu tych Towarzystw w jedno, a myśl ta uwień-

chnicznem w Poznaniu (w ciągu jego istnienia), oraz ze Stowarzyszeniem techników w Warsza-

sprawach technicznych, jak w zwoływaniu zjazdów i wnoszeniu petycyi lub memoryałów, Wywie, a owocem tych stosunków były 4 zjazdy, mienimy tu tylko petycyę wniesioną w sprawie urządzone przez techników polskich, o których zaprowadzenia pragmatyki służbowej w publi-na innem wspominamy miejscu.

Prócz powyższych Towarzystw w ścisłym tycyę Towarzystwo nasze otrzymało od techni-związku z naszem Towarzystwem pozostawały cznego Klubu w Insbruku i innych Stowarzy-i pozostają dotychczas dwa pokrewne nam Sto- szeń technicznych wyrazy uznania i podzięki, warzyszenia w kraju, a mianowicie lwowskie Wkrótce potem prócz wiedeńskiego Stowarzy-Stowarzyszenie budowniczych i galic. Izba in- szenia inżynierów i architektów, tudzież Klubu żynierska. Pierwsze z tych Stowarzyszeń pozo- austryackich urzędników kolejowych, nawiązały stawało nawet z nami przez czas pewien pod stosunki z naszem Towarzystwem Kluby te-jednym dachem, a galic. Izba inżynierska po chniczne w Cieszynie, Lincu, Insbruku i Solno-dziś dzień odnajmuje od nas jedną ubikacyę. grodzie, Klub politechniczny i Związek ukoń-Oba te Stowarzyszenia w lokalu naszym odby- czonych techników (Verband ehemaliger Techni-wają swe doroczne Walne Zgromadzenia, a ich ker) w Ilradcu, niemieckie Towarzystwo poli-członkowie są po większej części także naszymi, techniczne w Pradze, a nawet włoskie Towa-Z pobratymczemi Stowarzyszeniami techni- rzystwo inżynierów i architektów w Tryeście. cznemi, jak czeskim Społkiem inżynierów i architektów w Pradze, oraz z

cznych urzędach technicznych, za którą to pe-

dzie obchodził 25-letni swój jubileusz, wzięli

wodowych z bogatego swego księgozbioru.

Towarzystwa te nadsyłają nam, z małymi wy-kroackiem Stówa- jątkami, corocznie swe sprawozdania i podają rzyszeniem inżynierów i architektów w Zagrze- skład swego Wydziału, otrzymując z naszej biu, łączyły nas prócz węzłów pobrat}mistwa strony podobne sprawozdania i zawiadomienia, i wzajemnych sympatyi, także wspólne interesa, Gdy w r. 1893. techniczny Klub w Solnogro-a wyrazem tych stosunków było wzajemne popieranie petycyi i memoryałów, wnoszonych w nim udział dwaj delegaci naszego Towarzy-przez którekolwiek z tych Towarzystw i wy- stwa, a w jubileuszu 50-letnim, obchodzonym miana wydawanych przez nie czasopism zawo- przed 4 laty przez wiedeńskie Stowarzyszenie dowych. Ze stosunków z rosyjskiemi Stowarzy- inżynierów i architektów, uczestniczyli także de-szeniami technicznemi zasługuje na historyczną legaci naszego Towarzystwa, zajmując wśród wzmiankę zaproszenie ces. Towarzystwa Polite- zaproszonych gości i Towarzystw bardzo poczé-chnicznego w Petersburgu na 50-letni jubileusz sne miejsce. I obecnie wiedeńskie Stowarzysze-otwarcia pierwszej rosyjskiej drogi żelaznej do nie inżynierów i architektów daje nam nieje-Carskiego Sioła (w r. 1885) i nawiązane przed dnokrotnie dowody swej liberalnej i czysto ko-dwoma laty stosunki z ces. Stowarzyszeniem leżeńskiej przyjaźni i życzliwości, czy to przyj-architektów w Petersburgu, polegające na za- mując z wszelką gotowością od naszego Towa-mianie »Czasopisma technicznego« za miesięcznik rzystwa rekomendacye członków, czy też poży-»Zodczyj« i tygodnik »Niediela Stroitiela«, wy- czając im za wstawieniem się naszem dzieł zadawane nakładem tego Stowarzyszenia.

Z zagranicznych Towarzystw technicznych na wdzięczną pamięć naszą zasługuje londyńskie Stowarzyszenie inżynierów cywilnych, znane ogólnie pod nazwą: »Institution of Civil Engineers«. W zamian za nasze polskie i niezrozumiałe dla siebie Czasopismo techniczne, prze-s)da nam rokrocznie ta instytucya swe wydawnictwa angielskie, stanowiące bardzo cefihy nabytek dla naszej skromnej biblioteki. Żyfcźli-wość tę obcego dla nas Towarzystwa tern więcej ocenić możemy, że w korzystniejszem znajdujący się położeniu Związek niemieckich inżynierów (Verein deutscher Ingenieure) w Berlinie odmówił nam zamiany swego pisma, tłóma-cząc się nieznajomością języka polskiego!

( Ikolicznościową korespondencyę prowa-

Przyjacielskie były także stosunki naszego Towarzystwa z wiedeńskiem Stowarzyszeniem austryackich inżynierów i architektów, które również w drodze zamiany dostarcza nam swego Czasopisma. Stowarzyszenie to, liczące, jak wiadomo, najpoważniejszą ilość członków w całej Austryi, usiłowało jeszcze w r. 1877., a więc w roku założenia naszego Towarzystwa, pozyskać je sobie i utworzyć z niego filię (Zweigverein) swego Stowarzyszenia. Propozycyi tej, uczynionej Towarzystwu naszemu poufnie na ręce kol. Niedzielskiego, Zarząd nasz oczywiście odmówił, gdyż nie zgadzała się z celami i niezawisłością naszego Towarzystwa. Dalsze stosunki nasze z wiedeńskiem Stowarz)/szeniem nie pozostały jednak bez wpływu i następstw na rozwój naszego Towarzystwa, które niejedno-krotnife dawało' inićydtywę w wielu ważniejszych dziliśmy wkońcu z Towarzystwem architektovv

nasze

na-

w Amsterdamie (1881.) i Towarzystwem techników i przemysłowców w Paryżu (1884).

Przechodząc do drugiej kategoryi Towarzystw, z któremi Towarzystwo nasze czasowe i okolicznościowe utrzymywało stosunki, wymienić musimy na pierwszem miejscu stosunki z Towarzystwami lekarzy. Już w r. 1881. przystąpiło Towarzystwo nasze do zawiązanego wówczas w Wiedniu Stowarzyszenia »für Gesundheitspflege« jako członek zwyczajny, wystąpiło zaś z niego w r. 1889. t. j. wtedy, gdy utworzyło się w Krakowie Towarzystwo opieki zdrowia. Stosunki te z lekarzami, nawiązane z powodu blizkiej styczności hygieny z techniką, zacieśniły się urządzeniem wspólnej wycieczki naszego Towarzystwa z lwowskiem Towarzystwem lekarzy, odbytej przed dwoma laty do Woli Dobrostańskiej. W czasie tej wycieczki toastował protomedyk i prezes Towarzystwa lekarskiego Dr. Merunowicz na łączność obu Towarzystw i pierwszy rzucił hasło ściślejszego zbratania się techników z lekarzami.

Ze dwa te tak różniące się od siebie zawody posiadają wiele punktów stycznych, dowodem tego jest fakt, że na IX. Zjeździe przyrodników i lekarzy polskich, odbytym przed laty w Krakowie, obradowała osobna sekcy techniczna, w której brali udział zarówno wybitni technicy, jak głośni lekarze i że nad referatami tej sekcyi zarówno Towarzystwo politechniczne, jak i Stała Delegacya Zjazdów lekarzy polskich po dziś dzień pracuje i w komi-syach obraduje.

Dalszem Towarzystwem naukowem, z któ-rem już z natury rzeczy Towarzystwo nasze utrzymywać musiało ściślejsze stosunki, jest Towarzystwo przyrodników polskich im. Koper-

nika, ktorego niektórzy członkowie są także członkami naszego Towarzystwa. Prócz tego przystąpił Zarząd w charakterze członka zwyczajnego do Towarzystwa Kółek rolniczych, a w Walnych Zgromadzeniach jego bierze udział delegat naszego Towarzystwa.

Ze Towarzystwo politechniczne żywy bierze udział w ruchu naukowym i społecznym, dowodem tego przystąpienie jego jako członka założyciela do Towarzystwa dla popierania uki polskiej, założonego przed 2 laty za inicya-tywą prof. Dr. Oswalda Balzera we Lwowie.

Wkońcu utrzymywało Towarzystwo nasze w ciągu 25 lat swego istnienia stosunki chwilowe z Towarzystwem pedagogicznem we Lwowie (r. 1880.), Stowarzyszeniem antropologicznem w Wiedniu (1891.), z morawskiem Stowarzyszeniem przemysłowców w Bernie (1892.), Towarzystwem dla rozwoju i upiększenia miasta Lwowa (1893.), z Towarzystwem ratunkowem lwowskiem, do którego przystąpiło Towarzystwo nasze w r. 1901. w charakterze członka. Również przystąpiło nasze Towarzystwo do spółki wytwórczo - handlowej dla przyborów szkolnych z udziałem i utrzymywało stosunki z licznemi Towarzystwami młodzieży, które otrzymywały od naszego Towarzystwa bezpłatnie Czasopismo techniczne.

Nie możemy także pominąć, że Towarzystwo nasze w miarę sił i funduszów przyczyniało się do wspierania celów narodowych, jako to składką 200 K na utworzenie jednego sty-pendyum dla ucznia gimnazyum cieszyńskiego, a od niedawna jest członkiem wspierającym Towarzystwa bratniej pomocy słuchaczów naszej Politechniki.

W. Żłochowski.

ODCZYTY.

[lj|ï?jromadka się ich mała zebrała i poczęli lre%l w długie zimowe wieczory schodzić się a

Celu b)di świadomi, we własne siły wierzyli, nie długo więc trwały narady, bo oto już na wiosnę w tradycyjny miesiąc majowy skon-federowali się w Towarzystwo ukończonych techników, a w

».Przeszłość jest matką naszą. Z przeszłości czerpiemy wiarę w przyszłość«.. Sprawozdanie Wydz. Tow. Polit, z r. 1878.

radzić, jakby to skupić luzem idących, po kraju rozproszonych kolegów techników, zespolić ich w jeden karny, wspólnością interesów zawodowych solidarny, a przeto potężny zastęp, by wywalczyć sobie lepszą dolę i zdobyć z pożytkiem dla ojczyzny to stanowisko w awangardzie po-stępu, jakie technikom historya cywilizacyi wyznaczyła.

jesieni wzięli się do pracy, do wprowadzenia w czyn jednego z najdonioślejszych zadań w programie stowarzyszonych: »pielęgnowania wiedz)y i dalszego uzupełniania swych wiadomości przez samokształcenie się«. Odczyty, pogadanki i dyskusye naukowe miały być, obok czasopisma fachowego i wydawnictw, środkami do osiągnięcia tego celu.

Było to przed kity dwudziestu pięciu... Nie to, co dzisiaj, nie we własnej, obszernej, elektry-

cznem światłem rzęsiście oświetlonej sali zeszli się na tygodniowe zebranie. Brudno i ponuro było w sali wykładowej, łaskawie udzielonej na zgromadzenia w gmachu Akademii technicznej, na rogu ulicy Skarbkowskiej i Teatralnej, w pamiętny wieczór 14. listopada 1877. r., gdzie odbyło się pierwsze odczytowe zebranie. Zebranie było bardzo liczne, zeszli się nieomal wszyscy stowarzyszeni — około stu techników, by wysłuchać wykładu kolegi br. Romana Gostkowskiego, primi inter pares, ówczesnego przewodniczącego towarzystwa: »O sile oporu przy ruchu pociągów«. Odtąd zebrania odczytowe miały się odbywać co tydzień i tak przez lat dwadzieścia pięć !

Tal». A.

Zestawienie odczytów w Oddziale lwowskim.

Rok

1877

1878

1879

1880

1881

1882

1883

1884

1885

1886

1887

Prelegentów

Dni

odczytowych

Liczba

tematów

Już w pierwsz)uri roku, od listopada 1877. do stycznia 1878. było tych odczytów cztery, wygłoszonych przez czterech prelegentów, a poświęcono na to cztery wieczory.

W latach następnych ruch naukowy stale się wzmagał, dosięgając swego »maximum« w ciągu tych lat dwudziestu pięciu w r. 1896., w którym dziewiętnastu prelegentów w}^głosiło w kilku miesiącach*) 29 odczytów; poświęcono im trzydzieści jeden zebrań towarzyskich.

Po roku 1896. zaczyna się ten ruch nau-kowo-odczytowy zmniejszać, by znowu się podnieść w roku jubileuszowym. I tak w r. 1900. prelegentów było tylko dziesięciu, wieczornic odczytowych 19, a tematów omawiano prawie o 50 prc. mniej aniżeli w r. 1896., bo zaledwie 15. W roku jubileuszowym atoli młodsza gene-racya, jakby się wstydząc swej opieszałej w tym kierunku działalności, rozpoczęła żywszą działalność, w tym bowiem roku b)do już prelegentów 18, wieczorów odczytowjmh 22, a na każdym omawiano inny temat.

Załączone na tabl. (A) zestawienie, ułożone według lat, daje dokładny obraz ruchu odczytowego w okresie dwudziestopięcioletniej działalności Towarzystwa naszego.

W rubryce pierwszej podajemy lata (od 1877. aż po r. 1901.), w drugiej kolumnie ilość prelegentów, w trzeciej liczbę wieczorów poświęconych odczytom i dyskusyom, w czwartej i ostatniej ilość omawianych tematów. Zazwyczaj było tematów mniej, aniżeli wieczorów odczytowych, tłómaczy się to tern, że niektóre odczyty i pogawędki zajęły jeden lub więcej wieczorów, a dyskusye poodczytowe zajęły nieraz kilka wieczorów.

1888

1889

1890

1891

1892

1893

1894

1895

1896

1897

1898

1899

1900

1901

^03siiW050W03HW(M^H03^03C0003ö5CO CO'O H 00

t-H t-H t-H t-H t-H t-H

t-H t-H t-H

rH t-H rH rH t-H rH t-H t-H rH t-H t-H

^PO7O3O7t-i>-G07OC0C7t^T-HO3COa7C0-HO3C0T-H^COO3a7O3 rH 03 t-H rH ~H t-H t-H tH t-H t-H 03 rH rH t-H t-H 03 03 03 CO 03 03 t-H rH 03

*Hï>07a7CO*H*>L003LOCOrH'H^PLO<>07*>03Cfr03C£>03L003

rH t-H t—i rH (71 rH rH tH rH rH t—i (M 03 03 t—1 t—I rH 03

H rH t-H t-H H

Ogółem

318

467

421

Ażeby mieć rzetelne pojęcie o pracy Towarzystwa na polu samokształcenia się — dodamy jeszcze, że ogółem w ciągu lat dwudziestu pięciu było prelegentów trzystu osiemnastu (318), z których tylko nieznaczna liczba, bo zaledwie kilku, nie należało do Towarzystwa. W ciągu tych lat dwudziestu pięciu wygłoszono czterysta dwadzieścia jeden odczytów, poświęcając im czterysta sześćdziesiąt, siedem wieczorów. Praca to niemała, świadcząca znakomicie o poważnym ruchu naukowym, jaki panuje w łonie Towarzystwa bez przerwy od jego założenia. Przyczem dodamy, że na każdym z odczytów bywało przecięciowo po pięćdziesiąt osób, a po niektórych późno w noc trwały dyskusye.

czasu

*) Odczyty i zebrania rozpoczynały się zwykle w październiku, a kończyły najpóźniej w maju.

By snadniej uplastycznić sobie ruch odczytowy podczas dwudziestopięcioletniej działalności Towarzystwa, wykreśliliśmy diagramy, oparte na powyższem zestawieniu.

Linia górna (I) wykresu przedstawia liczbę wieczorów odczytowych, zaś dolna (II) liczbę prelegentów. Przebieg dwóch linii jest jakoby

j*

CA

03

Al

c3

*o

*a

III.

'CA

03

5-

T3

O)

•N

03

03

kO

>L

II.

<v

<v

CS

CA

03

Tabela 15

TT w agi.

uiajoSo

Odczyty w sprawach To w. Polit.

uiatoâo

•3

S.

E.

P.

Przemysłowa i społeczna

K.

Techniczna

uiajçSo

Sprawozdania z podróży i opisy

Sprawy społeczne i przemysłowe

Kosmografia, nauki przyrodn. i historya nauk

C.

F.

Che

mia

Fizyka

stosowana

uiajoSo

N.

T.

Naukowe

teoretyczne

techniczne!

Zawodowe

Rok

9 lut. 1878. Ibjański mówi o mostach drewnianych własnego pomysłu

28. kwiet. i 17. maja 1879: Machalski, »0 telefonie własnego pomysłu«.

14. i 24. kwiet. 1880: Abakanowicz, »© integratorze własnego pomysłu«.

26. marca 1881: Machalski demonstruje telefon przez siebie ulepszony.

26. stycz 1884: Górecki referuje o wynalazku Swiecianowskiego.

1. marca: Malisz mówi o własnem ulepszeniu przewodu ziemnego przy telegrafii

16 maja 1888: Gostkowski, »O własnej teoryi hamowania wozów kolejowych«.

20. lut 1889: Sikorski, »O izotypografii własnego pomysłu«.

13. grud. 1893: Machalski, »O ulepszeniu ele-galw. Calloud, własnego pomysłu 26. kwiet.: Michałowski, » O hamulcu własnego pomysłu«.

20. maja 1896: Rychnowski, »O własnych wynalazkach i badaniach«.

9 list 1898: Roszkowski Dr., »Przyrząd do oznaczania oporu galw. cieczy, własnego pomy-28. grud. : Stonawski, »Ulepszenie w kierownictwie balonem, własnego pomysłu«.

3. maja 1899: Korosteriski, »O sposobie drukowania kolorami i maszynie do pisania własnego pomysłu«,

12. kwietnia: Roszkowski, »0 wynalazkach Rychnowskiego«.

25. maja: Sakowicz, »Przyrząd zwierciadlany do wytyczania linii prostej«.

4 mar. i 17. paźdz. : Wolski Wacław, »0 sprzęgle tarczowem i nowym sposobie wiercenia, własnego pomysłu«.

18 grudnia 1901 : Rosinkiewicz, »O maszynie do rozkładania czcionek, własnego pomysłu«.

17

19

19

13

14

17

Si i

15

18

21

«.

mentu

słu«.

G3 G<? C<t

421

lO CO ^ CO

CO CO

c6 53 CO H CO CO 03

03    —    03    03    03 CO 03

03 LO 00 Z>

CO 00 CO ^    03 CO

03 CO CO LO 00    03    03

CO

11

45

i.C

COOOÏ^COIOCOCOLOLO^COv^i^-ï^OOlOCOLOOCOLOCO^fCO

rH    -rH

(M LO rH

03

CM

Tf

Tf

CM

34

10

O?

T—I

LO

rH

-X-

03 CO LO CO lO 03 CO rH

03 CO OS CO vÿ

rH

03    03

03 CO

(M LO O? CO O? CO 03

-X-

O? os

COlOi>0.03C^LOi>î>OOCOaDOOOLOCOrr^ r+

03    03 H CO    LO 03    03    ^

CO    ^ CO 03    03

CO

LO

j'

vf "X-    "X'    *A-

•^OSLOODrHH^œi'^H^^cot^LOCOCOCOC^fMCM'JtiCOOÎ'^LO^

118

1877

1878

1879

1880

1881

1882

1883

1884

1885

1886

1887

1888

1889

1890

1891

1892

1893

1894

1895

1896

1897

1898

1899

1900

1901

Ogółem

obrazem życia i rozwoju naszego Towarzystwa. W latach, gdzie linia wspina się szybko do gó^, tam życie towarzyskie ze wszelkimi jego objawami biło przyspieszonem tempem, gdzie opada ku dołowi — w tych latach rozwój Towarzystwa jest w zastoju — apatya i chwilowe zniechęcenie!

31

wykształcenia ogolnego, powtore tern, żę Towarzystwo nasze, skupione pod sztandarem wiedzy fachowej, nie przestało być przedewszystkiem towarzystwem obywateli gorąco miłujących swój kraj i interesujących się zawsze i najbardziej jego sprawami, chociażby one nie wkraczały bezpośrednio w zakres interesów techników. Dla piszącego te słowa ta odzwierciedlająca się w wyborze odczytów cecha Towarzystwa jest nader sympatyczną, dowodzi mianowicie, że nawet i w fachowych korporacyach nasz indywidualizm narodowy wybitnie nas odróżnia od podobnych zawodowych stowarzyszeń zagranicznych. Po tej krótkiej wycieczce natury ogólniejszej wracamy do omówienia tematów odczytowych.

t\r

tm

'Y

W/

T;

+.

ÏUT.

Um:.

//

1878

1879

1880

1381

188?

1884

1885

tm

1890

18 92

W istocie atoli w całym owym przebiegu charakterystyczne te linie izotermy naszego Towarzystwa pną się statecznie ku wyżynom, ad astra, to dowód niezbity jego żywotności, i ciągłej żmudnej pracy, której chwilowa apa-tya nie szkodzi, porównać się raczej daje z odpoczynkiem, krzepiącym siły wspinającego się w górę człowieka.

Dla dokładniejszego uplastycznienia czytelnikom usiłowań, podjętych przez Towarzystwo nasze w celu urzeczywistnienia programowego zadania »pielęgnowania wiedzy i uzupełniania swych wiadomości» spróbowaliśmy zestawić te-mata odczytów według ich treś.ci. Z góry atoli zastrzegamy się, że zestawienie to nie jest dokładne i być niem nie może, różnorodność bowiem spraw, omawianych w naszem Towarzystwie, była ogromna. Tak różnobarwnych tematów z rozmaitych dziedzin nauk stosowanych i ścisłych, obok spraw ogólno-społecznych, obywatelskich, miejskich, krajowych etc., darmobyśmy szukali w spisach odczytów zagranicznych Towarzystw technicznych — istna mozajka ! Tłóma-czy się to zaś raz tern, że w naszym narodowym charakterze leży dyletantyzm i zamiłowanie do

Cały materyał odczytowy podzieliliśmy na cztery duże grupy, oznaczając je w poniżej podanej tabelce (B) rzymskiemi literami I. II. III. i IV. Pierwsza grupa (I) to odczyty treści spe-cyalnej, z zawodem naszym ściśle związanej ; było ich ogółem od założenia Towarzystwa 174. Grupę tę dzielimy znowu na dwie kategorye: na odczyty, mające za temat nauki stosowane (T) lub obejmujące poszczególne działy techniczne np. inżynieryę, budowę machin, górnictwo itp. i na odczyty, wchodzące w zakres nauk ścisłych, teoretycznych (N), interesujących tylko pewien odłam techników, n. p. teorye napięć mostów, próby wytrzymałości belek żelaznych i t. p. Z pierwszej kategoryi było odczytów 118, z drugiej 56 — w tej przeto grupie przeważała ten-dencya uzupełniania swych wiadomości w kierunku stosowania nauki do praktyki.

W grupie drugiej (II) znajdujemy odczyty ogólno-kształcące ; obok odczytów z dziedziny fizyki, chemii i nauk przyrodniczych (geologii, metreologii, petrografii etc.), są tu też opisy podróży, oraz rozprawy z zakresu ekonomii społecznej. W grupie tej było ogółem w dwudziestopięcioletnim okresie 142 bądź odczytów, bądź pogawędek.

W trzeciej grupie (III) zamieściliśmy temata odczytowe, poruszające sprawy krajowe i miejskie, mogące interesować techników, oraz takie sprawy krajowe i miejskie, w których technicy winni byli zabrać głos, jak naprzykład szereg odczytów o inwestycyach, które mogłyby być przedsięwzięte przez nasze władze autonomiczne, n. p. (budowa kolei, dróg, zakładów publicznych etc.) Inne znowu odczyty, do tej (K) grupy zaliczone, omawiały krytycznie przedsiębiorstwa gminne lub krajowe (budowa wodociągów we Lwowie, kolei elektrycznych, gazowni w Stanisławowie, fabryki wagonów w Sanoku i t. p,). Druga ka-tegorya (E) w tejże grupie zawiera odęzyty z zakresu ekonomii i przemysłu krajowego.

Młodszy od przemyskiego, bo drugi z rzę-wcielić do grupy poprzedzającej (II), zamieści-    du pod względem liczb}^ członków*), był od-

liśmy je jednak w odrębnej grupie na dowód,    dział w Stanisławowie, utworzony w r. 1897.

jak gorąco zajmowało się nasze Towarzystwo    Ilością odczytów przewyższył w ostatnim roku

sprawami, dotyczącemi społecznych i ekonomicz-    sprawozdawczym oddział przemyski, miał bowiem

nych stosunków krajowych. Odczytów tego ro-    osiem zebrań odczytowych, Przemyśl zaś tylko

siedem. Liczba prelegentów w czteroletnim okre-

Odczyty tej kategoryi mogliśmy snadnie

dzaju było sto trzy.

Grupę (IV) stanowią odczyty i pogadanki, tyczące się spraw wewnętrznych Towarzystwa.

W powyższem zestawieniu pewne liczby oznaczyliśmy gwiazdką — są to odczyty, mające za temat wynalazek lub odkrycie jednego z prelegentów. W rubryce zatytułowanej »uwagi« znajdzie czytelnik nazwisko wynalazcy-prelegen-ta i tytuł odczytu. Ogółem mówiło siedemnastu prelegentów o własnych w}^nćilazkach lub odkryciach. Zsumowawszy ilość prelekcyi w poszczególnych działach i latach, otrzymamy cyfrę poprzednio podaną t. j. 421. Z tego na odczyty specyalne przypada przeszło 41 prc., na temata ogólno-kształcące przeszło 33 prc., na odczyty, dotyczące spraw krajowych i miejskich, około 25 prc. i nareszcie na pogawędki w sprawach Towarzystwa politechnicznego (grupa IV) 1 prc. Cztery procent ogólnej sumy odczytów stanowiły temata, omawiające wynalazki prelegentów.

sie istnienia wynosiła siedemnaście, dni odczytowych ogółem było dziewiętnaście i tyleż omawiano tematów. Zgromadzenia odczytowe dopiero w roku ostatnim bywają dwa razy na miesiąc, przedtem odbywały się zebrania miesięczne.

Najmniejszy liczbą członków, choć o kilka miesięcy wcześniej od stanisławowskiego założony, oddział w Stryju odbył w przeciągu czterech lat trzynaście zebrań, na których trzynastu prelegentów wygłosiło piętnaście prelekcyi.

Z następującego tabelarycznego zestawienia (tabl. C) łatwo można powziąć wyobrażenie o czynności poszczególnych oddziałów.

Tato. C.

Zestawienie odczytów w oddziałach Towarzystwa.

Oddział Rok

Liczba prelegentów Liczba dni odczytowych

Liczba

odczytów

1896

W miarę rozwoju Towarzystwa politechnicznego okazała się potrzeba tworzenia w większych miastach Galicyi oddziałów. Dotychczas utworzono oddziałów takich trzy: w Przemyślu, Stanisławowie i Stryju. Oczywiście, że i w tych ogniskach umysłowego i towarzyskiego życia techników odbywały się odczyty i pogadanki treści naukowej. Uwidocznienie tej pracy oddziałów przez zestawienie ilości i jakości odczytów na wzór poprzednich zestawień oddziału lwowskiego — zdawało nam się niezbędnem, bo stanowi to dopiero razem całkowity obraz działalności naukowej techników zorganizowanych w Towarzystwie politechnicznem. W pracy samokształcenia się przoduje przed innymi oddział przemyski z łatwo zresztą zrozumiałych powodów: był założony najwcześniej, bo w roku 1896., jest też najliczniejszym. W krótkim okresie jego istnienia (pięć lat) było odczytów dwadzieścia osiem, którym poświęcono trzydzieści dwa zebrań towarzyskich. Prelegentów miał oddział przemyski dwudziestu sześciu. Zważywszy, iż początkowe zebrania odbywały się raz na miesiąc, a w ostatnich latach co dwa tygodnie, trudno nie podnieść faktu, iż życie umysłowe rozwijało się tu bardzo pomyślnie.

1897

1898

I. Przemyśl 1899

II. Stanisla-

wów

1900

1901

Ogółem

1898

1899

1900

1901

Ogółem

r—I

OO K! Ol 03 05 03

co

m- cn

rfa. * K) K) K) CO

tH

rH CM tH CO CM CM tH

T—i

CO

'J ^Szczepanik 0 Jan :

„O rastrze 4 i maszynie do Y wybijania

__patronów,

oę> właśni go pomysłu“.

T—I

T—i lO

CO

co ot

co

lO CO rl CO

i—i

t>

l—l

Ol ty co

CO lO Ü1

1—1

co

l—l

co e ot

We wszystkich    i

oddziałach było . 60 30 18 12 58 : 64

Między odczytami w oddziale przemyskim znajdujemy także odczyt członka naszego p. Jana Szczepanika o jego doniosłym wynalazku z dziedziny tkactwa.

Cyfry zamieszczone w rubryce (I) oznaczają ilość tematów odczytowych z zakresu wie-

*) Dziś liczba członków oddziału stanisławowskiego przewyższa oddział przemyski.

dzy fachowej, w rubryce (II) podajemy liczbę laty dwudziestu pięciu rozpoczął cykl prelekcyi, odczytów treści ogólno-kształcącej, w rubryce a niedługo obchodzić będziemy jego pięćdziesiąty (III) ilość odczytów, dotyczących spraw miejsco- jubileuszowy wykład. Istny hetman prelegentów,

wych lub krajowych.

przykładem swym zachęcał innych, a w dysku-Lwowska Komisya odczytowa Towarzy- syach zabierał prawie zawsze głos. Uważam stwa politechnicznego przyczyniła się też nie- przeto za obowiązek w tern sprawozdaniu z dwu-mało do ożywienia ruchu odczytowego w od- dziestopięcioletniej działalności Towarzystwa podziałach, wysyłając na prowincye swoich pre- litechnicznego złożyć mu w imieniu starszych legentów.    jego towarzyszy broni i młodszych epigonów,

W ogólnym budżecie ćwierćwiekowych za- jego uczniów w szkole pracy publicznej, hołd biegów około podniesienia poziomu naszych wia- publiczny.

domości oddziały prowincyonalne zaważyły nie-    Odczyty, wykłady i pogadanki przyczyniły

tając w dziennikach wyczerpujące nieraz sprawozdania i streszczenia wykładów i pogadanek. Z dumą zaznaczamy, że hasło »uprzemysłowie-Szkic nasz byłby niedokładny, gd)Tyśmy nia Galicyi«, które obecnie tak rozgłośnem nie dorzucili kilku uwag, dotyczących ilości echem rozlega się po całym kraju, wyszło z łona prelegentów. Wiemy, że było ich w dwudzie- naszego Towarzystwa. Sprawie tej poświęcono stopięcioletnim okresie w oddziale lwowskim 318. sto odczytów.

mało: sześćdziesiąt odczytów, piędziesięciu ośmiu się niemało do wzbogacenia zasobu technicznych prelegentów i sześćdziesiąt cztery dni odczyto- wiadomości członków Towarzystwa politech-wych, to ich dorobek. Podnieśli przeto ogólną nicznego, a dla słuchaczów Szkoły politechni-sumę tematów odczytowych z 421 do 481, liczbę cznej, którzy licznie na zebrania odczytowe prelegentów z 318 do 376, zaś zebrań nauko- uczęszczali, były one niejako akademią »rerum wych z 467 do 531, dowodząc, że równem tę- technicarum«. I szerokie warstwy społeczeństwa tnem biją serca braci techników w stolicy kraju, odnosiły znaczną korzyść z tych odczytów, czy-nad Sanem, Stryjem i Bystrzycą.

Ożywione i wyczerpujące dyskusye, które

Byli jednak między nimi tacy, co mieli w ciągu roku po kilka prelekcyi, a w ciągu całego okresu odbywały się po każdym niemal odczycie, były czasu po kilkanaście, ba nawet kilkadziesiąt, tak, rówież znakomitym środkiem kształcącym. Wielu że faktycznie liczba członków-prelegentów jest słuchaczy brało w nich udział, poglądy ścierały mniejszą i wynosi sto dwadzieścia nazwisk. Do- się i uzupełniały wzajemnie.

kładny imienny spis ich wraz z tematami odczytów podajemy poniżej. Przecięciowo zatem odczytów, wykładów i pogadanek naukowych na jednego prelegenta wypada mniej więcej oddziału lwowskiego powiedzieli, odnosi się także po trzy odczyty. Atoli ten wywód statystyczny do oddziałów prowincyonalnych.

Wszystko to, cośmy o dodatnim wpływie

nie odpowiada prawdzie — przeważna bowiem liczba prelegentów nie miała więcej jak jeden

lub dwa odczyty w czasie sprawozdawczym,

natomiast byli istni profesorowie w Towarzystwie my> że miały one przeważnie charakter popu-politechnicznem, którzy mieli cały cykl prelekcyi. iarnych wykładów, co, zdaniem naszem, odpo-Do tych zasłużonych prelegentów, zaznajamiających ogół techników z najnowszemi zdobyczami techniki, postępem nauk ścisłych i sprawami techniczno - przemysłowemi, należał prof.

Roman br. Gostkowski.

Z podanego poniżej spisu odczytu widzi-

*) Prof. Thulie Sprawozdanie T. P. za rok 1890.

wiada naturze Polaka. Ponieważ jednak niektórzy członkowie Tow. polit, występowali przeciwko tego rodzaju sposobowi wykładania,*) podając za wzór stowarzyszenia zagraniczne, przeto postanowiono utworzyć w łonie Towarzystwa sekcye Nie tylko przewodniczył pizez szereg lat specyalne, gdzie ściśle fachowe odczyty znalaz-Towarzystwu jako prezes Wydziału głównego, łyby zawsze chętnych słuchaczy. Tak powstaje lecz był także niezmordowanym prelegentem. w marCu 1893. r. bardzo ruchliwa sekcya hydro-Nie mniej nie więcej jak czterdzieści tizy razy techniczna pod przewodnictwem ówczesnego kie-wchodził na trybunę prelegenta w ciągu lat równika oddziału hydrotechnicznego Namiest-dwudziestu pięciu, a za każdym razem liczni nictwa kol. Matuli. W sekcyi tej skupiło się słuchacze wychodzili zbogaceni nowemi wia- około trzydziestu członków Towarzystwa, zaj-domosciami. Dalekie horyzonty ogarniająca wie- mujących się specyalnie hydrotechniką. Począ-dza, niepospolity talent popularyzowania i świetny tkowo posiedzenia tej sekcyi odbywały się re-dar wymowy sprawiły, iż wykłady jego były istną akademią dla techników. On pierwszy przed

Dwadzieścia i pięć lat, ćwierć wieku usiL

gularnie, nie brak było tematów odczytowych, wkrótce atoli, bo już w r. 1894., ślady działalności tej sekcyi giną. Podobny los spotkał i i nagrody. Stanowisko technika w kraju nähme sekcye.

nej, rzetelnej pracy nie pozostały bez uznania

Natomiast niestrudzoną wytrwałością odznaczała się Komisya tak zwana pracująca obecnie pod przewodnictwem kol. Bolesława W. Darowskiego. Dotychczas wydała ona już kilka słowników technicznych. Sekcyi stawiają

szym dziś a przed laty, — to niebo a ziemia. Z upośledzonych towarzysko i społecznie szere-słownikowa, gów »najemników« i »podrzędnych urzędników« — w}fsunęliśmy się naszą energią i pracą

zorganizowaną w pierwsze szeregi. Dziś słusznie nas na czele. Zdobyliśmy sobie poważne tej poświęcamy osobny dział w naszym parnię- placówki w obozie narodowym, obsadzają nami tniku. Należy się wspomnieć i o niedawno, bo najważniejsze posterunki, mamy przedstawicieli w r. 1901., samodzielnie zorganizowanej sekcyi    naszych zarówno w Sejmie jak i Parlamencie,

elektrotechnicznej pod przewodnictwem kol. prof. w Radach miejskich i w Wydziałach powiato-Zakrzewskiego, odbywającej w naszym lokalu wych, w zarządach towarzystw, mających dobro swoje posiedzenia.

Że Towarzystwo przez cały czas swego istnienia szczególną zwracało uwagę na wykłady tygodniowe, dowodzi fakt, że już w następnym roku po założeniu utworzono komisyę odczytową, której poruczono wyłączną pieczę nad w}dcładami tygodniowymi i doborem prelegentów. Czynności tych komisyi w peryodzie sprawozdawczym nie były równomierne, świadczy o tern na początku umieszczony diagram odczytów i ich spis. Wogóle atoli działalność poszczególnych Komisyi, jak to widać z naszego sprawozdania, była dodatnią.

W latach ostatnich komisye odczytowe roz-

społeczne na celu, jak i w instytucyach publicznych, w dyrekcyach fabryk, jak i w Namiestnictwie, między akcyonaryuszami i inicyatorami przedsiębiorstw przemysłowych, wszędzie znajdziemy na wybitnych stanowiskach naszych techników z pod sztandaru Tow. politechnicznego.

Mówimy to bez cienia zarozumiałości, właściwej bardzo młodym, lecz z dumą ludzi dojrzałych, mających po za sobą historyę dwudziestu pięciu lat, w poczuciu własnych zasług, świadomi zarówno naszych celów jak i obowiązków, które ciężą na »przodownikach« wobec kraju i narodu...

winęły energiczną działalność. Książka, gdzie się zapisują prelegenci, nie świeci białemi rubrykami, wykłady są ułożone na kilka tygodni z góry, a prelegentów nadmiar. Wykłady na prowincyi, rozpoczęte przez obecną komisyę odczytową (prof. L. Syroczyński, Leon Świe-żawski i Jan Roszkowski) znalazły ogólne uznanie i gorąye poparcie tak w oddziałach Towarzystwa, jakoteż u technikow-prelegentów lwowskich. Dla uzupełnienia tego szkicu dodam, że w Towarzystwie naszem podnosiły się głosy, domagające się utworzenia popularnych, ludowych politechnik (w r. 1896), zabiegi te jednak były bezskuteczne. Natomiast członkowie T. P. przyj- lecz 1 obfityra Plonem Pokryt%-

Niech nam przeto wolno będzie tym posi-

Gdy pisaliśmy to sprawozdanie z dwudziestopięcioletniej działalności na polu samokształcenia się, gdyśmy się wczytywali w sprawozdania Wydziału głównego, mieliśmy uczucie podróżnika mozolnie wdzierającego się na szczyt wysokiej góry. Oglądając się po za siebie, widzieliśmy początkowo tylko malutki skrawek krajobrazu, ale w miarę zbliżania się do szczytu krajobraz się rozszerzał... Jesteśmy na szczycie! Przed oczyma naszemi roztacza się wokoło szeroki widok, bogaty krajobraz w całej pełni i krasie — widzimy dal nie tylko zoraną i zasianą,

mowali zawsze i przyjmują czynny udział jako prelegenci we wszelkich instytucyach, zdążają- wiałym oraczom i pracownikom złożyć tu, w tym cych do szerzenia wiedzy w szerokich kołach jubileuszowym pamiętniku, w imieniu tych wszyst-naszego społeczeństwa. Uniwersytet ludowy im. kich młodszych, co ich zastąpić mają, publiczny Mickiewicza może wykazać poważny zastęp hołd. A tym młodszym, co pługi i sierpy po

nich w spuściźnie odziedziczą... szczęść Boże!

członków T. P. w spisie wykładających.

Dr. Jan Roszkowski.

Prelegenci i tytuły odczytów.

I. Lwów.

Rok 1877.

0 wyrobie szyn

1.    Darowski Bolesław, 4. grud.: »

w Lotaryngii«.

2.    Gostkowski br. Roman, 24. list. :

przy ruchu pociągów«.

3.    Jaegermann Józef, prof., 15. grud.:

sposobie łączenia szyn kolejowych«.

4.    Karpuszko Seweryn, 8. grud.: »0 drenowaniu«.

O sile oporu

O nowym

Rok 1878.

1.    Bartelmus Ludwik, 9. list.: »0 hamulcach sy

stemu Smitha i Hardyego«.

2.    Darowski Bolesław, 23. lut. : »Nowy system wozu

pomysłu Weicherta«.

3.    Gostkowski br. Roman, 12. stycz. :

Nowe po

glądy na pomiar ziemi«. — 2. marca: »Rachuba czasu«. — 13. kwiet.: »Pneumatyczne hamulce.

23. list.: »0 ślepocie barwnej i jej wpływie na sygnalizacyę kolejową«.

4. Horoszkiewicz Józef, 25. maja: »Budowa kolei w Andach«.

5.    Ibjański Wacław, 9. lut.: »Nowe konstrukcye

mostów drewnianych własnego pomysłu«.

6.    jaegermann Józef, prof., 6. kwiet.: »0 łożyskach

przy mostach«. — 30. list.: » O nowszych poglądach na regulacyę rzek«.

7.    Machalski Henryk, 14. grud.: » O fonografie Edi

sona«.

8.    Poźniak Władysław, 11. i 18. maja: »Hudowle

ochronne i regulacyjne na rzece Łomnicy«.

9.    Pragłowski Alexander, 19. stycz.: »0 systemie

wierzchniej budowy kolei«.

10.    Rychter Józef, 9. i 16.

projekcie ruchu ziemi«.

11.    Wolski Wiktor Dr., 4. maja: »0 pneumatycznych

fundamentach«.

12.    Zbrożek Dominik, 23. mar. : »0 tachymetryi«.—

7. grud.: »0 zjawiskach, wynikających z pozornego obrotu kuli nieba«.

4.    Machalski Henryk, 20. kwiet. : »Demonstracya

telefonu własnego pomysłu«. —

»Opis telefonu własnego pomysłu«.

5.    Maszkowski Karol, 15. i 22. list.: »0 wpływie

techniki na cywilizacyę«. — 6. grud'.: »W sprawie reformy szkół średnich«.

6.    Radwański Ludwik, 15. mar. i 5. kwiet. : »Spra

wozdanie z podróży do Prus«.

7.    Raciborski Ludwik, 6. grud.: »Sprawozdanie ko-

misyi hydrotechnicznej dla regulacyi Dniestru«.

8.    Rychter Józef, 4. i 11. stycz. : »0 środkach

zaradczych przeciw wylewom rzek, oraz nawodnianiu i osuszaniu według systemu Hoboma«.

9.    Strzelbicki Antoni, 5. maja: »0 zalewie kopalni

wielickiej *.

10.    Schneider Karol, 29. listopada: »Demonstracya

przyrządu własnego pomysłu do wiercenia zę bów«.

11.    Walter Leonard, 29. marca: »0 geologicznym

układzie Karpat i o nafcie«.

12.    Zacharjewicz Julian, 15. lat.: »Poglądy Świe-

cianowskiego na harmonię w architekturze.« — 22. mar.: »Budowle lwowskie«.

13.    Zajączkowski Michał, 26. kwitd.: »0 grzybach

domowych, ich rozwój u i środkach zabezpieczających od nich«.

14.    Zbrożek Dominik, 13. i 20. grud.: »0 rachubie

czasu«.

Rok 1880.

17. maja:

mar. :

O wykreślnym

Rok 1879.

1.    Gostkowski br. Koman, 8. lut.: »0 barwach wi

domych«. — 10. maja: »Zasady fizykalne oświetlenia elektrycznego«. —• 8. list.: »Przenoszenie energii na większą odległość*.

2.    lszkowski Romuald, 1. mar.: »0 środkach za

radczych przeciw wylewom rzek według systemu Dumasa, mylnie przypisanego Hobomowi«.

3.    Jaegermann Józef, prof., 22. lut. i 8. marca:

»0 budowie torów kolei konnych«.

1.    Abakanowicz Bruno, 14. lut.: »Opis przyrządu

własnego pomysłu do kreślenia linii całkowej 24. kwiet.. »0 ulepszonym integratorze«.

2.    Babel Bronisław, 7. lut. : »Kilka ustępów z hi-

storyi nauk ścisłych«. — 18. grud.: »0 naszych potrzebach«.

3.    Brückner Adolf, 6. mar.: »0 przyrządach See-

manna i Tompsona, służących do przytrzymywania zbiegłych wozów kolejowych«.

4.    Gostkowski br. Roman, 13. mar. : »0 telegrafii

podmorskiej«. — 1. maja: »Przeobrażenie pracy mechanicznej na prąd elektryczny«. — 13. list.: »Zastosowanie gazu wodnego do ogrzewania«.

5.    Jaegermann Józef, prof., 10. stycz.: »Uwagi

z dziedziny budownictwa«. — 20. mar.: »0 ka-nalizacyi Lwowa«.

6.    Machalski Henryk, 28. lut.: »Zastosowanie tele

fonu na liniach dzwonkowych dróg żelaznych

7.    Poźniak Władysław, 11. grud.: »0 organizacyi

służby konserwacyi przy kolejach żelaznych«.

8.    Pragłowski Alexander, 10. kwiet.: »0 niektó

rych leiznach«.

9. Strzelecki Felix Dr., 21. lut.: »Maszyna falowa Szwedowa«.— 20. list. : »Doświadczenia

27. list.:

su«.

przyrządów mierniczych«.

Oświetlenie

O projekcie kana-

5. Machalsld Henryk, 26. mar. : »Próba z ulepszonym telefonem«.

0 nowych po-

19. lut.:

0 służbie konserwacyi przy kolejach żelaznych«. — 26. list., 10. i 17. grud.: »0 najdawniejszych śladach przemysłu w Polsce«.

O żelaznych ko-

18. mar : »Spo-

0 elemencie galwanicznym Ka-0 wystawie ele-

25. list.:

O pomnikach i budowlach dawnych ludów w Jukatanie i Pa-lenque w Meksyku«.

»0 now-

28.

O kolejach

O kolejach dr u-

mar.: »0 ogrzewaniu wo-

»0 murach podko-

mar. :

Oznaczanie sił

0 wierceniu kana-

0 ogrzewaniu wozów ko-

z rurkami Geislera, przyrządem Rumkorfa i radiometrem Crookesa, celem okazania zjawisk flu-orescencyi«.

10.    Wierzbicki Ludwik, 4. grud.: »0 sygnałach in

terkomunikacyjnych przy pociągach kolejowych

11.    Zacharjewicz Julian, 17. kwiet.: »0 projektowa

nej we Lwowie szkole garncarskiej«.

12.    Zbrożek Dominik, 24, stycz.: »0 rachubie cza-

O dokładności niektórych

Rok 1881.

1.    Gargas Maciej, 9. kwiet.: »0 przyczynach pęka

nia obręczy przy kołach kolejowych i o nowej konstrukcyi przyrządu własnego pomysłu, zapobiegającego pękaniu i zesuwaniu się obręczy

2.    Gostkowski br. Roman, 5. mar.:

sali sejmowej«. — 30. kwiet.: »0 odgromnikach«. — 19. list.: »0 orbitach komet«.

3.    Ibjański Wacław, 19. mar.:

lizacyi miasta Lwowa«.

4.    Jaegermann Józef, prof., 5., 12. i 26. lut. : »Ka-

nalizacya miasta Lwowa«.

3. grud.: »0 paryskiej wystawie przyrządów elektrycznych w r. 1880«.

6. Poźniak Władysław, 12. mar.: »Odpowiedź na uwagi p. Wierzbickiego o służbie konserwacyi przy kolejach żelaznych«.

7.    Pragłowski Alexander, 15. stycz.: »0 zastoso

waniu wykresów«.

8.    Thullie Maxymilian, 8. stycz. :

glądaeh na teoryę sklepień«.

9.    Wierzbicki Ludwik

Rok 1882.

1.    Darowski Bolesław, 11. mar.:

lejach drogowych«.

2.    Gostkowski br. Roman, 25. lut.: »0 mecha

nicznej pracy prądów elektrycznych«. — 18. list.: »0 skutku użytecznym maszyn dynamo-elektrycznych«.

3.    Jaegermann Józef, prof., 18. lut. : »0 projektach

kolei drugorzędnych w kraju naszym ze stanowiska komercyalnego«. strzeżenia, odnoszące się do regulacyi Dniestru .

4.    Janowski Józef, 1. kwiet., 22. kw. i 6. maja:

»0 budowie teatrów«.

5.    Machalsld Henryk, 14. stycz. i 4 lut.: »0 wy

stawie przyrządów elektrycznych w Paryżu«. — 29. kwiet. : » mila Faura«. ktrycznej w Monachium«.

6.    Moraczewski Maciej, 4. mar.: »0 zamku krzy

żackim w Malborgu«.

7.    Stwiertnia Oskar, 16. grud.: »0 wodociągach

zurychskich«.

8.    Tuszyński Józef, 2. grud. : , O wydatności stu

dzien«.

9. Walter Leonard, 13. maja: »0 badaniach geologicznych w zachodniej Galicyi z uwzględnieniem znachodzenia się nafty“.

10. Wierzbicki Ludwik, 11. lut.:

Rok 1883.

1.    Górecki Wincenty, 24. list.: »0 berlińskiej wy

stawie hygienicznej«.

2.    Gostkowski Roman br., 21. kwiet :

szych poglądach na proces palenia kwiet.: »0 pracy słońca«. — 17. list.: »0 wiedeńskiej wystawie elektrycznej«.

3.    Horoszkiewicz Józef, 14. kwiet.;

drugorzędnych«.

4.    Kretkowski Władysław Dr., 27. stycz.: »Ury

wek z historyi matematyki

5.    Machalsld Henryk, 19. maja:

gorzędnyeh«.

6.    Markowski Jan, 10.

zów kolejowych«,

7.    Skibiński Karol, 17.

powych w przekopach«.

8.    Strzelbicki Sylwery, 26. maja: » O maskach bez

pieczeństwa, używanych podczas pożarów w kopalniach«.

9.    Thullie Maxymilian, 20. stycz.:

zewnętrznych belek kratowych zapomocą u-gięcia«.

10.    Titz Władysław, 1. grud. i 22. grud.: »Projekt

przeprowadzenia systematycznej melioracyi ziemi polowej«.

11.    Walter Leonard, 24. lut.:

dyjskiem i o wierceniu wogóle«.

12.    Wex Adolf, 3. lut.:

lejowych«.

13.    Wierzbicki Ludwik, 10. lut.: »0 usuwiskach«.

14.    Zbrożek Dominik, 13. mar.: »0 paralaksie słońca

i wyznaczeniu jej zapomocą spostrzeżeń podczas przejścia Wenery przed tarczą słońca

15.    Żaak W ładysław, 15. grud.: »Maszyny i pompy

przy wodociągach w budynku wystawy paryskiej w r. 1878

Rok 1884.

10. Rebczyński Władysław, 19. grud. :

1. Dzieślewski Waleryan, 15. mar., 29. mar. i 5. kwiet. : »Techniczna strona kwestyi włościańskiej «.

2 Fiedler Tadeusz, 12. grud.: » kowych«.

3.    Górecki Wincenty, 26. stycz. :

suszarnianych do obsługi ustępów i kanałów ściekowych, pomysłu kolegi Świecianowskiego, architekta z Warszawy«

4.    Gostkowski br. Roman, 19. stycz.:

pieniu pary elektrycznością«. — 9. lut.: »0 kolejach elektrycznych polezie Oppolzera, wyjaśniającej niejednostajny obieg księżyca około ziemi«.

5.    Jaegermann Józef, prof., 16. lut.:

czasowym stanie regulacyi górnego Dniestru

6.    Kędzierski Zygmunt, 22. list. : »0 rekonstrukcyi

fundamentów Banku hipotecznego

7.    Kovats Napoleon, 20. grud. :

nych«.

8.    Machalski Henryk, 24. maja: »0 oporach prze

wodów ziemnych linii telegraficznych«. —    6.

grud.: »0 równoczesnem telegrafowaniu i telefonowaniu na wspólnym drucie

9.    Malisz Justyn, 1. mar.: »0 przewodach telegra

ficznych i ulepszonem urządzeniu przewodów własnego pomysłu«

10.    Moraczewski Maciej, 8. mar.: »Gdańsk i jego

zabytki budowlane«.

11.    Wierzbicki Ludwik, 22.

mowym ze stanowiska sztuki«.

12.    Zbrożek Dominik, 24. lut : »0 libeli i osi koli-

macyjnej«.

Rys historyczny fabrykacyi gobelinów we Francyi i Polsce«.

O wyrobach ocz-

O przyrządach

0 zastą-

22. list. : »0 hi-

O dotych-

O drogach wod-

mar. :

O przemyśle do

11. Tuszyński Józef, 12. grud.: krakowskich«.

O wodociągach

Rok 1886.

1.    Dziwiński Placyd, 11. grud.: »0 rozkładaniu

figur równych na elementa parami przystające

2.    Fiedler Tadeusz, 13. lut.: »0 wyrobie nitek

3.    Grzybiński Jan, 4. grud. : »0 smarach i ozna

czeniu wartości tychże w powszechnem użyciu«.

4.    Jaegermann Józef, prof., 18. grud.: »0 zasto

sowaniu betonu cementowego w dwóch szczególnych wypadkach«.

5.    Kovats Napoleon, 27. list.: »0 smarowaniu wo

zów kolejowych olejem skalnym

6.    Moraczewski Maciej, 20. lut. i 27. lut. : » O pro

jekcie regulacyi rzek galicyjskich«.

7.    Pawlewski Bronisław, 20. mar.: »0 nafcie i prze

tworach chemicznych «.

8.    Kudkowski Jan, 17. kwiet.: »0 krajowych za

kładach impregnowania drzewa metodą Bou-cheriego«.

9.    Rychter Józef, 13. mar. i 27. mar.: »Sprawo

zdanie z podróży naukowej«.

10.    Skibiński Karol, 16. stycz.: »0 perspektografii

Rittera z demonstr.«.

11.    Wex Adolf, 10. kwiet. :

osób na kolejach żelaznych«.

12.    Zacharjewicz Julian, 1. maja: »Pogląd na pożar

m. Stryja ze stanowiska technicznego«.

13.    Zbrożek Dominik, 6. lut. : »0 czasie«. — 8. mar. :

»0 niwelacyi ścisłej«.

»0 reformie przewozu

Rok 1885.

8., 15 i 22. maja: »Dyskusya nad regu-lacyą rzek galicyjskich«.

1.    Bartelmus Ludwik, 10. stycz.: »0 pulsometrach«.

2.    Blauth Jan, 5. grud.: »0 przyrządzie do kreśle

nia warstwie inż. Rudolfa Mtillera i poprawionym przyrządzie inż. Jana Blautha«.

3.    Bykowski Julian, 28. lut.: »0 systemach eks

ploatacji dróg żelaznych«.

4.    Freund August Dr., 5. grud.; »0 maltozie«.

5.    Horoszkiewicz Józef, 21. lut.: »Z dziedziny sta

tystyki «.

6.    Jaegermann Józef, prof., 21. mar.: »0 wałkach

parowych«.

7.    Karpuszko Seweryn, 7. lut.: »0 torfach«.

8.    Kędzierski Zygmunt, 28. list.: »0 wystawie

w Antwerpii«.

Rok 1887.

1.    Bodaszewski Łukasz, 2. maja :    »0 niektórych

doświadczeniach z dziedziny fizyki«.

2.    Darowski Bolesław, 7. grud. : »Luźne komuni

kacje«.

3.    Franke Jan Nepomucyn, 30. list.: »0 maszy

nach gazowych«.

4.    Górecki Wincenty, 7. lut.: »0 dezynfektorach,

a w szczególności o dyzynfekturze Thürsfiel-da«. — 23. list. : »0 kongresie hygenicznym w Wiedniu«.

9. Kovats Napoleon, 31. stycz., 14. lut. i 14. mar.:

O sma-

5.    Kamienobrodzki Alfred, 27. lut. i 7. mar.: »0

magazynach zbożowych«.

6.    Kretkowski Władysław Dr., 9. maja: »0 naj-

nowszem dziele prof. Zmurki

7.    Machalski Henryk, 21. mar.:

21. list.:

»0 drogach wodnych«, rowaniu wozów kolejowych olejem skalnym«.

0 wpływie elektryczności na organizmy«. — 28. mar.: telegrafowaniu podczas jazdy pociągiem«.

»0 najnowszem rozporządzeniu ministra handlu, dotyczącem obliczania wytrzymałości mostów 11. Zbrożek Dominik, 15.

w mieszkaniach«.

»Omawianie sprawy budowy

14. list.

Kładka żelazna 28. list.: »0 parciu

Rozprawa

O doświad

»Lcz

8.    Pawlewski Bronisław, 7. grud. : »Luźne komu-

nikacye«.

9.    Syroczyński Leon, 7. grud.: »0 przemyśle naf

towym na wystawie krakowskiej«.

10. Thullie Maxymilian, 21. stycz. :    »0 doświad

czeniach Considéra nad wytrzymałością żelaza i stali«. — 21 lut : »0 najnowszych doświadczeniach nad parciem ziemi«. — 14. grud. :

maja: »Sprawozdanie z lustracyi ombrometrycznych w Galicyi. —

12. Źabokrzycki Alexander, 21. grud.: »0 wilgoci

15. stycz.: »Omawianie programu działu sztuki krakowskiej wystawy przemysłowej w roku 1887.«.

25. kwiet. :

teatru letniego we Lwowie«.

Rok 1888.

1.    Bizanz Gustaw, 18. kwiet.: »0 wadliwem mu

rowaniu«.

2.    Bykowski Julian, 21. mar.: »0 formach pieców

w bessemerniach«.

3.    Franke Jan Nepomucyn, 29. lut.: »0 organiza-

cyi towarzystw technicznych«, i 24. list :    »0 maszynach do wytwarzania

zimna«. — 5. grud. :    »0 nowych rodzajach

indykatorów«.

4.    Górecki Wincenty, 12. grud.: »0 odwietrzaniu

kanałów i wychodków«.

5.    Gostkowski br. Roman, 16. maja: »0 własnej

teoryi hamowania wozów kolejowych«.

6.    Kovats Napoleon, 9. maja: »0 analitycznem ba

daniu robót«.

7.    Maślanka Marcin, 19. grud.: »0 torfie jako środ

ku hygięnicznym i o klozetach torfowych«.

8.    Pawlewski Bronisław, 14. mar.: »Stan przemy

słu naftowego w Galicyi«.

9.    Różański Bronisław, 14. mar.: »Analiza wapna

w Pustomytach«.

10.    Skibiński Karol, 18. kwiet.: »0 moście za-

leszezyckim«.

11.    Sołtyński August, 23. grud.: »0 nowszym po

glądzie na przewietrzanie i ogrzewanie mieszkań«.

12.    Stwiertnia Oskar, 18. stycz. i 25. stycz.: »Bu

downictwo w Bośni i Hercogowinie«.

13.    Thullie Maxymilian, 24. list.:

w Sti nisławowie«. ziemi«.

14.    Widt Seweryn, 16. grud.: »0 analizie widmo

wej w ogóle, a w szczególności w astronomii«.

15.    Załoziecki Roman, 22. lut.: »0 użyciu nafty

do ogrzewania mieszkań«.

16.    Ziobrowski Stanisław, 25. kwiet. : »0 nowszych

przyrządach fizykalnych i elektrotecznicznych«.

17.    Źabokrzycki Alexander, 1. lut.;

w sprawie usunięcia wilgoci z mieszkań

7. mar : »Melioracye, ich cel i stanowisko wobec dzisiejszego postępu«.

Rok 1889.

1.    Blauth Jan, 20. lut.: »0 torfowiskach i ich

uprawie«.

2.    Franke Jan Nepomucyn, 29. stycz.: »Organiza-

cya szkół politechnicznych w Anglii« — 27. list.: »Z wystawy paryskiej«.

3.    Kleczkowski Kazimierz, 4. grud. : »Wyższe stu-

dya architektoniczne«.

4.    Machalski Henryk, 3. kwiet.: »0 przyrządach,

zabezpieczających wjazd pociągów do stacyi«.

5.    Różański Bronisław, 8. maja: »0 związku mię

dzy własnościami a budową chemiczną barwników organicznych«.

6.    Sikorski Tadeusz, 20. lut.: »0 izohypsografie

własnego pomysłu«.

7.    Skibiński Karol, 10. kwiet :    »0 moście żela

znym na Firtli of Forth«.

8.    Sołtyński August, 20. lut. : »0 węglu prasowanym«.

9.    Thullie Maxymilian, 29. stycz.: »0 wpływie

ciężaru ruchomego na mosty sklepione«. — 15. lut.: »Obliczanie belek złożonych z rozmaitych materyałów, jak z żelaza i stali«.

10.    Tuszyński Józef, 23. paźdz i 6. list.: »0 za

opatrzeniu miasta Krakowa w wodę«.

11.    Zbrożek Dominik, 13. mar.: »0 niwelacyi ści

słej miasta Lwowa«.

Dnia 11. grud.: »Dyskusya w sprawie lwowskich stosunków budowlanych«.

Rok 1890.

1.    Dobrzyński Franciszek, 19. lut.:

czeniach Hertza«.

2.    Dzieślewski Walery, 19. mar.: »Pogadanka na

ukowa«.

3.    Franke Jan Nepomucyn, 15. i 22. stycz. :

prowadzanie siły za pomocą powietrza«.

4.    Gostkowski br. Roman, 19. list.: »0 taryfie prze

wozowej na kolejach żelaznych«.

5.    Jaegermann Józef, prof., 17. grud.: »Uwagi nad

ustawą budowlaną dla miasta Lwowa«.

6.    Kornelia Michał, 29. stycz. i 5. lut : »0 wodocią

gach m. Lincu i zapatrywaniu rzeczoznawców«.

7.    Różański Bronisław, 26. lut. : »0 glinie i jego

aliażach technicznie ważnych«. — 12. marca; »0 dzisiejszym stanie metalurgii glinu i jego ahaży«.

8.    Sołtyński August, 12. lut.: »0 wyborze miejsca |

pod budowę teatru miejskiego we Lwowie

9.    Szczepaniak Jan, 30. kwiet. : »Instrumenta ni

welacyjne«. — 7. maja: »0 kolejach zazębionych «.

10. Thullie Maxymilian, 4. grud.: »Obliczanie

kroju pasów i krzyźulców belek mostowych na wyboczenie«.

11 Tuszyński Józef, 26. list.: »0 nowym poglądzie na zależność wydatności źródeł od ich zlewni«. 12. Załoziecki Roman, 10. grud.: »Teorya tworzenia się oleju skalnego i wosku ziemnego«.

prze-

1.    Dobrzyński Franciszek, 11. stycz. :

maszyn dynamo«.

2.    Dzbański Stanisław, 7. lut.: »0 produkcyi tor

fowej «.

3.    Franke Jan Nepomueyn, 18. stycz.: »0 wysta

wie w Pradze i Chicago«.

4.    Kowalczuk Michał, 7. i 14. grud.: »0 stosunkach

budowlanych we Lwowie«.

5.    Pawlewski Bronisław, 25. stycz. : »Sprawozdanie

Z teoryi

Rok 1891.

z poszczególnych działów wystawy w Pradze«. — 26. paźd. : »0 nowszych postępach w piwo-warstwie. gorzelnictwie i garbarstwie list. :

2.

0 otrzymaniu sody i o fabryce sody

w Szczakowie«.

1.    Darowski Boleaław, 9. grud.: »0 tępieniu pleśni

czyli grzyba w budynkach

2.    Dobrzyński Franciszek, 4. lut.: » O zasadniczych

pojęciach w nauce o elektryczności

3.    Franke Jan Nepomueyn. 4. list.: »Sprawozdanie

z III. zjazdu inżynierów i architektów austrya-ckich«.

4.    Gostkowski br. Roman, 23. kwiet.: »Mechanika

lotu«.

6.    Skibiński Karol, 24. list.: »Zdjęcie terenu za-

pomocą fotografii«.

7.    Sołtyński August, 25. stycz.:

Sprawozdanie

z poszczególnych działów wystawy w Pradze«. — 17. list. :

8. Szczepaniak Jan, 23. list. :

O budowie tanich pomieszkań«.

O wodociągu mia

sta Zagrzebia«.

9. Szkowron Franciszek, 30. list. : »0 ostrożnościach przy budowie więzień«.

10. Thullie Maxymilian, 25. stycz.: »Sprawozdanie

5.    Jaegermann Józef prof., 14. i 21. stycz. : »Uwagi

nad ustawą budowlaną dla m. Lwowa«.

6.    Kornelia Michał,

Żelaznej Bramy

U Libański Ldmund, 18. list. : »0 przyrządach do mierzenia natężeń mostów żelaznych 8. Łubieński lir. Józef, 25. list.: »Wołyń, Ukraina i Podole pod względem przemysłowym i technicznym«.

12 i 19 lut.:

O regulacyi

z poszczególnych działów wystawy w Pradze«.

11.    Tuszyński Józef, 3. lut.: »0 najświeższych pra

cach inżynierskich i budowlach w celu zaopatrzenia miasta Wiednia i jego okolicy w wodę«.

12.    Załoziecki Roman, 10. lut.:

nerałów potasowych«. — 20.. 27. kwiet. i 4. maja: »Zaopatrywanie miast w wodę

O materyałach budowlanych na wystawie przemysłu budowlanego

O pokładach mi-

15. list.:

9. Płachciński Nikodem, 11. list.:

północnych, a szczególnie słowiańszczyzny, rozwój architektury greckiej 10. Rozwadowski Tadeusz, 11.

Wpływ narodów

na

Rok 1893.

O założeniu

stawów rybnych i urządzeniach ochronnych dla ryb przy zakładach przemysłowych

mar. :

11.    Skibiński Karol, 28. stycz.: »Wytrzymałość na

wierzchni kolejowej«.

12.    Szczepaniak Jan, 4. mar.:

O wypadkach na

austryackich kolejach państwowych w r. 1891

13.    Thullie Maxymilian

drewnianych dźwigarów, złożonych na podstawie doświadczeń kapitana Bocka. — 2. grudnia: »Linie wpływowe belek ciągłych«.

14.    Widt Seweryn, 25. lut.: »0 planimetrze Con-

radiego«.

15. kwiet. :

Obliczanie

1.    Rlauth Jan, 6. grud.: » O filtrze w Kulparkowie«.

2.    Dobrzyński Franciszek, 10. maja: »0 kolejach

elektrycznych«.

3.    Gostkowski br. Roman, 22. marca:

miejskiej we Lwowie«. — 7. kwiet.: »0 kosztach eksploatacyi kolei elektr. we Lwowie 29. list.: »0 przesyłce mowy bez pomocy drutów przewodnich«.

4.    Hauswald Edwin, 17. maja: »0 systemach kolei

miejskich«.

»0 kolei

5. Kosiński Stanisław,- 29.

mar.: »0 przyczynach zwilgocenia pomieszkań i sposobach usunięcia wilgoci«.

Dnia 16. i 18. grud.: »Dwa Walne Zgromadzenia w sprawie uchwał III go zjazdu austryackich inżynierów i architektów.

6.    Kowalczuk Michał, 31. maja: »0 potrzebie stwo

rzenia sekcyi budowniczej w łonie Towarzystwa«.

7.    Łubieński hr. Józef, 8. list.: »Z placu wystawy

krajowej«.

0 świetle przyszłości

■Metoda refregera-

Nowy lachimetr

zamcze«.

pun-

Wodociągi dla mia-

9. Pawlewski Bronisław, 30. paźdz.: »Wyrób tkanin nieprzemakalnych«.

10. Piekarski Kazimierz, 1. kwiet. i 8. maja: »Sprawozdanie z podróży do Włoch i Egiptu 6 list. :

Zieglera«.

Dyskusya nad spra-27. list.: »Poufne

»Program

Wystawa

czer. :

8.    Machaiski Henryk, 22 list.: »0 poprawie stosu

galw. systemu Calloud«. — 13. grud.: »0 u-lepszonym elemencie galw. Calloud, według własnego pomysłu«.

9.    Maślanka Marcin, 15 list. : »Komunikat w spra

wach hydrotechnicznych«.

10.    Michałowski Franciszek, 26. kwiet. : »0 kolejach

wiszących (Telferage) z użyciem hamulca automatycznego własnego pomysłu

11.    Olearski Kazimierz Dr., 19. kwiet. i 14. czerw.:

»0 centralnych stacyach elektr. we Lwowie

12.    Pawlewski Bronisław, 25. stycz. : »Tłómaczenie

pewnych zjawisk metalurgicznych«.

13.    Skibiński Karol, 3. maja: »0 hamulcach z szcze-

gólnem uwzględnieniem hamulca systemu Michałowskiego «

14.    Szczepaniak Jan, 22. lut.: »Z podróży do Za

grzebia«.

15.    Tuszyński Józef, 15. lut., 1. marca i 13. kwiet. :

»0 metodach nauczania technologii mechanicznej na politechnikach«.

Rok 1894.

1.    Darowski Bolesław, 2. kwietnia: »0 wyrobie

torfu w Czyżkach«.

2.    Dzbański Stanisław, 10. stycz.: »0 desinfekto-

rach kolejowych«.

3.    Fiedler Tadeusz, 16. kwiet. i 25. kwiet. : »Z dzie

dziny marynarki«.

4.    Gostkowski br. Roman, 24. stycz.: »0 wodnej

mierze sił«. — 14. mar.: »Jak zważono zie mię naszą?« — 11. kwiet.: »0 pracy i jej mierze«. — 18. kwiet : »0 przestrzeniach na ziemi i w przestworzu«. — 30. maja: »0 kolei elektrycznej we Lwowie«. — 17. paźdz. »0 fon-tanie świetlanej«. — 19. grud.: »0 najnowszych machinach do latania«

5.    Janowski Józef, 21. list., 28. list. i 5. grud. :

»0 fundowaniu teatru na placu Gołuchowskich«.

6.    Kamienobrodzki Alfred, 14. lut.: »0 centralnej

stacyi elektrycznej«.

7.    Pawlewski Bronisław, 24. paźdz., 31. paźdz

i 14. list.: »0 przemyśle galicyjskim«.

8.    Rawski Wincenty, 9. maja: »0 rzeźni lwowskiej«.

— 7. list.: »Sprawa budowy teatru miejskiego we Lwowie«.

9.    Thullie Maxymilian, 25. kwiet.: »Z dziedziny

budowy mostów«.    *

10. Żabokrzycki Alexander, 12. grud. : »W sprawte regulacyi rzek i melioracyi w Galicyi«.

Rok 1895.

1.    Angermann Klaudyusz, 16. paźdz.: »0 bogactwie

nafty w Karpatach«.

2.    Gargas Maciej, 16. paźd. : »^ nowym przyrzą

dzie wiertniczym z demonstracyami«.

3. Gostkowski br. Roman, 16. stycz.: »Koszta ruchu i eksploatacyi projektowanych w Galicyi kolei lokalnych«. — 30. stycz. i 6. lut.: »Przyrząd do latania p. Lepszy z demonstracyami«. — 24. kwiet. :

4 Fiedler Tadeusz, 13. list.:

cyjna badania własności metali«.

5.    Huber Maxymilian, 13. lut.:

Zieglera«.

6.    Jaegerman Józef, prof., 9. stycz.: »Sprawa bu

dowy drugiego toru kolei na linii Lwów-Pod-27. mar.: »Ustawa budownicza dla miasta Lwowa i jej wykonanie ilustrowane przykładami«.

7.    Łazarski Mieczysław Dr., 23. paźdz. : »0

ktach urojonych w geometryi«.

8.    Maślanka Marcin, 4. grud.:

sta Rzeszowa«.

Z Neapolu do Kairu i Alexandryi«.

11.    Skibiński Karol, 13. kwiet : »Nowy lachimetr 22. kwiet. : »Nowe połączenie

szyn z podkładem, z demonstracyami«.

12.    Syniewski Wiktor, 15. kwiet :    »0 zadaniach

budowniczych przy budowie i rekonstrukcyi gorzelń krajowych«.

13.    leodorowicz Adam, 20. list. : »Z przemysłu ga

zowego«.

14.    Thullie Maxymilian, 24. kwiet. : »Wyniki pomia

rów natężeń prętów mostów żelaznych 13 list.: »Doświadczenia wiedeńskie nad sklepieniami«.

20. lut. i 27. lut : wami Towarzystwa«, zgromadzenie w sprawach Towarzystwa«.

Rok 1896.

1.    Dzbański Stanisław, 9. i 15. stycz.:

eksploatacyi torfowisk w Dublanach«.

2.    Folkierski Władysław, 23. grud. i 30. grud :

»0 kanalizacyi miast i wodociągach«.

3.    Franke Jan Nepomucyn, 3.

przemysłowa w Berlinie«.

4.    Gargas Zygmunt Dr., 11. list.: »Reforma prawa

patentowego w Austryi«.

5.    Gostkowski br. Roman, 19. list. : »Znaczenie

gazu świetlnego dla celów trakcyi«. — 4. list. : »Jak powstaje prąd galwaniczny?« — 2. grud. : »Objęcie gazowni przez gminę m Lwowa«.

6.    Jaegerman Józef, prof., 6. list.: »0 dworcu na

placu Solskich«. — 15. kwiet.: »Projekt centralnego dworca we Lwowie«.

Egipt, jego

marca :

Z przemysłu

«.

Obliczenie wy-

«.

Synagoga na

7.    Maślanka Marcin, 22. stycz. : »0 wodociągach

Rzeszowa«. — 26. kwiet. : »Kanalizacya Tarnopola«.

8.    Piekarski Kazimierz, 11

dzieje i architektura«. — 13. maja: »Kairo i grobowce Kalifów«. — 27. maja: »Muzeum w Gi-zech i wykopaliska w Deir-el-Bahari«.

9.    Rychnowski Franciszek, 20. maja: »0 najnow

szych badaniach własnych

10.    Silberstein Ludwik Dr., 12. lut.: »Promienie

Röntgena«. — 6. maja: »Znaczenia fizykalne ciągłości funkcyi i zbieżności szeregów

18. list.: »Teorya molekularna przewodników elektrycznych pierwszej klasy

11.    Skibiński Karol, 24. kwiet.: »0 najnowszej kon-

strukcyi połączenia torów«.— 16. grud.: »Re-konstrukcya mostu kolejowego nad Dniestrem pod Niżniowem

12.    Swieżawski Stanisław, 5. lut.:

złotniczego«.

13.    Syniewski Wiktor, 22. stycz.: »Lampa spirytu

sowa systemu Auera«.

14.    Teodorowicz Adam, 28. paźdz. : »Dział oświe

tlenia na wystawie przem. w Berlinie

15.    Thullie Maxymilian, 25. grud. :

trzymałości płyty Moniera«.

16.    Tuleja Józef, 25. list.: »Badanie środków spo

żywczych i artykułów codziennego użytku«.

1 ^ Widt Seweryn, 8. kwiet.: »Wyrównanie sieci niwelacyjnej

18.    Zacharjewicz Julian, 29. stycz.:

placu Rybim we Lwowie«.

19.    Żabokrzycki Alexander, 2. stycz.: »0 potrzebie

podniesienia przemysłu w Galicyi«.

27. lut. i 4. mar.: »Dyskusya nad planami na teatr we Lwowie«.

Rok 1897

1.    Darowski Bolesław, 10. lut.: »0 kolejce wąsko

torowej w Synowódzku«.

2.    Dobrzyński Franciszek, 20. paźdz. i 1. grudnia:

»0 oświetleniu«.

3.    Dzieślewski Roman, 21. kwiet.: »Zastrzeżenie

tytułu inżyniera technikom z dwoma egzaminami rządowymi«.

4.    Folkierski Władysław, 20. maja: »0 kanalizacyi

miast i wodociągach«. — 28. kwiet.: »Oryen-towanie trasy zapomocą obserwacyi słońca«.

5.    Gostkowski br. Roman, 3. lut. : »Ilość gazu, ja

ką produkować może gazownia lwowska«.

6.    Kornelia Andrzej, 3. mar. i 10. mar.: »Znacze

nie torfu w gospodarstwie społecznem«.

7.    Libański Edmund, 24. mar., 31. mar. i 7. kwiet:

»0 położeniu przemysłu w Galicyi«.

8.    Lipezyński Józef, 10. list.: »Pogląd na istniejące

ustawy przemysłu budowlanego«.

9.    Mikułowski Pomorski Józef, 1. grud. : »0 potrze

bie zużywania nawozów miejskich«.

10.    Pawlewski Bronisław, 26. maja: »0 znaczeniu

przemysłu dla Austryi, według Rauniga«.

11.    Podgórski Zdzisław, 10. lut.: »Eksplozye gazów

w kopalniach nafty i wosku ziemnego«.

12.    Rodakowski Zygmunt, 17. lut.: »0 stawidłach

machin parowych«. — 3. list.: »Kilka słów odpowiedzi na artykuły o gazowni lwowskiej«.

13.    Silberstein Ludwik Dr., 27. stycz. : »Bieg fal ele

ktromagnetycznych w otoczeniu mas przewodzących«. — 29. lut. : »Maxwellowski model mechaniczny pola elektromagnetycznego«.

14.    Syroczyński Leon, 27. stycz.: »Ubezpieczenie ro

botników w kamieniołomach i kopalniach od nieszczęśliwych wypadków«. — 27. paźdz. : »Z podróży na Kaukaz«.

15.    Teodorowicz Adam, 17. grud.: »Acetylen w po

równaniu z innymi środkami oświetlenia«.

16.    Tuleja Józef, 17. i 24. list.: »Spółki akcyjne

w Galicyi«.

17.    Zdobnicki Stanisław, 14. kwiet.: »Nowy sposób

wykreślnego oznaczenia środków ciężkości wieloboków«.— 19. maja: »Kumunikat z dziedziny technologii mechanicznej«.

5. maja: »Dyskusya nad memoryałem czeskiego stowarzyszenia budowniczych w sprawie przedsiębiorstw budowlanych«.

Rok 1898.

1.    Barczewski Wincenty, 12. stycz.: »Wykonanie

zdjęć i pomiarów w miastach niemieckich«.

2.    Bogucki Jan, 26. stycz. i 9. lut.: »Fundamento

wanie nowego teatru we Lwowie«.

3.    Darowski Bolesław, 2. mar.: »Fabrykacya be

czek naftowych w Olszanicy«.

4.    Dobrzyński Franciszek. 26. maja: »0 telegrafo

waniu bez drutu«.

5.    Huber Maxymilian, 20. maja: »0 planimetrze

Prytza«. — 20. list.: »0 przyrządzie Claussa do dzielenia kątów na 3, 5 i 7 części«.

6.    Kornelia Andrzej, 23. list. i 7. grud. : »Pomoc

techniczna dla przemysłu krajowego«.

7.    Kostkiewicz Władysław, 16. mar. i 13. kwiet. :

»Bieg wody w rzekach i kanałach«.

8.    Laska Wacław Dr., 17. maja: »Przenoszenie

obrazów na odległość«.

9.    Mikułowski Pomorski Józef, 19. stycz.: »Zużyt

kowanie odpadków miejskich dla celów rolniczych«.

10. Olszewski Stanisław Dr., 6. kwiet.: »Kopalnie wosku ziemnego w Borysławiu«.

utworzenia Uniwersytetu ludowego im. Adama Mickiewicza«.

28. list.: »Zabytki ar

7. marca :

Ze zjazdu prze-

11.    Pawlewski Bronisław, 16. list.: »Fabryka cukru

kartoflanego w Nosowie«.

12.    Rodakowski Zygmunt, 16. lut., 9. mar. i 27. kwiet. :

»Projekt ropociągu z Borysławia do Dziedzic«.

13.    Roszkowski Jan Dr., 9. list.: »Nowy przyrząd

(własnego pomysłu) do oznaczenia oporu galwanicznego roztworów«.

14.    Stonawski Jerzy, 28. grud.: »Ulepszenie w kie

rowaniu balonami, własnego pomysłu«.

15.    Syniewski Wiktor, 23. lut.: »Bakteryologia w u-

sługach techniki«.

16.    Tuleja Józef, 14. grud.: »Błędne poglądy na

przemysł fabryczny«.

2. mar. i 22 mar. : »Pogadanka w sprawach pokrzywdzenia urzędników technicznych w projekcie reorganizacyi Magistratu lwowskiego«.— 25. maja i 15. czerw.: »Pogadanka o odbyć się mającym IV Zjeździe techników polskich w Krakowie, o akcyi Tow. w sprawie utworzenia krajowej Dyrekcyi kolejowej i o zabiegach, celem

7. grud.: »Dyskusya nad sprawą biura porady technicznej«.

Rok 1899.

1.    Huber Maxymilian, 15. mar. : »Przyrządy do mie

rzenia chyżości pociągów«.

2.    Kornelia Andrzej, 13. grud : »0 melioracyi tor

fowisk«.

3.    Korosteński Zygmunt, 3. maja:    »0 sposobie

równoczesnego odtłaczania barw na papierze, skórze, tkaninach i t. d. i o maszynie do pisania własnego pomysłu«.

4.    Kusiba Sylwester, 27. grud.: »0 zdjęciach ory

ginalnych katastru i wytyczaniu granic własności spornych«.

5.    Libański Edmund, 8 mar.: »Zastosowanie foto

grafii w astronomii«.

6.    Roszkowski Jan Dr., 12. kwiet.: »Wynalazki

kol. Rychnowskiego». — 20. grud.: »0 orga-nizacyi szkół politechnicznych«.

7.    Sakowicz J., 25. stycz. : »Przyrząd zwierciadłowy

własnego pomysłu do wytyczenia linii prostej«.

8.    Szepczyński J., 25. stycz.: »Dzisiejszy stan prze

mysłu acytylenowego«.

9.    Thullie Maxymilian, 22. list.: »0 belkach beto-

nowo-żelaznych«.

10. Tuleja Józef, 15. list.: »Statystyka przemysłowa Gałicyi«. — 27. list. i 6. grud.: »Przemysł go-rzelniczy w Galicyi«.

11. stycz.: »Dyskusya w sprawie założenia biura porady technicznej dla przemysłu w Galicyi«.

1. Bodaszewski Łukasz, 24. stycz., 14. i 21. lut.: »Nowa teorya ruchu wody«.

2.    Broniewski Alfred, 10. paźd. : »Łaźnie i termy

3.    Dzbański Stanisław, 21. marca: »Nowy motor

do celów wiertniczych«.

4.    Kornelia Michał, 17. stycz.: »Regulacya Dunaju

na „Żelaznej Bramie“«.

5.    Miklaszewski Bolesław, 31. stycz. : »Rozwój prze

mysłu w Król. Dolskiem«.

6.    Rozwadowski Tadeusz, 12. grud. : »Nowe śluzy

automatyczne«.

7.    Syniewski Wiktor, 19. grud.: »Techniczne za

stosowanie wyników badań bakteryologicznych«.

8.    Tarczałowicz Jan, 4. kwiet., 2. i 9. maja: »Re

nesans w Polsce«.

chitektury Podola galicyjskiego».

9. Teodorowicz Adam, 15. grud. : »Oświetlanie miast prowincyonalnych«.

10.    Wierzbicki Leon, 3. stycz.: »Nowy sposób mie

rzenia w polu odległości i wysokości«.

11.    Wolski Wacław, 14. mar.: »Nowe sprzęgło tar

ciowe i zastosowanie tegoż w wiertnictwie«.—

17. paźd. : »Nowe systemy wiertnicze«.

Dyskusya w sprawie słownikowej«. — 11. kwiet.: »Dyskusya o maszynach oziębiających dla celów rzeźni miejskiej«.

Rok 1901.

1.    Chmielewski Zygmunt, 16. stycz. : »Rozwój prze

mysłu elektrochemicznego«.

2.    Chodkiewicz Bronisław, 3. kwiet.: »0 taryfach

kolejowych«.

3.    Feldstein Herman, 13. list.: »Ze zjazdu przemy

słowego w Krakowie« (autoreferat).

4.    Finkelstein Michał, 9. paźd.: »0 budowlach że-

lazno-betonowych systemu Henebique’a«.

5.    Gargas Zygmunt Dr.. 6. list.: »Ze zjazdu prze

mysłowego w Krakowie (autoreferat i sprawozdanie z referatów Dr. Głąbińskiego, Zygmunta Korosteńskiego, Dr. Jana Roszkowskiego, Anny Sikorskiej i Józefa Tuleji)«.

6.    Kędzior Andrzej, 27. mar.: »Stan sprawy budo

wy kanałów spławnych w Galicyi«.

7.    Pawlik Stefan Dr., 23. paźd. :

mysłowego w Krakowie« (autoreferat).

8.    Rodakowski Zygmunt, 23. stycz.: »Porównanie

wartości komercyalnej motorów przemysłowych«.

9.    Rosinkiewicz Kazimierz, 11. grud.: »Historya

maszyn zecerskich«. — 18. grud.: »Maszyna do rozkładania czcionek własnego pomysłu«.

10. Ross Juliusz, 16. paźd.: »Ze zjhzdu przemysłowego w Krakowie : recenzyę z referatów Mała-czyńskiego, Rodakiewicza i Szydłowskiego«.

11.    Roszkowski Jan Dr., 30. stycz. : »Zasady pod 15. Syniewski Wiktor, 20. lut. : » O fabrykacyi drożdży«.

Ze zjazdu prze-

16. Syroczyński Leon, 16. paźd.:

mysłowego w Krakowie : recenzye z referatów Bartoneza, Blautha i Załozieckiego«.

niesienia przemysłu krajowego«.—- 17. kwiet. :

17.    Tarczałowicz Jan, 2. stycz.: »Zabytki architek

tury Podola galicyjskiego«.

18.    Tuleja Józef, 8. maja : »0 potrzebie i korzyściach

utworzenia katedry rolnictwa przy Politechnice lwowskiej«. — 23. list.: »Ze zjazdu przemy słowego w Krakowie : sprawozdanie z referatów Klimaszewskiego i Dr. Ruckera«.

»W sprawie projektu ustawy o ochronie przemysłu krajowego«. — 27. paźd. : »0 rozwoju teoryi elektryczności«.

12.    Rychnowski Franciszek, 27. lut. i 6. marca:

»0 stanach skupienia z uwzględnieniem objawów elektroidalnych«.

13.    Starkel Juliusz, 15. i 20. mar.: »0 szkolnictwię

przemysłowem«.

14.    Stesłowicz Władysław Dr., 30. list.: »Ze zjazdu

przemysłowego w Krakowie: autoreferat i re-cenzye z referatów Dr. Benisa i Dr. Rittla«.

Odczyty w Oddziałach Towarzystwa.

I. Przemyśl.

Rok 1899.

Rok 1896.

1.    Krupka Włodzimierz, 7. paźdz. : »0 wystawach:

peszteńskiej i berlińskiej w roku 1896«.

2.    Siebauer Benedykt, 2. grud.: »0 projekcie wo

dociągu dla miasta Przemyśla«.

3.    Zajączkowski Michał, 2. grud.: »0 wrażeniach

z Monachium«.

Rok 1897.

1.    Goldstein Joachim: »0 budowie okrętów«.

2.    Jacyszyn Stefan: »0 przyczynach trzęsienia

ziemi«.

3.    Kirschner Józef: »0 promieniach Röntgena, z do

świadczeniami«.

4.    Reininger Juliusz: »Die Schifshebe-Vorrichtung

im Dortmund Emden Canal«.

»Die Canalisierung des Berliner Ausstellungs-Platzes«.

6. Zajączkowski Michał: »0 projektach wodociągów dla miasta Przemyśla«.

Rok 1898.

1.    Mitscha Adam: »0 regulacyi rzek zapomocą za

słon wiszących«.

2.    Titz Władysław: »Maszyny o ustroju mimośrod-

kowym«.

3.    Zajączkowski Michał: »0 acetyleniu«.

1.    Goldstein Joachim: »0 nowszych sposobach

oczyszczania wody służącej do zasilania kotłów parowych«.

»Gaz wodny i zastosowania tegoż«.

2.    Libański Edmund: »Postęp techniczny w porów

naniu do społecznego«.

»Z dziedziny astronomii«.

3.    Reininger Juliusz : »Historyczny rozwój sztuki

w architekturze«. (2).

Rok 1900.

1.    Bartelmus Ludwik: »0 kolejach chińskich«.

2.    Goldstein Joachim: »0 zastosowaniu gazu wo

dnego w Przemyślu«.

3.    Kirschner Józef: »0 powszechnej wystawie pa

ryskiej w r. 1900«.

4.    Reininger Juljusz : »0 stylach nowoczesnych«.

Rok 1901.

1.    Goldstein Joachim: »0 chodniku ruchomym

i środkach komunikacyi na wystawie paryskiej w r. 1900«.

2.    Kirschner Józef: »0 hamulcach pneumatycznych

przy pociągach pospiesznych«.

3.    Poster Henryk: »0 oświetleniu elęktrycznem«.

4.    Reininger Juliusz : »Wrażenia z podróży po Niem

czech w lutym 1901«.

5.    Sedlak Kazimierz: »0 młynarstwie«.

6.    Szczepanik Jan: »0 rastrze i maszynie do wy

bijania patronów Jacquarda, własnego pomysłu«.

7.    Tuleja Józef: »0 cukrownictwie«.

II. Stanisławów.

Rok 1898.

1. Adelmann Alexander, 9. kwiet.: » O przemyśle cukrowniczym w Galicyi«.

2. Harajewicz Tadeusz, 21. maja: »0 kopalniach wosku ziemnego«.

«.

0 przemyśle cukrowni-

4. Finkelstein Michał, 11. list.:

»0 ruchu środka

0 kulturze torfu«.

3.    Krupka Włodzimierz, 2. kwiet. : »0 nowszych

założeniach dworców kolejowych«.

4.    Teodorowicz Adam, 12. stycz. : »0 acetylenie

5.    Wierzbicki Alexander, 9. lut.: »0 melioracyach

rolnych w okolicach Stanisławowa i nowoczesnym postępie w przeprowadzaniu tychże

Rok 1999.

1.    Adelmann Alexander :

czym«.

2.    Kudelski Jan: »0 tanich mieszkaniach«.

3.    Wierzbicki Alexander: »Projekt osuszenia łąk

w okolicach Stanisławowa«.

»Pogadanka o stosunkach sanitarno-budo-wlanych w Stanisławowie«.

Rok 1900.

1. Adęlmann Alexander : 1. »0 fabrykacyi drożdży«. 2. »Sprawozdanie ze zjazdu przyrodników i lekarzy w Krakowie«.

1.    Adelmann Alexander, 9. paźd. : »Z I. zjazdu prze

mysłowego w Krakowie

2.    Blauth Felix, 6. list. : »0 hamulcach kolejowych«.

3.    Fiedler Tadeusz, 28. grud. : »0 maszynach ozię

biających«.

0 budowlach że-

lazno-betonowych systemu Henebique’a

o. Gębarowicz Teofil, 26. mar. : mas«.

6. Gryziecki Józef, 13. lut. :

i. Krupka Włodzimierz, 15. stycz. : >0 wystawie paryskiej w r. 1900.

8. Wein Klemens, 30. kwiet. : »Z dziedziny elektrotechniki«.

III. Stryj.

2.    Komorra Władysław

3.    Krüger Alexander

4.    Meisner Jan

me-

»Konstrukcya lokomotywy w przyszłości o chyżości 200 km. na godzinę po istniejącej nawierzchni«.

Rok 1900.

1. Fiedler Tadeusz: »Maszyna parowa z regeneracyą ciepła«.

»Sprawozdanie o szkodach na liniach komunikacyjnych w dorzeczu Stryja i sąsiednich dopływów Dniestru wskutek powodzi w lipcu 1900 r.«.

5.    Kórnicki Henryk: »Przyczyny wylewów naszych

rzek«.

6.    Krüger Alexander : »Żelazne podkłady poprzeczne

nawierzchni kolejowej«.

7.    Nacher Dawid: »Maszyny parowe i elektryczne

jako motory ruchu na głównych liniach kolejowych«.

8. Peckel Hugo: »Nowy system przyrządów rogatkowych«.

Rok 1901.

1. Dutka Włodzimierz : »Narzędzia wiertnicze i tody wiercenia«.

2.    Kisella Karol: »Turbiny parowe, z demonstr.«.

3.    Krüger Alexander: »Uwagi do przepisów przeciw

wypadkom przy oświetleniu acetylenowem«.

4.    Przystawski Władysław: »Tory piaskowe«.

5.    Roszkowski Jan Dr : »Krajowa polityka ekono

miczna a zjazd przemysłowy w Krakowie

6.    Teodorowicz Adam: »Oświetlenie miast prowin-

cyonalnych«.

7.    Witkiewicz Jan :

KOMISYE.

||^l^'dczyty członków Towarzystwa politechni-cznego były—jak to uważny czytelnik na

pierwszy rzut oka zauważyć może — przeważnie owocem pracy indywidualnej, natomiast prace komisyi Towarzystwa wiązały się ściśle z bieżącemu sprawami techniczneml. Już w r. 1887. ogłosił Zarząd, że Towarzystwo nasze przyjmuje bezinteresownie do oceny dzieła techniczne

i wynalazki, a nadto poddawać będzie bezpłatnie analizie chemicznej surowe materyały budowlane, fabryczne i odpadki fabrykacyi. Nie umiemy oznaczyć, o ile świat przemysłowy i techniczny korzystał z tej iście obywatelskiej gotowości naszego Towarzystwa i ile materyałów przesłano do analizy p. Piotrowi Manasterskiemu, ówczesnemu asystentowi technologii chemicznej

me

we

sur

r.

dla

na Politechnice lwowskiej, wiadomo nam tylko, że w pierwszych latach i później przysyłano przeważnie do badania krajowe cementy, betony, torf, papy ogniotrwałe i t. p. Badaniom tym, których zakres z biegiem czasu coraz bardziej się rozszerzał, zawdzięczamy utworzenie trzech krajowych stacyi doświadczalnych w Politechnice lwowskiej. Dwie z nich t. j. kera-miczna i naftowa oddały przemysłowi krajowemu niemałe usługi, a doświadczalnia technologiczno-mechaniczna, która powstała dopiero w r. 1902., rozwinie się niewątpliwie świetnie pod umiejęt-nem kierownictwem naszego członka profesora Fiedlera.

Z prac naukowych, wynalazków i pomysłów, które Towarzystwo nasze oceniło, zasługują na szczególniejszą uwagę: mosty kratowe kol. W. Ibjańskiego (1878.), pomysł p. Ciepa-nowskiego pokrywania dachów słomą ugniataną z zaprawą wapienną, wynalazek kol. Rychnow-skiego nowej konstrukcyi pieców (1878), rucho-mosty przy lokomotywach pomysłu p. Poź-niaka (1882.), nowy system żelaznej wierzchni kolejowej według projektu kol. Chylewskiego (ï883.), p. Swiecianowskiego urządzenia ustępo-i kanałowe (1884.), nowy system mostów drewnianych, pomysłu kol. Ibjańskiego (1884.), praca kol. Swiecianowskiego p. t. »Essai 1’echelle musical comme loi de l'harmonie dans l’univers et dans l’art« (1885.), praca kol. Romana br. Gostkowskiego p. t. »Teorya hamowania wozów kolejowych« (1888), przyrząd do płukania kanałów pomysłu p. Machana (1888.), projekt używania torfu jako środka dezinfekcyjnego (1888.), pokrywanie dachów tekturami fabrykacyi Kuźnickiego (1889.), projekt kol. Tuszyńskiego zaopatrzenia we wodę m. Krakowa (1889), plastyczna mapa Galicyi według pomysłu Januszewskiego (1890.), sposób oświetlenia m. Rzeszowa (opinia komisyi Tow. polit, w tej sprawie, 1898.), papa ogniotrwała frabrykacyi firmy Wrzosek i Skrzypek w Tarnowie (1899.), sklepienia gipsowe pomysłu kol. Jana Lewińskiego i w. i. Ten długi, aczkolwiek wcale niezupełny, spis ocenianych przedmiotów świadczy dowodnie jak wielkiem zaufaniem inżynierów, fabrykantów, wynalazców i instytucyi publicznych cieszyło się Towarzystwo politechniczne.

W łączności z temi pracami naszych ko-misyj pozostawał zamiar utworzenia we Lwowie zbioru materyałów budowlanych całego kraju, gdy jednak ś. p. Włodzimierz łnv Dzieduszycki powziął myśl utworzenia tego rodzaju zbioru przy muzeum swego imienia, a prof. Julian Niedźwiedzki w Szkole politechnicznej lwowskiej, zaniechaliśmy tego projektu.

Zarząd Towarzystwa ustanawiał komisye z własnej inicyatywy lub na podstawie uchwał Zgromadzeń tygodniowych, powoływano także komisye fachowe na prośbę Wydziału krajowego lub Reprezentacyi m. Lwowa. Wyliczanie wszystkich tych komisyi zajęłoby zbyt wiele miejsca, wspomnimy więc tylko o najważniejszych. W r. 1879. na wniosek ś. p, J. Zacharje-wicza powstały dwie komisye: inżynierska i architektoniczna o bardzo rozległym zakresie działania. Regulacya, kanalizacya i zaopatrzenie w wodę miasta Lwowa, budowa szkół, muzeum przemysłowego, giełdy zbożowej, łaźni publicznych, sali balowej i muzycznej, urządzenia placów i hal targowych, restauracya kościołów, upiększenie placów i ogrodów publicznych, wydanie ustawy budowlanej dla miast mniejszych i miasteczek, założenia centralnego biura melioracyjnego i szkoły garncarskiej we Lwowie itp.— wszystko to wchodzi w program pracy tych dwóch Komisyi. Reprezentacya m. Lwowa oceniając użyteczność i doniosłość ich działalności, zwróciła się do naszego Towarzystwa z prośbą o zajęcie się sprawą wodociągów i kanalizacyi, oraz o podanie metody mierzenia siły światła gazowego.

W r. 1884. wybrano komisyę do opracowania typów mieszkalnych domów familijnych we Lwowie i dla budownictwa włościańskiego, a to zarówno pod względem ustawodawczym, jak i pod względem technicznym. Referat tej Komisyi ogłosił Zarząd Towarzystwa w swojem czasopiśmie, w peryodycznych pismach ludowych i w osobnej broszurze p. t. »Wady i ulepszenia naszych pomieszkań«, którą w 500 egzemplarzach po kraju rozesłano.

Jednocześnie pracowały osobne komisye nad podniesieniem przemysłu krajowego (od 1882.), nad organizacyą muzeów przemysłowych i szkół rzemieślniczych. Sprawę wyboru miejsca nowego teatru lwowskiego i regulacyi placu Halickiego powierzono również odrębnym komisy om. W r. 1896. wybrano komisyę dla budowy tanich domów i mieszkań.

Większego, bo krajowego znaczenia, była praca komisyi dla regulacyi Dniestru, która, działając w porozumieniu z organami Wydziału krajowego, zbierała w kraju i w Wiedniu mate-ryały do tak ważnego studyum. Zbadawszy ściśle zebrane materyały (1878—81.), przedłożyła w r. 1884. swą opinię Wydziałowi krajowemu, za co otrzymała dwukrotnie podziękowanie. W r. 1881. brał nasz delegat udział w ankiecie, zwołanej przez Wydział krajowy dla zbadania i podniesienia krajowego przemysłu rękodzielniczego.

Gdy w latach 1883—1885. zajmowano się nad kwestyą podzielenia wydziału inżynieryi na sprawą założenia krajowego Towarzystwa me- dwa odrębne działy, a w r. 1900. opracowała lioracyi gruntów, komisya melioracyjna naszego memoryał o potrzebie katedry dla melioracyi Towarzystwa badała niepraktyczny pomysł p. rolnych. W ostatnim czasie wybrano komisyę Karola Titza, który jednak przyczynił się do dla sprawy budowy centralnego dworca kolei spopularyzowania melioracyi gruntów przy po- żelaznych we Lwowie, mocy rządu i władz autonomicznych.

Na szczególną wzmiankę zasługują wresz-W r. 1895. i 1896. zaznaczył się zwrot do cie komisye: dla zbadania sprawy stanowiska systematyzowania komisyjnych prac Towarzy- techników w administracyi państwa, dla ocenienia stwa. Wybrano równocześnie konkursową ko- wniosku o kwalifikacyi, potrzebnej dla dozorców misyę teatralną (budowa na placu Gołuchwskich), i kierowników kamieniołomów w Galicyi, dla komisyę wodociągową i komisyę dla sprawy określenia prawa autorów przy robotach kon-utworzenia hydrotechnicznego wydziału w Szkole kursowych i prawa własności w zakładach, po-politechnicznej, która w r. 1896. zastanawiała się sługujących się siłą wodną.

Ij. Syroczyński.

WYCIECZKI NAUKOWE.

SRKożytek zbiorowego zwiedzania zakładów Świetne i ciepłe przyjęcie towarzyszów

przemysłowych, dzieł architektury i sztuki dowych przez Komitet krakowski, głębokie inżynierskiej, jak i zabytków historycznych wrażenie, jakie starożytny i wspaniały gród wcześnie zrozumiany w kołach techników, dał królewski na przybyłych wywarł, ochocza za-początek wycieczkom członków Towarzystwa bawa i ożywiona wymiana myśli, na zgodności politechnicznego, które zawsze się cieszyły ży- celów i dążeń reprezentowanych Stowarzyszeń wym udziałem, a przyczyniając się do towa- oparta, złożyły się na tak harmonijną całość, rzyskiego zbliżenia się członków, stanowią najwdzięczniejszy objaw zespolenia się jednostek.

zawo

żę dni wówczas razem spędzone w miłej u wszystkich uczestników pozostały pamięci.

Pierwsze wycieczki odbyły się w roku 1878 do Winnik i do Żółkwi, celem zwiedzenia rządowej fabryki cygar i tytoniu w Winnikach, i huty szkła, a przedewszystkiem kościoła far-nego i licznych pamiątek historycznych w Żółkwi.

Nastąpiły w roku 1879 wycieczki do Pod-horzec i fabryki papieru w Sassowie, do Szkoły rolniczej w Dublanach, a nakoniec do Krakowa

W roku 1886 z okazyi II. Zjazdu techników polskich we Lwowie odbyła się wspólna z przybyłymi gośćmi wycieczka do kopalń nafty w Słobodzie Rungórskiej. Zaznajomiwszy się wówczas bliżej z technikami-nafciarzami na ich własnym gruncie, zadzierzgnęliśmy nowy węzeł przyjaznego koleżeństwa, którego coraz silniej-szem zacieśnieniem od tego czasu ku wspólnemu pożytkowi się chlubimy.

i Wieliczki przy bardzo licznym udziale członków. Pierwsze przy tej sposobności zetknięcie się z członkami krakowskiego Towarzystwa technicznego, którzy nas serdecznie podejmowali, stało się zawiązkiem szczerze koleżeńskiego kładu sierot i warstatów szkolnych stosunku między obydwoma Towarzystwami, ja- wyżu, do wapienników br. Graevego w Pusto-

mytach, oraz dla zwiedzenia nowo otwartej kolei karpackiej ze Stryja do Ławocznego i Beskidu.

Następiry rok (1887) zapisał się nam w pamięci trzema wycieczkami, a mianowicie do za-

w Droho-

kim się po dziś dzień cieszymy. W następnym roku (1880) odbyła się wycieczka wspólna do Przemyśla i Krasiczyna.

W ciągu lat 1881 do 1884 tylko jedna wycieczka z większej ilości projektowanych przyszła do skutku, zwiedzono mianowicie w roku

Po zwiedzeniu kopalń wosku ziemnego w Borysławiu i zakładu kąpielowego w Tru-skawcu w lecie w 1888, oraz ponownem zwiedzeniu większych tartaków w Demni koło Sko-

1882 tartaki Braci Groedel w Skolem.

Pamiętną była wycieczka do Krakowa we dzo ożywiona wycieczka do Krosna, Wietrznej wrześniu roku 1885 dla powitania gości z Wiednia, t. j. Towarzystwa austr. inżynierów i architektów, ktorego liczny zastęp członków pod kopalnie nafty w Wietrznej przy licznym udziale

ar- kolegów, w zachodniej części kraju na polu chitekta Schmidta, twórcy ratusza wiedeńskiego, przemysłu naftowego pracujących. W przejeździe przybył dla zwiedzenia Krakowa i Wieliczki, wszędzie przez kolegów serdecznie witana

lego w roku 1889, odbyła się w roku 1890 bar-

i Rymanowa. Oprócz Rymanowa, (miasteczka i zakładu zdrojowego), i miasta Krosna, zwiedzono

przewodnictwem dyrektora budownictwa i

wy-

cieczka w zdwojonej ilości uczestników na miejscu stanęła i gorącego doznała przyjęcia.

Celem drugiej w tym samym miesiącu wycieczki były torfowiska dublańskie, eksploato-

W miłej też zapisała się pamięci trzecia

Wielkiem powodzeniem też cieszyła się wane przez Wydział krajowy pod kierowni-wycieczka w roku 1891 na wystawę do Pragi, ctwem kolegi Dzbańskiego, a z powrotem zwie-urządzona wspólnie z innemi Towarzystwami dzono też wyższą Szkołę rolniczą w Dublanach, lwowskiemi. Udział był liczny, a uczestnicy a w szczegóiności jej nowo zbudowaną gorzelnię, nasi, gościnnie podejmowani przez czeskich kolegów zawodowych, Złotą Pragę we wdzięcznej wspólnie z lwowskiem Kołem literackiem w roku

zachowują pamięci.

Oprócz odbytej w roku 1892 wycieczki znania, Gniezna, Kujaw i Gdańska, a Komitet do Glinny-Nawaryi dla zwiedzenia fabryki ko- poznański z kol. Frankiewiczem na czele trwałą ców firmy Knauera, nie było wycieczki w la- wdzięczność zaskarbił sobie w sercach uczestników za trudy podjęte około ich przyjęcia i ser-

1895 urządzona wycieczka 10 dniowa do Po-

tach 1893 i 1894.

Do najświetniejszych wycieczek należy deczne ugoszczenie członków naszych.

Podczas Zielonych Świątek następnego

urządzona w roku 1895 podczas Zielonych Świątek wycieczka dla zwiedzenia budowy kolei roku (1896) urządziło Towarzystwo politechniczne Stanisławo w-Woronienka. Kolej ta, prześliczne wycieczkę dwudniową do Przemyśla, Krasiczyna, okolice górskie przerzynająca, odznacza się Łańcuta i Przeworska. Zwiedzono w dniu pierw-śmiałą budową, nadzw)mzajnemi trudnościami sz)mi kościoły i zabytki historyczne, gmach So-i przeszkodami, 'które sztuka inżynierska miała koła, stacyę elektryczną gal. Banku hipotecznego do przezwyciężenia. Kierownikiem budow)^ był i obserwatoryum astronomiczne p. Tratnika, tu-kolega nasz, starszy radca budownictwa Kosiń- dzież browar krasiczyński i zamek sapieżyński, ski, który w treściwym odczycie przed wyjazdem w drugim dniu zaś fabrykę rozolisów, pałac ze Stanisławowa zaznajomił uczestników z dzie- hr. Potockich w Łańcucie i akcyjną fabrykę jami budowy i trudnościami, na jakie wykonanie cukru w Przeworsku. Wszędzie doznawaliśmy jej natrafiało, jakoteż z najważniejszymi i najcieką- serdecznego przyjęcia, a owocem tych mile wszymi objektami tj. mostami, innemi budowlami spędzonych chwil było zawiązanie się pierwszego i urządzeniami, które nazajutrz mieliśmy oglądać, oddziału Towarzystwa politechnicznego w Prze-

Powstanie nowych kopalń nafty w Scho-

cznem i wspaniałem przyjęciem ze strony reprezentantów przemysłu naftowego, z nieodżałowanym późniejszym prezesem naszym ś. p.

Dzięki uprzejmości ówczesnego prezydenta myślu, stanowiącego pamiętny krok w rozwoju austryackich kolei państwowych Dr. Leona Bi- Towarzystwa, lińskiego osobny pociąg spacerowy służył bezpłatnie uczestnikom wycieczki ze Lwowa aż do dnicy było pobudką do urządzenia w roku 1897 Woronienki i napowrót, a liczba uczestników dwudniowej wycieczki z końcem czerwca do ze Lwowa, Przemyśla i Krakowa, dochodząca Drohobycza, Borysławia, Schodnicy i Urycza, do 1 50, wzrosła przyłączeniem się członków To- która się powiodła znakomicie, a nader serde-warzystwa ze Stryja i innych stacyi w Stanisławowie do przeszło 200.

Po latach 1898 i 1899, w których żadna

wycieczka nie przyszła do skutku, odbyła

szcze

a po uprzejmych i wyczerpujących objaśnieniach

Przyjęcie uczestników wycieczki w Stanisławowie tak przez miasto z burmistrzem Dr. Stanisławem Szczepanowskim na czele, na zawsze Nimhinem na czele, jak i przez dyrektora kolei zapisała się w pamięci uczestników, państwowych radcę Dworu Wierzbickiego b)do nadzwyczaj serdeczne, a że miejscowy Komitet, z kolegów stanisławowskich złożony, wywiązał się dopiero w jesieni roku 1900 wycieczka do się dzielnie z przyjętych na siebie obowiązków Woli Dobrostańskiej, celem zwiedzenia miejskiego gospodarskich, uczestnicy zdołali zwiedzić je- zakładu wodociągowego, przy licznym udziale pierwszego dnia wycieczki wszystkie ko- członków Towarzystwa i lekarzy lwowskich, ścioły, zakłady przemysłowe, gmachy publiczne, Wobec doniosłości zaopatrzenia stolicy w dobrą jak np. gmach Sokoła, Straży pożarnej itp., jako- wodę do picia, zajęcie się urządzeniami wodo-też warstaty i stacye kolejowe w Stanisławowie ciągowemi u samych źródeł było bardzo wielkie, i Chryplinie. Nazajutrz zaś objął przewodnictwo

na

Wreszcie wspomnieć tu należy jeszcze o

trzech wycieczkach w roku minionym (1901), urządzonych do Sassowa, Winnik i Przeworska.

przestrzeni do Woronienki kolega Kosiński, kierujących budową wodociągów kolegów, u-nie szczędząc objaśnień w drodze i na miejscu czestnicy odnieśli naukowe korzyści i miłe wspo-wybitniejszych budowli, przy których się pociąg umienia z tej wycieczki, umyślnie zatrzymywał. Wycieczka ta duchem towarzyskim ożywiona we wdzięcznej u wszystkich czestników pozostała pamięci.

Celem pierwszej było zwiedzenie odbudowanej na nowo po pożarze i rozszerzonej fabryki papieru cygaretowego Braci Weiserów, którzy z rzadką uprzejmością i gościnnością nas przyjęli i zaznajomili osobiście z urządzeniami zakładu, stojącego na wysokości najnowszych postępów we fabrykacyi papieru.

I zwiedzona w kilka tygodni później fabryka tytoniu w Winnikach znacznego doznała udoskonalenia urządzeń fabrycznych i powiększenia produkcyi od czasu pierwszej wycieczki (1878). Życzliwie przez Zarząd fabryczny przyjęci, uczestnicy żywo się zainteresowali tym wzorowo prowadzonym zakładem.

Wespół z kolegami Oddziału przemyskiego odbyła się zeszłej jesieni ostatnia wycieczka nasza do cukrowni w Przeworsku, którą tym razem oglądaliśmy w pełnym ruchu. Pod uprzej-mem przewodnictwem kolegów, zakładem kierujących, nabraliśmy przekonania, że przy zastosowaniu najnowszych ulepszeń i umiejętnej pracy współzawodnictwo na polu przemysłu i u nas jest możliwe, a przy wkładzie dostatecznych kapitałów pożytek przynieść musi tak właścicielowi jak krajowi całemu, dając zajęcie setkom rąk roboczych.

Streszczone powyżej sprawozdanie z 24 wycieczek, urządzonych w ciągu jubileuszowego dwudziestopięciolecia przez Towarzystwo politechniczne, przez Wydział główny i Oddział lwowski, nie byłoby zupełne, gdybyśmy nie przytoczyli wycieczek, urządzonych staraniem Oddziałów Towarzystwa, które się też niemałem cieszyły powodzeniem, a mianowicie: wycieczka Oddziału przemyskiego do Lwowa dla zwiedzenia pracowni Rychnowskiego w roku 1898, budowy teatru i fabryki kamienia sztucznego Lewińskiego w roku 1899, oraz do cukrowni przeworskiej w r. 1899 i 1901; dalej wycieczki Oddziału stanisławowskiego do rafineryi spirytusu w lyśmienicy i do cukrowni tłumackiej w roku 1900 ; wreszcie wycieczka Oddziału stryj-skiego w tym samym roku do Wierczan dla zwiedzenia szkód wylewem rzeki Stryja wyrządzonych i do Grabowiec w celu zwiedzenia fabryki zapałek Lipschiitza i rafineryi nafty firmy Neustein i spółka.

Zarząd dokładał też starań, aby członkom Towarzystwa gremialnem zwiedzeniem nowych gmachów publicznych, zakładów przemysłowych i t. p. w miejscu lub w pobliżu Lwowa dać sposobność zaznajamiania się ze stanem robót publicznych i z praktycznym w dziedzinie techniki i sztuki postępem.

W ten sposób zwiedzili członkowie gremialnie we Lwowie w roku 1878: miejskie

Muzeum przemysłowe, fabrykę zapałek Dyda-ckiego, Muzeum im. Dzieduszyckich i fabrykę Kellera wyrobów koszykarskich;

w roku 1879: gmach sejmowy, zakład obłąkanych w Kulparkowie i gazownię miejską;

w roku 1882: obserwatoryum atronomiczne na politechnice;

w roku 1885: fabrykę nawozów sztucznych Wanga, zakład stolarski Braci Wczelaków i drukarnię związkową;

w r. 1887 : fabr. makaronów Grzybińskiego ; w roku 1888: fabrykę wyrobów asfaltowych Szeligi-Łyszkiewicza;

w roku 1889: gmach pocztowy, ślusarnię Daszka i pałac Potockich przy ul. Kopernika; w roku 1890: browar Lilienfelda; w roku 1891: browar lisieniecki, oraz powiększoną fabrykę Wanga nawozów sztucznych i wyrobów chemicznych;

w roku 1892: Berskiego fabrykę kołków do butów, fabrykę dachówek Lewińskiego i spalony młyn Thoma;

w roku 1893: nową targowicę miejską na Halickiem i roboty na placu wystawy kraj. 1894;

w roku 1895: wystawę prac Edgara Ko-vatsa i wystawę Towarzystwa zachęty przemysłu krajowego;

w roku 1896: fabrykę Hausmana sody krystalicznej i szkła wodnego, wystawę państw, szkoły przemysłowej, fabrykę wyrobów kera-micznych Lewińskiego i wystawę planów teatru miejskiego ;

w roku 1898: nowe budowle podtorowe na głównym dworcu kolejowym, pracownię Rychnowskiego i miejską stacyę elektryczną;

w roku 1899: zbiorniki wodociągów miejskich na Zielonem i fabrykę kamienia sztucznego Lewińskiego ;

w roku 1900: warstaty kolei państwowej, nowy gmach teatru miejskiego i fabrykę akcyjną maszyn »Perkun«.

w roku 1901: nową rzeźnię miejską.

Za przykładem Wydziału lwowskiego zwiedzili członkowie Oddziału w Przemyślu: fabrykę konserwów dla wojska w r. 1898 i bu dowę klasztoru Karmelitanek w r. 1899, a sta-cyę elektryczną w roku 1901;

Oddział stanisławowski: fabrykę drożdży w roku 1900, gazownię miejską, zakład kary, warstaty kolejowe, ogrzewalnię i centralę elektryczną na dworcu;

Oddział stryjski: budowę nowego mostu na rzece Stryju w roku 1898, urządzenie oświetlenia acetylenowego na dworcu kolejowym w roku 1899. i fabrykę narzędzi wiertniczych w Stryju firmy Perkins i Mac Intosh w r. 1901.

J. Boss.

wy-

w r.

składkę między

na

wrze-

uroczystych obchodach narodowych i ku uczczeniu mężów, zasłużonych na polu prac zawodowych i obywatelskich, Towarzystwo politechniczne od założenia swego żywy brało udział, nie od rzeczy więc będzie przypomnieć członkom naszym pamiątkowe chwile i uroczystości, jako podniosłe lub miłe wspomnienia, które uczestnicy w sercach swych przechowują.

Już w roku 1878. przyłączyło się Towarzystwo politechniczne do obchodu jubileuszu 40-letniej działalności pierwszego dyrektora krajowej Szkoły lasowej ś. p. Henryka Strzeleckiego, męża wielkich zasług obywatelskich i trwałego pracownika na polu leśnictwa krajowego. Do utworzenia funduszu stypendyjnego imienia jubilata dla uczniów szkoły lasowej przyczynił się Zarząd kwotą 20 zł. z funduszów Towarzystwa i wyznaczył ś. p. Ludwika Golten-tala jako delegata do Komitetu jubileuszowego. W uroczystości samej i na uczcie reprezentował Towarzystwo prezes.

Na obchodzie 50-letniego jubileuszu Józefa Ignacego Kraszewskiego w roku 1879. w Krakowie reprezentowała lwowskie Towarzystwo politechniczne deputacya.

Do kosztów tablicy pamiątkowej na Wawelu dla zasłużonego architekta Bereniego (zmarłego r. 1537. w Krakowie) przyczyniło się Towarzystwo politechniczne na wniosek ś. p. Juliana Zacharjewieża datkiem 25 zł.

Taką samą kwotę udzieliło Towarzystwo Komitetowi wiedeńskiemu obchodu jubileuszowego odsiecz)^ Wiednia przez Sobieskiego

1883., zarządzając zarazem członkami Towarzystwa.

W roku 1884. przyczyniło się Towarzystwo politechniczne do składki na pomnik dla zasłużonego historyka Henryka Schmitta kwotą 10 zł. i zebrało w gronie członków swoich 42 zł. popiersie zmarłego w Krakowie w tym roku, chlubnie znanego architekta Felixa Księżarskie-go, ustawione staraniem krakowskiego Towarzystwa technicznego w bibliotece Jagiellońskiej.

Z powodu przeniesienia się w tym samym roku długoletniego prezesa Towarzystwa politechnicznego Romana br. Gostkowskiego do Wiednia utworzono fundusz konkursowy jego imienia i uroczyście go pożegnano dnia 6. śnią 1884. w biurze Towarz}^stwa.

Gdy w roku 1885. obchodzono w Krakowie jubileusz 25-letniej pracy zawodowej znakomitego inżyniera cywilnego Walerego Kołodziejskiego, Zarząd Towarzystwa politechnicznego uchwalił 30 zł. na koszta obchodu dla Komitetu urządzającego i w}csłał adres do Jubilata.

W następnym roku (1886.) Prezydyum zło-żyło życzenia imieniem Towarzystwa politechnicznego prezesowi Izby inżnierskiej Janowi Zakrzewskiemu w Tarnopolu z okazyi 25-letnieg'o jubileuszu jego pracy inżynierskiej i wzięło udział w uczcie na cześć jego we Lwowie urządzonej.

W roku 1887. świat techniczny w Warszawie obchodził jubileusz 50-letniej działalności zawodowej inżyniera Józefa Spornego, na który Towarzystwo politechniczne wysłało sędziwemu jubilatowi telegram gratulacyjny.

Uroczyście obchodziło Towarzystwo politechniczne dziesięciolecie swojego istnienia w r. 1888. W dniu 16. maja odb)do się solenne zgromadzenie tygodniowe w wielkiej sali ratuszowej prz}^ udziale przeszło stu członków. Na porządku dziennym był odczyt byleg'o prezesa Towarzystwa Romana br. Gostkowskiego. Przed odczytem po stosownych przemowach wręczono prelegentowi w uznaniu zasług jego, około rozwoju Towarzystwa politechnicznego położoi^ch, d}^plom na członka honorowego. Wykład »0 te-oryi hamowania wozów« przyjęto gromkimi oklaskami i odczytano liczne telegramy nadeszłe z Warszaw}4 z Krakowa, z Wiednia i z pro-wincyi. Wieczór spędzono przy wspólnej uczcie w Kasynie mieszczańskiem na koleżeńskiej pogawędce. Z okazyi obchodu tego każdy członek Towarzystwa otrzymał pamiętnik, wydany staraniem Zarządu.

Na narodową uroczystość złożenia zwłok Adama Mickiewicza w grobach królewskich na Wawelu w roku 1890. wysłało Towarzystwo politechniczne do Krakowa kolegów : Darowskiego, Długoszowskiego, Dziwińskiego i ś. p. Heppego w deputacyi, która na trumnie wieszcza złożyła wieniec.

Niemniej wzięło też Towarzystwo nasze udział w pogrzebie zmarłego r. 1890. we Wiedniu sławnego architekta i genialnego twórcy ratusza wiedeńskiego Fryderyka Schmidta przez delegatów: kol. Iszkowskiego i ś. p. Zaleskiego i wysłało wieniec na ręce austryackiego Towarzystwa inżynierów i architektów we Wiedniu.

Pamiętny jest wsz}^stkim uczestnikom żywy udział, jaki Towarzystwo politechniczne miało we wspaniałym obchodzie uroczystości narodowych, któremi Lwów święcił setną rocznicę Konstytucyi 3. maja w r. 1891. W komitecie obchodu zasiadali z ramienia Towarzystwa ko-, ledzy: Kamienobrodzki, Rawski i ś. p. Rad-

wysłanej.

J. Boss.

wański, a kol. : Motylewski, Rawski i Złotnicki zasłużyli się gustownem udekorowaniem frontowych okien lokalu Towarzystwa. Imponujący zastęp członków Towarzystwa politechnicznego brał udział w uroczystym pochodzie przez miasto.

Przy uroczystości wmurowania tablicy pamiątkowej dla zmarłego na Multanach belwe-derczyka Karola Paszkiewicza w roku 1891 w Romaniu zastępował Towarzystwo politechniczne reprezentant jego w Czerniowcach, kolega Elster, a Zarząd z okazyi obchodu tego wysłał stosowny telegram do Komitetu miejscowego.

Uchwałą z dnia 9. marca 1892. zamianowało Walne Zgromadzenie profesora Dr. Antoniego Małeckiego z okazyi 40-letniej jego działalności i w uznaniu zasług, około technicznego słownictwa polskiego położonych, członkiem honorowym Towarzystwa politechnicznego, a Pre-zydyum Zarządu uroczyście wręczyło dyplom Jubilatowi.

Na zaproszenie kolegów wiedeńskich w r. 1893. liczni członkowie Towarzystwa przystąpili podpisami swymi do adresu dla słynnego profesora Dra Kolbe’go z powodu 40-letniej jego pracy naukowej.

W roku 1893. zmarł w Krakowie Jan Matejko; w pogrzebie jego brali udział jako delegaci Towarz}^stwa politechnicznego koledzy: Chrząszczewski, Śmiałowski i ś. p. Zacharjewicz i złożyli wieniec na grobie mistrza.

Przy obchodzie 2 5-letnim Klubu inżynierów w Salzburgu w tymże samym roku (1893.) reprezentowało Towarz. politechniczne dwóch delegatów, a Zarząd wysłał pismo gratulacyjne.

Po raz pierwszy lwowska Szkoła politechniczna zaprosiła w roku 1893. Towarzystwo politechniczne na uroczyste otwarcie roku szkolnego. Od tego czasu też tak Prezydyum jak i liczni członkowie Towarzystwa rok rocznie w uroczystości tej żywy biorą udział.

Na jubileusz 40-letniej działalności dyrektora budownictwa i inżyniera Janusza Niedziałkowskiego w Krakowie w roku 1895. wysłał Wydział Towarzystwa politechnicznego telegram.

W uroczystości odsłonięcia pomnika Sobieskiego we Lwowie w roku 1898. wzięło Towarzystwo politechniczne na zaproszenie reprezentacyi miasta gremialny udział.

Członkowie Oddziału przemyskiego uczcili w roku 1898. nestora techników polskich kolegę Karola Monnè’go w dniu 80-tej rocznicy urodzin jego serdeczną owacyą, na którą zjechali się członkowie Towarzystwa do Przemyśla z różnych stron, a najliczniej ze Lwowa.

Nadzwyczaj wspaniale obchodziło austrya-ckie Towarzystwo inżynierów i architektów we Wiedniu w dniach 17., 18. i 19. marca 1899. r. jubileusz 50 letniego istnienia swojego prz}^ ogromnym udziale tak członków własnych, jako też reprezentantów i delegatów wszystkich stowarzyszeń technicznych w Austryi i wielu zagranicznych. Na otrzymane zaproszenie wydelegowało Towarzystwo politechniczne na tę uroczystość do Wiednia prezesa swojego i kolegów: Fiedlera i Darowskiego ze Lwowa, Mischlcego z Wieliczki, Siebauera ze Stanisławowa, Reinin-gera z Przemyśla i Szczepaniaka z Wiednia.

Wraz z innemi instytucyami i stowarzyszeniami naukowemi wystosowało Towarzystwo politechniczne w r. 1900. adres do Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie z powodu uroczystego obchodu 500 rocznicy jego założenia na ręce Rektora tejże Wszechnicy.

Na zaproszenie Reprezentacyi miasta Prezes i dwóch członków Wydziału reprezentowali Towarzystwo politechniczne na uroczystem otwarciu teatru miejskiego we Lwowie w roku 1900, jakoteż na uczcie w tym samym roku urządzonej na cześć profesora Józefa Rychtera z powodu 25-letniej pracy zawodowej.

W roku 1901. obchodzono w Warszawie 25-letni jubileusz Henryka Sienkiewicza ; Towarzystwo politechniczne ze swej strony także złoż}do hołd niezrównanemu pisarzowi i patryo-cie w depeszy podczas uroczystości do Warszawy

W gronie kolegów obchodził w tymże r. (1901.) sędziwy i zasłużony prezes Izby inżynierskiej Jan Zakrzewski jubileusz 40-letniej swej działalności, przy którym złożyło mu życzenia i wyrazy czci Prezydyum w imieniu Towarzystwa politechnicznego. Następnie wzięło w tymże roku na zaproszenie Reprezentacyi miasta Lwowa liczniejsze grono członków Towarzystwa politechnicznego udział w uroczystem otwarciu nowej rzeźni miejskiej.

W ostatnim już czasie (r. 1901.) Towarzystwo nasze przyłączając się do uczczenia nie-pożytych zasług profesora Dr. Antoniego Małeckiego, członka honorowego Towarzystwa politechnicznego, z okazyi 80-tej rocznicy jego urodzin, wręczyło mu przez Prezydyum adres dziękczynny i gratulacyjny.

Z przyjemnością przypominamy sobie także wspólną biesiadę koleżeńską przy opłatku, urządzoną po raz pierwszy w r. 1897. Obchód ten tak mile przez kolegów od razu przyjęty i od tego czasu w każdym roku powtarzan}4 stał się już zwyczajem, którego i nadal przestrzegać będzie zawsze Towarzystwo.

Jak z jednej strony zaszczytem inicyatywy

fiywe zajęcie, jakie oddawna każda wystali wa, czy to przemysłowa, czy dzieł sztuki dzielą się w równej mierze koledzy Walery lub naukowa wzbudzała w świecie technicznym, Dzieślewski, Juliusz Hochberger i Jan Lewiński, nie pozostało bez wpływu na działalność To- w gronie których powstał projekt urządzenia warzystwa politechnicznego, które w miarę roz- wystawy budowlanej, tak z drugiej strony wpro-woju swego ze skromnego początkowo współ- wadzenie projektu w życie jest zasługą Komi-pracownika w urządzaniu i organizacyi wystaw tetu wykonawczego z ś. p. Julianem Zacharje-miejscowych z czasem wyszło na inicyatora wiczem na czele, a przedewszystkiem nieodża-fachowej wystawy własnej i na poważny czyn- łowanego kolegi ś. p. Ludwika Radwańskiego, nik, bez którego obecnie żadna wystawa kra- jako dyrektora wystawy.

Mimo ogólnego zajęcia się myślą wystawy Jakkolwiek Zarząd o każdej wystawie tak w kołach tak kolegów jak i przemysłowców miejscowej i krajowej, jak i zagranicznej człon- i mimo ze wszech miar sprzyjających okoliczno-ków zawsze zawiadamiał i do udziału zachęcał ści, praca, którą Komitet wziął na siebie, była w czasopiśmie swojem, mimo to wystawy poza- ogromna, trudności w wykonaniu samego pro-krajowe już dla braku dat co do udziału człon- jektu były niemałe, a przeszkody ze stron ró-ków Towarzystwa pominąć musimy.

Pierwszą od czasu zawiązania się Towa- te jednak zapory pokonywał zapobiegliwością rzystwa naszego była urządzona w roku 1887. i uprzejmością swoją ś. p. Radwański, krajowa Wystawa rolniczo-przemysłowa w Kra-    Wystawa odbyła się w salach parterowych

kowie, w której członkowie nasi słaby jeszcze i przyległym ogrodzie politechniki, a wraz z głó-brali udział.    wną bramą pomysłu kolegi ś. p. Mimnicha

Lepiej w tym kierunku wypadła Wystawa i licznymi pawilonami, około gmachu szkoły sztuki polskiej w Sukiennicach, która się odbyła politechnicznej gustownie rozrzuconymi, przed-w roku następnym w Krakowie. W dziale ar- stawiała okazały i powabny widok, chitektury bowiem wystawione plany i projekta pochodziły w wielkiej części od członków naszego Towarzystwa.

jowa jużby się nie obeszła.

żnych na każdym kroku się mnożyły, wszystkie

Uroczyste otwarcie wystawy nastąpiło dnia 29. sierpnia w obecności ówczesnego namiestnika i protektora wystawy JE. Kazimierza hr. W tymże też roku (1888.) odbyła się we Badeniego, przy licznym udziale dygnitarzy i Lwowie Wystawa hygieniczno-lekarska i dy- najwybitniejszych obywateli, delegatów z pro-daktyczno-przyrodnicza w gmachu szkoły real- wincyi, wystawców i wobec tłumnie zebranej nej podczas wakacyi z niezaprzeczonem powo- publiczności, dzeniem. Inicyatywę dało lwowskie Towarzystwo lekarskie, uprosiwszy do współudziału w urzą- wie niezwykłe powodzenie, bo obok bardzo dzeniu tej wystawy Towarzystwo przyrodników korzystnej oceny ze strony fachowej, spotkała im. Kopernika, politechniczne, aptekarskie i we- się ona z przychylnem przyjęciem prasy polskiej terynarzy, a w Komitecie wykonawczym zasia- i cały czas trwania utrzymała się w ciągłej dali z ramienia Towarzystwa naszego koledzy: życzliwości u publiczności, która tłumnem zwie-Józef Horoszkiewicz i Bronisław Pawlewski. dzaniem okazywała najlepiej swoje dla niej Udział członków w wystawie był bardzo żywy, sympatye. wystarczy przypomnieć plany szkół, gmachów miejskich, prac inżynierskich i wystawę licznych tłómaczy jej powodzenie, było urozmaicenie przyrządów kolegi Rychnowskiego, któremu nie tylko przedmiotów samych, ale i ekspozycyi, przypadło w udziale najwyższe na tej wystawie których ilość dosięgła pokaźnej cyfry 325. Razem obesłało wystawę 298 wystawców prze-Na najpiękniejszej karcie w dziejach To- ważnie krajowych, a zwiedziło ją w krótkim, warzystwa politechnicznego zapisać należy nie- bo tylko 3 - tygodniowym okresie trwania, do zawodnie Wystawę przemysłu budowlanego, 50.000 osób. urządzoną we Lwowie we wrześniu 1892 roku.

Rzadko kiedy też rzucona myśl tak szczęśliwie także korporacye, towarzystwa i szkoły gremial-zamieniła się w czyn, jak projekt Wystawy nie, nie mieliśmy niestety przyjemności oprowa-przemysłu budowlanego, pierwszej tego rodzaju dzać naszych kolegów z Królestwa i Poznania

po wystawie, bo oczekiwane ich przybycie

Od samego początku sprzyjało tej wysta-

Najznamienniejszą zaletą wytawy, którą się

odznaczenie.

Obok osób prywatnych zwiedzili wystawę

w Austryi.

na

we

z okazyi Zjazdu techników, wyznaczonego na 13. i 14. września, nie przyszło do skutku z powodu odwołania Zjazdu.

Jako nagrody dla odszczególnienia wystawców rozdano 8 srebrnych i 18 bronzowych medali państwowych, oprócz zaszczjTtiych uznań, listów uznania i listów pochwalnych od Komitetu wystawy, a każdy uczestnik wystawy, czy to wystawca, czy członek Komitetu obszerniejszego lub ściślejszego, czy też członek Komisyi specyalnych otrzymał w upominku bronzowy medal pamiątkowy według modelu ś. p. prof. Marconiego.

Wreszcie zaznacz)m należy, że wystawa ta powiodła się nadspodziewanie i pod względem finansowym, gdyż końcowy bilans jej zamiast właściwego zwykle wystawom deficytu, wykazał pokaźną jak na stosunki nasze sumę czystego zysku, który stanowi zawiązek funduszu Towarzystwa politecznicznego na budowę własnego domu.

W roku 1894. odb}da się pamiętna wystawa krajowa we Lwowie, a do jej uświetnienia niemało przyczynili się członkowie Towarzystwa, którzy we wszystkich działach bardzo czynny wzięli udział.

Towarzystwo politechniczne wydelegowawszy dwóch członków jako delegatów do pierwszego Komitetu ogólnego, wj^stawiło w grupie architektury, budownictwa i sztuki zastosowanej swe wydawnictwa własne i wszystkie roczniki »Dźwigni«, oraz »Czasopisma technicznego« w pawilonie architektury.

Członkowie zaś Towarzystwa w liczbie 107 uczestniczyli w pracach Komitetu i selccyach wystawy, a mianowicie należało członków:

4 do komitetu wykonawczego,

15    » wydziału budowlanego,

instalacyj nego, publicystycznego, a 78 » sekcyi rozmaitych i do jury.

Poza urzędową czynnością 55 członków wzięło udział w wystawie jako wystawcy, z których 11 wystawiło swoje plany i projekta w pawilonie architektury.

Z tą wystawą łączy się dla nas i miłe wspomnienie III. Zjazdu techników polskich, którym mieliśmy sposobność zadzierzgnięcia ściślejszych węzłów z kolegami z za kordonu, nieszczędzącymi wyrazów uznania dla świetności wystawy i dla nadających jej właściwą cechę zasług kolegów ś. p. Zacharjewicza i Józefa Łubieńskiego.

Na zakończenie wspomnieć jeszcze wypada o dwukrotnej wystawie prac architektonicznych, sztuki malarstwa i sztuki zastosowanej do przemysłu artystycznego, kolegi naszego prof. Edgara Kovatsa, urządzonej w roku 1895. i 1901. Lwowie, w auli Szkoły politechnicznej.

J. Ross.

Towarzystwa

. To-

e-

owodem żywotności każdeg jest częste rozpisywanie warzystwo politechniczne w ciągu swego istnienia trzy razy rozpisywało konkursy z nagrodami, a mianowicie: na projekta odznak metalowych dla członków Towarzystwa politechnicznego, konkurs na winietę dla Czasopisma technicznego, a wreszcie konkurs na projekt budowy własnego domu.

W pierwszym konkursie, rozpisanym uchwałą Wydziału głównego z 21. marca 1896., zwycięzcą został p. Jan Tarczałowicz, który uzyskał nagrodę w kwocie 2. dukatów. Członkami jury byli koledzy: Bał ab an, Broniewski, Rawski, Wincenty Świeżawski i Zacharjewicz Julian.

W drugim konkursie w sprawie winiety dla »Czasopisma technicznego«, rozpisanym uchwałą Wydziału głównego z 17. października

1896., przyznano pierwszą i drugą nagrodę w kwotach 5 i 3 dukatów kol. Alfredowi

Broniewskiemu (godło »Tentare licet« i »Dla swoich«), zaś list pochwalny p. Franciszkowi Mączyńskiemu (godło    — Winietę dla

Czasopisma technicznego uchwalono wykonać w dniu 15. grudnia 1896. według nagrodzonego projektu »Dla swoich«, a w skład Komisyi jurorów wchodzili koledzy Peżański Grz g o r z, Ramult Ludwik, Rawski Wincenty, Świątkowski Antoni i Z ach ar je-w i cz Juli an.

Konkurs na projekt budowy własnego domu uchwalono w dniu 16. stycznia 1900. Jako nagrodę za najlepszy szkic ustanowiono kwotę 500 K., mającą się wypłacić z funduszu budowy domu, zaś w razie zakupna projektu drugie 500 K. Wniosek ten uchwaliło Walne Zgromadzenie w lutym 1900.. a komisya jurorów złożona z kolegów : Rossa Juliusza, Bisanza Gustawa, Kamienobrodzkiego Alfreda, Ilawryszkiewicza Sylwestra, Brauns-eisa Józefa, Gorgolewskiego Zygmunta i Ramułta Ludwika, przyznała nagrodę 500 K. kol. Wincentemu Dylewskiemu, budowniczemu w Berlinie.

Ostatni konkurs rozpisany został w gronie 1 owarzystwa przez Komitet wystaw}?⁻ jubileuszowej w jesieni r. 1901. na plakat wystawowy, a za najlepsze prace wyznaczone zostały trzy nagrody tj. dwie pieniężne (60 i 30 K. w złocie) i jedna pisemna, czyli t. zw. zaszczytne uznanie. Do komisyi sędziów zaproszeni zostali koledzy: Alfred Kamienobrodzki, Łucyan Bae-cker, W ł o d z i m i e r z P odhorodeck i, J u-1 i u s z Ross, Karol Edward Epier i T a-d e u s z O b m i ń s k i.

Do konkursu, którego termin upłynął 15. grudnia 1901, zgłoszono ogółem 11 projektów, z których wedle protokołu Komisyi konkursowej z 22. grudnia 1901. przyznano pierwszą nagrodę (60 K.) pracy pod godłem »Promień«, drugą nagrodę »Rawicz« (Nr. 2), zaszczytnego zaś uznania udzielono autorowi pracy pod godłem »Stefa«. Na razie wypłacono tylko pierwszą nagrodę twórcy projektu »Promień«, którym po otwarciu kopert okazał się p. Kazimierz R z e c z y c k i, słuchacz Szkoły politechnicznej we Lwowie. Druga nagroda pozostawała długi czas w zawieszeniu, gdyż twórca jej był nieznany, a to z tego powodu, że nie wymienił swego nazwiska. Zaszczytne uznanie dostało się w udziele słuchaczowi Politechniki p. Wacławowi Krzyżanowskiemu, a dopiero w kilka miesięcy po ogłoszeniu rozstrzygnięcia konkursu zgłosił się do Komitetu słuchacz Szkoły politechnicznej p. M. Jarocki i po należytem udowodnieniu autorstwa projektu »Rawicz« (Nr. 2) odebrał przyznaną nagrodę.

Konkurs ten wzbudził żywe zajęcie nie tylko wśród młodzieży politechnicznej, która w nim wyłącznie mogła brać udział, ale i wśród szerszej publiczności, odwiedzającej pilnie wystawę przedłożonych Komitetowi projektów.

Dla zachęcenia członków Towarzystwa do wydawania swych prac w drodze konkursu ustanowiony jest fundusz konkursowy im. Romana br. Gostkowskiego. Fundusz ten, zebrany ofiarnością członków Towarzystwa politechnicznego, stać się może w przyszłości silną pobudką i pomocą, dla zdolnych a niemajętnycli członków.

W Żłochowski,

ZJAZDY.

o najważniejszych momentów w dziejach sowi temu przedłożyło nasze Towarzystwo na-Towarzystwa politechnicznego należą nie- stępujące sprawy na porządek dzienny: wątpliwie Zjazdy. Już w pierwszym numerze »Dźwigni« poruszyło nasze Towarzystwo myśl technikowi Zjazdu techników polskich, a na posiedzeniu i w jaki sposób możnaby mu te prawa za-Zarządu dnia 16. października 1877. r. odczy- pewnie? tano pismo inżyniera Kucharzewskiego z Warszawy, który w imieniu techników z Królestwa Polskiego oświadczył gotowość wzięcia udziału w ogólnym Zjeździe techników. Sekretarz Towarzystwa technicznego krakowskiego pan Lindquist oświadczył również, że Towarzystwo krakowskie Zjazd teehników bardzo gorliwie popierać będzie. Wobec tak ogólnego życzenia postanowił Zarząd wziąć myśl tę pod rozwagę i wystąpić w swoim czasie z odpowiednimi wnioskami.

I. Jakie prawa i atrybucye należy przyznać

z akademickiem wykształceniem

1.    Egzamina państwowe, egzainina dyplomowe, doktorat.

2.    Prawo głosowania i wyboru.

3.    Stanowisko techników cywilnych z upoważnieniem rządowem : a) Rewizya statutu techników cywilnych z upoważnieniem rządowem (Izby inżynierskie, zaprowadzenie inżynierów-mechaników i technologów i t. d.) b) Rewizya ustawy przemysłowej co do udzielania konsensów na budowni

czych.

4. Stanowisko techników w służbie państwowej. (Czy wobec powyższego stanu należy dążyć do zmiany państwowych urzędów budowniczych ?)

Na tygodniowem Zgromadzeniu dnia 29. kwietnia 1880. roku poruszono myśl zwołania Zjazdu techników polskich, oraz kongresu Towarzystw technicznych austryackich i wybrano Komisyę dla tej sprawy.

Za inieyatywą lwowskiego Towarzystwa politechnicznego, Towarzystwo inżynierów i ar- technicznych? (1. szkoła realna, 2. gimnazyum chitektów we Wiedniu zwołało pierwszy Kongres realne, 3. gimnazyum, 4. wspólna szkoła średnia), inżynierów i architektów do Wiednia na dzień

II. Czy jest pożądana reorganizacya szkół średnich jako przygotowawczych do szkół poli-

Wyczerpujące, gruntowne omówienie po-9., 10. i 11. października 1880. roku. Kongre- ruszonych kwestyi i pomyślny wynik uchwał,

zapadłych na posiedzeniach konferencyi delegatów i na walnych Zgromadzeniach Kongresu, jak niemniej szczere koleżeńskie zbliżenie się techników różnych zawodów i krajów, nadały temu pierwszemu Kongresowi cechę tak poważną i serdeczną, iż śmiało twierdzić można, że kongres ten wypadł świetnie, jakkolwiek kwestyę doktoratu nauk technicznych załatwiono dopiero w roku 1901., a sprawy jednolitej szkół)/- średniej do dnia dzisiejszego nie rozstrzygnięto. Według programu tego Kongresu odbyła się najpierw dnia 8. i 9. października 1880. konferencya delegatów 15. austryackich Towarzystw technicznych, na którą nasze Towarzystwo politechniczne wydelegowało swego prezesa Romana br. Gostkowskiego, sekretarza Pawła Stwiertnię i prof. Juliana Zacharjewieża, jako zastępców zaś kol. Iszkowskiego i Horoszkiewicza. W Kongresie wzięło udział blizko 200. inżynierów i architektów z różnych krajów, pomiędzy którymi było: 23. z Galicy i i Krakowa, 3. delegatów z Paryża, 2. z Berlina. Kol. Zacharjewicza wybrano wiceprezesem, a kol. Stwiertnię sekretarzem Kongresu.

Na posiedzeniu Wydziału głównego dnia

10. października 1881. odczytał kol. Stwiertnia w imieniu Komisyi program I. Zjazdu polskich techników, obejmujący następujące kwestye:

I.    Czy jest pożądana reorganizacya szkół średnich, jako przygotowawczych do szkół politechnicznych? a) Szkoła realna, b) gimnazyum realne, c) gimnazyum, d) wspólna szkoła średnia.

II.    Jak winny być zorganizowane szkoły przemysłowe, ażeby kierunek kształcenia był praktyczny? Muzea przemysłowe.

III.    Jak winny być zorganizowane szkoły politechniczne, ażeby odpowiadały potrzebom kraju ?

IV.    Jakich środków należałoby użyć, celem wzbogacenia ojczystej literatury technicznej ?

V.    W jaki sposób możnaby urzeczywistnić zamiar ułożenia polskiego słownika technicznego ?

VI.    Obmyślenie sposobów opiekowania się historycznymi zabytkami. (Dokładny spis zabytków i konserwacya.)

VII.    Rozprawy naukowe.

Na ten program zgodzili się technicy krakowscy, warszawscy i poznańscy, a na miejsce Zjazdu obrano Kraków. Poczynienie przygotowań do Zjazdu powierzono krakowskiemu Towarzystwu technicznemu, które utworzyło w tym celu Komitet zjazdowy z prof. Pawłem Brzezińskim na czele.

I. Zjazd polskich techników odbył się w Krakowie w sali ratuszowej dnia 8., 9.

i 10. września 1882. pod przewodnictwem br. Romana Gostkowskiego. Wydany po Zjeździe »Pamiętnik« obejmuje przebieg i uchwały tego Zjazdu.

Na posiedzeniu Wydziału z dnia 16. października 1882. roku uchwalono przedstawić Delegacyi I. Zjazdu austryackich inżynierów i architektów w Wiedniu wniosek o zwołanie do Pragi II. Zjazdu austr. inżynierów i architektów w r. 1883. Ponieważ jednak ze względu na odbyć się mającą w Wiedniu międzynarodową wystawę elektryczną większość austryackich Towarzystw technicznych oświadczyła się za zwołaniem II. Zjazdu do Wiednia, a nie do Pragi, przeto II. Zjazd odbył się w Wiedniu. W charakterze delegatów naszego Towarzystwa brali udział w tym Zjeździe koledzy: br. Roman Gostkowski, J. Franke i P. Stwiertnia.

Na posiedzeniu Zarządu dnia 20. października 1884. odczytano zaproszenie dra Wicher-kiewic^a do wzięcia udziału w IV. Zjeździe lekarzy i prz)u*odników w Poznaniu. Zaproszenie to wydrukowano w »Czasopiśmie technicznem« z wezwaniem członków do licznego udziału. Na posiedzeniu Zarządu dnia 3. września 1885. wydelegowano kolegę Rebczyńskiego na Zjazd kupców i przemysłowców, mający się odbyć d. 29. września tegoż roku we L'wowie. Na posiedzeniu Zarządu dnia 7. maja 1886. uchwalono na zaproszenie Komitetu I. międzynarodowego Kongresu żeglugi śródziemnej wysłać do Wiednia jako delegata inż. Iszkowskiego, a zarazem przesłano Komitetowi spis członków, pracujących w dziale hydrotechniki.

II. Zjazd techników polskich, który pierwotnie zamierzono zwołać do Poznania, odbył się we Lwowie w sali ratuszowej i w gmachu Szkoły politechnicznej dnia 4., 5. i 6. października 1886. Prezesem wybrano inż. Spornego z Warszawy, wiceprezesami: N. Urbanowskiego z Poznania, St. Kossutha z Żyrardowa, Justyna Głowackiego z Krakowa i N. Kovatsa ze Lwowa. Utworzono 4 sekeye: a) ogólną, b) architekto-niczno-budowniczą, c) inżyniersko-przemysłową,

d) słownikową. Uczestnicy Zjazdu urządzili wycieczkę do kopalń nafty w Słoboclzie Rungur-skiej i do Podhorzec. Przebieg Zjazdu wydrukowano w osobnym dodatku do »Kurjera Lwowskiego«. Zebrany fundusz zjazdowy 500 złr. umieszczono w kasie oszczędności.

Na posiedzeniu Wydziału d. 8. października 1887. uchwalono wziąć udział w międzynarodowym Kongresie hygienicznym, w r. 1887. w Wiedniu odbyć się mającym. Delegatem na ten Kongres obrano inż. Góreckiego, który następnie przedłożył sprawozdanie z obrad Kongresu.

1892. odczytano odezwę inż. Napoleona Urbanowskiego z Poznania, zawierającą wniosek odbycia III. Zjazdu techników polskich w Krakowie, ze względu jednak na odbyć się mającą wystawę przemysłu budowlanego we Lwowie, uchwalono zwołać Zjazd III. do Lwowa we wrześniu t. r. i nadać mu cechę przeważnie towarzyską. Z powodu grożącej cholery Zjazd ten nie przyszedł do skutku, natomiast wystawa przemysłu budowlanego wypadła świetnie. Zebrane wówczas fundusze

przeznaczono na zakupienie domu dla Towarzystwa politechnicznego. Na posiedzeniu Zarządu dnia 3.

W r. 1888. wielu członków Towarzj^stwa politechnicznego wzięło udział w V. Zjeździe lekarzy i przyrodników we Lwowie, oraz w połączonej z tym Zjazdem Wystawie.

III. Zjazd austr. inżynier, i architekt, w Wiedniu w dniach 9. i 10. października 1891., odbył się również na wniosek naszego Towarzystwa. Delegatami Towarzystwa naszego na tym Zjeździe byli koledzy: Jan Franke, i Ludwik Radwański, zastępcami: Julian Zacharjewicz i Hoch-berger. Z przedłożonego później sprawozdania kolegi Radwańskiego okazało się, że sprawy, poruszone przez nasze Towarzystwo przed I. Zjazdem inżynierów i architektów w Wiedniu, były przedmiotem rozpraw wszystkich trzech Zjazdów wiedeńskich. W sprawie uchwał III. Zjazdu odbyliśmy Walne Zgromadzenie dnia 16. grudnia 1891. Na posiedzeniu Zarządu d. 27. maja 1891. odczytano reskrypt Prezydyum c. k. Namiestnictwa, zawiadamiający, że od 10. do 14. sierpnia t. r. odbędzie się III. międzynarodowy Kongres dla hygieny i demografii w Londynie. Uchwalono tam wysłać prof. Br. Pawlewskiego w charakterze delegata.

Na posiedzeniu W}Mziału dnia 2. kwietnia

czerwca

1894. wybrano p. R. Załozieckiego delegatem na Kongres hygieniczny w Budapeszcie.

Na posiedzeniu Zarządu dnia 30. grudnia 1893. wybrano na wniosek kolegi W. Przetoc-kiego Komitet złożony z 25. członków dla urządzenia III. Zjazdu techników polskich, który się odbył podczas wystawy krajowej od 7. do 12. lipca, 1894. we Lwowie, w sali muzycznej na placu wystawowym. Posiedzenia sekcyjne odbywały się w gmachu politechnicznym. Prezesem tego Zjazdu był Stefan Kossuth z Żyrardowa, wiceprezesami: Miszke Sylwery z Wieliczki, Wojciechowski Felix z Warszawy, Frankiewicz Ludwik z Poznania, Karczmarski Władysław z Krakowa i Roman br. Gostkowski ze Lwowa. Zjazd podzielił się na następujące sekcye:

1. s. dla spraw ogólnych, 2. s. inżynierską, 3. s. architektury i budownictwa, 4. s. mechaniczną, 5. s. technologiczno-mechaniczną, 6. s. górniczą. W obradach poruszono bardzo wiele żywotnych spraw technicznych i powzięto cały szereg uchwał, z których dwie, jako najważniejsze przytaczamy: 1. »Zjazd wyraża przekonanie, że jednolita szkoła średnia odpowiada najlepiej potrzebom społeczeństwa«; 2. »Zjazd oświadcza się za ustanowieniem tytułu doktora nauk technicznych«. Szczegółowy przebieg obrad ogłoszono w »Dzienniku zjazdowym«, tudzież w Nr.

12.—14. »Czasopisma technicznego« z r. 1894. Wygłoszono na tym Zjeździe 20 odczytów, z których na szczególniejszą uwagę zasługuje przemówienie Stanisława Szczepanowskiego na temat: »Znaczenie przemysłu wielkiego dla Galicyi« i Romana br. Gostkowskiego n. t. : »Zagadka lotu«.

Celem wykonania uchwał III. Zjazdu, oraz poczynienia potrzebnych przygotowań do Zjazdu następnego, wybrano stałą delegacyę z siedzibą we Lwowie, która zarazem miała stać na straży spraw techników polskich. Delegacyi tej przekazano pozostały fundusz zjazdowy w kwocie 1.028 złr. 86 ct. Prezesem delegacyi wybrano prof. Karola Skibińskiego, zastępcą Stefana Ko-sutha, sekretarzem prof. R. Dzieślewskiego, skarbnikiem Augusta Sołtyńskiego, członkami: Bolesława Długoszowskiego, Kazimierza Gąsiorow-skiego, Edmunda Grzębskiego, Michała Kowalczuka, Marcina Maślankę, Wincentego Rawskiego, Gustawa Reutta, Tadeusza Sikorskiego, Henryka Stahla i Leona Syroczyńskiego. Dnia 31. maja 1898. ogłosiła delegacya drukiem szczegółowe sprawozdanie z uchwał III. Zjazdu, zwołując zarazem IV. Zjazd techników na dzień

9.—11. września 1898. r. Do odezwy dołączono regulamin obrad IV. Zjazdu i ściśle określone warunki, dotyczące zgłaszania referatów, oraz podawania wniosków, przekonano się bowiem, że na poprzednich Zjazdach powzięto kilka uchwał zbyt dorywczo, wskutek czego delegacya mimo najszczerszych chęci nie mogła ich wprowadzić w życie lub wykonała je tylko połowicznie. Z tego samego powodu postanowiono podzielić zapadłe uchwały na dwie kategorye: do jednej kategoryi zaliczono uchwały, które delegacya otrzymuje w formie rezolucyi i ogłasza je tylko publicznie, do drugiej grupy takie uchwały, które Zjazd przekazuje delegacyi do wykonania.

IV. Zjazd techników, zwołany na 9. września 1898., odbył się z powodu wielu przeszkód dopiero dnia 8., 9. i 10. września 1899. w Krakowie, w nowym gmachu uniwersyteckim. Ze wszystkich dotychczasowych Zjazdów był on najliczniejszy. W posiedzeniach brało udział przeszło 350. uczestników, między którymi było 60 kolegów z Warszawy, przeszło 70 z różnych okolic Królestwa Polskiego, Litwy i Ukrainy, a około 15 z Poznańskiego. Ze Lwowa przybyła stosunkowo mała liczba techników, bo zaledwie 30, a z różnych stron Galicyi zaledwie kilkunastu. Prezesem Zjazdu obrano inż. Kazimierza Obrębowicza z Warszawy, wiceprezesami : Felixa Kucharzewskiego z Warszaw}", Ludwika Frankiewicza z Poznania, Edwarda Heppógo ze Lwowa i prof. Jana Rottera z Krakowa; sekretarzami: Stanisława Horoszkiewicza i Karola Rollego z Krakowa. Zjazd podzielił się na następujące sekcye: 1. inżynieryi, 2. architektury,

3.    mechaniki i technologii mechanicznej, 4. technologii chemicznej, 5. górnictwa i hutnictwa,

6. przemysłową, 7. oświetlenia, 8. spraw zawodowych, wykształcenia technicznego i słownictwa. Na Zjeździe tym zapadły bardzo ważne uchwały, a mianowicie: 1. Uchwalono (na wniosek sekcyi górniczej) połączyć w jedno towarzystwo wszystkie galicyjskie Towarzystwa techniczne (lwowskie, krakowskie i górnicze krak.).

2. Uchwalono wzmocnić stałą delegacyę mianowaniem członków korespondentów, mieszkających poza obrębem m. Lwowa w ogniskach wiedzy technicznej i przemysłu. 3. Postanowiono poczynić przygotowania do Zjazdu przemysłowego, celem podniesienia przemysłu galicyjskiego.

4.    Uchwalono polecić stałej delegacyi utworzenie odpowiedniego funduszu słownikowego. W skład no wo wybranej delegacyi weszli: prof. Karol Skibiński jako prezes, a po jego ustąpieniu Zygmunt Kędzierski (delegat Izby inżynierskiej); jako zastępcy prezesa: Maryan Kuczyński (z sekcyi inżynierskiej) i Ignacy Drewnowski ; jako skarbnik Karol Edward Epier, jako sekretarz Stanisław Swieżawski; jako członkowie: Bolesław Darowski (z sekcyi przemysłowej), Bolesław Długoszewski, Edward Heppó (z sekcyi mechanicznej), Józef Kajetan Janowski (z sekcyi architektury), Kazimierz Gąsiorowski (z sekcyi górniczej), Roman Ingarden (z Tow. techn.-krakowskiego), Edmund Grzębski (z Tow. polit, lwowskiego), Bronisław Pawlewski (z sekcyi tech. chem.), Adam Teodorowicz (z sekcyi oświetlenia). Po śmierci E. Heppego wybrano w jego miejsce Juliusza Rossa. Członkami korespondentami wybrano: Kazimierza Mateckiego z Warszawy, Ludwika Frankiewicza z Poznania i Tadeusza Sikorskiego z Krakowa.

Aczkolwiek od chwili wyboru stałej delegacyi główny Wydział Towarzystwa politechnicznego przestał się zajmować sprawami Zjazdów, to członkowie Towarzystwa brali udział w tych Zjazdach, a stała delegacya składała się prawie wyłącznie z członków Towarzystwa politechnicznego. Szczegóły obrad IV. Zjazdu ogłoszono w Dzienniku Zjazdu, jako też w Nr. 19.,

20., 22., 23. i 24. »Czasopisma techn.« z r. 1899.

Na odbytym w r. 1899. IV. Zjeździe techników polskich w Krakowie poruszono w sekcyi przemysłowej tyle żywotnych spraw, mających pierwszorzędne znaczenie dla naszego przemysłu krajowego, że Zjazd polecił stałej delegacyi IV. Zjazdu zwołanie specyalnego Wiecu przemysłowego. Delegacya wybrała bezzwłocznie komitety i rozpoczęła prace przygotowawcze. Na czele komitetu krakowskiego stał Ludwik Zieleniewski; w skład komitetu lwowskiego, któremu przewodniczył Juliusz Ross, weszli członkowie stałej delegacyi i biura porad}^ technicznej, oraz zaproszeni przemysłowcy i ekonomiści. Pierwszy ten Zjazd przemysłowców odbył się dnia 18., 19. i 20. września 1900., w gmachu Uniwersytetu krakowskiego. Prezesem tego Zjazdu był hr. Andrzej Potocki z Krakowa; wiceprezesami: Jan Götz Okocimski, Henryk Kolischer z Czerlan, Kazimierz Obrębowicz z Warszawy i Ludwik Frankiewicz z Poznania; sekretarzami: Mieczysław Dąbrowski i Stanisław Horoszkiewicz z Krakowa, Bolesław Darowski ze Lwowa i Alexander Rosset z Warszawy. Zjazd był ożywiony i liczny, gdyż wzięło w nim udział przeszło 350 uczestników z różnych stron Galicyi, Królestwa Polskiego i Wielkopolski. Lwowskie Towarzystwo politechniczne miało na tym Zjeździe wielu przedstawicieli, a niektórzy z nich wygłosili referaty — i tak: Jan Blauth (»O znaczeniu torfu w przemyśle«), Alexander Klimaszewski (»O przemyśle keramicznym), Michał Kornelia (»O drogach wodnych«), Edmund Libański (»O elektryczności w gospodarce rolnej«), Maryan Małaczyński (»Przemysł drzewny w Galicyi«), Dr. Stefan Pawlik (»Fabryczny wyrób artykułów masarskich na eksport«), Dr. Jan Roszkowski (1. »Wyzyskanie sił wodnych Galicyi«, 2. Zasady podniesienia przemysłu krajowego«), Dr. Jan Rucker (»Przemysł konserwów«), Józef Tuleja (1. »O statystyce handlowo-przemysłowej Galicyi«, 2. »O przemyśle odpadków«, 3. »W sprawie zniesienia akcyzy miejskiej od spirytusu denaturowanego«), Edmund Zieleniewski (»O przemyśle maszynowym w Galicyi«).

Zjazd wybrał stałą delegacyę i poruczył jej wykonanie zapadłych uchwał. W skład tej delegacyi weszli także członkowie Towarzystwa politechnicznego: Mieczysław Dąbrowski, Stanisław Horoszkiewicz, br. Alfons Gostkowski, Edmund Zieleniewski i Wacław Wolski.

Stała Delegacya IV. Zjazdu techników pol-

Żywimy nadzieję, że ta Delegacya spełni swoje zadanie i przyczyni się do ekonomicznego skich czyni obecnie przygotowania do V. Zjazdu odrodzenia się kraju. Komitet krakowski wydał techników polskich, obecnie pamiętnik, zawierający szczegółowy przebieg obrad Zjazdu, oraz wszystkie wygłoszone na nim referaty.

Bolesław W. Darowski.

BIBLIOTEKA i CZYTELNIA.

brał

>twa w roku 1880 Komisy ę z pp. Franciszka Patelskie-rozkwitem, jaki Towarzystwo politechniczne go, Ludwika Radwańskiego i Pawła Stwiertni, w innych działach swej pracy wykazało.

Szczególnie biblioteka posiada tak mały uzupełnienia księgozbioru. Ponieważ Komisya zbiór dzieł i prac naukowych, że nie zadowala przyszła do przekonania, że stworzenie odpo-nawet najskromniejszych wymagań ogółu i człon- wiedniej biblioteki przechodzi siły Towarzystwa, ków Towarzystwa. Przyczyny tego niepomyśl- przeto zaproponowała: nego stanu biblioteki łatwo zrozumieć, jeśli się zważy, że na utworzenie wielkiego i poważnego litechniki z prośbą o pozwolenie wypożyczania zbioru dzieł potrzeba znacznych środków pie- członkom Towarzystwa politechnicznego dzieł niężnych, których Towarzystwo nasze, utrzy- technicznych do domu; mujące się li tylko ze skromnych wkładek członków, nigdy nie miało. Wszystkie Wydziały, od czasopism technicznych i przyznać w tym celu zawiązania się Towarzystwa kolejno wybierane, kredyt w rocznej kwocie 200 złr.

3) udać się do wszystkich austryackich

teka i cz}delnia nie mogą niestety po latach istnienia poszczycić się takim

która miała obmyślić środki powiększenia i

1) udać się do Rektora Uniwersytetu i Po-

2) założyć czytelnię, zawierającą około 30

ożywiała gorąca chęć utworzenia odpowiedniej biblioteki, a już na trzeciem z rzędu posiedzeniu Towarzystw technicznych celem uzyskania wy-pierwszego Wydziału Głównego dnia 10. sierpnia miany »Dźwigni« za wydawnictwa tych Towa-187 7 r. uchwalono zaapelować do ogółu techników, rzystw. ażeby zechcieli nadesłać dobrowolne datki pieniężne na zakupno dzieł technicznych i ofiaro- »Kosmos« za »Dźwignię».

4) Postarać się o wymianę czasopisma

Pierwszego wniosku, mającego na celu ułatwienie korzystania członkom Towarzystwa z bibliotek rządowych Uniwersytetu i Politechni-

wywać swoje prywatne zbiory dzieł i czasopism technicznych.

Odezwa ta, ogłoszona w Nr. 2. Dźwigni z r. 1877, nie pozostała bez skutku. Znalazło się ki we Lwowie, nie dało się niestety w życie wpro-wnet wielu ofiarodawców, którym biblioteka za- wadzić, obydwa bowiem Rektoraty, powołując wdzięczą swe powstanie. Szczególnie hojne dary się na regulamina i rozporządzenia ministeryalne z dzieł technicznych złożyli: p. Edward Pro- z 20. grudnia 1849, odmówiły prośbie Zarządu, kopowicz, inspektor miejskiego urzędu budowni- Natomiast wniosek w sprawie prenumerowania czego we Lwowie, Karol Maszkowski, profesor większej ilości zawodowych czasopism znalazł Politechniki we Lwowie, Emil Czaderski, inży- pełne uznanie i wkrótce utworzono przy biblio-nier Wydziału krajowego, oraz pp. Romuald tece czytelnię, która gromadziła w godzinach Iszkowski, Otto Wex, Wiktor Zietkiewicz, inży- wieczornych coraz więcej członków w lokalu, nier z Turynu, Karol Bukowski i wielu innych. W roku 1881 na posiedzeniu dnia 20 sierpnia

Tym sposobem już w drugim roku istnie- uchwalił Zarząd ze względu na czytelnię po-nia Towarzystwa zebrano przeszło 100 dzieł, dla większenie lokalu i udzielił kredytu na zakupno umieszczenia których sprawiono osobną biblio- potrzebnego inwentarza. Odtąd coraz większą teczną szafę.

Stopniowe zwiększanie się zbiorów w latach skich i obcych treści ogólnej i czysto fachowej.

Ilość ich statecznie wzrasta tak, że w roku

wagę kładzie się na gromadzenie czasopism pol-

następnych zawdzięcza biblioteka również ofiarności członków i zapisom pośmiertnym przyja- 1901 dosięgła cyfry 53. ciół Towarzystwa.

Z natury rzeczy wynika, że biblioteka w ten w 1108 tomach. W tym pokaźnym zbiorze znaj-sposób powstała, nie mogła mieć prawdziwej dowało się jednak mnóstwo dzieł przestarzałych, wartości naukowej. Chcąc złemu zaradzić, wy- niekompletnych i pod względem treści celom

Biblioteka obejmowała wówczas 566 dzieł

Towarzystwa nieodpowiadających. Nic dziwnego, że liczba wypożyczających malała ciągle, a w o-statnich latach spadła do zera. Temu opłakanemu stanowi rzeczy postanowił zaradzić Wydział Główny z r. 1901, uchwalając przeprowadzenie ścisłej rewizyi dzieł, spisanie nowego, dokładnego katalogu, oraz ułożenie nowego regulaminu dla zarządu bibliotecznego. Ponieważ członkowie Towarzystwa uzyskali w latach ostatnich prawo korzystania z bogatych zbiorów bibliotecznych Szkoły politechnicznej, przeto uchwalono nie gromadzić na przyszłość w bibliotece Towarzystwa dzieł zawodowych i treści ogólnej, a natomiast utworzyć i pielęgnować następujące działy :

1 ) dział czasopism ,

2)    dział prac naukowych członków Towarzystwa politechnicznego,

3)    dział broszur i

4)    dział wydawnictw, dotyczących ogólnospołecznego stanowiska techników.

Wszystkie dzieła, których do żadnego z wymienionych działów nie można było wcielić, wydzielono z biblioteki i przesłano w darze bibliotece Szkoły politechnicznej, Akademii rolniczej w Du-blanach i bibliotece Uniwersytetu ludowego — resztę ofiarowano bezpłatnie lub sprzedano członkom Towarzystwa.

Odtąd Wydział Towarzystwa szczególną zwraca uwagę na zbiory czasopism zawodowych. Komisya biblioteczna, w myśl regulaminu rok rocznie wybierana, proponuje Wydziałowi, jakie czasopisma prenumerować należy, oraz czuwa nad stanem i rozwojem biblioteki.

Sporządzenie katalogów według wymienionych działów ma nastąpić w najbliższym czasie, a po ukończeniu tej pracy oddaną zostanie biblioteka do użytku członków Towarzystwa. Żywimy niepłonną nadzieję, że nasze zbiory naukowe, w ten sposób uporządkowane, przyczynią się do ożywienia ruchu umysłowego w dziedzinie nauk technicznych i oddadzą niemałą przysługę członkom Towarzystwa'

A. Kornelia.

CZASOPISMA.

^fe^jkreślenie historyi rozwoju naszego Czaso-pisma napotyka na znaczne trudności, gdyż

może zrazu nieświado-

protokoły obrad komitetów redakcyjnych, w łonie których rozgrywały się najważniejsze epizody, zwłaszcza z pierwszych lat 2 5-letniego okresu, zaginęły bezpowrotnie, zaś w samem piśmie prawie niema wskazówek. Zaledwie w protokole z posiedzeń Wydziału Towarzystwa napotkać można tu i ówdzie wzmiankę o jakiemś waż-niejszem zarządzeniu, które wymagało zatwierdzenia przez Wydział.

Celem Czasopisma było przedewszystkiem stworzenie dla Towarzystwa organu, któryby podawał wiadomości z ruchu technicznego i uświadamiał szerszym warstwom myśli i dążenia techników. Obok tego mie — odczuwali technicy, że chcąc zdobyć pewien wpływ w społeczeństwie, należy go sobie wywalczyć nie tylko cyrklem — lecz i piórem. Pod tym względem prasa techniczna spełniała w ciągu lat ważne zadanie: technicy nauczyli się pisać, a następnie i mówić. Młodsza gene-racya, kształcona w szkołach czysto polskich i w ogóle bez porównania lepszych, może nawet nie łatwo zda sobie z tego sprawę, jak bardzo brak wyrobienia literackiego paraliżował wszelkie dążenia techników. Zwolna dopiero nauczyli się inżynierowie zwyciężać tymi samymi środkami, którymi ich ongi zwyciężano i utrzymywano na poziomie obywateli drugorzędnej wartości... Że dziś już jest lepiej, że dziś mamy nawet sporo inżynierów, których nieraz cały ogół słucha z zajęciem, że mamy dziś większe prawa i łatwiejsze stanowisko w społeczeństwie, przypisać musimy bodaj w części prasie technicznej.

Trudne to były warunki, kiedy lwowskie Towarzystwo ukończonych techników zdobyło się na wydanie pierwszego numeru »Dźwigni«.

Przedmowa do pierwszego numeru »Dźwigni«, który wyszedł w sierpniu 1877 r. pod redakcyą ś. p. Ludwika Radwańskiego, tłó-maczy poniekąd i podaje program pisma, dla tego podajemy go tu w całości.

» Zarząd zawiązanego niedawno Towarzystwa ukończonych techników we Lwowie, chcąc uczynić zadość objawiającemu się się zewsząd i uzasadnionemu życzeniu swych członków, założenia »Czasopisma technicznego« jako organu Towarzystwa, postanowił na razie utworzyć pisemko skromnych rozmiarów, któ-remby członków o działalności Towarzystwa mógł powiadomiać, a umieszczaniem w ternże artykułów i wiadomości z dziedziny nauk technicznych i omawianiem społecznych stosunków techników, jako też spraw w ogóle ich dotykających, przyczynić się chociażby w małej tylko części do rozbudzenia zamiłowania w rodzimej literaturze technicznej, a nadto do podźwignięcia i wielce pożądanego skonsolidowania stanu technicznego, od którego działalności polepszenie ekonomicznych i społecznych stosunków w zubożałym kraju naszym w znacznej części zawisło*.

czone

na

»Szczupłe jednak fundusze, jakiemi Towarzystwo dotychczas rozporządza, nie dozwalały dotąd na wydawanie pisma najskromniejszych nawet rozmiarów, i gdyby nie ofiarność objawiona ze strony kilku członków Towarzystwa, którzy środki finansowe wydawnictwu temu zapewnili, wszelkie dobre chęci rozbiłyby się były o niepokonalne trudności«

»Komitet powołany przez Zarząd Towarzystwa do objęcia redakcyi tego pisma, nie odważyłby się był podjąć tego zadania, gdyby nie miał silnego przekonania, że Szanowni czytelnicy uznawszy potrzebę i użyteczność takowego, także ze swej strony popierać je zechcą, biorąc szczery udział w spółpracownictwie, gdyż tylko skupieniem się w jedno ognisko wszystkich sił umysłowych, poświęcających się rozmaitym a nader licznym gałęziom i specyalnym zawodom technicznym, potrafi wydawnictwo niniejsze rozwinąć się w ten sposób, aby wszelkim wymogom fachowego pisma w zupełności odpowiedzieć mogło«.

»Biorąc przykład z zagranicznych towarzystw pobratymczych, których działalność ogólnie uznajemy i należycie cenimy, mamy nadzieję, że przy dobrych chęciach i wytrwałości, których tamte złożyły dowody, cel statutem Towarzystwa naszego wytknięty, popierany dążnością »Dźwigni«, z pożądanym skutkiem osiągnięty zostanie«.

»Co do czasu, w którym »Dźwignia« pojawiać się będzie, nie możemy postanowić stałych terminów, lecz w miarę sprzyjających okoliczności i zasobu materyału redakcyjnego starać się będziemy o wydawanie jednego numeru na miesiąc«.

Przewidywania ziściły się do pewnego stopnia, bo rzeczywiście wychodziła odtąd »Dźwignia« co miesiąc, chociaż w skromnych rozmiarach jednego arkusza druku, niewielkiego formatu. W tym pierwszym roku istnienia wyszło pięć numerów razem o 40 stronicach, z trzema tablicami litografowanemi. Artykułów samoistnych było ośm. Do pierwszego rocznika dodano oprócz tego 9 planów autografowanych gmachu sejmowego, według projektu kol. Juliusza Ilochberger a.

Uchwała Zarządu co do wydawania czasopisma zapadła 4. czerwca 1877 r.; dla przeprowadzenia tej uchwały wybrano komisyę złożoną z kol. L. Goltentala, J. Jaegermana, Markla, Niedzielskiego, Radwańskiego i P. Stwiertni. Na następnem posiedzeniu 30. lipca tegoż roku referował ś. p. Gölten tal wnioski Komisyi, przyjęto nazwę, program, wybrano redaktora i komitet redakcyjny, do którego zaproszono K. Settiego, Pawła Stwier-tnię, Juliana Zacharjewicza i Dra Władysława Zajączkowskiego. W samym końcu grudnia 1877 r. Zarząd uchwalił powiększ)m format »Dźwigni«, używać lepszego papieru i ustanowić honorarya autorskie według uznania Komitetu redakcyjnego. Równocześnie uchwalono przyjmować płatne ogłoszenia; cenę rocznej prenumeraty oznaczono na 6 złr.

W latach następnych zwiększono Komitet redakcyjny. Od 1. stycznia 1879 r. uchwalono wypłacać redaktorowi honoraryum w kwocie 25 złr. miesięcznie, skonstatowano, że ogłoszenia się nie opłacają, lecz uchwalono je utrzymać.

Zdaje się, że mimo uchwały Zarządu nie wypłacano jeszcze przez dłuższy czas honoraryów autorskich, bo w aktach Towarzystwa znaleźliśmy wzmiankę, że Zgromadzenie tygodniowe z 2. kwietnia 1881 r. uchwaliło rezolucyę w sprawie honorowania artykułów, zaś Zarząd zalecił ten wniosek Komitetowi redakcyjnemu do uwzględnienia. To tylko pewne, że jeszcze w początku r. 1893 wynosiły honora^a autorskie od szpalty borgisu 4 kor., od szpalty petitu 4 kor. 30 hal. Od kwietnia 1895 podniesiono je do tej wysokości, na której są dziś, t. j. od szpalty borgisu 4 kor. 40 hal., zaś od szpalty petitu 5 kor., (nie licząc tytułów, ani miejsc zajętych przez ryciny w tekście). Honoraryum redaktora podniesiono do 60 koron miesięcznie. Równocześnie uchwalono honorować wszystkie artykuły bez wyjątku.

W r. 1895 z powodu gremialnej rezygna-cyi Komitetu redakcyjnego, objął chwilowo re-dakcyę Komitet ściślejszy, złożony z odpowiedzialnego redaktora kol. Br. Pawlewskiego, kol. Stefana Kossutha i Tadeusza Fiedlera. Komitet ten wkrótce uzupełnił się do. liczby 13 członków.

Pierwszy rocznik (1877) wyszedł jako organ »Towarzystwa ukończonych techników« ; dopiero od drugiego rocznika nosi »Dźwignia« nazwę organu Towarzystwa politechnicznego. Ten sam stosunek pozostaje w latach 1878, 1879, 1880, 1881, 1882. Roczniki 1883, 1884, 1885 i 1886 są organem »Lwowskiego Towarzystwa politechnicznego i Krakowskiego Towarzystwa technicznego«. Roczniki 1887, 1888 i 1889 ozna-są na każdym numerze i na okładce jako: organ polskich Towarzystw technicznych. Ten sam napis jest jeszcze (pewnie przez pomyłkę) okładce rocznika 1890, chociaż poszczególne mimera mają tylko nazwę organu Towarzystwa politechnicznego. Odtąd było Czasopismo w)dącznie tylko organem Towarzystwa.

W r. 1879 nadeszła od Krakowskiego Towarzystwa technicznego propozycya, by wydawać wspólne pismo. Zarząd zastanawiał się nad tą sprawą, a na posiedzeniu z 20. lipca 1879 uchwalił następujący regulamin, dotyczący tej sprawy :

1.    »Dźwignia ma odtąd być także organem krakowskiego Towarzystwa technicznego, co ma być wyrażone w nagłówku«.

2.    »Format ma pozostać niezmieniony, tylko objętość pisma zwiększa się przez dodawanie pół arkusza, przeznaczonego wyłącznie dla spraw krakowskiego Towarz. technicznego«.

»Na czele tego półarkusza ma być tytuł: »Sprawy krak. Towarzystwa technicznego«.

4.    »Towarzystwo krakowskie pobiera z każdego numeru najmniej 60 egzemplarzy po cenie 1 Kor «.

5.    »Należytość za pobrane egzemplarze »Dźwigni« należy uiszczać w miesięcznych ratach z dołu«.

W aktach znachodzimy tylko wzmiankę,

6.    »Redakcyę prowadzi dalej kourtet powołany przez lwowskie Towarzystwo politechniczne«.

7.    »Umieszczanie artykułów fachowych zależeć będzie od komitetu redakcyjnego«.

8.    »Umowa między obu towarzystwami traci moc obowiązującą po dwumiesięcznem wypowiedzeniu«.

micieby się powiększył, a całą tę nadwyżkę musiałoby było opłacać Towarzystwo lwowskie

że na posiedzeniu z 13. sierpnia 1880 Zarząd nie godzi się na propozycyę krakowskiego Komitetu redakcyjnego, według której miano oba czasopisma, t. j. lwowskie i krakowskie rozsy-Niewiadomo dobrze, co się działo dalej lać wszystkim członkom obu Stowarzyszeń te-z tym projektem umowy, gdyż rzeczywiste chnicznych. Ponieważ krakowskie Towarzystwo współdziałanie obu Towarzystw w wydawnictwie liczyło zawsze znacznie mniej członków aniżeli »Dźwigni« da się skonstatować według ksiąg lwowskie, więc skutek takiego układu byłby dopiero od r. 1883, t. j. od chwili, kiedy »Dźwi- ten, że nakład krakowskiego czasopisma znako-gnię« nazwano »Czasopismem Technicz-

nem«.

'■V

K-mr,

7j

ORGAN TOWA

ECHNICZNEGO

Redaktorowie „Czasopisma Technicznego“.

__

Ættkb. -

Jar" '

-i.

..A

i ■ : v„L ■■ . ,.._________

LUDWIK RADWAŃSKI

©ÔL r- 1877 ćLo X- 1882 red. „ZDźwig,ni’k i czł. honor, od r. 1894 (f 1901),

i

\

\

\

%

i

/

i

Hedaktorowie „Czasopisma Technicznego“.

A,

i.

p-

m.

P⁵¹

_____*

27.

KAROL SKIBIŃSKI]

©d. soku 1SS2 d.© roku 19S4.]

&MAXYMILIAN THULLIE

oA arołc-iu 183^; d.o r©łc\A- 1883.

mi

Wû

i-

's.

Óp

*E.

Dr. PLACYD DZIWIŃSKI

od-^roic-u. 1889 d.© roku 1898 I człon, honorowy od r. 1894.

BRONISŁAW PAWLEWSKI

od. rołc-u. 3.SSS d.© roku. 1900.

nicz ne«.

Na to zaś środki nasze nie wystarczały ani w przybliżeniu.

W r. 1882 znachodzimy uchwałę Zarządu z 2. stycznia, że »Zarząd chętnie przystąpi do wydawania organu wspólnie z krakowskiem Towarzystwem technicznem, że w »Dźwigni« umieszczać będzie sprawozdania z posiedzeń kolegów krakowskich i dostarczy do Krakowa żądaną liczbę egzemplarzy za zwrotem rzeczywistych kosztów nakładu. W protokole z posiedzenia Zarządu z dnia 11. listopada 1882 czytamy, że delegat krakowskiego Towarzystwa, radca Moraczewski przedstawiał wnioski co do wydawania wspólnego czasopisma. Na tern posiedzeniu Zarząd uchwalił następujące wnioski:

1.    »Wspólne czasopismo »Dźwignia« wychodzi we Lwowie jako organ obu Towarzystw technicznych.

2.    Rozdział rzeczywistych kosztów wydawnictwa następuje według liczby żądanych egzemplarzy, która jednak nie może wynosić mniej niż liczba członków każdego z Towarzystw«.

3.    Sposób wypłaty oznaczy komitet redakcyjny.

4.    Komitet redakcyjny składa się z 12 członków, z których sześciu wybiera Towarzystwo krakow., a sześciu lwowskie.

5.    Redaktora mianuje komitet redakcyjny.

6.    Łamy czasopisma otwarte są bez ograniczenia dla spraw i ogłoszeń obu towarzystw.

7.    Rozwiązanie stosunku może nastąpić za sześciomie-sięcznem wypowiedzeniem, ale tylko tak, by stosunek wzajemny ustawał z dniem 1. stycznia.

Uchwałę tę podano do wiadomości kolegów krakowskich, którzy w odpowiedzi zażądali niektórych zmian. Dnia 20. grudnia 1882 zapadła w tej sprawie następująca uchwała:

I. Zarząd zgadza się na tytuł: »Czasopismo Tech-

2.    Co do wysokości kosztów wydawnictwa komitet redakcyjny przedstawić ma z końcem każdego roki; do zatwierdzenia obu Zarządom preliminarz kosztów na rok następny.

3.    Gdyby któryś z zarządów nie godził się na koszta w przybliżeniu przypadające na dotyczące Towarzystwo, wówczas ostatecznie rozstrzyga komisya, złożona z dwóch członków Zarządu Towarzystwa technicznego w Krakowie, dwóch członków Zarządu Towarzystwa politechnicznego we Lwowie i jednego członka Komitetu redakcyjnego,

4.    Zaliczki na koszta wydawnictwa będą udzielone przez oba Towarzystwa w ratach kwartalnych z góry.

5.    Gdyby wspólne pismo miało być wydawane już od 1. stycznia 1883, natenczas obecny komitet redakcyjny »Dźwigni« przedstawi z końcem 1882. r. preliminarz kosztów wydawnictwa na r. 1883

6.    Co do żądanej równorzędności oddziałów redakcyi Zarząd wyraża zdanie, że korzystnie może pracować tylko jeden Komitet redakcyjny, nie zaś dwa oddziały, z których jeden miałby być w Krakowie, a drugi we Lwowie.

7.    We wszystkich sprawach redakcyjnych rozstrzyga Komitet większością głosów.

8.    Zarząd zgadza się na to, by ewentualne wypowiedzenie umowy mogło nastąpić przed 1. paźdz. każdego roku«.

Na posiedzeniu z dnia 6. stycznia 1883, odbytem przy udziale delegatów krakowskiego Towarzystwa technicznego (kol. Mieczysława

Dąbrowskiego i kol. Macieja Moraczewski ego) wyrównano wreszcie jeszcze niektóre różnice, tak, że odtąd przez szereg lat nasze Czasopismo było wspólnym organem obu Towarzystw.

W r. 1886 były rokowania z Towarzystwem naftowem w Gorlicach, by do Czasopisma dodawać osobną ćwiartkę druku poświęconą sprawom tego Towarzystwa. Umowa jednak nie przyszła do skutku. Równocześnie zatwierdzono zgodną uchwałę obu Komitetów redakcyjnych, by odtąd wydawać Czasopismo dwa razy na miesiąc, chociażby tylko po pół arkusza druku — a resztę materyałów umieszczać w dwu-arkuszowym kwartalniku.

Pod koniec roku 1887 krakowskie Towarzystwo techniczne zażądało zmiany obowiązującej dotąd umowy. Po rozpatrzeniu przez Komitet redakcyjny Zarząd lwowskiego Towarzystwa uchwalił następujące punkta:

1.    Od 1. stycznia 1888. r. »Czasopismo« wychodzić będzie dwa razy na miesiąc, byle nie przekroczyło 24 arkuszy druku rocznie, tudzież dotychczasowych kosztów.

2.    Format »Czasopisma« ma być zmniejszony.

3.    §. 3. umowy poprzedniej ulega zmianie o tyle, że odtąd komitet redakcyjny składać się ma z 12 członków; każde z Towarzystw ma wybrać po sześciu członków, mieszkających we Lwowie lub Krakowie. Do przyjęcia wniosków w sprawach redakcyi i administracyi »Czasopisma« potrzebną jest zgoda obu komitetów, W razie różnicy zdań wniosek przyjęty być może tylko większością dwóch trzecich głosów całego komitetu redakcyjnego. Członkowie komitetu, zamieszkali w Krakowie, przesyłać będą wynik głosowania na piśmie, dla uwzględnienia przy obliczaniu głosów całego komitetu. O przyjęciu lub odrzuceniu artykułów, nadsyłanych do Lwowa, rozstrzygają członkowie komitetu redakcyjnego, zamieszkali wë Lwowie, ' zaś o nadesłanych do Krakowa, członkowie krakowscy. Pełny komitet ułoży stosowny regulamin.

Co do §. 3. umowy Zarząd się zgadza pod warunkiem, że Walne Zgromadzenie zatwierdzi zmianę«.

Niestety już na początku roku 1889 powstał spór między Komitetem redakcyjnym, a Zarządem krakowskiego Towarzystwa technicznego o umieszczenie artykułu, nadesłanego z Krakowa, dotyczącego konkursu na budynek dla lwowskiej Kasy oszczędności. Lwowscy członkowie Komitetu redakcyjnego uważali, że artykuł mógłby przynieść szkodę Czasopismu, zaś Zarząd krakowskiego Towarzystwa technicznego obstawał przy tern, by artykuł ten ogłoszono i nadesłał nadto urzędowe sprawozdanie z posiedzenia Towarzystwa technicznego, w którem ta sama sprawa była powtórzoną. Zarząd Towarzystwa politechnicznego stanął po stronie Komitetu redakcyjnego i uchwalił zwrócić się do kolegów krakowskich z przedstawieniem, by zechcieli odstąpić od swego żądania. Równocześnie zrezygnował ówczesny redaktor (prof. M. Thullie). Po dłuższych pertraktacyach pi-

semnych nadeszło w grudniu 1889 r. pismo od Zarządu krakowskiego Towarzystwa technicznego, że z dniem 1. stycznia 1890 r. zrywa umowę co do wydawania wspólnego organu. Pismo to przyjęto do wdadomości, tak, że już od 1. stycznia 1890 r. Czasopismo było wyłącznie tylko organem Towarzystwa politechnicznego.

Odtąd nie brakło usiłowań ze strony stałej Delegacyi zjazdowej, tudzież ze strony krajowych Stowarzyszeń technicznych, by doprowadzić znowu do wydawania jednego tylko, ale zato dobrze dotowanego czasopisma technicznego.

Tak było w r. 1895, kiedy ówczesny rektor Szkoły politechnicznej, kol. M. Thullie poruszył tę sprawę na nowo, a Stała Delegacya

III. Zjazdu techników polskich wydała stosowną odezwę do obu Towarzystw. Wydział główny Towarzystwa politechnicznego zgodził się i udał się z tem do kolegów krakowskich. Rozpoczęto rokowania, które się jednak rozbiły. Koledzy krakowscy żądali odstępowania rocznika Czasopisma dla swoich członków po 4 korony (2 'złr.). Na to się Wydział Główny nie zgodził, żądając po 7 złr. 20 ct. (14 koron 40 h.) za rocznik, t. j. tyle, ile płacą za Czasopismo zamiejscowi członkowie Towarzystwa politechnicznego. Równocześnie żądano, by krakowskie Towarzystwo techniczne podwyższyło swoim członkom zamiejscowym wkładki do 9 złr, (18 koron) rocznie, t. j. do tej samej kwoty, jaką opłacają zamiejscowi członkowie Towarzystwa politechnicznego. Wydział główny sądził bowiem, że jeżeli będzie można, mieszkając poza Lwowem (a nawet we Lwowie), otrzymywać Czasopismo Techniczne po cenie znacznie zniżonei, jeżeli się przystąpi do krakowskiego Towarzystwa jako członek zamiejscowy, to z czasem Towarzystwo politechniczne, które samo ponosi duży koszt nakładu Czasopisma, stracić może wszystkich zamiejscowych członków.

Nie doprowadziły również do żadnego wyniku rokowania, przedsięwzięte w roku 1895 z Towarzystwem zachęty przemysłu krajowego i z miejskiem Muzeum przemysłowem we Lwowie w sprawie wydawania Czasopisma wspól-nemi siłami. Najlepsze chęci wszystkich rozbijały się o trudności redakcyjne, gdyż żadna ze stron nie chciała rezygnować z bezpośredniego wpływu na czynności redakcyjne, a taki stosunek musiałby bardzo utrudniać stanowisko redaktora.

Na przedostatnim Zjeździe techników polskich powstała znowu inna myśl. Chciano spe-cyalizować polskie pisma techniczne w ten sposób, żeby warszawski »Przegląd techniczny« ograniczył się tylko do podawania artykułów z zakresu przemysłu, budowy maszyn i technologii mechanicznej i chemicznej, krakowski »Architekt« do działu architektury, zaś lwowskie »Czasopismo techniczne« do działu inżynieryi. Myśl ta nie przyjęła się w gronie naszych kolegów, którzy uważali specyalizacyę za przedwczesną, a dostarczanie wszystkich trzech pism każdemu z członków jako zanadto kosztowne.

W r. 1881 wprowadzono w Czasopiśmie osobny dział p. t. »Przegląd czasopism« nader pożądany i użyteczny, lecz wymagający znacznych ofiar pieniężnych, jeżeli się pragnie mieć stałych referentów dla różnych działów wiedzy technicznej. Pod tym względem i dziś jeszcze środki nasze, chociaż znacznie obfitsze, nie wystarczają na pozyskanie i utrzymanie stałych korespondentów dla najważniejszych działów. Pi ywadzenie takiego działu wymaga bowiem ze strony referenta znacznych ofiar czasu i pracy, przeczytania całego szeregu publikacyi, aby ostatecznie napisać niewiele — acz cennych — słów. Według przyjętej dziś normy przy oznaczaniu honoraryów autorskich, liczonych od wiersza druku, wynagrodzenie za przegląd czasopism wypada tak drobne, że nikogo do pracy nie zachęci. Zaś podniesienie honoraryów jest jeszcze dziś dla braku środków niemożliwem.

»Przegląd czasopism« utrzymał się do r. 1900.

W r. 1882 uzyskano pozwolenie od Ministerstwa, by techniczny departament w Namiestnictwie mógł dostarczać czasopismu dat i wskazówek co do budowli kosztem rządu wznoszonych. Podobne przyrzeczenia uzyskano także od Wydziału krajowego i Magistratów większych miast galicyjskich. Nie widać jednak w Czasopiśmie śladów, by z tego korzystano, a to prawdopodobnie dla tego, że wymagałoby to współdziałania kolegów, zajmujących stanowiska urzędowe w owych dykasteryach, ci zaś, jak zwykle po naszych urzędach, bywali przeciążeni pracą. Może zresztą i t. zw. dyskrecya czyli tajemnica urzędowa, bez której nasze władze, zwłaszcza rządowe, nigdy się zupełnie obejść nie potrafiły, była do pewnego stopnia przeszkodą w tym kierunku.

Stałe dodatki do Czasopisma, jak zestawienia spostrzeżeń meteorologicznych z obser-watoryum lwowskiej Szkoły politechnicznej, tudzież materyały do ułożenia słownika wyrażeń technicznych nie mogły się utrzymać przez czas dłuższy z powodu dużych kosztów, jakie pociągały za sobą. Spostrzeżenia meteorologiczne (216 koron rocznie) wychodziły przy każdym numerze tylko w latach 1892 — 1895, zaś mate-ryały do słownika technicznego, o ile to dziś skonstatować można, tylko w latach od r. 1879 do r. 1886 po jednej kartce do każdego numeru.

Z końcem r. 1896 rozpisano konkurs na winietę dla Czasopisma, na który wpłynęło 12 projektów. Projekt odznaczony drugą nagrodą użyto na stałą winietę dla Czasopisma.

Przedstawia ona postać męską, która energicznym ruchem nóg wprawia w obrót kulę ziemską.

W r. 1897, gdy nazbierała się pewna liczba artykułów bardzo cennych, ale tak obszernych, że drukowanie ich w Czasopiśmie trwałoby zbyt długo i wpłynęłoby źle na poczytność pisma przez wprowadzanie długiego szeregu dalszych ciągów, zdecydował się Zarząd na wyda-

Tablica przeglądowa roczników Czasopisma

wydawanego przez Towarzystwo Politechniczne we Lwowie.

Rocznik

Liczba

numerów

w roczniku

Stronic

druku

Liczba

artykułów

samo

istnych

Liczba

tablic

Koszt roczny w koronach

Podpisuje pismo

Uwaga.

„ID ź waz- ± g ix i aCŁ

1877

40

L. Radwański

dodanych 9 planów gmachu sejmowego

1878

12

96

21

11

1879

12

96

17

13

1880

12

112

15

10

1881

12

148

21

2336-50

1882

12

200

14

15

4041-46

Nr. 1. L. Radwański dalsze Nra K. Skibiński

„O z; a, s o ;p i s na o

L o ołxax±ozxx ecc

1883

12

180

20

3955-36

K. Skibiński

subw. Tow. techn. krak. 8oo-— K.

1884

12

164

18

4565-82

Nr. 1. i 2. K. Skibiński dalsze M. Thulie

subw. Tow. techn. krak. 623-20 K.

1885

12

156

27

3941-90

M. Thullie

subw. Tow. techn. krak. 728-— K.

1886

12

206

27

4514-42

1887

12

152

31

3937-36

1888

24

206

26

11

4436- —

subw. Tow. techn. krak. 568-14 K. subw. Tow. techn. krak. 466-44 K. subw. Tow. techn. krak. 400-— K.

1889

24

200

28

13

4488-90

1890

24

200

44

14

3836-28

Nr. 12 M. Thullie dalsze Dr. Dziwiński

Dr. P. Dziwiński

1891

24

194

24

13

4751-50

1892

24

200

29

14

5002-74

dodanych 12 zestawień spostrzeżeń meteorologicznych

1893

24

198

23

12

2846-20

1894

24

190

18

6479-38

1895

24

226

50

5141-76

1896

24

268

72

42

7317-18

Nr. 7 Dr. Dziwiński dalsze Br. Pawlewski

Br. Pawlewski

1897

24

284

63

17

5639-00

Wydano osobno » P a m i ę t n ik « kosztem 1420-58 K.

1898

24

328

75

32

8851-32

1899

24

280

82

45

8153-34

1900

24

316

92

42

9307-80

Nr. 4 Br. Pawlewski dalsze T. Fiedler

Prowadzono osobny »Dział górniczy«

1901

24

340

66

26

9786-47

T. Fiedler

Niestety koszt tego Pamiętnika był tak duży (1.420*58 koron), że o wydawaniu następnych zeszytów nie można było narazie ani marzyć. Wskutek tego trzeba się było zgodzić na to, by w Czasopiśmie pojawiały się szeregi »dalszych ciągów«, mimo, że członkowie Towarzystwa niejednokrotnie objawiali życzenia, by ten rodzaj prac ile możności ograniczać.

Dołączona na str. 60 tablica, daje pogląd na rozwój naszego Czasopisma w ciągu 25-letnie-go okresu.

nie tych artykułów w osobnej publikacyi, rozsyłanej bezpłatnie wszystkim członkom p. t. »Pamiętnika Towarzystwa Politechni

cznego«.

Z tego zestawienia widać wogóle postęp co do objętości, liczby samoistnych artykułów, tablic, a przedewszystkiem znaczny przyrost kosztów. W tym względzie wahania, nawet silne, być muszą zawsze, gdyż napływ artykułów z tablicami, czy bez tablic, tudzież wahania co do kosztów poszczególnych tablic zależą prawie tylko od przypadku. Niepewność w tym względzie dałaby się zmniejszyć przez honorowanie nadsyłanych rysunków na równi z tekstem, lecz dotąd, mimo powziętej w tym względzie uchwały nie można było tej myśli urzeczywistnić dla braku funduszów. Często nawet autorowie, publikujący kosztowne tablice, muszą się przyczyniać z własnych funduszów.

W roku 1893 otrzymali autorowie razem 194*60 koron honoraryów autorskich, zaś w roku 1901 wypłacono z tego tytułu kwotę 2.103*46 koron.

Czasopismo nasze mimo wielokrotnych pro-pozycyi ze strony poszczególnych członków, nie otrzymywało nigdy żadnej subwencyi z funduszów publicznych, bo Walne Zgromadzenia stale odrzucały wszelkie dotyczące tego przedmiotu wnioski, a to dla utrzymania zupełnej niezależności pisma. Prawie wszystkie inne polskie czasopisma treści naukowej otrzymują takie subwencye z funduszów publicznych, a więc mają łatwiejszą egzystencyę. W naszem Towarzystwie budżet Czasopisma stanowi ogromną stosunkowo pozycyę; świadczy to wymownie o tem, że Wydział Główny Towarzystwa stara się robić, co może, by kolegom rozsianym po prowincyi, którzy — mniejsza o to, czy słusznie — nieraz wypowiadali zdanie, że jedyną korzyść, jaką mają z należenia do Towarzystwa, przedstawia otrzymywanie »Czasopisma Technicznego« — dać to Czasopismo możliwie jak najlepsze. Ale i w tym kierunku są pewne granice. Dalszego powiększenia wydatków na Czasopismo budżet Towarzystwa nie zniesie — bez znacznego przyrostu członków, opłacających wkładki regularnie. W tym względzie, podobnie jak co do treści, będzie nasze czasopismo zawsze przedstawiać najwierniejszy obraz dbałości kolegów naszych o rozwój i znaczenie Towarzystwa politechnicznego i jego organu.

Z dołączonej tablicy widać także, że oprócz pierwszego — wszyscy dalsi redaktorowie Czasopisma aż do najnowszych czasów, byli profesorami Szkoły politechnicznej. W tej formie Szkoła politechniczna oddała »Czasopismu« naszemu, a pośrednio i Towarzystwu znaczne usługi.

Dzisiejszą uregulowaną administracyę »Czasopisma«, wysyłkę opartą na osobnej księdze, w której się notuje każdy numer wysłany — i gdzie się ciągle koryguje adresy, o ile się można o nich dowiedzieć, zaprowadzono dopiero w r. 1895. W tymże roku ogłoszenia przyniosły po potrąceniu wszelkich kosztów, łożonych na drukowanie okładki, czystego dochodu 28132 koron. Odtąd dochód ten wzrasta, ale stosunkowo pomału, bo mimo najszczerszych usiłowań trudno narazie o większą liczbę ogłoszeń dla pisma, które wychodzi tylko dwa razy na miesiąc w małoco więcej niż 800 egzemplarzach, z których znaczną liczbę oddaje się bezpłatnie. Prawda, że owe bezpłatne egzemplarze idą przeważnie za granice naszej dzielnicy, a nawet państwa austriackiego i roznoszą polskie słownictwo techniczne prawie wszędzie, gdzie powstanie stowarzyszenie polskiej młodzieży akademickiej, że te właśnie egzemplarze może najpilniej bywają cz)dywane — ale do rozszerzenia działu ogłoszeń nie przyczyniają się wcale.

Tadeusz Fiedler.

WYDAWNICTWA.

^/^Iprócz stałego wydawnictwa czasopisma, zupełnie wyczerpane. W roku jubileuszowym jako swego organu, wydawało Towarzy- staraliśmy się usilnie o uzyskanie zaginionych

stwo od czasu do czasu własnym nakładem broszur, w tym celu czyniliśmy poszukiwania prace naukowe swoich członków*.

Niektóre z tych wydawnictw zachowały się zamieszczaliśmy ogłoszenia w czasopiśmie na-jeszcze w bibliotece Towarzystwa, inne zaś są szem, a nawet odnosiliśmy się osobiście do nie-

w bibliotekach i antykwarniach miejscowych,

których członków T. P. Zabiegi nasze nie przyniosły niestety pożądanego skutku.

Podając poniżej spis dzieł i broszur w chronologicznym porządku, zaznaczamy z góry, że jest on bardzo niekompletny i obejmuje zaledwie ³U części tego (z pominięciem petycyi, memorya-łów itp.), co Towarzystwo własnym nakładem wydało.

Rok 1894.

Blauth J. »0 torfach na wystawie kraj.«. Lwów 1894. Skwarczyński W ł. »Ustawa z 26. grudnia 1893. r o uregulowaniu przemysłu budowlanego«. Tłu-' maczył i wyjaśnieniami zaopatrzył.... Lwów 1894.

Rok 1895.

Niektóre z przytoczonych tu broszur są odbitkami z naszego Czasopisma.

Huber M.

0 tacheometryi Ziegera i Hagera⁻

Lwów 1895.

Rok 1896.

Rok 1879.

Kalendarz techniczny za rok 1879. pod redakcyą M. Kamienobrodzkiego.

Rok 1880.

Adjukiewicz K.

rolniczych«. Lwów 1896. Beksiński W ł.

Lwów T896.

0 postępie i budowie narzędzi

Nowy cmentarz w Sanoku«.

Maszkowski Karol. »Wpływ techniki na cywi-lizacyę«. Lwów 1880 r.

Kalendarz techniczny na rok 1880. pod redakcyą A. Kamienobrodzkiego.

Blauth J. »Osuszanie lasów«. Lwów 1896. Dzieślewski W.

Rzeźnia miejska i targowica bydła w Gdańsku«. Lwów 1896.

Rok 1881.

Kornmann S. »Mapa opisowo poglądowa istniejących, w budowie będących i proj. kolei że laznych«. Lwów 1896. — i Bukowinie w r. 1896.

Koleje w Galicyi

Jaegermann J. »0 regulacyi Dniestru«. Lwów 1881.

Thu'll ie M. »Oznaczenie sił działających w belce ciągłej przegubowej zapomocą linii wpływowych«. Lwów 1881.

Lipczyński J. Lwów 1896.

Asanacya miast w Galicyi«.

Łysakowski J. »Ulepszenia w nawierzchni«. Lwów 1896.

Rok 1883.

Świeżawski St. »Złotnictwo lwowskie«. Lwów 1896.

Lwów

Gostkowski R.

br. »Przesyłki pary zapomocą prądów elektrycznych«. Lwów 1883.

Rok 1884.

ŚWitkowski M.

Nowy pospieszny sposób obliczania przekrojów poprzecznych dla robót ziemnych«. Lwów 1884.

Słownik kolejowy (część niemiecko-polska). Lwów 1884.

Syniewski W. »Asanacya miast w Galicyi

1896. —; »Spirytus z drzewa«. Lwów 1896.

Teodorowicz A. »Z przemysłu gazowego«. Lwów 1896.

Z acharjewicz J. »Kilka słów o niedoszłej restau-racyi synagogi na placu Rybim we Lwowie«. Lwów 1896.

Opinia Komis y i Towarzystwa politechnicznego we Lwowie w sprawie nowego teatru. Lwów 1896.

Rok 1897.

Rok 1885.

Opis budowy mostu kolejowego na Wisłoce pod Dębicą Lwów 1885.

Rok 1886.

Gostkowski R. br. »Elektryczność w zastosowaniu do przewozu na kolejach żelaznych«. Lwów 1886. Dziennik II. Zjazdu techników poi. Lwów 1886. Przewodnik z Krakowa do Podwołoczysk, Czer-niowiec i po Lwowie. Lwów 1886.

Blauth J. »Koszta drenowania«. Lwów 1897. Dobrzyński Fr. »Z dziedziny fotografii«. Lwów 1897.

D z i w i ń s k i PI. Dr. »Mowa na zakończenie 50. roku istnienia Politech.«. Lwów 1897.

Fiedler Tad. »Kalorystat inż. Rychnowskiego«. Lwów 1897.

Folkierski Wł. »0 oryentowaniu trasv 1897.

Lwów

Rok 1888.

Wady i ulepszenia naszych pomieszkam Lwów 1888.

Rok 1890o

Bogucki J. »Przydatność teoryi Kappa przy projektowaniu maszyn dynamo«. Lwów 1890.

. Słownik kolejowy (II. wydanie). Lwów 1899.

Huber M. »Teoretyczne zasady budowy toru dla cyklistów«. Lwów 18 97.

Kornelia A. »Znaczenie torfowisk w gospodarstwie społecznem«. Lwów 1897.

Maślanka M.

Projekt regulacyi i kanalizacyi Nowego-Sącza«. Lwów 1897.

Maryniak B. Obliczenie maszyn Compound. Lwów »0 fundamentach maszyn«. Lwów

1897

1897.

1898. —

blicami). Lwów 1900. bót drenarskich«. Lwów 1900.

połączenia drenów«. Lwów 1900. BoettcherŁ. »Z teoryi równań liczebnych«. Lwów 1900.

Fiędler T.

Huber M. T.

Kępiński Dr. St.

Wspólne po-

Przemówienie na uroczystości otwarcia roku szkolnego 1901/1902 w lwowskiej szkole politechnicznej«. Lwów 1901.

na

we

«. Lwów

Adaptacya i przebudowa budynków Kornelia Michał. »Projekt wodociągu miasta

Żmigrodu«. Lwów 1901.

Nawratil Ar. »Instrukcya o zakładaniu gorzelń Lwów 1897.

Pawlewski Br. »Konserwowanie drzewa«. Lwów 1897. — »Postępy w dziedzinie garbarstwa«. Lwów 1897.

Rueb enbauer K. »Dom techników«. Lwów 1897.

Rybczyński M. »Wycieczka słuchaczów inży-nieryi«. Lwów 1897.

Rychter J. »Uwagi o katastrofie pod Kołomyią«. Lwów 1896.

Teodorowicz A. »Dział oświetlenia na wystawie przemysłowej w 1 erlinie«. Lwów 1897.

Zajączkowski M. »0 wodociągach miasta Przemyśla«. Lwów 1897.

Pamiętnik Towarzystwa politechnicznego we Lwowie. Lwów 1897.

Rok 1898.

Barczewski W. »0 miejskich katastrach niemieckich«. Lwów 1898.

Blauth .1. »Dreny zbierające podwójne«. Lwów Piec drenarski«. Lwów 1898. -»Sposób brania próbek torfu do badania Lwów 1898.

Bogucki J. »0 fundamentach nowego teatru we Lwowie«. Lwów 1898.

Kornelia M »Drenowanie folwarków«. Lwów 1898.

Kostkiewicz W ł. » O biegu wody w rzekach Lwów 1898.

Kiihnel Artur. »Sprawozdanie z wycieczki inżynierów«. Lwów 1898.

Miinnich T. »Budowa szkół ludowych w Galicyi Lwów 1898.

Syniewski W. »Bakteryologia w usługach techniki. Lwów 1898. — »0 chemicznym składzie wody w Pełtwi«. Lwów 1898.

Teodorowicz Ad. »Acetylen i inne środki oświetlenia«. Lwów 1898.

Rok 1899.

Barczewski Win. »Wyrównanie sieci geodezyjnych«. Lwów 1899.

Blauth J. »Osuszanie bagien Polesia«. Lwów 1899. — »Odstęp drenów«. Lwów 1899. — »Drenowanie mokrego stoku«. Lwów 1899. — »Wyloty drenów«. Lwów 1899.

Böttcher L. Dr. »Rachunek iteracyjny«. Lwów 1899. Fiedler Tad. »Wydział budownictwa i architektury na politechnice lwowskiej«. Lwów 1899. Groch Ant. »Wycieczka słuchaczów wydziału in-żynieryi«. Lwów 1899.

Kornmann S. »Hygiena pomieszkań dzisiejszych Lwów 1899. .

Münni ch Tad. » O pomniku Mickiewicza 1899. —

mieszkalnych«. Lwów 1899.

Skwarczyński Wł. »Ustawa z 26. grud. 1893. r. o uregulowaniu przemysłu budowlanego«. Tłumaczył i wyjaśnieniami zaopatrzył... II. rozszerzone wydanie. Lwów 1899.

Zieleniewski E d. »Lwowskie oferty wodociągowe«. Lwów 1899.

Rok 1900.

Blauth J. »Drenowanie budynków«. Lwów 1900. — »Drenowanie w Czerlanach (z dwoma ta-- »Płaca i wymiar ro-Wspólne

O regeneracyi ciepła w maszynach parowych«. Lwów 1900.

Folkierski Wł. »Kolej Chabówka-Zakopane i udział kraju w budowie kolei lokalnych«.

O pewnej formule stereometrycznej przydatnej w prakLyce inżynierskiej«. Lwów

1900.

Przemówienia na uroczystej inauguracyi roku szkolnego na lwowskiej Politechnice«. Lwów 1900.

Kornelia M. »Pogląd na przeprowadzoną regulacyę Żelaznej Bramy«. Lwów 1900.

Lachner F. »Ornament roślinny w obecnej sztuce zastosowanej do przemysłu«. Lwów 1900.

Massalski Urban Dr. »Rozwój gazowni lwowskiej i torfowisko dublańskie«. Lwów 1900.

Romer Eug. Dr »0 wpływie wód gruntowych w dolinie Wisły w Galicyi«. Lwów 1900.

Zubrzycki J. »Amiens-Kolonia«. Lwów 1900.

Rok 1901.

Blauth J. »Drenowanie torfów«. Lwów 1901 »Spad drenów'. Lwów 1901. łączenie drenów«. Lwów 1901. Dzieślewski R.

Jasiński M. »Zastosowanie rachunku nieskończo-nościowego do geometryi analitycznej współrzędnych linii prostej«. Lwów 1901.

Konopka Alfred. » Sprawozdanie z wycieczki

ukowej słuchaczów wydziału inżynieryi lwowskiej Szkoły politechnicznej w r. 1899«. Lwów

1901.

iv o r n e 11 a A. »Analiza mechaniczna ziemi w labo-ratoryum krajowego biura melioracyjnego Lwowie«. Lwów 1901.

0 pewnem zagadnieniu mierniczem«.

Kovats Ed w. »0 zasadach architektury nowoczesnej«. Lwów 1901.

Kowalczuk M. »Notatki z archeologii i historyi sztuki« (miasto Biecz). Lwów 1901. Popielecki Jan. »Kolej Przeworsk-Bachórz-L)y-nów«. Lwów 1901.

SkWarczyński Wł. »Rozporządzenie Ministerstwa wyznań i oświaty z 8. czerwca 1900 r. : Instrukcya dla próby urządzeń odgromowych«. Lwów 1901.

Woj tan Wł.

Lwów 1901.

Rok 1902.

Blauth J. »Analiza mechaniczna ziemi do oznaczania odstępu drenów«. Lwów 1902. — »Nawodniania w południowej Kosyi«. Lwów 1902.

Dzieślewski Waler. » Projekt wstępny kolei lokalnej, wązkotorowej z Zakopanego na Swi-nicę«. Lwów 1902.

Krzepowski W. »Kanał spławny San-Dniestr z odnogą do Brodów«. Lwów 1902.

Kornelia Michał. »Projekt śluzy dla oczyszczania wód płynących, z ropy naftowej«. Lwów 1902.

Lewiński J. »0 budownictwie utylitarnem«. Lwów 1902.    *

Pies trak F. »Plany kopalni wielickiej Marcina Germana«. Lwów 1902.

Stobiecki St. »0 korzyściach drenowania¹. Lwów

1902.

Zubrzycki I. S. Z dzieła Ruskina: »Siedm lamp architektury«. Lwów 1902.

Słownik wyrazów technicznych dla rzemieślników. Lwów 1902.

SŁOWNICTWO TECHNICZNE.

łownictwo techniczne polskie już od schyłku XVIII. wieku nie rozwija się prawidłowo,

ulegając wpływowi języka niemieckiego i rosyjskiego. Wpływ ten, trwający do dnia dzisiejszego, jest tak potężny, że rachunek rzemieślnika, upstrzony dziwacznie przekręconemi wyrażeniami niemieckiemi, jest nieraz bardzo trudny do od-cyfrowania, a czasem wprost niezrozumiały. Zdarzało się często, a i teraz niestety zdarza się jeszcze niekiedy, że inżynierowie i urzędnicy kolejowi, władający językiem polskim, rozmawiają ze sobą po niemiecku, gdyż nie znają polskich wyrazów technicznych.

Gdy po roku 1860 zaczęto domagać się wprowadzenia języka polskiego w zarządach kolei żelaznych w Galicyi, to ówcześni wyżsi urzędnicy Niemcy odpowiadali, że jest to niemożliwe, choćby z tego tylko względu, że Polacy nie posiadają odpowiednich technicznych wyrazów z zakresu kolejnictwa.

Towarzystwo politechniczne lwowskie czyniąc zadość naglącej potrzebie, powzięło zamiar ułożenia polskiego słownika technicznego. Jedną z pierwszych czynności w tym kierunku było (w r. 1877) założenie ksiąg terminologicznych osobno dla każdej gałęzi wiedzy technicznej, w któreby członkowie Towarzystwa wiadome im wyrażenia wpisywać mogli. Wydano też odpowiednią odezwę w Nr. 1 i 5 »Dźwigni« z r. 1877, a zarazem utworzono Komisyę słownikową, której pierwsze posiedzenie odbyło się dnia 27. listopada 1878 pod przewodnictwem prezesa kol. Leonarda Aleksandrowicza. Pierwsze posiedzenie pełnej Komisyi słownikowej odbyło się dn. 18.

grudnia 1878 i od tego czasu, jak świadczą urzędowe protokoły, było takich pełnych posiedzeń 253, nie licząc mnóstwa posiedzeń sekcyjnych. Od 20. października 1879 był prezesem kol. Napoleon Kovats, wiceprezesem kol. Bolesław Darowski, sekretarzami koledzy : Tadeusz Fiedler i Jan Mikrut, później Alexander Pragłowski. Dnia

11. lutego 1889 został wybrany prezesem kol. Bolesław Darowski, a wiceprezesem kol. Henryk Machalski, sekretarzami koledzy: Bronisław Różański i Władysław Witkowski. Od 10 kwiet. 1894 prezesem ponownie Bolesław Darowski, wiceprezesem kol. Bronisław Pawlewski, sekretarzami : Roman Dzieślewski i Roman Załoziecki.

Od 7. lipca 1894 prezesem Bronisław Pawlewski, sekretarzem Jan Łempicki.

Od 9. listopada 1897 prezesem znowu kol. Bolesław Darowski, wiceprezesem kol. Władysław Folkierski, sekretarzami koledzy: Jan Łempicki i Eugeniusz Malisz.

Od 5. stycznia 1898 do dnia dzisiejszego piastuje godność prezesa kol. Bolesław Darowski, wiceprezesa kol. Henryk Machalski, sekretarzami byli: Eugeniusz Malisz do 17 grudnia 1901, obecnie zaś koledzy Władysław Wojtan i Gabryel Sokolnicki.

Uznając konieczną potrzebę ułożenia słownika technicznego, członkowie Komisyi zbierali skrzętnie potrzebne materyały, zwracając w tym pierwszym okresie pracy szczególną uwagę na metodę i zasady, któremi przy zbieraniu i grupowaniu materyału kierować się należy. Z natury rzeczy wynika, że tego rodzaju praca wymagała jak najliczniejszego zastępu współpra-

członek honorowy od roku 1892.

czer-

Zrazu tłómaczono kolejno wszystkie wyrazy Nad każdym wyrazem, który jakiekolwiek bu- niemieckiego słownika, przekonano się jednak dził wątpliwości, zastanawiano się szczegółowo, wkrótce, że ten sposób postępowania jest nieodpo-Wyrażenie, podane przez jednego z członków, wiedni i poczęto zbierać w odrębne grupy wyrazy, oddawano do oceny drugiemu, który następnie wchodzące w zakres pojęcia tego samego przed-zdawał sprawę odnośnej sekcyi. Takich sekcyi miotu lub rzemiosła, n. p. części składowe wozu, jest obecnie siedem, początkowo były tylko trzy t. j. inżynierska, technologiczno - mechaniczna

razy kowalskie, kołodziejskie, murarskie, tkackie, i budowniczo-architektoniczna. Wyrazy, przyjęte miernicze, składni wykreślnej, elektrotechniki itp. przez sekcyę, odczytywano na posiedzeniu Komisyi pełnej

dzonej dyskusyi przedkładano je do zatwierdzenia

Dr. ANTONI MAŁECKI

cownikow, o co też Komisya usilnie się starała.

a po przeprowa-

lwowskiej Komisyi językowej (t. j. członkom krakowskiej Akademii Umiejętności), w której decydujmy głos w tej sprawie miał i ma dotychczas Dr.

Antoni Małecki, członek honorowy naszego Towarzystwa. Wyrazy przez niego przyjęte drukowano jako materyał do słownika technicznego. W ostatnich latach zmieniono sposób postępowania o tyle, że tylko nad nowo utworzonymi lub wątpliwymi wyrazami zastanawiano się w Komisyi pełnej, znane zaś i utarte wyrazy, w sekcyi przyjęte, podawano wprost do druku.

Źródła, z których materyał językowy pano nie były liczne: Słownik Lindego (dar Biblioteki Ossolińskich), słowniki budownicze Podczaszyńskiego i Żebrawskiego, słownik górniczy Łabęckiego, wykłady profesorów i docentów Szkoły politechnicznej : p. Juliusza Bykowskiego, kol. Romana Dzieślewskiego, Placyda Dziwiń-skiego, Jana Frankego, Tadeusza Fiedlera, Bronisława Pawlewskiego, Józefa Rychtera, Karola Skibińskiego, Leona Syroczyńskiego, Wiktora Syniewskiego, Maxymiliana Thulliego, Seweryna Widta i Romana Załozieckiego. Dosyć pokaźną liczbę wyrazów zaczerpnięto także z żywego języka ludowego. Jeżeli wszystkie te rodzime źródła niedopisały, sięgano do skarbnicy języków słowiańskich, zwłaszcza języka czeskiego i chorwackiego. Tłómaczenia dokonywano przy pomocy słowników: Motessa (Bau-Lexicon), Kor-mascha (niem.-franc.-angiels.), Rübenacha (kolejowy niem.-franc.), Kempińskiego (polsko-rosyj.), Osińskiego (polsko-rosyjski), Kornblutha (niem.-rosyjski) i innych.

parowozu, mostu, kanałów, tuneli, wszystkie wy

Od lutego 1879 r. przez lat kilka ogłaszała Komisya swe prace co miesiąc w dodatku »Dźwigni«, miesięcznika wydawanego przez Towarzystwo politechniczne, pragnąc w ten sposób pobudzić ogół polskich techników do krytyki i współpraco wnictwa. Tak ogłoszono około 6000 wyrazów z rozmaitych działów techniki. Ponieważ jednak liczba nadesłanych sprostowań, mimo zamieszczanych co miesiąc odezw Redakcyi, zbyt była szczupła, postanowiła Komisya językowa (w r. 1886) wstrzymać dalsze ogłaszanie drukiem luźnych wyrazów, a natomiast wydawać w miarę możności słowniki specyalne dla poszczególnych działów nauk technicznych, a mianowicie :

i. słownik kolejowy (referentkol. Bolesław Weryha Darowski, inspektor c. k. kolei żelaznych).

2.    s. technologii mechanicznej i budowy machin wraz z elektrotechniką (referent prof. Juliusz Jaksa Bykowski, później kol. Henryk Machalski).

3.    s. technologii chemicznej (refer. kol. prof. Bronisław Pawlewski).

4.    s. budownictwa lądowego i architektury (refer. kol. Antoni Świątkowski kol. Łucyan Baecker, prof. Szkoły przemysłowej).

5.    s. inżynierski, obejmujący wyrazy z zakresu robót wodnych, ziemnych, budowy dróg, mostów, tuneli, kanałów, portów, regulacyi rzek, budowy statków, żeglarstwa, tudzież miernictwa, mechaniki budowniczej : składni wykreślnej, teoryi mostów i statystyki budowli (referenci : kol. Bolesław Darowski i Władysław Wojtan).

6) s. górniczy i hutniczy (refer. kol. prof. Leon Syroczyński).

słownikowe Towarzystwa krakowskiego i lwow-

7)    s. matematyczny (refer, kol. prof, treści: I. Zjazd wyraża życzenie, by Komisye Dr. Placyd Dziwiński).

8)    s. techniczny ogólny, obejmujący skiego weszły w porozumienie z Redakcyami słownictwo wszystkich powyżej wymienionych czasopism technicznych warszawkich i z techni-działów.

kami w Poznaniu w celu: a) dalszego ściśle Stosownie do tego rozkładu materyału po- metodycznego gromadzenia materyałów do ogól-dzieliła się Komisya, złożona z 40—50 członków, nego słownika technicznego, b) wydawania na 7 sekcyi, z których każda miała opracować w miarę możności słowników specyalnych dla jeden z powyżej wymienionych słowników poszczególnych działów nauk technicznych, c) w pięciu językach: polskim, niemieckim, rosyj- przygotowania na Zjazd następny stanowczych skim, francuskim i angielskim, dodając w razie wniosków w sprawie wydawnictwa ogólnego

potrzeby krótkie określenie wyrazu.

polskiego słownika technicznego.

Po wydaniu »Słownika kolejowego« w r.

Boi. Darowski, Nap. Kovats i Jul. Ross, natomiast powstała w r. 1900 sekcya elektrotechniczna, w której skład weszli: kol. Stanisław Bogucki, p. Ferdynand Czernitzky, kol. żonę przez kol. Bolesława Darowskiego spra-Roman Dzieślewski, Edmund Postępski, A. Wł. wozdanie z czynności Komisyi słownikowej, za-Schleyen, Gabryel Sokolnicki, Józef Tomicki, wierające program wydawnictwa Słowników Kazimierz Wiśniewski i Dr. Ignacy Zakrzewski, wyżej przytoczony, wyrażając zarazem przeko-Ta sekcya zbiera się co sobota i pracuje nad konanie, że należy ster wydawnictwa powierzyć ułożeniem słownika elektrotechnicznego.

Chociaż pierwotny zapał członków Ko-

W myśl tych uchwał pracowała też Ko-1890 rozwiązała się sekcya kolejowa, w której misya lwowska przez lata następne, a owocem głównie pracowali koledzy: Felix Bieńkowski, tej pracy jest mały słownik k o 1 ej o w y, którego części, (niemiecko-polską) wydano w r. 1884.

II. Zjazd techników 2 — 6 października 1886 we Lwowie przejął do wiadomości przedło-

Towarzystwu politechnicznemu lwowskiemu. Uchwalono także, iż ze względów praktycznych misyi językowej z czasem nieco przygasał i choć obok wyrazów polskich umieszczać należy ko-śmierć przerzedziła szeregi najgorliwszych współpracowników, Komisya pracowała dalej bez syjskie, a w miarę potrzeby i możności francu-przerwy, spisując wyrazy na luźnych kartkach. skie i angielskie.

Te kartki, alfabetycznie uporządkowane, znajdują się w pudełkach osobnych dla każdego po- słownikowej, kol. Maxymilian Thullie uzasadniał wyżej wymienionych działów. Ponieważ Ko- wniosek ujednostajnienia znakowania misya postanowiła wydać nasamprzód część w naukowych dziełach technicznych, niemiecko-polską słownika, przeto porządkowano materyał alfabetycznie według wyrazów nie- Komisyę lwowską, a poprawione przez sekcyę mieckich.

niecznie odpowiednie wyrazy niemieckie i ro-

Drugi sprawozdawca lwowskiej Komisyi

II. Zjazd przyjął znakowanie, przedstawione przez

W myśl uchwał II. Zjazdu przystąpiła Ko-

przez kol. Bolesława Weryha Darowskiego, uzu-Pierwszy Zjazd uznał jednomyślnie konie- pełnionego wyrazami rosyjskimi przez p. Igna-czną potrzebę ułożenia i wydania polskiego słów- cego Kempińskiego, inż kolei Nadwiślańskiej nika technicznego, któryby obejmował wszystkie w Warszawie. Słownik ten, zawierający około działy technicznej wiedzy. Uchwalono także wniosek inż. Kucharzewskiego z Warszawy tej

słownikową Zjazdu, wyrażając życzenie, aby cza-Dnia 8, 9 i 10 września 1882 odbył się sopisma techniczne znakowanie to ogłosiły I. Zjazd techników polskich w Krakowie i ażeby wszyscy technicy je przyjęli. Redakcya Nad 5. punktem ówczesnego programu : »Jakich Czasopisma technicznego zamieściła to znako-srodkow użyć należy, by ułożenie słownika poi- wanie w nr. 10. z r. 1886. Następnie odczytał skiego do skutku przyjść mogło?« wywiązała p. Samborski sprawozdanie p. Wawrykiewicza się obszerna dyskusya. Inż. Wawrykiewicz z Warszawy o wyniku prac techników war-z Warszawy odczytał: »Pogląd na bibliografię szawskich około słownictwa technicznego. Ze-literatury technicznej«, kol. N. Kovats ze Lwowa brany materyał podzielono na grupy, z których i E. Serkowski z Krakowa rozwinęli teoryę zbie- kilka przesłano lwowskiej Komisyi słownikowej, rania wyrazów, Darowski ze Lwowa nawoływał kolegów, mieszkających w różnych dzielnicach misya do wydawnictwa słowników specyalnych Polski, do wspólnej pracy około ułożenia te- z poszczególnych działów nauk technicznych, chnicznego słownika polskiego, gdyż w ten tylko zaczynając od najniezbędniejszego t. j. obszer-sposób będzie można uniknąć prowincyona- nego Słownika kolejowego, ułożonego lizmów.

10.000 wyrazów, wyszedł w pięciu językach w r. 1889, a drugi jego nakład w r. 1890.

luźnych kartkach kilkaset różnych wyrazów technicznych, których część wcielono do zbiorów Komisyi.

5) Rękopis, nadesłany przez p. Ignacego Dębickiego z Kołomyi, zawierający około 1.600 wyrazów z zakresu przemysłu i prawa górniczego, oddano również do opracowania sekcyi górniczej.

Strumińskiego z r. 1573. Do nowego wydania z roku 1898 dołączył Felix Kucharzewski słowniczek dawniej używanych wyrazów technicznych, które wcielono do słownika inżynierskiego.

Na III. Zjeździe techników polskich (7—12 lipca 1894 we Lwowie) była sprawa słownictwa technicznego, równie jak na dwu Zjazdach poprzednich, przedmiotem bardzo ożywionych obrad, podczas gdy niektóre inne przedmioty obrad tego Zjazdu nie budziły ogólnego zajęcia, gdyż tyczyły się tylko spraw galicyjskich. Sprawozdanie Komisyi słownikowej za czas od r. 1886—1894, przedłożone przez kol. Boi. Da-rowskiego, przyjęto do wiadomości. Wyraziwszy podziękowanie członkom Komisyi słownikowej, wezwał Zjazd ogół techników do dalszej gorliwej pracy w dziedzinie słownictwa technicznego i przesyłania zebranych materyałów Towarzystwu politechniczemu lwowskiemu, które ze swej strony miało i nadal utrzymywać żywy związek i porozumiewać się w sprawie językowej z Towarzystwami technicznemi (górniczemi, leś-nemi i t. d.), z Redakcyami pism technicznych i z poszczególnymi pracownikami na niwie słownictwa.

III. Zjazd wyraził nadto życzenie, ażeby technicy polscy posługiwali się zawsze i wszędzie czysto polskimi wyrazami technicznymi.

W myśl tych uchwał otrzymała lwowska Komisya słownikowa następujące prace :

1. Inż. Witkowski z Wieliczki nadesłał na

2.    Drukowany zbiór luźnych wyrazów, przesłany przez krakowskie Towarzystwo techniczne, uzupełniono wyrazami rosyjskimi i wcielono do odpowiednich słowników.

3.    Inż. Edward Wawrykiewicz z Warszawy nadesłał niekompletny zbiór wyrazów z zakresu młynarstwa, papiernictwa, gorzelnictwa, barwierstwa i robót wodnych. Komisya nie mogła z tej pracy skorzystać, gdyż autor zażądał wkrótce zwrotu rękopisu.

4.    Towarzystwo górnicze z Gorlic nadesłało drukowany spis wyrazów górniczych ; surowy ten materyał oddano do opracowania sekcyi górniczej.

6.    Spis wyrazów z zakresu cukrownictwa, ogłoszony przez kol. Romana Załozieckiego w Czasopiśmie technicznem, oddano sekcyi tech-nologii-chemicznej, celem uzupełnienia go wyrazami obcymi.

7.    Kol. Felix Kucharzewski nadesłał Komisyi przedruk dziełka technicznego Olbrychta

8.    inż. Władysław Jechalski, dyrektor fabryki Rohn, Zieliński i Sp. w Warszawie, nadesłał zbiór nazw narzędzi, używanych w tejże fabryce. Prawie cały ten materyał wcielono do słownika dla rzemieślników, wydanego wr. 1902.

9.    Kol. Felix Kucharzewski nadesłał drukowany spis 350 wyrazów z zakresu miernictwa, który oddano sekcyi inżynierskiej do uzupełnienia go wyrazami obcymi.

10.    Powyższy spis wyrazów, pomnożony wyrazami z geodezyi do liczby 560, ogłosił kolega Władysław Wojtan w Czasopiśmie technicznem.

11.    Inż. Maryan Lutosławski wydał w r. 1900 podręcznik dla techników pod tytułem »Prąd elektryczny« część I., do którego dołączył słowniczek 60 wyrazów niezupełnie utartych lub pierwszy raz użytych z zakresu elektrotechniki. Słowniczek ten, składający się z trzech części a) polsko-niemiecko-francuskiej, b) niemiecko polskiej i c) francusko polskiej, oddano sekcyi elektrotechnicznej do opracowania i uzupełnienia wyrazami rosyjskimi.

12.    Kol. Leon Kuźmiński, sekretarz sekcyi technicznej To w. popierania przem. i handL w Łodzi, przysłał dziełko opracowane przez Ko-misyę słownikową łódzką, zawierające zbiór nazw przyrządów i materyałów. Cenny ten materyał wcielono prawie w zupełności do słownika dla rzemieślników, wydanego w r. 1902.

Na IV. Zjeździe techników polskich w Krakowie (8, 9 i 10 września 1899) zdawał Boi. Darowski po raz czwarty sprawę z czynności Komisyi słownikowej za czas od 1894 do 1899. Sprawozdawca ubolewał, że z powodu śmierci najczynniejszych Członków i wskutek braku funduszów na wydawnictwo słowników nastąpił pewien zastój w pracach Komisyi. Kol. Felix Kucharzewski z Warszawy odczytał sprawozdanie świeżo utworzonego Wydziału słownikowego w łonie Stowarzyszenia techników w Warszawie, inż. Obrębowicz z Warszawy objawił zamiar przetłómaczenia i wydania po polsku podręcznika »Hütte« i kalendarzy technicznych, oraz wprowadzenia do nich przyjętych przez Komisyę słownikową wyrazów technicznych, które tym sposobem przyjęłyby się szybko w świecie robotniczym.

Po bardzo ożywionej rozprawie, w której zabierali głos koledzy: Andrzej Kornelia ze Lwowa, Stefan Kossuth z Żywca, Dr. J. Roszkowski ze Lwowa, Piotr Drzewiecki z Warszawy,

W kwietniu 1900 warszawski Wydział słownikowy rozesłał broszurę, zawierającą metodyczne wskazówki w sprawie zbierania i porządkowania materyału słownikowego, wyznaczając zarazem n a

prze-

»prą-

oraz

na-

z udziałem prof. Bykowskiego) słownik wyrazów technicznych dla mieślników (szczególniej dla kowali, ślusarzy, cieśli, stolarzy i kołodziejów), obejmujący czterech arkuszach druku około 1200 wyrazów polsko-niemieckich i niemiecko-polskich. Poż}^-teczne to dziełko wydrukowano w bieżącym roku w 2.000 egzemplarzach nakładem To wa

na-

Bolesław Długoszowski ze Lwowa, Stryjeński i Karol Rolle z Krakowa, Dietl z Warszawy, i Władysław Folkierski z Nowego Targu, uchwalono :

IV. Zjazd a) wyraża uznanie Komisyi słownikowej lwowskiej za gorliwe spełnienie wyznaczonego jej zadania; b) przyjmuje do zatwierdzającej wiadomości program Wydziału słownikowego Stowarzyszenia techników w Warszawie;

. c) zachęca do wydawania słowników specyalnych, oraz podręczników technicznych, uwzględniających nowe słownictwo; d) wzywa cały świat techniczny do moralnego i materyalnego popierania usiłowań Komisyi lwowskiej i Wydziału warszawskiego; e) poleca Stałej Delegacyi

IV. Zjazdu techników polskich zbieranie odpowiedniego funduszu słownikowego dla pokrycia kosztów wydawnictwa słowników.

Uchwały IV. Zjazdu odniosły pomyślny skutek : Prezes IV. Zjazdu inż. Kazimierz Obrę-bowicz wraz z gronem techników warszawskich zajęli się bezzwłocznie przekładem XVII. wydania podręcznika »Hütte«; wstęp do tego dzieła wraz ze spisem przedmiotów, zawierającym mnóstwo wyrazów technicznych, przesłali lwowskiej Komisyi słownikowej do przetłómaczenia. W niespełna 3 miesiące dokonali tego przekładu członkowie Komisyi lwowskiej : kol. Bolesław Darowski i profesorowie Politechniki: Juliusz Bykowski, Roman Dzieślewski i Tadeusz Fiedler ; ten przekład na język polski przesłała Komisya słownikowa kolegom warszawskim do dalszego użytku podczas tłómaczenia całego podręcznika »Hütte«, który ma wyjść niebawem w Warszawie.

Kol. Felix Kucharzewski ogłosił w »Przeglądzie technicznym« Nr. 9. i 10. z r. 1900 artykuł w sprawie słownictwa mierniczego, obej-mujący około 350 w}^razów technicznych. Pracę tę, uzupełnioną przez kolegów: Władysława Woj-tana, kol. Seweryna Widta, kol. Tobiczyka i Mary an a Głaczyńskiego wyrazami z zakresu geodezyi, ogłoszono w »Czasopiśmie technicznem« Nr. 10., 11. i 12. z r. 1901.

grodę konkursową (200 rubli) za trafne, z duchem języka polskiego zgodne przetłómaczenie na język polski 50 obcych wyrazów technicznych, a nadto kilka nagród (w łącznej kwocie 100 rubli) za poprawne przetłómaczenie kilku wyrazów technicznych. Lwowska Komisya słownikowa Towarzystwa politechnicznego ogłosiła natychmiast przedruk tego konkursu w zamiarze wykonania pracy zbiorowej

(nie ubiegając się o nagrodę), a po odbyciu kilkunastu posiedzeń sekcyjnych i ogólnych słała Redakcyi Przeglądu projekt, zawierający 300 wyrazów, jako pracę pozakonkursową. Z tej liczby Sąd konkursowy przyjął połowę (149 wyrazów), które też ogłosił drukiem w swojem sprawozdaniu i złożył podziękowanie naszej Komisji słownikowej za przysłanie pracy. Przyznano nadto nagrodę 10 rubli kol. Tadeuszowi Fiedlerowi ze Lwowa za podanie wyrazu dnica parowa« (Dampfdynamo).

Korzystając z materyałów przygotowanych do słownika technologii mechanicznej, z otrzymanych od inż. Jechalskiego z Warszawy i od Komisyi słownikowej łódzkiej spisów rzędzi, ułożyła i ogłosiła drukiem Komisya (kol. Darowski i Machalski

rz e-na

rzystwa politechnicznego lwowskiego, które udzieliło na ten cel 400 koron kredytu. Obecnie przygotowuje Komisya, a raczej jej sekcya elektrotechniczna, do druku słownik dla elektrotechników, który obejmie około 3.000 wyrazów. Oprócz tego zamierza wydać komisya (sekcya technologii chemicznej, koledzy: W. Syniewski, Tuleja i Pawlewski) słowniczek dla gorzelników, który obejmie około 1.000 wyrazów w pięciu językach. Na wydanie tych dziełek udzieliło sze Towarzystwo również 400 koron subwencyi.

W myśl uchwał IV. Zjazdu sporządziła Ko-misya spis wyrazów (polsk. i niem.), przygoto-wanych do słownika inżynierskiego, a jeszcze drukiem nie ogłoszonych. Spis ten przesłano warszawskiemu Wydziałowi słownikowemu do zbadania i uzupełnienia. W ten sam sposób mają być sporządzone w najbliższej przyszłości spisy niemiecko-polskie materyałów, przygotowanych do pięciu innych specyalnych słowników.

Komisya zamierza wydać niebawem obszerny słownik inżynierski, który ze względu na uchwaloną regulacyę rzek i budowę kanałów (od r. 1904) jest obecnie najpotrzebniejszy.

Prócz tego dokonano w ubiegłych 25 latach licznych tłómaczeń taryf, instrukcyi, tablic i ogłoszeń Zarządów kolei żelaznych. W tłóma-czeniach tych posługiwano się czysto polskimi wyzazami technicznymi i tą też drogą dostały się one do dzienników, oraz przyjęły się w mowie potocznej.

nie uwień- skich będzie popierał w przyszłości skuteczniej czył jeszcze, jak to z niniejszego przebiegu jej niż dotąd usiłowania Komisyi. działalności widzimy, pożądany skutek — jeżeli jednak Czytelnik zważy, jak wielkie przeszkody musimy, że członkowie Komisyi słownikowej tamowały prawidłowy rozwój pracy, przyzna Towarzystwa politechnicznego we Lwowie nie-niewątpliwie, że członkowie Komisyi spełnili jednokrotnie porozumiewali się w sprawach, do-w zupełności przyjęte na siebie obowiązki, a speł- tyczących słownictwa technicznego, z kolegami nią je jeszcze lepiej, jeżeli ogół techników poi- zamieszkałymi w Warszawie i Łodzi.

Usiłowań Komisyi lwowskiej

Kończąc niniejsze sprawozdanie, zaznaczyć

Bolesław. Wery ha, Darowski

PETYCYE i MEMORYAŁY.

«.

T-

»Powiedz mi, czego pragniesz, do czego dążysz, a powiem ci, jakim jesteś« — mówi pewien znakomity pisarz angielski. — Głęboka myśl, w tern zdaniu zawarta, może znaleźć zastosowanie przy ocenianiu moralnego charakteru i użyteczności poszczególnych ludzi, równie jak instytucyi i Towarzystw — z tego też stanowiska spróbujemy ocenić Towarzystwo politechniczne. Ponieważ brak miejsca nie pozwala nam rozwinąć przed oczyma czytelnika całego obrazu dążeń i żądań naszego Towarzystwa, przeto wspomnimy tylko pobieżnie o najważniejszych petycyach, grupując je według treści, bez względu na ich chronologiczne następstwo. Dla łatwiejszego przeglądu podajemy dyspo-zycyę naszej rozprawki:

I.    Stanowisko techników.

1.    stanowisko społeczne:

a)    głos wirylny rektora politechniki lwowskiej ;

b)    przyznanie prawa wyborczego technikom ;

2.    polepszenie bytu materyalnego ;

3.    reorganizacya urzędów technicznych i tworzenie urzędów technicznych nowego typu;

4.    zmiana stosunków służbowych (pragmatyka służbowa, stabilizac}fa urzędników technicznych i t. p.);

5.    tytuł »inżyniera«, »doktorat

II.    Zaprowadzenie języka, polskiego na, kolejach galicyjskich.

III. Podniesienie krajowego przemyśla budowlanego i rękodzielniczego.

R . Budowa gmachów publicznych, regu-lacya miast, rzek, budowa kanałów wodnych i t. p.

V. Konserwacya zabytków architektonicznych.

VI. Szkoły, muzea, biblioteki :

1. rozszerzenie zakresu nauk politechnicznych;

2.    reforma szkół średnich;

3.    zmiana przepisów egzaminacyjnych dla nauczycieli szkół średnich;

4.    muzea i biblioteki.

VII. Decentralizacya głównego Zarządu kolei żelaznej.

VIII. Upaństwowienie kolei północnej.

Już z niniejszego schematu widzimy, jak szerokie kręgi roztaczała działalność Towarzystwa politechnicznego !

I. Stanowisko techników. W r. 1878. wniosło Towarz)fstwo nasze petycyę do Sejmu o zmianę statutu krajowego i ordynacyi wyborczej w tym kierunku, ażeby każdorazowy rektor Szkoły politechnicznej we Lwowie miał w Sejmie głos wirylny. Petycya ta niemal corocznie wznawiana doczekała się dopiero przed dwoma laty (1900) pomyślnego załatwienia.

W r. 1883. wniosło Towarzystwo politechniczne petycyę do Sejmu o przyznanie prawa wyboru z tytułu osobistej kwalifikacyi także 03 wilnym inżynierom z upoważnieniem rządowem, technikom dyplomowan\rm przez Szkołę politechniczną, technikom, którzy zdali egzamina państwowe, przepisane dla szkół politechnicznych, wreszcie osobom, które przed zaprowadzeniem egzaminów państwowych ukończyły wyższe stu-

d)ra techniczne.

W r. 1877. wnieśliśmy petyc3rę do Sejmu w sprawie podniesienia stanowiska i polepszenia bytu techników. Na poparcie tego ze wszech miar słusznego żądania zebraliśmy bardzo obfity materyał, wykazując dowodnie, że w hierarchii urzędników państwowych i krajow)mh zajmuje technik pośledniejsze stanowisko od swych kolegów prawników, jakkolwiek pod względem study ów bynajmniej im nie ustępuje.

Petycya ta zyskała gorące poparcie ze strony Izb}^ inżynierskiej we Lwowie, Stowarzyszenia politechnicznego w Ciesz)mie, Ihyeście, Lincu, Pradze, Stowarzyszenia hutniczo-górni-czego w Leoben i innych. Odrębne petycye podobnej treści wnosiliśmy także w sprawie

■•«Mm*.

cznego.

stanowiska inżynierów cywilnych, techników przy kolejach państwowych i geometrów ewidencyjnych w służbie rządowej.

Towarzystwo nasze broniło i zawsze bronić będzie zasady, że wszelkie budowy i prace techniczne w kraju powierzać należy technikom i przemysłowcom krajowym. W sprawie tej wniesiono cały szereg petycyi, z których tylko ważniejsze wymieniamy.

W roku 1879. przesłano na ręce posła Dra Grocholskiego petycyę, aby do robót reambula-cyjnych w Galicyi używano wyłącznie sił krajowych. Petycya do Koła polskiego (1881.) celem wyjednania u Rządu, ażeby przedsiębiorstwo kolei Transwersalnej zostało podzielone na partye (losy) i oddane wyłącznie krajowym przedsiębiorcom, tudzież by przy budowie polscy technicy mieli pierwszeństwo przed innymi. Petycya do Sejmu (1887.), ażeby przy budowach galicyjskich rozdawano roboty partyami krajowym przedsiębiorcom. W dwa lata później wystąpiło Towarzystwo nasze także w obronie geometrów, wnosząc petycyę do Koła polskiego, na ręce J. E. Dra Grocholskiego, w której uskarżało się na pomijanie krajowych techników przy obsadzaniu posad geometrów powiatowych.

Wadliwość ustroju istniejących urzędów technicznych i potrzeba tworzenia urzędów technicznych nowego typu rychło zwróciły uwagę naszego Towarzystwa. Już w r. 1878 wnieśliśmy petycyę do Sejmu o uchwalenie rezolucyi do Rządu, aby stosownie do przeprowadzonego podziału w szkołach politechnicznych zorganizował odpowiednio państwową służbę techniczną i wydał w tym duchu odpowiednie rozporządzenia. W tym samym czasie wnieśliśmy petycyę do Sejmu, aby Sejm poczynił odpowiednie kroki celem zorganizowania służby melioracyjnej i obsadził dotyczące posady dostatecznym personalem technicznym. W r. 1880. domagaliśmy się reorganizacyi służby technicznej przy Wydziałach powiatowych, w r. 1883 (pet. do Koła polskiego) żądaliśmy zaprowadzenia ewidencyjnych urzędników pomiarowych, w r. 1898. wniosło Towarzystwo nasze petycyę doMagistratu lwowskiego w sprawie reorganizacyi miejskiego biura techni-

Uzasadnione żale urzędników technicznych na przykre stosunki służbowe znalazły również wyraz w kilku petycyach naszego Towarzystwa. Petycya do Sejmu (1881.) w sprawie stabilizacyi inżynierów okręgowych i stabilizacyi technicznych urzędników w Wydziale krajowym. Petycya do Rady państwa (1889.) w sprawie stanowiska urzędników kolei państwowych: 1. aby technicznym urzędnikom kolei państwowych przywrócono w statusie personalnym ich techniczny charakter służbowy, 2. aby projekt pragmatyki służbowej dla urzędników i służby kolei państwowych Rząd jak najrychlej przedłożył do konstytucyjnego traktowania.

W szeregu petycyi, zmierzających do podniesienia stanowiska techników, zajmują nie pierwszorzędne wprawdzie, ale też i nie ostatnie miejsce petycye w sprawie udzielania tytułu »inżyniera« i w sprawie doktoratu. Wiemy, że tytuł sam w sobie jest czczym i pustym wyrazem, każdy jednak przyzna, że tytuł, zdobyty sumienną pracą, ma rzetelną wartość i znaczenie, przyczyniając się nie tylko do podniesienia powagi jednostki, lecz także całego stanu, do którego ta osoba należ}^. Z tego stanowiska na rzecz patrząc, Towarzystwo nasze od r. 1890 czyniło zabiegi o przyznanie doktoratu ukończonym słuchaczom politechniki. Dopiero po ujuływie lat 11 (1901.) doczekał się świat techniczny spełnienia tego postulatu. W roku 1899. i 1900. przesłało Towarzystwo politechniczne petycyę do Koła polskiego o przyznanie tytułu inżyniera ukończonym technikom, nieistniejących już akademii technicznych we Lwowie i Krakowie.

Z przytoczonych dotąd petycyi sądzićb)r można, że żądania i zabiegi nasze były zamknięte w ciasnym zakresie spraw, tyczących się li tylko rnateryalnego bytu lub społecznego stanowiska techników, ale sąd taki byłby krzywdzący i niesprawiedliwy, gdyż cyframi udowodnić możemy, że liczba tego rodzaju petycyi jest tylko drobną cząstką ogólnej ich sumy. Język polski, podniesienie oświaty i przemysłu, reforma szkół, ochrona zabytków architektonicznych, drogich narodowych pamiątek i t. d., oto sprawy, w których obronie Towarzystwo nasze zawsze i wszędzie z całą gotowością i poświęceniem walczyło.

II. Petycye w sprawie zaprowadzenia; języka polskiego na kolejach galicyjskich. Żądanie zaprowadzenia języka polskiego na kolejach galicyjskich ponawiano kilkakrotnie w różnej formie i przy różnych okolicznościach. W r. 1878. wniesiono petycyę do Sejmu o wezwanie Rządu do zaprowadzenia języka polskiego na kolejach państwowych w Galicyi i poczynienia wszelkich kroków, jakie za właściwe uzna, ażeby także w urzędowaniu innych subwencyonowanych kolei krajowych zaprowadzono język polski. W petycyi do Sejmu (1880.) w sprawie kolei Transwersalnej domagano się, aby językiem urzędowym w manipulacyi tak wewnętrznej, jakoteż zewnętrznej b}d język polski, ba! żądano nawet od Sejmu wstrzymania

przyznanej subwencyi (1,000.000 zł.) Towarzystwu kolei Transwersalnej dopóty, dopóki język polski nie będzie językiem urzędowym. W tym samym duchu wnoszono memoryały do Koła polskiego. Z chwilą upaństwowienia kolei galicyjskich nadzieja wprowadzenia języka polskiego na kolejach odsunęła się w przyszłość — niemniej jednak te bezowocne usiłowania naszego Towarzystwa są chlubnem świadectwem jego patryotycznej i obywatelskiej pracy.

IV. W ciągu 2 5-letniego swego istnienia zabierało głos Towarzystwo politechniczne we wszystkich niemal ważniejszych sprawach, dotyczących budowy g machów monumentalnych i prac melioracyjnych, wydając opinię, udzielając wskazówek i wnosząc petycye. Petycya do Sejmu (1878) o uchwalenie rezolucyi do Rządu w sprawie zorganizowania służby melioracyjnej. Petycya do Ministra oświaty (1881), aby na plany wybudować się mającego w Krakowie gmachu uniwersyteckiego rozpisano konkurs. Momoryał do ministra Ziemiałkowskiego (1887) w sprawie utworzenia w Galicyi sekcyi technicznej dla zabudowań potoków górskich. Petycya do Rady m. Krakowa (1886) o rozpisanie konkursu na plany nowego teatru. Memoryał do Reprezentacyi m. Lwowa (1890) w sprawie re-gulacyi placu Halickiego i budowy teatru. Memoryał do Dyrekcyi galicyjskiej Kasy oszczędności, wykazujący potrzebę powołania do sądu konkursowego dla projektów na gmach galicyjskiej Kasy oszczędności mężów zaufania, którzyby obok jury zasiadali z głosem doradczym. Memoryał (1900) do Koła polskiego, posłów sejmowych i interesowanych instytucyi krajowych w sprawie projektowanych inwesty-

III. Dążenie do podniesienia krajowego przemysłu budowlanego, rękodzielniczego i domowego — to trzecia chlubna karta w hi-storyi Towarzystwa politechnicznego. W r. 1878. przesłano petycyę do Sejmu o wniesienie rezolucyi do Rządu w sprawie zmiany §. 23. ustawy przemysłowej z r. 1859, a to w tym duchu, by w pierwszym ustępie tego paragrafu w miejsce słowa »budowniczego« zamieszczono : »cywilnego architekta lub inżyniera z upoważnieniem rzą-dowem«, oraz aby drugi ustęp zupełnie usunięto.

W r. 1881. wysłano deputacyę do Marszałka krajowego i pismo do ministra Dunajewskiego.

Dra Grocholskiego, prezydenta Izby deputowanych Smolki, Jana hr. Stadnickiego i Ludwika hr. Wodzickiego z prośbą o zajęcie się sprawą

V. Troskliwą opieką otaczało Towarzystwo politechniczne zabytki architektoniczne, te święte relikwie dawnej naszej potęgi i chwały. W r. 1780 przesłano memoryał do Rady m. Lwowa i do rządowego konserwatora zabytków archiktury, aby wzbroniono niszczenia pamiątek architektonicznych. W r. 1881 wręczono marszałkowi Sejmu galicyjskiego Dr. Z)T>likiewiczowi memoryał w sprawie konkursu na plan restau-racyi zamku królewskiego na Wawelu. W r. 1886 w)fsłano do Ministerstwa w. i o. i do Namiestnictwa memoryał w sprawie organizacyi urzędów konserwatorskich dla zabytków sztuki w Galityi.

pismo tej samej treści wnie-

naszego przentysłu budowlanego, aby przy bu- cyi wodnych (kanałów), dowie kolei Transwersalnej nie pominięto, jak to dotychczas bywało, interesu przemysłu budowlanego w kraju. W r. 1882. wniesiono petycyę do Koła polskiego z żądaniem zniesienia instytucyi budowniczych, a zastąpienia jej insty-tucyą cywilnych techników z upoważnieniem rządowem. W r. 1887. wręczono Namiestnikowi memotyał w sprawie udzielania koncesyi na budowniczych

VI. Szkoły, biblioteki, muzea. Towarzystwo nasze wiedziało, że wszelkie zabiegi około podniesienia stanowiska techników i kra-

siono do Rady m. Lwowa, wykazując wadliwości lwowskiego budownictwa, Na szczególną uwagę zasługują także: petycya do Sejmu krajowego (1887) w sprawie zmiany statutu organizacyjnego Komisyi krajowej dla spraw przemysłu domowego i rękodzielniczego, mianowicie żądaliśmy zmiany §. 5. w tym kierunku, iż prócz dotychczasowych w skład Komisyi wchodzących osób wchodzić mają członkowie fachowi tak jowego przemysłu budowlanego dopóty napoty-w sprawach szkolnych, jako też w sprawach kać będą na nieprzezwyciężone przeszkody, do-przemysłowo-technicznych. Petycya do Rady póki nie nastąpi radykalna reforma planu na-państwa (1884), wykazująca anormalne stosunki ukowego szkół technicznych i średnich. W tym w przemyśle budowlanym. Memoryał do Wy- kierunku zdziałało już Towarzystwo nasze bardzo działu krajowego (1888) w sprawie popiera- wiele, a w pracy nie ustaje. Największą stosun-nia fabrykacyi dachówek. Petycya do Sejmu kowo liczbę petycyi, tyczących się szkolnictwa, (1896.) w sprawie utworzenia krajowego biura wniesiono w sprawie rozszerzenia zakresu na-budowlanego. Memoryał do Ministerstwa spraw ukowego na technikach, i tak: w r. 1878 żądano wewnętrznych (1897.) w sprawie fachowego utworzenia na politechnice lwowskiej katedry kierownictwa budowlanego w myśl wniosku gospodarstwa rolnego, lasowego i administracyi

budowniczycli czeskich.

dóbr, w latach następnych katedry nauk praw-

ni czy ch, katedry hygieny ( r 888), urządzenia te-chnologiczno-mechanicznej stacyi doświadczalnej, a w r.

1900 i 1901 katedry melioracyjnej. W osobnej petycyi (1886) domagaliśmy się dania Szkole politechnicznej statutu organizacyjnego w drodze ustawodawczej.

na-

W celu zmiany wadliwego ustroju szkół średnich wniesiono także kilka petycyi. Petycya do Sejmu (1880) żąda zwołania ankiety, złożonej z obywateli rozmaitych zawodów i delegatów różnych ciał naukowych, któraby wypracowała projekt reformy gimnazyów i szkół realnych. W memoriale do Ministerstwa oświaty (1883) w sprawie zmiany przepisów o egzaminach na nauczycieli szkół średnich ponownie błędność zasady dwoistości tych szkół. Memoryał wniesiony w r. 1884 odnosi się wyłącznie do reorganizacyi szkół realnych. W nowej ustawie (z dn. 24. sierpnia 1899) ⁰ szkołach realnych uwzględniono w znacznej części nasze żądania.

zaznaczono

stwa i Koła polskiego o otwarcie w godzinach wieczornych biblioteki lwowskiego uniwersytetu.

VI. Głos publiczny, domagający się przeniesienia generalnych dyrekcyi i części generalnych inspekcyi kolei galicyjskich z Wiednia do Lwowa lub Krakowa, odbił się echem w naszych petycyach (1888, 1881). W petycyi, wniesionej do Sejmu się także, ażeby towarzystwo, które otrzyma koncesyę na budowę i eksploatacyę kolei żelaznej podkarpackiej, miało siedzibę głównego zarządu w Galicy i.

VIII. W r. 1882 wniosło Towarzystwo memoryał do Delegacyi polskiej w Radzie państwa w sprawie zakupienia na własność Rządu jednej części kolei półn. ces. Ferdynanda po upływie jej wyłącznego przywileju.

w r.

1880, domagaliśmy

nasze

Na wzmiankę zasługują jeszcze: petycya w sprawie zakładania muzeów szkolnych i pe-tycye o pozwolenie korzystania technikom z bibliotek publicznych: a) petycya (1886) do Sejmu i Kuratoryi Biblioteki narodowej imienia Ossolińskich w sprawie otwarcia czytelni dżinach wieczornych, b) petycya do Rady pań-

w go-

Kończąc niniejszy szkic, zaznaczamy z przykrością, że wielu naszych słusznych żądań nie uwieńczył dotąd pomyślny skutek, ale doznane zawody nie zniechęciły nas, owszem do tern energiczniejszego pobudziły działania, bo żywo mamy w pamięci słowa wielkiego Adama:

I ten szczęśliwy, kto padł wśród zawodu,

Jeżeli poległem ciałem

Dał innym szczebel do sławy grodu.

L. Syroczyński.

urlfe IM £

SKŁAD WYDZIAŁÓW.

Skład Wydziału głównego, wybranego dnia 2. lutego 1902 r.

Jan Nep. Franke, c. k. radca Dworu, insp. szkół.

Leon Syroczyński, prof. Szkoły polit.

Roman Ingarden, c. k. st. radca budownictwa.

Konrad Łoziński, inżynier Józef Sosnowski, architekt Henryk Czaplicki, st. inżynier Wydziału kraj.

Józef Tomicki, dyr. kolei elektr. miejsk.

Stanislaw Aleksandrowicz, inż. urzędu budown. miejsk.

Bolesław Weryha Darowski,

Tadeusz Fiedler, prof. Szkoły polit.

Edmund Bronisław Grzębski, prof. wyższej Szkoły realnej Roman Krzyżanowski, st. inżynier Wydz. kraj.

Maryan Kuczyński, insp. kolei państw.

Stefan Ossowski, asystent Szkoły polit.

Juliusz Ross,

Władysław Sadłowski, architekt Stanisław Swieżawski, c. k. nacz. urzędu probierczego

Stanisław Szczepanowski, st. inż. Wydz. kraj.

Za urzędowania powyższego Wydziału głównego odbyło się do końca kwietnia 1902 r. i Walne Zgromadzenie, 11 posiedzeń Wydziału głównego, 10 zebrań tygodniowych, załatwiono 498 korespondencyi i urządzono Wystawę jubileuszową z powodu 25-tej rocznicy założenia Towarzystwa politechnicznego.

Prezes kol.: I. Zastępca prezesa »

II.

Sekretarz » Zastępca sekretarza » Skarbnik » Zastępca skarbnika » Członkowie Wydz. gł. »

em.

em.

insp. kol. państw.

insp. kolei państw.

Prezesowie Wydziału głównego

' v-*âî

-a

^SiSŁ

mSiirA&iSć..

■

■ tfu .rï

»35

a

t;

ROMAN br. GOSTKOWSKI

1877- 1885, 1893 -1895 członek honorowy.

NAPOLEON KOVATS 1885-1888.

ÈL.;

•i.!

ixä

£.

■S\,

»fi

r*

■ ,;s

t::

7!

JAN NEP. FRANKE

1888-1890, 1891 — 1893, 1901 — 1902 członek honorowy.

KAROL SETTI

1890-1891.

'

%

ł

.

%

.

od roku 1877—1902.

PUE.

/•

f

\-5

g®I§:

LUDWIK GOLTENTAL

1895- 1898

STANISŁAW SZCZEPANOWSKI

1898- 1899.

członek honorowy.

"*'^1

J*

W'

I,

n.

TADEUSZ FIEDLER

1899 1900

EDWARD HEPPE

1900-1901

Data wyboru

Rok

dzień i miesiąc

Prezes i zastępcy prezesa

Sekretarz i jego zastępca

Skład Wydziałów

Skarbnik i jego zastępca

Członkowie Wydziału

1877

30. maja

Rom. kr. Gostkowski Teodor Niedzielski

Adolf Marki Paweł Stwiertnia

| Ludwik Goltental Wilhelm Iskierski

Stefan Rakowski Józef Jaegermann, profesor Seweryn Karpuszko I Gustaw Szurek

1878

27. stycz. j

Rom. kr. Gostkowski Teodor Niedzielski

Adolf Marki

Paweł Stwiertnia

Stefan Rakowski

Ludwik Goltental Józef Jaegermann, profesor Józef Kajetan Janowski Napoleon Kovats Ludwik Raciborski Ludwik Radwański Karol Stapa

1879

26. stycz.

Rom. br. Gostkowski Ludwik Raciborski

Paweł Si wiertni a

Ludwik Rartelmns

Stefan Rakowski

Ludwik Goltental Józef Jaegermann, profesor Alfred Kamienobrodzki Napoleon Kovats Ludwik Radwański Julian Zacharjewicz

1880

30. stycz.

Rom. br. Gostkowski Ludwik Raciborski

Paweł Stwiertnia Józef Sarę

Wincenty Górecki

Adolf Brueckner Juliusz Bykowski Józef Kajetan Janowski Piotr Kasprzycki Napoleon Kovats Ludwik Radwański

1881

29. stycz.

Rom. br. Gostkowski Ludwik Raciborski

Paweł Stwiertnia Razi m ierz N awarsk i

Bronisław Bauer

Juliusz Bykowski Wincenty Górecki Zygmunt Kędzierki Napoleon Kovats Franciszek Patelski Ludwik Radwański Henryk Stahl

1882

28. stycz.

Rom. br. Gostkowski Ludwik Raciborski

Paweł Stwiertnia Henryk Stali!

Łucyan Beaecker

Juliusz Bykowski Wincenty Górecki Napoleon Kovats Adolf Kulin Wiktor Łaba Władysław Poźniak

1883

30. stycz.

Roni. br. Gostkowski Ludwik Raciborski

Paweł Stwiertnia Wincenty Rawski

Henryk Stahl

Dr. Władysław Rrct-kowski.

Józef Dziubaniuk Ludwik Goltental Wincenty Górecki Józef Jankowski Napoleon Kovats Dr. Wład. Zajączkowski

1884

31. stycz.

Roni. br. Gostkowski Ludwik Raciborski

Paweł Stwiertnia Wincenty Rawski

Henryk Stahl

Dr. Władysław Kret-kowski

Ignacy Drewnowski Ludwik Goltental Wincenty Górecki Józef Jaegermann, profesor Napoleon Kovats Stanisław Przychocki

1885

30. stycz.

Napoleon Kovats Ludwik Raciborski

Paweł Stwiertnia Alex. Pragi o w ski

Henryk Stahl

Dr. Władysław Rret-kowski

Józef Jaegermann, profesor Franciszek Patelski Stanisław Przychocki Wincenty Rawski Władysław Słowiński

od roku 1877—1902.

Liczba

Fundusze w koronach

spraw

załatwio

nych

Walnych

Zgrom.

Posiedzeń

Wydziału

Zgrom.

tygodn.

wycieczek

naukowych

miej- za-scow. miej.

Obrotowy

żelazny

Dochód Rozchód

konkur

sowy

budowy

domu

1    12    7

1731-30    1374-48

510

1    16    25

646

1    13    24

520

14    20

7400-81

5356-46

61-88

13    17

8517-02

5755-56

2222-26

300-00

10

18

8270-66 7990-28

1164-90

320-14

13

21

8418-90

7950-64

1316-02

326-22

12

16

8439-62

8212-84

1397-34    808-42

12

21

6623-08

6293-90

1483-30

896-92

i*

Data wyboru

Rok

1886

1887

1888

1889

1890

1891

1892

1893

1894

1895

1895

1896

dzień i miesiąc

29. stycz.

21. marca

12. stycz.

27. marca

26. marca

8. kwiet.

9. marca

15. stycz.

7. marca

18. marca

3. kwiet.

20. marca

Prezes i zastępcy prezesa

Sekretarz i jego zastępca

Skarbnik i jego zastępca

Członkowie Wydziału

Napoleon Kovats Ludwik Raciborski

Napoleon Kovats Ludwik Raciborski

Jan Nep. Franke Henryk Stahl

Jan Nep. Franke Henryk Stahl

Karol Setti

Wład. Słoniński

Jan Nep. Franke Boi. Długoszowski

Jan Nep. Franke Juliusz Hochberger

Roju. hr. Gostkowski Wincenty Rawski

Rom. hr. Gostkowski Wincenty Rawski

Rom. hr. Gostkowski Wincenty Rawski

Ludwik Goltental

Bron. Pawłowski

Ludwik Goltental Bron. Pawłowski

Paweł St wiertni a Alex. Progłowski

Paweł Stwiertnia Antoni Świątkowski

Paweł Stwiertnia Antoni Świątkowski

Paweł Stwiertnia Wincenty Rawski

Henryk Stahl

Dr. Władysław Kret-kowski

Henryk Stahl Bolesław Darowski

August Sołtyński Bolesław Darowski

August ołtyński Felix Kuczkowski

Paweł Stwiertnia [ August ołtyński Wincenty Rawski

Albin Zazula Józef Tuszyński

Albin Zazula

Piotr Pindelski

Roman Załoziccki Karol Pajączkowski

Roman Załoziccki Seweryn Widt

Roman Załoziccki

Roman Dzicślewski

Kazimierz Piekarski

Roman Dzieślewski Stan. Świeżawski

Ludwik Goltental Józef Horoszkiewicz Józef Jankowski Władysław Słoniński Antoni Świątkowski Leon Walewski

Dr. Placyd Dziwiński Jan Nep. Franke Ludwik Goltental Wincenty Górecki Wincenty Rawski Franciszek Rychnowski

Dr. Placyd Dziwiński Andrzej Kędzior Ludwik Radwański Wincenty Rawski Józef Tuszyński Alexander Źabokrzycki

Józef Braunseis Boi. Wery ha Darowski Dr. Placyd Dziwiński Stanisław Geschoepf Andrzej Kędzior Ludwik Radwański

Henryk Stahl

August Sołtyński Zygmunt Motylewski

August Sołtyński Wacław Przetocki

Teoiil Baranowski

Wacław Przetocki

Stefan Szeliga-Łysz-kiewiez

Wacław Przetocki

Stefan Szeliga-Łyszkiewicz

Edmund Br. Grzębski Felix Bieńkowski

Edmund Br. Grzębski Felix Bieńkowski

Bolesław Długoszowski Dr: Placyd Dziwiński Edward Heppe Andrzej Kędzior Jao Szczepaniak Albin Zazula Dr. Placyd Dziwiński Wacław⁷ Przetocki Wincenty Rawski Jan Szczepaniak Władysław Szyszkowski Julian Wang Jan Blauth

Bolesław Długoszowski Dr. Placyd Dziwiński

Szeliga-Łyszkiewicz Wincenty Rawski Stanisław Zdobnicki

Stefan

Dr. Płacyd Dziwiński Michał Kowalczuk Józef hr. Łubieński Stefan Szeliga-Łyszkiewicz Karol Pajączkowski Jan Szczepaniak Józef Tuszyński

Dr. Placyd Dziwiński Michał Kowalczuk Ferdynand Marciński Marcin Maślanka Jan Matula Gustaw Reutt

Henryk Czaplicki Dr. Placyd Dziwiński Edmund Libański Jan Matula Karol Pajączkowski Wacław Przetocki Seweryn Widt Jakób Bałaban Mikołaj Czajkowski Tadeusz Fiedler Stefan Kossuth Grzegorz Peżański Wincenty Rawski

Józef Bałaban Mikołaj Czajkowski Tadeusz Fiedler Kazimierz Piekarski Wincenty Rawski Wiktor Syniewski

spraw

załatwio

nych

Walnych

Zgrom.

Posiedzeń

Wydziału

Zgrom.

tygodn.

wycieczek

naukowych

Obrotowy

miej-

scow.

za-

żelazny

miej.

Dochód

Rozchód

konkur

sowy

budowy

domu

UWAGA

12

20

7119-00

6849-22

1563-30

938-72

13

19

7109-58    6653-44

1074-52

1005-42

12

24

7617-04    6984-76

1127-72

1034-98

13

19

6885-80

6268-10

1199-44

1085-80

15

21

7064-50

6859-94    128176

1142-62

13

19

9170-06

*)

8211-88    2856-00

1192-22

*) z wliczoną do gotówki wierzytelnością

16

17

8443-86    8414-34

2897-36

1242-60

699-17

258    1

15

21

6916-58

6317-80

3026-38

1376-30 10677-20

198

1 17

21

11649-74 11122-74 3190-40

1398-50

12407-34

Zarząd powyższy wniósł na Walnem Zgromadzeniu dnia 30. marca 1895. swoją rczygnacyę.

1017

7    22

23

18052-16

16713-00

4103-56    1485-80 14939-28

Data wyboru

Rok

dzień i miesiąc

Prezes i zastępcy prezesa

Sekretarz i jego zastępca

Skarbnik i jego zastępca

Członkowie Wydziału

*)

1896    ²5- maja

Ludwik Goltental Bron. Pawlewski Sylwery Miszke

Roman Dzieślewski Stan. Świeżawski

Edmund Br. Grzębski Karol Edward Epier

Ludwik Goltental

1897

17. marca

Bron. Pawlewski Sylwery Miszke

Karol Edward Epier Stan. Świeżawski

Edm. Bron. Grzębski Maryan Kuczyńśki

1898

30. marca

Stan. Szczepanowski Tadeusz Fiedler Sylwery Miszke

Karol Edward Epier Stan. Świeżawski

Edm. Bron. Grzębski Maryan Kuczyński

1899

8. lutego

Tadeusz Fiedler Stefan Kossuth Sylwery Miszke

Andrzej Kornelia Stan. Świeżawski

Karol Edward Epier Edm. Bron. Grzębski

1900

7. marca

Edward Heppe Juliusz Ross Kaz. Gąsiorowski

Stan. Świeżawski

Bolesław Wery ba Darowski

Karol Edward Epier Edm. Bron. Grzębski

1901

6. i 13. lutego

Jan Nep. Franke Leon Syroczyński Kaz. Gąsiorowski

Stefan Ossowski Józef Sosnowski

Karol Edward Epier Edm. Bron. Grzębski

Jakób Bałaban Felix Bieńkowski Mikołaj Czajkowski Tadeusz Fiedler Wincenty Górecki **)

Jan Matula Roman Mierzejewski Ernest Nechay Kazimierz Piekarski Wincenty Rawski Wiktor Syniewski Julian Wang Jakób Bałaban Roman Dzieślewski Tadeusz Fiedler Władysław Folkierski Władysław Kostkiewicz Jan Łempicki Jan Matula Ernest Nechay Wincenty Rawski Tadeusz Sikorski Wiktor Syniewski Julian Wang Jakób Bałaban Roman Dzieślewski Jan Łempicki Jan Matula Tadeusz Muennich Ernest Nechay Dr. Stanisław Olszewski Bronisław Pawlewski Zygmunt Piotrowicz Wincenty Rawski Tadeusz Sikorski Wiktor Syniewski Jakób Bałaban Bolesław Darowski Maryan Kuczyński Jan Matula Tadeusz Muennich Bronisław Pawlewski Zygmuat Piotrowicz Wincenty Rawski Tadeusz Sikorski Wiktor Syniewski Adolf Wex

Franciszek Włodarczyk Jakób Bałaban Jan Blauth Alfred Broniewski Tadeusz Fiedler Andrzej Kornelia Maryan Kuczyński Jan Matula Tadeusz Muennich Bronisław Pawlewski Wincenty Rawski Leon Syroczyński Adolf Wex

Stanisław Aleksandrowicz Łukasz Bodaszewski Weryha Darowski Tadeusz Fiedler Andrzej Kornela Jan Matula Bronisław Pawlewski Juliusz Ross Dr. Jan Roszkowski Władysław Sadłowski Stanisław Świeżawski Wiktor Syniewski

Boi.

spraw

załatwio

nych

Walnych

Zgrom.

Posiedzeń Wydziału n

- N

Zgrom. ^ tygodn. p

Fundusze w koronach

wycieczek

naukowych

Obrotowy

miej-

scow.

zą-

żelazny

miej.

Dochód

Rozchód

konkur

sowy

budowy

domu

UWAGA

2386

rH

cc

19522-84

17674-00

4129-20

1545-60

14710-88

*) Z powodu zmiany statutu wybrano tego roku nowy Wydział **) po rezygnacyi Łu-cyana Baeckera

1220

10

26

21696-80

20571-64

4322-54

1614-22 15380-44

1224    1

12

30

18165-22

16742-88 4592-36

1679-52 16077-42

1234

19

14

20093-28

16719-00

4881-80 1747-36

17203-22

1621 1

22

20

22692-89

20017-40

5292-10

1817-94 18001-15

1445

22

23

22343-01

20177-74

5903-63

1891-36 18297-13

— 8i

Rok

1896

6. lipca

1897

1898

1899

1900

1901

1897

i8. grud. po koniec

r.

1898

1899

1900

1901

Skład Wydziałów w Oddziałach Towarzystwa.

Prezes

i jego zastępca

Sekretarz i skarbnik

Członkowie Wydziału

PRZEMYŚL

Liczba

Posiedzeń

Wydz.

Zgrom.

tygodn.

Wyciecz.

Fundusz obrotowy w koronach

Dochód Rozchód

Karol Monné Benedykt Siebauer

Karol Monné Michał Zajączkowski

Karol Monné Michał Zajączkowski

Karol Monné Ludwik Bartelmus

Karol Monné Ludwik Bartelmus

Karol Monné Ludwik Bartelmus

Karol Szukiewicz Benedykt Siebauer

Włodzimierz Krupka Franc- Dutkowski Juliusz Reiniger Michał Zajączkowski

Felix Eberhard

Artur Kliment Felix Eberhard

Artur Kliment Felix Eberhard

Joachim Goldstein Felix Eberhard

Joachim Goldstein Felix Eberhard

Joachim Goldstein Eelix Eberhard

83-58

14-54

Franc. Dutkowski Józef Kürschner Juliusz Reininger Jakób Kuraś

251-54    175-54

Ludwik Bartelmus Franc. Dutkowski Wład. Jaworski Józef Muehln Juliusz Reiniger Karol Wojciechowski

Emil Barański Władysław Jaworski Juliusz Reininger Karol Wojciechowski

Stanisław Borzelowski Karol Meissner Juliusz Reininger

Józef Kirschner Tytus Pawłowski Juliusz Reininger

STANISŁAWÓW

Włodzim i er z Kr u pka Roman Chlebowski

Józef Czyżewski Józef Jaegermann Jan Kudelski Zygm. Machniewicz Adam Nadachowski Adam Teodorowicz

Wydział uzupełnił się Feliksem Blnuthcill jako sekretarzem, a Adamem Lewickim jako członkiem Wydziału

Gustaw Gayer Benedykt Siebauer

Wit Raclilewicz Roman Chlebowski

Alex. Adelman Józef Jaegermann Jan Jurczyński Włodz. Krupka Adam Lewicki Kazimierz Nawarski

274-58

180-12

289-46    115-02

344-48

203-50

295-24

343-50

546-00

222-07

46-68

45-44

769-75    92-25

Włodzimierz Krupka Alex. Adelman

Eugeniusz Łyssy Roman Chlebowski

Teofil Gębarowicz Józef Gryziecki Jan Jurczyński Adam Lewicki Kazimierz Pająk Wit Rachlewicz

1053-66

109-89

cr

Rok

Prezes

i jego zastępca

Sekretarz i skarbnik

Członkowie Wydziału

Posiedzeń

Wydz.

Zgrom.

tygodn.

Wyciecz.

Dochód

Rozchód

STRYJ

1896

20. grud. po koniec

Stanisław Majewski

Wilibald Wroński Ludwik Bartkiewicz

95-00

3-20

1897

1898

Stanisław Majewski

Wilib. Wroński Ludw. Bartkiewicz

1899

Jan Witkiewicz

Onufry Piekarski Ludw. Bartkiewicz

1900

Jan Witkiewicz

Karol Ki sella Ludw. Bartkiewicz

Alex. Krueger

1901

Władysław Komorra

Alexander Krueger Karol Ki sella

Jan Witkiewicz

108-86

72-56

Zestawił E. B. G.

CZŁONKOWIE TOWARZYSTWA.

s^TCeżeli Towarzystwo nasze, złożone wyłącznie reaftj z ludzi pracy, mogło się choć zwolna, lecz statecznie rozwijać i w życiu społecznem naszego kraju pozostawić niezatarte ślady, mimo że nigdy nie korzystało z żadnych subwencyi i funduszów publicznych, przepisać to należy całemu szeregowi członków, którzy uznając doniosłe cele i dążenia nasze, z całem poświęceniem pracowali w Towarzystwie i dla Towarzystwa, nie spodziewając się innej zapłaty oprócz uznania kolegów, przypatrujących się ich działalności. Najwyższym wyrazem uznania kolegów i najwyższą nagrodą jest u nas, jak w każdem zresztą stowarzyszeniu: mianowanie członkiem honorowym. Prawo mianowania należy do Walnego Zgromadzenia, na wniosek należycie motywowany, przedstawiony przez Wydział Główny.

Nasze Walne Zgromadzenia bywały zawsze nadzwyczaj oszczędne w przyznawaniu tego wysokiego zaszczytu zasłużonym kolegom. Przyczyny są dwie: Pierwsza z nich, to naturalna wstrzemięśliwość ludzi poważnych w wypowiadaniu swego zdania, korzystnego lub ujemnego, w sprawach osobistych. Drugą przyczynę mieścił w sobie nasz statut, a usunięto ją przez jego zmianę dopiero przed kilku laty. Mianowicie dawny statut postanawiał, że kto raz został członkiem honorowym, ten już nie mógł piastować w Towarzystwie żadnych godności, czyli tracił prawo wybieralności. Przez to chciano się zabezpieczyć przed tern, by pewne godności nie pozostawały zbyt długo w tychsamych rękach, chociażby najbardziej zasłużonej jednostki. Doświadczenie okazało jednak, że jednostek pragnących i mogących wydatnie pracować dla Towarzystwa było zawsze tak niewiele, że trudno się było obejść bez współdziałania tych najbardziej wypróbowanych i doświadczonych kolegów, którzy nadto wszelkie godności i zaszczyty przyjmowali niechętnie, czując całą odpowiedzialność, jaką biorą przez to na swoje barki. Nie było więc nigdy mowy o tem, by zachodziła obawa, że niektóre godności w Wydziale Towarzystwa staną się dożywotniemi i że będzie za mało zmian w naczelnych stanowiskach. Mimo to dotyczący punkt statutu przetrwał długie lata, zresztą w samych członkach, których tem za-

Szczytnem mianem obdarzyć chciano, budziła się pewna opozycya przeciw t. zw. »przenoszeniu na emeryturę«, t. j. mianowaniu członkami honorowymi, którzy byli skazani prawie na zupełną bezczynność. W przeciwnym razie liczba członków honorowych byłaby nie większą, boć przecież wiemy wszyscy, że godnych tego zaszczytu mieliśmy i mamy wielu. Tymi względami i warunkami tłómaczyć należy fakt, że w ciągu 2 5-letniego istnienia naszego Towarzystwa tytuł ten nadano tylko sześciu członkom. Podobizny tych mężów wielkich zasług umieściliśmy w odpowiednich działach pamiętnika, w tern miejscu podajemy tylko ich nazwiska i czas ich mianowania.

Pierwszym z rzędu członkiem honorowym został pierwszy a długoletni prezes Towarzystwa kol. Roman br. Gostkowski, prof. Szkoły politechnicznej (15 lutego 1888), następnie p. Dr. Antoni Małecki, prof. Uniwersytetu (9 marca 1892), kol. Dr. Placyd Dziwiński, prof. Szkoły politechnicznej, długoletni redaktor Czasopisma technicznego, kol. Jan Franke c. k. Radca Dworu, kilkoletni prezes Towarzystwa, wreszcie kolega Ludwik Radwański, inżynier cywilny, pierwszy redaktor »Dźwigni«. Trzy ostatnie odznaczenia uchwaliło Walne Zgromadzenie jednogłośnie w dniu 7 marca 1894. Dnia 8 lutego 1899 mianowało Walne Zgromadzenie członkiem honorowym swego kilkoletniego prezesa i organizatora Towarzystwa kol. Ludwika Goltentala, zastępcę dyrektora biura kolejowego przy Wydziale krajowym. Z liczby tych naszych wybrańców zmarło dwóch, a mianowicie kol. Gol-tental i Radwański. Ich pamięci w stosownym czasie poświęciliśmy w czasopiśmie naszem dłuższe żałobne wspomnienia, a dzisiaj, gdy święcimy uroczyście dwudziestą piątą rocznicę założenia Towarzystwa, oczy nasze zwracają się w stronę ich mogił i żal szczery ogarnia nasze serca, że w szeregach członków nie widzimy tych dwu mężów, którzy około rozwoju Towarzystwa politechnicznego tak wielkie położyli zasługi.

Z dniem 30 kwietnia liczy zatem Towarzystwo nasze 4 członków honorowych żyjących, 7 dożywotnich, 684 zwyczajnych i (od r. 1896,) 9 nadzwyczajnych — razem 704.

Z powyższej tabelki i wykresu możemy odczytać stopniowy wzrost lub zmniejszanie się liczby członków w poszczególnych latach i tak : najwyższy procentowy przybytek wykazuje rok 1878 (200), a największy ubytek rok 1881 (21), Ogólna liczba członków z końcem roku 1878 przekraczała cyfrę 400, w roku 1879 500, w roku 1895 600, zaś w roku jubileuszowym 700. Z tabliczki ruchu członków widzimy, że w ogóle

Ruch członków Towarzystwa od 1. maja 1887. do 30. kwietnia 1902.

Rok

znacz-

Liczba człon, na początku r.

umarło

wystąpiło

ciągu roku R azem

ubyło

przy-

było

Liczba człon, z końcem r.

od1.maj.l877 231 1878 229

1879

1880

1881

1882

1883

1884

1885

1886

428,    5

519    1

543

522

536

556

574

557

1901    603 do 30. kw-1902 660

Razem

12

10

28

43

28

22

18

31

23

29

19

16

30

15

25

23

15

19

53

43

39

33

56

24

CjD CTz 1+^ cji 01 TO £0 OO +>■ £0 £0 CO CO CO R) +0 CO hk* iv

CO+'ÜlO-^tOOOCOOCDHCOtO^COGOiOCOüW^GOOCOCOCO

228

M-

+ 200

-[-91

+ 24

-21

-f!4

4- 20

4-18

—17

±1

±\

CO O CO GO tH COHNN

_10

_18

_15

_|57

44

151 648    799    972 +173

428

519

543

522

536

556

574

557

565

560

564

563

557

557

550

586

596

619

647

646

636

618

603

660

704

725

525

52S

300

2?5

250

Ł25

200

I 23

1.00

1879

«8SH

■mi

ten

188?

1330!

18911

mi

B681 »

TteûSi

1B681

' I90tf

do Towarzystwa naszego w ciągu 25-lecia wstąpiło przeszło 1400 członków. Z tej pokaźnej liczby 151 kolegom naszym nie dozwoliła Opatrzność doczekać srebrnych godów, zabrała ich z grona naszego śmierć nieubłagana, więc nie dziw, że wśród wesela, łza żalu zabłyśnie i ciche

czystego.

westchnienia ulecą za nimi w świat dla nas nieznany. Poświęcaliśmy im w naszem czasopiśmie zawsze dłuższe lub krótsze wspomnienia, a i dziś ślemy im gorące życzenia, aby ziemia ojczysta, dla której tak gorliwie w gronie naszem pracowali, była im lekką, a jeśli ich kości butwieją pod obcem niebem, niech również śpią w spokoju aż do czasu, gdy duchy nasze połączą się z nimi w modlitwie do Pana Zastępów o lepszą dolę dla naszych przyszłych pokoleń.

Z przykrością zaznaczyć musimy, że tabelka wykazuje liczbę 648 takich, którym zabrakło sił do walki i opuścili nas z różnych a częstokroć błahych powodów. Znaczna ich część powróciła po krótkiej przerwie i gorliwie pracuje z nami dla wspólnej idei, a co do innych mamy niepłonną nadzieję, że przekonawszy się o tak obfitej w owoce naszej pracy ćwierć-wiekowej, wrócą w zawsze otwarte ramiona nasze, aby wspólnie dalej pracować nad dolą techników, a tern samem dla dobra kraju oj

Przy końcu niniejszego pamiętnika podajemy alfabetyczny spis wszystkich członków, którzy od 1 maja 1877 do 30 kwiet. 1902 wpisali się do naszego Towarzystwa. Przy każtfym z nich pierwsza, trzecia, względnie piąta data podaje rok wstąpienia, zaś druga, czwarta względnie szósta data rok wystąpienia, względnie śmierci, co znaczkiem f uwidoczniono. Pauza znajdująca się na ostatniem miejscu zamiast daty oznacza, że dotycząca osoba jest dotychczas członkiem naszego Towarzystwa.

E. B. G.

SPIS CZŁONKÓW wpisanych <lo Towarzystwa od 1. maja 1877 do 30. kwietnia 1902 r.

A.

1.    Abakanowicz Bruno, doc. Szk. polit. . 1878—1881

2.    Accord Cyriak, inż. Wydz. kraj. . . . 1879—1881 f

7.    Aleksa Konstanty, (nadzwyczajny) urzęd

nik techn. nadzoru miejsk......

8.    Aleksandrowicz Leonard, inż. miejskie

go urzędu budown.

9.    Aleksandrowicz Stanisław, inż. urzęd.

budów, miejsk. .

1891

. . 1877-1890

. . 1896

. . 1881-1893

li.

18. Babel Bronisław, inż. zdrojowy:

1877—1883, 1884-1892, 1893-1895

24.    Bandrowski Franciszek dr., c. k. kontr.

gorzelń. .

23. Bandrowski Stanisław, naucz. Szk. real. 1879—1881

26.    Bandrowski Sylwester, inż. oddz. miern, 1879—1883J

30.    Baranowski Teofil, inż. Wydz. kraj. . 1878—1897f

. . 1892

. . 1895—1898

40.    Bartmański Kazimierz, inż. kolei państ. 1897—1899'

41.    Bartnicki Ignacy, architekt .

42.    Bartynowski Stanisław, c. k. kontr. tech.

Dyr. Skarbu .

43.    Bartvic Karol, kom. bud. kolei państw. 1897—1902

44.    Barwiński Szymon, urz. tech. kol. Czerń. 1880—1881

58.    Białaczewski Władysław, ukończ, tech. 1879—1885

59.    Biborski Aleksander, budowniczy . . . 1895—1897

60.    Bidziński Teofil, inż. kol. państ. . . . 1893—1894J

. . 1886

. . 1881—1885

. . 1899

1878-1883

61.    Biegański    Antoni,    inż.-asyst    spół wod.    1887—1893

62.    Bielański Jan, st inż. kolei państwowej 1886    —

63.    Bielański    Roman,    c. k.    star.    inżynier    .    1878—1895

64.    Bielawski    Jan, inżynier    i właś. dóbr    .    1877 —

.    .    1898-1901

65.    Bielski Zygmunt, inżynier

66.    Bieńkowski Antoni, architekt ....    1880—1888

67.    Bieńkowski Feliks, inź. Wydz. krajów. 1877—1896f

68.    Biernacki Konstanty, inż. Wyd. krajów. 1891    —

11

6g. Biesiadzki Bronisław, st. inż. kol. pań. 1888—1895

70.    Biloński Edward, inż. kolei państwowej 1900    —

71.    Birgfellner Kornel, inż.-nsys. Wyd, kraj. 1878—1891 f

72.    Birnbaum Petachie, inspek. kol, państw.

1890-1891

. 1885—1890J

1889

1880-1889

1879-1880

. 1880-1882

1879—1882, 1895—1899

. . 1901

135.    Caspar August, inż. Wydz. kraj. . .    .    1878—1879

136.    Cech Franciszek, techn. kierów, przedsięb. 1897    —

137- Cegielski Stefan, właśc. dóbr i fabryki,

. . 1879-1882

1883-1886

1878-1883

1880-1887

. . 1887

162.    Citron Jakob, autoryzowany geometra ,    1895—1898

163.    Cordier Gustaw, c. k. urzęd. tech. telegr. 1878—1880

. . 1882-1899

1877

1879—1882, 1884—1900

80.    Blich Karol, praktykant budownictwa

81.    Blum Fryderyk, radca bud. c. k. st. inź.

minister, spraw wewn.......

82.    Blumrich Józef, inż. kolei państwowych 1884—1894

83.    BłaŻOWSki Leopold Sas, ins. kol. łuplcow. 1880—1.890

94.    BogUSZ Alfred, inżynier.....

95.    Bohosiewicz Andrzej, ad. masz. kol. pań 1901 •96. BohuSS Teofil, inżynief

97.    Bojarski Alfred, adj. urzęd. bud. miejsk. 1877—1878

98.    Bojarski Mikołaj, c. k. starsży inżynier .    1878—1994j

112.    Brochocki Aleksander, inż. Wydz kraj.

1878—1880, 1886-1896 130. Bukowski Karol, inżynier kolei państw. 1877—1893 13 1. Bukowski Wilh.Osorya, inż. kol. Tarn.-Lel. 1881—1883

132.    Buryan Stanisław, inżynier .

133.    Bykowski Juliusz, prof. Szk politechn. 1877—1898

134.    Bylina Mateusz Leon, inż. mechanik .    .    1894—1895

€.

144.    Chłopecki Hieronim,

145.    Chmielewski Zygmunt, as. wyź Szk. roln. 1900

146.    Cholewkiewicz Stanisław, inż.-el. kolei

Karola Ludwika

147.    Chołoniewski Stanisław, inżynier .    .    1877—1898

148.    Chorąży Władysław, tech. urz. bud. miejs 1877—1893

169.    Czarnek Władysław, inż. kolei państw. 1890—1896

170.    Czarnomski Zygmunt Maryan. inż kolei

państwowych .... 1886—1889, 1893—1897

171.    Czedziwoda Antoni, c. k. inż. elew. . 1878—1887

178.    Danek Jan, inż. kolei Karola Ludwika .    1883—1887f

179.    Darowski Bolesław Weryha, em. insp.

kolei państwowych

180.    Darowski Janusz, autoryzowany inż. cyw. 1877—1885f

187.    Dąbrowski Stanisław, asp. kol. Kar. L. 1879—1882

188.    Dedek Wacław, techn. dyr. cukrowni .    1897—1901

1893

1896—1900

1901

1877

1902

1894-1898

1890

1885—1896 1879—1899 1901—1902-f

1888

1880-1893 i-

1900

1887-1896

1896-1901

1883-1889

1898

1882-1898

1880—1893

1901

201

209.    Dulęba Henryk, inżynier......

210.    Dunka de Sajo Władysław, inż. kol państ.

211.    Dutczyński Kazimierz Witold, inż. dyre-

kcyi poczt i telegrafów .....

212.    Dutczyński Władysław, inż. kol. państw.

1879—1882, 1898-1800

1901

1877-1890, 1893    —

1896—1900

1893

1893

1877

1883-1895

1877—1880, 1882-1884 1877—1881

262.    Firganek Karol, st. inż. kolei państw. .    1886—1895

263.    Fischer Alfred de Fischering, inż.-elew

kolei Karola Ludwika

. . 1898

1878

1889

1903

1881—1890

1878

1878-1880

u 89. Demianowski Zygmunt, prof. Szk. lasow. "190. Dietze Julian, c. k. zarządca górniczy

191.    Dimant Mojżesz, asyst. bud. kol. państw.

192.    Długoszowski Bolesław, inżynier cywilny

193.    Dobrowolski Kazimierz Zenon, komisarz

kolei państwowych

u94. Dobrowolski Zygmunt, architekt .    .

195.    Dobrzyński Franciszek, docent Szk. poi.

196.    Dolański Józef, techn. urzęd. kolejowy .

197.    Doliński Jan, architekt......

198.    Domaizel Ernest, st. kom. bud. kol. państ.

199.    Domaszewicz Aleksander, inż i właść.

cegielni .    ..........

20O. Dominik Leopold, budowniczy

. Doms Robert, (czł. nadz.) właśc. kop. weg

202.    Dornwald Michał, fabrykant maszyn

203.    Doskowski Stanisław, c. k. kontr, techn

204.    Drahokoupil Jan, st. inż. namiestnictwa

205.    Drewnowski Ignacy, c. k. radca i insp.

kolei państwowych . . 1878—1895,

206.    Drozdowski Ludwik, st. inż. kol. państw.

207.    Dryliński Daniel, urz. techn. kol. Kar. L.

208.    Dujanowicz Teofil, c. k. starszy inżynier

1886—1899, 1882-1885

1900 1901

.213. Dutka Włodzimierz, adj. bud. masz. kol. państwowych .........

214.    Dutkowski Franciszek, c. k. st. inżynier

241.    Emiłewicz Piotr, (nadzw.) inżynier mag. 1902

242.    Endemann Stanisław, c. k. adj. górn. .

243.    Engelberg Jakób, c. k. st. inżynier .

244.    Engel Kazimierz, inź. Wydz. kraj. .

245.    Epier Karol Edward, (załóż.) em. inż. kol

państw...........

246.    Ertel Jan, c. k. geometra ewidencyjny

F.

255.    Festenburg Cezar, inż. kolei Albrechta

256.    Fiala Emil, chemik.......

257.    Fiedler Tadeusz, (człon. doż. od r. 1896)

1878—1885

264.    Fischer Alojzy, c. k. starszy inżynier .    1878—1896

276.    Furmankiewicz Stefan, inż. kol. państw. 1881—18927

Cjr.

277.    Gadomski Władysław, c k. inż. Dyrek.

poczt i telegrafów

278.    Gajewski Józef Edmund, rew. techn. mag. 1877

279.    Gajorski Władysław, c. k star. inżynier

i radca budownictwa.......

280.    Gamski Fraanciszek, przedsiębiorca .    .    1878—1899J

281.    Gargas Maciej, inż. kolei państwowych

1878—1887, 1893    —

282.    Gassner Henryk, inż. kolei Kar. Ludw. 1878—1888

283.    Gaweł Stanisław, c. k. starszy geometra 1895    —

284.    GąsiOfOWSki Kazimierz, dyr. kop. wosku

285.    Gdesz Roman, inżynier......

286.    Gębarowicz Teofil, inż. kol. państw. 1897

287.    Geppert Stanisław, inżynier powiatowy 288 Geringer Józef de Oedenburg, st. inż.

kolei państwowych.......

289.    Gering Franciszek, kontr, dróg i mostów

1884

1877—1897

1901

1882-1896

1879

1879-1882

1877

1877—1887

1890—1896

1883

1878

1878-1887+

1886

1887—1897

1877-1881

1878

1878—1896

1878

1900

1877—1881+

1901

1893—1900J ■

1901

1893—1899

1884

1878—1898

1882-1893

1893

1894

1877—1891

1900

1899

1877— 1886+

1878— 1883 1889—1898

1877

1879—1881

1888—1893

1895—1897

1878-1881

1899—1900

1878

1879—1880

1890

1896-1900

1891

1877

1877

1878—1897

1877-1881

1877-1887+

1900

1878—1881, 1896    —

. . 1897

1878    —

369.    Heidenreich Michał, inż. kol. arc. Albr. 1877—1881

370.    Heinrich Edward’ inż. kolei czerniowiec. 1879—1881

373.    Hellebrand Inocenty, st. inż. kol. państw. 1883

374.    Henisch Stanisław, urzędnik techniczny

kolei Karola Ludwika

1879—1880, 1901

. . 1878—1890’

388. Hingiei Emil, rewident kolei państwowych

1879-1885, 1893—1897

. . 1900

. . 1882-1884 . . 1877    —

395.    Holzer Ludwik, architekt

396.    Hołejko Michał, (założyciel) budowniczy 1877—1900

397.    Hołubowicz Kazimierz, architekt .    .

398.    Hora Adolf, inżynier kolei państwowych .    1886—1890-

399.    Hornung Jan Ferdyoand, inspektor rew.

1888

294- Geyer Gustaw st. iuspektor kolei państw.

1877—1881,

295.    Gielg Franciszek, inż. kolei państwowych

296.    Gilowski Karol, asyst, warszt, kol. państ.

297.    Glanz Józef, c. k lustr. gal. dóbr. skarb.

298.    Gleitzmann Józef, c. k. st. geometra .

299.    Gluziński Eugeniusz, c. k. adj. miern. .

300.    Głaczyński Maryan, st. insp. kol. państ

301.    Głowacki Justyn, insp. kolei państw. .

302.    Głowacki Justyn, prof. Szkoły przemysł.

303.    Gnoiński Wincenty, p. na Sejm i wł. dóbr

304.    Godfrejów Adolf, st. inż. kolei państw.

305.    Godfrejów Józef. inż. kolei Kar. Ludw.

306.    Godowski Władysław, architekt

307.    Godzieliński Seweryn, inż. powiatowy .

308.    Goebel Robert, mierniczy.....

309.    Goebel Karol, c. k. radca i em. insp. kel.

310.    Goerz Wacław, inż. kolei państwowych

311.    Goetz Aleksander, insp. kolei państw,

312.    Goldstein Joachim, inż. kotei państw.

313.    Golikowski Ferdynand, inż. elew kolei

Karola Ludwika........

3x4. Goliński Wojciech, st. komisarz bndowy kolei państwowych .    .    1878—1898,

315- Goltental Ludwik, (czł. hon. od r. 1899) zast. dyr. kraj. biura kol. 1877—1889.

316.    Gołaszewski Karol st. kom. kol. państ.

317.    Gołąb Franciszek, c. k. inżynier .    .    .

318.    Gomoliński Julian, starszy komisarz bud.

kolei państwowych........

319.    Gorajski Kazimierz, inżynier .    .    .    ,

320.    Gorczycki Cyprian, sekretarz fundacyi

hr. Skarbka..........

321.    Górecki Wincenty, radca bud. miejskiego

1877—1890,

322.    Gorgolewski Zygmunt, radca rządowy i

dyrektor Szkoły przemysłowej ....

323.    Górski Cezar, architekt......

324.    Górski Kazimierz, c. k. adjunkt budown.

325.    Gostkowski Alfons br. inż. i przeds. naft.

326.    Gostkowski Franciszek, st. inżynier kolei

Karola Ludwika........

327.    Gostkowski Jakób, inż.-elew kol. czerń.

328.    Gostkowski Kazimierz, inż.-el. kol. K. L.

329.    Gostkowski Roman br. (człon. hon. od

r. 1888), prof. Szkoły politechnicznej . 33°. Gozdowski Władysław, asyst. Szk. poi,

331.    Grabowski Henryk, inż. kolei państw. .

332.    Grabowski Jan, funkcyon. techn. przy

urzędzie budownictwa miejskiego

333.    Grabowski Julian, prof. inst. techn. przem. 334- Graf Leon, inżynier Rady powiatowej

1896-1898,

335.    Grega Wacław, inż. kolei państwowej

336.    Grein Alfred, inżynier.......

337.    Grekowicz Józef, inż. Wydziału krajów.

338.    Gruszecki Wincenty, c. k. zarządca salin

339.    Gryziecki Józef, inż. Wydziału krajowego

340.    Grzegorzewski Stanisław, st. inżynier

Wydziału krajowego.......

341.    Grzębski Edmund Bronisław, (załóż., czł.

dożyw, od r. 1895), prof. Szkoły realnej

342.    Grzybiński Jan, inż. kolei państwowych

343.    Grzymalski Pzotr, inż.-el. kolei Kar. L.

344.    Grzymalski Wacław, C. k. inżynier .    .

345.    Gubrynowicz Zdzisław, inż. kol. państw.

346.    Guertler Stanisław, st. inż. kolei państw. 1883

347.    Gumowski Józef, inż. Wydziału krajów. 1898

348.    Gustawicz Bronisław, prof. gimnazyalny

II.

349.    Hackbeit Floryan, c. k. elew ewidencyjny 1902    —

350.    Hackbeil Franciszek, inżynier cywilny .    1895—-1901

351.    Hajdukiewicz Władysław, asyst, muzeum

352.    Haleczko Józef, inż.-el. kol. Kar. Ludw. 1882—1893.

353.    Halicki Władysław, architekt ....    1879—1881

354.    Halinski Andrzej c k. adj. techn. kontr. 1897—1901

368.    Hawryszkiewicz Sylwester, c. k. radca

budownictwa

371.    Heinrich Korneli, c. k. starszy inżynier 1878—1888+

372.    Hejmba Karol, c. k. mierniczy . . . 1879—1882

1878—1885

.375. Heppè Edward, em. insp. kolei państw 1877—1901 + 37b. Herbst Artur, c. k. radca budownictwa .    1894—1901

390.    Hochberger Juliusz, dyr. urz. bud. miejsk. 1877

391.    Hochfełd Henryk, inżynier kolei państw. 1895

392.    Hoeschl Franciszek, inżynier kolei państw. 1896

393.    Hoff Maryan, c. k. inżynier .

1877-1886

. . 1878-1889

421.    Jachimowski Edmund Tytus, st. inżynier

426.    Jakcsz Ignacy, c. k. Radca górniczy .    1897—1900

42;. Jakimowicz Piotr, asyst. Szk. politechn. 1896—1897

428.    Jaklicz Adolf, asp. teehn. kol. Kar. L. 1882—1891

429.    Jakubowicz Ignacy, chemik ....    1880—1881

430.    Janelli Franciszek, profes. Szkoły realnej

. . 1897

1878-1896

454.    Jocher Adam, generał inżynieryi . .    . 1884_1892

455.    Jodłowski Stanisław, inż. Wydz. krajów. 1878    _

456.    Jordan Roman, technik .

457.    Juer Fryderyk, inżynier .

461.    Kacicki Hipolit, inż. kolei Warsz.-Wied. 1879—1880

462.    Kaczyński Leon, inżynier kolei państw. 1879    _

463.    Kador Julian, inżynier kolei państwowych 1879—1895

464.    Kaiser Stanisław Franciszek, ukończ, techn. J 882—1888

465.    Kakowski Stefan, (zał.) inżynier i przeds. 1877    _

466.    Kalkstein Stanisław, chemik cukrowni .    1897    _

467.    Kallay Fryderyk, dyrektor Szkoły przem. drzewnego

. . 1902    —

476. Karpuszko Seweryn, inż. Wydz. krajów. 1877_1887

477- Kasiewicz Adam, st. geometra ewidenc.

1877

. . 1891

1883—1887

1877—1897

. . 1883

403.    Horoszkiewicz Stanisław, inżynier cywil.

1878—1880,    1902    —

404.    Horwath Dyonizy, inż. Wydz. krajów. .    1892—1884

405.    Hoszowski Stanisław, inżynier-asyst kolei

Karola Ludwika

406.    Howorka Stanisław, inż. kol. Kar. Ludw. 1881—1882

407.    Hrycak Szymon, c. k. mierniczy .    .    .    1878—1881

408.    Hubel Ludwik, inżynier autoryzowany .    1877—1886

418.    Iskierski Wnhelm, inżynier cywilny. .    1877—1881

419.    Iszkowski Michał, st. inż. kolei państw. . 1884—1900

420.    Iszkowski Romuald, c. k. radca sekc.

Magistratu

J.

1878-1882, 1893—1896f

431.    Jankowski Jan, c. k. inspektor telegrafu 1878—1882

443.    JaSZCZUrOWSki Mieczysław, c. k. st. inż. 1883—1900

444.    JaSZCZUrOWSki Tadeusz, inżynier biura

wodociągowego miejskiego .

445.    Jawornik Kazimierz, inż.-adj. Wydz. kr. 1893—1897f

446.    Jaworowski Władysław, inżynier-asyst.

kolei Krarola Ludwika

447.    Jaworski Edward, inżynier bud. miejsk.

481.    Kaszyński Walery, c. k. elew mierniczy 1877—1878

482.    Katerla Eugeniusz, c, k. inżynier .    .    .    1900    _

483.    Katz Izydor, inżynier kolei państwowych 1896—1901J:

484.    Katz Joachim inż. kol. pans;. 1896—1897, 1900    _

485.    Kawącki Jan, adjunkt budown. miejskiego 1879 —1897

486.    Kempner Władysław, c. k. radca Rząd. 1878    —

487.    Kerekjarto Antoni, inż. kol. czerniwiec. 1882—1884

488.    Keler Emeryk, inżynier kolei państwow. 1887—1890

489.    Kessler Eugeniksz, inżynier Wydz. kraj. 1879    —

490.    Kędzierski Zygmunt, radca budownictwa

i inżynier cywilny........

491.    Kędzior Andrzej, dyrektor biura meliora-

racyjnego Wydziału krajowego .    .    .    1879    __

506.    KlimontówÎCZ Henryk, inż. Wydz. kraj. 1877—1885

507.    Klimowicz Alexander......

508.    Kłapkowski Władysław, (założyciel) prof.

Szkoły przemysłowej.......

509.    Kłębkowski Kazimierz, c. k. inspektor

technicznej kontroli skarbu .

. . 1896

555.    Kowalewski Aleksander, geom. ewidenc. 1883—1896

556.    Kowalski Jan,.........

557.    Kowalski Włodzimierz, inżynier-asystent

kolei Karola Ludwika......

1878—1886+

1899

. . 1900    —

573-    Krupka Włodzimierz, st inż. kol. państ. 1877    —

574-    Kruszelnicki Bolesław, inż. kolei państw. 1878—1892

575-    Krystyniacki Tadeusz, inżynier-elew ko

. . 1881-1882

• 1877-1882

581.    Krzyżanowski Kazimierz, architekt . . 1878_1896

582.    Krzyżanowski recte Martini Kazimierz.

autoryzowany inżynier cywilny .    .    .    1878—1885f

583, Krzyżanowski Mikełaj Dębno, autoryz. geometra cywilny .

1889

594. Kuelinel Artur, inżynier kolei państwow. 1898 595- Kuhn Adolf, architekt

1878

1878—1900

. . 1882—1888 1902

1878—1899

ow.

1879

1901

1877

1898

510.    Kłosowski Władysław, c. k. radca Dworu,

dyrektor kolei państwowych ....    1878—1896

511.    Kmicikiewicz Józef, inż. kol. Kar. Ludw 1879—1882+

5¹2.    Kobylański Tadeusz, inż. kolei państw. 1895    —

513 Koehler Edmund, koncesyon. budowniczy 1878—1886

514.    Koevess Artur, urz. techn. kol. Kar. L. 1879—1883

515.    Kofend Jan, inż.-asyst. koi. Kar. Ludw. 1885—1892

516.    Kofszyński Zygfryd, architekt .... 1877—1883

517.    Kohlhepp Andrzej, st. inż. kol. państw. 1878—1896

518.    Kohmann Stanisław, urz. techn. kol. K. L. 1878—1896

519.    Kohn Maurycy, inżynier kclei państwow.    1893    —

520.    Kojałowicz Edmund, inżynier przedsięb.    1896    —

521.    Kolassa Antoni, c. k. zarządca salin . . 1878—1881J*

522.    Kollek Jan, ukończony technik . . . 1877—1879

523.    Kołodziej Rudolf, inż. kol. Kar. Ludw. 1878—1887

524.    Komarzyński Teodor, st. inż. kol. państw. 1884—1885

525.    Komornicki Stanisław, właściciel dóbr

546.    Kostrakiewicz Włodzimierz Zborowski,

aspirant techniczny kolei Karola Ludwika 1884—1892

547.    Koszko Mikołaj, inżynier powiatowy . .    1879—1884

548.    Koszyk Stanisław, inżynier kolei państw. 1878—1887

57°* Kronstein Hipolit, urzędnik techniczny

kolei lwowsko-czerniowiecko-jasskiej . . 1878—18831*

571.    Krudysz Jan, inżynier Wydziału krajów.

572.    Krueger Aleksander, st. kom. budowy

koiei państw.

585.    Książek Karol, inżynier kolei państwow. 188v—1897

586.    Księżarski Felix, c. k. radca Namiestn. 1880—1884+

587.    Kubala Józef, asystent Szkoły politechn. 1902    _

588.    Kubalski Emil, inżynier kolei państwow. 1880—1892

589.    Kubecki Franciszek, inż. kolei Kar. L. 1878—1885

597.    Kuhn Juliusz, inżynier kolei Leluchowsk. 1878—1890+

598.    Kukurudza Jędrzej, c. k. inż. Namiestn. 1878—1880

599.    Kułakowski Kazimierz, inżynier fundacyi

hr. Skarbka

600.    Kułakowski Stanisław, dyr. biura kolej.

Wydz. kraj. .

601.    Kunowski Jan, inż.-el. kol. Kar. Ludw. 1877—1884+

606.    Kurzbauer Leon, urz. techn. kol. arc. Albr. 1881—1889

607.    Kusiba Sylwester, geometra cywilny .

608.    Kuszla Maxymilian, c. k. adjunkt bud

609.    Kuźmiński Leon, * inż.-adj. kolei państw. 1901

610.    Kwak Józef, inżynier cywilny

611.    Kwapniewski Jan, inżynier kol. państw

1878—1885, 1894—1896

612.    Kwiatkowski Jan, st. inż. kol. państw. 1886—1900

613.    Kwiatkowski Maryan, inż. Rady pow. 1882—1898

Ł.

614.    Lacek Henryk, c. k. adjunkt budownictwa 1902

615.    Lachner Fryderyk, prof. Szk. przemysł. 1900

616.    Landes Nathan, inżynier kolei państwow. 1891

617.    Landes Semuel, inżynier

1887-1888

1877-1881

1902

1887

1887-1898

1883—1897

1877— 1887

1878— 1888 1886—1889

1893—1895

1880—1883

1895—1897

1878

1877

1877—1880 1877-1886 1902    -

1883—1894

1895-18981-

1887—1899

1878-1885

1880

1888—1890, 1900

'679. Łopaciński Rafał, inżyn. Wydz krajów.

680. Łopatiak Jan, inżynier kolejowy .

«81. Łopatyński Józef, inżynier.....

682.    Łopuszański Jan, inżynier Wydz. kraj. 1900

683.    Łoziński Konrad, inżynier .

1888

726 Marciszewski Józef, st. inż. kol. państw. 1879

727.    Marcoin Tadeusz, inż. Tow. wzaj ubczp. 1881

728.    Marconi Leonard, profesor Szkoły poli

technicznej

. . 1877—1890f

655.    Lityński Leopold, (nadzwyczajny) właśc,

kopalni węgla.........

656.    Lodner Herman, inżynier kolei państw.

«57. Loebenstein Bertold, inż. kolei państw. 1889—1896

658.    Loebenstein Maurycy, inż. kolei państw.

1877—1880,    1901    -

659.    Loegler Antoni inżynier kolei pa»stowych ■660. Loegler Teodor, inżynier kolei państwow.

661.    Loew Gerson, st. inż. kol. Lwów.-Czerń.

662.    Loret Sydon Karol, inż. kolei transwers.

663.    Lorens Józef, mechanik......

664.    Lorsch Stanisław, c. k. adjunkt budown. 1898

Ł.

668.    Łaba Wiktor, st. inżynier kolei państw.

669.    Łapicki Jozef, st. inżynier kolei państw.

670.    Łapiński Jan, budawniczy.....

671.    Łaski Kazimierz, elew mierniczy .

672.    Łaszcz Tomasz, właściciel kopalni nafty '673- Łatkiewicz Julian, c. k. geometra ewid. «74. Latkowski Stanisław, inż. Wydz. kraj.

1884-1884,

675.    Łazarski Mieczysław dr, prof. Szk. poi.

676.    Łazowski Antoni, inżynier - mechanik

677.    Łempicki Jan, dyr. miejsk. biura techn.

678.    Łodziński Tomasz, inżynier kolei państw.

1896—1897f

1879-1894 1902 —

1898    -

V684. Łowczyński Franciszek, c. k. adj. bud. 1897—1900

685.    Łubieński Józef hr., inżynier cywilny .    1891    —

686.    Łukaszewicz Antoni, (załóż.) architekt . 1877—1887

687.    Łukaszewski Adam, naucz. Szk. górn. 1898—1900

688.    Łuniewski Jan Aleksander, inż. Wydz. kr. 1877—1881

689.    Łuskina Włodzimierz, inżynier mechanik 1879—1881

695.    Łyszkiewicz Stefan Szeliga, ieżynier i wł.

fabryki asfaltu

M.

696.    Machalski Henryk, emerytowany starszy

724 Marcinkiewicz Roman, inż. kol. państw. 1891—1896 723. Marciński Ferdynand, inż. kelci państw. 187(5—1896

. . 1877—1883, 1899—18991-729 Marie Franciszek, inżynier kolei państw. 1880—1900 730. Marki Adoli, inżynier .

731 Markowski Jan, inżynier kolei państwow. 1877—1888

742.    Matejko Adolf, c. k. adjunkt budownictwa 1877—1882

743.    Matejko Kazimierz, inż.-as. kol. Kar. L. 1880—1883

803.    Muennicll Tadeusz, prof. wyż Szk. przem.

1877—1889, 1891—1900+

. . 1877—1878

1878-1881

1901

. . 1877-1886

. . 1877—1881

. . 1897—1900

nisterstwa spraw wewnętrznych .    .    .    1889    —

859. Opolski Władysław, inżynier kolei parist. 1893—1896-

744- Mathias Franciszek, inżynier ....    1878—1888

775.    Mintzeles Marek, inżynier kolei państw. 1879—1901J

776.    Mises Artur, inżynier kolei państwowych 1877—1896

777.    Mises Emil, inżynier kolei państwowych 1886—1896

778.    Misiakiewicz Julian, inż. Wydz. krajów. 1894—1901

779.    Miszke Maksymilian, c. k. adjunkt górn. 1896—1900

785.    Moraczewski Jędrzej, el. techn. Wydz. kr. 1895—1898

786.    Moraczewski Maciej, c k. radca bud. 1881—1887

787.    Morawiecki Ignacy, przedsiębiorca bud. 1899—1902

788.    Morawiecki Konstanty, em. c. k. radca

budownictwa

804. Mustyanowicz Bolesław, (założyciel) inż.-elew kolei transwersalnej

805.    Mynarski Stanisław, inż. kolei Czerniow. 1878—1879f

811.    Nagórzański Teodor, starszy inżynier

kolei państwowych . . 1878—1886,    1897—1901f‘

812.    Nanowski Jan, inż.-elew kolei transwers. 1880—1887

813.    Nawarski Kazimierz, inżynier powiatowy

1878—1885,    1899    —

814.    Nawratil    Arnulf,    c. k.    st.    insp. przemysł.    1892    —

815.    Nechaj Ernest, c. k. radca górniczy .    .    1892—1900

816.    Negedło Ludwik, ukończony technik .    1877—1877

817.    Negrosz Karol, inżynier

818.    Nelken Sebastyan, inżynier kolei państw. 1882—1890

819.    Neuhoff Stefan, inżynier kolei państwow. 1887 —1900

820.    Niebieszczański Mieczysław, adj. bud.

kolei państwowych

821.    Niedziałkowski Janusz, dyr. bud miejsk    1888—1897

840.    Nowakowski Józef, zarządca górniczy .    1879—1886

841.    Nowakowski Seweryn, inż. Wydz. kraj. 1877—1901

842.    Nunberg Albert, c. k. inżynier, . .    .    1883—1887f

O.

843.    Obmiński Jan, inżynier cywilny . .    .    1878—1886

856.    Onyszkiewicz Jerzy Aleksander, c. k. in-

żynier górniczy .

857.    Opatowicz Dominik, c. k. radca budown. 1877—1900'

858.    Opolski Józef, c. k. starszy inżynier Mi-

86o. Orzechowski Alexander, chemik fabryki cukr.

866.    Ossowski Stefan, asystent Szkoły polit. 1900

867.    Ostaszkiewicz Antoni, kierownik mech.

1902

1900

1878—-1886t

1897

1896—1900

1893-1897

1877—1-8791-

1899

1877—1889

1878

1893—1897t

1891-1899

1879—1883 1886—1898f 1896-1897 1881-1890

1882-1886

. . 1885—1898

. . 1891-1898

. . 1879—1887f

1895

. . 1877—1890f

. . 1882

1901

1895—1902

1891—1893, 1901    —

969.    Rappaport Ludwik, st. inż. kol. państw. 1880    —

970.    Rappaport Maurycy, inż.-adj. kol. transw. 1883—1892

. . 1897—1900 86 [. Orzelski Juliusz, inżynier Wydziału kraj. 1892    —

862. Osiecimski Stanisław, inżynier cywilny . 1878 -— 663. Osostowicz Alexander, em. st. inż. kol. p. 1890 —

864.    Osostowicz Władysław, inż. kol. parist. 1896—1897

865.    Ossoliński Artur, inż.-as. kolei Kar. L. 1883—1885

oddziału cukrowni........

868.    Ostrejko Rafał, inżynier cywilny .

869.    Ostrowski Ferdynand, inżynier cywilny

870.    Ostrowski Jan. inżynier kolei państwow.

871.    Ostrowski Władysław, inżynier fabryki

872.    Ostrzeniewski Alexander Stanisław, inż. 873- Oziembłowski Jan, (założyciel) inżynier-

elew kolei Karola Ludwika ....

P.

874.    Paar Julian, c. k. inżynier.....

880.    Panenka Władysław, urz. techn. urz. bud.

88 r. Papée Stanisław, starszy inżynier kolei

państwowej...........

882.    Pappius Władysław, inżynier powiatowy

1893-1898, 1900

902.    Pietruski Maryan, st. inż. kolei państw. 1878

903.    Pietzsch Ferdynand, dyr. fabryki maszyn 1902

904.    Piętak Józef, c. k. urzędnik telegrafu

905.    Pfeiffer Eugeniusz, inżynier cywilny .

906.    Pilecki Julian, st. inżynier kolei państw.

907.    Pilecki Marceli, architekt......

908.    Pilecki Stanisław Szpicberg, inżynier bu

dowy kolei transwersalnej.....

918. Plinkiewicz Kazimierz, kier. fabr. mach. 1897 919- Plinkiewicz Stanisław, inżynier-asystent kolei Karola Ludwika .

920.    Płachciński Nikodem, architekt, profesor

Szkoły ślusarskiej .

921.    Płachecki Stefan, elew budown. miejsk. 1890—1898

932.    Porębski Gustaw, inżynier Rady powiat. 1894—1897

933.    Porębski Leon. chemik przy cukrowni .    1897—1900

934.    Porzycki Teofil, inżynier magistratu . .    1877—1890f

935- Poster Henryk, c. k. adjunkt budownictwa

954. PrzygOCki Józef, inż.-as. kolei Karola L. 1877—1877 955- Przystawski Władysław, komisarz budowy kolei państwowych......

956. Psarski Konstanty z Psar, inżynier c. k.

ministerstwa kolejowego......

963.    Radwan Wincenty, c. k. inżynier . .    .    1879—1882

964.    Radwański Ludwik, (członek honorowy

od roku 1895) inżynier cywilny .    .    .    1877—1901 j

965.    Rafałowski Tytus, inżynier kolei Czerń. 1878—1893

966.    Rakowicz Jan, prof. król. Szkoły bud.    1896    —

967.    Ramułt Ludwik, architekt i wł. dóbr .    1881    —

968.    Rappaport Józef, inżynier kolei państw.

. 1877

1880—1885,    1893—1900

. .    1885-1887

1898

1894— 1897f 1878—1889f

1900

1896—1896

1877—1878

1878

1879—1880

1901

pow.

1040.    Sawiczewski Kazimierz, inż. kolei państ.

1041.    Sauberberg Abraham, komisarz budowy

kolei państwowych........

1042.    Schaechter Wilhelm, (członek nadzwycz.) upoważniony budowniczy .

1879—1900f

1901

. . 1902 . .    1890

1877—1896, 1897—1899

1061.    Schüller Alfred, urzędnik techniczny kolei

Iwowsko-czerniowiecko-jasskiej ....    1877—1880

1062.    Schulz Jan, architekt . .    1878—1880, 1892—1897

1063.    Schulz Karol, architekt

1064.    Schwarz Fryderyk, c. k. adjunkt budown. 1877—1883

1069.    Seyfried Edward, inżynier kolei Czerniow. 1881—1885f

1070.    Sichrawa Franciszek, c. k. inżynier .    .    1879—1894f

1071.    Sidorowicz Kazimierz, inżynier magistr. 1898—1899

1072.    Siebauer Benedykt, insp. kolei państw.

1082.    Silberstein Szymon, inż-el. kol. transw.

1083.    Sinkiewicz Władysław, (założyciel) inż.-

kolei Karola Ludwika ......

1028.    Rymaszewski Adam, inżynier cywilny . 1878—1896f

1029.    Rypuszyński Janusz, inżynier cywilny . 1877—1900

1030.    Ryszkowski Seweryn, c.k. inżynier . . 1878—1891

1031.    Rzeczycki Antoni, c. k. adjunkt techni

czny kontroli Skarbu.....

1032.    Rzewuski Zygmunt Napoleon, inż.

1033.    Rzihek Ludwik, c. k. mierniczy .    .

s.

1034.    Sadłowski Władysław, architekt .

1035.    Salter Jakób, inżynier bud. kolei państw.

1036.    Salver Leon, inżynier-elew kol. Kar. L.

1037.    Sarę Józef, c. k. radca budownictwa .

1038.    Satke Władysław, ukończony technik

1039.    Sawicki Alexander, c. k. techn. kontr. Sk.

1891-1896 1901

. . 1901    —

IC43. Schayer Wilhelm, c. k. radca budownictwa 1877—1901+

1044.    Schein Franciszek, c. k. komisarz telcgr. 1879—1881

1045.    Scheurich Henryk de Schrankenstein, c.k.

geometra

1046.    Scilima Karol- inżynier cywilny .    .    .    1887—1891

1047.    Schleissteher Józef. inż. bud. kol. trans. 1882—1883

1048.    Schleycn Adolf Włodzimierz, inżynier

fabryki akumulatorów......

1049.    Schlcyen Hugo, współwłaściciel firmy

technicznej fabryki......

1050.    Schloss Goetz, inżynier ....

2051. Schloss Maxymilian, inżynier ....    1889—1896

1052.    Schmiedhausen Karol, budowniczy .    .    1883—189J

1053.    Schmidt Józef, cm. st. inż. kol. państw.

1878—1896

1897—1900

1878-1880

1883—1896

1886—1901

1896—1898

1882—1888 -877-1888

. . 1896

. . 1878—1899

. . 1896-1900

1887-18931-

>w.

189 o

1889—1897 1879—1901J 1877—1895

1898—1900

1877—1885

1878

1879-1881

1895

1877—1890

1993—1898

1896

1878-1890

1878—1892

1890—1893

1163.    Stroka Jan, inżynier budowy kolei .    .    1897—1900

1164.    Stroka Korneli, asystent budown. miejsk. 1897—1901

1169.    Strusiewicz Zygmunt, ref. spr.    robi.

w Wydz. kraj. .

1878-1882, 1897-1900

insp. kontr. Skarbu

urz.

p 1 obiercz

tech. kol. Czerń. 1877—1884f

urz.

. . 1884

1886-1889

1084.    Skawiński Leon, kom. bud. kol. państw.

1089.    Skotnicki Piotr, inżynier kolei państwow. 1882 —1891

1090.    Skowron Franciszek, c. k. inżynier .

1880-1882, 1883-1885,    1892-1894

1091.    Skowroński Emil, inż. domen i lasów .    1884—1889

1098.    Sladkowski Wacław, dyr. ruchu kol. K. L. 1879—1892

1099.    Slapa Artur, c. k. inżynier .

1100.    Slapa Karol, inźynier-asyst. kolei K. L. 1877—1882J

1101.    Sleżanowski Józef, inżynier cywilny .    1879—1882

1106.    Słoniński Władysław, st. inż. kol. Czerń. 1879—1891

1107.    Słotołowicz Franciszek, inż. kol. łupk. 1878—1879f

1108.    Słotwiński Konstanty, c. k. inżynier bu

dowy machin górniczych .

1109.    Słowik Marcin, inżynier kolei państwow. 1892—1898

1110.    Słuszkiewicz Władysł., c. k. inż. katastr. 1878—1897

1111.    Smereczyński Franciszek, inżynier .    .    1890    —

1112.    Smiałowski Eustachy, inżynier magistratu    1879    —

1113.    Smoleński Marceli, inżynier magistratu. 1885—1881f

1114.    Smoliński Karol, inżynier przedsiębiorca 1884—18911"

1115.    Sobolewski Felicyan, inż. kolei państw. 1883—1901 ii 16. Sobolewski Ludwik, inż. Wydz. kraj<

1125.    Sonulewicz Bonifacy, inż. kol. Czerniow. 1880—1886

1126.    Sopuch Rainer, inż.-as. kol. Jarosł.-Sokal 1882—1884

1127.    Sosnowski Józef, architekt ....

1128.    Soświński, Bronisław, c. k. geometra

1136.    Stadtmueller Karol, prof. Szk. techn.-prz. 1877—1884 1137- Stahl Henryk, c. k. st. radca budów.

1138.    Stankiewicz Ludwik, c. k. geometra

1139.    Stańkowski Jan, c. k. techn. kontr. Skarb. 1890

1140.    Stapf Adolf, architekt......

1141.    Staraniewicz Ignacy, c. k. geometra

1142.    Stawiarski Waleryan, inżynier. .    .

1143.    Stążkiewicz Franciszek, budowniczy

1144.    Steczkowski Józef, inż.-as. kol. Kar. L

1145.    Steczkowski Ludwik, inż. kolei państw

1146.    Steczkowski Waleryan, inż.-el. kol. K.L

i 147- Steifer Maryan, inżynier kolei państwow. 1884—1897

1148.    Steingraber Robert, st. inż. kol. państ. 1877    —

1149.    Stekel Henryk, kom. masz. kol. państw.

1890—1899, 1902    —

1150.    Stelzer Karol, inż. kolei państw. .    .    .    1880—1897

1151.    Stelzer Konstanty, st. inż. kolei państw. 1879—1898'f

1152.    Stepkiewicz Wojciech, c. k. inżynier .    1897—1900

1153.    Stipek Ludwik, inżyn.-elew kolei Kar. L. 1887—1890f

. . Ib9 ’—1895f

1170.    Stryjeński Tadeusz, architekt cywilny .    1892—lo97

1171.    Strzechowski Karol, urz. kol. Kar. Lud. J877—1881

1172.    Srzelbicki Antoni, c. k. sekr. Dyr. Skarbu 1878—1890

1173.    Strzelbicki Sylwcry, inż. Wydz. kraj. .    1887    —

1174.    Srzelecki Felix dr., prof. Szkoły polit. 1880—1883J

1175.    Strzelecki Henryk, em. dyr. Szkoły las. 1878-1895

1176.    Strzelecki Stanisław Oksza, c. k. radca

górniczy

1177.    Strzemczyk Juliusz, wł. fabryki .    . .    1887 — 1897

1178.    Stwiertnia Adolf, st. inż. kol. państw. 1888 — 1901

1179.    Stwiertnia Oskar, asyst. Szkoły politech. 1880 - 1883J

1180.    Stwiertnia Paweł, (zał.) inż. kol. państw. 1877—J 895

1187.    Świątkowski Antoni, (założyciel) c. k.

1877

1188.    Świecianowski Juliusz, architekt . . 1879—1883

1189.    Świeżawski Stanisław, c. k. nacz.

1888 —

1190.    Świątecki Jan, inż. kol. państw. .    . .    1882—1885

1191.    Świątnicki Antoni,

119²- Świtkowski Mieczysław, star. inżynier

Wydz. kraj.

1193.    Świtkowski Władysław, c. k. inżynier

1877-1883, 1884-18931

1200.    Szczepanik Jan, (nadzwycz. czl.) przed

siębiorca i wynalazca ......

1201.    Szczepanowski Stanisław, inż. poseł na

Sejm i do Rady państwa ,

1901

. . 1888—1900f

1887

1880-lw99

1882

1879

1878-1890

1881

1892-1897

1877—1896

1877

1877—1889f

1899

1224.    Teisseyre Henryk, st. ins. kol. państw

1225.    Teleżyński Alojzy, inż. kol. państw.

1226.    Teodorowicz Adam, dyr. gazown .    .

1227.    Teodorowicz Mieczysław, c. k. adj. bud. 1902

1228 Terlecki Alfons, inż. kol. Czerń. .    .

1896—1897

1896-1901

1877—1880

1877—1894

1878—18801-

1878— 1895t 1887—1902f

1879— 1895 j-

1877    —

1890

1877-1898

1883

1883-1887

1896

1890—1898

1896

1878-1878

1897

1885—1897

1895-1898

1878—1892

1896

1897-1900 1878-1895 1881—1882+

1253.    Tylko Józef Kazimierz, inż. bud. kol.

1254.    Tymiński Mikołaj, c. k. inżynier .    .

1255.    Tytz Karol, m-ern. melorac. .    . '.

. . 1877—1890 r

. . 1892-19011

1266.    Wagner Adolf, architekt

1267.    Wagner Herman, inżyn. kol. państw. . 1884—1896

1268.    Walewski Adam, inżyn kol. państw. . 1900    —

. . 1890-1893

. 1878—1885

. . 1877—1901

. . 1884-1887

. . 1895—1898

budów. miej.

1287. Wdówka Piotr, inż. kol. państw. .    .

1288. Weber Adolf .    .

1289 Wechsler Antoni, inż. kol. państw .    .    1890

1290.    Weinert Rudolf, (założyciel) inspieyent

telegr kolei Karola Ludwika ....

1291.    Weitl Klemens, inżynier kol. państw.

1292.    Weiss Adolf, architekt.....

1293.    Weiss Stanislaw, c. k. st. geom. ewid

1877—1892

1900

1886

1895—1897

1888—1881

1893-1898

1294.    Wejwoda Wacław, elew mierniczy .

1295.    Weg Salomon, inż.-asp. kolei państwow

1296.    Werber Antoni Maurycy, inżynier górniczy 1898—1901

1297.    Wesołowski Stanisław, ukończony techn. 1877—1881

1882—1890

1202.    Szczepanowski Stanislaw, st. inż. Wydz

krajowego.........

1208.    Szostakiewicz Ignacy, inż. elew. kol. K. L. 1887 — 1892

1209.    Szotowicz Józef, c. k. insp.....

1210.    Szporek Jan, inż,. adj. urz. budown. .

121 r. Szukiewicz Karol, c. k. radca Rządu i

wicedr. kol. państw........

12 12. Szulc de Szuîcer Stanisław, c. k. inż. 1900

1213.    Szulc Jan, architekt.....

1214.    Szurek Gustaw, st. inż. kol. państw.

1215.    Szutkowski Piotr, in;, asyst. kol. K. L. 1879—1884f

1216.    Szwabowicz Maryan, c. k. komis. góra. 1897—1900

1217.    Szyszkowski Władysław, dyr. oddziału

dróg. Wydz. kraj

T.

1218.    Tacreiter Józef, inż. kol. arc. Albrechta 1877—1892

1219.    Talaga Paweł, urz. kol. weg.-galic.

1220.    Talowski Teodor, prof. Szkoły politcch

1221.    Tarchalski Stanisław, c. k. zarządca matei

1222.    Tatarowicz Zdzisław, inż. cukrów. .

1223 Teimer Lucyan, c. k. geometr.

1877 1888

1229.    Terlecki Stefan, inż kol. państw.

1230.    Terlecki Wiktor, inżynier.....

1231 Thieberg Bernard, inż. kol. państw. .

1232.    Thullie Maxymilian, prof. Szkoły potit.

1233.    Timoftijewicz Julian, c. k. prof. Szkoły

przemysłowej.........

1234.    Tinz Henryk, st. inż. kol. państw.

1235.    Titz Władysław, inz. kol. państw.

1236.    Tobiczyk Jan Kanty, c. k st. ins. ewid. 1895

1237.    Toczyski Robert, geom. cywil. .    .

1238.    Toepfer Karol, c. k. st inż. 1880—1891, 1894—1896

1239.    Tołoczko Edward, inż. bud. miej.

1240.    Tomaszewski Władysław, c. k. starszy

geom ewid..........

1241.    Tomicki Józef, dyr. kol. elektr. miej.

1242 Torski Grzegorz, urz. mierniczy

1243.    Traczyk Joachim, c. k. inż. . . .

1244.    Treter Piotr, inżynier    . . . , .

1245.    Treter Stefan, c. k. adj. budown.

1246.    Tschirschnitz Wincenty, dyr. Szk. przem.

1247.    Tuczek Jaromir, rad Dworu i dyr. kol państ. 1888

1248.    Tuleja Józef, c. k. kontrolor gorzelń .

1249.    Turowicz Władysław, inż. bud miej.

1250.    Tuszyński Józef, inż. kol. państw. .

1251.    Tychowski Alexander, asyst. Szk. polit

1252.    Tylec Józef, starszy inżynier kol. państw

18.79-1888. 1892

1896-1896 1891 1883-1885

II.

1256.    Uderski Edward, inżynier cywilny .    .    1877—1896

1261.    Urbańczyk Franciszek, inż. Rady pow. 1877—1901

V.

1262. Veith J2n, budowniczy 126.3. Vetulani Franciszek, st inż. Wydz. kraj. 188 i —

1264.    viad V. A., inż. sekcyjny Ministerstwa 1885—1886

1265.    VOSS Konrad, inżynier

W.

1269.    Walewski Leon, st. inż kol. państw. .    1878 1900J*

1270.    Waltei Bolesław, inż. kol. państw. .    .    1886—1896

1271.    Walter Henryk, c. k. st. kom. górn

1272.    Walter Leonard, insp. kol. łupk. .    . .    1878—1889

1273.    Walz Józef Adolf, inż. kol. Kar. Ludw. lo78 —1887

1274.    Wang Julian, (czł. dożyw, od r. 1895) inż.    1882    —

1275.    Wang Wilhelm, c. k kontrolor gorzelń.    1896    —

1276.    Warchałowski    Leopold,    budowniczy .    1877—1894f

1277.    Warterasiewicz Michał, (założyciel) st.

inż. kol. państw.

1278.    Warzeszkiewicz Stanisław, inż. kol pań. 1878—1894 1279 Wasilewski Kazimierz, c. k. adj. budów. 1882-1889

1280.    Wasilewski Piotr, inż. biur. mel W. kr. 1885 —1889

1281.    Wasilewski Tadeusz, c. k. inżynier .    .    1881—1888

1282.    Wasilkiewicz Eugeniusz, inż. kol. pań.    1884    —

1283.    Wasylewski Bolesław, st. inż. kol pań.    1882    —

1284 Wawrykiewicz Edward, inżynier kolei

Warszawsko-Wiedeńskiej

1285.    Waydowicz Józef Leopold, c. k. starszy

radca górn. .

1286.    Wdowiszewski    Wincenty,    insp. urzędu

.    .    1879—1880,    1895—1899

1307.    Wierzbięta Julian, adj. urz. bud. miejsk. 1877—1889

1308.    Wierzbowski Stanisław, inż.-el. kol. K. L. 1877—1882

1309.    Wierzejski Adolf, (założyciel) urzędnik

techniczny kolei Drohobycz-Borysław .    1877—1881j

1310.    Wiktor Stefan, inżynier kolei państwow. 1900    —

1311.    Windakiewicz Edward, c. k. st. zarz. górn. 1890—1900

1312.    Winnicki Bronisław, inż..adj. Wydz. kr. 1902    —

i 3 i 3. Wisłocki Wiktor, c. k. st. inżynier .    .    1878—1885

1314. Wiszniewski Tadeusz, inż.-as. Wydz. kr. 1877—1884

1902

1878—1881, 1896-1900

1333.    Wollak Jan, inżynier kolei państwowych 1896—1900

1334.    Woli Bernard, inżynier kolei państwowych

1877—1881

1877-1882f

1902

1877—1896

1883—1886, 1891—1892

• . 1896—1897

. . 1881—1887

1878-1881f

13¹5- Wiśniewski Bonifacy Władysław, adj. budownictwa miejskiego......

1322.    Witkowski Władysław, inż.-el. kol. K. L. 1885—1893f

1323.    Witowski Włodzimierz, st. inż. kol. Czerń. 1878—1881

1324.    Wittek Rudolf, urz. techn. kol. Kar. U. 1882—1884

1325.    Włodarczyk Franciszek, c. k. insp. salin.

1878-1888, 1895-1898

¹335* Wolski Bertold, st. inż. kolei państwow.

1349.    Wulle Wilhelm, inżynier

1350.    Wurst Juliusz, mierniczy

1351.    Wychowski Albin, st. inż. kol. państw. 1878—1899J

135²- Wysocki Alfred, Odrowąż, inż. k. K. L. 1881—1884 1353* Wysocki Antoni, inżynier budown. .    .    1877—1893

1354* Wysocki Józef, inspektor kolei państwow.

1877—1890,    1894    —

1355- Wysocki Marek, inżynier kolei Dniestrz. 1878—1884

Y.

1356. Younga Adam, kierownik warstatów firmy Rychnowski........

Z.

1372.    Załęski Jan, starszy inżyn. kolei państw. 1878—1897f

1373.    Załoziecki Roman, docent Szkoły polit. 1887—1897

1374.    Zamojski Antoni, inż.-asyst. kol. Czerń. J878—1888f

1375.    Zaremba Michał, inż. kol. łupkowskiej . 1878—1885

1376.    Zaremba Szczęsny, inż. kol. łupkowsk. 1878—1881

1377.    Zarzycki Józef, inż. budów. miej. .    .    1897    —

1378.    Zawadzki Zygmunt, inżyn. warst, kol.

1379.    Zawiejski Jan, architekt

1380.    Zazula Albin, inż kol. państw. .    .    .    1886

1381.    Zbierzchowski Władysław, prof wyż.

Szkoły realnej .

1385. Zdanowicz Ludwik, inżynier górn. .    .    1896—1901f

138Ó. Zdobnicki Stanisław, c. k. st. inżynier    1886    _

1387.    Zeitleben Jan, inż. i właśc. kopalń .    .    1899    _

1399.    Ziobrowski Stanisław, prof. Szk. gimn. 1888 — 1892

1400.    Zipser Kazimierz, inżynier kolei państw. 1900    _

1401.    Złotnicki Maryan, inżynier przedsiębiorca

1878—1880, 1889—1896

1409    Żeleński Stanisław, c. k.    inżynier . .    1900    _

1410    Żmurko Józef, insp. kol.    państw. . .    1878—I892f

1411.    Żołyński Antoni,........

1412.    Żórawski Kazimierz, doc. Szk. politech. 1893—1896

1413.    Żychowicz Edmund, architekt . . . 1894—1898

1414.    Żygulski Franciszek, st.    inż, kol. państ.

1878—1892,    1896    —

Zestawił E. B. O.

TREŚĆ.

Strona

Przedmowa

E. B. G.

Towarzystwo ukończonych techników. E. B. G.

Towarzystwo politechniczne. E. B. G........

Statuty i regulamina. Stefan Ossowski.......

Reprezentacye i Oddziały Towarzystwa. K. E. Epier . Lokal I owarzystwa i personal biurowy. K. E. Epier. .

Fundusze Towarzystwa. K. E. Epier........

Stosunki z innymi towarzystwami. W. Żłochowski .

Odczyty. Dr. Jan Roszkowski.........

Komisye. L. Syroczyński..........

Wycieczki naukowe. I. Ross..........

Obchody. I. Ross.....

O 00 o

Ej Eo Ej

ej O

Wystawy. I. Ross.........

Konkursy. W. Żłochowski .    .    .

Zjazdy. Bolesław W. Darowski......

Biblioteka i czytelnia. Andrzej Kornelia. .

Czasopisma. Tadeusz Fiedler......

Wydawnictwa. E. B. G........

Słownictwo techniczne. Bolesław W. Darowski. Petycye i memoryały. L. Syroczyński .

Skład Wydziałów. E. B. G......

Członkowie Towarzystwa. E. B. G.

Spis członków. E. B. G........

47

48

49

53

54

61

64

69

73

83

85

Ważniejsze dostrzeżone omyłki druku.

Strona 3. wiersz 20. od dołu, zamiast: wypracować program

5. szpalta prawa, wiersz 3. od dołu, zamiast: 79 ma być 178

ma

być wypracowanie programu

CO 05 05

r-i    CO

posiedzenia, oraz ma być zgromadzenia i (172)

po wyrazie członków dodać Zarządu lub części

członków

ma

być (72)

CO . T-Î lO

y>

lewa,

18.

25. z góry,

16.

28.

zamiast : 14 ma być 15 Głównego ma 1901 1900

07 C7 Cl

30. »

w uwagach

11.

y>

“^7 Ot; Ot Ot

41.

51.

LO LO

CO

* 62.

64.

69.

72.

79.

81.

być Główny 1899 »    1899

» 12

po wyrazie marca dodać 7884 Imietnia »    1899

19

30. »

32.

7. od dołu,

17. »

1.    z góry,

28.    od dołu,

44. z góry,

ostatni 10. z góry,

5. od dołu,

2.    z góry,

Fundusz budowy domu z końcem r. 1897 zamiast:

szpalta prawa, lewa,

prawa,

lewa,

prawa,

lewa,

prawa,

konkursowy

zamiast: 25. maja ma być 25. stycznia 1899 po wyrazie paźdz. dodać 1899 zamiast : tarczowem ma być tarciowem » wyraz lub opuścić

zamiast: 1882 ma być 1883 1884

»    1885

Rawski, Wincenty ma być Rawski Wincenty, 2 ]'2 ma być ]f2 mechaniczną ma być chemiczną Wydziału Głównego ma

20 ma być 21 1899    »

być Zarządu

1896    »

1890

1897

po wyrazie Lwowie dodać (1889) zamiast: 2. lutego ma być 5. lutego

699-17 K. ma być 1398-34 K. 14939-28 K.

1614-22 K.

1895

» 1897

87.    1. p. 235 członek honorowy, zamiast: od r. 1895 ma być od r. 1894

od r. 1894

13939-28 K. 1614-32 K.

od r. 1895

CC CO 00 GO

00 Ot t—ł CO

* 269

349 zamiast: Hackbeit ma być Hackbeil

» —1890

414

» » 964

718 członek honorowy, zamiast: od r. 1888 ma być od r. 1892

od r. 1895

» od r. 1894

"•"■"■■J-

*

,am-

&

I

w

$

3 o

t ■

/

KS

% ■

i <>

f-Z z

N3

r ✓

x

i'

il

/

V

i®

.

*

■

\

.

* ;

■

>te

mmmmmm

pJHH

pëil

mmmmm

rag

v£ te^teCjtete

ÆJw^v

MMM&-

v ' / NaUf'7. T"'■ • f,‘ ' ( V

I wj;?

‘ÿ ; <

■sp*

s«Raf.

' fi

:;;ŁM

■r^i

g.

■■.7

MUiss

PPffP WœMffl

■'T

3|gppM

tà IM ■»'■ï&m:

W;M:t&£Ś

HmJLhk

■ń%ś

mmSSÊÊ

■te/ ®

If ;

MÄ® ■fispps'

; fÄWiM Ä

HH

Ifss

1*1

,'-A‘v

te'/

mm

ilfi

Ä1I

k:

SSŚ®;

JJk-M

,v^

r«q-?sł

m.

TV /

^XX^teWV^v^ś

IW''-«

&ici|

«MlftlWî

iï

ftîC

te

fSY3ti]

nSDsiii

sV:^vf

JMJ

fi-iCtkï:

7j

Wmà

tlÄS

/.

• .,, . '. » ‘.jS

■Mi

Sk

■X;

te-'"'3:

Ä : :<S>

“S

$îr

mm.

w&Mm

. .-w-mP

■V'

Mt

- ' ïMèêêMm

1«

mm

mmI

si

■3

MM.:

S&ï

m Wm

§Sw

V ,/V^>

^Jp

j; ’

/ \:

SÄWÄi

^»«1

mm

€<■ .»

® #1« Stete«

Ä1 ■

mmw.

îi'ï|f(Aj');d-5

rSfc.Vî

\ li:SM

r.:

K-i.

Wf!

TO

yîii 83

I fl

■■ ■ .:Æ

■Mt Ty\w'-'‘vC >ÛK •]

i : •Cr^&l

>. s

V,¹’

p;f|

Wsi

si

kw». v, ^ y<ęmĘĘM

. f/t ■'M:ikkÆ,' 'SîftS -' - : -;-: |

1 - , /S

WÀt,' 7>/    ",K’

te i 5Ï>,

i*l

T)i;

sS®

yïctev

m

ôv

W., ; ; .

m.

v^y

I,r- ■ -■

, g J!

teV/Vi

mm

Æmm

-i .

';Tv'

«ff»

!

,,r

H^^9|

0çy£p

[.!

£??•.(

Mi

M#'

T«

WM

f «Jne

if§§

7V^j

pT'-J>s p~v > Ly w ^ ^ \ v^VW-'- ✓x/XjS V^tM) -tiis vi 'COD\7 Y\ •■Ç7 WO ■ • \ /

mMmSUmmhmrnv

£

\£fo

Jjfc

$(&■*

Mf#

SIÄ:«

VV

«

lit 1

i£*sîrPS/>St>:<Çi£^.!^

'':Æè^:MÆ

'

€WiS

ü®®

WZ

m fl

afe>

«

"KU

5SÎ

s

ry^V^’->^s:

./Mslr

wv \ N-s*» Stt*—!:ö;?L5t**Yv4

.;y:

A?fö>vr!&-.x

p

lYPl

/f'

*&•

PÄvS^wJtNlV

wÄ<jyw /i.

S§J&8$

’/■*

m

SWtâ

Ł*.

ü:;\

): X

!Sî@®8ÉE^®iÈa!

mm

iàr&E

1

w*- '. : nWT/.TsSy W'

Ł. . > '_• \ZJ J . . • V V \A.kJ. .)

1

wm&MM

vW .A: • VV >-«■•'' RV

'

p!jl8l^

r • I ,

£

w

tf. ir v V • -) L • i T L*f VA

?î

tf

I

ÄI

V iui^v v]l j1/ Jj^hA7>/!y*, «'V? ,^fl^vÂV:!ôv'-jft

ï wm.

m. m

'^•^■^'"iKi'i^ fit ’

A

mmmP*-

m

>p

-

..

îüi

Vxąa.: : :CTSS-

:SS

«

m

M®»

\ç-f

P

:■;

ÿ.-

“V:

I

’iC-'M

;/.

H

V

S-A r- Vv-vCr ^/y yvma\ ■Hy-.-o V ,*■*/■ V

IPÂBii

&

mâ

M

m

2feç ■

& ■ flWrA Ç.<

ÎN

4,^0

l:(t©

:.?Â-;4Sf:

» ;<‘S J

Y'

iü

1ÄP^

ß

SKÂÎ

. Àfe^.fTV/v-. 7/j

f W/J V.V jL-v. •> Vrf

MIMi

:^;.Vj

mWm

É

(i? yvrt^rtV^vt .;cM v^fc

■- L**H yOsOVW -Vrt jALi-Wyj y : :

-:    vä^TÄ,

Sa

WÊ

r£:m§&

1Qhî?J y.'cero. o vu

•■.■v^u

• \

üi

Wü

Mg

Ay /î^vyîN;' ■.

f;.«

H. .M ^    . cjvvj

■Tfiÿ&nr-Mcî '. ■ ?!v rvj>t-vS^ 3T\v>0JnT\\Ai- ,

L.’    '■;

&

Ä

i

¹

>ty: tyy

,.i-Ag i.yg^yiÇvArf

?WM OTÂaM

r.-.;'

v-

'•çr-o

«

m

«MICf

iæla

POLITECHNIKA KRAKOWSKA BIBLIOTEKA GŁÓWNA

111

L. inw.

28684

_:dn. /am. 480/55 20.000

■■

:v|

Biblioteka Politechniki Krakowskiej