i, *

<f

fc

*•

l*l*i

■«*    ■' a v , .J • ' y

%• * * •>- | ■ >

•    '    I i •• - -■

* * v' a •

f.

S*'

-T

H&

s f $. '.im

û>

*• -

sr.

■*

«v*

:■ JV. a

ûg Y**~*

'■%:■ „>'■* ■    V * -tes *

>    '    y V< t \

Lm; ÂVi#

à'

rw

S:

’l

«à.

■é-n*

%«•...

. % •*

g?-;

ł~

ü®

'*4,

¥4 -*i&

,-V"* ",; • v

:«vJÉÉs»t ’-î*.

%# ÜF^î .«k

jf;

''7

•>

my

*r> * ,

•**

*i

*&• -a

•>>/ *

**■*& A*

#: Sé <f»

v*: £*

'4

jj^ySjr

"V ' m

m

S    *S* ...... a

>*

'm

*.

ra

K,

<►;

4'^

».

fti

rr

V ■ ,1

•    •■ Vwy >**

4.'

!**•<

■V

#■

■f , S\

r «a

r:

i\

:*.'. ."•l_

'71

'■>.

r.*

[»

**2

.*

u.

r|

Si,"

•*a

ta

jtog

V-

NJ

i*..:

py.'j

Ü?

oE

[k

*₍

T-

mS&A

SS» ■ •'Jett    •• • -

B^'    •

c '

V

.

\

■

.*.

V

4

. * »

«V

j

♦v

Biblioteka Politechniki Krakowskiej

00000231544

Hy*

.

.

i

y

.

a

.

»

i

f

t

»,

■* ■ -

*

-1 î- -,

\

v

z

{

**

5

: y-

i

¹

/

/

SŁOWNIK

i*    *

•*

A' <■ *

JĘZYKA POLSKIEGO

PRZEZ

M. SAMUELA BOGUMIŁA LINDE.

WYDANIE DRUGIE, POPRAWNE I POMNOŻONE

STARANIEM I NAKŁADEM

ZAKŁADU (NARODOWEGO IMIENIA OSSOLIŃSKICH.

Tom IV.

LWÓW

W DRUKARNI ZAKŁADU OSSOLIŃSKICH.

- -"*Ń

1 85 8.

O

'T.

*

-f

lO'

[K-

X

s

<

V

-"-£y

Lü

n

Czytać dawne języki, i obce rozumieć Dobrze jest; lecz ojczysty trzeba naprzód umieć.

Dmoch. Szt. Rym. 47.

r -

/

%

*

I

-O

f

O

i

i

XciC-V '■%/l

n Wib°

O-

JAŚNIE OŚWIECONEMU SIĄZĘCIU JMCI

.J

CZARTORYSKIEMU,

TAJNEMU KONSYLIARZOWI JEGO IMPERATORSKIEJ MOŚCI WSZECH ROSSYJ, SENATOROWI PAŃSTWA, CZŁONKOWI RADY MONARSZEJ I RZĄDU GŁÓWNEGO SZKÓŁ, KURATOROWI UNIWERSYTETU WILEŃSKIEGO i jego WYDZIAŁU, ORDERÓW Ś. ANNY I Ś. JANA JEROZOLIMITAŃSK1EGO KAWALEROWI,

I T. D.

.

■

Ą

I

■

■-

)

j

*

«

\

li

-

#

•V

.

*

m

/

ly

Zaszczycając Imieniem Jaśnie Oświeconej Waszej Xiażęcej Mości nowy ten Tom Słownika Polskiego, korzystam z udzielonego mi łaskawie od Niego pozwolenia, żebym z tym większą dla mnie chlubą przyznał się do osobistego długu wdzięczności Temuy w Którym nauki doskonałego znawcę, opiekuna i rozkrzewiciela znajdują.

Nie tyle mię trwoiyła nadzwyczajna usilność i praca potrzebna do układu całego dzieła, ile ogromność w wydaniu go nakładów. Uprzątnęła tę obawę dobroczynność Wysokiego Domu Jaśnie Oświeconej Waszej Xiazecéj Mości; z rąk i za przyczyną Jego zyskałem hojny od Wielkiego Monarchy zasiłek; uprzedziła go szczodrobliwie ręka Jaśnie Oświeconego Xiazecia Jmci Generała Ziem Podolskich. Dwa te obfite źródła zapełniły prawie połowę kosztów, i ośmieliły mię puścić się w zawód, dla prywatnego pisarza bezprzykładny.

Nowy jeszcze na mnie wkłada obowiązek dla Jaśnie Oświeconej Waszej Xiazecéj Mości, zwrócona za sprawą Jego uwaga na to moje dzieło w obszernćm Państwie, którego pełen ludz-

kości Monarcha, używa najświeilejszych i najznakomitszych Mężów do rozmnożenia w obszernych swoich krainach cywilizacyi i nauk ; w którym J. 0. Wasza Xiazeca Mość, przy najwainiejszych zatrudnieniach rządowych, uniwersytet ze szkołami od niego zawisłemi, oddany Jego wysokiej opiece i staranności, przyprowadziłeś do tego szczytu sławy, o który się inne dopiero ubiegają; gdzie się codzień jawniej okazuje, ie młodzieży Polskiej, mającej na czele cdukacyi swojej wybór mężów światłem, nauką i dostojeńslwy najznamienitszych, nie schodzi ani na talentach, ani na ochocie do ukształcenia się na ludzi tue wszystkich stosunkach zdatnych, na wysokie względy zasługujących, ród swój zdobiących.

Oby i ta praca moja, obejmująca zbiór nie tylko ojczystej naszej mowy, z dawnych i teraźniejszych pisarzów zebrany, ale nadto pobratymczych naszemu języków, azotem dążąca do wzajemnego ich ku sobie zbliżenia, i tak bogactwa jak zaszczyty w jednym odkryte, rozciągająca na wszystkie; oby mówię to dzieło moje skutkiem okazało, ze nie jest niegodnym odebranych chlubnych dowodów nadzwyczajnego zaufania tue mnie położonego, że warte jest zdobić, się Imionami najzacniejszych Osób, ze odpowiada choć w części, oczekiwaniu o nim powziętemu.

Łaskawe zezwolenie J. 0. Waszej Xiazecej Mości, na zaszczycenie Tomu tego Jego Wysokiem Imieniem, a przytém pochlebne i zachęcające zdanie Jego o nim, zapewnia mnie o użyteczności przedsięwzięcia mojego, oraz powiększa liczbę obotviqzkôw wdzięczności i najgłębszego uszanowania, których caUm życiem dopełniać będę, jako

Jaśnie Oświeconej Waszej Xiazecej Mości

w Warszawie, w Miesiącu Styczniu 1811 roku.

najniższy sługa

LINDE.

Siownik Lindego wyd. 3. Tom IV.

' .

h .

/

\

\

/

I

/

<

«

*

t

DALSZY CliVG PRENUMERANTÓW.

Najjaśniejszy Król Saski, Niążę Warszawski.

Jan Buczyński Translator Senatu w Petersburgu. Ignacy Byczkowski.

A. Czapski Dyrekt. Polic. Krakowskiej.

X. J. Gorczyczewski Rektor Lic. Poznańskiego. Hieronim Gzowski.

Stanisław Potocki Prez. Rady Stanu, General. Kommend. Korpusów kadeckich, dla Korpusu Kaliskiego i Chełmińskiego.

Liceum Poznańskie.

Bada Stanu Xiestwa Warszawskiego.

Ludwik Kropiński Pułkownik, Członek Akadem. Wi- Ignacy Radoliński Poseł Wałecki.

Marszałek Sczytt.

Liceum Sejneńskie.

Soermann Patrycyusz w Gdańsku. Jan Hrabia Tarnowski.

leńskiej i Warszawskiej.

Józef Matkowski.

Malewski Sekretarz Uniw. Wileńskiego.

Ignacy z Rząśni Ostrowski.

Zachert Kupiec w Gdańsku.

Alexander Potocki Minister Policyi Xiestwa War- Leon Worcell Tajny Konsyliarz i Senator w Rossyi. szawskiego.

-/

‘

>

K

1

| Mi-, *

.

'

y

»

- \

'

*.*

'

>

P.

P litera szesnasta alfabetu. Łacińskiego; u Greków nazwana Pi, Ti. Kras. Zb. 2, 301. — J. Kchan. dwoje P rozróżnia ; jedno bez kreski, jako lup, łupu ; drugie z kréskaL ; lup', wątp'; nad ostatnim Gorn. daszek kładzie. Now. Char., bcrê accentuire p' enthält ein verborgenes Jota i in ft#, b«S ft#, bep fernem giertonen bentli# jeigt: wątp , wątpicie ; lup’, łupicie. — §. P in derivandis ex exteris vocibus locum obtinet extraneae literae f:

udami a brzuchem, pachwiny, bie ©#enfell)öf!len, JIM* f#en bem ©#enfel unb bem Uuterleibe. Brodzi Polifem śrzodkiem morza, a pach mu woda nie dochodzi. A. Kchan. 83. Śnieg upad/ do pachy. Pot. Jow. 2, 4. — $. 2) Transi. Pacha, wybrzeże, zatok, ber 90?eerbufen. Achaja z pachą Malejską. Fallis. FI. 135. — Wewnątrz sztuk obwodowych ko/a porobić trzeba pachy dla ramion. Solsk. Arch. 83. t. j. dziury, fugi, dołki, bic gugen tttt 3îa» befranje ober tn ben geigen, worin bie ©pei#en ft|sen. — §. Pachy w budowaniu, alae, pteroma. Cn. Th., ©eiten« geMube, ginget etîteê ^atlafteS. Pacha, po/owa sąsieku, przedzielona od drugiej przez klepisko. Skarb, bie iBatt* fenfeite, Sanfenfjalfte in ber ©#enne. — *§. Puszcze te juz są nadpustosza/e przez wyrąbanie pachów i inszych leśnych towarów. Vol. Leg. 4, 127.? (cf. pachma).

Lat. flamma\ Ross. iLiaMfl, płomień; Lat. flavus ; Bob. pławy, płowy. — §. P —, litera haec addititia sae-pissime in derivatione verborum, n. p. łkać, płakać; łazić, płazić sie ; łatki, płatki ; łona, płonąć.

P. abbreviatio, §. a) P«Pan. P. P. «Panowie, albo też Państwo, n. p. Rezydencya P. P. Kasztelaństwa. Gaz.

Nar. 1, 256. — J. M. P. «Jego Mość Pan. I. M. P. P. »

Ichmość Panowie. — b) P. R. S. « prześwietne Rzeczy- 1. PACHAC, a/, a, cz. niedok., spachać dok. ; Boh. pachati ; pospolitej stany. — §. c) ś. p. « świetej pamięci.

P', ob. Pi.

źle broić, 23ofeö ftiften, anftiften. Dokąd Panie, ludzie niecnoty wszelkie pachając, Na twoje sądy nie dbając, Chlubić się będą ze złości? Ryb. Ps. 185. W rozkoszach leżąc, na to się cale chowali, Aby co jedno chcą pachali. Ryb. Ps. 140. Czemu szalony iman być nie PA - , pro po-, w niektórych składanych słowach: parów,    ma, póki czego gorszego nie spacha ! Gorn. WY. P 2.

padół, pacześ, pagórek, paklepie, paręka, poręka, pa-    Te wszystkie z/ości spachali obywatele ziemi, i spluga-

ręcz, poręcz, Boh. pa-; cf. Eccl. naryóaio, noryC.iaio    wili ją. 1 Leop. Levit. 18, 27. Chodzili we wszystkich

pogubić.    grzechach Jeroboamowych , które on spacha/. 1 Leop. 4

PACA, y, z., z Niem. bie ÇatfdjlC, deszczułka podługowata    Reg. 17,22. Okrutnicy nie przychodzą do starości; kiedy

wazka, mająca z jednej strony rękojeść; tej używa mu-    najbardziej poczynają dziwy pachać, tedy ich bóg strąca,

larz do wyrównywania wapna narzuconego na mur do    Dambr. 64. (Slov. pdcham patro; Croat. pachiti * prze-

wyprawy. Magier. Mskr. (distng. Sorab. 1. paza « pieniądz,    szkadzać, ob. Pak, spaczyć; Croat. pachatisze « wmieszać

Ger. dît $a£en).    się; Rag. pahati inhaler e, ob. Pachać, ob. Puchać).

PACANÓW, a, m., miasto w Sandomirskim. Dykc. _Geogr.    2. PACHAC cz. niedok.; Ross. naxaTb, namy, Bcnaxan»,

2, 254, eine ©tobt im ©aubonurif#en. Prov. W Paca-    BcnaxuBaTb; orać, cf. pchnąć, pflügen, acîern; (Ross.

nowie kozy kują.    .    naxapb; Eccl. naxoTHHK’B rolnik, naxaTHufi rolniczy; na-

*PACH, u, m., zapach, wonią, ber 2Bol)lgeru#, ber ©ern#;    inna, orne pole, cf. pasza; cf. Ross. naxiaib mas/o ro-

Boh. puch; (Rag. pah exhalatio, ob. Puchać). Żaden    bić; Carn. pahniti « sturkać; paham « tupam).

pach wdzięczny, żadna rozkosz już mi nie jest miła. Prot. pańskich ziemi nie ma nikt zakupować, ani na lato ku Lont. A 4.    pachaniu najmować bez woli pana. Stał. łAt. 304.

PACHA, y, z, (cf. Ross. nax'b słabizna); §. 1 a) pacha u PACHAĆ, ał, a, cz. niedok., Pachnąć jedntl., węchem do-człowieka, podpasze, bie $ol)le unter ber 2l#fel, bie 21#* fel&ityle, (bie u#fe); Boh. pażdj ala, axilla, cf. pazucha; (cf. paźe cała ręka, ramię); Slov. pazucha, pazdi ; Sorab. 1. et 2. paża, (cf. Ger. ühlfett); Carn. pajstecha , pasduhe, podpasduhi ; Ross. n04MbmiKa ; (cf. naxb słabizna; naxßa podogoniowy rzemień). Dołki pod pachami, alae. Perz.

Cyr. 20. Smród z potu pod pachami, (ob. Park, par-kot). Pod pachą co nosić, unter bem 2lrme tragen. Nie bierze kapelusza na głowę, lecz pod pachy kładzie. Zab.

12, 69. (chapeau-bas). Na coż to nieść pod pachą, co g/owy ozdobą! Zab. 12, 70. — b) Pachy, dołki między

«Mta kk,

P A.

Ludzi

chodzić, węszyć, de animalibus, equis, cf. opąchać ; (Rag. pahati inhalare, exhalare; Boh. puch « ‘pach, wonią; ob. Puchać); mitteru, rie#en, berie#en, (cf. popąchać się). Stadnika trzeba wprzód klaczom ukazywać tylko; i dać pachać. Bipp. 18. Jeleń, gdy najdzie węża w jamie pą-chaniem nosa, wyciąga go i pożera. Spicz. 142. Niedźwiedź leżącemu na ziemi pachnął około ust. Ezop. 37. Pąchają się szkapy, efferantur invicem equi. Cn. Th. wąchają się. Włod. Konia strzeż, aby sobie rany nie pą-chał, ani gębą dotykał. Cresc. 684.—Wieczór po mieście biegają, A jak psi głodni pąchają. Ryb. Ps. 111.

14

PAGHARZYNA-PACHNĄC.

, PACHOŁ - PACHOLĘ.

(Strafe. Przełamanie prawa tego gardłem pachnie. Wad. Dan. 140. Ta sztuczka, jeżeli nie gardłem, to przynajmniej kajdanami pachnie. Teat. 1. b, 85. Wcale piękny zamysł, alboż nie wiesz, czym to pachnie? Teat. 9. b, 50. Herezya ta piekłem pachnie. Birk. Exorb. D. Skryta mowa czymsi niedobrym pachnie. Gorn. Dw. 500. Nie sztychem, punctatim. Mącz., pchnieniem, ob. Pchnąć, mit małym jednak ta sprawa pachnie zawodem. Otw. Ow. ber <Spif$e, mtt entern ©ti#e, fte#enb. Confodere vulneribus, ukłóć kogo sztychem abo pachmie zabić. Mącz. Fodere stimulis, pachmie bić. iL; (oppos. ‘siekmie).

PACHNA , y, i., imię, Paschalia. Jabi. Her.

PACHNĄĆ, pachnął, pachnęli, pachnie intrans. jedntl.; Boh.

wietrzą, opąchają, fte Wittem ïterum. Podał ich bóg w zmysł błądzący, iże pąchali to, co nie przystało. Gil. Post. 189 b, ob. Pachać 1.

TACHARZYNA, Pęcherzyna, Pęcherz qu. v.

PACHMA, y, m., leśny Bóg. Jabł. Ez. 221. ber SBalbgott; (ef. pachy, leśne towary, sub pacha). ‘PACHMIE adverb.,

mu

577. Takie zdobywanie szubienicą pachnie. Mb. z Woj:

17. Między jego żartami są drugie, co szubienicą bardzo pachną. Gorn. Dw. 218.— Olet malitiam, *źrzy mu z oczu złość, szubienicą pachnie. Mącz. — b) Pachnie mu co, oskomę ma na co, zęby na co ostrzy, er bat pachnauti ; Vind. difhat, duch od febe dat.(cf. dyszeć,    Slppetit, Verlangen banta#. Aurum huic olet, pachnie

cf. duch, zaduch), difhim, difhezh biti, dehniti, (cf.    złoto, łakomy na zysk. Mącz. Ociec się ma warować,

tchnąć); Garn. dishâti, dishim, dushim, duham ; Croat.    aby syna nie zlecał takiemu, któremuby pędwika pachnę-

dishati, dishim, (cf. passim putesco) ; Bosn. mirisiti, vo-    ła. Glicz. Wych. L 8 b. (gamratowi, fryjerzowi, kobie-

gnati, (cf. woniać; Bosn. pahati 1. olere, 2. pahati, pi-    carzowi). — §. 2*) Activ. Pachnąć» woniać, powonić,

hati, odihivati exhalare) ; Rag. pàhati, zapahîvati; Boss.    bur# bert ©eru# empftnben , rie#en. Co widzimy, słyszymy,

naxHyTb; §. 1 a) zapach wydawać, wonią wydawać, wo-    czujemy, pachniemy, smakujemy, dziełem to natury. Krup.

nieć, einen ©eru# non ft# geben, rte#cn. Mocno pachnąć    5, 134.

Pochodź, pach, zapach, pachać, popąchać, spąchać ;

Boh. ćpjm, ćpjti. Mocno pachnący Boh. ćpawy. Pachnący,

Slav. mirishao; Ross. naxyniS; Eccl. mactuti», MvpoTOUH- cf. puch, puchać. bhh, MypoyxaHHHÎi. Dobrze pachnąć, wonnym być, PAĆHOŁ, a, m., zgrubiałe: » otrok, chłop, etn Sferl. Znać, Ross. ójiaroBOHHTb; Eccl. bohhk) 40Ópt, ójaroBOHCTByio,    że ma w co dufać, kiedy tak dobry pachoł. Teat. 10,

(bohhk) 3Jrfc śmierdzę). Balsam pachniący, gatunek maści    12. ‘PACHOLARZ, a, m., dedign. pachoł, ein Iteberlt#er

z łagodnie pachniącemi medykamentami zmieszany. Krup.    ^erl. Uważaj te niecnoty pacholarzów owych, Co patrzą

5, 309. Pachniątszy comparât., wonniejszy, ntefir rte#enb,    cudzych żonek. Klon.    Wor. 58.    PACHOLĄTKO, a, n.,

TOO{/lrte#enber. Mięta czerwona listu ostrzejszego i pa-    dem. ; Boh. pacholatko    puellus ;    Slov. pacholśtko ; chło-

chniątszego, niżli pospolita. Syr. 1155. Pachńienie, za- piątko, otroczątko, ein Sttäbletn. Jeśli się nie uczynicie pach, cf.    wonią, ba3 3îte#en,    ber ©eru#,    bert man emp*    jako pacholątka.... Budn. Math. 18,    3. PACHOLCZNO

ftnbet, Carn. dishanje ; Vind. difhanje, difhik, duh ; Croat.    aduerb., z orszakiem sług za sobą,    ludno, mit fłarfent

dehnenye. (Ross. naxyqecTb ‘pachnącość, wonią, won-    ©efolgc, mit Dielen Sebienten; cum magno comitatu puero-

ność). —    Prov. Ni pachnie,    ni śmierdzi.    Cn. Ad. 739.    rum. Cn. Th. Niepacholczno, parum    comitatus. ib. PA-

Mon. 70,    176. barszczyk; ni    to, ni owo;    ni ciepło, ni    CHOLCZY, a, e, od pachołka, cf.    hajducki, lokajski,

zimno; obojętny; miękki człowiek; naciągniesz go gdzie    Snrf#en, Safap *. O coż ci idzie, że pacholczych kom-

chcesz, wosk; rocber fait, no# marrn.—g. Pachnąć czym,    plementów używasz ze mną? Teat. 16. b, 59. grubijań-

oddawać czym, na# ettt)a3 rie#en. Kto księdzu służy,    skich, gburskich. ‘PACHOLCZYĆ intrans. contin. Boh.

woskiem pachnie. Dwór. E 3. Najlepiej paehnie, kto    pacholciti ; pachołkować, pachołkiem być, za pachołka

niczym nie pachnie. Cn. Ad. 633.— §. Transi. Pachnąć    służyć, bienen (al$ $ne#t), frölmen. Nie dlatego abyśmy

czym, oddawać czym, na# etwaS rte#en, f#mecfen, bas    znowu mieli pacholczyć szatanowi, ale ku służeniu bo-

Slafeÿen frnben. Pachnie Włochem, politykiem, filozofem*    gu. Gil. Post. 64. PACHOLĘ, ęcia, n. ; (Boh. pachole

zakrawa Włoskiego, pomazał sobie gębę Włoszczyzną.    puer, (holek, holećek » chłopiec, holka, holcinka dziewka,

Cn. Th. er fptelt ben 3talidncr K. On to płochym po-    dzieweczka); Slov. pachoła, pacholik; Sorab. 1. pachoł,

gardza światem, I cały mądrym pachnie Sokratem. Hor.    pachow ; (holcz, holcżecz, holo, holatko, holczk puer,

2, 141. Nar. Zdania Wac Pana nie pachną modą.    holza, holcza, holcżka, holicżka puella ; Sorab. 2. golz,

Teat. 35. b, 22. Staroświecko pachnie, t. j. staroświe-    golazk chłopiec, gole dziecię, (cf. goły); Hebr. bil? ul

ckie jest, redolet antiquitalem. Mącz. Tego się najwięcej    vel hul » infant ulus , bbli? olał * puerulus) ; §. a) wyrostek,

król będzie strzegł, aby prawa jego łakomstwem nie    chłopiec; Carn. fant,    fantizh ;    ber $nabe. Dziecię nie

pachnęły. Kosz. Lor. 160 b. Postępek ten jego pachnie    ma się samo rządzić,    także i pacholę, ale ma mieć do-

sterlingami Angielskiemi. Ustrz. Kruc. 2, 173. Wszystko    zorców swoich. Petr. Pol. 46. — §. b) Chłopiec służący,

to podejźrzeniem pachnęło i grozą. Pot. Arg. 701. Spra-    sługa, ber 2luftt)arteburf#e, ber Sebtente. Prosił Lot anio-

wa

ta pachnęła złym uczynkiem, który gardłem bywa    łów, wstąpcie do domu pacholęcia waszego. W. Genes.

karany. Chełm. Pr. 19. Nauka wszelka podejźrzana, abo    19, 2. *not. sługi waszego.» Kazał wezwać syna jego

która pogorszeniem pachnie.... Birk. Dom. 154. — g.    pacholęciu, które mu służyło u stołu. Biel. Hst. 114.—

Pachnie to gardłem, kijem, bannicyą. Cn. Th.; capitale    §. Pacholę, giermek, paź, Vind. dworni mladenzch, goić? est; przy tym trzeba się bać kija, to grozi kijem;    spodizhizhizh; Carn. paglovz, paglovzhek, (cf. pogłowie);

titan tyat babeç n>a3 ju bcfur#teu, e$ rie#t na# ©efatyr, na#    ber SSaffentrdger, ber $age. Był Dawid u Saula pachole-

puszczono w pacht zyskowny. Pam. 84, 350. — §„ Owczarze osepni, pachtowie etc. \ol. Leg. 3, 557; 'pań-slowi. ib. 3, 61. co od pana pachtem owce trzymają,, ^jadjtfcfyäfer, abo też za platę służą, Sofmfcfydfer, ef. ow-carz, cf. paktarz.

ciem, co broń za nim nosił. Radź. 1 Sam. 16, 21. Pa- PACHT, u, m., arenda, dzierżawa, z Niem. ber $ûd)t. Owce cholę z szefelinem za Królem na koniu stało. Gorn. Dz.

50. Konarski starszy nad pacholęty. ib. 135. Jan Łaszcz na dworze Cesarza Ferdynanda był pacholęciem. Papr.

Herb. 497. PACHOLĘCY, a, e, od pacholęcia, chłopię-.cy, Surfd}|tt «, Knaben * ; Boh. pacholeckÿ; Sorab. 1. hol-

cżżacże, hólcżżi. PACHOŁEK, ika, m., PCHOŁECZEK, ‘PACHUBA [nazw>a psów gończych, ber 9icnne ber 0tduber* czka, m., dem.-, (Boh. pachołek famulus, servus ; Slov. pachołek); §. 1 ) otroczek, chłopiec; Croat. inàs; ein Surfie, ein junger Sberl. Jam zawsze dobrej myśli, wesół, zdrów pachołek. Birk. Exorb. HZ. — §. Chudy pachołek, gołysz, gołota, eilt armer ©djlucfcr. Dobrze się stało, żem chudy pachołek, Zem nie wlazł na jasny fortuny wierzchołek. Hor. 2, 121. Kniaź. Jesteś i będziesz chudy pachofeczek. Boh. Kom. 3, 253. Starzy ludzie dobrodziejstwa i od chudych pachołków długo pamiętali. Rej. Zw. 100. Panienka ta tak chudy pachołek

jak ja. Kras. Pod. 2; 146. — Żołnierz, pachołek służą- PAC1EP , i, z., PACIEPI plur., antrum obscurum. Cn. Th.r

eine finjłere ipityle; propr. et transi. Skoro w>ynidzie jego planeta z paciepi, skoro konia dosiędzie .... Pot. Pocz. 634. PACIEPIC , ił, i, cz. niedok., zaciemnić, rerjtnfienu Już nas noc paciepi. Pot. Arg. 596. Co nam za chmura jasny dzień paciepi? ib. 657. PACIEPNY, a, e, zaćmiony, pamroczny, oerftnflerl, ftnjłer. Febus pod czas-paciepny i chmurny. Pot. Arg. 582. Ziele to roście w paeiepnych i ciemnych miejscach. Syr. 86. et 695.

Ijunbe, n. p. 3]. Pahuba rusz młody, a ty popraw stary, Harap świat woła, a tu hara hara! Bralk., b 4. Ross. naryóa « zguba.

PACHWINA, y, i., (Ross. naxs słabizna); pacha między udem a dolnym brzuchem; Ross. naxoBima , Die Seiften Beç ben 0d)«amtIjeilen ; inguen. Perz. Cyr. 1, 156. Postrzelony w pachwinę lewą. Gaz. Nar. 2, 159. — PACHWINOWY, a, e, od pachwiny, Seiften * ; Ross. naxonbiH ; n. p. Pachwinowe gruczołki. Krup. 3, 47, Seijtcnbrûfen.

ły, bardzo szanowny. Falib. N 2. Pachołka stawić na Podole. Alb. na Woj. 5. t. j. wyprawnego żołnierza, ei< nen beenden fteHen. g. Sługę wolnego, za pieniądze służącego, pachołkiem zowiemy. Petr. Pol. 16; Vind. hla-pez flushenik, ein tnecfyt, Śebienter, Safag. Kazał ją z komory pachołkom swym wyrzucić. Birk. Ghodk. 27. Kucharze z rożny, pachołcy z obuchy, ciurowie, luźni i wozowe zgraje, wszyscy tłukli nieprzyjaciela. Jabi. Buk.

ska, ojcze nasz ; Slov. otće nas ; Croat. patricze, otecz nassi ; Dal. patricze, oche nasi; Vind. ozha nafh; Bosn. occe nasc ; Rag. occe nâsc ; Eccl. rocno4CKaa mojh-TBa, rocno4iia, ome Hauib; §. a) baê SSater unfer, baô ©ebetf) bcê §errn. Pater w Łac. ociec, prze-toż od pierwszego słowa w modlitwie Pańskiej , dano imię u nas pacierzowi. Hrbst. Nauk. C 3 b. Modlitwę Pańską pacierzem zowiemy. Kucz. Kat. 16. Kto pacierz mówi leżąc, Pan Bóg słucha drzymając. Dwór. H 3; (cf. Lat. ora et labora, boga wzywaj, rąk przykładaj). Nie masz dwóch pacierzy, jak tu był. Teat. 14, 38. (do-pieruteńko). Kto nie umie pacierza, niech na morzu płynie. Paszk. Dz. 37. (cf. do boga, gdy trwoga). Doczekam się tego , że jeszcze za ciebie pacierz zmówię. Teat. 22. b, 100. (przeżyję cię). Uczyć się Alwara na pamięć, i jak pacierz recytować musiano. Mon. 71, 128. On to tak jak pacierz mówi. Teat. 10, 55. Nic nie umie, chyba za panią matką pacierz zmówić. Mon.. 71, 107, Umie pacierz z mamką. Cn. Ad. 1372. (nie bez pomocy). Pan synek pacierz za panem ojcem powtarza. Teat. 28, 58. (odgłos ojcowski; własnego zdania nie ma). Mów wilku pacierz ! a wilk woli kozią macierz. W. Post. W. 164; vel a wilk: baran , owca. Rys. Ad. 39; (Boh. rcy wlku pâter, a on wżdy k owcy ; przyrodzenie trudno odmienić; naluram furca expellas; cf. wilkami orać; cf. wilk chowany, żyd chrzczony; cf. natura ciągnie wilka do łasa). Powiedzieć komu pacierz. Cn. Ad. 543. łacinę mu dawać; natrzeć mu uszy; naśpiewać mu; einem ben Senilen ober beu ütert lefen. Dam ci pacierz; usłyszysz pacierz * łajanie, strofowanie Cn Th.—

P 2. Pachołek za panem idący, pedisseguus. Cn. Th. PACIERZ, a, m., (z Łac. pater noster), modlitwa Pań-(lokaj). Pachołek przed panem idący, (ob. Pacholę, giermek , dworzanin, paź). Pierwćj piwa się napić , potym winem przyłożyć, i wsadzić pana na pachołka. Sak. Probl.

195. — §. 2) Transi. Pachołkiem nazywam laskę, na której ma stawać tablica miernicza. Solsk. Geom. 2,

11. podstawek; ber guß, ber Präger, b«3 ©ejłeU. Na szkucie pachołki, słupki, przy sztabie i na budzie, które od wręgów wychodzą. Dwa przy budzie służą do przywięzywania szkut. Magier. Mskr. ÿfoften, ^fćtljle auf bem glupfdjtffe, bie Seile barunt $u legen. Flisi, linę za pachołka uwiązawszy, holują. Haur. Ek. 174. Pachołki u niektórych instrumentów, kołki , ob. Bunty, bie SBirM an ber Violine u. f. ID. — §. 3) W Górnictwie: Pachołek, ber Sleçgteper. Tr. PACHOLICZNY, a, e, od pachołka, lokajski, Śurfd)cn*, Sebienten*. Brałeś na się su-kniska pacholiczne. Birk. Kaz. Ob. E 5 b. PACHÖLIK, a, m. ; (Boh. pacholjk puer); chłopiec do posługi, ein SluftDarteblirfdje. Tr. Urzędnik, urzędniczka, urzędniczęta, gumiennicy, pacholicy drą nędznego chłopa. Mon. 75,

13. Pacholik królewski, ob. Pacholę. PACHOŁKOWAĆ, ał, uje , intrans. niedok. ; Boh. pacholćiti ; pacholczyć, za pachołka służyć, alź ein fônecfyt bienen, 23ebienter fetęn.

Ten, który pachołkuje drugiemu ; wart niekiedy pana swego mieć w posłudze. Teat. 35, d. 19. — g. Pa-chołkować, czapkować, nadskakiwać komu. Wol., einem auffpriitgen. PACHOLSTWO , a, n., coli. słudzy, abo sług gromada, (cf. chałastra, orszak); ©efolge Don Sebienten; ob. Pacholczno. — §. Człowiek ten tchnie cnotą , szczerością i dobrym pacholstwem. Mon. 72, 430. prostotą,

b\ Pa-

©erabVtt, Sdjlidjttyeit.

§. Transi. Gałki abo pacierze wonne ku noszeniu przy sobie dla woni. Sienn. 562. n?o^Irted)en* be Mgeldjen, 23tid)Mjett. §. d) Anatom. W pozdłuż grebie-ta idzie kość, z wielu kostek złożona, które od podobieństwa zowią się pacierze. Kluk. Żw. 1, 47, ber 9iücf* gratfy; Boh. pater; Sorab. 1. kribetowé rjep ; Sorab. 2. rep, (ob. Rząp) ; Carn. hèrbtanz, herbtishe, grebèn;

cierze ^kapłańskie, godziny kapłańskie, ba8 StUttbenge* bet. Żadnego dnia nie opuścił bez zmówienia pacierzy, officium zowiemy. Birk. Gt. Kun. 49. Pacierzy kapłańskich abo nie mówią, abo nie swego czasu mówią. ib. Poszłyby raczej, choć w odwieczerze, Różanych wianków mówić papierze. Zab. 9, 348. Zahl. Do śpitalu babie, do pacierzy. Zegl. Ad. 68. Dzwonią na pacierze rano, wieczór , na pozdrowienie Panny Maryi. Cn. Th. — Pacierz, w ogólności każda modlitwa, eilt ©ebet überhaupt. — §. Pacierze kapłańskie* książki, w których są pacierze, brewiarz; baS ©tunbengebetbud), ba$ ©ebetbudj. Ręką na pacierz bili. Birk. Gt. Kun. 23. — §. c) Pacierz, paciorek w koronce, w różańcu, eine ©oralle im fRofenfran* je. Pacierz abo paciorek jeden mu upadł. Cn. Th. — Plur. Pacierze, paciorki, na których się modlą, koronka. Cn. Th. bte Çaternoflerf^nur, ber üîofenfranj, (cf. paciorki). Korona abo pacierze u pasa mu wisiały. Warg. Radź. 341.

go paciorka do pacierzy, zginął mi, upadł mi. Cn. Th. Paciorki mamy w ręku, abyśmy różańca świętego nie zmylili. Birk. Sk. D 2. Ukradnie dziewczynka paciore-czki w kramie, byleby przedający nie widział, zganiono jej nie będzie. Mon. 73, 608.— §. b) Melon. ‘Paciorek, paciorki * różaniec, pacierze z paciorkami odprawujące się, modlitewka, baê 3łofenfranjgebet, ber Jtofenfranj, ein ©ebetdjen. Chodząc po ogrodzie paciorki odprawował. Haur. Sk. 450. Orszula po paciorek do mnie przychodziła , Skoro z swego posłania rano się ruszyła. J. Kchan. Dz. 126. (żebym z nią różaniec mówił). Daj Boże, aby ladajako odprawujące się paciorki nasze wagę miały. Radź. Z. P. M. 42. — §. 2) Botan. Paciorki fruktowe, canna Indien ; nasienia ich przekłóte składają piękne koronki i różańce. Kluk. Rosi 1, 275, eine fjîflanje, ffa-bifcfyeS fRofir. PACIORKOWATY, a, e, — o adverb., na kształt paciorków, kolankowaty, twe Cttt fRofenfrattJ, fnoPa Korzeń ^paciorkowy, (paciorkowaty), pendula, kiedy węzły na włóknach wiszą na kształt paciorków. Bot. Na. 31. PACIORN1K, a, m., co paciorki robi, ber bie 9îofen franjfttgeln ntacfyt Paciornicy. Vol. Leg. 2, 186. W hucie śklanćj paciornik, który przy kaganku ze śkła robi i wydyma perełki z rurek rozmaitego śkła kolorowego, co nazywają dętki. Magier. Mskr., ber ©laśforallcnntacber.

Vind. herbtanz, herbtenja , herbtna kust, herbtifhe (ob. PACIUK, a, m., [wieprz swojski, roczniak 4], warchlak je-Grzbiet), grebien (ob. Grzebień); Croat. herbtische; Rag.    szcze przy maciorze. Rydel. ; eilt jltnge§ ttnlbeß ©trocin,

harbat, harptina , (cf. pochrzypcizna) ; Bosn. hrriptina,    ba3 nod) fangt.

kralisc ; Ross. emma, xpeôerB. Grzbiet składa się z *PACNĄĆ, [uderzyć, n. p. Pacnąć 2] kogo w pysk, ob. -dwudziestu kilku kości, pacierzami, vertebrae, fJîücfcn*    Palnąć.

Wirbel, zwanych. Zool. 67. Kirch. Anat. 3; Sorab. 1. kri- PACYENCYA! quasi interjectio e Lat. formata. C. Th. > cier-betnoho rjepa worecli; Carn. obrazhna kost; Bosn. sto-    pliwości! ©ebttlb ! §. Pacyencya mniska, szkaplerz. Cn.

sger, zglob od vrata, sgiviça, sgjuriça, polosgiaj; Ross.    Th., ba3 ©capttlter ber 3Köttd)e. PACYENT, a, m., §. a)

xpeôeTiiue iiosbohkh, no3BOHOü. Pacierz, na którym    Med. chory, ber patient, ber $ranfe. Nie gwałt czyni le-

głowa spolega, nazywa się pacierzem unoszącym, atlas.    karz, gdy pacyentowi swemu wywinioną z stawu rękę,

Perz. Cyr. 1, 51. Drugi pacierz karkowy, nazywa się    z niemałym jego holem, naciąga. Smotr. Nap. 60. Czę-

zwrotnym abo skrętem, epistrophus. ib. etc. PACIERZO-    sto doktor sam nie wie, co z pacyentem począć. Perz.

WY, a, e, od pacierza, modlitwy, 3Sater unfer * . Jeśli    Cyr. A 5. et 2, 94. — §. b) Jurid. Pacyent, potrzebu-

my odpuścimy dłużnikom naszym , tak właśnie brzmią    jacy patrona , strona prawująca się ; ©lient, Çariljety eiltet

w sobie słowa pacierzowe, i Pan Róg nam odpuści.    3lboocaten, einer, ber einen flrojeß kt. Rolniczy stan prze-

Hrbst. Nauk. E 4 b.— §. Anat. Kość pacierzowa abo pacie-    kłada prawnik , gdy mu z kwitem , Chcąc rady, we drzwi

rze. Kirch. Ost. 101, ber Sîncfgratl;, bie 3?ncfennnrbel; Ross.    stuka pacyent przed świtem. Mon. 67, 338. Pacyent ża-

no3BOiioimwH. Mlecz pacierzowa, nitka pacierzowa, na-    den pod czas ustępu przytomnym być nie ma. Vol. Leg.

pełnia kanał przez śrzodek pacierzów ciągnący się, me-    7, 697. PACYENTKA, i, z., a) bte Çatientinn, b) bie ^ar*

dulla spinalń. Kirch. Anat. 76. et 104. Kluk. Zw. 1,48,    tßei). Teat. 24, 119.

baê Sîncfenmarf. PACIERZYCZKA, i, z., ziółko; nasienia PACYFIKAC\rA, yi, z., z Łac., układanie pokoju, bie $rie* podobne paciorkom głogowym, Scorpioides, @forpton8«    ben$i>cr$anblutt0 ; Ecel. MiipoTBopeHie. PACYFIKAGYJNY,

fdjroanj, 0forptonfrant. Syr. 1531.    — (PACIESZNY, ob.    a, o, n.    p. sejm, spaciftfattonś.*    PACYFIKAŁ, u,    m.,

Paczeszny). — PACIOREK, rka,    u., PACIORECZEK,    naczynie    do schowania świątości ;    ba§    ^actftcal, eilt ®e*

czka, m., zdrbn. rzeczwn., pacierz * §. a ) modlitewka,    rät^e, bie facramentlidjen ©efć^irre jn oerwabren. Królowa

ein furjeS 3Jaternnfet, ein fleineS ©ebet, ein ©ebeteben. Dla    dała różne sprzęty z bursztynu białego, służące do ka-

ciebie dosyć jeszcze teraz, zmówić tylko choć jeden    plicy, jako to: krueyfix, tackę do ampułek, pacyfikał,

paciorek w domu. Mon. 71, 578.    — §. Paciorek, gałka    kustodyą    do ś. sakramentu. N. Pam.    17, 149.    Przy

paciorkowa, pacierz, eine ©Pralle    ailé bein üîpfcitfranje ;    mszy krzyże albo pacyfikały całować    daja.    Pim. Kam.    271.

pąk, pęcz, wielki pączek, eine große SDtoSpe. Bndtk. Ci co dziś po pączy chodzą, wszędzie mają nietylko kościoły, ale i wolne miejsca, gdzie i chwałę bożą spra

na

paciorki plur., koronka, ber Jîofenfranj; Boh. patere, pa- ‘PĄCZ, G.' pączu, vel pęcza, m., PĄĆŻ, PACZA, y, z.« tefky; Slov. pâterki, pâtricki ; Bosn. patrięe, kralisc, krunięa, brojanice ; Ross. moiukh. Paciorki głogowe sznurek nawdziewane. Syr. 1531. Nie dostaje mi jedne-

PĄCZE - PĄCZKOWY.

COWY, a, e, do pałacu należący; Ross. nepTO*HHH, (

PAMIĘTAĆ - PAMIĘLIWY.

9. ib. Exod. 2, 5. Za szczodrobliwością dwie “towa

pricza, selezo melinszko gornye ; Boh. wośkrd, ośk

• PARGAMINOWY - PARKOCIĆ.

469. (wypadek pomyślny miały). Jakożkolwiek padnie

Bażant w zaprawnym pasztecie. Banial. B ó. — b) Fi

PAŹDZIERNIK - PAZNOGIEĆ.

PEŁNIĆ FE L-PEŁNIUTKO.

Wiatry peryodyczne , które w pewnym wymierzonym so

3/5 trzy piątki. Jak. Mat. 1, 60.

Chrześcianie dawni ciała chowali w kryptach , to j

PIĘKNOSZKA - PIĘKSZYC.

PIEROG, ob. PIROG.

4. Psi go zjedli. Cn. Ad. 1058. (słudzy go zjedli;

PIJAĆ, ał, a, act. frequ. Verbi pić; często pić, p

Vintl. vodomerni Ivinz, mernu vtonilu, merna jigla

432 PIŚLNIANKA-PISMIENNY.

PŁACIE - PŁACZEK.

Powiła płód ubogi, i w płaty uwinęła grube. Miask.

się w kąpieli. Min. Auz. 91. Tam się w zwykłej kąp

PŁONKA - PŁONNY.

iMecKaTb klasnąć, klaskać ; Carn. pluskam, plunkam

POBAWIĆ - POBIJĄ Ć.

Pocałowanie znakiem przyjaźni, przywitania. Sk. Dz

490 POCH WAŁKA - POCHWIST.

boimothtl, BOiLiomaTB. Niepokalane poczęcie Vind.

157. Jemu i wody podać niewart. Teat. 21, 84. Poda

4yBaib; dymać na co od dołu wzniecając, aufblafen,

28

Ad. 875. (Garn. qvçka, poqveka). Takich przyjaciół

Siownik Lindego wyd. 2. Tom IV.

PODROSŁEK, łka, m., PODROSTEK, stka, m. ; Bag. pod

wamee, baś SBefeit - ©runbrcefen, baś einer ©rfdje

2, 20. dścfftetu, ©runbftetn.

CŻYC, f. podznaczy cz. dok., Podznaczać niedok., p

260. — Fig. Mądrość jest nad mądrościami, Widzieć 

PÓJACHAĆ - PO JAZD.

Min. Byt. 3, 285. Malarz pokawił. Pol. Syl. 400. c

POKOLANEK-POKON.

80. A to pokusa, nie człowiek. Teat. 33, 43. — §.

Jeśli twoje serce podżega sława , ja ci do tego ot

245. Nar. (pożera, kryje). Drży z strachu, chce si

40

PO MIARKOWANIE - POMIATACZ. 521

Pot. Arg. 825. koniom swoim morskim , co noc w mo-

mrazhnik, ein 9îad)tfd)roârmer. Nierządu po nocy p

©itrtel.

POPOWIEC - POPRAWA.

byłeś w porę. Teat. 27. c, 22. Zły żart, kiedy nie

cz. Her. dok., nad) etnanber an3 einanber fcfien, $erfe£en, Porożysty, pełen rogów, poroża, rogaty; »ofl £winer,

Żyw. A 3 b. (powycinany kunsztownie, au$gefd)ttitt

Cn. Th., Boss. nmaTeiŁHOCTŁ.

POŚM1ECHOWI-

©taatSgelber. — §. Pospolity, publiczny, jawny, öjfcittltd;.

mężowie pełni postępków" bohatyrskich. Birk. Zamoj

sulnnejulus). których najęłam pasterza, a on wilki

POTKLIWY - POTKNĄĆ.

POTRZASKAĆ - POTRZEBA. 409

414 POTWIERDZICIE L-PÓT Y.

POWIDŁO, a, 7i., POWIDEŁKO dem., eingefotiner £>f>

428 POWŁOCZKA - P O W Ł ó K A.

$eit. Powszechność krajowa jest społeczeństwo. Gal

POZASUWAĆ-POZBYĆ.

Faliss. FI. 107. — *§. Pozór, baczność, uwaga, Slu

wskórać, próżno robił, próżno sieci miotał, darmo

PRAWDOŁOWCA - PRAWOPODOB. 459

PRAWY, pr. apocop. PRAW, a, e ; Roh, et Slov. praw

PRĘŻĘ - PREZERWA.

PR0P0RN1K, PROPORCZN1K, a, m. ; Boh. praporecnjk;

573. Skiby proszniste lato piecze słońcem rozpalon

dwie śmiechem już nie pryska. Pot. Syl. 458. Te co

74. Na przebiegach się znają, i sztukami narabiać

PRZECHOWAĆ - PR ZE CHRZCIĆ. 505

zadziwienia piękny, Ijerrltd; fd)ütt, JU SSenflUtt

PRZEDGRANICZNY, a, e, przed granicą leżący, itod)

predi'vo ; Croat. predivo (2. len) ; Dal. szebieza

PRZEJADAĆ -PRZEJECHAĆ. 531

PRZEKABACIĆ - PRZEKĄSIĆ.

544 PRZEKUPKA - PRZEKWINTARZ.

PRZEMARZAĆ , ob. Przemorzyć.

pżenayima? najmacz). PRZENAJĘTEK, tku, m., prze- P

gdzie ją pędzą wiatry, Na łup gotowy, lub na przys

Bt4b nauka, kazanie); *$. przepowiedź, opowiadanie; anberê trtitbeltt, ttt anbre SBttîbelît frtfd) umttttnbellt; Bosn.

PRZERZEDZIĆ, 'PRZERZADZIC cz. dok., Przerzedzać ni

PRZESŁUŻYĆ - PRZESPAĆ.

Słownik Lindego wyd. 3. Tom IV.

wie ziemię rządził, ib. 1, 70. Wart nigdy nieprzet

kać perły Ross. nepeiiH3aTb, nepeHH3binaTb, npoHHa

PRZEŹĄĆ - PRZEZ AK.

78

dok., 4) cięciem nacierać, ettt^auert, tyauenb erb

25. Wdech W Psv%Ł&i, PRfDRZEC «• p^s ™ 'W*5

Szczerb. Sax. 142. Przyjmować kogo do domu swego, 

(przykaźycielu. 1 Leop., mistrzu. Bill. Gd). Jezus

PRZYŁAŻĘ, ob. Przeleźć. PRZYŁAZ, u, w., przyłazien

PRZYMIERNY,

oczach ; na twarzy znać przyniewolenie. Teat. 11.

PRZYPIĘKNIĆ, PRZYPIĘKSZYĆ cz. dok., Przypiększać n

8. By sie na kogo statecznego przypuścili, co komu

86

— Math. Figury równe przystać mogą do siebie. Geom

gnieni, jakoż tedy możem być w nim nie przytargnie

702 PRZYWIĘDNĄĆ - PRZYWIEŚĆ.

Możny on psalmodziej Dawid. Byb. Gęsi. I) 4. ber ^

PSZCZELI - PSZENICA.

©$aU. Siła puku, mało pożytku, peu de fruit, beauc

Sk. E 2, Eccl. MO;iqa.ibHHD,a. Pustelniczo żyć, pu

ra ra, oj język jak pytel! Teat. 29, 00. et 11, 99

PĄCZE - PĄCZKOWY.

PACZYĆ-PĄD.

47

■duchowne bogu ofiarowaćby mogił. PACZYĆ się recipr. niedok.; Boh. paćjt se ; spaczać się,

(Etym. pak particul) ; ftdj werfen, frumm anlanfen, $. è. ein 23rett, eine îfiüre wirft ftc^. (Boh. paćiti intorquere, emovere cardine postes-, Bosn. pecitise, krivitise ringi; Croat. pâchim, zpachiti, zpachujem * impedio, pächka ob-staculum; Carn. pâzhe se use » nie wiedzie się; pa-zhim sê * przedrzeźniam). Deska aby się nie paczyła i padała. Tr. ; Sorab. 2. sze schzisch; Ross. noKOpoÓHTB-ca, nepeKopoÓHTL, pacKopoÓmt. i. PACZYNA, y, z., wiosło, pojazd, bail fflltber. Wystąpią z okrętów wszyscy trzymający paczynę żeglarze. Budn. Ezech. 27, 29 ; not. «albo wiosïo». Z dębiny naczynili paczyn twoich, styr uczynili z kości sïoniowej. ib. 27, 6. Wyrodkowi nie więcej pomoże zacność familii, jedno jako po morzu żeglującemu pïug, a po ziemi chodzącemu paczyna. Modrz. Baz. 166. Od sta paczyn zïoty. Vol. Leg. 5, 645. Instr. cel. Lit.

wować, i ofiary swe

Żarn. Post. 50, czy nie po palmy? cf. kwietnia niedziela. PĄCZE, a, n., collect., ob. Pąkowie.

PACZĘ sie, ob. Paczyć się.

PĄCZEK, czka, m., PĄCZE, ęcia, n., dem. nom. pąk; Boh. paupâtko; Sorab. I. pupk, (cf. pępek); Carn. pópk ;

Ross. nyntimeicB, nomta, (nonna nerka ; Eccl. nomm,

YfrKcaa » nerki) ; (Ross. nyqOKX, nynenineL maïy pęk ;

Eccl. n&rBH(|a * guz) ; bic îînoêpe, SaumfnoSpe. Tak drzewne jako i kwiatowe pączki składają się z wypukłych łusek, które, gdy się rozwiną, wtedy się liście widzieć dają. Kluk. Rośl. 2, 8. Pączki głogowe. Dar. Lot. 14.

Kwiat chcąc wyjść na powietrze, otwiera pączek delikatny , którym był otoczony. Pir. Pow. 1 , 155. Pączek narciszku » krużliczek. Syr. 1484. Pączek abo pąkowie u róży, kłobuczek. UrzeLd. 267. — §. b) Transi. Pączek smażony, pampuch, ein îlrapfen, fpfannfudjen ; Boh. kobli-ha, kobliżka; Sorab. 1. et 2. pampuch; Slav. cicvara; 2. PACZYNA, PECZYNA, PĘCZYNA, PECYNA, a, i., gli-Carn. krófi (cf. krople), dashzheze ; Vind. krąp , shakrap,    na z pieca lub ogniska. Comp. Med. 475; Ross. neu ira;

shakrapizh, fanzout; Croat. fanyek, sites; Hung. rćtes-    (Etym. piec, piec); argilla igni exusla et adusta, qualis

bêles ; Moss. aenexa, jeneimta, aenememta, 6æhhï , 6m-    est in focis et fornacibus. Cn. Th., gebrannter Sefmt au$

HOKTi, ÓMHUtl. Pączki, ciasto delikatne, do którego    bem Ofen,    ïWîtt    fteerbe; glina u    pieców    przegorzała.    Dudz.

rozczyniają mąkę, jak na naleśniki, smażą w maśle , tłu-    50. Glina    zgorzała abo peczyna. Haur.    Ek. 96. W popiele

stości, kładą w śrzodek konfitury, powidła, lub same żeby nie było pecyny. Torz. Szk. 169. Cziach. 1. przez się robią. Wiel. Kuch. 429. Nierównoż nas for- i. PAD, u m. ; Boh. et Slov. pad; Croat. pśd, padànye ; tuna i nie bez mierziączki Dzieli: tym umknie chleba,    Sorab. 1. pad; Carn. pad ; Vind. pad, padez, odpadenje;

owym smaży pączki. Pot. Jow. 130. Ma się jak pączek    Ross. na4eacb (»mor, pomor, na4yH,E, B04ona4X spad

w maśle. Rys. Ad. 39. (byt ma dobry, er l)at aUcê »ott    wody, na4X dolina głęboka, ob. Padół); padanie, wypa-

danie, wypad, szlak, którym co idzie, bie ftärtbe, bte ©pur, ber 5Beg in ben man auSfäflt. — Venat. Idą psy za zającem, jedni śrzodkiem za samym padem, abo śladem; drudzy po tę i owę stronę padu , na wiarę tych, którzy śladem idą, choć sami o padzie nie wiedzą. Ostror.

auf). Dziecię ma się u ojca, by pączek w maśle, nic nie ucierpi, nic nie uzna, jedno zawsze by w uwinieniu, a w subtelnym jakim ułożeniu leży. Glicz. Wych. E 4.

Iż wszystkiego pomiernie z rozmysłem używa, Już jako pączek w maśle w dobrej sławie pływa. Rej. Wiz. 19 6.

PACZEŚ , i, i., plur. PACZESI; Boh. paćesy; (Etym. cze-    Myśl. 32.

sać) ; weyces, kśtice, kaudel, (ob. Kądziel); Sorab. l.le-    2. PAD, u,    m.,    rzeka Po, Łac.    Padus,    największa    i naj-

nowe dżewo, woklëpancze ; Carn. oslak, kodęla; Bosn.    sławniejsza rzéka    Włoska. Dykc. Geogr. 2, 292; Boh.

kucine; Ross. nauecn, BLiuecKH, OTpenKH ; (Vind. pafhtu-    Paw; Slav. Pua,    ber gluß tn Stalten.

ba »izba, gdzie len czeszą); wyczoski lniane, konopne, PĄD, PĘD, G. pędu m., pędzenie gdzie, prędkie zapu-drugiego czesania, lepsze od zgrzebi, üftittelmerf, feinere^ szczanie się, zapędzenie/ zapęd, lot; ber©dmß, ber Serf, (SBerrŃb), £>etbe. Konopie, które od wyprawy czyli    ©turj, ber krteb molun, f#neHe3*#infd)tcßen, ^inetlett, #in«

czesania odchodzą, paczesiem zowiemy. Przędz. 46. W    brćtngett, $inftröl;mcn ; Ross. CTpewueHie, CTpeMHTeibHOCTB.

drzewie zmokłym utkana pacześ dym leniwy puszcza. A.    Nie mogą inaczej    przez miasto jechać, chyba z jak naj-

Kchan. 138; cf. pakuły. PACZEŚNY, a, e, PACIESZNY,    większym pędem.    Mon. 64, 272. im größten ©alopp, (cf.

(cf. zgrzebny), z paczesi zrobiony ; (Boh. paćesny, kau- machać , pędzić). Aryas ognisty lotnym pędem w zawód delowy; Sorab. 1. dzewané^; mm femeritt ober fDîtttelroerf ge«    skoczy. Zab. 15,    165. mii Oiiireißenb'em §luge. Wszakże

mad)t, $eibe ». Za łokieć pacześnego płótna grosz. Stat. Lit.    to pędem miałeś    lecieć do niej. Teat. 56. c, 5; Boh.

395. PAGZÜSKA plur., dem. nom. paczesi, üJïtttelmerf.    honem, (ob. Gonić). Gdy tak pędem jechał, z wozu spadł.

Paczoski konopne cienkie. Syr. 344. Gdzie niedostatek    i Leop. 2 Macch. 9, 7. Nie chcę ja ani tego, aby się

jest bawełny, lniane paczoski na to miewają. Pim. Kam.    mowa powoli, jakby kroplami sączyła, ani też aby pę-

^93.    (jern leciała. Pilch. Sen. list. 503. Ku wszystkim złościom

PACZKA, i, z., dem. nom. paka, ba$ ^5a(fcßen, ein fleittCS    pędem idą. Karnk. Kat. 367. Człowiek z kolebki wycią-

ffacfet, ein Heiner 33erfd)!ag; Boh. filec, filećek; Ross. na-    gniony, pędem do grobu zmierza. Zab. 7, 163. Powró-

KeTeux, Kapiy3X, CBepTOKx, CBepionenx.    cił co pędu. Przyb. Milt. 122. Wszystko w jednym pę-

PĄCZKARZ, a, m., co pączki robi, przedaje, ber ^fantt«    dzie Wziął nieprzyjaciel, jako po kolędzie. Chrośc. Job.

füd)ler; Ross. 6^hhhhkx, f. ó^HHHnna. PĄCZKOWY, a, e,    12. (w jednym szybkim ciągu; jednym zamachem, za-

od pączka, bądź drzewnego; Ross. noMKOBŁin; Sînoêpen».    pędem; bez przestawania). Lecą na obóz, podobni wo-

bądź smażonego, Çfannfu(|en *.    dnemu Z nagłego deszcza pędowi rzecznemu. Bialob.

Sfetonik Lindego wg i. t. Tom IV.

(to jest cała akademia Padwańska albo Padewska, do której w 16 wieku najgęściej uczęszczali Polacy). PADEWSKI, a, ie, PADWAŃSK1, od Padwy, Sßabuantfdj. Chociażem z Padewskimi nie siadał Doktory, Przecię lekarzem każdy przyznawa mię chory. Zimor. Siei. 276. Kryski powodem był do akademii Padewskiej miedzy Polaki. Gorn. Dw. 4. Gatunek owiec Padewskich. Wolszt.

Odm. 55, gldd) tyerdtt fhtrjHtbett gluten. Pąd wody mor-skiéj, bieg wody gwałtowny na morzu, a zwłaszcza na Oceanie, który często pokazuje się czasów pewnych.

Wyrw. Geogr. 15. Éeerjîroÿm, étrityme im SDîeere. Życzliwych wiatrów nieprzerwanym pędem stawiła go. Ustrz.

Troi. 88. Wiatry pędem na owe krainy z gór padają.

Boter. 267. — §. Znowu bez rany ciało, toż pąd trzeci sprawił, Lub się i odkrył Cygnus, i prawie nadstawił;    102; (cf. padwan, padwanek). Święty Antoni Padewski!

nec tertia cuspis valuil. Zebr. Ow. 296. zamach, atak,    co się z tym człekiem dzieje. Teał. 43, 9.

natarcie, cięcie; ber brltte ©ang, $td>, ©top. — §• Pęd PADLINA, y, z., 'PADŁO; a, n. ; Boh. odpadlina, (padan-dowcipu i wyobrażenia. Przyb. Mili. 241. zapęd, zaciek,    ky ; Ross. nadajmy, na4a4B « owoce opadłe); Vind. zćr-

wybryk, eilte Ue&erftrofyniung be3 Stpeé tmb ber étnbtlbungâ«    klina, mertvu truplu, merzina; Ross. na4ajHiue; ścierw.

Jraft. — §. Nie tak się z swych bogowie wyzuwają rzą-    Dudz. 31, ba£ 2la3. Kruk padliny przydrożnej niesyty,

dów, Zęby je do błędnych gwiazd wiązać mieli pądów.    Zab. 11, 11. Koss. Bystrym pędem sęp głodny pośpiesza

Pot. Arg. 246. t. j. biegów, Sauf, Sa(/n ber flaneteit.    do padła. Zab. 6, 160. Min. PADŁÓŚĆ, ści, z'., Math.

(cf. wądół); Slor. dolina, udoł; Sorab. 1. podóhw ; Rag. prodól, dolina, dendoliniza; Eccl. oiiHie, ubąoai, 1040-iie, ßhKf>h (ob. Debrza), pa^onHie, aoaiina , niocKOö mLcto; Ross. 11040.IB, n0404ie « podgórze ; (cf. 0841 dolina głęboka). Ta ziemia jest tylko padołem płaczu. Teat. 49, 76. Módl. Gd. 31. jantmertl/nl, (cf. dolina Jozafata). Z nieba na ten padół wygnani, Izali nie zstąpili na ro-goż z kobierca? Zab. 14, 65. Nagi. Ziemskie padoły. Teat. 8. c, 67. — *§. Co się chlubisz w 'padolech? zszedł padół twój. 3 Leop. Jer. 49, 4. (w ’walech? *roz-plozł się wał twój. 1 Leop. w szańcach, okopach). PÂ-DOLISTY, a, e, — o adverb., pełen dolin , tfyaltg, öütt Ütljäler. Zdrowsze powietrze mają miejsca, które nie są padoliste, abo nie między górami nizko leżące. Cresc. 651. PADOLNY, a, ę, £l)al « ; Ross. y40.iBHUH, 10401B-hbih; od padołu, n. p. Wyjechałem 'broną padolną w nocy. 1 Leop. 2 Ezdr. 2, 13. brtś* 2|alt(tor. Padolna lilia, lanka, Januszka, Ctltntfottoollten. Dzieciąteczku kwiatku polny, Kwiatku lilii padolnej. Groch. W. 371. PADO-ŁOWY, a, e, do padołu należący, od padołu, $l)al *, JUtlt $l)rtl gehörig. Pasze przy rzćkach, przy padołowych miejscach, nizinach i t. d. Haur. Ek. 178. PADOŁOWA-TY, a, e, — o adverb., do padołu podobny, na kształt padołu, tl;alâl;!lltd). Miejsca dla łąki niskie, płytkie, niezbyt padołowate, najlepsze. Haur. Ek. 51.

PADA! Venator: zachęcając psy dogonienia, 3>ägerruf auf Kąt padłości, angle d’incidence. Jak. Mat. 4, 52. bie $unbe, bent SBtlbe nacpîufepen. Już się na liszkę otrą- PADÓŁ, u, n., dolina, bte îtyalgrube, baSîpal; Boh. audolj, bił i wilka, W trąbę łowczy razy kilka; Idą psy, pąda on krzyczy, Żeby pilnować pewnej już zdobyczy. Kchow.

25. Zaciekłszy w gęste parowy głęboko, Gonią na oko,

Już idą pąda ! bór od głosów huczy. ib. 324. (cf. pądowy).

PADAĆ ob. Paść. PADACZKA, i, i. y Boh. paducnice, pa-ducy nemoc; Sorab. 1. padawa khorofcż ; Vind. padaviza, padnost, fvetega Valentina boliefen, fhenvalentinova bo-lefen, Ilied, skernina ; Croat. padavicza, opadavicza ; Slav. goropad, velika novolja ; Rag. padavicza, zavratanie; Ross. npHna40K,B (cf. przypaść), na4y*iaa 6oat3Hb, nocTpi.iB, y tu HS, nepHaa HeMOiw>; świętego Walentego niemoc, wielka niemoc (choroba), epilepsia, padaczka niektórzy mówią. Macz. bte fflUettbe ©ud)t. Caducus morbus, padaczka. ßienn. 353. Spicz. 236. Padaczkę mieć ; Rag. pa-dati, zavratatti, ob. Kaduk, paduch. PADALEC, lca, m. ;

Boh. padalec; Sorab. i. racżenza ; Carn. giftèrka; Rag. pepegljùha, gljutizza, poskok, zarnokrugh; Ross. KepacTB, łrłi4GHnua ; rodzaj gadu czołgającego się, Caecilia ; ślepak , lipczak są gatunki jego, bte Slmbfdjleic^e, $tper, u nas się znajdujący padalec, Caecilia tentaculata, na grzbiecie purpurowemi i czarnemi kropkami upstrzony. Kluk.

Zw. o, 38. et 73. bte fôltpferepbedjfe. Zwyczajnie bierze się za żmije, jadem i złością bardzo groźną, Otter, 33tper.

Kleopatra umarła, z ukąszenia padalca, którego sobie przysądziła. Hor. 1, 169. Bardziej się mnie jak padalca chroni. Past. Fid. 101; (cf. jak psa wściekłego). — §. PĄDOWY, a, e, pędem idący, 5^retb «, 3agb * . Ogar jeden Giedymin jako padalec głuchy, zatkał uszy swoje na zdro- pądowy dobry doświadczony, Poszedł w góry za wielkim we napominanie papiezkie. Stryjk. 271. PADALCOWY, zwierzem zagoniony. Pot. Arg. 282. ctn guter îreib^tltlb, PADALCZY, a, e, od padalca, Ottern«, Sßtpertt «. Pa- îîa^fe^mtb; ob. Pęd, pędzić, *pądzić. dalcowego najadłszy się jadu, Jaszczurczym zębem przyj- PADDY, ob. Pandry.

leitbe ©ucf)t. Ten który kaduk abo paduch miewa. W. Math. 17, 15.— §. b) Paduch człowiek ; (Boh. padauch ; Sorab. 1. paduch złodziej); zbrodzień, łotr, eilt Söfenridjt. Jedźmy w imię boże na te złe paduchy. Rej Wiz. 69. Ci paduchow'ie uczniowie samosatańs-oy i aryańscy. Bial. Post. 82. Terrae onus, paduch, nikczemny człowiek, któremu szkoda ziemi, na której stoi. Mącz. Coż wżdy czynisz żółtobrzuchu, Marnie ożarły paduchu ? Rej. Zw. 231 b. ; (cf. padło, ścierw).

48

PADAĆ-PADEW.

PADEWSKI - PADUCH.

dzie do upadu. Chrośc. Job. 72. Z padalczą rzeszą Same PADUCH, a, m , §. a) padaczka; (Boh. paducnice); bic fal* się łechcąc Eumenidy cieszą. Hor. 1, 260. Kobył. PA-DALCOZMIJ, ia, m., Coluber vipera, bte Otter, (ob. Żmija),

¹ ma skore nakrapiana na dnie ciemnożółtawym. Kluk. Zw.

5, 70.

PADAM, ob. Paść.

PADEW, dwi, i., PADWA, y, z., Padua, sławne miasto we Włoszech, ^«bua ln Selten. Dykc. Geogr. 2, 255.

Ręczę wam, ważcie doma taki koszt na dzieci, Ujrzycie, ie się do nas wszystka Padew zleci. J. Kchan. Dz. 38.

kszej części okrągłe wzniesienia. Lesk. 80. Przykra ‘pagóra. Bielaw. Myśl. A 3 b. Kwirynalnv ‘pagór. Chodk. Kost. ep. PAGÓRKOWATY, PAGÓRCZYSTY, a, e, — o adverb. ; Boh. pahorciwy; Vind. hribern, hribrast, briegast; Boss. 6y-rpoBaTHH, óyrpHCTUH, xoMOBaTtm, xojmhcthö ; pełen pagórków, nierówny; (cf. padołowaty) ; (mgeltg, OoU £>iigel. Sytuacya pagórkowata. Min. Obs. 41. Zrażeni nasi przez pagórkowate góry rozproszeni, per monlosa, Krom. 566. PAGÓRKOWY, a, e, do pagórka należący. Włod., #ugel * ; Boh. pahrbkowy; Sorab. !. kupoyitó ; Ross. óyropHHH.

PADWA, ob. Padew, Padewski » Padwański. ‘PADWANY plur., Padwa, Padew, Padewskie nauki, *fabua, ^abuanb ©tubtren, 23efnd)en ber Unfoerfttät ^abua. Skoro poczęły popłacać Padwany, Tak nie dbają o ojczyznę. Papr.

Gn. 1201. PADWAN, a, u, m., PADWANEK, nka, w., dem., pieśń miłośna, eitt Ćtel>e3lteb. Alić coś za dziecina skrzy-dlasta w leszczynie, Zaczęła padwan krzyczeć o mojej dziewczynie. Ja melodyjne słysząc dzieciny śpiewanie,

Odłożyłem na stronę niewesołe granie, Rozumiejąc, że lepiej o zalotach nucić.... Zimor. Siei. 180. Nuci z ucieszną Saffą padwany dziewicze. Nar. Dz. 1, 161. Dwa chóry panien, trzeci z młodzieńców zebrany, Idą śpię- PAGR, (Cn. Th. 660). PAGUR , a, m., [z greek. nayovQoç szno z muzyką z tańcami, z padwany. Zimor. Siei. 283.    3], ryba morska, pagrus, phagrus. Plin.; słowo to ma

Ktokolwiek pieśni umie wiązać składnie, Abo padwany    być Słowiańskie. Sienn. Wyki.; eilt (jewfjfer ©ceftfd).

Ruskie wykwintować ładnie.*Zimor. Siei. 129. Danilku, PĄGWICA, y, i. , a) słowo chłopskie, guzik skórzany u nie owcami twój padwanek pachnie. Zimor. Siei. 151. kożucha. Włod., ein lebentet Sînopf am Śauernpelj; Ross. —    Transi. Straci-ć on    tam maszkarę i zmyli padwana,    nyroBima    guzik; (cf. pętlica).    — b) Brodawka abo cycek

Bo    nasza parochia nie    na to nadana. Rej.    Wiz. 160.,    na    koziej    szyi. Cn. Th., bte    $«I3mar$e ber 3Ń0f- — c)

(spuści z kwinty).    U człowieka, wole, ber $ropf. Budź. 49.

*PADŹ , i, i., n. p. Miód, vulg. padź, Ruskim mówiąc PA1Ź , a, m., y, i., PA1ŹA , y, z., tarcza krótsza u kon-terrninem, która się na kwiatkach i na listkach drzewa    nych. Dudz. 49. ber    ©d)tlb ; (cf. pawęża, cf. kałkan; Vind.

znajduje. Chmiel. 1, 165, fumigtljau.    payfh, paifh ; Hung.    pais; cf. Gall. pavois). Paiż, obrona

PÀF! odgłos strzelania, uderzenia,    ^tff! $uf! Jak piersi miedziana. Olw. Ow. 94. 5)ntftfd)tlb. Stare paiże

krzyknął: paf, paf; dopierom się domyślił, że podobno    rdzą a nie krwią im na ścianie zpluszczały. Wad. Dan.

w pojedynku z dwóch pistoletów wystrzelił razem. Mon.    92. Paiż na ramię przywiązał. P. Kchan. Jer. 117. Głowfę

64, 721. Wystrzelił: paf! paf! Teat. 7. b, 31. Ten mię    obwarował hełmem,    a piersi paiżą zakrywał, ib. 175.

za łeb, ja go w piersi paf! jużci go dyabli wzięli. Teat.    Przeżegnała go, mówiąc: niech krzyż ten będzie ci mia-

11. b, 17. Paf go wszyję. Zab. 13, 282. Treb.    sto paiża. Min. Ryt. 2, 180. Tyś nasza paiż Boże i obro-

*PAGA, *PĘGA, i, z., a)    plama, etn ^Iccf, (cf.    piega). Pągi    na.    Kanc.    Gd. 154.

na    ciele z zbicia krwią    zaciekłe. Syr. 538;    (cf. siniak).    [PAJ,    u, m.% z tur. pai > porlio.    Men. I, 1321; część, dział,

Pęgi krwią zaciekłe. Syr. 424. Rany odbicia czynią pęgi    9Intl)etl 2]. Pszczoły    blaskiem noża przestraszone, Od-

na skórze. Radź. Syr. 28, 21. Budn. ib. Koń ten ma    biegłszy paj, każda    w swą schowała się stronę. Karp.

czarną pągę przez grzbiet od głowy aż    do ogona.    Cresc.-    1, 98. to co się komu zjadła dostanie. Bndlk.i PAJO-

525. — b) Pęga, łytka , łyst mięsisty    u nogi. Cn. Th.,    WAG się recipr. niedok., [dzielić się, jtd) teilen. W Zwi-

bte SBabe. Ursin. — c) Czwarta powłóczka ciała ludzkiego    niackim zapuście pajowali się opryszki, to jest łupy mię-

jest błona mięsna czyli pęga, panniculus carnosus. Perz. Cyr.    dzy siebie dzielili. Przy onym tedy paju zachodziły nie-

1, 16. bte werte £>aut bie bert Körper bebccft, bte $letfd)l)aut.    porozumienia. Dod.do Czasu z r. 1857. tom VI. str. 707.

PAGINA, PAINA, y, z., z Łac.\ stronica    karty, n.    p. Na    2], sycić się, karmić się, fig., ftd) tt(tl;ren, fid) fćitttgeit.

tejże paginie powiadasz, że..,. Pim.    Kam. 66.    ib. 7.    Barbarzyńcę ucieszeni byli zdobyczą, którą się pajować

PAGÓREK, rka, m., PAGÓRECZEK, czka, m., dem.\ Boh.    mieli. Mon. 69, 1009. Dentatus się honorem tryumfu z

pahrbek, pahrb, chlum, chlumek, kopeć, (cf. kopiec);    dziewięciu wodzami pajował, którzy mu byli swoje zwy-

Slov. pahrbek, wrśek (ob. Wierzch, wierzchołek), breh,    cięstwa winni. ib. 71, 788.

pawaućek; Slov. pawauk, pawuk, pauk ; Morav. pauk, puk, paućek ; Hung. pók, pook , pók - hóló, pókotska; Sorab. 1. pawk, pauk; Sorab. 2. pawk, paućk ; Carn. pajk, pajek; Vind. panjak, panjek, kankara ; Croat. pavùk, opalik, pavueheez, pavùchek ; Dal. pauk; Bosn. paùk, pauciaç ; Slav. paûk ; Rag. pâuk, paucjaz, pâucich ; Ross. nayKS, nayqeia , nayqume ; Eccl. nayqeKt, f. nayqHHa (cf. pajęczyna); (cf. Talmud. fcO'DD bucchja); (cf. pąk, pęk); 1) bte ©ptttne. Owad przewięzisty, ośm nóg i tyleż oczu mający. Zool. 108. Pająk krzyżak, aranea dia-dema, bte Śreu$fptmte, jeden z największych gatunków, na grzbiecie ma niby krzyż kropkowany. Kluk. Zw. 4, 360. Filut, jak pająk, co snuł z siebie rozpostarłszy sieci, Czuwa wśrzód pasm zawiłych rychło w nie kto

19

PADWA-PAGÓREK.

PAGÓRKOWATY - PAJĄK.

(cf. brzeg); Sorab. 1. horka, kupa, (ob. Kupa, kępa); PAJĄK, a, m., PAJĄCZEK, czka, m., dem. ; Boh. pawauk, Sorab. 2. kupa; Garn. gerbâva (cf. garb), berda, grizh , rębr, klanz ; Vind. hrib, hrieb, brieh, brieg (cf. brzeg,

Germ. 33erg), hribez, verh (ob. Wierzch), rieber (cf. żebro), hriber, homez, berda, bom, homez; Croat. gori-za, holmaz, artirk, hrib (ob. Garb), berdo, berechina, bereg, bersanyek; Dal. bardo, bärdaseze, glaviehicza,

Bosn. glauięa, brridascęe, uzbrriddięa; Rag. bardascze; vzbàrdiza, bàrdo, pobàrdiza, barb. szumka ; Ross. B3ro-poKS , Bsropo^eKŁ (ob. Wzgórek), 6yrop^, óyropume, ôyropoK'B, xoime (cf. chełm), xo.imhk'l, Morujia, mo-raiKa, (ob. Mogiła); Eecl. xojimhk'b, npHropoKt, ôyropoK’B; mierna ziemi wyniosłość. Wyrw. Geogr. 12; ber fwgel; wzgórka. Dudz. 15. Pagórki są to małe, tak na równinie, jako też na wzgórkach i górach położone, po wię-

20

PAJĄKORAK - PAJĘCZYNA.

PAJĘCZYNNY-PAK.

nasz jest jak pajęczyna. Kolak. Wiek. A 3. Płynie młodość, jak woda. Chwiejemy się jako trzcina, Wiek nasz, jako pajęczyna. Pieśń. Kat. 169. Mowa twoja drwa i pajęczyny. Chrośc. Job. 135. (drwisz głową, jedno drugiego się słabo trzyma). Slov. Meśec plnj pawucin ; mieszek pełen pajęczyn, próżny; Slov. meśec pawucinami zathânuti; marsupium vacuum. — §. Muszki, pajęczyny, cienie latające przed oczyma, co bywa ze mdłości wzroku. Syr. 21. — §. Pajęczyna na drzewianych rózgach zawikłana , z której mszyce, wąsienice się rodzą. Cn. Th.; cf. babie lato, ©ommerroeben, fltegenber Sommer. — 2. Pajęczyna, sieć wysoka z cienkich nici zrobiona na łowienie wszelkiego ptastwa. Kluk. Zw. 2, 349. Sieci na ptaki bardzo subtelne, pajęczyny zowią. Cresc. 629. ein feiltet junt Vogelfängen. PAJĘCZYNNY, a, e, od pajęczyny, Spinne« mebett; Boss. nayTHUHUw; Ecd. naftYiitihtr&. Pajęczynne sieci. Smotr. Lam. 35. PAJĘCZYNOWATY, PAJĘCZYSTY, *PAJĘCZYNIASTY, a, e, — o adverb., a) podobny do pajęczyny; Boh. et Slov. pawueinatÿ, piny pawucin; Garn. pajzholanast ; Hung. pókos ; nńe ©ptmtengetuebe. Mózg otulony jest błoneczką pajęczynowatą. Kluk. Zw. 1, 37. (Carn. pęzhiza). W oku czwarta bfonka pajęczyniasta dla wielkiej subtelności. Sak. Probl. 26. Po tej bylinie jest pawłoka pajęczysta cienka. Syr. 671. — b) Pajęczysty,

wleci. Kras. Sat. 19. Pająki muchy łowią, wnętrzności swoje własne z siebie wytaczając, A z nich subtelne siatki ustawnie działając. Prot. Kont. B 3 ; (cf. pajęczyna). Pająk jadu szuka; ale pszczoła miodu. Fredr. Ad.

22. Sk. Kaz. 331. Bardz. Trag, praef. ; (cf. poczęli nań czyhać, i jad z jego świętych spraw brać. Baz. Hst. 4).

Bodaj wypił pająka, bodaj sie udawił! Opal. Sat. 49. —

§. Poet. Morwiorodne pająki. Kulig. Her. 231. t. j. jedwabniki, Setbennwrmer, Setbenfpimter.— 2. Pająk morski, pajęczny gon, pajęczna mysz , Vind. hobotniza ; Carn. hebetouza, atapot; Slav. hobotnica, attapot; Ross. napa-KaTHua, rmocE, bte langbeinige Seefptnne. Od pajęcznego gonu, to jest od pająka na długich nogach obrażonym lekarstwo. Syr. 459. Ukąszonym od pajęcznej myszy. ib.

159. et 213. Od myszy pajęcznej abo Brytańskiej. ib. 46. ib. 819.— Pająk, ryba morska. Sienn. 313. ein Sceftfd).

Pająk rak morski okrągły. Cn. Th. ein SeefrebÖ. — Pająki morskie, etoiles. Staś. Buff. 152. Seeftcrne. — 3. Pająk, gatunek luster, eine 2lrt Ćufter, S^ronenleudłter, ipange* lendfter. Skło przedniejsze w grubych sztukach, potrzebne do pająków, luster. Torz. Szk. 250. Pozapalałem świece w lustrach i pająku, który na śrzodku wisi. Teat.

53. d, 72. PAJĄKORAK, a, m., phalangium, rodzaj owadu pająkom nieco podobny. Kluk. Zw. 4, 147, bie

langbeinige ©pinne, ber ÎBeberfnedjt. PAJĘCZNO, a, n., pełen pająków, ooll ©pinnen, miasto w Sieradzkim. Dykc. Geogr. 2, 255, eine ©tabt. ‘PAJMATKA * pani matka, ob. Pani. Bratk. J 2.

PAJĘCKI, a, ie, od tego miasta; n. p. Pajęcka miara. PAJOK, PAJUK, a, m., {Turc. peik. Czart.). Pajok u Tur-Ostr. Pr. Cyw. 1, 302; ob. Działoszyński. PAJĘCZNIK, a,

m. , a) ziele, Doronicum. Cn. Th., ©entfenitmrjel, Mtmtrj.

— b) Pajęcznik drugi, pajęczy ogon, phalangium. Cn,

Th. ; Vind. predenz, ©pimtenfraui. — c) Pajęcznik trzeci, niedźwiadek, korzeń pajęczny, gatunek omiegu, eine ©at* łung SBolfêmurj, Crocis. Syr. 1381. PAJĘCZNY n. p. gon, pajęczna mysz; (ob. Pająk 2).— PAJĘCZY, a, e, od pająka , ©pinnen * ; Boh. pawaućj ; Ross. nayKOBHH. Pajęcze siatki. W. Post. W. 2, 170. Pociej. 80, (ob. Pajęczyna;.

Błona pajęcza, arachoidea. Krup. 3, 109. PAJĘCZYNA, y, i. ; Boh. pawućina ; Slov. paućina, pawueina ; Morav. paućina; Hung. pók-hólo; Carn. pajzhovna, (pajzholan *

kwef, pazholât » krepa) ; Vind. pajnauzhina, pajnezhina, łPAK partie.-, (cf. Boh. pak; Slov. pak atque; Carn. pak, paizhouna; Sorab. 1. pawczżina, paweżina; Sorab. 2. pau-zina; Croat. pavùchina ; Rag. póucina ; Bosn. paućina;

Slav. pauesina; Ross. nayTHHa ; Eccl. nayminnoe TKame,

n. uwmn, (naymnia pająk samica); §. 1. siatki pajęcze,

©pinnengemebe, ©pinnmeben. Niemal wszystkie pająki wypuszczają z siebie wilgoć lipką, snującą się w pajęczynę, którą niby siatką łapią muchy. Zool. 108. Jak muchy pajęczynie, tak na onym jego fałszu więźli. Sk. Dz. 1147.

Prawa są nasze jako pajęczyna , Bąk się przebija muchę wina. Kniaź. Poez. 3, 70. Czas

ków są to pokojowi, co na aktach i miejscach publicznych pilnują osoby Cesarskiej. Klok. Turk. 229 ; Slantmerbtener be8 ©nltanS. Przed srogim marszałkiem sążniste pajuki, Niosą skórom pamiętne Boćkowskie kańczuki. Kras. Sat. 101. liclores, ceklarze, oprawcy, ©ericfytSbtener. Zwyczajnie pajuk, oddźwierny, z Turecka ubrany, n. p. Mamy lokajów czterech, hajduków dwóch, laufra, murzyna, Strzelca, pajuka, turczyna. Teat. 26. b, 41, £l)urfte(ier. PAJUCKI, a, ie, od pajuków, pajukom przyzwoity, infe bte £urftfdj>en Vebtenten tragen. Za mną, przede mną, obok lecą różne stroje, Kusi, dłudzy, peruki, pajuckie zawoje. Zab. 9, 364. Ejssym.

na

a na

na próżności trawisz, gdy z pajęczyny płótno robisz. Sk. Zyw. 1. praef.; Slov. pawućini prelkówat, telas aranearum retexere. Chcąc oznaczyć rzecz, albo robotę wątłą, mówimy, że jest jak pajęczyna. Wolsk. Znać, co jest jedwab', a co pajęczyna. Wad. Dan. 6. Gdy bóg chce, miedzianym murem pajęczyną będzie. Psalmod. 105. Gdzie Chrystusowa dziedzina, tam murem i pajęczyna. Sk. Żyw.' 1, 43. Wiek

pa, ampak autem, ast, sed ; pazbe se use « nie wiedzie się, pazhèm sê * przedrzeźniam ; Vind. pak, ampak; Sorab. 2. pak autem ; Sorab. 1. pak vero, autem, Herum, pakosni homo nequam, pakosciu studeo militiae, (cf. Pakość); Croat. pâk autem, Herum, pàche immo, pâchim irnpedio , pàchka obstaculum; Rag. pak, péka deinde; Slav. pak sed, postea , paese contrarie; Bosn. pace, pacek immo, quin; Eccl. naKU zaś, znowu; naKUKUTHie odrodzenie; naye, naneate raczej; naxocTh przykrość; fiAKOCThNHKŁ nieprzyjaciel ; ruKOCTMn, przykry ; Ross. Haü-nane nade wszystko, szczególniej); — pak«lepak, zaś, hingegen. Dwadzieśoiadwa lat było Aehazyaszowi ; imię pak matce jego było Atalia. Budn. 4 Reg' 8, 26. A pakli-być też co przypadło, tedy to się na dobro twoje obrócić musi. Rej. Post. S 4. Eraz. Jqz. A 3.

Pochodź, lepak, opak, opaczny, paczyć, spaczyć, wspak; rozpaczyć, rozpacz.

PAK-PAKOŚĆ.

PAKOŚNIK-PAKTARZ.

21

1.    PAK, u, m., gatunek    smoły, cf. pakowka smoła, eine 2lrt    kość, miasto w Inowroc. Dykc. Geogr. 2, 256, 3?ame

Çetô. Wyjmie szpunt    z bani pakiem oblepiony, corticem    einer ©tabt.

«strictum pice. Hor. 2, 81. Min. Mon. 70, 216. Tynek PAKOŚMK, a, m. ; Boh. pakostnice; (Etym. kość); łama-zrobiony z paku, piasku, tłuczonej cegły. Świtk. Bud. nie w kościach, arthritis, dna, denna choroba ; (cf.Rost. 231. Pam. 83, 614.    naKocTHweL »Paskudnik, qu. v.) ; ba§ ©lieberreißen, bit

2.    PAK, u, m, PAKA,    i, z.; Lat. med. paccus ; Graec. q>a-    ©icfyt. Pakośnik abo zarażenie w krzyżach. Syr. 1512.

xtXoç; bû$    ber    ^5acf, wiązka rzeczy upakowanych,    Pakośnik, w krzyżach bolenie abo wąsat, jak prości mó-

pakiet, baS ^atfet; (dem. paczka). Odebrała pak jeden, wią. ib. 484. U bydła pakośnik Niemcy ©feinten zowią; który był do niej zapisany. Zab. 14, 331. Pake listów u owiec zaś ©eiffer. ib. 313.

rzucił w ogień. Pilch. Sen. gn. 232. Trzyma pakę listów PAKOWAĆ, ał, uje, cz. niedok., upakować dok. ; (Lat. med. w ręku. Teat. 38, 268. Oto pak regestrów, ib. 37, 275. pacare; liai, id.; Angl. to pack; Graec.    Sorab. 2.

Paka, do pakowania n. p. książek , ein (Situer « ) 93erfd)lag,    pakowasch ; Vind. skladati , (ob. Składać); Garn. fâsam

eine Sïijie; Vind. bafhnja, składa, sveshni, buntaria, pun-    (ob. Fasować), bashem, bêsam; Croat. robu spravlyati,

tel, banka, zhifhta,    skrinja; Ross. Kima, KHiiKa, Taa,    cf. sprawić); Ross. yKJ84HBaTi>, yBH3HBaTŁ ; rzeczy w pa

rai, KpoMü, aapeiKB, aapmms, nanen. Skrzyniowe tafle kę układać, pacfeu, eiitpatfeit. Axamity jak pakować. Grodw. śklane zwykły się pakować po sztuk 120, w paki, które się nazywają skrzyniami. Torz. 172.

Pochodź, pakiet, pakiecik, pakiak, paktakowy, pakować,

Dis. D 4. Pakują pojazd; konie już zaprzężone. Teat.

41. c, 552. Jutro jadę, i już się pakuję. Teat. 15, 45, id) peufe fdjon ein. Już ułożono wszystko i upakowano vpakowad, popakować, przepakować, przypakować, dopa-    do naszego wyjazdu. Teat. 28, 157. Najwyższe dobro

kować, odpakować, wypakować, rozpakować, zapakować.    leży w dobrze upakowanym złotem kufrze. Teat. 21. bt

PjAK, u, m., (dem. pączek; Boh. paupé; Slov. pupenèc    15. Pakowanie, Carn. basènga; Vind. savesa, naredba.

na ratolesti ; Carn. berst; Croat. pupek czvetja ; Etym.    _ Transi. Chować, oerwa^ren, einpatfen, einfdjließen. Zapukać się); pączek na drzewie. Cn. Th., bie Sîtttrêpe, cf.    raz tego złodzieja pakuję do kozy. Teat. 14, 161. Cór-

pąkowie, ob. Pęcz.    ka jeśli poniosła plamę na honorze, Zaraz tę sekutnicę

TĄKCISZEK. 1 Leop. Math. 5, 18 » punkciszek, punkcik. pakuje w klasztorze. Treb. S. M. 128. zamknę.

PAKIET, u, m., PAK1ETEK, tka, m., dem., PAKIECIK, PAKOWÎE, ia, n, collect., ‘ PARÓWKI, ck, plural, zdrbn. a, m., dem., wiązka, wiązanka popakowanych rzeczy,    papie , pąki, pączki, fînoêpen » ; Slov. pupenec ; Carn,

findet; Gall. pacquet; ltal. pacchitto, bft3 ^ćtddjen J    pópk (cf. pępek), berstje ; Vind. berst, golenz, berstizh.

Vind. fvijek, lloshik, fvoi, povojek, sveshik, buntariza,    popek , popzhizh, oku , voslizh ali glaviza na zvetju ;

bremize, floshei, povojez, sveshlei; Ross. naKert, Kap-    Bag. pupak ; Sorab. 1. pupk ; Boss. no»ma, nynmueKŁ;

Ty3s. Listy niektóre były osobno, niektóre w pakietach.    Eccl. npy3H, np&SKHie [locustae 2], BepniKH cl jpeiia.

Teat. 26. c, 15. Otworzył pakiet, i znalazł wszystkie    Którędy pąkowie na wierzch się wypiera ze śrzodka skó-

listy. Nieme. Król. 4, 121. W tym pakietku musi być    ry, tam gałązki z obcych drzew bywrają sadzone. Otw.

#oś niezłego. Teat. 43. b, 72. W małym pakieciku.    Ow. 399. Pąkowie się zasadza. Cresc. 58. Kłobuk abo

Grodw. Dis. D 3 b ; (cf. pak, paka, paczka). PAKIETO-    pąkowie róży. Urzed. 267. Poczyńmy sobie wieńce

WY, PAKIECIKOWY, a, e, od pakietu lub pakieciku,    z pąkowia różanego, piérwéj niż zwiędnie. Badz. Sap.

w pakietach lub pakiecikach, Çacfet «, *pä(fd)en    « ; Ross.    % 8. Już    nadszedł czas lata, Już    latorośl w pąkowie

laKeiHufi , KapTy3Hbiił. PAKŁAK, u, m., grube sukni-    jak w perły    bogata. Nag. Wirg. 512.    Jak    wiele te'brzo-

sko , z Niem. spacflafen; parć, ^3lad)e, grobeé $ud). Czło- skwinie doznały przeobrażeń, zacząwszy od pąkowek, aż wiek z pakłaku do bławatu, z kozła do    karety    przenie-    do zupełnej    dojrzałości ich owoców.    Pir.    Pow. 3, 317.

siony. Zab. 1, 28. Mimo pakłak, mimo    złoto,    Zawzdy    Dopiero się    kwiatek z pąkowia wywiązał,    a już usycha,

jednak cnota cnotą. Kras. List. 42. Szczęście grube pa- Jr. Tel. 367. Pąkowie puszcza drzewo » puka się. Cn. kłaki w świetne mieni togi. Zab. 12, 121. Nar. PAKLA- Th., ber Sctutlt treibt $no3pen. Pąkowie puszczać,

KOWY, a, e, z pakłaku, z    grubego sukna,    parciany,    pen treiben; (Boh. puciti se, pućjm    se; Slov. pućjm se,

ïon grobem ïud)e. Dumę ma pana możnego; choć wiem,    pupenec wypaustëgi ; Bag. pupciti, pupcitise gemare,

że ojciec jego pakłakowe miał odzienie. Zab. 7, 159. germinare; Bosn. pupitise , oppupitse, nięati, pronięati ; PAKLEPIE, PAKLEPY plur., pierwsze wyczesanie lnu; na    Croat. pupimsze; Vind. popke spufhati, mladikuvati, zi-

wory zdatne. Dudz. 50; otłoczyny lnu i konopi. Wlod.    meti, mladitile, berst poganjati). Pąkowia pełen Vind.

Retrimenta dura et crassa Uni aut cannabis, dum tunditur.    bersten.

Cn. Th. (Etym. klepać); ftlacßS », ober îpanfbülfen, bie be^m PAKÓWKA, i, £, gatunek smoły do oblepiania pak, eine ©cbmtngen abfaHen, cf. pacześ, paździor, zgrzebie, wy- ©attung sum Serpicben. Kluk. Kop. 1, 505. czosek. PAKLEPNY, a, e, zgrzebny, stupeus. Macz., oon PAKT, u, m., §. a) umowa, ugoda, Lat. pactum, ber 33er*

'DAro<^    ,    trag, 3Sergleid;. Pacta convenla, akt publiczny w Pol-

PAKUSL, ści, z., [z cerk. naKOCTb » przykrość, dokuczli- Szcze między narodem i królem, który wypływa z wol-wość; ÜJîutbmiflen 2]; rzeczy,    mowy, uczynki    na opak,    néj elekcyi. Kras. 2, 303. — §. b)    Pakt bydła, najmo-

oerfebrteâ 3fug* Bndtk. Pakość    czynić. Zab. 10,    524. (cf.    wanie, arendowanie, 3?erpact)tnng beś 5Sicbö Tr PA-

dyalekty pod pak). Boss. naKOCTb paskustwo. — §. Pa- KTARZ, a, m., PACHTARZ , PAKCIARZ, arendarz, bet

pdjter, osobliwie bydła, ber 2$ieljpäci)ter. 7V., (ob. Pach-towie, owczarze). W rodź. ieńsk. PAKCIARKA.

PAKTOL, u, m., rzéka w Lidyi, złotym piaskiem sławna.

Otw. Ow. 216, ber ^actoluS. PAKTOLSKI, a, ie, od tejże rzeki. ib.

PAKTOWAĆ, PACHTOWAĆ, al, uje, cz. niedok., najmować, arendować, osobliwie bydło , Śtety paßten. Tr. Paktować od kogo, oon einem pachten. Paktować komu, eh nem oerpadjten.

PAKUJĘ, ob. Pakować. PAKUŁ, u, m., cokolwiek zwi-    palcat; palanka.

niętego na kształt zatyczki, naboju, ein jufantmett gebre^* 2. PAL, u, m., Boh. pal; §. a) palenie, baS trennen, ter $fropf oon ©erg, ßöfdjpapier n. f. m. Pakuł do dzia-    Wiersze te niech lub morze potopi, Lub płomień palem

ła. Tr. Bndtk. PAKUŁY plur. zgrzebie, paździerze, kła-    pochopi. Petr. Hor. G 4 b. — §. Pal, zagorzenie, pla-

ki, ©erg, ©errid) oon glacp ober $anf; Boss. nan-w,    ga na żyta, zioła, drzewa, uredo. Mącz., ber 23ranb im

, pavulya, pazder, (cf.    ©etreibe, an ben Säumen k. — §. b) Pal, opał, Srenn*

Wyczesując len przez    fyolj. Ignarium, pal, t. j. drwa na palu. Macz. Kmiecie

jadą do boru po drwa dla palu. Zaw. Gosp. Kominy palem napełnione szumią. Otw. Ow. 258. — PAL! Imper., ob. Palić.

trochę niebezpieczne, jeżeli nie palem, to przynajmniej galerami pachnie. Teat. 55. e, 34. Jakiegoś sam godzien pala, Ostrząc jawnie miecz domowy, I na tumult trąbiąc nowy. Minsk. Byt. 2, 31. — §. Pal, metonym., ut szubienica, powróz, homo pało aut suspendio dignus. Cn. Th. wisielec; ein ©algenftrttf, ber ben ©trief ober ba$ ©piefSen oerbient.

Pochodź, (cf. palec, paluszek, paleczny, palczasty, palcowy); palować, opalować, zapalować ; palica, patka,

OTpenKH ; Croat. pahuly, paczesi, paklepie, wyes

dróciane grzebienie rzadsze, oddzielą się pakuły. Kluk.

Bośl. 3, 527. Pakuły wcale są na sznury niesposobne.

Jak. Art. 3, 223. Promyczki krótkie i powikłane z konopi, niezdatne tylko na pakuły, ib. 3, 222.    Pakułami    PALA, i, z.,    Lat.    med.    pala; pala    ołtarzowa, operculum

poutykać szpary. Kluk. Bośl. 5,236. Os. Bud.    189. Koń calicis. Cn.    Th.,    ber $eid)becfel, ba3    ^elcfytud)    ; Bosn. koret.

ten chodzi właśnie by na pakułach. Hipp.    133. nogi    ‘PAŁA, ob. Pałka.

wlecze, fdjleppt bic Seine. PAKUŁOWY, a, e,    od pakuł,    1.‘PAŁAĆ n.    p. zboże,    oh. Opałać,    opałka;    Etym. peł.

©errid? * Ross. naoeHMH.    2. PAŁAĆ, ał, a, neutr. pass. contin., (cf. palić; Boh. pa-

l.PAL,    a, wi.    ; Lat. palus; liai, pało; Svec. pale; Angl.    lati flammam edcre)\    gorzeć, płonąć; Croat. plaszam,

pale;    Ger.    ber Çfaty 1; gruby kół śpiczasty,    Sorab. 2.    plaszikam ; erflt^t fep,    $>i£e ïjaben ltnb oon ftdj geben.    Papal , palik ; Hung. palank ; Croat. palanyek , palanka (ob.    łam, non tantum est calorem per aèrern diffundo, sed

Palanka), proztecz ; Bosn. prosctje, koçi; Vind. stok,    etiam calorem mihi affusum sentio: sic dicimus: pała piec,

steber; Boss. KOJE, komke, KOJbimeKE, npHKOJb, CBaa,    ber Ofen ift erbtet, pała ogień wielki; et pałam od ognia,

CTtMÓE, cmiiTB, ctoæôhke , (ob. Słup) ; Eccl. koæoke,    od pieca; et pała od ognia impers. Cn. Th. — Tr. fig.

(ob. Kół). Pale, które się w ziemię biją, dębowe, so-    Pałać czym, zapalonym być czym, ötm ettM$ entbrannt

snowe, olszowe. Kluk. Bośl. 2, 163. Szturmowe pale.    fetytt, brennen. Gniewem srogim pałał przeciwko Nero-

ŁeLsk. 2, 225. Pal zaostrzony, Ross. poaceHE; (cf. ro-    nowi. Warg. Wal. 118. Młody ten pan pała najżywszą

żen, ob. Palisady). Pal mostowy. Cn. Th., Slov. mostin-    chęcią rozprzestrzenienia chwały narodowej. Gaz. Nar. 1.

ce, ślage.    Most na palach. Warg. Wal. 73.    Pale bić,    123. Animusz sławy    chciwością pałający. Warg.    Wal.

Boh.    paźiti    * palare ; Ross. óhtł CBan. Carn.    póli juga    288. Oczy mu dziką    pałają zjadłością. Kras. Oss.    D 4.

pontis, rzędy palów mostowych. Do pala przywiązać.    Szczćrym pała przywiązaniem. Teat. 49. b, 21. Pałał

Cn. Th., (ob. Cumować). [§. Pal, miejsce ładowania to-    miłością przeciwko królewnie. P. Kchan. Orl. 1, 142.

waru na statki nad rzekami spławnemi ; 8abung3ftätte an    Im się bardziej twarzy jej przygląda, tym bardziej pała.

fdjtjfbaren $luffen. 4]. Szyper od pala ruszył. Ossol. Str.    Chrośc. Luk. 2, 14. befto mcljr nurb er entbrannt. Pałasz,

7. od lądu odbił, mit bettt ©djtffe oblegen; (ob. Odcumo-    kochasz, wiernie usługujesz. Past. Fid. 65. Pałanie,

wać). Gdy statki do domu szczęśliwie do pala powró-    flagrantia, aestus. Cn. Th., ba§ ©ntbranntfe^n, bte Srunp:.

cą, Panu Bogu podziękowawszy, co flisom przyjdzie, po-    — §. Activ., n. p. Ten, który w piecach pala. Petr. Ek.

płacić. Haur. Ek. 172. (na miejsce).— §. Pal, na któ-    134. t. j. paliwa, frequ. verbi Palić q.v. — Krwisto pałająca

ry złoczyńcę wbijają, ber ^faljl jum ©pteßett eiltet ©tffe*    gorączka. Perz. Lek. 105; febris acuta sanguinea. Pa-

ttyäterS. Na palu zdechniesz. Teat. 22. b, 100. (na pal    łające choroby złączone    z wielką gorączką i szybkim pul-

wbity). Kazał mężobójcę na pal wbić. Sk. Dz. 520. er    sem, dla gwałtowności    przypadków swoich    prędko się

ItejS tÿtt fptePen; Boh. nabusti, nabodnu, (ob. Nabość);    kończą. Perz. Lek. 33.    — Róże pałały z    jej twarzy.

Vind. na kol nabosti, natekniti (ob. Natknąć), nafuliza-    Tward. Wt. 6. świeciły    się, lśnęły, jaśniały    i za serce

ti, (ob. Sulica); Bag. nabitti na kólaz; Croat. rasati (ob.    chwytały.

Rożen), kolim ; Dal. sztarim ; Ross. noca^HTb Ha kojte. Pochodź, pod słowem Palić.

Nie ‘zarazem męczennikiem ten jests któremu gardło PAŁAC, u, w., PAŁACYK, a, m., demin., z Łac. palatium, wezmą, albo którego na pal wbiją. Żarn. Post. 244 b.    palatinus mons, góra, na której Cesarze Rzymscy zwy-

Bluźnierce na pal wbijają. Pam. 83, 2, 291. Rozbójnik    czajnie mieszkanie mieli, poszło u nas w zażywanie

wieś zrabował, na pal wbity ginie. Mon. 67, 71. Pal,    słowo pałac, i znaczy dwór królewski lub pańskie mie-

ipsum supplicium, wbicie na pal, karanie palem. Cn. Th.,    szkanie. Nag. Cyc. 2; Boh. pałac; Slov. palâc; Sorab. 4.

gra-

22

PAKCIARKA- PAL.

PAL-PAŁAC.

Croat. kolitva; Dal. sztaulenye; ba$ ©piejłen. To dzieło    palast; Vind. palafhtvu, kralovu poflopie, palazha,

difhtvu, polost, (polost, palazh * sala) ; Carn. poslöpie,    gorzałka. X. Kam. ; (Boh. palené (wino), palenÿ; Sarah. 2.

(cf. słup); Croat. palàcha, polacha; (palacha, polacha «    palenz; Sorab. i. palene); ber Sranntireitt, cf. przepalanka.

sala, cf. połać); Hung. palotta, palota (* 2. sień); Dal. ‘PALANKIN, a, ro., w Indyach wschodnich lektyka, n. p. polacsa; Slav. pallacsa; Rag. polaccja, polàciza; Bosn.    Zasadził go w palankin strojny najwspanialć;, A wraz go

polaç, dvór; Ross. nepTorb, naaaTbi, 4B0peub, najamu    niewolnicy na barkach dźwigali. Przyb. Luz. 215. ttt

dem., (naiaia wielka izba ; obs. tajemna rada Carska, są-    Ofitnbten, eine ©dnfte.

dowa izba ; imama namiot) ; Eccl. imaia, CToanocTiiia ; PALANT, a, m., kij, którym sie bije piłka we grze r Ger. ber    Pałac, królewskie abo pańskie mie- ber SMfiotf. — §. Gra w piłkę, ba$ Sallfpiel. Pójdźmy

szkanie. Cn. Th. Pałac Rzeczypospolitej. Vol. Leg. 7,    w palanta, grajmy palanta. X. Kam. PALANTOWAĆ, ał,

674. Mieszkać gustownie w pałacyku kształtnie ume-    uje, cz. niedok., bić kijem, prać kogo, einen mit bent

blowanym. Teat. 34. c, 26. Star. Dw. 33. — g. 2) Pa-    ©totfe bur($prûgeïtt, butdjfudjteln. Jął go po łbie, po

łac, ba§ 6djiff3cajM, pałac przedni, tylny. Tr. ? PAŁA-    grzbiecie, po szyi bardzo palantować. Gwagn.S51.Kmit.

COWY, a, e, do pałacu należący; Ross. nepTO*HHH, (na-    Spyt. B 4.

laTHHH izdebny) ; Eccl. imaTHbiił; junt fßaüafte gehörig. PALARUSZ, ob. Paraliż.

Pałacowy sługa, komornik' Cn. Th. PAŁACOWY, ego, PAŁASZ, a, m., PAŁASIK demin., Vind. palafh {« szpada) y

m., substant. * urzędnik na pałacu, ochmistrz, marszałek, Rag. palósc; Croat. palàs, palash ; Ross. naianrb; (apud ber Sluffe^er be3 ÇaEajteê, ber Burggraf. Cn. Th.    Leibnitz ^jolefd) budzygan); Ger. ber Çaüafdj; Svec. ba-

PALACZ, PALICZ, a, m., który co pali, ber Srenner, ber etroaś brennt ; Boh. palie ; Eccl. najmejb ; (Ross. naaanfc kat). Palacz, co u pogan palił trupy, ustor. Cn. Th., ber SScrbrenner ber £eid)name. Gdyby się gumno spaliło, tedy czyniący pogróżki wszystkę szkodę nagrodzi, a palacza poszukiwać Jacza). Godzien ostatniej wzgardy, Ow palacz kościoła Dyany. Zab. 42, 344. Nar. Herostrat, ber Serbrenner be3 Sempelö ber ©tana. Palacz wódki, ber Sranntmetnbrenncr. Królewscy palacze coraz więcej drew w on piec przykładali. Wad. Dan. 84. Palicz, który w piecach pala. Petr. Ek. 434, ber ©fenfietßer; Boh. topić, f. topicka, (ob. Topić); Vind. nietez, nietiz, nietovez, nietenza ; Croat. pechar ; Ross. HcroniMKb. W większej wadze jest u nich palacz abo stróż, niż kiedy człowiek uczony. Glicz. Wych. N 8. PALACZKA , i, fern.

PAŁĄG, PAŁAK, u, *»., obłąk , ein bummer Sügel, frurn* mer $acfen ; (cf. kabłąk ; distng. Boh. palauk , palaućek » eine fcflledjte SBtefe, licha łąka). Kociołek z prętem w pa-łąk wygiętym. Świtk. Bud. 345. Kazał w stajni złożyć na kupę kołki, jarzma, pałąki. Jak. Baj. 454. Nos

lyxa ; §. 1) miecz lub szpada żołnierska. Ten mię pałasz znajomym światu uczynił. Boh. Kom. 4, 240. Pa-łasików pełno nad łóżkiem wisi. Zab. 43, 494. Już teraz niwy wasze krwią Polską zbroczone, Miasto kłosów wydadzą pałasze stalone. ŁaLczw. 5. Pałasz w prawe ra-mu wolno. Czack. Pr. 2, 428. (podpa- mie! Kaw. Nar. 564. Pałasz do parady! ib. — g. 2)

Pałasz, miano, które chartom dają. Ryd., ein üîame ber äßinbjjunbe. — §. Daj jéj pałasz ! mówi sternik, kiedy idąc na garugę, zachodzi się w kolano; wpuszczają w ten czas w wodę deskę, uwiązaną u pachołka przy sztabie, z tej strony, w którą jest zakręt, aby ta bystrość wody hamowała. Magier. Mshr., ein 23ret, bent 9Inbrange ber gluty »om glußfcfytffe entgegen ju jfómmen. PAŁASZOWAĆ, aï, uje, cz. niedok., pałaszem robić, mit bent ÇaUctfdje fudjteln, festen. Pachoł to zawołany, dobrze pałaszuje. Tr., Vind. mezhuvati. — §. Pałaszować pieczenia, zajadać smaczno. Wolsk., recfjt in ben traten eńtyauen. *PAŁASZONOSZEC, szcza, m.\ Croat. palassonoszec; ber spallafditrdger. PAŁASZOWY, a, e, rom Çalafdje, mit bent spaUafdje; Ross. imauiniiH. Pałaszowy pojedynek. Bals. Niedz. 4, 56. (t. j. na pałasze). Włóczniowy lub pała— śrzodkiem wygięty, jak pałąg. Min. Ryt. 2, 297. — Na szowy dowód. Czack. Pr. 2, 447. szkucie pałąg zowie się belka idąca z ukosa od słupca    ‘PALAT, ob.    Podniebienie.

do blaty. Magier. Mskr., ein Queer&fllfett auf ben glujb    PALATYNA,    y, z., PALATYNKA,    PALATYNECZKA,    i,    z.r

fdjtffen. r    zdrbn., futerko naszyjne, z Franc., eilt ^eljfragen, ^alatilt-

‘PALAMENT n. p. Palamentu pół sztuki. Instr. cel. Lit.    Palatynki,    część ubioru. Comp.    Med. 704.

4.PALANKA, i, z., (Lat. planca; Ital. pianca, palanca;    PALCAT, a,    m., (Boh. palcat clava)\ Hung.    paltzatska ;

Ross. najouna; pręt, laska, ein ©teefett, ein ©tötfeben ; (cf. posoch, potoch). Popilius palcatem, który w ręka trzymał, króla określił. Kosz. Lor. 476. Palcatem go smarował. Gwagn. 557. Àlaxander na Bucefale naprzód z lekka jachał, palcata mu nie ukazując. Warg. Curt. 4. Palcatami z winnej macicy u Rzymian winowajców karano. Haur. Sk. 488. Palcat, którym Merkurysz dusze pędzL Otw. Ow. 93. Sceptrum, królewski palcat. Mącz. (berło). Gdzie teraz jest żelazny palcat tyraństwa twojego? Bzów. Roz. 92. Kędy pod ziemią złoty skarb zakryty, On zaraz wyda palcat znamienity, Palcat ten , który kiedyś Prozerpinie Aeneas w ciemnej oddawał krainie. Kchow. 69. rózga czarnoksięzka, bie 2Btnfd)eIrutye. — §• Świeciszi

Gall. planche; Ger. ÇJanîe; cf. polanka; cf. Hung. pa-lank; Croat. palanyek , palanka « pal) ; parkan, miejsce oparkanione, ogrodzone , gród, eitt ÇlanfenjftUlt, eilt »er* fcßloftener Ort mit ^laufen umgeben, eine galante, (cf.ostrow).

Ostatka dopalali przedmiejskich palanek. Zimor. Siel. 252.

nowe

23

PAŁACOWY-PALANKA.

PALANKIN-PALCAT.

Polowe miasta i palanki. Tward. VW. 3. Nowe palanki, miasta wstają. Tward. Mise. 64. Palanki, które po polach osiadłe, Kazano wojskom znosić ogniem i żelazem, ib.

65. Cesarz powrócił Porcie wszystkie zdobyte twierdze i palanki z artyleryą, która się w nich znajdowała. Gaz. Nar.

4, 265. Przeniósł się filozof z swoich katedr do ziemnych palanek. Gaw. Siei. 392. do grobu, do trumny.

2. PALANKA, i, z., [z slowack. pólenka 5], po góralsku,

24

PALCOWY-PALEC.

PALEC.

się właśnie ni palcat w lichtarzu. Bratk. C b. (jak ogórek w latarni).

PALCOWY, a, e, g. a) do palców należący, ginget » ; Croat. persztni ; Ecd. nepcTOBUH. Kostek palcowych jest trzydzieści; bo każdy palec ma trzy. Kirch. Anat. 110. Nerwy palcowe. Krup. 3, 211. — §. b) Palcowy, na palec miąźszy, einen ginger bief, ober lang; Sorab. 1. palczné, palcz scheroki. Żyła dwunastopalcowa. Krup. 3, 85. —

8. Palcowe ziele, dactylus. Cn. Th., gingerfraut. PALCZASTY, a, e, PALCZYSTY, — o adverb., PALECZNY, palce mający, ginger tyabenb, mitgingern, n. p. Palczaste rękawice. Star. Dtv. 2. Koła palczaste abo paleczne : (Boh. palećnj), ba# Jîamtnrab, które po wierzchu, na czole abo na boku, na policzku mają zęby, jak bywają w młynach, w zegarach. Os. Fil. 142, bo kołki w nie powbijane młynarze palcami zowią. Os. Fiz. 342. Wal palczysty, z przechodzącemi przez oś jego wicią piórami albo palcami, które podrywają w górę stępory. Jak. Art. 3, 521. bie ftamutlMlje. Skorupy palczaste, belemnites. Sias. Buff. 134. Korzeń palczysty, pnlmata, kiedy podziały jego są otwarte, i do rozłożonej ręki podobne. Bot. Nar. 31. Korzeń dłoniasty, pal-mala, dwie podługowate spłaszczone główki, których spód jest palczasto podzielony. Jundz. 2, 7. Liście pal— czyste, digitatum, kiedy kilka listków wisi na spólnym ogonku. Bot. Nar. 64. PALCZYSKO, a, n., niezgrabny palec, ein fydßlidjcr ginger; Boss. najiLunmc.

PALĘ, ob. Palić.

PALEC, lea , m. ; Boss. naieus ; Sorab. 2. paltz , palz, pa-lazk ; (NB. palec w inszych dyalektach znaczy szczególnie wielki palec, więc -Łacińskie pollex\ na palec zaś w ogólności , w używaniu u nich jest pierwiastek naszych słów naparstek, pierścień i t d. ; jako to Boh. et Slov. prst * palec, palec pollex, wielki palec; Sorab. 1. porst; Sorab. 2. palcz, palz pollex; Carn. et Vind. pèrst, pêrst, (distg. perst * ziemia, cf. prószyć, cf. proch; pavz< palec wielki); Croat. përszt, parszt, pćrsztecz, (palecz * wielki palec); Slav. pêrst * palec ; pallac « wielki palec, cal; Bosn. parst, prrist, palaę, veliki prrist; Rag. parst, parstaz, parstich , (pałac, parst palacni pollex) ; — g. 1 a) palec u ręki, ber ginger. U każdej ręki pięć palców się znajduje; pierwszy wielki palec, ksiuk. Kirch. Anat. 3. Syr. 875; pollex; Vind. pauz, dem. pauzhizh , ber Ü)au< men; wtóry rożeń, skazujący, index, Carn. kasin, ka-sinz , sapavzhnek ; Rag. kazaz ; Slav. kaxiput ; ber 3^' ftnger. ib.> et Cn. Th. ; trzeci śrzedni , lub długi. Zaw. Gosp. Eccl. KyKHiiTB, Mittelfinger ; czwarty, pierścieniowy, abo do złota palec, serdeczny, (wierny. Sienn. 419); (Carn. perstanek; Ecd. 6.iH30cpe4HHH, nepcTHecun), ber ©olbftnger; piąty, mały, uszny, do ucha, ber fleine ginger, ber Obrftnger. Krup. 1, 148. Miała pierścień na palcu serdecznym. Pot. Syl. 484. Między wiernym palcem i małym żyła puszczona bywa dla boleści głowy. Spiez. 192. Mały palec, mizynny. Chmiel. 1, 60. et 1, 683, Boh. maljk, malićek ; Carn. mesinz; Vind. mesink, miseini perst, mesinik, mesienz; Croat. mezinecz, persztecz; Bosn. mezinę, mazinę ; Eccl. MtU£HtiM|h [ßlius minimus 2], MH3HH-ihki, on» MacTaro nimm«, MiirauLa mu KHBaHta; sed

cf. Ecd. MH3HHHHH najmniejszy. Biskupowi trzy palce, któremi żegnają, uciąć kazał. Sk. Oz. 853. Krzywoprzysięstwo dwiema palcami płacą. Chełm. Pr. 38. Kto szlachcicowi wielki palec utnie, zapłaci 8 grzywien, a za każdy inny palec 3. Herb. Stat. 244. Palec wielki u rękawiczki, Carn. pavzhnek ; Ross. nanaiOKt, Hanajo-netcB ; adj. Hana^onmaB. — §. Palcem się czego tknąć » dotykać się kąsek. Cn. Th. nur ritt mentg berühren ; przykładać się do czego, pomagać, ib., ein mentg mityelfen, mttmirfen. Aliter: Mało palcem tćj prawdy jego świętój nie dotykamy. Rej. Post. Q q 3. ręką macamy, mir gret* fen fte mit tpćinben. — Palcami grać, igrać, paluszkować, micare. Cn. Th. ba# gingerfptel fptelen, ©erabe unb lingę* rabe; (cf. cetno, licho). Palcami sobie przebierać, ludere digiłis. Cn. Th. 832. Przebierać palcami na piszczałce , digitos ad numéros movere, ib. — Palcem pokazywać, wytykać, mit bem ginger meifen; Sor.b. 1. z por-stom dopokazuyu. Bóg nam prawie ukazuje palcem sposób do szczęścia. Lał. Kom. D 3. Patrzącemu ludowi palcem go skazałem. Jabł. Tel. 75. Ledwie mu prawdy palcem nie ukażesz, on przecię nie wierzy. Rej. Ap. 43. Proroctwa o Panu były jawne, gdyż mało go palcem prawie nie ukazowały. Rej. Post. B 4. Chcemy tego słowy pisma ś. dowieść, a prawie jako palcem ukazać. Baz. Hst. 287. Wszyscy mu jawną śmierć palcem ukazują. Pieśń. Kat. 124. Palcem go jak łakomcę i zdzieracza wytykają. Pir. Pow. 50. Palcem go sobie ludzie pokazują, wszyscy o nim mówią. Cn. Ad. 806. In ulramque parłem: Przez palce patrzyć, przez szpary, przeglądać, przejrzeć, burd) bie ginger feljett. Przełożeni przez palce patrzą na występki swoich poddanych. Gil. Kat. 120. Pan na to z daleka przez palce patrzy, a prawie śpi. Rej. Post. M m 2. Mniej o to dba, a prawie jako drżemie, a przez palce patrzy na przygody jego. Rej. Post. I 3. Jako przez sen, a jako przez palce patrzał na ich zatrwożenie, ib. / 3. ( nie chciał widzieć). Złości drugiego przez palce przeglądać. Wiśn. 149. Palec na uściech położyć to mało, Masz-li źle mówić, zapchaj pięścią całą. Bratk. G b. ben ginger auf ben Muttb legen. Digito compesce labellnm , miéj język za zęby ; pierwej się w paiec ukąś, niżli co masz rzec. Mącz. Ledwie sobie palców nie pogryzł ze złości. Teat. 11, 36. Kiedy przemówisz, Merkury i Pallas muszą oboje ukąsić się w palec. Pot. Arg. 397. (z zazdrości, że ich celujesz). — Długie palce ma, lgnie mu do palców, smołę ma w ręku, er madjt lange ginger; Slov. dłuhe, (łepke, łepkawć) ruki mâ. Przedtym dobrze w palce dmuchał, dziś karetą jeździ. Teat. 33. b, 8. w garść chuchał, łapy lizał jak niedźwiedź, gołym był ; in bie ginger tyaudjen, arm fepn. Zgromadzał, ściskał, palce oblizował, głodu przymierał. Falib. R 3. (sknćrą był). Goły jak palec. Teat. 45. c, 95. jak bizon, jak Turecki święty, blutarm. Chrośc. Job. 60. Jak palec nagi. Pot. Zac. 151. Oto sam jako palec chodzi w mroku ciemnym. Pot. Zac. 34. t. j. samotny, einfarn. Do stołu kompania była i ku chlebu, Sameś panie, jak palec został do pogrzebu. Pot. Zac. 47. (wszyscy umknęli). Nie

PALEC.

PAŁECZKA-PALET.

25

gach, pierwszy wielki palec, btc große    Krup. i,

172. Palec u nóg (Vind. perst na nogah , pauz na nogi). Tak sie w nogę uderzy/, ze palec z stawu wytrąci/. Warg. Wal. 13. Skrada się po cichu na palcach. Teat. 52. d, 14. auf ben 3^en. Podnios/szy się na palcach , pogląda do góry. Bardz. Trag. 234. — Ire suspenso gradu, na palcach iść. Macz., Ross. Ha uuriKaxs , na ULinouKax'L xoahtl. Gdy się ku niemu zbliżą, na palcach ważąc się, chodzą. Pilch. Sen. list. 2, 7. Ciekawy na palce się wspinam.... Zab. 10, 24. Skrzet. Przy-

tak wiele, jakoby palec obwinąć, by jednego p/atka ; ne in rutis quidem et caesis. Mącz., nidjt fo »tel, al3 man Utît beit ginger nudeln îonnte. — Nie k/adź palca między drzwi.

Dudn. Apopht. 98. (nie mieszaj się w cudze sprawy).

Na coż to między drzwi i podwoje palec wrażać? Teat.

30, 25; Slov. ne strkag psrti , kde sa dwere zawiragu.

— Palec na kogo zakrzywić, grozić mu, Carn. shûgam, einem brofyen. Professor dziecku nie powinien by/ palca zakrzywić. Pilch. Sen. gn. 225. Holofernes ujrzawszy Judyt, wywoła/, aby żaden nie śmiaZ ani palca na nię zakrzywić. Weresz. Reg. 153.    By jedno trochę palcem    chodzi na palcach. Teat. 20, 83.

zakrzywiono albo grożono, gotowiśmy samego boga od- PAŁECZKA, i, z., demin. nomin. pa/ka, §. a) ein Heiner $lÖp* stąpić. Rej. Ap. 10. Ledwo* na niego palec fortuna za- fel, ©djlfigel. Pa/eczki w fortypianie lub pantaleonie, k/zywi, jużci śmierci pragnie.    Pot. Syl. 2. Rozgniewa    które uderzają o struny, bywają z odwodem lub bez od-

sięj by mu palec zakrzywi/.    Cn. Ad. 260. (by mu na    wodu. Magier. Mskr. — Transi. Już jęczmień podrastal,

nos mucha pad/a). — Aliter:    Palec na kogo zakrzywić,    a len już wypuszcza/ pa/eczki swoje. Badz. Ezod. 9, 31,

ridiculo aliquo gestu, ut digiti inflexu, per contemptum    ber glad)3 ÿat knoten    genumitett. 8utl)., kolanka.    PALE-

vel ludibrium aliquem lacessere. Gn. Ad. 807. einem bic    CZNIK, a, w., ziele,    bielmok, argemonia Linn.,    jtadjlidjet

geigen jeigeit; (cf. figę komu pokazywać). Unguem osten- STOofin, SWermo^n. Syr. 880; na wierzchu prącia swego dere alicui, gardzić a ni zacz    kogo nie mieć, albo jak    miasto g/ówek, ma pa/eczki, jako bu/awy. ib. 881, (ob.

my mówiemy, palec mu przez    szpary ukazać, naści ko-    Bu/awnik). — §. b) Pałecznik , polynemus, rodzaj ryb

cik. Mąci. — Gromadka ta na    palcach imienno wyliczyć    morskich, przy op/awach niektóre nitczaste wyrostki,

się może. Weryf. 66. (nieliczna). Swe zwycięstwa na    niby palce mających. Kluk. Zw. 3, 123. eine ©attling

palcach rachowaZ. Jabl. ßuk. M 2. dok/adnie, żadnego    6eeftjd)e; (Boh. palećnice > instrumentant ad comprimen-

nie opuszczając; auf bert gtngeM Ijerjablen. UmiaZ statut na    dos pollices, SanntCttftod). PALECZNY, a, e, §. a ) od

palcach. Pot. Jow. 89. [najdok/adniej 2], jak woda. Che/pi    palca, palcowy, ginger»; n. p. K/ykieć paleczny.— §. b)

się, że umie na palcach pisma Woltera i Russo. Mon. 76,    ob. Palczasty. (Ross. naabeuHUH od ko/ów, ^ßflotfen*).

89. Nie dlatego już, iż jest Zawnikiem , wszystkie prawa na ‘PALENDRA , y, z., [z wlosk. palandrana; suknia wierzchna palcach umie. Szczerb. Saz. 207. Wykwintna Francuzka    z peleryną 3]; n. p.    Księża Rzymscy w palendrach , w

na palcach umie wszystkie artyku/y mody Paryzkićj. Mon.    rewerendach chodzą.    Sak. Okuł. Owego czasu    wziąZ na

67, 64. Ja wszystkie te nauki na palcach umiem. Boh. siebie rasę podszytą, t. j. palendrę. Steb. 2, 374.

Kom. 1, 321, Znam Wc Pana na palcach. Teat. 23. b, ‘PALENTOWAG cz. niedokn. p. Z jednego miasta do dru-

10. (t. j. wskroś). Geografią rozumiem na palcach, ka-    giego palentować będziecie proroków. Farn. 133. [ob.

żdą prowincyą, miasto. Teat. 7. d, 5. Czart, id) fann ftC    Palantować. 5],

auSmenbtg. Zab. 14, 71. Nagi. Nie wyssa/em tego z pal- PALESTRA, y, i., (z Łac. palaestra), nazwisko w Polszczę ca. Cn. Ad. 96; Slov. s prsta né wicical; com s/ysza/, zgromadzenia ludzi prawnych przy trybuna/ach, ziem-to powiadam;    przedaję, jakom kupi/; td) l;abe eś md)t    stwach,    grodach,    którzy w sprawach do sądu od stron

au3 bem ginger    gefogen. Z palcaby przecie nie wyssali    stawają.    Kras. Zb.    2, 307. bie Slbnocaten nebft ©cljülfen

tych doniesień ? Pot. Arg. 425. — Próżno palcem się    ober ©oUicttatoren. Nieskończoną dawniej liczbę biorących

kusić, czemu    i piędź poradzić nie może. Fredr. Ad.    na się    imię palestry, umniejszamy na 30 mecenasów,

120. (z motyką na s/ońce). — Wszystko na palcu bo-    z których każdy za    swoich dependentów odpowiada. Vol,

do tej sprawy zamówić ledwo

nam

skiej; ©ottcä ginger, ©otteô 2lUmad)t. — b) Transi, fig. Palce , wewmetrzne ko/ki ko/a m/yńskiego. Os. Fiz. 342 ; Bosn. paoęi, zbięe od kola; 2BirM im ftamntrabe. Palce w ko/ach są ko/ki stojące na ko/ach; zegarmistrze zowią je zębami, 3^ne. Solsk. Arch. 1. Oś wa/u palcza-stego osadzona piórami czyli palcami, które podrywają w górę stępory. Jak. Art. 3, 321. — c) Palec, miara na p/askość palca. Solsk. Geom. 5. cf. cal, ein gingerbreit, ei* tien ginger breit, lang îc. Na dwa palce g/çboko. Cresc. 123. Tylko od śmierci na trzy palce bywa, Kto w Zo-dzi p/ywa. Kchow. 177. (cf. na paznogieć). Ściana na palec osmolona. Pot. Pocz. 483. einen ginger bief. Łódka ciecze, na dwa palcaśmy (dual * palce) od śmierci. Sk. Kaz. 69. — §. 2) Palce u nogi, bie 3el)«t. Zool. 58. Palce nożne. Sk. Dz. 140. Pal.cy także jest pięć

Słownik LiiuUęę wyd. S. Tom IV.

skim zawis/o. Kolak. Cat. C 4. na wszechmocności bo- Leg. 7, 700. Trzeba

nie ca/ą palestre. Kras. Dos. 71. Znam niektórych w pa-lestrze. ib. 72, (cf. patron). — §. Domicy pilnowaZ palestry, causas orabat. Nar. Tac. 2, 237. chodzi/ ko/o prawa praktycznie, er roar ein practifcber 9/ed)tśgele$rter. PALESTRANT, a, m., PALESTRANCIK , a, m., demin., jeden z palestry, do palestry należący, ein Slboocat, eilt ©oUłcttator. Palestrant, bądź mecenas , bądź dependent, nie może mieć innego urzędu. Vol. Leg. 7, 701. Z pa-lestranta poszedZ na plenipotenta. Zab. 13, 194. Lada palestrancik ich podejdzie. Teat. 19. c, 16. et \ 5. c, 16. PALESTRANTSKI, PALESTRANCKI, a , ie , patroński, adwokatski , aböOCattfd). Schowaj się z swoją palestrancką oracyą. Teat. 9, 66.

PALET, u, m., z Franc, karteczka od zap/aconego myta, w no- abo i żo/nierska, naznaczająca im kwatery; Rag. vjerno-

$eiß. — Tutiuń palić. Teat. 52. b, 63. kurzyć, ciągnąć, Śtibaf rauben. Perz. Lek. 253 ; Vind. tobak kaditi, toba-kati, tobak piti ; Slav. pushiti duhan ; Ross. KypHTb Tpyó-Ky. Cała jego zabawa pipkę palić. Mon. 73, 154. Tabaka do zażywania i (tytuń) do palenia. Vol. Leg. 8, 147. ©djmtpf * unb śftcuidjtaBaf. — Sztychwaser ciało pali. Tr., baS ©cbetbetnaffer brennt, beißt. Palenie passive, pieczenie, ból od dotknienia czego gorącego, baś SBrennen, bte bren* nenbe ©tttpftnbung. — §. Ze strzelby palić, bić, strzelać; fteuer geben, feuern, fließen. Z armatek palili. Teat. 26. b, 78.

lą. Jabł. Buk. Q 4 b. Pal ! Imperat., geuer ! gib 5euer ! Na słowo komenderującego: pal! cyngiel palcem mocno się szarpnie. Kawał. Nar. 236. Na słowo: pal! puszkarz letko przytyka lontem do podsypki armaty. Jak. Art. 1 , 413'. — Aliter: Pal go, ob. Palnąć. Ileby na nich dzieci wejrzały, tyle chłost onym i łazień zadają i palą. Glicz. Wych. G 3 b. — Transi, fig. Z ślicznym umizgiem do nićj kompliment palił. Teat. 10, 104. walił; er fagte il)r in ber ©ile eine 3^rtlt^feit oor, bracb mit einem Komplimente auä, plajjte bamit f/erauS. Palić umizgi. Teat. 16, 97. Palić koperczaki. ib. 23. d, 56, (ob. Stroić). Jakież do nićj palić będę oferty, aby jćj się podobać. Teat. 53, 9. Nie chciała mnie słuchać, gdym do nićj palił oferty. Teat. 54, 31. ba id; ityr bie ©our3 mad)te. Cholewki do nićj pali. Teat. 10, b, 6; (cf. cholewy smalić).— §. Wiedział dobrze, jak go Angelika paliła. P. Kchan. Orl. 1, 36. jak się do nićj palił, jak nią pałał; mic er itt ftC ent* bräunt mar, bi&ig oerliebt mar. Lepićj jest żonę pojąć, niżli palenie cierpieć. Hrbst. Odp. T t 4 b. pałać, palić się, entbrannt fetylt, Srunft leiben. Mnie dojrzały przynęca, ciebie wiek młody pali. Hul. Ow. 124. grzeje, rozpala; ermißt machen, feuerig machen, anfeuern. Już nas do dzieł rycerskich piękna chęć nie pali. Dmoch. II. 42. Nie sło-ich tylko, lecz dziełami palił. ib. 131. PALIĆ

pis ; ein fallet, (Sollet), ein SNautf jette!, ein ©olbaten * fallet. Nacież ten palet od myta, schowajcie go. Teat. 8, 5.

Dostaliście gości, oto palet na trzech żołnierzy. Teat. 8,

5. Po żołniersku z paletem. Teat. 20, 33. Żołdu im nie płacac, palety rozdaja, rabunków dozwalając. Leszcz. Gl.

117.⁴

PALETA, y, z., u malarzy, deszczułka, na której malarz układa farby i kolory, gdy ma niemi malować. Magier.

Mskr., z Franc., bie galette bety ben SOłalern.

Bicie z armat Ross. na^bóa. Z muszkietów pa-

PALETKA, i, i., n. p. Widziałem trzewik na jćj nogach z paletkami. Teat. 24. b, 35, z Franc.,. przyozdobienie złotem, srebrem lub jedwabiem, bie galette. Upstrzyłam kapelusz w bajorki i w paletki, aż ta parafianka mówi: gdzieś te brylanty kupowała? Teat. 24. b, 35.

PALIĆ, ił, i, cz. niedok., TALIWAĆ frequ.; Boh. paljti, paljwati ; Slov. pâlit, pâljm; Sorab. 2. paliscb , fpalisch ;

Sorab. 1. palież, fpalież, palim , palu, zpalu ; Carn. pa-liti, palem; Vind. shgati, shjem, shgem, (ob. Żegać);

Croat. paliti, pâlim, palenye; Rag. pâliti ; Ross. imHTb;

Eccl. H3na^flK) ; (cf. Chald. NńD exussit ; cf. Graec. (ple-ynv, cf. płomień); — żgać, żegać, brennen. Natura i własność ognia jest, palić. Smotr. [jam. 157. Palącym śkłem ściągali promienie światła niebieskiego. Mon. 67,

91. mit bem Sremtglafe. Palę co na ofiarę Bogu. Cn. Th.

Palona ofiara, holocaustum. 1 Leop. Levit. 1. która była wszystka oprócz skóry palona. Radź. ib., cf. całopalenie,

(ofiara zupełna. 1 Leop. Exod. 18, 12. palone. 3 Leop.).

Na tym miejscu przedtym trupy paliwano. Stryjk. 357.

Pogańscy Prusowie niedźwiedzie paznokcie z umarłym palili, ib. 143, Palono męczennika blachami. Sk. Dz. 2,

71.

wy on

się «gorzeć, neutr. passiv., propr. et transi., brennen, entbrannt fctytt. Pali się świeca; pali się na kominku ; pali się w piecu. Życie podobne jest do palącej się świecy, co z jaśnienia swego trawić się musi. Mon. 65, 97. — §. Palić się do kobiety « pałać miłością, nor Ctebe ent« brannt fetyn. Wpadłeś w łapkę kobiety, dobrze ci tak, pal się przy nićj. Weg. Marm. 1, 130. Terazże się pal do nićj, tylko bez odwłoki. Treb. S. M. 94.

Pochodź, pal * palenie ; pałać, całopalenie ; dopalić ; napalić; opalić, opał; palacz, palicz, palijńecek, paliczka, palnąć; popalić; podpalić; popioł, popiełek etc.; przepalić, przepalanka; przypalić; rozpalić; samopał; spalić; zapał, zapalić, zapalczywy, zapalczywość; upalić; wypalić.

26

PALETA-PALIĆ.

P A L I C A.

Na mękach świecami albo rozpalonemi blachami i szynami żelaznemi palą. Syr. 87. Sztychowane były tablice, aby kat, podług, przepisu , kości wyciągał i boki świecami palił. Czack. Pr. 2, 229. (Ross. najam mistrz, kat). Tak pijany, iż nie ocknąłby się, by go był snadź i palił świecami. Gorn. Dw. 279. Smród, jak gdyby złoczyńcę palono. Syr. 538. Palenie miast, wsi, pustoszenie ogniem. (Boh. pahćneho platiti odkupić się od palenia domu). Palenie roślin i zwierząt, gdy się wystawiają na ogień, póki czarnemi nie będą i w wągiel się nie obrócą. Krumł. 417. — Palę w piecu, palę piec.

Cn. 77».; (ofe. Podpalać); Boh. topiti, cf. topić; Carn. kuriti, kûrem, vkurit, (ob. Kurzyć). Palenie w piecu;

Carn. et Vind. kurjava, (ob. Kurzawa); Vind. saniethit, nietim, nietiti (ob. Niecić), kuriti; Ross. toiihtl, Ton.no,

BtiTonHTb , BUTanjibiBaiL, (HCTomieiiie, Tonna palenie w piecu); ba3 ©intyeißen, dnbetßcit. Nuże chamie niepoczci-wy ! a palże w piecu. Teat. 8, 7. W starym piecu dya-

beł pali ib. 8, 58; (cf. im kot starszy). Palę czym, alo PALICA, y, z., PALICZKA, i, z’., dem.-, Boh. palice clava; flammam re aliqua ; mit etrcaê eintycißen, ettoaS brennen.    Slov. palice, palićka, hul baculus-, Sorab. 2. palzo, palzko;

Wódki palić, Sranntivem brennen; (Roh. palené wjno, pä-    Carn. palza * laska; Vind. paliza, palizhka, palizhiza, pa-

leny; Sorab. 2. palenz ; Sorab. i. palenc gorzałka); Ross.    zel, kolovez, hlodez, kol, podverk » kij, laska; Croat.

KypHTb, Kypio , HacH4iTb, HacnwuBaTb. Palenie gorzałki    palicza, palichicza , podvijsk ; Dung, palcza, pâltza, pal—

Boss. BHHOKypeHie. Cegle palić, ob. Strychować. Woskowe    czacska, pâltzâtska ; Dal. palycza , schap , stąp, drenovi-

świece palić, üKad)Öltd)t brennen. Bóty palone. Teat. 52, 39.    cza; Slav. palica ; Rag. paliza; Bosn. palięa, palicięa;

gebrannte ©tiefel. (t. j nad ogniem szw'arcowane). Słońce    setâp, tojaga; Ross. naaonKa « laska , 4yÓHHa, (ob. Dębi—

pali «piecze, dogrzewa. Cn. Th. bie ©omte brennt, fityetnt    na); Eccl. nsAHip, ApeKonmc (2. Eccl. naaima czworo-

graniasta materyjka, noszona od wyższego duchowieństwa pod czas nabożeństwa na prawym biedrze) ; cf. Hebr. *pD pelech ; Svec. bagal, pak; Germ. Satfel, cf. peljen. SI big.; cf. Lat. baculus); maczuga, patok, laska, kij, pałka; eine Sîeule, ein berber ©to<f, ein Knüttel. Z gałęzi migdałowego drzewa bywają ‘czyste palice abo maczugi, w których się rycerze radzi kochają. Cresc. 400. Stoi śmierć za tobą z dużą palicą. Sk. Kaz. 512. (z kosą). Staś. Num. 1, 145. Palicą bić, (Vind. palizhkati; Hung. pâltzâzom; Ross. naMUHHKS oprawca, Victor). PALICOWY, PALICZNY, a, e, od palicy, Knüttel«; Ross. naaonHŁifi ; Eccl. naJHUHLiH. TALICZCZANY, a, e, chróstowy, feru-laceus. MaLcz., ftaubig. (PALICZ, ob. Palacz). PALICZKA, i, z., 1) ob. Palica. — 2) Gwiazda ś. Jakuba, Orion, jugulae. Macz. Cn. Th. ber Sacobêftab, ber Orion; lasko-mir , promieńmir.

TALIKOPA, y, m., [tak nazywa Ruś ś. Pantelejmona, inaczej Palija , którego uroczystość przypada 8. sierpnia, kiedy najczęściej wydarzają się piorunobicia. 4] ; ś. Piotr w okowach. Mon. 76, 590, ^Jetrifettcnfeuer. PALiPIECEK, cka, m., palacz, palicz, ber ®inl>et$cr, Ofettl/etjjer. Gołota, palipiecek, sługa do najpodlejszych posług, mediastinus. Mącz.

, co mu z

zo ; Croat. poluga, vuszek ; Ross. imana * kij, (onoaneiiie bitwa, walka, onomHTL uzbroić); [Etym. nojKt 2]; ypa-3HHa, vulg. apacHHa, ocaons, ocionima ; §. a) duża palica, maczuga, btc Stenie. Nie kijem go, ale pałką. Gemm. i86. nie biały cblćb, ale bułka, idem per diversa. W pałki się bić, ftd) mit Knütteln [plagen. Dyabła w pałki z tym kijem wskórasz, miły bracie. Zab. 16, i 26. Nar. Pałka do bębna do kotłów, ber Trommel * aber ^aufenflopfel. Bije dobosz, co mu staje pałki. Pot. Jow. 136. — §. b) Rot. Pałki abo kiści niektórych ziół; (Dok. palićka); bie ©CimenfolbeK einiger ©emödjfe. Manny kiści abo pałki obrzynają ku młóceniu. Cresc. 186. — §. Ziele, pałki abo rogoże, typka. Linn. ; Boh. palicka ; Bosn. scevar; Boss. naaonHHicB, üftarrcnfolbe, Sßajjerfolbe, korzeń ma knodowaty; a na wierzchu niesie pałki ciemnoszarawe gęste podługowate. Syr. 733. Kluk. Rośl. 2, 241. — §. 2) Impr. Pałka, łeb, łbisko, ber Stopf, ber ©cbćtbel. Ów łysak figlów już wyprzała pałka. Nar. Di. 3, 129. Jaki śmiały, że wlał w pałkę. Teat. 28. b, 14. (podpił sobie). Patrzcie go, szalona pałka! Zabi. Dz. 116. Ona coś ma minę szalonej pałki. Teat. 52. d, 75. Dyabli mu pieprz sypią w nos po same pałkę. Pot. Jow. 95. aż do mózgu, biŚ itrê §irn.

PALISADA, y, z. ; Ross. naaHca4a; Gall. pallisade; Ital. PAŁKI, a, ie, palny, zapalny, zapalisty, Ijtfstg, er^i^enb. Ma-palizzatta, z Łac. palus, ob. Pal; bie ^CtKtfabe, ber ©cl)an$* terya pałka, phlogistica. Torz. 34. Ołów ze śkłem topiąc, pfafyl. Palisada, palisady; (Boh. kolj, f ob. Koł) ; Slav.    gdy mu doda phlogisticum czyli materyi pałkiej, oleju,

palasati ; Vind. palifada, kolifhe, branofhpize, ohlodje ;    sadzy, mydła, zostaje regulus. Torz. 252. Tu, gdzie się

Carn. ohhladje, kolishe). Palisady są sztakiety grube    sączy podle mej siedliny, Postaw do źrzódła pałkiego Fa-

wałkowćj postaci, w wierzchołku kończate, któremi ob- lerna. Hor. 1, 244.

warują przedpiersień. Jak. Art. 3, 307. Rów szańców PAŁKI ER Z, a , m., co w kotły bije, ber ^anfenftfllager. Tr. opatrzony palisadami; a przedpiersień szturmowemi pa- ‘PAŁKONOSZEC, szca, m. ; Eccl. 4yÓHHHHK’B, 4yÓHH07 lami. Lesk. 96. Palisadami osadzić, ogrodzić (Carn. ko-    HOceifB ; maczugonoszec, ber Steuerträger. PAŁKOWAC

lim). Ogrodzenie palisadami Ross. najHca4HHK,Ł.    intrans. niedok., u flisów pałkować, albo szybować, la-

PALIUR, u, m., z Łac. paliurus, drzewo i chróst kolący cu-    skami pchać. Magier. Mskr. mit ©tflltgen fcfyteben, abfto*

dzoziemski. Cn. Th., ©ted)born, ßftrtftborn, 3ubenborn. j>ett, bet) ben Sootêleuten.

w Rzymie. Nar. Hst. 2, 348. Papież posyłając paliusz, tak go wykłada: z wełny owczej uczyniony jest, abyś wiedział, iżeś pasterzem owiec; obtacza cię i na ramieniu go nosisz, abyś wiedział, gdy która owca zabłądzi. Sk. Dz. 1018. Szedł do Rzymu, i paliusz abo arcybiskupią moc otrzymał. Sk. Żyw. 1, 233.

PALIWAĆ, ob. Palić. PALIWODA, y, m., fiu fiu we łbie, szust, świstak, niestatek, postrzelony, pałogłowiec, szalona pałka, junak; ein letdrtftntttger Śraufefopf, ber ben ©d)iiß Iwt. Jako drugi Faeton paliwoda, światby bez po-chyby palił. Mon. 71, 202. ib. 76, 590. Mam syna, na nieszczęście moje, jedynaka, Wielkiego paliwodę, wielkiego świstaka. Zabi. Zbb. 53. Nie pokazuj żal jaki do niego, bo to straszny paliwoda. Teat. 21, 87. Mówiłem to tobie nie sto razy paliwodo. Teat. 24.

PAŁKA, i, z., (*PAŁA. Tr.), ob. Paliza; Vind. pazl, zepiz, hlod, kolba, robata paliza (ob. Kolba), fhestoperniza ; Carn. robatiza, falkel, lopuzha, gerjâzha; Sorab. 2. pal—

PALICZNY-PAŁKA.

PAŁKI - PALMA.

27

PAL1UROWY, a, e, n p. Paliurowe jagody. Śleszk. Ped. PALMA, y, z., drzewo palmowe, daktylowe; Boh. palma; PALIUSZ, u, m., arcybiskupi paliusz, ba$ cri&ffd)öflicl)e Sorab. 1. bawmina; Carn. palmenu drevu; Vind. palma, gallium. Następca Aarona nie prosił o paliusz arcybiskupi palmavu drevu, palmavo drevo, zvjelje (cf. zvetna nedela

«kwietna niedziela), jiva, muzovez, muzarovez, dotalnik, dotalnu drevu; Rag. póma ; Bosn. palma , paoma, poma ; Ross, et Eccl. Baia ; Graec. ßmov ; Ross. Baîmaa He4taa tydzień przed kwietną niedzielą; Eccl. Baeuocnaa He4iaa kwietna niedziela ; (cf. po ‘pączy chodzić. Żarn. Post. 50) ; Ross. na.iŁMOBoe 4epeBo; §. a) bie ^cilnte, ber ^alntbaum; z Łacińskiej rzeczy od dłoni nazwana ; także owoc ich daktyle od palców zwane. Cresc. 440. Palma rozłożysta z liściem ciemnistym. Min. Ryt. 3, 24. Palmy, znak zwycięstwa. Rej. Ap. 68 ; ztąd, że gdy palmę kto czym ciężkim nałoży, przecie pnie się ku górze, i ciężar nawet w górę dźwiga. Budn. Apopht. 7, 9. Dar. Lot. 10. ©ie* mu, ze masz gedpalmen ; (cf. wawrzyńce). Choć zasłużonym zostałem, kiedy szczęśliwym nie jestem, jest to być męczennikiem bez palmy. Mon. 65, 96. — §. b) *Palmy, daktyle, 2)at* tein, ^almfrudjt. Za słodkie pomagrany i palmy, chude jedzą suchary. Tward. Wi. 103. — §. Palma wodna, ob. Pałka ziele. Palma poziemna, ob. Palmiczka. — §. c) Palma, dłoń, miara wysokości etc., eine £mnb breit, eine

$aitb I)od). Trójnóg trzy palmy wysokości mający. Gaz.    Teat.    8, 81. Z    dzieci często hultaje, zbrodnie,    pałogłówce.

Nar. i, 19. PALMATKA, i, z., bijaczka płaska, szkolne    Zabi.    Zbb. 75.    Pulp. 7. Mon. 75, 590.

narzędzie, którym żaków po% dłoni biją; Croał. pnehka; PALOWAĆ, ał, uje, cz. niedok., opalować, f. opaluje dok. ; Dal. devesil, ein 3nftrnment, womit Oie $inber in ben ©dju*    §. a)    pale bid,    palami utwierdzać, ^fci^e etnfdjlagen. Palen flUf bie fîadje $anb gefdjlagen werben, (ba3 ©tgnum).    lować    winnicę.    Tr. Winorośl, szyję łyczkiem    związawszy,

Do szkoły chodzić, palmatce ręki nadstawiać, pod po-    paluje ogrodnik. Toi. Saut. 99, (ob. Tykować). Palowa-

słuszeństwem być, manum ferulae subducere. Macz., (cf.    nie, wbijanie palów, baê ^fû^leiltf^lagen. — §. b) Opalo-

patyczka). Palmatką biję, Garn. kersnem, kerznćm; Croat.    wanie, ogrodzenie palami, utwierdzenie z palów, bflS

prichkam. PALMECZKA, i, z., rózga palmowa, ein ^al«    Çfa^lwerf. — §. U flisów palować jest to, skończywszy

ryzę, statek u pala uwiązać. Magier. Mskr. ba3 51ußfcJ)iff an ben fßfabl binben, cf. cumować. PALOWY, a, e,

Palowy most, na palach, sublicius. Cn. 111. eine ïïrücfe

ntenjweig. Palma ciężar choć czuje, palmeczki jednak prostuje. Dar. Lot. 12; Vind. zvietnek, zvetna vejiza, pal— mova mladiza, palmovu vietje. PALMICZKA, i, z., palma poziemna, palma humilis. Cn. Th., bie 3rcergpalnte. (Ulf -ßfölden. Warg. Wal. 139.

PALMISTY, PALMOPŁODY, PALMORODNY, PALMORO- PAŁUBA, y, z.; (Ross. irnyóa ba$ ©d)iffś»erbe(f, bie DY, a, e; Sorab. 1. bawminoyitć ; palmy rodzący, palmet!«    genbecfe) ; g. 1) zasłona, osłona wozowa, nakrycie; (cf.

tragenb. Arabia palmista, że się w niej wiele palm i dak-    łub, kadłub); bie©ecfe, Sebecfung, SBagenbetfe. Nie zagasi

tyłów rodzi. Otw. Ow. 413. Kraj palmopłody. Hul. Ou>.    ognia tego pod ową pałubą. Biel. S. N. 35. — §. 2)

154. Palmorodna Selino. A. Kchan. 85. PALMOWY, a,    'Pałub, musc., kadłub, pniak, ber Słttmpf eiltet 33aume$ ,

e; (Boh. palmowy ; Sorab. 1. bawminanć); Jahnen*. Zwy-    ber ©tamm. Czołny z jesionowych wyrobiwszy pałubów,

ciężcy rózgi palmowe w tryumfie nosili. Dudu. Apoc. 7, 9,    Dnieprem się puszczają. Tward. Wi. 62. — §. 3) [Stara

not. Palmowy owoc, ob. Daktyl. Palmowy ogród, Sorab.    złośliwa kobieta, ein alteß Settel 4]. Otóż dwie szalone

1. bawminencza ; Rag. pomiscte ; Bosn. palmiscte.    pałuby! Teat. 34, 82. szalone pałki! üerriitfte Sîôpfe.

PALNĄĆ, f. palnie cz. jedntl. verbi palić; g. a) wystrzelić, PALUCH, a, m., Augment. « §. 1 a) palec, (paluszek dem.) ognia dać; abfenern, fenem, loöbreitnen. Jeśli ją gdzie    ein großer, ftarfer fttnger. Leżą po ziemi tarcze, pałasze,

zdybię, palnę jej w łeb z mojej ruśnicy. Teat. 51. b, 23.    obuchy, I przy odciętej ręce umarłe paluchy. Pot. Arg.

Jak do psa palnę. Teat. 9 b, 6. — §. b) Golnąć, *pac-    424. — b) Obwinięcie palca, ber 2)ńnmling, ein ginget«

nąć, uderzyć nagle, gwałtownie; eitlen $ieb geben, einen    nberjug. Tr. ; Boh. palećnik; Vind. pauzhnik, pauzhujak,

SRijJ geben, flauen, Inhalten, §ufjauen. Wiem, że mu ją    — c) Krzyż u pałasza składa się z gifesu, tawki, wą-

splaszczę, Jak go palnę tą pięścią w wyuzdaną paszczę.    sów, rękojeści, kapturka na rękojeści, i palucha. Magier.

Treb. S. M. 91. W łeb mu palnął. Gaz. Nar. 2, 325.    Mskr. ber üDdumltng am Segengefäjle. Paluch u krzyża od

— Impcrat. Pal « palnij ! fiait gn ! (cf. palić, pal!). Bij,    pałasza, służy do ochrony wielkiego palca. Magier. Mskr.

zabij tych łotrów, pal go w łeb kijem. Boh. Kom. 5,193.    — §. 2) Botan. Paluchy abo późne sasanki, Colchicum,

Co hultaju ! jeszcze nam przegrażasz, pal Maćku w skó-    3eitIofe, ^erbftblume. Nienn. 77. et 552; (cf. zimowit).

rę. Teat. 27, 112. — §. c) Gwałtownie, szybko co ro-    PALUSZEK, szka, m., dem. nom., palec, baé 3tngerd)en ;

bić, poforsować, Çaftig nnb rcißenb etma§ machen.    Boh. prstek, prstjćek; Eccl. et Boss. naabUHKi, nepcTHicB.

1.    PALNIK, a, m., ziele, bób kamienny, anagyris, Sofmcn»    Gdy chce różany uszczknąć kwiatuszek, Zadraśnie pulchny

bannt, tyczna wyka, tyki z niego i pale dla podpierania    cierniem paluszek. Zab. 8, 558. Kniaź. Klepie mu palu-

latorośli winnych czynią. Syr. 791.    szkami po wargach. Zab. 15, 194. Nar. Paluszek sobie

2.    PALNIK, a, m., Carbone, ^ofjfenftoff, pierwiastek czysty    igłą zakłóła. Boh. Kom. 2, 52. Digilis extremis attingere,

węgla, lub węgielny. Mier. Mskr. Kwas palniku, acide    paluszkami się dotknąć, t. j. bardzo mało czego skoszto-

carbonique , Jîoblenfânrc. ib. (Ross. naatHHicL stępel broni,    wać. Mącz., (cf. liznąć). PALUSZKOWAĆ, ał, uje, cz.

lontowa laska). PALNIKOWY, a, e, carbure, fol/lig, na-    niedok., § a) palcami igrać, n. p. cetno licho, ba3 §in*

zwisko złączeń samego palniku z jakiemikolwiek ciałami,    gerfpiel fpiefen , mit bm Ringern fpidctt. — §. b) Zręcznie

n. p. Palnikowe żelazo. Mier. Mskr. PALNY, a, e, pa-    palcami oszukiwać, grając w karty okpiwjać, im ©pieleń

lący, zapalający, od palenia, do palenia lub spalenia,    Unterfcf|leife machen, falfd) fpiefen. PALUSZK0WN1K, a, m.,

Srenn *, brennenb, jünbmb, brennbar; (Sorab. 1. palecinć    co w grze    paluszkuje, ein falfd)er ©pieler.

popędliwy ; Boh. paliwy ardens) ; Boss. naJtHTeJtbHUH , ro-    PAMFIL ; a,    m.,    . a ) pewna gra w karty. Tr. ein gemijfeS

ptoniS (cf. gorący), crapaeMWH ; Eccl. nonaimejeHt, we-    Śuirtenfpiel.    —    . b) Wyżnik żołędny, ber (Eidjelober. Tr. ;

roHŁiu (ob. Źegać), wwuTeJbutiH. Wielki pożar wybuchnął    Boh. filek,    swrśek. — §. c) Jakie podobieństwo między

z materyj najpalniejszych. N. Pam. 11, 171. Drzewo bu-    młodym a    babą, miedzy Pamfilem a Fukarową? Petr.

dowie i palne. Pam. 73, 214. Palne zwierciadło (Vind. Ek. 75. ?

spomenitje, pomillenje, snamik, spominstvu, spome-nifhtvu, spominski obras, samerk, samerkanje; Sorab. 1. pamatkowstwo, pamatkowné czéych ; Ross. naMflTHHKŁ; Etym. *mnąć, pomnąć); a) pamiątka czego, pamiętanie, pamięć czego; bie (Erinnerung, ba§ Slnbenfen, baê ©e>

sashaglivu, shgajozhnu ogledalu). W wojsku Litewskim PAMIĄTKA, i, i. ; (Boh. pamatka ; Vind. spomin, spomenik, w czasie zgonu Alexandra , nie było palnej broni. Czack.

wca, m.,

28

PALMATKA - PAŁOGŁOWIEC.

PALOWAĆ - PAMIĄTKA.

Pr. 1. 218. ogniowej, ognistej, ftenergemebr. PALONY, ob. Palić. PAŁOGŁOWIEC, PAL1GŁOW1EC, szumiłeb , paliwmda, szalona pałka; einer, ber ben ©d)u£ ÿat, ein Slngefdjojfener. Rozum stracił ten paligłowiec.

PAMIĘĆ.

PAMIĘĆ.

29

uczę-

się tak chciało bez pamięci, że na mu-

mu

bädjtntß einer ©ad)e. Zostanie dar twéj szczodrobliwości w pamiątce. Gruch. W. 604. Siostra Horacyusza, skora do pamiątki na swego przyszłego męża. Warg. Wal. 199. —* §. b) Pamiątka , znak pamiątki czyjej, wszelaka rzecz, która nas napomina z czego przeszłego, jako jest grób kamieniem położony, napis, tytuł, słup, księgi etc. Macz., ®ettf$eid)en, ©enftnal, SInbenfen. Pamiątki mają się zgadzać z rzeczą; jaka rzecz była, wesoła albo smętna, taka też i pamiątka ma być. Hrbst. Nauk. 0 8 b. Na ciosanym marmurze wyryjecie nieszczęśliwą pamiątkę. Zbił. Lam. P 1. Ludzie u pamiątek umarłych naszych modlą się. Zygr. Gon. 65. Pamiątkę wieczną zostawić. Cn. Ad. 807. Pamiątkę czyją znieść, ib. 809. — §. c) Pamiątka, rzecz pamiętna, pamięci godna. Cn. Th. ; etwaë 2)enfmürbtgeë, ein ©enfmal.

PAMIĘĆ, i, z. ; Boh. pamét; Sorab. 1. pomatk ; Ross. naMHTb » pamięć ; (ND. w innych dyalektach słowo to nie tak pamięć, jak raczej rozum oznacza, n. p. Carn. pamét intellectus , ratio , (spomin , pomiu memoria) ; Vind. pamet, um, resum, vum , sastopnost, modrust * rozum , mądrość, (spomin, spomenik, pomiflenje, pamet * pamięć); Croat. pâmet Ingenium, intellectus; Rag. pamét, râzbor (ob. Rozbior), um mens, Ingenium, (üspomena memoria , ob. Wspomniećj ; Slav. pamet » rozum , (spome-naj » pamięć); Bosn. pamet intellectus, mens, ingenium; memoria pamet, spomina, spomena); pamięć, siła duszna , udziałane na nię wrażenia zachowująca i wspominająca, baë ©ebädjtniß, eine $raft ber ©eele. Gdy dusza rozsądek czyni o rzeczach, zowie się rozumem; gdy rozpamiętywa , zowie się pamięcią Sak. Dusz. 67. Cała robota pamięci dosyłać rozumowi wyobrażenia śpiące, gdy ich potrzebuje. Cynnk. Log 25. Bierzże to sobie w pamięć, co dziś z tobą mówię. Groch. W 552. Falib. D 1. (pamiętajże dobrze). Czego ma często słuchać człowiek młody, a co sobie ma w pamięć brać. Kosz. Lor. 10. Nauka potrzebuj pamięci, aby to, czegoby się kto uczył, w pamięć włożył; a iż dziatki młode bardzo czystej są pamięci, dobra jest rzecz za młodu one do szkoły dać. G licz. Wych. I 7 b. Dzieeecą pamięć przypomnieniem słowa ratują. Gorn. Sen. 395 Nienajgorszą pamięć mam, pamiętliwy jestem. Cn. Ad. 809 Wyszła mi rzecz z pamięci. Radź. Don. 2,5 eó tft mir entfallen. Wybiła mi się z pamięci, ib 8. Nie jest mi w pamięci, żebym to ziele kędykolwiek widział Syr. 610. t. j. nie pamiętam , nie przypominam sobie, td) erinnere mid) nid)t. — Na pamięć, z pamięci, bez księgi, bez pisma, auëmen« big; Boh. nazpamèl, zpamèti; Croat. na pamet; Slav. na pamét; Ro*s. HaimycTb; Eccl HaycTb, Ha naMHTb, na-H3ycTb. Na pamięć się uczyć, auërcer.big lernen; Pag. pamtiti, pametnvati , (ob. Pamiętać); Boss. TBep4HTb, TBepmy. TBepw4y 40TBep4HTb, 40TBep«nBaTb, BUTBep-AHTb, BbiTBepwHBarb, cf twierdzić Nauczony na pamięć, auëmenbig gelernt; Boss. 33TBep>KeHHtJH, HaH3ycTHun Wie-la się wierszów na pamięć uczą. Warg. Cez. 136. Nauczyciel dzieciom na pamięć niczego nie naznaczy, czegoby im wprzód jaśnie me wyłuszezył Kpcz. Gr. 1 , p. 52. Nie tak się przykrzy dzieciom przepisywanie , jak

nie się na pamięć, ib. 54-. baë Sluêroenbiglernen. To tak dobrze wiedziałem, jakbym się z pamięci onego nauczył. Pilch. Sen. list. 2, i 82. Ja te rzeczy na pamięć umiem. Teat. 34, b, G 2. td) fantt baë auëroenbig, (cf. na palcach). — Aliter: Na pamięć « bez rozwagi, nie zastanawiając się, in ben Sag hinein, unüberlegt., Odda sie na pamięć plenipotentom. Teat. 19. b, 26. Żyć na pamięć. Cn. Ad. 586. (nie jąć sie niczego). Nie mierząc, i na pamięć strzeliwszy, dobrze trafiłem. Mon. 74, 46. — Simililer : Bez pamięci, bez uwagi, zapamiętale, unükr* legt. Gada bez pamięci. Nieme. P. P. 4. Począł bez pamięci pieniądze garnąć na suknią, a nabrawszy co niemiara , zdechł z przerwania nie doszedłszy do domu. Papr. Herb. Język bez pamięci, tajemnicy nie strzyma. Cn. Ad. 325. Objadłszy się rozlicznych potraw bez pamięci, Wstaje nazajutrz ciężki i niezdrowy. Hor. Sat.

168. Spać

rawę cisnął się jak długi. Zab. 14, 24t. Szym. — Pamięć, pamiętanie, pamiątka czego, bie Erinnerung, baë-SInbenfen, baë @ebäd)tniß. Ciężko utracić złego pamięć. Teat. 43. b, 86; złe się najdłużćj pamięta; (cf. Eccl. naMHT032io6ie, 34onoMHeHie, 340MHtHie * mściwość ; Graee. tivrjGixctxlà). Domy swe bardziej niż Rzpltą na pamięci mają. Falib. N 2. więcej pamiętają, w staraniu więcej mają, fte finb nteljr iljrer Käufer cingebenf, alë.... Niech każdy ma szczęśliwość powszechną w pamięci, I miłość własną, kraju miłości poświęci. Nieme. P. P. 16. Ś.Jan, gdy do ciemnicy wsadzon był, mała pamięć była na naukę jego. Piał. Post. 40. poszła w niepamięć, fte fant tltë SSergeffen. Spuścił Febus Letejskie na wiedme niepamięci, By jéj wykradł sekreta. Pardz. Luk. 77. zapomnia-łość, SSergeffenfiett. Szczególną utrapienia ulgą jest niepamięć. Min. Pyt. 4, 146. Amnestyą, t. j. niepamięć, i sobie zadał, i wszystkim, aby i imię rokoszu zginęło. Dirk. Zyg. 20. — Ku wiecznej pamięci, Gdy pamięć ludzka jest słaba, zaczym opatrzna rozstropność, sprawy wiecznej pamięci godne, pisma świadectwem ku wiadomości potomstwa przywodzić. Vol. Leg. 2, 752. Prace godne nieugaszonćj pamięci ludzkiej. Falib. A 1. Chęć, by imię swe umieścić w potomnej pamięci. Zab. 12, 68. fm ©ebadjtniffe ber 9îad)melt. Będę miała pamięć o tobie. Teat. 17, 48. staranie, td) werbe an bid) benfen, für btdj forgen. O jéj życiu i potrzebach pamięć na siebie biorę. Teat. 47. b. id) neunte bte ©orge auf mid). — §. Pamięć, myśl, uwaga, ©Inn, ©ebanfe, Erwägung. Obmocnili nasi górę ; sprawa ta poźno na pamięć nieprzyjacielowi wpadłszy, bardzo ich bolała ; re tardius animadversa. Krom. 663. eë war ifmen ju fpät tn ben ©inn gefommen, eittge* fallen. Wiem ja jego imię, ale teraz mi nie przychodzi na pamięć, albo: nie przychodzi mi (scil. na pamięć), er fällt mir nid)t ein. — Ta jedna pamięć, iż za prawdę cierpiemy, słodziła nam przykrości. Staś. Num. 2, 126-to wspomnienie, ta myśl, bloß ber ©ebanfe, baß . . . „ Przez pamięć na cnotliwego ojca, wylał wiele łez witając syna. Zat. Test. 266. wegen IMcfcrrinnerung an beit SSater. — Świętej pamięci, abbreviat. > ś. p., gottfeeligeit SInbenfenê. Odszedł na lepszy żywot z tego świata, świę—

30

na zakon przyrodzony i boski, nie pamiętasz!

Poganie nie tylko czasu nieszczęścia

PAMIĘTAĆ - PAMIĘLIWY.

téj pamięci książę Zbaraski. Birk. Zbar. A 2. Świętej pamięci nieboszczyk pan, umiał fortunę powiększyć. Kras. Pod. 2, 28. — *Pamięć, pamiątka, rzecz pamięci godna, pamiętna; ein ©enfmal, etu Slnbettfen, etmaS èenfttmr* btgeS. Nie żył, po kim piękna pamięć nie została. Simon. Siei. 58. — §. Za naszej pamięci, za méj pamięci , to było abo nie było * mego czasu, wieku naszego, jakom żyw, jak pamiętam. Cn. Th. ju meiner JU WH« ferer    Wiesz Wc Pan, co to było za naszej pa

mięci? Nieme. P. P. 21. Za ludzkiej pamięci » póki ludzie na świecie, bety ©enfeßengebenfen. PAMIĘTAĆ, ał, a, transit, niedok., Pamiętywać częstl.; Boh. pamatowati ; Slov. pamâtâm; Rag. pamtiti, pametovati» uczyć się na pamięć, pametiti; Bosn. pametiti, pantiti, spomegnivatse; Carn. pominam, spuminiti, (pamelûjem, pametuvam « rozumuję); Vind. pametuvati, resumovati, modruvati, umiti, spomeniti, spounati, spominit, spumlat; Croat. pametiti, pamètim ; Dal. pantim ; Ross. naMHTOBaTb, no-MHHTbCa; Eccl. noMAThCTKOKATH , naMHCTByio; pomnieć, w pamięci zachować, gebenfen, trn ©ebäcfytntß bemalten ; (npp. zapomnieć). Pamiętać, jest rzecz w pamięć wrażoną zachować. Pilch. Sen. list. 272. Kto szczerze kocha, lekko urazy pamięta. Teat. 43, b, 46. Obrażony pamięta. Cn. Ad. 159. (cf. Eccl. 3J0naMacTB0BaiH mściwym być). Mój bracie, niech ci tego Pan Bóg nie pamięta, ale bijesz z przyciskiem. Zabi. Amf. 19. niech ci bóg odpuści, ©ott nerjetb birS. Panie jéj nie pamiętaj. Teat. 18, 9. — Passive: Długo się złe pamięta. Cn. Ad. 159. baS Sofę wirb nidjt fo balb »ergeffett, bleibt lange im ©ebddńmffe, im Slnbenfen. Najkrócej się dobre pamięta. Staś. Num. 1, 136. Długo się dobre pamięta, a złe jeszcze dłużej. Rys. Ad. 9. (obrazę wszyscy długo pomniemy, a dobrodziejstwa wnet zapomniemy). — Pamiętaj « nie zapominaj, nie opuszczaj, fety eingebettf, »ergtß nidjt. Jeżeli bogowie udarują cię szczęściem , pamiętaj donieść mi o tym. Staś. Num. 1, 41. Pamiętajże! Cn. Th., oergiß nid)t. — Fig. tr. Już dwa wieki pamiętał ten kapelusz stary. Zab. 12, 73. przetrwał, er l)at jwety 3abr« fymtbcrte burdjiebt. — §. Pamiętać na co, nie zapominać o czym, baczność, wzgląd mieć na co, (Obrb. auf etwaS benfett), einer ©acfye gebenfen, ijjrer eingebenf fetytt, fte nidjt auS bem ©ebficfytniffe laffcn. Pamiętam ja na świętość obowiązków moich. Gaz. Nar. 1, 199. St. Aug. Czemu na boga, na duszę twoję, na bliźniego, na majestat królewski

Sk. Żyw. 1, 287. na bogi pamiętywali ; ale też i czasu szczęścia. Kosz. Lor. 159 b. Bogaczu na ubogie pamiętaj. Cn. Ad. 53. Drugim daj, a na się pamiętaj. Cn. Ad. 1136. — §. Re-cipr. Pamiętać się, domi est animus. Macz.\ przy sobie być. Cn. Th.; bety ©innen fetytt. Dobrzy przełożeni nie potrzebują napominacza; bo się sami pamiętają, co powinni. Kosz. Lor. 16. sami sobie przypominają; (cf. upa-miętać się). PAMIĘTLIWY, a e, (oppos. zapamietliwy) ; Boh. pomëtliwy; Sorab. 1. pomatkliwć ; Croat. pamètlyiv; Eccl. BOcnoMHHaiejLHUH ; Ross. iiaMHTMBHH ; a) dobrej pamięci, pamiętny; ein gutes ©ebacfytntß pabenb, nt$t »er«

PAM1ĘTNICA - PAMIĘTNIK.

geßltcfj. Młody wiek jest pamiętliwy, zwłaszcza złych rzeczy. Petr. Ek. 99. Bydlęta pamiętliwe same się wracają do domu. Otw. Ów. 433. Gorn. Sen. 249. Któż tak gruby i nie pamiętliwy będzie, żeby tego nie pamiętał? W. Post. W. 2, 253. Niepamiętliwy, niepamiętają-cy. Cn. Th. 512. — §. Skorom mdłemi przejrzał kęs oczami, Które był zaćmił cień niepamiętliwy. P. Kchan. Jer. 204. pamięć odejmujący, przytomności pozbawiający, ftnnenberattbenb. Z pod kamienia Zdrój niepamiętli-wego wypada strumienia. Otw. Ow. 457. (Lethe). — b) Pamiętliwy czego, pamiętający, pomniący na co, einer ©a« die etngebenf. Dusze wszystkie łask swoich pamiętliwe. Petr. Bor. R 2 b. Urazy dawnej pamiętliwy. Otw. Ow.

578. Z marmuru dom wystawiasz ku niebu, Niepamiętliwy swojego pogrzebu. Petr. Bor. 2 C 4. Bądźże le-pszćj myśli ludu boży, pamiętliwy Izraelu. 1 Lcop. Bar. 4, 5. PAMIĘTNICA, y, z.; Boh. pametnice ; pamiętająca, w pamięci zachowująca, bte etroaó gebenft, tnt ©cbćtd/tntjfe erhält. Historya jest pamiętnicą zasług, podżogą cnoty, hamulcem niecnoty. Blaź. ded. Królowa Elżbieta, chociaż to 80 lat pamiętnica, a wżdy tańce lubiła. Krom. 380, chociaż już 80 lat pamiętała, eine 80jd!)rigc Patrone. PAMIĘTNIK, a, w.; Boh. pamètnik; Croat. pamètnik, pametitel memorator ; a) który co pamięta, ber etngebenf ffł, ber etroaS gebenft. Śmiercią Pańską odkupieni jesteśmy; tej rzeczy pamiętnikami będąc.... Zygr. Gon. 283. (memores).- Co do świętych, zachowania ich cnot pamiętnikami mamy być, memores. ib. 389. (Eccl. 3Jona-MHTHHKt ; Graec. pvrjaixaxoç, mali recordator).— §. Pamiętnik, spółczesny świadek, ber etmaS gebenft, ein gletdp jetttger 3wge einer »ergaitgiten ©ad)e. Warnę Dionyzopolęm, starodawni pamiętnicy nazywali, veteres. Krom. 565. Żyją jeszcze pamiętnicy, którzy iż to tak było, zeznają. Krom. 576. Przywodzili na pamięć pamiętnicy dawniejsi, jako Krzyżacy z naszemi nieprzyjaciołami częstokroć się zwierali, seniores. ib. 595. Starajmyż się, żeby nam nietylko teraz, ale i po-tym potomni pamiętnicy, mieli za co dziękować. Birk. Żarn. 50. t. j. potomność, bte 9îad)melt. Pamiętnika niemasz , aby tak głęboko nieprzyjaciel zaszedł jak teraz. Falib. U

2. niemasz śladu, niemasz przykładu ; matt tyat batum fet« ne ©pttr, tttentanb roeiß fiefy ju erinnern. Pamiętnik nie był, żeby kto z ludzi kiedyś przebył Bełt sankami. Tward.

W. D. 2, 246. — b) Pamiętnik, pamiątka, ba$ 2)eitf* mai, 5lttbenfett ; Boss. naiwaTHHiCE. Piramidy Egiptskie, te czczej chwały pamiętniki. Staś. Btiff. 177. Przeglądając pamiętniki starożytności, które mamy z napisów kolumn i metalów zebrane. Kpcz. Gr. 5, p. 26. — c ) Pamiętnik ; plur. pamiętniki, książki pamiętne, ©ebenfbltcfy, ütagebud) ; Ross. naMHTnaa Kimra, naMaTHoriiiCHaa Ktutra, 3anncKn ; (naMHTUO książeczka z imionami umarłych krewnych , które czytają przy mszy). Poszło to na sprosną lichwę chcieć to karbować albo kłaść na pamiętnik, co się dla kogo uczyniło dobrego. Gorn. Sen. 12. Pamiętnik lekarski. Perz. Lek. 333. Traf taki godny w pamiętnik iść do kalendarza. Teat. 42. c, 4. Czytamy to w pamiętnikach Paryzkich, mémoires. Pam. 85, 1, 515.— §. Pamiętnik polityczny i historyczny przypadków, ustaw,

PAMIĘTNOŚG - PAMIĘTNY.

PAMIĘTY WAĆ - PAN.

31

teczny i pamiętny żywot prowadzić. Star. Ref. 76, t. j. baczny, rozsądny, roofü&ebäcfjttg, (cf. pamiętać na co). Zakocha! się bezpamiętnie. Teat. 4!. c, 306; (cf. bez pamięci, bez granic, do stracenia przytomności, szalenie, rafenb »erhebt). Na regestrzyk krćski przypisowa! dyscyplinom , aby liczby dociągną! tym pamiętniej. Birk. Sk. 23. tym pewniej, tym nieuchybniej, nieomylniej, tnn ftdj Tltc^t gu »errechnen. — c) Passive: Pamiętny, którego pamiętają, beffen man gebenft, erinnerlich. Niepamiętny, niepomny, pamiętnika niemasz, dawny. Cn. Th. 512. Sła-wna ta potyczka , i ledwo kiedy w dziejach Polskich pamiętna. Nar. Hst. 142. (podobnej nie pamiętają). — g. Activ. Niepamiętny, pamięci pozbawiający, be$ ©ebćicfytntjfeS beraubenb. Nie zyszczesz duszy, która dotkła raz napoju Niepamiętnego zdroju. J. Kchan. Dz. 239. (Lethe). — g. Pamiętny, pamięci godny, benftüürbtg; Vind. spominski, spomenja vrieden, spomina vrieden, popomlenja vrieden; Ross. ^ocTonaMflTHŁiH , npHMtnaTeÆbHUH, 3aMtnaTeaŁHUM ; Eccl. noMHHre.ibHLJM. Pamiętna do najpóźniejszych wieków , konstytucya 3go maja. Gar. Nar. 1 , 223. Dość jest pamiętnym, o kim uszczęśliwieni zapomnieć nie mogą. ib. 4 , 300. Pamiętno abo pamiętnego co uczynić, pamiątkę zostawić. Cn. Th. PAM1ĘTYWAĆ, ob. Pamiętać.

PAMROWIE, ob. Pomrowie.

co u nas pan, dawnićj tyle co hrabia); Dal. goszpoditel, dum (Lat. dominus; Hisp. don), gospodar; Hung. ban, (ispan villicus); Bosn. gospodar, gospodin dominus, bàn banus, prorex; Slav..

osób, miejsc i pism, wiek nasz szczególniej interesujących; w Warsz. 1782 etc., (Świtkowsk.). Mémoires. (Gani! tytu! Pamiętnika X. Wyrwicz, w osobném pisemku; pod tytu!em : Pamiętnikowi historycznemu i politycznemu pro memoria). Najpierwszy Francuz Salo 1665 wszczął pamiętnik czyli dziennik uczonych, Journal des savans.

Kras. List. 49. Denis Francuz wszczął 1672 pamiętnik o naukach i kunsztach, ib. PAMIĘTNOŚĆ, ści, z., zdolność pamiętania, pamięć dobra, guteS ©ebftcfytntjlS, ©e« bä(btniPfäl;tgMt ; (Bosn. spametnost, mudrost, razum ;

Vind. pametnost, modrust, spominost, permiflenost, vglavovsetnost, vanzhovitnost, vanzhajozhnost ; Ross. na-mhtjihboctb). — g. Pamiętność, godność pamięci, btC ©enfnmrbtgfeit; Ross. 40CT0naMHTH0CTL. PAMIĘTNY, a, e, PAMIĘTNIE, PAMIĘTNO adverb.; Boh. pamêtnj; Sorab.

i. pomatkowné, wopominaczné; Ross. naMHTHHfi; a) pamięci służący, betu ©ebfldjttttP bmtenb. ( Vind. pameten pru-dens ; Carn. pametn sapiens ; Croat. pameten, szpamèten, zpamèten intelligens, prudens, pamètlyiv memor\ Rag. pametan ingeniosus, pametni mentalis; Slav. pametan * rozumny ; Bosn. pametan, spametan ingeniosus, prudens).

Lekarstwo pamiętne , to jest pamięci pomocne. Tr. Książki pamiętne, pamiętniki, ©ebaćhtnijMdjer, îagebüdjer,

2)enffd)riften; Boh. pametnj knjźka. Śumnienie jest pa- 'PAMPUCH, 'PANPUCH, a, m., 1) pączek maślany, z Niem. miętne książki od natury każdemu dane, w które prze-    ber ^fantlfuc^ett, Krapfen; Sorab. 2. pampuch, pampuk y

szłe sprawy wpisano, teraźniejsze wpisują, przyszłe wpi-    pamkuk ; Boh. koblicha , kobliżka ; Carn. krófi, dashzhe-

sować będą. Psalmod. 84. Dąb sam tylko jeden był sto-    ze; Vind. krąp, shakrap,    fanzout, shakrapizh, fanzou-

jący, Wielką liczbę na sobie obwiązek noszący, I tabli-    tifh; Slav. cicvara; Croat.    fanyek, rites; Hang. rćtis-

czek pamiętnych, ex voto datis. Oho. Ow. 336. Pisma    bêles; Ross. aeiiexa, leneiuna, JienemeuKa, óahht, , 6ah-

pamiętne, suppliki etc.    Wyrw. Geogr. 557. (pro memoria).    hoicb. Jeżeli kto kołacze    lubi i pampuchy, Po co    sięga

— Pamiętne substant. ;*    pamiątka po czym, abo po kim,    do barszcza    , po co i do    juchy? Pot. Jow. 2, 2.    Ów ,

Ctrt 3htbenfett, mnemosynon. Cn. Th. (ob. Niezabudesz).    co go pieszczone Włoskie    kortezany wychowały w pam-

Apostoł mówi przez podobieństwo, aby nam włożył tym    puchach, nie zniesie tego    niewczasu z nami. Star. Vot.

snadniej w 'pamiętne,    powinność naszę chrześciańską    6 b. Biały,    rumiany, jako    panpuch tłusty. Pot. Arg.    642.

Gil. Post. 2 b. (żeby ją    nam w pamięć wrazić). Parnię-    (jak pączek    w maśle). —    2. Pękacz , brzuchaty, ein    bitfeę

tne zowią tę płacę, która zwykła być sędziemu, gdy    SBattfi. Tr.

którą rzecz skazował, dawana. Herb. Stał. 403. Vol. Leg. PAMROCZNY, PAMROK, ob. Pomroczny, Pomrok.

4, 22, (ob. Czesne), ein 2lnbenfen, ein ©efchenf für ben IRicfjter. Pamiętne podsędkowe. Tarn. Ust. 20. Sędzia sobie dobrze czyni i ludziom; iż sobie pamiętnego bo- PAMUŁA, ob. Famuła; cf. galas, panata. brów i liszek nabierze, ludziom, iż krzywdy rozsądzi. 4. PAN a, m., Dat. panu, Vocal panie; plur. panowie; — Rej. Zw. 94 b. Pamiętne, kartka pamiętna, pamiętnik,    Boh. pan; Slov. pân ; (Sorab. 4. pan * baron ; wielki pan)-

ein ©ebenfjettel, ®ri»nerungś$eitel, Boh. pamatny list! Na    Sorab. 4. et 2. knes * pan , (cf. kniaź); Carn. gospud l

pamiętnym spisane sprawiłem sprawy. Tr. — Transi.    pan; (gospodar pater familias, ob. Gospodarz; shupân *

Pamiętne komu dać in malam partem, wybić mu skórę,    wójt, cf. żupan); Vind. gospud, gospodar * pan ; (kspau

dać mu się znać.^ Cn. Th. einem (mit ben ©tocfe) einen    socius ; cf. jespan; cf. ©efpann; cf. hal. compagno; Vind.

2)en!gettel geben. Karanie takie zowią napomnieniem, al-    shuppan praetor); Croat. gozpan, goszpan, gospodin,

bo pamiętnym, gdy jakoby pokutę dawają dla polepszę-    dumo; (cf. spân 4. villicus. 2. cornes, comitatus ; cf. bâa

ma. Aosz. Lor. 440. — b) Activ. Pamiętny, pamiętliwy,    gubernator Slavoniae, Croatiae, Uly riae et re gnoi um Hun-

pamiętający, eingebeitf; Vind. spomliu, spomenitliu, spo-    gariae anncxorum; prorex Slavoniae, Croatiae et Dalma—

meniten, spomenezhen, spounajozh, spumleozh, pame-    tiae, f. banicza ; ob. Ban, banat, bański; cf. knéz ; sza-

ten, nesabeozh, vglavovseten ; Rag. pomni; Bosn. poman,    da vszaki goszpodichich imenujesze dominus, à ù sztaro*

pomgniv; Ros. naMHT.aHBHH. Niepamiętny, niepamiętają-    negdasnye vrëme szamo groffi piszaliszusze y zvali kne-

cy, niepamiętliwy. Cn. Th. 542; (cf. pamiętliwy). Uznasz    zi; ( * kniez w Kroacyi dziś tyle

skutkiem, zem jest i wdzięczny i razem pamiętny. Teat.

42. d, B. Pamiętny na złe , odii tenax. Cm Th. Pamiętno mi to będzie, będę tego wdzięczen. Cn. Th. Sta-

j sługi. Rys. ć nie mogą.

er ?

panują-

Panowie Ra swoich komisarzów się spu-

gospodin, gospodar, (w Slawońsk. gospodine grzeczniej się mówi, niż gozpodàru » panie!) ;| Rag. gospodâr, go-spâr, gospodin, knéz; (bân princeps); Ross. rocnoAHHi, rocyAapb, vulg. nant; Eccl. xoifnaHi, bmauka, rocno-; cf. Gothic, fan, fana; Graec.rta.vv. üurich. 1,130. et 257. cf. Ger. ©efpait ; Lat. med. hispanus; 1) bergen; pan czyj abo nad czym, obsol. pan komu ; (oppos. sługa, niewolnik, poddany, służący); ber §err, tnt ©egen» faß beä SînedjtS, be$ ©claoett, be3 Untertanen, be$ 2)tener$. Przodkowie nasi z panów wszelką nienawiść, a z sług wszelką zelżywość otarli, zowiąc pana ojcem czeladki, pater familias, a sług domownikami. Pilch. Sen. list. 354. Jaki pan, taki sługa. Boh. Kom. 4, 18. Jaki pan, taki kram ; ad exemplum regis, totus componiłur orbis. Falib. E 2. Sluv. Gaki pan, taki krâm ; gaci pani, tśko-kowi poddani; mnich tak odpoweda, gako mu opat spi— wa. Croat. Riba iz glave szmerdi ; in vulgus manant exempta regentium. Gdy się pan śmieje, i dwór wesoły. Groch. W. 354. Pan dobry za ojca stoi. Cn. Ad. 810. Pan który się sługi boi, Ten za niewolnika stoi. ib. 811. Kazał pan, musiał sam. Cn. Ad. 333. (równyśpan, posłużysz sobie sam). (Slov. Ne biwa dobre, ked śafśr swého póna uci ; cf. jajko mędrsze od kokoszy). Pan szczodrobliwy, sługa życzliwy, ib. 812. Pana sobie jakiego chce sługa uczyni ib. 812. Nie chcę uczyć się, jak to panów odmieniać. Teat. 19, 89. (służby odmieniać; cf. kamień często poruszany). Mamli pod panem mieć jeszcze panków ipółpanków, których słuchać trzeba, pójdę z tego domu. Teat. 19. b, 42. Chłop ma i panu robić, i czynsz i podatki oddawać. Star. Ryc. 20. Poddanym z panem trudna bywa wojna. Biel. 693. Vind. Vifoki gospudi, veliki obeti; Croat. kay goszpodar obechuju, podlosniki izplachuju » co panowie obiecują, poddani płacą. (Slov. Kdć sa pâni zw-adâ , musa sa se-dlâci za wlasi ruwat; gdy się panowie wadzą, na poddanych włosy trzeszczą). Przy obiedzie pierwej ze dwa trunki piwa wypić, potym zaś winem przyłożyć, i wsadzić pana na pachołka. Sak. Probl. 495. (lepsze na gorsze). Panie mój, to największy tytuł u swobodnych. J. Kchan. Dz. 29 ; Ross. cyAapHKT,, cyAapiHKt, cyaapfc. Człowiek światu temu jest panem i gospodarzem. Sk. Kaz. 5. Lenny pan, ob. Lenny, ber 8ej)tt31)err. Panowie celni, przedni w Rzeczypospolitej; proceres, optimates. Cn. Th., Bosn. gospoda, vlasteli, (ob. Właściciel, ob. Władzca); Croat. goszpoda; Dal. goszpodo ; Ross. Beib-M03KH. Król. Jmść P. N. M. » Pan Nasz Miłościwy. Gaz. Nar. 138, ber ftóittg unfer aUergnabtgftcr iperr. Najjaśniejszy Pan » Król Jegomość. Król panem zwierzchnym (Oberßerr) jest wszystkiego, a przecież tego wszystkiego, czego król panem jest, właśni dzierżawce są, i każda rzecz ma swego pana. Gorn. Sen. 508. Pan, potentat, monarcha, jedynowładzca, ber STOoitardjl. Nie może się żaden pan prawdziwie potężnym zwać, który nie jest panem tak morza jako i ziemi. Kiok. Turk. 247. — Pan * król, ber $err, ber ftólttg. Pana naszego i wojska jego, krzep' łaską twoją. Birk. Kant. C 4 b. — §. Bóg, pan nad pany. Groch. W. ©ott, $err aller ^errett. Tyś Boże

panem jest wszystkim narodom. Sk. Kaz. 2. Pana nad pany błagał darami. Suszyć. Pieśń. D 4. Panie Boże im odpuść. Paszk. Dz. 71. Pan * Bóg, ber $err * ©ott; Boh. hospodin; Boss rocnoAb, caMorocnOAfc, rocnoAb, ro-cnoAeS, Bce4ep*HTe.ib, BceAepaceub. Już też panie odpuść, moja matulu, sami nie wiecie co gadacie. Teał.

44. d, 5. Panie odpuść grzechy. Teal. 53. d, 20. Ho-spodi pomiłuy, t. j. Panie zmiłuj się. Pim. Kam. 406. Niech sobie jedzie z panem bogiem. Boh. Kom. 4, 362, in ®ottc8 tarnen. Siedmiudziesiąt tłumaczów wszędzie imię Boże Jehowa wyrazili Pan. Kat. Gd. 68. — W Nowym testamencie Chrystus Pan *    Pan, bet    iperr, ©IjrifhtS

ber £>err. Praca wasza    nie jest    próżna w    panie.    Bial.

Post. 274. Da-li Pan. Zab. 9, 322. (da-Ii Bóg), ttg, ©ott ftraf mt$.— §. Pan wielki, mocarz, pan, ettt großer §crr, ein ©roßer; Sorab. 1. pan, wulkofcżnik; Ross. Be^bMoata, rocnoAHHi ; Eccl. cahokiiti, , qeJiOBtKi 3HaTHaro mina, rocno^UM, couinai», kcai>mo;k.v Chciałem być panem, i wpadłem w biedę. Boh. Kom. 2, 455. Mieszczanin żyjąc z rąk prace, Jak Pan stawiać chce pałace. Jak. Baj. 10. Jeśliś pan, ch Ad. 48. Wszyscy na    świecie    panami

Pot. Jow. 59. Slov. Ga    pân, ti    pân, kdo    budé    swinć

pâst'? ne móżu wśecci pani bit'! Panowie jak chcą, ubodzy jak mogą. Cn. Ad. 818. (według stawu grobla; piędzią się mierzyć; cf. Ross. iiOBejiHTeAb pan cy; cf. po swojej woli). Ledwo wie, że żyje, już wiedzieć zaczyna, że pan, że Jegomość Dobrodziej. Mon. 65, 87. Panowie nic nie robią, a dobrze się mają, A chłopkowie zaś robiąc na onych wzdychają. Cn. Ad. 819. Zawsze pan bogaty.⁻ Jei. Ek. E 2. Panom się wszystko powodzi , zawsze kostka dobrze padnie ; wszystko się im zejdzie. Birk. Zyg. 56. Cn. Ad. 817. (bąk się przebije). Panom wielkim nie trzeba nauki. Cn. Ad. 813. (bogatemu nie trzeba rozumu). Panom wielkim nauki trzeba. ib. 814. Kresus pan był w skarby i w złoto, ale nie w rozum. Glicz. Wych. F 4. Pan ubogiego gdy szanuje, już pewnie coś u niego czuje. Cn. Ad. 811. Nie-darmo chłopka pan częstuje, Dobrze to nędznik wnet poczuje, ib. Pan z nędznika ciężki, ib. 812. (Croat. Chu-vay od nosa ostroga, Jos boly od musa chasztnoga; aliter Goszpon od pługa, ostraje kuga; asperius nihil est humili, cum surgit in altum ; sowa gdy zjastrzębieje, wyżej niż sokoł chce latać). Panom trudno prawdę mówić. ib. 816. Carn. Z velikum gazpodum sze né shaliti , (nie żartować) ; Slov. nem dobre, z welkimi pani ćere-sné gedâwat'. Panów wielkich przyjaciele liczmanv, kostki. ib. 817.

szczają, a ci sami panami się robią. Teat. 52. c, 16. W jesieni obrachuj dochód wszystek , tak panie, jako i chudy. Zaw. Gosp. Pan każdy debrą radą stoi. Rys. Ai.

54.    W    karczmie, w    łaźni,    w młynie, i w kościele,

nie    znać    pana. Rys. Ad. 73. — Slov. Mus ge weliki pśn;

mus jest wielki pan. — Grosz pan od roku do roku. Jag.    Gr.    A b. Włosi    chleb    zowią panem. Dwór. D 4

(cf.    Lat.    panis). Ten    panem    zdaniem moim, Kto prze

stał na swoim. J. Kchan. Dz. 206. Kto sam sobie nie panuje, nie godzien, aby go panem zwano. Modrz. Baz. 68. Który przystaje karaniu, ten jest panem serca swego. 3 Leop. Prov. 13, 32. (włodarzem serca swego. 1 Leop.). Tego największym można nazwać panem, Kto jest od wszystkich czczonym i kochanym. Zab. 16, 142. — Pan z panów « familiant, ‘ojczyc; t)0łt großer 9lbfmtft, ettt gar feljr tmrnelmter $err eon uraltem ®efd)led)t, ein 16 Sitten Jperr. Jeżeli kogo wynosząc mówimy; pan z panów, słuszniejby mówić pan z chłopów. Leszcz. Gł. 100. Często przytrafia się być niewolnikiem temu, co był pan z panów. Petr. Ek. 113. Inaczej przecię o panach z panów rozumieć się godzi. Mon. 69, 580. Człowiek ludzki, dziwnie każdemu układny, hojny, wspaniały, jako pan z panów. Boter. A 4. Jan Tęczyński, będąc pan z panów, gradum magisterii dosługował się, a mistrzem, (magister) w Krakowie został. Papr. Gn. 1200. - 1. To pan jaśnie wielmożny, jaśnie oświecony, To pan z panów, u niego mitry i korony Inwentarskie narzędzia. Kras. W. 40. Opal. Sat. 150. — §. Pan, właściciel, ber (Eigentümer, ber §err. Życia swego i śmierci nie jest człek panem, ale przyrodzenie. Pilch. Sali. 330. Slov. Każda wec za swogim pânom krići, wec cudza k panu swému wolâ ; kradzież wraca się do pana swego. Rozmaicie zatrudniony, nie jest panern swego czasu. Teat. 26. c, 29. Każdy w swym domu pan. Cn. Ad. 271. A jestli pan doma? choć chłopek, rzemieślnik. Cn. Th. Ross. X03HHITB. — §. Sobie pan , niedependujący, niezawisły, fein eigner |>err ; Cam. samsvoj ; Yind. famfvoi, fvoinik, fvojovolnik, bresgospuden, lastni gospud; Eccl. caMomuramoł, CBOÓo/iHHKt, (ob. Swobodny). Być sobie panem Ross. caMOUHHCTBOBaTb. Wdowa sobie pan. Rys. Ad. 71. Ptaszek sobie pan, jak z gniazda wyleci. Morszt.

74. Anarchos, sobie pan, lóźny. Mącz. — g. Pan* małżonek. Cn. Th. 664. ber èijeljerr. — §. Pan młody, oblubieniec, nowożeniec. Sax. Porz. 132, (cf. panna młoda), ber Srautigam, (ber neue (gemami). Boh. chot, żenich; Slov. żenich, mladożenich; Sorab. 1. nawożena ; Sorab.

2. nawożona ; Carn. shęnen ; Vind. shenin, shenim ; Croat. zaruchnik; Rag. mladoxègna ; Bosn. mladosgagna ; Slav. zarucsnik, mladoxenja; Ross. oópyuHHKt, aceHHX'B. Tuszą sobie rodzice, iż z pana młodego, Coś iście w krótkim czasie będzie osobnego. Rej. Wiz. 90. Novus maritus, młody pan. MaLcz. Rad pan młody i czeka dnia naznaczonego, Szczęśliwym się mianując z małżeństwa przyszłego. Groch. W. 273. Ja rozumiałem się tu być panem młodym, a ja widzę muszę tylko przestać na swacie. Teat. 32, 102. Kolana gdy kogo z chodu bolą , albo że długo będzie panem młodym w nocy, lekarstwo. Haur. Sk. 348. — g. Pan titulus, $err. A wieszże mój panie, że się naostatek i gniewać będę? Teat. 52. c, 50. Panie bracie, panie szwagrze. Cn. Ad. 812. U dawnych Polaków najpierwszy był tytuł: bracie! Poczekawszy trochę, przydano: panie bracie. Powiększono potym i mówiono, mości panie bracie. Mon. 67, 460. Twierdzą, ze szlachta w Polszczę, Prussach, Litwie, owszem u Słowieńskich wszystkich narodów, zwali się *supani, bardzo dawnych czasów; u Czechów i Węgrów Słownik Lindego wyd. 2. Tom IV.

ispan, rządca hrabstwa, prowincyi; ztąd Polacy się honorują: jes pan brat. Chmiel. 1, 369. Ociec nie ma mówić: idźcie tam panie synu, ale po prostu: idź synu; boby dał znać, jakoby sobie równemu rozkazował, nie sobie poddanemu. Petr. Ek. 96. Panowie radni. Budn. Ps. 119, 24. Przyzwał Absalon Achitofela, radnego pana Dawidowego 1 Leop. 2 Reg. 15, 12. (radzcę). Jaki pan mąż, podobnaż pani żona. Teat. 24. b, 33. Panowie żydzi dobrą monetę nam wykradli. Falib. R. Monsieur w Francuzczyznie, toż co mci panie. Kras. Pod. 2, 111. Ale Mości Panie! Teat. 24, 91. Zdrów Wac Mość Pan żartuj. Teat. 30. c, 32. JMĆ Pan, Jego Mość Pan; Pan Dobrodziej, Wielmożny Pan; Jaśnie Wielmożny Pan ; vid. sub his vocibus. Wasindziej, asindziej, in vulgari sermone * Wac Pan Dobrodziej. — Observ. 1 ) Pan incompatibile est cum voce ksiądz ; quanquam gallice monsieur l’abbé; Germ, geiftlite $err, iperr ©etftlicfyc; simili-ter ksiądz kaznodzieja, non pan, Germ. $err ^rebiger. Dicimus etiam książę pan, sed non, pan książę. — 2. Pan, cum secunda vel tertia persona Yerbi, summam exprimant loquentis humilitatem■ vel lepiditatem. Jeżeli pan pozwoli ; niech pan będzie łaskaw ; jeżeli pan pozwolisz ; bądź panie łaskaw. — §. Za panie bracie z kim być » brat a brat, poufale z nim żyć; in SMberfcJjaft mit einem leben, fetyr oertrant (familiär) mit iljm fepn. Lampart za panie bracie żył ze lwem. Jabł. Ez. 112. Na łące jednej za panie bracie żółw' mieszkał z kaczkami. Jabl. Ez. 154. On za panie brat, z Jegomością. Jak. Baj. 253. Nie chcę z górnemi być za panie bracie. Kras. Mysz. 52. — 2. Elliptice : Kasztelanów’ pospolicie xctr è^o^ÿv nazywamy panami, na przykład : pan Poznański, ber (£a* ftcUan non ^ofen, pan Wojnicki, non SBointCJ jc. Nies, i, 102. (cf. kasztelan). Kasztelan , abo raczej czemuż Jegomości Brać honor, pan Krakowski tu położył kości. Pot. Jow. 50. Spytek Jordan, kasztelan Krakowski, mówiąc o doległościach wielkich urzędów, dodał ; co sobie Spytek nagotował, to pan Krakowski zje. J. Kchan. Frag. 5. (tytuł wielki, dochód mały). Żaden do Króla nie chodził jedno wezwany; sam tylko pan Krakowski, bo tak Jana Tarnowskiego po ojcu na on czas zwano , był wyjęty. Orzech. Tar. 22. Widziałem to drzewko w sadach u Jego Mość pana Krakowskiego na Tarnowie. Urzed. 322; (cf. pani, cf. panna ellipt.).— §. Chodkiewicz panem ^Żmudzkim został. Birk. Chodk. 2. (starostą generalnym Zmudzkim). — g. Pan* pan poseł, ber §err Sanbbote. Skończywszy swój głos Jegomość pan Lubelski, projekt swój do laski podał. Dyar. Gród. 487. Projekt pana Warszawskiego ( Szamockiego ). Gaz. Nar. 1,

27. — 3) W szachach : Pan * król. J. Kchan. Dz. 90, ber fôirntg im @d)acfyfpiele.

Pochodź, panek, niedopanek , pólpanek, panie, panią-tko, panie, panicz, panisko, panosko, p ani czy, paniczko-wać, panięcy ; pani, panna , panienka , pannin , panieński, panieństwo; pańskość, pański, państwo; panosza, sponoszaly, panoszyć ; pańszczyzna , państwowy , panowy , panować, panowanie, spólpanowanie, panuś; opanować, panuchniczek; wspaniały, wspaniałość.

34

PAN - PANCERZ.

PANCERZOWY-PANEW'.

rzów : WUIMOHb.

Ross. baTaraicL, Koiomapt, ôaxTepeu*, Ky/iKH, Pancerz żelazny. Sk. Żyw. 2, 258. Pancerz nosić. Papr. W. 2, 270. W pancerz odziać Vind. oklo-piti. W pancerzu walczyć Ross. 6pOHe6opcTBOBaTb. PANCERZOWY, a, e , od pancerza ; Boh. pancyrowy ; Ross. aaTHbiH ; ^lanjer * ; n. p. Pancerzowa koszula, baê ^artjcr* (iCIttbe(cf. kolczuga). Około rozporu sukni uczynili bram w pancerzowy wzór pleciony. Radź. Ezod. 39, 23. Pan-czywrzód. Syr. 226. et 234. et 235, ^amtrfrant, Laser- cerzowe rękawicę. Baz. Hst. 59.

pitium Chironium Linn. PANAKOWY, a, e, n. p. Pa- PANDROW'/ia, m., PANDROWIE, PANDRY, PĄDRY plur. ; nakowy sok, opopanaz. Krup. 5, 136, ipeilttUtrjgtimnu, spaitarfaft, ^anargumiitt.

PANATA, y, i., [z włosk. polewka chlebowa 3J; famuła, gramatka, dit SBret). Z cbleba rżanego gramatki i pana-ty czynić. Syr. 922. Z piwa polewka na kształt kaszy abo panaty. Syr. 948.

PANCEROLA, i, i., szóstka winna, bfc flritttc ©ed)3 tit ber ftarte. Kiedy trwała chapanka między kartowniki, Bil kinal z pancerola tuze i wyżniki; Skończyła się chapanka, zaczęto grę inną, Aż owa pancerola szóstką tylko PANDURA, PANDORA, ob. Bandura.

winną. Tym smutniejszy jest koniec, im milsze począ- PANECZEK, czka, m., dem.', Boli. panaćek ; paneńko , patki, Biła tuze pancerola, biły ją teraz dziewiątki. Zab. nisko, ein jititgeâ ^errdieit. Lekcye tobie dawać paneczku

młody, Żal mi, że tak ojcowskie marnujesz dochody. Nar. Dz. 3, 122. N. Pam. 16, 119.

Croat. et Slov. oklopnik; Ross. jaTHHKi, 6poiinHKT>, kojl- PANEG1RYCZNY, a, e, — ie adverb., chwalnomowny, lob* MyjKHHKŁ ; a) w pancerz ubrany, dit ©epanjerter, ber eilten Çattjer ait fyat. Towarzysz pancerny, pancernik, od pancerza, który najlepszy z kolczugi Weneckiej. Chmiel. 1,

82. S. Dominik pancerznik, że po wielu lat pancerz żelazny na gołe ciało włożył. Sk. Żyw. 2, 228. — h)

Pancerznik, co pancerze robi. Cn. Th., (cf. płatnerz).

PANCERZNIARZ, ber ^anjcrittadjer; Boh. pancÿrnjk, brnjr.

Pancerzniarze, czyli blachowniki. Czack. Pr. 1, 241. —

§. Hist. Nat. Pancernik, ostracion, gad cały skorupą kościaną, niby pancerzem, pokryty. Zool. 196, baś ^aitjer« PANEK, nka, m., (cf Panek « imię Czeskie); deridendo, nie-iljter. PANCEBNY, a, e, w pancerz ubrany, bepanjert;    wielki pan, niedopanek, eilt ^errlettt, dit $errd)ett. Lepiej

Bosn. oklopgljen ; Hung. pântzélos ; Ross ópouHbw. Pan-    mieć sprawę z wielkim panem, niż z temi pysznemi

cerni loricati, byli znajomi w północnych i południowych krajach. Czack. Pr. 215. Towarzysz pancerny, pancernik.

Chmiel. 1, 82. Pancerni, rodzaj kawaleryi autoramentu wojsk Polskich , nazwani od pancerzów, których używają.

Kras. Zb. 2, 309. Leksza jazda od usarzów nazwała się czasem pancerną, czasem kozacką. Nar. Chodk. 2, 331;

(cf. putny, cf. kozacki). W Litwie pancernych zowią Pe-tyhorcy. Papr. W. 2, 270. PANCERZ, a, m., PANCE-.RZYK , a, m., dem.\ Boh. panoyr, plechowice, (ob Blacha); Slov. pancyf; Ilung. póntzćl, pantzelotska ; Sorab.

2. panzar; (Sorab. 1. żelezna koschla) : Carn. okklep; y ind. ponzar, shele, na freiza, perfna obranba, naper-fnja, oklop, oklep, oklopje : Croat. panczèr, oklop, oklo-pecz, oklopfe, (cf. klepać); Bosn panęir, oklope, oklo- Paneńku mój luby, uczyńże mi tę łaskę. Mon. 69, 407. pi; Bag. gvozdeniza; Boss. naimupb, ópoiia, jutu, PANEW', ńwi, z.; Boh. panew ; Slov. panew, panwa, pan-KOJbuyrŁ, {ob. Kolczuga); Lat. med pancera, panceria; ltal. panziera ; Svec. pansar; Germ. ber ^ailjer. Zbroja na całe ciało przeciw broni nieprzyjacielskiej; pancerz, blacha na piersi. Czack. Pr. 1, 241. Czasem musuł a pancerz było brane za jedno. ib. 1, 215. Dawne gatunki pance-

2. PAN, a, m.. bożek gór, i hodowania bydła, ber l)db* lltfdje ©Ott span; Boh. Plodota; Carn. Travnèpân.

‘PANACH1DA, y, i., Ross. et Eccl. uannxH4a [skrócony pa-rastas, lub exekwialny pogrzeb 2], zaduszna msza, bte ©eelenmejfe, bas îobtenamt. U nas świec do cerkwi i prosphor nie noszą, panachid , t. j. wspominania umarłych nie odprawują. Sow. 79.

PANAK , u, m., z Grec. navń%, ziele, wielosił, stosił, le-

4, 364.

PANCERNIK, PANCERZNIK, a, m.; Boh. brnjr, pancyfnik;

[poczwarka chrząszcza majowego , ©ltgerltttg. Bóbr. — 2] ; vermes terrigenae crassi et pingues. Cn. Th., bitte fette SBltrilter ttt ber ©rbe ; (cf. pędrak). W człowieku bywają krótkie glisty okrągłe, jak pandrowie. Urzed. 5. Robactwo , które się w zbożu lęże , jako czerwie, pandrowie, myszy. Cresc. 151. Gdzie wiatr żyta schowanego nie dochodzi, tam się nie dolęże pandrow ani też czerw' żaden. Cresc. 154. Pandry item quibusdam robacy w mięsie , hinc forte translata voce. Cn. Th., SMrmer tttt ftleifdjf.

rebitertfd). PANEGIRYK, u, m., pochwalna mowa, bte gobrebe ; Boh. chwalofec, chwâlozpew. Mowa na pochwałę osoby jakiej, osobliwie znamienitej. Kras. Zb. 2 , 309. Wczoraj cię panegiryk żyzny potkał od niej ; nad ojca i nad Achillesa wyniosła cię, nad Thesea i Herkulesa. Jabl. Tel. 45. Panegiryk szumny. Mon. 65, 478. Pliniusza panegiryk na Trajana. ib. PANEG1RYSTA, y, m. , pochwalny mówca, ber gobrebitcr; Ross. nponoBt4aieib ; Eccl. TopjKCCTBennHKb. Pliniusz panegirysta Trajana.

pankami. Teat. 8, 36. Mam ja tu pod panem jeszcze mieć panków i półpanków, których słuchać trzeba , pójdę ztąd. Teat. 19. b, 42. Gdyby ci pankowie mniej dostatku mieli, byłaby cnota wcale. Birk. o Ezorb. 30. Sługa jakiego małego panka. Boh. Kom. 4, 18. Ten panek Szwedzki, ten Gustaw. Birk. Chodk. 15. Pankowie z tłustym brzuszkiem. Brud. Ost. 10. Co panek , to dzbanek. Rys. Ad. 5. Nie daj się dumnowyniosłym pankom zrażać. Pilch. Sen. list. 557. Podlegać pankom, jarzmo jest i cięższe i bardziej upokarzające. N. Pum. 24, 305. Pam. 85, 1, 582. Ci 'mospankowie. Mon. 74, 140. PA-NENKO, a, m., blande, panisko, panosko, panie, etit jitinjcr $err. Dobrze paneńku dobrze. Teat. 26. b, 5.

wica, pękać; Sorab. 1. pwona ; Sorab. 2. panwej, pan-nej ; Carn. ponva, ponuv; Vind. pônva, ponou, ponouza; Croat. pojnva , ponyva, ponyv'icza ; Bosn. prilipak, lupar, kopitgnak; Slav. tava, tavica, tenexera ; (Eccl. naiini|it » misa); Ross. cKOBopo^a, CK0B0p04Ka, CK0B0p040HKa; Eccl.

PANEWKA - PANI.

P A N I A T K 0.

35

CKOKfuip , iipeHS , HcapoBHfl ; cf. Lat. med. panna ; Svec. panna; Angl, pan; Anglos. pone ; Sax. Inf. ^amte ; Germ. bie Pfanne. Naczynie z żelaza odlane, na kształt kociołka. Os. Rud. 201. (ob. Brytfana, patela). Kilkorakie w kuchni są pańwie, większe i mniejsze, żelazne i miedziane. Wiel. Kuch. 120. Smażyła to w pańwi, ażeby nie dała zgęstnąć temu , zielskiem to mieszała. Ohv. Ow. 164. Ofiara na pańwi smażona. 1 Leop. Levit. 2, 5. Radź. ib. Solna panew', Ross. cupeHa, iibipeita; Eccl. UpeHt. Sztuki żelazne miernej wielkości leją pańwią. Os. Rud. 201. Panew' z wiekiem do grzania pościeli » łożo-grzej. Tr. ber Settmarmer; (Vind. postelna pongu, po-nouzo). Rurna czasza, misa, panew', w którą woda z cewek stryka., a z niej w skrzynię opada, crater. Cn. Th. 956. baS SBfljferbetfeit. — § Pańwie, miejsca w pewnej części łoża w pół kuli wydrożone i okute, w których chodzą czopy armatne lub moździerzowe. Jak. Art. 3, 307. 3ßPfeitpfattnen. Armata na czopach w pańwiach swoich (soubande) spoczywa, ib. 1, 153. — g. Wyciągnąwszy kotwice, a odjąwszy pańwie od styru, puścili sie za wiatrem. Radź. Art. 27, 40. (bte 9ïnberbanbe. £ntl).). PANEWKA, *P0NEWKA, i, z., dem. nom.- (Boh. pan-wice , panwićka ; Vind. panouza) ; mała panew', eine flet« Ite Pfanne. Krzywe żelezniki i panewki różne. Otw. Ow. 481. Panewka stawu, kości, ob. Solniczka; Ross. BepuiyrL. — §. Panewka u strzelby do podsypowania prochu, bie Bünbpjamte, bie Pfanne am ©cfyteßgemcltr; Roh. weypal; Vind. peukiza; Rag. prasenîk, prasenizza; Slav. tavica ; Ross, noaua. Proch przewróconą ręką na panewkę się podsypuje. Kaw. Nar. 238. Zniewagą sobie nie pokłada, choć do panewki uprzedzą go z lontem. Pot. Syl. 509. Pistolet na panewce spaliwszy, nie wystrzelił. Klok. Turk. 25. — §. Panewka w prasie drukarskiej stalowa, w której chodzi czop stalowy od szruby. Magier. Mskr., bie Pfanne in ber Sncfybrutferpreffe. — \. Panewka u ryboło-wów, n. p. Nie zostawiaj ponewki, choć już szczupak w matni, Uciec może, gdy siły dobędzie ostatniej. Zegl. Ad. 164. — g. Transi. W gołą dali mu sto plag ponewkę. Pot. Jow. 122. w goły zadek; cf. stara pani, stara chałupa, sepet, cymbał, auf ben blojkn ipintern. PANEWNY, a, e, od pańwi, Pfannen«; Vind. ponouzbni ; Ross. cko-B0p04HbiM; Eccl. CK0Bpa4HŁni. Panewny kowal, Vind. po-nouzhar : ber Çfaitnenfdpnieb.

PANI, i, i.; Boh. panj; Slov. pani, (cf. Krasopani * Wene-ra) ; Sorab. 1. kneni, knenie, (cf. ksieni, księżna); Sorab. 2. knini; Vind. gospa, gospodinja ; Garn. gospa ; (gospodina « materjamilias, ob. Gosposia, gospodyni) ; Croat. gospa, goszpâ, dem. goszpicza, goszpodichna, (goszpoda-ricza materfamilias), goszpoditelicza, knegina, (spalicza » włodarka); Slov. gospoja, (mniej poważnie gospodarica , majstorica, cf. majster) ; Rag. gospa, gospoja, góspoghja, gospodarizza, domaachja, domacchizza, (banizza princi-pessa); Bosn. góspa, gospoja, vladika; Ross. rocnoma, rocy4apbiHH, óoflpbiHH, óapuHH, vulg. naHbH; Eccl. ro-cnoyiJim, rocnoata ; 1 §. a) bie $rau. Pani czyja abo nad czym, abo komu, bie ©ebieterimt, bie grau, im ©egenfaije ber 2)ienerfd)aft. Panią ją nazywam, bo jej służę. Teat.

27. c, 20. Niepokalana Pani nasza. Sk. Dz. 741. Najświętsza Panna, notre dame', Croał. nassa goszpa, go-szpoja nasza; unfre liebe gran; (Ross. rocno*HHKn dwutygodniowy post przed wniebowzięciem N. P.) — §. Pani, mocarka, wysokiego urodzenia, znaczenia, eine OOnteÿmî ®ame; Sorab. 1. pani; Eccl. KAayiJY nip, noca4HHua, 6jaropo4Mfl JKetta. Horacy odbierał częste wizyty od 'pa-niów i panów. Zab. 11, 190. Także ty masz siedzieć, by pani, Bez wszego przestanku tak harować nami? Papr. Kol. A 3 b. — §. Pani, żona, matka, bie $rau , (Erfreut, Ipairômutter; Ross. xtmîiKa, xo3ajoniKa. Paniom brzemiennym ziele to szkodliwe. Syr. 770. — g. Pani rhło-da, nova nupta. Cn. Th. Mącz., cf. oblubienica, ob. Panna młoda, eilte junge (Retrait; Ross. M0404an. Aniś matką, nie wiodła młodej pani z mężem do łożnicy. Clirośc. Ow. 108. Pani młoda jak źrzebiec. Rys. Ad. 55. Pani młodej śmiech, pani starej ni kąska. Rys. 54. — §. ‘Stara pani, ochmistrzyni, starsza nad fraucymerem; bie ipofmetfłertnn, Sluffeÿerinn bc8 ftrauenjimmeré. Pani stara ćwiczy panny w domu, jak się ukłonić, jak krezy sztychować. Alb. z Woj. 27. Dziewki, żeby listów' nie inaczej tylko za wiedzeniem pani starej nie przyjmowały. Petr. Ek. 102. ‘Odprawuje ochmistrze, żegna stare panie, Co się z nią jechać dalej napierały. P. Kchan. Orl. 405. Gospodyni albo jej stara pani ma mieć rejestr spisany wszystkiego bydła. Zaw. Gosp. Rozmowa starej pani z Heleną. J. Kchan. Dz. 66. P. Kchan. Orl. 1, 405. Chrośc. Ow. 446. Star. Dw. 44.— §. b) Stara pani, tr. ridendo : Zadek, ber Hintere. Za ten żart sto plag wziął w starą panią. Pot. Jow. 195; (cf. w gołą panewkę, w cymbał, w chałupę, w sepet, w dupę). Coraz to wyżej kusy świeci panią starą. Nar. Dz. 3, 225. Niech djabeł całuje starą panią, a ja młodą. Dwór. II 2. (cf. całować). —

2. Pani, właścicielka, bie (Sigetttliumertnn, bie $rau oort einer ©acfye. Ja jestem pani tego domu. 3. Titul.: Pani, Jmść Pani, $rau, fDłabamc; Ross. cy4apbiHH. Pani Dobrodziejka, Wc Pani Dobrodziejka, contr. vulg. wasinka , waska, aska, asinka. Summus honor cum, summa lepi-ditate; pani cum tertia vel secunda persona Verbi : n. p. Jeżeli pani rozkaże ; (cf. dobrodziejka). Qui titulus etiam virginibus altioris conditionis applicatur loco vocis: panna. — Pani cum aliis Substantivis vel nominibus. n. p. Pani Wojciechowa etc. ‘Pajmatka (pani matka) córce każe miluchno nań patrzeć. Bratk. J 2. ‘Pań matka się droży. Opal. Sat. 26. Pani matka. Rej. Wiz. 88 b. Nic nie umie, chyba za panią matką pacierz zmówić. Mon. 71, 107, ob. Matka, cf. panna; ob. Pacierz. Pani duszka; ob. Duszka. — 4. Ellipt. Pani « kasztelanowa (cf. pan ellipt.; cf. kasztelan), bie 5?afłeHanirtn. Pani Krakowska przyjechała.—

5. W szachach : Pani albo baba z królem bierze wejśrzod-ku dwie poli [dual. 2], On różną barwę, a ta swoje w’oli.

J. Kchan. Dz. 86. królowa, bie fôôniginn im ©cbacbfpiel. PANIATKO, a, m. et n., dem. nom. panie; PANIATECZKO, a, m. et n., dcm. sec., młodziuchny panicz, ein gan$ juitge§ iperrdjen, Sunfertfycn. Jedno paniątko, nie będę go mienił, Z Włoch wróciwszy, zaraz się ożenił. Pot. Jow. 2, 47. O jak piękny, gdyby słońce, to paniątko. Teat.

5*

36

PANIC - PANIEŃSKI.

PANIEŃSTWO - PANNA.

30, 17. Pieszczone paniątko. Jabl. Tel. 217. Jest tu jedno paniąteczko z Warszawy, który do mojej żony uczęszcza w konkury. Teat. 10. b, 19. Słuchałem pilnie owego paniątka, jak sie w różnych rozgadało okolicznościach. Mon. 67, 386. Zęby to paniątko zacapić. Teat. 22, 11. PANIC, a, m. ; Boh. panie; młodzieniec przy całości panieńskiej, (cf. panna , dziewica), et» miter Sttng* gefell. Niepanic, co utracił panieństwo. Cn. Th. 512. Dziewice albo panny, i pannicy, którzy dziewictwo swoje niepokalanie do czasu, abo do śmierci chowają. W. Post. W. 51. Niesplugawieni niewiastami, panicy są. 3 Leop. Apoc. 14, 5. (dziewicami są. 1 Leop.). Jezus na krzyżu matkę swoję panne ś. Janowi panicowi zlecił. W. Post. W. 67. Żarn. Post. 3, 741. PANICTWO, a, ».; Boh. panistwj, panickÿ staw ; (Slov. panictwj coelibatus) ; dziewictwo panica, bte 3unggefeHenfcl)flft.— §. Collect., Prae-iextali, młodość, panictwo. Mącz. młodzieńcy, feilen. PANICZ, a, m., syn pański, pan jeszcze młody, ber junge Iperr, ber 3tutfer; Boh. mladota; Carn. gospo-dizhèzh; Vind. gospodizhizh ; Ross. rocnOAHUb, rocy^a-pmiŁ. Wiesz, że panicz, to jest syn pański, ma się ku wdowie. Teat. 42. c, 20. ib. 19, 23; Dem. PAN1CŻEK, PANICZYK, n. p. To ciału ozdobą najlepszą zowiemy, Gdy sobie twarz wymuszcze paniczek łaskawy, A magier-kę z pióreczkiem sudannie postawi, To już siedzi, wąs kręci, a oczyma strzyże, Na bót sobie pogląda , oczesu-je bryże. Papr. Przyk. C. Paniczykowie więcej daleko oświadczają, niż czują. Teat. 16. b, 98. PAN1CZK0WAĆ, ał, uje intrans. niedok., jak panicz żyć, tnie eilt junger $err leben, ben jungen #crrn tnadjen. Graecor, lostuję, paniczkuję, rozkosz płodzę. Mącz. Patrz, jak sobie pa-niczkuje abo próżnuje, ociolus incedit. ib. PANICZYŃA, y, m., biedny lub miły jakiś panicz, eilt (tratet über lie* be3 3unferd)en. Teat. 16, 18. PANIE, iecia, m. et n., syn wielkiego pana , pan wielki jeszcze młody, paniez, (cf. paniątko); ein junger §err, eineö großen £>errtt ©ofjn, eilt 3unfer; siov. póńa. Kocha się pani matka, kiedy więc knaflików- nawiesza u panięcia. Rej. Wiz. 88 b. Jestem nauczycielem młodego panięcia, jedynaka pieszczonego. Mon. 65, 90. Panięta próbując szczęścia, często osiadają na koszu. Budn. Apopht. 131. Patrzcie na panięcia Kazimierza najstateczniejszego w czystości męczennika. Bals. Niedz. 1, 189, ob. Panic. PANIĘCY, a, e, od panięcia, paniętom abo wielkim panom przyzwoity, pański; eines oorne^nten jungen §errn, nornebnter junger ^errett. Trudno wygrać z kolerą panięcą. Morszt. 82. (panicza wielkiego). W panięcćj kamienicy. Pot. Jęw. 2, 53. Dobre boty wołowe, piękne i cielęce, A trwalsze i lepsze niż żółte panięce. Jeż. Ek. Cc 1. PANIENKA, i,

, dem. nom. panna, PANIENECZKA, i, z., dem sec.-, (Boh. et Slov. panenka) ; böS 3ungferd;en. Wdzięczne panieneczki. Auszp. 84. Panieneczki wstydliwe. Groch. W. 359. Panienka wcale przystojna, tylko że dzika. Teat. 26, 74. Jak panienka powolny. Hipp. 9. Czysty, stateczny młodzieniec, by panienka. Rej. 2uv. 164, ob. Panic. PAŃIEŃSKI, a, ie ; Boh. panenskÿ; Vind. divizhni, di-vizhen , divifhtven ; Bosn. diviejanski ; Croat. divojachki ;

Dal. divichanszki, divichki; Ross. 4’feBnuecKiH, 4’feBHueH, 4kBHuiH, 4tBHUL , óoflpHuiHHHB , ôaphiuiHLiHï ; dziewiczy, jungfräulich, 3ungfem * . Miłość panieńska, szczęście w karty, łaska pańska i krasa róży, nietrwałe rzeczy. Rys. Ad. 41. Panieński pokój. Teat. 16. b, 45; Ross. 4tBH-ułh. Klasztor panieński, Vind. menski klofhter, menafhtvu, mensku saklenifhe; eilt grauenflofter. Wieniec panieński (Croat. parta). Dziwna to jest być matką i panną, mieć syna, i kwiat nieskażony panieński. Bzów. Roz. 51. Jeszcze wiara chrześciańska panieńską i nienaruszoną całość zatrzymała. Weresz. Reg. 15.— §. Medic. Mleko panieńskie. Krup. 5, 123, ob. Mleko. Choroba biała lub panieńska. Krup. 2, 273, 3nngfernfranfpett, 3»ngfernfuc^t, Sleicbfucbt. Panienka panieńską chorobę mająca , cała jest blada, iż się zda żadnej nie mieć krwi w sobie czerwonej. Krup. 5, 358.— £. Substant. Panieńskie, virginale, była to powinność w dzikiej północy zwyczajna , podług której dziedzice, wydając za mąż dziewki wiejskie, zachowywali dla siebie kwdat panieństwa; odmienił sieben zwyczaj w zapłatę. Nar. Hst. 4, 280, (cf. kunica), betâ 3ungfernred)t. PANIEŃSTWO, a, n. ; Boh. panenstwj; Slov. panenstwo, (panictwj coelibatus; ob. Panictwo); Sorab. 1. kneżnicztwo; Vind. divifhtvu ; Croat. divoja-chtvo ; Dal. divsztvo , divichansztvo ; Bosn. divjcjanstvo , djeustvo; Rag. djevstvo, djeviejanstvo ; Ross. 41jBCtbo ; dziewictwo, (cf. panictwo); bte 3ungfraufcf|aft. Kwiat panieństwa. Nar. Hst. 4, 280. Panieństwo abo czystość trojaka jest, panieńska, wdowia i małżeńska. Petr. Ek.

55. Czystość duehowna bywa w panienkach, którą cnotliwym panieństwem zowią. Szczerb. Sax. 160. W panieństwie żyć Ross. 4’kBCTBOBaTB. Panieństwo której odebrać, Vind. oddivizhati ; entjungfern. PANIN, a, e, do do pani należący, cf. jejmościn, ber $rau juftänbig, gel)tb rtg ; Rag. goospin ; Ross. rocnonuuiE, rocy4apBiHHH,B, ôoflpuiiHHB, ôapbiHHH’B. Jakże się cieszę, że będę Wac Paninvm zieciem. Teat. 12, 37. t. j. Wac Pani zieciem. PANISKO, PANOSKO, PANOWSKO, a, m. et n., mul-cendo, eilt lieber junger £>err; (Boh. panośe giermek; Sorab. 1. knefysko ; Sorab. 2. knefisko zły pan). Oto dobre panisko. Teat. 30. b, 36. Wspaniały panisko. Teat. 53. d, 95. Biedny panowsko, niewiele zyskuje na swoich umizgach. Teat. 16. c, 5. Daj nam panisko na parę flasz wina. Teat. 34. c, 60. Mój panisku. Zabi. Zbb. 5. — (TANKRAT. Syr. 926, ob. Bankrut). —

PANNA, y, z.; Boh. panna, flećna, flećinka, (cf. szlachcianka) ; Slov. panna; Sorab. 2. kneżna; Sorab. 1. kne-żna , kneżnieżka; Carn. gospodizhna, deklizh; Vind. go-spodizha , gospodizhna, diviza , dekelza , dekelz, dekli— zhka; Croat. gozpodichna, divojka ; Slav. gospodiesna; Ross. 4kBHua, óonpLiiiiHfi, óapwumfl; 1) dziewica, dziewka, córka pańska, bte 3ungfer. Nie jedna panna męża nie dostawszy, płacze w kącie , iż panną umierać musi. Teat. 15, 65. Panna, której się mąż nie trafił, Rag. s\e-dilka, usidjèliza, eine, bie ftjjett geblieben ift; Boh. panjna, stara panjna, stara panna, która nie chciała pójść za mąż, eine ^mgeftolje. By pannom nie dzieci, żołnierzom nie straż, urzędnikom nie liczba etc. Rys. Ad. 4. (toby sobie mogli pozwolić). Stara panna na starego żołnierza czeka. Rys. Ad. 65. Wstydliwy by panna, virginali ve-recundia. Mącz. — (Slov. Krasna panna, połowica wena; piękna panna, połowa posagu). Panna ‘śmiotanę zlizała, a młodzieniec sadło zjadł. Sak. Probl. 54. (oboje nie dziewice). Panna na wydaniu, ob. Wydać. — §. Panna służąca * panna, bie ^ammerjitltgfer. Do pojazdu wsiadła pani podstolina z córką i z panną służącą. Kras. Pod. 2, 424. Od kilku lat za pannę służy. Teat. 40. c, pr. Służebne panny, abo fraucymer królowej. 4 Leop. Esth. 2,

9. ib. Exod. 2, 5. Za szczodrobliwością dwie “towarzyszce abo ‘pannie (dual.) służebne chodzą, ludzkość a łaska. Kosz. Lor. 443. — §. Panna młoda, oblubienica. Sax. Porz. 432, ob. pani młoda, bie Jungfer Sraut ; Boh. chot; Slov. chof, mładś newësta, mladucha ; Sorab. 4. et 2. newësta , (ob. Niewiasta) ; Carn. nevesta ; Vind. nevesta, oblubleniza , (ob. Oblubienica) ; Croat. vernicza , zaruchni-cza, (ob. Zaręczyny); Bosn. neujesta, vjereniça, mlada nevista, mladosgegna; Slav. zarucsnica, mlâda; Rag. ne-yjesta ; Ross. neBtcTa, oópymuma. Siedzi jak panna młoda. Mon. 74, 58. — §. Panna, osoba jeszcze niepokalana, dziewica, (cf. panie) ; Eccl. 4’feBCTBeHHHK’L, eilte Sltltg* fer, eilte unbefïecfte ^erfoit. Ci, co z niewiastami nie są splugawieni, panny są. Biał. Post. 419. Ojcze święty Dominiku, panno wybrany od Pana. Birk. Dom. 427. Niepanna, albo niepanic, co utracił abo utraciła panieństwo. On. Th. 512. Najświętsza panna, panna Marya, matka Jezusowa. Kras. Zb. 2, 424, bie ^eilige Jungfrau SOîarta ; Croat. goszpoja nassa, nassa goszpa; Ross. 4t-Ba. Najświętsza panno ! exclam. * (Jezus Marya). Botan. Panny Maryi drzewko, ob. Boże drzewko. — §. Panna, titul. Jungfer, ®entoifeHe. Ociec niechaj nie mówi swej dziewce: panno Doroto, pójdźcie sam; ale Doroto pójdź sam ; boby było, jakoby równego sobie prosił. Petr. Ek. 96. Mościa panno ! — 2. Ellipt. ‘Panna * kasztelanka, bie ÊafManÜtoefyter. Xiążę Ostrogski starał się o Beatę Kościelecką pannę Wojnicką. Gorn. Dz. 5. Kościelecki podskarbi był kasztelanem Wojnickim potym , którego to córka była panna Wojnicka, ib. 6. — 3 a) Transi. Panna na niebie, znak niebieski sierpniowy. Zebr. Zw. 25 ; Ross. 4ißa; bte Jungfrau am $tmmeï. J. Kchan. Dz. 4. Już z Panny schodziło Słońce i swym na Wagę okręgiem godziło. Rardz. Luk. 34. Tward. Wł. 185. — b) Jest góra, którą z dawna panną nazywają Żeglarze, co po morzu Bałtyckim pływają, Daleko precz na wodzie prawie pod obłoki. Zbił. Dr. E 4. ein fcl)r Ijofier Serg am Saltifdfen Sffleere; O tej górze przesąd u żeglarzów, że kto jej nie uczci, abo czym nieuczciwym widok jei zelży, zdrowo nie popłynie. Ossol. Wyr. — c) Panny, gatunek gruszek. Ład. H. N. 46 ; (cf. baby) , eilte 2Irt ŚBtrneit ; Boh. djwći-cka; Carn. supanke. — d) Panna, pęto na ręce i szyję , numella. Cn. Th., Dudz. 24. §anb * unb $alêfeffeln, bie 3ltltgfer, cf. kłoda; Sorab. 4. renka, prenkelska rćn-ka ; Vind. terliza, gerbeniza , klada. — e) Nat. Hist. Panna, libellula, rodzaj owadu żyłkoskrzydłowego, po miejscach mokrych latający. Kluk. Zw. 4, 412. bie Jung* fer, bie nerfludjite Jungfer; Carn. toboliza; Ross. cipeKasa,

CTpeK03a ; — §. Panna, miano charcicy, 9?ame eiltet 2Binb* pnbtrnt. Jeden myśliwy chartom i charcicom swoim te dal miana: murzyn uwił wieniec, panna warkocz spletla. Chmiel. 4, 583. PANOSKO, ob. Panisko, 4. ‘PANOSZA, y, z., pańskość, pańska hardość, harde panowanie, fierri* fd)er ©tolj, gebietrififyeê SBefett, jioljc #errfd)aft. Który rządy wziął na sie, do hardości i panoszy sie obraca. Birk, Dom. 5. Cesarstwa hardzie używał, panosze swoje rozpościerając przeciwko prawu i przystojności. Birk. Dom.

2.    Malował Apelles Alexandra z piorunem w ręku , dając znać, że prędko świat wszystek panoszą swoją przepadł od wschodu do zachodu. Birk. Kaw. Malt. A 4. et Birk. Dom. 86. — 2. PANOSZA, y, m., bogacz a hardy; ein ©tri}«, Heidjer, SDWdjtfger. Ubogoś się urodził, nie rychło panoszą będziesz, i podobno tak ubogim umrzesz. Birk. Syn. Kor. B b. Pokruszył pan kostur niezbożnych, kij panoszy, który tłukł ludzie w rozgniewaniu. Birk. Kaz. Ob. E 2. Pospolita przypowieść : lepszy rycerz niż panosza. Modrz. Baz. 304. — §. Panosza, tytuł książki Bartosza Paprock., o herbach szlachty Ruskiej. PANOSZYĆ, spanoszać act. niedok., spanoszyć dok., bogacić kogo, panem go uczynić, einen reicf) unb öoritelmt nutzen. I ci, co je panoszył Neron, do nędzy przyszli. Nar. Tac.

3,    32. Morawy spustoszywszy, wywiódł nazad wojsko, wielką korzyścią i zdobyczą spanoszone, praeda onuslum. Krom. U6. Wielbić go będziesz, a on cię zpanoszy, I w nim poźądnych zażyjesz, rozkoszy. Chrośc. Job. 85. Jadwiga dwa ołtarze w kościele Krakowskim spanoszyła, dotavit. Krom. 430. hojnie opatrzyła. PANOSZYĆ się recipr., bogacić się, w górę iść, panem się stawać; Ross. óoflpHTbca, ein reidjer $err mcrbeit. Z szelągów się, nie z złota, ubodzy panoszą. Kras. Sal. 47. Hetmani Rzymscy dobrze się częstokroć łupami spanoszali. Pilch. Sali. 235. PANOWAĆ, ał, uje, intrans. niedok.; Boh. panowati, knjżjm, (ob. Kniaź); Slov. panugi, panowat; Sorab. 4. kneżu; Sorab. 2. sze knezisch; Carn. gospo-dujem, vojariti, (ob. Bojar); Vind. gospoduat, gospodu-vati, gospodinit (cf. gospodarzyć), kraluvati (ob. Królować), ladati, laduvati, (ob. Władać); Croat. goszpoduvati, gozpoduvati, ladati, ravnati, (cf. równać); Dal. gospo-diti, sztolovati, (cf. stolica) ; (cf. Croat. spanujem villicor, praesideo, guberno); Rag. gospodovatti, gospoditti, sto-lovatti, gospodarittise ; Bosn. gospodovati ; Ross. rocno4-CTBOBaTL, rocy^apcTBOBaTL, Bja4HliecTB0BaTb, Bja4’hTejb-CTBOBaib, B^acTHTejbCTByio, BjacTeibCTByio , BjacTByio, noBejHTeibCTBOBaTb (cf. wola, po woli), khjbkhti>, khh-jKecTBOBaib ; Eccl. rocno4apcTByio , rociKMCTByio, 4ep-HtaBCTByio, itapioio, 0Ója4aTb ; panem być, władnąć, rozkazywać, rządzić, l)errfcfjeit, regieren. Większymeś panem, gdy swoje hamujesz Chciwość, a niż gdy szeroko panujesz. Pelr. Hor. 2, A 2. Kto panuje, traci wolność. Boh. Kom. 5, 292. Ty w mym sercu panujesz. Teat. 5. c, 73. Władza panująca. Pam. 83, 422. Chronił się panujących obyczajów. Birk. Dom. 74. Panujący Subst., ten, który panuje, monarcha, król, cesarz, książę, ber regte* renbe gürft; Slov. panowatel, panownjk ; Sorab. 4. poru-tżer; Carn. vojâr, vojarnèk; Vind. gospoduvauz, gospo-

38

PANOWANIE - PAŃSKI.

PAŃSKI.

dnik, kraluvauz, laduvauz, vladizhar, ladavez ; Rag. go-spoditegl ; Slav. gospodujuchi ; Ross. o6aa4aieib, BaacTe-jhh’b , BjacTHTejib , BwfeTe^LHLiH, AepataBeifB, noßeM-Tejb ; Eccl. rocnoßaph, UMCTeitb , raü^uka , B,ia4HliecTBH-TejeHb, Bja4aiLHUH. Panująca, monarchini, bte regterenbe gurfttnn ; Slov. panownice; Vind. gospodriza, kraluvauka, ladaviza ; Rag. gospoditegliza ; Ross. o6ja4aTeJLHHua, 4ep>KaBHua, noßejMTC4LHHua. — §. Panować komu obsol. . panować nad kim, über einen tyerrfdjen, tpn Be^errfd)en. Kto sam sobie nie panuje, nie godzien, aby go panem zwano. Modrz. Baz. G8. Kto sam sobie i rozumowi swemu panuje, mocniejszy jest, niż który miasta podbija. Żyw. Jez. 52. Juba tej ziemi długo panował. Pol. Arg. 215. Głupia panować drugim, kto nie umie sobie. Min. Ryt. 4, 160. Chlubimy się, jakobys'my przed Rzymiany jeszcze światu panowali. Star. Ref, 11. Ona sercu mojemu panuje, Ona zdrowiem i moim żywotem szafuje. P. Kchan. Orl. 1, 142. PANOWANIE, ia, n. ; Boh. pano-wanj ; Slov. panowânj ; Sorab. 1. kneżeno, porulżenstwo; Sorab. 2. kneża ; Vind. gospoduvanje, kraluvanje , ladu-vanje , kraluvaustvu, sapovednifhtvu ; Ross. o6^a4aHic , 064a4aTe4bCTB0, rocy4apcTBOßanie, KHaweHie, 4cptKaB-ctbo , B-iacTBOßairie, Bia4biiiecTB0, BWbinecTBOBaHie , BJtacrejHHCTBO, npaBjeme, npaBHicibCTBO, uapcTBOBattie ; sprawowanie rządów i zwierzchności najwyższej. Wyrw. Geogr. 118. b«3 Regieren, £errfdjen, bte Słegterttng, #err* febaft. Panowanie ostre, gwałtowne; panowanie, łagodne, gładkie. Gorn. Dw. 556. Nawet w piekle warte żądzy panowanie; Lepiej w piekle królować, niż się w niebie niżyć. Przyb. Milt. 15. Chciwy panowania Ross. Baa-CTOitoóeŁfB, BJacTOJibiÓHBbiH. Chciwym być panowania Ross. B.iacTOJfOÓCTBOBaTb. Chciwość panowania Ross. B.ia-CTO.iioóie. Lecli pomiernie panowania używał, miłością raczej ojcowską, aniżeli srogością pańską, zniewalając poddanych. Krom. 52. (t. j. władzy, państwa, mocy). Panowanie towarzysza nie cierpi. Cn. Ad. 516. (jedno słońce dość na niebie ; cf. dwaj kaci). — Transi. Panowanie, czas panowania czyjego, bte üîegteritligSseit, bte 9łegtcntttg. Zapanowania Zygmunta. Wyrw. Geogr. 118. ‘PANOWNIK,

a,    m ; Boh. et Slov. panownjk; panujący, mocarz, ber #errfdjer. Lud przed papieżem idąc śpiewał : owo przyjechał panownik. Sk. Dz. 544. O Messyasza prosili prorocy: spuść baranka panie, panowmika ziemi. Sk. Kaz. 515. (Boh. et Slov. panownice panownica * mocarka). PA-NOWNY, a, e, panujący, mocarski, ljcrrfd)eiib. Król z podłej miłości wyrzekł się matki i krwi od wieków pa-nownćj Jagiełłów. Teat. 45. d, 67. Wyb. PANOWSKO, ob. Panosko, panisko. P ANO WY, a, e, od pana, do pana należący, pański ; beś §errn, betlt $emt ge&örtg. Nie turbuj się, córka moja będzie Wac Panowa. Teat. 48.

b,    20. żoną Wac Pana będzie, nurb bte tßrtge merben. (PANPUCH, ob. Pampuch). PAŃSKI, a, ie ; Boh. panskÿ ; Slov. pański, panskÿ; Sorab. 1. kneżi, knefowy, kneża-czć, porutżerski; Carn. gospodov; Vind. gospodski, go-spofhki, gospodou, gospodarjou, gospodujezhen, gospo-dariten, gospodarski, (cf. gospodarski) ; Croat. goszpo-nÓY; Dal. goszpodinov; Bosn. gosposki, vlastelski; Rag.

gosposki, gospodârev, gospârev, gospodinov; Ross. ro-cno4Hbiii, rocno4eHb, rocno4CKiii, rocyvtapeßs, rocjr-4apcKi0 ; Eccl. rocno4CKoS, kmjvlyhiih ; §. 1 a) powszechnie każdemu panu, choć podłemu, służący, należący, be3 $ernt, bem $ernt gehörig. Kucharz smakowi nie swojemu , ale dogadzać ma pańskiemu. Cn. Ad. 405. t. j. pana swego, fetneö łpcrrtt. Gdzie jest pański kapelusz? t. j. pana naszego. Ld. Pańskie abo panowe pieniądze quasi possessive. Cn. Th. Pańskie oko konia tuczy. Jak. Baj. 155. dozór, dopilnowanie pana, bte Slufftdjt beS §errn felbft. Najlepszy gnój na rolą, pańskich stop ślady, (ob. Gnój). Gdy jednego pytano, któraby rzecz najwięcej tuczyła konia, odpowiedział oko pańskie; drugiego gdy pytano , jakiby gnój na rolą najlepszy był, odpowiedział: pański ślad albo stopy. Obadwa dali znać,' że obecność pańska bardzo wiele waży ku dobrej sprawie w każdej potrzebie. Kosz. Lor. 58. Slov. Kde pśn do kutow na-hleda, tu hospodarstwi dobre stogi; Croat. prigledba chini dobro konye, rodno polye ; Rag. gospaarevo okko kógna pasę. — ln vulgari colloqui» : Pański * Wc Pana, Dobrodzieja; Croat. nyegov, -a, -o, ob. Jego, ob. On; tbr, bero. Któż tam? ja, sługa Pański. Teat. 29, 62. Podnóżek Pański. §•. Kłaniam, szczęśliwej drogi życzę. Teat. 52. d, 57. — b) Pański (cf. panięcy), wielkiego pana, panom przystojny , przyzwoity, przypadający, wspaniały, ctiteä großen ipernt, großer § errett, berrtfdj, prctdp tig, fólttgltcb; Rag. gospodni, gospodicni ; Carn. gra-shinske; Ross. rocno4CTBeHHüH, BCJHnecTBemtbiH, no-Be^tne.ibHUH, BiacTmejbCKM, óoapoBaTHH, óapoBamH , rocno40BaT'b. Pańskie urodzenie oznaczało kosztowne odzienie. Zab. 5, 455. Witała go z twarzą pańskiej powagi , pańskiego pozoru. P. Kchan. Orl. 1, 170. Pańska mina. Bardz. Trag. 235. Miał biskup Maciejowski urodę prawie pańską. Gorn. Dw. 2. Dwór pański źrzó-dłem występków lub cnoty. Kras. Mysz. t. j. wielkiego pana abo króla, ber £>of etttcê großen #errit, ober be$ lilomgś. Uczył szlachcic syna, jak pańskiej miał się chwytać klamki. Teat. 45. c, 142. Wyb. (jak dworu się trzymać). Łaska pańska na pstrym koniu jeździ, ob. Łaska. U pańskich stołów smaczno jedzą. Kras. Pod. 2, 71. Pański kąsek, smaczny kąsek, łakoci, sztuczki wyborne, potrawa smaczna. Cn. Ad. 821, (cf. specyał). Pańskie niedojadki, dobre dla czeladki. ib. 822. (czym panowie brakują , w tym ubodzy smakują). Pańska gęba u niego; nielada co jada; papinkami go karmić. Cn. Ad. 820. Pańska gęba, żebracza kaleta. Cn. Ad. 820. (wielki rozchód , mały dochód ; zgadzaj się gębo z mieszkiem). Pańska rzecz, co upadnie nie zbierać, ib. 821. Pańska choroba, ubogiego zdrowie, ib. 820. (morbi, qui divitem in lectum dejiciunt, a paupere non sentiunlur). Pańska prośba, jakby też groźba, vel pańska prośba za rozkazanie stoi, abo rozkazaniem pachnie, ib. 820. (prosi, a musi tak być). Chleb pszeniczny z najbielszej i najmiel-szćj mąki, chlebem królewskim abo pańskim zowiemy. Syr. 956. et 958. Lepiej pańskie szczenię piastować, niż szlacheckie dziecię. Rys. Ad. 35. Pańskiej to jest zamysł głowy, Dobrze czynić, choć złe mowy. Gol. Wym.

nie

PAŃSKOŚĆ - PAŃSTWO.

PAŃSTWO.

39

195. — §. Pańskie subslant., n. p. Chałupnicy robią dwa dni na pańskie. Haur. Sk. 43. na pana, pańszczyzny, §rol)narbett für bcn £ernt. — Similit. Pańskie dni, pańszczyzna , n. p. Szyty każe rąbać za pańskie dni. Torz. 18. — §. Adverb. Pańskie, pańsko, po pańsku, z pańska, jak wielcy panowie, rote ein goßer §err, Ijerrtfd), basilice. Cn. Th., Ross. no-rocn04CKH. Kanclerz ten żyje, nietylko po pańsku, lecz prawie po królewsku. N. Pam. 16, 13. Wczoraj go z wielką pompą pańsko pogrzebiono. Jabl Tel. 247. Klasztory pańsko i bogacie opatrzył. Warg. Badz. 63. Mają się pańsko wszędzie po uszy. Jabl Ez. 115. Przyjmuje pachołki, muzykę, pokojowych, kredencerzów, wszystko z pańska. Opal. Sat. 150. Basilice vivere, pańskim stanem się nieść; basilice ornatus, pańsko przyochędożony. Macz. Ligurio, jem po pańsku , leniwo i po małym kąsku. ib. Samuel żył nie po pańsku, ani z jakiej dani i poborów ludzkich, ale jako jeden człowiek pospolity z pracy sw’éj. Sk. Zyw. 2, 33. — §. 2) Pański, Pana Boga, Chrystusa Pana , boski, ©ott bem $errn, (prifto bent tpernt juftdnbig; Ross. rocno4Hbn1, rocno4em>. Modlitwa pańska , pacierz. Kucz. Kat. 16, Eccl. rocno4CKaa MoaiuBa, rocno4HH, omettaiiifc, ba3 ©ebet beö §>ernt. W imię Pańskie. Sk. Dz. 1. ( w imię boskie), tm 9?atttett beś ipernt. Droga pańska jest pokora, miłosierdzie etc. Biał. Post. 55. Stoi dom Pański (kościoł) pustkami, gdzie powinno być dobrorzeczo-ne imię Pańskie, ib. 180. Dzień Pański, albo dzień ostatniego sądu. Karnk. Kat. 57. Wieczerza Pańska. Sekl. 58. (ber ©ifdj beâ Iperrtt; kommunia, eucharystya). Tajemnice Pańskie. 1 Leop. list. Hier 7. t. j. świątości. PAŃSKOŚĆ, ści, i., pański stan , arystokracya ; bte ©rojb fierrigfeit, Slriftofratie ; Ross. BeanuecTBie, BejtmecTBo, Be.niliie, mancTO, manieme. Pan niechaj ubogiej cnoty nie zaciera , W tym tylko istotna pańskość sie zawiera. Zab. 13, 324. Jakub. ‘PAŃSTOWY, n. p. Owcarze osepni, państowi, fałeczni i inni. Vol. Leg. 2, 989. et 5, 61. (ib. pag. 557 owczarze osepni, pachtowie etc.), t. j. od pana owce najmujący, ^adjtfdjdfer, ©afcfdjdfer, Xrtftfcfyäfer). PAŃSTWO, a, n., (Boh. et Slov. panstwj do-vünium, państwo nobiles ; Sorab. 1. państwo barono-stwo) ; §. 1 a ) pańskość, pańska fantazya, arystokracya ; ©rofśl/errtgfett, 3lrtftpcratte. Moi wielce Mościwi bracia i panowie, Bo i u was ("poetów) jest czasem państwo wr pustej głowie. Węg. List. 21. — b) Pański stan, spa-noszenie, bogactwa; itornebnter ©tanb, fReić&tfmm mit Sftattg. Tak w państwie, jak w ubóstwie można być szczęśliwym. Sekl. 17. Biedę w państwo przemienił. Bardz. Trag. 506. Fabrycy pokładał w tym państwo, siła mieć, ale trochy pragnąć. Warg. Wal. 123; (cf. ten panem zdaniem moim, kto przestał na swoim). Pokazuje się niepaństwo tych, u których na weselu była N. P., dla niedostatku wina. Biał. Post. 197. (ubóstwo). To to wszystko Mościwe państwo sprawuje; póki Mo-ściwych panów w Polszczę tak gęsto nie było, nie tak też gęstym utrapieniem ojczyzna nasza dręczona bywała. Falib. C 1. — §. 2) Państwo, panowanie, rządzenie, rząd, władza rządząca; bte SRegteriutg, bie ^errfdjaft, ba$ £errf$en, Regieren; Sorab. 2. kneża; Sorab'. 1. kneztwo,

porutźenstwo ; Carn. grashina, sapovedinstvu ; Croat. go-szpodsztvo, knéztvo, ulandansztvo ; Rag. gospödstvo, gospostvo ; Bosn. pospostuo ; Ross. rocn04CTBO, ro-cno4CTßie , rocno4CTBOBaHie, 4ep*aBCTB0, BjacTHTeiB-ctbo , Ha*ia,io , noBejHTCJbCTBO. Kto nieludzko na państwie sobie postępuje, Boi się swych poddanych, strach nad nim panuje. Bardz. Trag. 579. Skromne państwo nad niemi bez krwi rozpościera!¹, ib. 312. Od pokory ś. Dominika przenośmy się do państwa, którego używał, przeciwko dyabłom samym. Birk. Dom. 87. t. j. władzy, ®en)0lt, $errf#aft. Wszystko sprawował, jakby się mógł na państwo postawić. Sk. Dz. 841. na tron, ftcfj ttltf bert £f>ron git fdmmtgen, bte £errfd)aft an ft$ ju bringen. Państwo z przyrodzenia należy ludziom bacznym i mądrym. Petr. Pol. 6. Alarykus miał długie państw o do lat 22. Sk. Dz. 48G. długo panował, eine lange Regierung. — §. 3) Państwo, nad którym kto ma państwo abo panuje, kraj, kraina, włość, majętność; baê Sanb, ©ebiet, ober bie $errfdjaft, über bie einer Ijerrfdjt, bie #errfdjaft, ber 6taat; Boh. panownjctwj, wladarstwj ; Sorab. 1. kneztwo; Sorab. 2. knestwo ; Vind. sapovedinstvu, slofhtvu, stalifhtvu, deshelje; Ross. rocy4apcTBO, oö.iacTL, B^łutie. Wielkie państwo, wielki kłopot. Kcliow. Fr. 103. Nieszczęśliwe to państwo, w którym zbytek stolicę swą obrał. Zab. 6, 182. Kleopatra w państwach Nilu królowała. Bardz. Luk. 2, 18. Konsyliarz państwa, konsyliarz stanu Boh. obćanska rada. — Proo. Włóczy się za nim państwo, by za sarną ogon. Rys. Ad. 72. (mało ma gruntów). — g. Król Szydłowieckiemu państwo Krakowskie, a Tarnowskiemu województwo Ruskie dał. Biel. 305. t. j. kasztelanią, cf. pan * kasztelan, bie ©afłeHatt* mürbe non ^rafatt. — 4) Państwo collet, pan z panią, bie £>errf$aft, ber £err mit feiner ©ema&ümt; Vind. go-spofhina, gospoda, gospofhka ; Ross. X03aeßa ; abo panowie i panie czyli damy, Herren unb ©amen. Już Mości państwo, kończcie komplementa. Teat. 43. c, 71. Wyb. Mości Państwo siadajcie do stołu. Teat 55. b, 39. No teraz państwo moje, spaceru godzina. Teat. 48. b,

14. Oboje Wc Państwo będziecie ożenieni, a to jeszcze dziś wieczór. Teat. 24. c, 4. Państwo Dobrodziejstwo Vind. vafhe gospodstuo. Wac Państwa Dobrodziejstwa uniżony sługa. Wielmożnego, Jaśnie Wielmożnego We Państwa Dobrodziejstwa. — W drugiej izbie stało łóżko państwa Łowczych. Kras. Pod. 2, 138. (pana Łowczego i żony jego). Przejeżdżając, zatrzymał się dni kilka u państwa Cześnikostwa, naszych sąsiadów. Teat. 16, 11. Dziś będziemy na obiedzie u Ichmość Państwa Zacnio-wskich. ib. 22. b, 31. Państwo młodzi upadło do nóg rodzicom, liras. Pod. 2, 73. pan młody z panną młodą, nowożeńcy; Vind. fvati, hofatni ludi, Braut unb Bräu* tigam, bte Brautleute. To Ichmość są państwo młodzi, ach trzeba ich pożenić; bo coś miłosiernie na siebie z boczka poglądają. Teat. 15, 83. Rozjechali się goście; zostali się sami państwo młodzi. Kras. Pod. 2 , 89. — Na te kontrakty zjechała się moc straszna państwa, pożyczać pieniędzy u chudych pachołków. Zab. 13, 487. ciele $errfd/flften. Już ze wszystkich okolic gromada pod—

40 PAŃSTWOCHWYT - PANTOFLA.

PANTOFLAR Z -PĄPIE.

muletki); ber -Pantoffel. Zbieram wszystkie damskie trzewiki, pantofelki, muletki. Teat. 36. c, 30. Pantofliczka patyneczka, crepidula. Mącz. baö ^antoffelcfien. Gatunek pantoflów Ross. niecmma. — Fig. Pijak ten ledwo ruszy w pantoflach języka. Nar. Dz. 2, 23. Zab. 2, 231. ledwo go wlecze , na trepkach mu język chodzi, młynkuje, er fcpleppt faurn bte 3M0e. Widzę, że już ma język w pantoflu. Mon. 69, 1042. — §. Pantofle, gatunek podków końskich, na kopyta pełne. Kluk. Zw. 1 , 182, (cf. półpantofle). PANTOFLARZ, a, m., szewc, co pantofle robi. Mącz.-, Bosn. sctopellar; Rag. sctoppellar; ber ^an* toffelmad)er. PANTOFLOWY, a, e, od pantofli, pantofel

daństwa, Wiele się juz zjechało nabożnego państwa.

Weg. Org. 23. (na odpust). A jest państwo doma? t. j. panowie abo pan z panią. Cn. Th. tft bte $errfd)aft JU §aufe? I coż z tego, choćby nas odprawiono, to jest więcej państwa, u którychbyśmy chléb jedli. Teat. 16. b, 406. ( trafi-ć się insza służba). ‘'PAŃSTWOCHWYT, a, m., posiadacz państwa pod kim, chcący sobie cudze państwo podbić, ber Sctnbcrrattber. Uciekał zdradziecki Sudermann. Fetr. Hor. 2 K 3 b. On państwochwyt chciwy, swemu panu zdradliwy, ib. Pb, (cf. ‘zamko-chwyt). PAŃSZCZYZNA, y, £., robota chłopów na pana , pańskie, $ro(marbeit ; Vind. rabet, rabota (ob. Robota), tlaka (ob. Tłoka); Sorab. 2. bon; Ross. oóponua. Boh. pantoflowy; Vind. pantofelnou ; Ross. Ty^eJLHUH. Pańszczyzna, którą poddani co tydzień do dworów od- ‘PANUCHNICZEK, czka, m., PANUS, ia, w., demin., ob. byw'aja, różna jest w różnych prowincyach; a oprócz Paniątko, ein $errd)cn, 3unfercl)en. Tr. PANUJĘ, ob. Pa-roboczćj pańszczyzny odprawiają Stróżą, dworskie i po- nować.

pa, ber Batcr, (cf. mama), nannalfeiv Graecis est com-pellare partem. Cn. Th. Rodzice , których dawniej nazywano ojcem i matką , jest modą nazywać teraz papą i mamą. Pam. Warsz. 3, 323. Czart. PAPA! PAPU! vox puero-rum, poscenlium cibum. Cn. Th. Lat. pappa; Germ. Çap* pe. (Vind. popje * klejster; Ross. vulg. nana chléb ; Eccl. nana, Mia4eHCKaa pbub, a 3Hamrrb xjrfe6:b). Papu dziecięciu dać, papkać, pappare. Mącz. Papu dziecięce, pokarm dziecięcy. Mącz. Mało papy, a wiele pompy. Chmiel. 1, 61. (huczno, buczno, a w pięty zimno). PAPA, y, i., §. a) ob. Papka. — §. b) Papa , y, i., plapa. Tr. eon-temn. gęba, pysk, ba3 SDîaul, (Oeftr. bte ©ofd)e), bte Sreffe. W papę mię trzasła. Teat. 51, 39. Najpierwsze-go co spotkam śmiejącego się, tak w papę gruchnę, że.... ib. 34, 11. PAPÄG, ał, a, cz. niedok., papkać, §. 1) Lat. pappare, pappen, mit fôtltber&ret), mansum cibum comedere, pueril. Cn. Th. Sorab. 1. papacż; Carn. papam. §. 2) Papać*papa wołać, Çapa rufen. Marnowanie i papowanie rodziców przez dorosłe dzieci, wyśmiane. Pam. Warsz. 3, 323. Czart.

Pochodź, papka, papkać, papkowaty, papinki, papin-

dróże. Skrzet. Pr. Pol. 2, 173. W Litwie, ile zagonów ‘PAPA, y, m., 1. vox puerilis, tata, ojciec, rodzic, ber Ça» poddany trzyma, z każdego dzień chłopski, dzień kobiecy pańszczyzny odbyć musi. Mon. 68, 198. Gatunek pańszczyzny, Ross. nocoxa, (cf. pokocha, socha). Odbyć pańszczyznę, Boh. robotu wybyt; Vind. rabotuvati, rabot storiti; Oeftr. ro&oteit. Odbywający pańszczyznę,

Vind. rabotnik (cf. robotnik), tlazhanik ; Ross. T/traeus,

THiviMH, cf. ciągły, ‘ciahły. PAŃSZCZYŹNIANY, a, e, od pańszczyzny, grofinbtenft «, ftrofjtt*. Dni pańszczyźniane, jest to powinność gruntowa, lub do gruntu przywiązana.

Mon. 67, 195.

1. PANTALON, u, w., z Wlosk., figlarz komedyantski, buf-fon, ber »ouffon auf betu Sweater. Kuglarka, wróżka, pantalon. Zabi Zbb. 41. — §. Pantalony, nogawice ze spodniami razem w ciąż, ^autaltmen, ©twmpfljofen; na Kamczatce Topóacu. — 2. PANTALON, PANTALEON, instrument muzyczny, gatunek fortepianu, od Pantaleo-na Hebenstreita z Saxonii, zwany, ciii Çarttfllcott, $aitta*

Ion, eilte 3lrt Sorte»^tatto. Pantaleon, instrument o stronach, o które pałeczki uderzają. Magier. Mscr.

PANTERA, y, i., PARD, a, w., z Greek. navß-gQ] Lat. par-dus; Sorab. 1. pard, léopard; Vind. pard, pantar ; Croat.

pard; Bosn. pard, pantera, levhart, ris piegavi ; Ross.    kowaty, papinkowatośc; paplać, paplotać] cf. papuga.

naHeiips, pucb, nap^, (cf. lampart); ber ^3ant(icr, ba§ PAPARONA, herb; gęś biała, siedząca na darniu ; alias sjiantljertfjter ; zwierz okrucieństwem sławny w Azyi i w    Budzisz. Kurop. 338, ein ŚBappen; (cf. Boh. paperka«

Ameryce, skórę ma żółtą z czarnemi rogatemi plamami,    ber 5îiel OOtt flefctytojfeneitett ftebern, pieniek odartego pióra),

których śrzodki znowu są żółte. Kluk. Zw. 1, 77. Pard    •— §. Prov. Paparona gąska, domator gniazdosz. Rys.

abo ryś czujny nad niemi. 1 Leop. Jer. 5, 6. ‘Pardalis    Ad. 58. szlachcic nierycerz.

zwierzę jest małpom nieprzyjazne. Ezop. 48.    PAPAWA, y, ź., ziele, popia główka, mnisza główka, mni-

PANTOFLA, i, i., PANTOFEL, fla, m., PANTOFELKA,    szek, mnich, świni pysk, świni mlecz, psi mlecz, ra-

PANTOFLICZKA, i, i., dem., PANTOFELEK, łka, m.,    dyki, wilczy ząb, żabi kwiat, plesz, lwi ząb, gołębi

(Boh. pantofel, krpec, krpce; Slov. pantofle; Hung. pân-    groch; 2Jîôttd)3fopf, Çfflffenplfltte, Butterblume, Śotterblu«

tófćly, tzipelö, solya; Vind. pantofel, papozha, kreuse,    me 2C. Urzed. 268. Syr. 1154; leontodon Taraxacum

kopitez, brespetnik; Sorab. 2. pantoffla ; Carn. krevse;    Linn. PAPAWOWY, a, e, n. p. Papawowe liście, ib.,

Croat. pantófflin , czokol, czokola , posztola (ob. Postoły),    Butterblumen *.

Żaden szczep nie ma być przesadzany,

ślin, ßnoäpen.

gdy z siebie papie wypuści. Zaw. Gosp. Pąpia masz na-targać, pierwej niżli rozkwitnie. Spicz. 44. Z kapusty głąbią papie jako soszki wyrastają. Syr. 1111. Pąpie różowe, ob. Kłobuczki. Pąpie, papie, mech, pierze,

pachmaga (ob. Baczmag), papucha ; (ob. Papucie); Dal. PAPIE plur., pąkowie, papowie, pąki, pączki drzew, ro-czokula ; Bosn. sctopella, sctopellięa, osejubre; Rag. sctoppella; Slav. papusce ; Ross. Ty^eiŁ ; Lat. med. pantofla ; Ital. pantufola ; Gall. pantoufle ; Angl, pantofle ;

Sax. Inf. ïoffel, Büffel ; Svec. toffel; Isl. tapla; Finland. toffeli) ; półtrzewik domowy, patynka, (cf. muły, mulety,

PAPIER - PAPIERŃ E.

PAPIERNY - P A P I E Ź N I K.

41

wełna na ziołach, jako na oście, mnichu, Lat. pappus;    datek abo pobór od papieru, za papier, jako teraz u

Graec. nćmnog. Cn. Th. 668; Bosn. pup od çvitja;    nas w kancelaryach. Cn. Th., ^aptergelb. PAPIERNY, a,

Croat. pupek czvetja, cf. kotewki; glocfett, $a$enfütd)ert.    e, z papieru zrobiony, papieren. Papierna latarnia. '§. Nilu

Na prątkach mniszka wyrastają papie brodate faldowate.    ‘papiernego rzeki siedmiochodne, Nili papyriferi. Zebr.

Syr. 1155, ob. Pąpisty. Pąpia topolowe. Sienn. 588.    Ow. 597, ob. Papierorodny. PAPIERNIA, i, i., młyn

PAPIER, u, m. ; Boh. papir, papijr; Slov. papjr; Sorab. 2.    od papieru, btc Papiermühle. Mon. 72, 516, Boh. papjr-

pappir, papira ; Sorab. 1. papera, papiera ; Garn. popir, pa-    na. PAPIERNIK, a, m. ; Boh. papjrnik ; Sorab. 1. paper-

pir ; Vind. popir, prapir, papyr, popier: Croat. papćr, po-    nik ; Slav. papirexia ; Vind. papirodelauz , popirar; Croat.

pir, harta, (cf. karta, kartka; paperùs * karta) ; Dal. karta;    papćrnik ; Hung. papirotsinâlô ; Ross. óyMajKHHiCE ; §. a)

Bosn. karta, hartia, kgniga, (cf. księga); Slav. papir;    ten, co papier robi. Budn. Bibl. praef., ber ^aptermadjer,

Hung. papiros ; Ross. xapria; (óysiara * 1. bawełna, 2.    Çapiermüller. Papiernicy, i sami się żywią, i tym przy-

papier) ; §. 1) z Greek. nânvQog, papyrus, oznacza wła-    czyniają dochodów, do których papiernie należą. Mon.

ściwie ziele Egiptskie, na którego liściach wysuszonych    72, 317. — §. b) Co papier przedaje. Cn. Th., Croat.

dawni pisali. W dwunastym wieku nastąpił papier z ba-    paperoterszecz ; Vind. popirotershez ; Ross. óyMaronpo-

wełny; papier teraźniejszy z chust starych rozbitych stę-    4aBeifL ; ber ^apterhćhtbler ; fern. Boh. papjrnice ; Sorab. 1.

parni na masę, uczyniony bywa. Kras. Zb. 2, 510. Pa-    papërka. "PAPIERORODNY, n. p. Nil. Otw. Ow. 648,

pyrus, niejaki wiąz Egiptski, którego miasto karty a pa- rodzący drzewko papierowe, ^apierftaubett erjcugettb ; (ob. pieru używali starzy; ztądźe i dziś miasto karty bywa    ‘Papierny); Croat. papieronoszni. PAPIEROWY, PAPIE-

zwany. Starzy pierwej na takowym wiezie, potym na    RŻANY, a, e; Boh. et Slov. papjrowy; Sorab. 1. papera-

korach, po trzecie na tablicach woskowych pisali, póki    né; Vind. popiren, popirski ; Carn. popirast; Ross. 6 y-

jeszcze był papier nasz nie nalezion. Mącz. U dawnych    MamHUH, (»bawełniany); Eccl. xapaTeiiHUii, óyMamiibiit ;

Egipcyan bepirin, u teraźniejszych berd. — W Egipcie    papier ». Papierowe pieniądze. Ram. 85, 455. (banko-

rodzi się drzewko papierowe, bardzo łupnę, z którego    cetle, asygnaty). Na kartach papierzanych Prędkićm

deszczułek dartych dawni używali do pisania miasto kar-    piórem wyrażają. Nowe pisma charaktery. Bardz. Boet.

ty; ztądże i dziś, nasze karty, chociaż nie z kor wie-    168. Papierowe drzewko, papierowy wiąz Egiptski,

zowych, ale z chust tłuczonych zowiemy papierem. Otw.    papyrus. Mącz., bie ^apterfłaube. Papierowy Doktor Dwór.

Ow. 649, Epoka wynalazku naszego lnianego lub szma-    2. (tylko na papierze, w dyplomacie, ale nie w głowie;

cianego papieru dotąd nie jest dostatecznie wiadoma.    nieumiejętny; cf. pończoszka; cf. biret). Nie zedrzesz

Przyb. Pis. 116. Papier klejowy, pisarski, ©cijret&papter,    ze mną papierowych trzewików. Rys. Ad. 47. (niedługo

Rag. kgniga; Ross. nnmaa óyiwara; wodny, drukarski,    u mnie zabawisz). Przyjemna twarz Pana Kostki; pra-

©rucfpapter ; Boss, iummHaa óyaiara. Papier stęplowy,    wda, że tu nie jest owa płeć, co ją papierową zowie-

©tempelpapter; Boss. repóoBaa óOMara. Papier gruby, ku-    my. Gorn. Dw. 28. delikatna, jedwabna, mleczna;

piecki abo kramny do uwijania. Cn. 7h., ^adpapter. Pa-    haut, 2Jîtld)êgeftd)t. — (Eccl. 6yMaroxpaHHTeiB, Graec.

pier regałowy, regałowy arkusz. Cn. Th. Dasyp. H h 5,    ictQtocpvla^, dozorca papierowy czyli papierów, pism).

Sorab. 1. regalpapera ; Vind. kralouski popir, veliki, re-    PAPIERZYSKO, a, n. contemn., brzydki papier,

galski popir. Papier przebijający, zalewający, ob. Bibuła,    papier. Na starym jakim papierzysku napisane bajki. Nar.

Śófchpapter. Papier przedają na arkusze, libry, ryzę,    Hst.,1, 147.

ten biskupom i arcybiskupom dawany bywał; teraz w szczególności namiestnikowi Chrystusowemu w Rzymie. Kras. Zb. 2, 510; ber fiapft; Boh. papeż ; Slov. papeż ; Vind. papesh , papash, fveti ozha ; Carn. papesh ; Sorab. 1. et 2. bamż ; Slav. papa; Rag., Croat. et Hung. pópa; Bosn. papa, sveti otaę ; Ross. nana. Papież, Ojciec święty , rządziciel kościoła katolickiego, następca ś. Piotra , namiestnik Chrystusa. Karnk. Kat. 270. — Prov. W Rzymie być, a papieża nie widzieć. Rys. Ad. 71. (Athenas intrasse et Solonem non vidisse). Gdzie papież , tam Rzym. Sk. Dz. 548. PAPIEZKI, a, ie , od papieża do papieża należny ; Boh. papeżsky; Sorab. 1. bamżowski; Vind. papashen , papashnizen , papinski, papisten, papa-shou, papashki ; Croat. papinszki ; Hung. papi ; Bosn. papin; Rag. papin; Slav. pàpin ; Ross. nancKiii; papflltc^. Rzym stolica stanu papiezkiego. Dykc. Geogr. 2, 568, $trd)enftaat. — §. Po 12 groszy od grzywny, według zwyczajnego szacunku, albo jak więc mówią papiezkićj taxy, wypłacono. Krom. 668. PAPIEŻNIK, a, m., w pa-

bele, vide sub his. Ćwiartka papieru, ćwiarteczka, kar- PAPIEŻ, a, rn, papa, z Greek, ojca znaczy; niegdyś tytuł teczka, ein Slattdjen papier. Siedzi nad papierem przy stoliku zamyślony, trzyma pióro, pióro gryzie, bierze tabakę. Teal. 54. b, ii. (nad arkuszem, sexternem). — §.

Przed Polską szablą, Niemieckim rapierem, Bułat Turecki staje się papierem. Suszyć. Pieśń. 5, K. (cf. pajęczyną, t. j. niczym, słabiuchną bronią). Wojsko wielkie, ale coż? tylko na papierze ! Pot. Pocz. 656. więcej huku , niż puku. Ktuk. Turk. 209. — §. Papier, na którym co pisano, skrypt, pismo; ein betriebenes papier, eine ©djlrift. Czytał z ciekawością dany sobie od ojca papier. Zab. 14, 11. Stare papiery, dokumenta, alte ©Triften. — §.2) Mineral. Papier górny, abo ziemny, kamień składający się z bardzo cienkich szybek. Kluk.

Kop. 2, 100, bai Sergpapier. PAPIEREK, rka, m., dem.,

PAPIERECZEK, czka, m,, dem. sec., mały kawałek papieru niepisanego lub pisanego , ein Çapterdjeu , cm fleirteS ©tucfcJjen papier, kartka; Boh. papjrek; Croat. paperecz , paperùs; Vind. papirezh, prapirezh, papirzhez, listek; Ross.

6y*ia>KKa, ôyMaæeqKa. PAPIERNE, ego, Subst., n., po-

Słownik Lindego wyi. S. Tom IV.

ble ^Jappe; Sorab. 4. dżecżaczó wuszmuz; Croat. papieża, papa; Bosn. papięa. Papka, pokarm dziecięcy, papu dziecięce ; Lat. papa. Marz. Papka , którą na codzienną w pierwszych dwóch i trzecim roku dajemy dzieciom potrawę, jest dla nich za ciężkim i niestrawnym posiłkiem. Mon. 70, 57. Dla chorego papki z białego chle-ba i z rosołu. Krup. 5, 369. Obłożyć głowę paką z mąki na chustce nasmarowaną. Perz. Cyr. 4, 83. Papka z bułki, z mleka i szafranu gotowana. Perz. Cyr. 2, 64. Czapką i papką ujmują sobie przyjaciół. Zab. 44, 35. Nagi., grzecznością i częstowaniem, mit Compliment imb $ractament. PAPKAĆ, ał, a, cz. niedok., papać, pappen, papu dziecięciu dać, pappare. Mącz. PAPKOWATY, a,

pieża wierzący, katolik; Sorab. 2. bamżar; Vind. papa-shnik, papistnik; etn Çüpftler, ein Äat&olif ; *papista- Birk, o Exorb. 42. Nas katolików papieżnikami zowią ewangelicy. Biai. Post. 9. Niechcą być nazwani papieżnikami, ale ewangelikami. W. Post. W. 279. Trzeba nam króla mieć papieżnika, żeby się przynajmniej księdza bał.

Star. Ref. 17. Orzech. Qu. Dirk. Gl Kun. 18; w rodź. źeńsk. Papieżniczka. Twórz. Okuł. F 2, ob. Katoliczka.

PAPIEZTWO, a, n. ; Boh. papeżstwj; Vind. papashnost, papashnia, papashtvu, papinstvu; Croat. papinsztvo; Hung. pâpasag ; Bosn. papat ; Ross. nancTBO ; Eecl. naneæcTBO ; władza i godność papiezka, kraj papiezki, religia pa-piezka, katolictwo, katolicy lub papieżnicy, b«§ ^apftt^um.

Mocą i pieniędzmi się na papieztwo cisnął. Sk. Oz. 4042.    e, — o adverb., na kształt papki dziecięcej, mie ein ßtn*

— §. Za papieztwa Innocentego IV. Nar. Hst. 4, 352. za    berbrep. Papkowate okładania z mąki etc. Perz. Cyr. 4,

panowania papieża Innoc., unter ber p«pftltd;en Regierung,    43. et 2, 332. et 4, 416.

ober unter ber Regierung beö ^«pfteë 3nnoc.    PAPLAĆ, PLAPLAC, ał, a, et paple, plaple, cz. niedok.,

PAPILOT, u, m., PAP1LOTEK, tka, m., z Franc., papie-    PAPLOTAĆ niedok., f. paplocze cz., jak małe dziecko

rek do zawijania włosów do przypalania. Magier. Mskr.; bie    gadać, szwargotać, bez sensu, niezrozumiale, papellt; (Boh.

papillote. Nawijać papiloty, u fryzyera, włosy skręciwszy w'    tlachati, tlampati, bleptati, bleptawâm; Slov. tłahóm, kle—

papier zawinąć do przypalania, ib. Papier zawijać w pa-    wetâm ; Sorab. 2. plapotasch ; Sorab. 4. plampam ; (pla-

pilotek. Jak. Art. 2, 80. Mon. 75, 706. Ross. no4BHBKa.    pot sonus efervescentis aquae; immoderati plurium ser-

PAPINKÀRZ, a, m., smakowniczek, delikat, pańska ge-    mones); Vind. pladrati, pledrat, klaffat, plepprat, atati,

ba, papinkami go karmić, papinkowaty, eilt getfewtaul,    tatati (ob. Tata, papa, ociec), kvantati, berbrati, zhe-

eilt beltcater SOîenfc^ ; Garn. kozhliv; Vind. kozbliuz, poli-    blati, trabufati, fbvandrati ; Bosn. tlapiti, ęankati, ęako-

suvauz, polisnik; Rag. sladokusaz ; Ross. laKOMKa. Pa-    liii; Ross. BBKiiyTŁ, BflKaio (cf. jąknąć), MnorocjOBHTB,

pinkarze wszystkę swoję myśl w brzuchu utopili. Opal.    umóepHTb, ma.ióepHHuaTb , (cf. szalbierować) ; Eccl. 6ita-

Sat. 32. Papinek, nka, m., g. a) papka dla dzieci,    40CJOB.110 ; cf. Angl, babble; Gall. babiller; liai, babbo-

ibinberpappe, finberbrep.    z mączki dzieciom WT powiciu    lare, baveggiare, bavare; cf.    Lat. fabulari). Plapla, co

pokarm w wodzie lub w    mleku gotują, a papinkiem zo-    mu ślinka do gęby przyniesie.    Rys. Ad. 55. Gęba śmiała

wią. Syr. 954. — g. b)    Papinki plur. ; (Boh. pamlsky;    paple szumnym tonem, Co jéj    przypłynie z ślinami. Zab.

Vind. kozhlarja, lisovina,    lisanje); łakocie, przysmaczki,    42, 84. Plaplać nie ustaje. Zab. 40, 348. Gdyć ufność

specyały, delikackie kąski, marcepany, androty, geefer*    milczeć kazała, Użyj na język swój tamy, Niech się nie

btßletrt. Młodzieniec w dęlicyaeh, i w papinkach ucho-    cieszy płeć biała, Ze i my równie paplamy. Kniai. Poez.

wany. Birk. Dom. 426. Żołnierskie dzieci nie papinka- - 2, 277. Natura przystęp do języka dwoistemi kłódki za-mi mają być karmione, ale kapustą, kaszą, rzodkwią.    grodziła, żeby nie tak swobodnie paplał, co się dzieje

Petr. Pol. 368. Dzieci pańskie na papinkach wychowa-    w duszy. Nar. Dz. 3, 98. Fałszywie mniemając, że mu

ne w podrosłych leciech słabe są. Petr. Ek. 94. Pań-    bóg pomoże, Papla pacierz, pierś tłucze. W ej. Org. 40.

ska gęba u niego, papinkami go karmić. Cn. Ad. 820.    Beginki o niedościgłych wiary tajemnicach paplały. Nar.

Ojcowie nasi o wyniosłość niedbali, ani o papinki. Opal.    Hst. 5, 433. Czy można wierzyć, co tam kto paplota?

Sat. 32. — *§ Królowi każdy nadskakuje, przystojniej    Zabi. Zbb. 79. Zwyczajnie paplocze trzy po trzy,    i sama

by go uwijać w papinki. Jabi. Buk. H 2 b. PAPINKO-    siebie nie rozumie. Teat. 53. c, 55.    Paplocze    tonem

WATY, a, e, PAP1NK0WAT0 adverb., delikacki, pie-    człowieka pijanego i zasypiającego. Teat. 54. c, 44. Coż

szczony; gartltdj, De^artclt, bdteat. Uczeń cyrulictwa nie    mi tam Wc Pan paplotasz? Teat. 20, 54. Twoje prze-

powinien być papinkowaty, ni obrzydliwy. Perz. Cyr. i,    klęte paplotanic licha teraz narobiło. Teat. 40. b, 54;

2. Żołądek papinkowaty. Perz. Lek. 340. Zwyczajnie    Vind. pladranje, pladrazhnost ; Sorab. 4. plapotacżnofcż,

niedołężnemi są papinkowato chowani, ib. 24 7. Papin-    plapotaeztwo, plampacztwo ; Eccl. Enaptiwe, kaa^ocaobiiic,

kowaty co do jedzenia, fć^Ietferbaft ; Vind. lisoviten, ko-    baa^ii. PAPLACZ, a, m., PAPLA, i, m. et i., gaduła,

zhliu, polisnru, fladkoshelen ; Ross. jtoóocjiacTHUM, c^a-    świegot, ein ^lapperer, ein flaperjianä, ^aperer; Boh. darino-

CTOJtoÓHBbiH ; Eccl. misomł. PAPINKOWY, a, e, *PA-    tłach, tlachać, tlampae, pliskać; S!ov.    tłachać, darmo-

P1NKOWATY, papkowy, do papki abo do papinku słu-    tłach, tlućhuba ; Sorab. 4. plampawcz,    plampató,    plam-

żący, junt Śbtubetbret) gehörig. Mączka papinkowa. ib. 953.    paczné, plapotak, plapotacżnć; Carn.    qvantfizh ;    Vind.

Krupki bardzo drobne, abo mączka papinkowa. ib. 954.    pledraz, pledrazh , pledrauz, pledernik,    pleprazh,    klaffar,

(PAPISTA, ob. Papieżnik). (PĄPISTY, a, e, jak papie,    klafast, klafavuz, kvantazh, quantazh, pladrarski gobez,

pączkowaty, fnoêptg. Ślaz ma pęcherzyki papiste zawar-    fhkrabla, jesikazh, lopotez, klopotez, fhlabuder, lapeufh,

nom.

42

PAPIEZTWO - PAPKA.

PAPKAĆ-PAPLACZ.

te, w których nasienie. Syr. 4 401 ). PAPKA, i, z., dem.    trabufa ; Bosn. tlapaç, tlapavaç, tlapa, cankavaç, f. tla-

papa, dla małych dzieci pokarm; ber Stltberbreö,    pniça, tlapaviça, çankaviça; Ross. óaaacHHKt, pa3r0B0p-

mHKT> ; Eccl. 6jh40CÆObhhk’B , GAA^ocftOKhifE, K.vajmrK.    — §. b) Paprzyska na głowie. Syr. Reg. n. p. Piołun

Strzeż sie badacza, bo tenże jest paplą. ₅ Mon. 75, 510.    paprzyska i łupieże wychędaża. Syr. 547. chropawe otrę—

Ciszy paplo haniebna! Teat. 54. b, 55. Żebyś już onie-    by, ©rtnbfdjuppett auf bettt $opfe.

miał przemierzły paplaczu. ib. 24. c, 407.    PAPU, ob. Papa.

PĄPOW1E, ia, n., collect., papie, pąkowie, pąkówki, PAPUĆ, i, z., PAPUCIE plur., z Tureck., zwierzchni trze-fîmrêpert. Figi możesz przesadzać, choć już pąpowie pu-    wik, ber Dberfdful); Vind. papozha; Boh. papuće, papu-

ściły. Zaw. Gosp. Wino sadzić, póki nie pus'ci pąpowia. ib.    ćky; Slov. pap.ucky; Germ. ^ktfdfen ; Gall. babouches;

PAPROĆ, i, z., ziele, filix, garrenfraut; Boh. kapradi; So-    Slav. papucse; Bom. papuccja calceus Turcicus, papucjar

rab. l.paprocż; Sorab. 2. paprosch ; Garn. praprat; Vind.    sutor ; Croat. papńcha calceus Graccus s. Turcicus; Hung.

praprat, (proprofha » ślaz) ; Croat. paprat, paprut, pra-    paputs; (Croat. papuchar, Hung. paputstsinaló diabathrari-

prut, preprńt; Dal. praprat; Hung. perje , (cf. pierze);    us; Croat. papuchonosz, [Jung. paputscs * w papuciach kto).

Rag. paprat, papraza, paprijz ; Bosn. paprat, (cf. paprię    Turczyn wchodząc do bożnicy zostawił    papucie przede

«macierzanka, papraça « N. Maryi ziele, paporcina « gdu-    drzwiami, a szedł boso abo w kapciach.    Star. Dw. 58.

ła) ; Ross. nanoporL, nanopoTHHKE (2. nanoporb, nano- U botów Moskiewskich podeszwy pod palcami poniekąd pOTOKt skrzydło ptaszę ; cf. Graec. mnętao) uro) ; o nim    na kształt papuci bywają u końców ku górze zakrzywio-

gusłarze wiele mówić umieją, Do śklannych hut zażywa-    ne. Gwagn. 514. Każe dać papucie. Hor.    Sat. 262. Król,

ne

PĘPOWIE - PAPRZYSKO.

PAPU - PARA.

45

bywa, że wiele ma w sobie soli. Kluk. Rośl. 2, 241. co się należy zasłużonym żołnierzom, daje chłopcom od Bot. Nar. 171. Paproć samiec, paproć wonna, błotna papuci. Pot. Arg. 160. paziom, kamerdynerom, lokajom, paproć, strusiowe pióro, filix mas. Urzed. 140, $arrett* PAPUGA, i, z., PAPUŻKA dem..; Boh. papauśek; Slov. pa-łrautmannldn. Paproć samica, gartenfrautrôetblem, filix    pńśek, papauśek; Sorab. 1. papegay, papykui; Sorab. 2.

foemina. ib. PAPROCIANY, a, e, od paproci ; Croat. pre-    papyguj > pappiguj ; Vind. popagai, poperl, plederza ,

prùtni ; Rag. papratni; ganeitfraut * « Paprociane liście.    oporiekna tiza ; Croat. papiga; Dal. et Slav. papagao ;

Syr. 816. PAPROCINA, y, z., filictum Columell., ein    Bosn. papagal, papagav, papuga; Rag. papagao, G. pa-

£)rt »oll garrenfrflUt. Cn. Th.; Boh. kapradiśte; Sorab. 4.    pagalla ; Hung. publikan ; Ross. nanyraS ; Eccl. nanynb,

paprocżżina ; Rag. papratiscte ; Carn. prapratshe ; Croat.    nonyraii ; Ital. papagallo ; Portug. papagayo ; Hisp. papa-

praprutische. PAPROTCZANY, a, e, od paprotki, Saunt*    gago; Arab. babagha, (sed. cf. papa, paplać); ber ^apa*

farrett * . Proch paprotczany purguje. Syr. 1524. Liście    gel), (Oefterr. ^aperl), ©ittid) ; ptak do rzędu sroczego

paprotczane. Sienn. 165. PÄPR0TKA, i, z., filicula, zie-    należący. Papugi różnej są wielkości; największe równa-

le, paproci podobne, ale mniejsze, fdicula polypodium,    ją się kurze; sposobne nauczyć się słów ludzkich. Zool.

SßUtnfarren, (SngelfüR. Syr. 1524. Urzed. 251. Kluk. Dykc.    270. Papuga rozprawna. Bunial. 7 5. Papuga świegoce.

2, 215; Boh. osladić ; Carn. oslâd; Sorab. 1. paprocż,    Toi. Saut. 89. Papuga rozprawna. Banial. 1 3. Własna

lekorczowó korużk ; (Rag. paprizza serpyllum); Bosn.    papuga, mówi, a sam nie rozumie. Cn. Ad. 520. Uczone

siatka papraça; Rag. zlaatna paprat; Croat. prepruticza,    papugi. Pir. Pow. 113, 9?acf)beter. Daj siana wołowi, a

zlatna praprat; Ross. 3epMK:b. PAPROTNICA, y, z., ziele,    cukru papudze. Mon. 70, 256. — §. Papuga morska*

lonchiiis minor, fldlter ©picant. Syr. 816. — §. Papro-    alca arctica; Ross. nimmt,    Tonopua, ber 2lrcttfd)e fapa*

tnica, pilularia, rodzaj paproci, do roślin krytopłciowych    gestatteter. PAPUGOWATY,    PAPUŻASTY, a, e, na pa-

należący. Kluk. Dykc. 2, 183, Pillenfarn. PAPROTNIK,    pugę pochodzący, tnie ein Papagei). Papugowaty człowiek.

m., ziele, lonchiiis major, SDłiljfraut. Syr. 816. —• §.    Teat. 35. b, 9. Papużasta farba. Haur. Sk. 566. żółto—

Paprotnik, acroslichum. Kluk. Dykc. 1, 7, SoEfant.    zielona, papagcpgntnit. PAPUŻEĆ neutr. niedok., spapu-

PAPRZYĆ cz. niedok., PAPRZAĆ contin., w ziemi grześć, ttt    żeć dok., papugą się robić czyli stać, junt Papagei) wer*

ber (Erbe fcfiarren. Kuropatwy paprzą w ziemi. Byd., dla    bett. Spapużeje i sowa, i smoku Jagód Tokajskich czarą

złożenia jajec, fte fragen bie ©rbe auf tmb legen bte ©per    uśpię soku. Tward. Daf. 40.    PAPUZY, a, e, od papugi,

hinein; ob. Paprzysko. Kokosze się w piasku paprzały.    Papagei); Ross. nanyraeBbiH,    HanyratiniH. O rozumie pa-

Cresc. 581. PAPRZYCA, y, z., g. 1) biegun młyński,    puży! Pot. Arg. 232. Głos    papuży. N. Pam. 17, 356.

baS üMlfletfen, tnorauf ber obere SRüfflftein lauft ; Croat. per-    Kolor papuży abo trawisty. Comp. Med. 678, (ob. Papu-

pricza, selezo melinszko gornye ; Boh. wośkrd, ośkrd,    żasty). Na wzgórku opoczystym mech rośnie papuży. Żab.

(cf. oskard). Przez paprzycę kamień młyński zwierzchni    14,?84. Ejssym.

wspiera się na samym wrzecionie. Os. Fiz. 336. Nie tak ‘PAPUŻA, y, z.\ Ross. nanyma; wiązka listów tutuniowych, się wartko* u koła szpice, Ani u młynów' kręcą paprzycę, ein Partien SRaud)taba(f#lätter. Ross. nanyiUHMH ToóaK* Jak ludzkie lata. Anakr. 11. Gaduła język ma jak pa- liściany tutuń, Slćittertabttd

przycę. Zab. 9, 33. Zabi. ■— g. 2) Paprzyca, herb; Ku- *PAR, u, m., parność, upał, bte ${^e. Lecie par, zimie szaba , Ruchaba, Ruchawa ; kamień młyński do góry po- nie wadziły śniegi, żeby się polem nie bawił. Pot. Syl. stawiony, z żelezcem zwyczajnym we śrzodku; na hełmie    15; Boh. wedro; Croat. sar (ob. Zar) , pripek, (ob. Przy-

ośmioro szczeniąt. Kurop. 3, 38, ein SBappcit. PAPRZY-    pieką); Ross. 3hoh, (ob. Znój); Eccl. (tazßeraeHHic. — i.

SKO, a, n., g. a) miejsce, gdzie kuropatwy, kokosze w    PARA, y, z.; Boh. para, opar, oparka ; Slov. póra, wy-

ziemi paprzą, dla niesienia jajec. Ryd., aitfgefrafcte (Erbe,    dychdnj; Sorab. 1. para; Sorab. 2. sparna, (para * błoto) ;

toofitn bte uîebfmlmer Ober ^ernten iÿre ©^er ju legen pflegen.    Carn. parza, sapar; Vind. spariza, sparniza, hlap, spar-

jenje, vunsparjenje; Rag. parra, pâh; Croat. pàra; (« 2.    (koń prędszy od człowieka). Pare chartów, ob. Smycz

anima brulorum), zpârjariza, szùmpor, szlàp, hlàp ; Hung.    chartów ; (cf. swora). Filary dwoistym rzędem w równe

para; Bosn. parra, vappa, cjaddine, (ob. Czad); Ross.    postawione pary. P. Kchan. Orl. 1, 57. (dwa a dwa).—

4yxOTa, naps; para z ust, z ziemi, zwody, z warzonych,    Pójdziesz w    pierwszą    parę z Jejmością. Teat. 23. d, 96;

pieczonych rzeczy, wyziew, ob. Wietrunki ; ber SDampf, ber    cf. rej, baê    erftc $ar    betyttt £anje. W karczmie bitwa o

25mift. Para, ciało, którego stan lotny w zwyczajnej    precedencyą    pierwszej    pary. Mon. 65, 361. Piękne pląsy

temperaturze atmosfery niejest trwały. Śniad. Chem. 69.    pojedynkiem    i parami    stroili. Jag. Wyb. A 4. parmeife.

Powietrze morowe, jest para niejako jadowita, z powie-    Parą abo parami latają, biegają. Cn. Th. panuetfe; Ross.

trzem pomieszana, duchowi żywdącemu nieprzyjazna. Dambr.    nonapHO, norHt34HO. Obrał rozesłańców 72, i słał je

1029. Pełen pary, wyziewów Boh. parnatÿ, pórawy. Para    parą do każdego miasta. 1 Leop. Luc. 10, 1. Dwie *pa-

z ciała ludzkiego, abo wilgotność subtelna kurzeniem    rze (dual. - pary) braci, Kleob z Bitonem, a Amfion z

wychodząca. Cn. Th., transpiracya, 2luêbthtfhutg. Pary tej    Anapem. Warg. Wal. 170. Petr. Et. 230. Tych par

abo wilgotności wypuszczanie, wychodzenie przez skórne    przyjaźń sławna, Oresta i Piladesa , Patrokla i Achillesa,

dziureczki, transpirowanie. Cn. Th., ba$ SUiêbiinftett. Ni-    Damona i Pytyasa. Budn. Apopht. 1. Leci pareczka go-

szczejemy na kształt pary. Brud. Ost. A 4. Żywot nasz    łąbków zgodliwa. Zab. 8, 59. Nar. — §. Para, parka,

jest para, okazująca się na mały czas. Toi Saut. 118.    stadło, dit f)3ar, $. 23. ettt ®(>epar. W równym wieku gdy

Przyrodzenie mu dało, Wiatrem tylko a parą żywić swoje    dobrana parka , Żyją szczęśliwie, nie znając co swarka.

ciało.    Otw. Ow. 625. et 540. — §. Para »oddech, ber    Teat. 52. b, 142. Różne gusta są ludzkie, jak różne

Jpand),    ber 3It^em. Zabił ich smok parą smrodliwą. Otw.    są twarze, Jeden    żyć w osobności, drugi woli w parze.

Ow. 103, (cf. naparznąć). Niechaj bieży Gelanor, co w    Min. Ryt. 3, 364. — Transi. W parze z czym chodzić«

koniu ma pary. Pot. Arg. 33. Trafili psi jelenia, król    towarzyszyć, złączonym być; begleiten, gleichen ©cfyrttt ge«

w konia co pary, Przebiega równo z charty, uprzedza z    I)en, Jitgefdlt feprt. Zawsze to nieszczęście w parze cho-

ogary. Pot. Pocz. 236. Tysiące przysiąg, życzenia bez    dziło z nieograniczoną władzą monarchów, podlegać swa-

miary, Próżne to są ust pospolicie pary. Nar. Dz. 4, 167.    woli żołnierskiej. Kłok. Turk. 30. W swym sprawiedliwa

— De    argento somnium, o pieniądzach nie spominaj,    natura rozmiarze    Nie da zawsze z bogactwy chodzić

próżną    parę puszczasz z ust. Mącz. Lepiej własną ręką    szczęściu w parze.    Weg. list. 8. — Aliter: Mądry ten mi

pisać a    pary próżnej nie puszczać. Sk. Dz. 113. (dykta—    jest, który pełen    radości, miły, spokojny, niewzruszony,

jąc). _ Nie śmiemy puścić z gęby pary ku niebu, oka    prawie w jednej chodzi parze z bogi. Pilch. Sen. list. 2,

dźwignąć śmiele. Wad. Dan. 29.    41. w równi z bogi, równa się bogom; (cf. Ross. Ohi

Pochodź, parać, parzyć, parza; doparzyć; naparzyć,    He reób HOTa; nie równa ci, cf. cetno). — §. Do pary«

naparznąć; oparzyć, przeparzyć, przyparzyć; sparzyć,    dobrane, fur etttanbcr atrêerlefett, quûbwettb, ftanmmlrettb,

sparzelina; rozpar, rozparzyć; wyparzyć, zaparzyć; pre,    etlifHmmtg. Nie pociągną kary Woły nie do pary. Pot.

prarn, prze, przał; zaparslek, zaparcieć; zaprzeć, zaprza-    Jow. 2, 6. Antystrofy słodsze nad kanary, W jego się

ly, zaprzalość; uprzeć; wyprzeć; parny, parność.    ustach schodziły do pary. Zimor. Siei. 199. parzyły się,

2. PARA, y, i., PARKA, i, i., dem., PARECZKA, dem.    złączyły się, skleiły się; fie parte« ftcfj in feinem 2)îunbf.

sec.; Boh. par, parek, parka, dwogka, (cf. dwójka, ob.    — §. Aliter: Do pary« cetno; nie do pary «licho; grabe

Dwojgo); Hung, pór; Slov. pór; Sorab.    1 et 2. por;    mib ««grabę, partg nnb uupartg.    Urs.    Gr. 147; Sorab. 2.

Carn. par, (para bestia bydlę); Vind. par,    dvoje, dvuje,    por, unpor. Gra, licho, cetno; do    pary, nie do pary.

dvoiza ; Croat. dvoicza, par; Slav. par; Bosn. bokor,    Zabł. Fir. 42. Było ich jedynastu czy trzynastu; wiem,

dvoje; Ross. napa, napouua, 4B0Ht<a, 4B0nna, 4B0MuaTKa,    że ich liczba była nie do pary. Boh. Kom. 4, 199. —

yeni, ueia, (cf. cetno); Eccl. Y€Ttt f eohors 2], paBHoe    2. Para « kilka, z kilka; Gall. un couple; ein ^5ar, eint»

Th aa

HHCJO, napa, airoiii^, cyryónna, 4B0HHan    hjh 4Boenpa-    ge. Dajże nam Panisko na parę    flasz    wina. Teat. 34. c,

Berns, canpftrE [conjux 2], cynpyrn, cynpy3n; (Ross.    60. Poczekaj z parę dni. Ld.    —    §. Weź sobie dwie

CynpyrŁ małżonek cf. sprzęgać); Lat. par; hal. par,    pary sukien z mojej garderoby. Teat. 19. b, 9. dwie su-

paio; Gall. paire; ngl. pair; Germ, baê^ar; (cf. Graec.    knie zwierzchnie, dwie spodnie. X. Biel.

napa juxt a) ; i) para czego «dwie sztuki, jedna do dru- Pochodź, parzysty, nieparzysty, parzyć, parzyć się. giej należąca, jedna drugiej odpowiadająca, n. p. Otóż    (Vind. odparati, resparati » z pary rozłączyć, rozbratać).

dwie szpady; otoż, parę pistoletów, bij się. Zab. 13, 83. PARARAN, ob. Parawan.

Para pończoch Gost. Gor. 110. Od pary trzewików ma- PARABOLA, i, z., z Greek., w Matem, linia krzywa otwarta,

teryalnych po złł 8. Teat. 29. c, 52. Pary jedna sztuka;    którćj odnogi nigdy się nie kończą, nie mająca żadnego

Ross. napHHicL, Gall. pendant. Wolą jeździć sześpią he-    śrzodka. Śniad. Jeog. 16, dite matfiemat. ^araM. — §.

tkami, niżeli parą końmi dobremi. Mon 65. 420. Żołnierz    Parabola, allegorya, przypowieść, podobieństwo; bie fßa*

na parę koni służący. Star. Ryn. 29. Vind vprega kon-    rabcl, bte @letd)niflrebe.

parę wyziewać, wypędzić, auêbampfen. Parający alembik, ber $>ampffolben. fr. — §. Z głodu ledwie się w nim dusza ‘para. Chrośc. Fars. 278. (ledwie żyje).

jou, (cf. sprząg). Nalazł go orzącego między ‘dwanaścią 1. PARAĆ, ał, a, act. niedok.,

m wo-

44

PARA.

PARABAN-PARAĆ.

par wołów, a on między tym dwanaścią sprzężeniem —

łów był sam jeden. 1 Leop. o Reg. 19, 19. Dwie parv

nóg prędzej ujść potrafią, jak jedna, Teat. 30. b, 117“.

PARAĆ - PARAFIAN.

PARAFIANKA - PARAGRAF.

45

PARADYS, u, m., podług Franc, i Niem., najwyższy ostatni, i najpospolitszy rzęd dla spektatorów w komedyalni;

Ross. paemb, cf. raj ; baê fSarabteê im Sweater.

PARAFIA, ii, z., ( cf. Graec. nagoixia ; Lat. parochia),

okolica do jednego kościoła i plebana należąca; bie ffarre, PARAGON, u, m., (z Greek. àycoviÇeiv et naga), ubieganie baê JUrifyfptel; Boh. osada, (cf.    osada);    Sorab. 2. wosza-    się z kim, wyrównywanie, wyścigi; SBettftreit, Wetteifer,

da ; Vind. fara, farmania, farska gmaina,    farfhka sdrushba ;    einanber    gletdj gU fotttmen. Nie kuś się w równy wchodzić

Rag. stadbéna zàrqua ; Bosn.    parokia    ; Ross. npaxoAE.    paragon    z możnemi. Min. Ryt. 4, 47. Pójdą w paragon

Niech exakta podatku przez    parafie    czyni się, gdyż    ludzie z    aniołami. Wad. Dan. 23, (cf. parangon). PARA-

GONOWAĆ z kim. Tr., w paragon z kim iść, einem gleid) jtt fommeit fud)en. —    Paragonować co z czym * jedno

z drugim porównywać. Tr. vergleichen, gleich gu ma$en fuchen.

2. PARAĆ czejtl., ob. Próć.

PARAĆ się czym recipr. niedok., sparać się dok., bawić się czym, wdawać się w co; ftef) mit etma3 abgeben, mit et* m$ befaffen, mit etmaS umgeben ; Sorab. 2. porasch ; (So-rab. 1. param; Lat. paro; Germ, bereiten; Hebr. n“Ü fe-cit; Boh. pârat se morari). Patryarchowie koło pasterstwa się parali. Biał. Post. 75. Nigdym się marnością szkaradną nie parał. Czach. Tr. B 4. Ludzkiemi się zabawami parają. Kucz. Kat. 5, 78. (zatrudniają. 3 ed.). Pan wielki nie ma się parać rzeczami małemi. Haur. Ek.

4. Nie wszyscy u nas na wojnę jeżdżą, abowiem jedni tym, drudzy owym się parają. Biel. 447. Nie trzeba się królowi parać lekkiemi rzeczami jedno temi, coby Rzpltej były pożyteczne, ib. 304. Zabawy, któremi się dworzanin parać ma. Gorn. Dw. 520. Bywają niektóre sprawy, któremi się duchowni parać nie mają. Tarn. Ust. 193. Teraz w tej dobie nie param się ja miłością. Tward. Pasq. 93. Wszeteczeństwem , się parał. Pot. Arg. 400. Ułomni żonami się wiele nie parają. W. Post. Mn. 285. W krótkim czasie nowi żołnierze z staremi sparali się i w równym stopniu męztwa stanęli. Pilch. Sali. 272.

PARACIK, a, rn., n. p. Idą za nim grzechy i paraciki grzechów aż do trunny. Birk. Zyg. 22. poczty, komitywy.

PARADA, y, i., pozorne popisywanie, pańskość, przepych, blask, strój, ^arabe (z Franc.) ; Ross. merojbCTBO (cf. szczegół), mancTBO, macTBO, maiuienie; $rad)t, (Staat, (cf. pompa). Rozum nie cierpi spółki z paradą. Teat.

43. 6, 25. Chciałabyś, żebym tylko mężem był od parady. Teat. 29, 93. (od kształtu). Z nauki paradę sobie czynią. Mon. 64, 504. (paradują z nią). Pokój od parady Ross. yóopHaa. Parada n. p. wojskowa, uroczyste wystąpienie. PARADNY, a , e, PARADNIE adverb., pański, pozorny, kształtny, prächtig, parablrcnD; Ross. me-roitCKÜf, cf. szczególny. Wychodzą suto i paradnie. Zab. 16, 326. §. Paradny, cf. suty, wyborny, przepyszny. PARADOWAĆ , ał, uje, cz. niedok., parabiren ; Ross. mero-ihtł, nomeroiflTb.

drogą sprawiedliwą idzie, nazywają go symplakiem, laikiem, parafianinem, i niesposobnym do niczego. Teat.

22. b, 126. Dzieła jego bigoteryą pachną; nie zdadzą sie jak tylko dla paraiianów i parafianek. Teat. 34. b, H 2. Jakże ci parafianie są łatwowierni ! ]$•. Ale i ludzie większego świata nie sąż tacy? ib. 41. b, 10. Zab. 6,

25. Żeby ze wsi parafianin mógł nam przyganiać! on jeszcze alfabetu naszego nie zna. Teat. 19. c, 79. Prawda, żem parafianin; jeżdżę co niedziela do kościoła na mszą ś. i na kazanie. Teat. 24. b, 72. PARAFIANKA, PARAIOANECZKA, i, z., demin., należąca do parafii wiejskiej ; Ross. npnxoæaHKa ; bie (Eingepfarrte auf bem San* be, ba§ ^farrfinb eineś 2)orffir$fprengel0.— §. b) Coniemn. Prostaczka, eine ßleinftäbterinn, eine Unerfafirne, Me bie gro* fie 2ßelt nid)t fennt. Nie róbże mię We Pan prostaczką » przecież nie jestem parafianka! Teat. 49. c, 74. Parafianką jestem, i nie umiem żyć według mody. ib. 52.

d,    24. Wc Panna się kłaniasz nogą, jak parafianka! Zabi. Dal. 31. Udają się za przybyłe dopiero do Warszawy parafianeczki. Teat. 29. c, 6. PARAFIALNY, a,

e,    do parafii należący; ^fart * ; Boh. osadnj ; Garn. fa-rovsbke ; Ross. npHX04CKM. Przed mszą parafialną wstąpił na ambonę. Kras. Pod. 1, 59. Postanowiła się szkoła parafialna ; do niej sprowadzono bakałarza umiejętnego. Kras. Pod. 2, 261. PARAFIAŃSKI, a, ie, jak parafianin lub prostaczek, prosty, niećwiczony ; Ross. ceit-cKifi; fleinftäbtifd), fcpcfjt, einfältig, nicjjt nad) ber großen 2Belt. Co za ukontentowanie w ustawicznym z mężem przesiadywaniu, to jest gust wcale parafiański. Teat. 52. d, 22. Ach jakże ona prawdziwie parafiańską ma duszę. ib. 22, 56. Po parafiańsku adverb. > jak prostaczek, gang fdjlidjt unb einfältig, fleinftäbtifd). Zmierzył po parafiańsku do stanu ś. małżeńskiego. Kras. Dos. 58. Kochać męża po parafiańsku. Kras. Pod. 150. PARAFIAŃSTWO, a, n., prostactwo, nieutartość; RnaBgefdfliffenfyeit, fleinftäbti* fd)e$ 2Befen. Z zagranicy powróciwszy nie gadała jedno o prostocie naszych ojców i o naszym parafiaństwie. Kras. Pod. 2, 216. Dała nam do zrozumienia, jaka jest niezgrabność parafiaństwa naszego, ib. 2, 217. Nieoby-czajne parafiaństwo. Teat. 53. d, 16.

*PARAG0GE, z Greek. ; Slov. zadodalka, prigmikonëc; dodatnia końcowa.

wszystkie prawie zagony w państwie należą do parafii,

Leszcz. Gt. 130. PARAFIAN (Cn. Th.), PARAFIANIN, a, m., do parafii należący, bet (Eingepfarrte, baê *)3farr* finb, befonberê auf bem Sanbe; Boh. osadnjk, farnik; Cam. farmàn ; Vind. farman; Rag. stadbenik; Ross. npHXOwa- PARAGRAF, u, m., z Greek., §. a) przedział części mowy

lub pisania, wyraża się pospolicie tą figuą §. Kras. Zb. 2, 318, ber paragraf; Slov. ükrog; Vind. odstavik, arti-kel ; Ross. CTaTta. Jeszcze nam zostaje ten paragraf, w którym jest kontrowersya ojca z synem. Falib. H 3.

hhht>. Gdy pogrzeb następował, byłem na nim razem z parafianami. Kras. Pod/ 2, 249. mit ben ^farrleutcn,

^farrgenoffen, tMgenoifen. — §. Contemn. Parafianin, prostaczek, nieutarty, niećwiczony; einer üom Sanbe, ein Rnerfaßrner, ein Eleinftäbter, ein (Einfältiger. Który prostą (cf. klauzula). Paragrafami Ross. ciaTeMHufi. — g. b)

46

P AR ALLEL A - PARALIŹOWY.

PARAM-PARGH.

Transi. Paragraf przez twarz, szram, kresa; ettte ©djmarre, przeciw paraliżowi. Syr. 1425. Urzed. 51. et 166. Krup. ettt §te£> tt&erS ©eftd)t. Napiętnująć twarzyczkę w miesiąc 5, 119. ©idjtfraut, ©ćfjlflfFel&lllttte. paragrafem. Teat. 45. c, 119. Wyb. Paragraf mu się PARAM, ob. Parać.

s'wieci przez twarz długi. Alb. z Woj. 25. Srogiemi na- 'PARAMENTA [plur. z włosk. paramento, ornat, n. p. Para-zywają co przez twarz paragraf mają; sroższy ten co menta 5] kościelne, apparaty, ubiory i sprzęty. Cn. Th., rozciął, niż co ma rozciętą gębę. Bies. B 4.    8trd)ettptt|j.

PARALLELA, i, z., z Greek., Jak. Art. 5, 507, ob. Równo- 'PARANGON, u, m. , (cf. paragon), n. p. Parangon, kamień drogi, dyament gruntowny i szacowny, wody wesołej. Rzecz. Zł. A 2 b. ettt foftkrer Stamant, ^araitgcm. Kamienie gruntowne, parangon nazwane, w cudzej ziemi PARALITYK,. a, m.; Ross. napaiimiicE; paraliżem abo śla-    kupują na wagę karatów i gran. ib. Cb. Dyament cienki

kiem zarażony, paralyticus. Cn. Th., ettt ©elćdmtter, (ettt    na takiej foldze osadzony, podobny dyamentowi paragon,

*©td)tt>ritd)tget\ 31 bl g.) ; (Sorab. 1. yiczniwé; Croat. derhta-    gruntownemu i wesołemu kamieniowi szacownemu, ib.

vecz , klenit; Bosn. klienit ; Rag. darbtàvaz , kljenit).    C b.— §. Parangon, w drukarni, ®oppel * (Stcero 2lltttqita,

Zw'ano go parylitykiem, iż był powietrzem zarażony. Bpz. gatunek pisma mniejszy od romany. Magier. Mskr. list. 41. PARALIŻ, a, m., z Greckołae., (‘PALARUŻ), PARANTELAT, a, rn., [z włosk. parantela » pokrewieństwo ślak, ruszenie powietrzem całego ciała lub części której.    5]; pan z panów, ojczyc, familiant; soit üOnteI)tMt Sattttlte,

Cn. Th., gwałtowne obumarcie'•czyli ustanie własnych    eilt 5l^ttett(ietr. I tyś nie wielki parantelat. Teat. 22. b,

nerwów; Boh. mrtwice ; Sorab. 1. yieżniwa khorofcż,    101. Oni jak słuszna na parantelatów, Poparli sławy

bożeye ruki zayetżo ; Garn. mertviza ; Vind. skrouina,    swoich atenatów. Jabł. Buk. W., (cf. parentela).

boshij flak, krulovust, krivust; Croat. boshy udaraz, PARAPET, ob. Nadwałek, ob. Przedpiersień. Jak. Art. 5, dërhtavicza , guta, (cf. Gall. la goutte); Bag. darhtaviza, darchjanje; Slav. kàp; Ross. napaimib, pa3caaóieHie, 'PARAPLUYE, a, »., z Franc, 'oddeszczne, eut Dîegeitfdjtrtit. y4apTi; bte Sainte, btc 8«l;muitg, ber ©d)lag, bte *©td)t (21 big.). Paraliżem albo ślakiem naruszony. Syr. 52. Paraliż, to jest zabicie powietrzem. Sienn. Reg. (cf. powietrze). Paraliż, osłabienie żył suchych, albo ich ściśnie-

nie, dla którego że duchy zwierzęce wolnie biegać nie czyli daszek z kitajki lub płótna mogą, chory w części naruszonej żadnego czucia nie ma.

Boh. Dyab. 2, 165. Gdy moc ruchania i zmysł uczucia w jakim członku, czyli to pojedynczo, czyli też zobo- PARASZKA , i, i., w Moskwie, imię białogłowskie, Pra-polnie wcale odjętemi abo osłabionemi zostaną, parali-    xedis. Jabł. Her. Parastka, imię służącej. Teat. 52, 2,

żem zowią. Perz. Lek. 151, (distng. apoplexya). Comp.    ettt SSetbentfllîtC.

Med. 120. Paraliż czyli zarażenie na członkach. Perz. Lek.' 'PARAT, u, w., gotowość, bte 23erettfcl)aft, (cf. paracik). 451, (cf. zachwat). Paraliż, t. j. gdy kogo powietrze za- Acz ufał mieszczanom, w paracie jednak stali nadworni bije, w połowicę, albo w rękę, albo w nogę. Spicz.    żołnierze. Pot. Arg. 252. Z Greckich szkół żacy na was

256. Leży w domu paraliżem zarażony. Biał. Post. 210.    przyjechali, Którzy nie wiedzą, jako stać w paracie,

rottt ©d)lage gcritljrt, (gtd)tl>ntd)tg). Przynieśli człowieka pa-    Chrośc. Luk. 215, (cf. apparat). Szermierz dotąd ucznia

raliżem zarażonego. Seid. Math. 9; not. «dną złamanego».    swego uczy szermować, sztuki czynić, paraty wyprawiać,

Króla Alexandra r. 1505 przyrodzona jedność członki    aż go mistrzem ostawi. Glicz. Wych. O 2.

okrzepiająca z jednej strony wypłonąwszy, chorobą, któ- PARAWAN, PARABAN, a, m., PARAWAN1K, a, m., dem., rą Grekowie paraliżem zowią, zaraziła, vigore membrorum    z Franc, paravent; zasłona na kształt ściany rozpostarta

in ma parte soluto. Krom. 779. Paraliż tym członkom,    do obstawiania łóżka etc, eilte ©pitlttjdjie Söflltb, eilt Saitb«

gdzie zapadnie, władzą odejmuje. Haur. Sk. 415. Paraliż    fdjttttt; Carn. saslón; Ross. uiHpMŁi. Łóżko parawanikiem

języka. Cresc. 242. Paraliż mu gębę skrzywił. Mon. 64,    otoczyć, aby na chorego nie wiało. Krup. 5,565. Kras.

79. -—• Bodajże go 500 paraliżów naruszyło. Teat. 56. Doś. 69.

b, 64. Jeżeli łgę, niechby mię palarusz (paraliż) naru- PARAZYT, ob. Pasorzyt, Pochlebca, szył. Teat. 8. b, 94. id) roili ntd)t gefmtb tioit ber ©telle PARĆ, ob. Part.

gefeit. PARALIZOWATY, a, e, paraliżem naruszony, ge* PARCH, u, m., PARCHY, ów, plur., 1) ber ©rittb, bte Idljtttt, gtd)tl>rttcl)tg, {ob. Paralityk). Powietrzem zarażone abo paralizowate. Budn. Math. 4, 24. Rzekł Jezus ,pa-ralizowatemu, wstań! W. Post. W. 5, 264. PARALIŹO-WY, a, e, od paraliżu, @td)t *, Sći^muitgS * ; Sorab. 1. yiczniwé; Ross. napaiHmiHH. Wielką na nią bóg parali— żową chorobę przypuścił, iż żadnym członkiem władnąć mogła. Sk. Żyw. 1 , 428. Paraliżowe ziele, biała bukwica, stokroć cudna, pierwiosnka, primula veris, służy

ległość, równoodległość. PARALLELNY, a, e, n. p. Pa-rallelna linia. Solsk. Geom. 5, ob. Równoległa, równoodległa linia.

307.

'PARASOL, u , m., PARASOLIK , a , m., zdrobn., 'odsłonie , ettt ©onncnfdjlrm ; Carn. senzhilu; Vind. fonzhna branva, Henzheniza , prutifonzhna pokrija , vel difhna bran-va; Rag. nadsjenniza; Ross. bohthke. Parasol, ciennik

na prętach rozpięty, od upału słońca zasłaniający; parapluye, zasłona od deszczu. Mon. 71, 66.

me

SftćuiDC ; Roh. praśiwka ; Sorab. 2. praschina , praschiwina ; Sorab. 1. drapa, (ob. Drapać); Carn. grinta, perhaj , perhavka, perhlaj ; Vind. grinti, fhöbi, garjc , krasta , , frab (cf. świerzb), krastowina, skrumba ; Croat. grint, per-hùt ; Slav. chelle ; Rag. parhut ; Bosn. gubba, grinta ; Ross. me;iy4H ; Eccl. raaBonume. Obsypanie głowy świerzbo-wate, mokre, suche albo łupieżowate, parchami zowią. Perz. Lek. 141 ; (cf. ognipór), tinea; pochodzi z robac-

PARCHATY - PARDON.

PARDUBICE - PARGAMIN EK.    47

twa bardzo drobnego, pod skórą rozmnożonego, z ze-    ^arbott, z Franc. Od śmierci mnie obroni, i u Króla ma

psuciem soków, przez co włosy wypadają z korzeniami    dla mnie pardon wyrobić. Teat. 4, 94.

do szczękT, a skóra stara strupami oblewa się. Perz.    PARDUBICE,    ic, plur.,    miasto    w Czechach, gdzie    dobre

Cyr. 2, 160. — §. Diminuam    tibi caput, rostrącęć łeb,    głównie i noże robią.    Dykc.    Geogr.    2, 262,    eine    ©tûbt

zmiękczęć parchów, jeśli się nie porwiesz precz. Mącz.    in Söhnten. Prov. Pardubickie rusznice, Kłatowskie sé-

— §. Parch koński różne ma nazwiska: świerzb, wo-    ry. Rys. Ad. 56. (przednie rzeczy),

zgrzywość, żaba, mucha, krzczyca, wilk, strupy. Hipp. PARDWA, y, z’., tetrao lagopus, ptak na białej Rusi ; wszę-120. Lek. Kon. 46. Kluk. Zw. 1, 495. Parch koński    dzie biały, na szyi tylko czarne plamki mający, wielko-

w przegubach Ross. oôpyqa. — 2. Parch »park, par-    ści gołębia, kształtu kuropatwy. Kluk. Zw. 2, 265, bfl$

kot, Sotfëgeftanf, Socfcnfen. Parchem kozim śmierdziały.    ©djneetyaljtt, tüeiße SBilb^n^ît; Garn. kosiza; Sorab. 1. czarź;

Otw. Ow. 525. PARCHATY, PARCHOWATY, a, e, — o    Croat. snyeff; Ross. nap^Ba, óenacB; ptak bardzo tłu-

adverb.\ (Rag. parhutast; Sorab. 1. praschiwć, drapoyi-    sty i smaku dobrego; ale świeży do jedzenia niebezpie-

té ; Ross. CTpynoBaTbin) ; 1. parszywy, grinbig, rćiubtg.    czny, że się kamykami karmi; dlatego go solą, iw ocet

Głowa parchowata. Sienn. 12, (Rosn. grintavaç, chjelavaç,    kładą. Powiadają, iż to ten ptak, który żydom na pu-

gubbave glave). Szramowatych, krostawych abo par-    szczy był od boga dany do pokarmu. Gwagn. 693. Par-

chowatych nie będziecie ofiarować Panu. 1 Leop. Lev.    dwy prędkie. B&nial. I 3. Pardwa kokciele. ib. 1 3 b.

22. Parchowata, parchata, czubata żaba. Syr. 825. et    Pardwa, scolopax, 2ßalbfd)nepfe. Krup. 5, 69. Pardwa, be-

550. et 228. Haur. Sk. 400. ropucha, bte Sröte. — 2.    kas mniejszy, SBûfferftfyttepfe. ib. 70; — Ross. aBAOTfta,

Parchowaty kozieł. Psalm. 71. parkotem śmierdzący, büC»    jejKamm, KyiHKł.

fenfenb¹, Sotfêgeftcmf oerbreitenb; » 'PARCH0TRĘTNY n. p. PARECZKA, dem., ob. Para, parka. PARĘCZ, ob. Poręcz, kozieł. Petr. Hor. D b. not. «co    parchem trąci», ob. Par-    PARĘKA, ob.    Poręka.

kacz. PARCHOWACINA, y, z.,    miejsce parchem zarażo-    PAREK, rka,    m., wąż    aspis ;    trudno    jednego    samego na-

ne, gttnbtge ober rnubtge ©teilen. Rzeżucha parchowaci-    leźć; zawsze parą chodzą. Sienn. Wyki. Ślesz. Ped. 418,

nom końskim i krostom pomaga. Urzed. 289. PARCHA-    eine 2lrt ©djlctngen, bte partoeife leben. Urs. Gr. 166.

skich, i zrobili z nich jedne parentelę. Nar. Hst. 4, 24. (cf. parantelat).

PÀREPÀ, y, m. et z., PAREPKA, i, z., dem., hetka, mie-rzyn, podły mały koń, [z węgier. paripa » koń wierzchowy ; etn fRettpferb 2], ein fdjleijiteä ftetneê ^ferb. {Rag. parip, paripce equus ingnobilis; Bosn. parip, kgljuse equus gregarius ; Croat. parip , paripchecz equus parippus, cf. Graec. inziog, ndęinnoę). Munsztuk Hiszpański dobry do.

WICA, y, £., [rodzaj hub, bofista, lycoperdon boßst. 2]; PARENTELA, i, z. , ród, rodzeństwo, familia, plemię, parchata żaba, ropucha, bte $röte. Drożdżami chlćb tak pokolenie, bte $(Ulttlte, bfl$ ®efd)Ied)t, bte 95eritwnbif(fyaft rozedmą i ’puchlnym uczynią, że jako parchawica bę- Kronikarze pozbierali różne nazwiska królików Słowiań-dzie. Syr. 937, cf. purchawica.

Pochodź, parszywy, parszywość, parszywieć, sparszy-wieć, oparszywieć ; parkot, park, parkacz.

PARCIANY, a, e, z partu zrobiony, pakłakowy, konopny, płachciany, auä groben tpcmfgarn gemalt. Cn. Th. 670, ob.

Part. (Carn. partnęn, pertnen; Vind. pertni, pertini, platneni » płócienny, lniany; Croat. perten lineus \ Bosn. prriten; Rag. parten ; Ross. nopTHHbm z grubego płótna, napycHHHHH z żaglowego płótna, nopToumoH gatkowy,    jazdy    po mieście koniom albo raczej parepom    wolnym,

cf. portki). Parciany sak żałobny Ross. Bpemme. PAR-    Hipp.    89. Purgansy, syropy, Po których    masz    w tropy

CIANKA, i, i., gunia. X. Kam. ob. Parcinka.

Wsieść na parepę tej co lipa sierci. Kchow. 170. Na pa-PARCIE a) ob. Przeć, prę. — b) Parcie, ia, n., parcie    repki małe, wędzidła    mają być wielkie według    miary

w żywocie, ból bardzo ciężki w kiszkach, kolka. Comp.    gęby ich. Hipp. 60.

Med. 14; Vind. trod, zhrievogris ; Slav. nàstup ; bte PARENTEZA, ob. Nawias, Zawias. TARĘTYZMY plur.y Itf, bie S)nrmgtd)t.    paragrafy przez twarz, szramy, szmary ; )piebe Ûberê ©e*

PARCIEĆ nijak, niedok., [próchnieć, psuć się; Ross. nop-    jtdjt,    ©efpnarren. Jam bronił ojczyzny, A    on pono przy

THTb 4j; wyrastać z ciepła wilgotnego, eon feud)ter SSĆtr*    kuflu    wziął te parętyzmy. Jabi. Buk. M.

me attêtnad)[en. Trzeba rzepę nie w wilgotnym miejscu , PARFUMOWAĆ , ob. Perfumować.

ale w suchym chować, aby nie parciała. Haur. Ek. 42.    PARGAMIN, u, m.; Boh.    pargamen,    pargament; Sorab. 2»

PÀRCINKA , i, i., (ob. Part), kiecka, ein grober ipanffittel.    pergament; Sorab. 1.    barkminda,    barkmindżieżka    ; Vind.

Tr. parciany kitel, (cf. Ross. napycmmmoL kitel z żaglowego płótna), ob. Pareianka.

PARCYALNOŚĆ, PARCYALNY, ob. Jednostronność , jednostronny, stronność, stronny; Rag. jednostranos; Vind. enostranost, enopartinnost, partiastnost ; enostranski, eno-stranosten, enopartiun, partiunost; Ross. et Eccl. jrnue-nphme, npiicTpcicTHic, .iimenpiaTHbiH, npHCTpacrauH, iïu-uenpieMHbifi, jniienpieMHHKï.

PARD, ob. Pantera.

PARDON, u, m, darowanie winy, darowanie gardła, ber

pergamen, pergament, karmień, pifemska koshiza; Carn. karmen; Croat. pargamen; Rag. opniza, kvjêr, kujer; Bosn. quir, kgniga od kosgięa; Hung. harth; Eccl. et Ross. nerpaMHHï.; Lat. pergamenum; ltal. pergamenaj Gall. parchemin ; (od miasta Pergamos)4 brtS ^ergflment. Z oślej skóry robią pargamin. Kluk. Zw. 1, 191. Traktat pisany na pargaminie na wieczne dowody. Jabi. Ez. 428. PARGAMINEK, nka ) m„ dem., membranula. Macz. PAGRÀM1NN1K, a, m,, (Boh. pargamenjk , pargametnjk ; Vind. pargamentar, kośba sa pifanje vdelauz; Slav. per

• PARGAMINOWY - PARKOCIĆ.

PARKOT- PARNO.

się, kocić się, płód kozi wydawać; jttfeht,    HW*

fett,* (Boh. kozliti se, okozliti se; Bosn. okoziti se; Rag. okozitti se). Koza nosi 5 miesięcy; parkoci się w październiku. Ład. H. N. 79; (cf. ocielić się, oszczenić się, okocić się, oźrzebić się). PARKOT, u, m., park, parch, smród jak od kozła; ber Socfśgeftanf, baS Śotfett*

gamenar) ; garbarz pargaminowy, membranariui. Mącz.

Volck. 538. ber $ergamentmacl)er. Fern. Boh. pargamentni-ce. PARGAMINOWY, a, e, Cn. Th., z pargaminu, $erga» ment * . Sorab. i. barkmindźane ; Carn. karmęnast; Vind. karmienast, pargamenski ; Croat. pargamónszki ; Ross. nerpaMHHHMH. Pargaminowa oprawa.

1. PARK, u, m., z Franc., park artyleryczny, tabor, obóz    feit ; Boh. prk ; (Rag. parc, praż « kozieł). Samca par-

artyleryczny, czy pod fortecą, czy w polu postawiony.    kotem śmierdzącego zony; olentis uxores mariti. Hor. i,

Jak. Art. 3, 320. ber Slrtitterie ^arf.    92. Min. Parkot smrodliwy wielbłądów. Krom. 566,

2.    PARK, u, m., a) parch, parszywość^, bte SRdttbe,    ber    PARKOTNY, a, e, parkotem śmierdzący, virosus. Macz.

©rtnb. W włosach parch się mnoży. Sleszk. Ped. 80.— parchotrętny, botfettfenb, nńe eilt fttttfenb.

b) Park, parkot, parch, smród jak od kozła, ber 00(13« PARLAMENT, u, m, dawniej we Francyi, teraz jeszcze gefłanf. Człowiek parkiem śmierdzący. Sienn. 380.    —    w Anglii, zgromadzenie stanów na obradę; Vind. par-

Bot. Ziele kozorożnik, kozim parkiem zwać można    od    lament, fvitnfhe, (cf. świetnica); ba3 parlament. PAR-

przykrego zapachu. Syr. 1345. Sochom.    LAMENTOWY, a, e, $arlament3 «. ‘PARLOWAĆ cz. cont.,

1. PARKA, PAREGZKA, ob. Para. — 2. PARKA, ob. Le-    gadać imponując, z Franc, parler, cf. szprachać ; n. p

mieszka, potrawa. Wol.    Z akcentem parlowanie. Mon. 70, 162.

wena.

3.    PARKA, i, i., Mytholog. bie $(irce ; (Boh. Sudićka, (cf. PARL1ST, ziele, ob. Podkolan. 4. PARMA ryba, ob. Bar-sędzina); Carn. Kręsniza, Rojnèze, Sodice, Shivize).

szech. Dykc. Geogr. 2, 263. bie ©tabt partita. PARME-ZAN, PARMAZAN, u, m, ser Parmezański, imię ma od miasta Parmy, ale robią go w Medyolańskim koło Lody, ^armefaufäfe. Wiel. Kuch. 420; Vind. parmesanski fir; Ecl. napMe3aKB. Od parmezanu niech płacą groszy 12; bo większa gomołka za grosz, niż parmezanu za 12. Lek. C 2 b. Sery Parmezańskie robią z mleka oślicy.

Parki, trzy siostry piekielne, przędzą życia ludzkiego 2. PARMA, y, z’., stolica księstwa Parmeńskiego we Wło-szafujące. Hor. 1, 287. (Klotho, Lachesis, Atropos.). Złe Parki osnowę życia przecinają. Zab. 10, 190. Pod równym prawem Parki złośliwej, Lew srogi, jak i zając bojaźliwy. Zab. 14. (cf. Arab. pharaka ; Herb. et Chald. barak« próć, parać, rozparać).

PARKAGZ, a, m., kozieł stary parchotrętny ; Vind. fmerdliu kosel, ofzan kosel ; Rag. parc, praż; dît ftinfcttbcr Sotf, dît alter 33otf. Nie wezmę z chlewów twoich parkaczów. Kluk. Zw. 1, 190.

Budn. Ps. 50, 9. Budn. Ezech. 34, 4 7.    PARNASS, u, m., sławna Apollinowi i Muzom święta gó-

PARKAN, u, m. ; {Boh. perkan pomoerium; Boh. et Slov.    ra w Grecyi abo w dzisiejszej Turcyi Europejskiej, dzi—

prkno, prkÿnko « deska); ogrodzenie mocnemi dylami,    siaj Likaoura zwana. Dykc. Geogr. 2, 264. ber ^arttaffuS.

płot dylowany; Sorab. 2. barchan ; Carn. pianka; ber    Bach jak podsunie w głowę dziwy troje, Za nic są mą-

^lanfettjamt, bte ^lattfe. Wjeżdżamy już we wrota, spój-    dre Parnassu dziewoje. Zabi 9, 36. Zab. PARNASKI,

rżała z karety: A pfe Mospanie, parkan! czemu nie    a, ie, n. p. Parnaskie dziewki, siostry « Muzy. Par-

sztakiety? Kras. Sat. 78. Miasto obwarowane murem    naskie ukochane prześliczne dziewoje, Co słodkie z Hi-

abo parkanem. Gorn. Wl T. Część parkanu między pa-    pokreny przecedzacie zdroje. Zab. 10, 97.

lem a palem, przęsło Ross. npHCio. Bili na około PARNA W, u, m., PARNAWA, y, i., mocne miasto w In-obozu parkan z drzew na ostrze zaciosanych. Nar. Hst. flanciech nad rzeką Parnawą. Dykc. Geogr. 2, 264. @tabt. 3, 149. (t. j. palisady). W łykach ciężkich i parkanach unb glujS irt Steflanb.

jęczy. Suszyć. Pieśń. G 3. (w niewoli, w więzieniu).— PARNOŚĆ, ści, z., PAR, u, m. ; Boh. parno, parnost; §• Nie jeden instygator w Lublinie przez dziesiąte par-    skwara, skwarność, upał doskwierający, jaki przed de-

kany uciekał. Teal. 32. b, 103. über $e(in 3äuttc. PAR-    szczem bywa; bte ©circule, fdjnntle $i£e, calor humidus ;

KANIG act. niedok., oparkanić dok., parkanem obwodzić ,    Cn. Th. ; Vind. spariza , (parnost, sparjenje « nabrzmia-

ogradzać, mit ^Mattfeit etitjćtittteit. Parkanić sady tarcicami    łość) ; Carn. sapârza, (parnost, parûst vaporatio , aestus)\

wielkiego wymaga kosztu. Świtk. Bud. 427. — Pig.    Croat. pripèk, (cf. piecze słońce, przypieka, spiek);

Ogród ten parkanił cedr rosły z cyprysem krzewistym,    Ross. neiCB, 3iioh (ob. Znój), cKBapa; Eccl. ncKi, map*,

I palma rozłożysta z swym liściem cienistym. Mm. Ryt.    ^hoh , ropauecTB. {Ross. napunitt, naptumeKS *parnik * in-

3,24. — §. Wielka przegroda parkani umarłych od ży-    spekt ; Carn. parna« strych na siano). Drżenie serca z

jących. Min. Ryt. 1, 296. przegradza, dzieli, oddziela;    melankolicznych parności. Syr. 504. Hipp. 23. PARNY,

a, e, PARNO adverb.\ (Boh. parny, parne, oparowy; Sorab. 1. parne; Vind. sparliu, spariozhen ; Ross. napHUä (distng. napHUH parzysty), mapniil, 3Ho8huä, SHoeirB, (yrapHHH pełen swądu) ; Eccl. napHuß, napHTejtHuS, le-TaiejbHbiö « lotny) ; skwarny, duszno gorący, fdjroül. Parne powietrze. Furm. E 2. Parnemi spocon żniwy. Brud. Ost. C 3. Roboczy kmiotek dnia parnego nędzę nocnym słodzi odpoczynkiem. Pociej. 304. Upał Lwa skwarnego

trennt, fdjuctbet ab, tljetlt ab. PARKANO WY, a, e, od parkanu, ^laitîett «. Słupy parkano we. Świtk. Bud. 134.

PARKANY, ów plur., Barakan miasto Węgierskie, gdzie Jan Sobieski wielką klęskę od Turków poniósł. Dykc.

Geogr. 2, 264, [parfait 2], ‘eine ©tabt in Ungarn.

PARKIET, u, m., z Franc., posadzka do woskowania, etn farfetboben; Vind. podniza.

PARKOCIĆ się recipr., niedok., oparkocić się dok., koźlić

25. Daj mi parol, iż nic o tym nie wspomnisz przed nią. Zab. 5, 147. Upewnia go, daje parol kawalerski, eê tft petite    Boh, Kom. 4, 119. Zabito głupiego wilka, co na psi parol

srogi, Toż Syryusz parny. Mon. 76, 6. Śpieszy kupiec do Libyi parnej Dla kupi marnej. Klon. . C 1 b. Parna Kalabrya. Hor. 1, 141. Parno fdjtüüÿl * pre.

PAROBEK , bka, m.

się spuścił. Jabł. Ez. 87. PAROLIK # a, m., zakład, bie PAROBCZAK, a, m., zgrubiałe ; a)    SGBettC. Może parolik który przegrałeś. Teat. 15, 21. PA-

stróż domowy, ber $ned)t, $au3fned)t, ©taHfnedjt; (Garn.    ROLISTA, y, m., dotrzymujący słowna, danego parolu

hlapz, (ob. Chłopiec; hlapzhuvanje servilus)\ Vind. hla-    dopełniający, ber fein 28ort tyalt. Jakom poczciwy, jakom

pez, hlapshizh; (blapzhnia, hlapzhnost » niewola) ; Sorab.    parolista. Teat. 45. c, 149. Wyb.

i. wotrocżk, ob. Otrok). Czeladź domowa po dworach PARONOMAZYA, z Greek. fig. rhetor.; Slov. menowatelka. do rzemiosł zdatna, parobcy; imię wyjęte z Śłowiańskie- PARÓW, owu, m., [cerk. nt-poicL. Cod. Supr. 262 — 2] go rab, niewolnik. Nar. Hst. 6, 350. (Croat. rob manci-    dół wybity od wody, rów nieforemny. X. Kam. ; eine SRe*

pium\ Ross. paófc, ob. ‘Rob, robota; Boh. poroba, pod-    gengrubc, ein ©raben; (ob. Parowisty). Niedostępne wer-

danost niewolstwo ; Sorab. 1. parob wyrzut, brak). Pa-    teby, gdzie w ciemnym parowie, Jest wycieczka bezpie-

robek ma być troskliwy koło bydła osobliwie roboczego,    czna. Bardz. Luk. 57. Błędne ow'ce powszechną wzgar-

około pługa, sochy, cepów; koszenia i różnego wożę-    dziwszy owczarnią, w parowach błędów marnie parszy-

nia ma być wiadomy. Kluk. Rośl. 3, 111. Panowie le-    wieją. Psalmod. 19. (distng. Ross. naposoe noae ugór, na-

dwie nie płakali, żeśmy im takich parobczaków pood-    poBMÎî inspektowy, ob. Para, parowa),

mawiali; ale coż? nam żołnierzy trzeba. Teat. 15, 44.    1. PAROWAĆ, ał, uje, intr. niedok., wypuszczać z siebie

Zab. 5, 327. Koss. Pam. 83, 2,78. Parobczak czerstwy,    parę, transpirować; Vind. sparjati, hlapiti, poparjati, po-

zdolny do wszelkiej pracy, zdrowy. Siru. Qu. 315. Wy-    hlapiti, tranfptrtren. Człowiek spokojnie siedzący w pobierz między poddanemi swemi parobczaków dwóch pię-    miernie ciepłym miejscu, paruje niewidomie. Krup. 5,

żący Ross. yyaiaKB. — Rozumiesz, że z parobkiem masz do czynienia? Teat. 21. c, 37. (z chłopem, stangretem; cf. pachołek). — b) Parobek, błona płuca przegradzająca. Krup. 2, 257, ba3 £dut$en, baê bie Sungen non ein* anber trennt. PAROBCZY, a, e, od parobka, §au3fne$t3 *,

tnastoletnich. Torz. Szk. 102. Parobek w karczmie słu-    106. r Parowanie , gdy ciało płynne zamienia się w lo

getttb snrntfbrncfen ; (z Franc, parer). Po tysiąc razy parowani do wałów. Tward. Wł. 84. Parował Turków’ z placu , jako bydło. Jabł. Buk. A 2 b. Tedy rycerski stan PAROBOK, PAROBOCZNY, ob. Równobok.    w Sabynią srogą, Z senatem oraz parują jak bydło. Chrośc.

PAROCH, a, m., z Greckołac., duchowny nad parafią prze-    Luk. 227. Chan jeńców naszych jak bydło parował,

łożony, ber Pfarrer, ber ^aro^nê; (ob. Fararz); (Slav. pa-    Tward. W. D. 62. Wielką w nich klęskę uczynił i aż

rok, xüpnik; (cf. żupnik); Bosn. parokian, parok, du-    w pół taboru parując ich przypadnie. Tward. W. D. 22.

hovnik ; Rag. xüpnik, duhovgnâk). Każdy paroch, pre-    Mieczem i ogniem ich parował. Bardz. Trag. 254.

bendarz, altarzysta niech uczy czytać dzieci chłopskich. 3. PAROWAĆ, ob. Parzyć.

Przestr. 329. PAROCHIA, ob. Parafia.

PAROKONNY, a, e, — o adverb. na parę koni, parą końmi , petyfpctnntg. Wózkiem parokonnym jechał. Teat. 26,

78. W wazkach parokonnych i mierzyny są paradne. 1. PARSK, a, w., Doliarium, piwnica, parsk, w którym Kluk. Ziu. 1, 186. W parokonnych powoziech lecą wśrzód    w zimie chowają rzepę, ukopawszy dół w ziemi. Mącz.t

eine ©rube in ber (Erbe, grüßte onfiubetna^ren. PARSZCZEK, szczka, m., dem., dołek. Mącz., cf. podrum.

2. PARSK, u, w., §. 1) parskanie; Dal. prasskanye ; strepi-tus, (ob. Prask), wydanie odgłosu, jakby żelaza rozpalonego w wodzie świercząeego, Slraufen, ©cfjnauben. Dumne rumaków stąpania, rzezkie ich parski i rżania. Staś. Num. 1, 75. Parsk, parskanie śmiechem. Cn. Th. baê Soêplat* Sen beö lauten 8ad?en§, prajfelnbeê Sachen. — g. 2) Parsk, par, duszna parność, duszność z gorąca lub z ucisku; 6dmut!)le, ©ngigfett, Śeengttyeit, Seflommen^eit. Przed parskiem się ukrywała, ab aestu. Zebr. Ow. 348. Siostry w parsku za strzechami dyszą; fumida latitant per tecta sorores. ib. Lato przywraca ciepło, trzeba parsk i znój wytrzymywać. Pilch. Sen. list. 3, 578. W tym parsku i niewygodach, poczęły się między dworzany wkradać cho-

tne. Śniad. Chem. 52. Woda destylowana zawiera się mocno w flasze, aby nie parowała. Krup. 5, 25. Przez parowanie subtelne części ostre z ciała wychodzą, ib. 5, 43. Wszelka woda parę z siebie wydaje. Hub. Wst. 98. Morze znacznie paruje. Kluk. Kop. 1,106, ob. Wyparować. $ned)t3 *. Sorab. 1. wotrocżazy ; Garn. hlapzov; Ross. 2. PAROWAĆ n. p. nieprzyjaciela » odpędzić, odgromić, bett uyMaKOBB. Przy izdebce parobczćj jest stajnia^ dla koni, żeby parobek tuż zawsze był przy koniach. Switk. Bud.

446.

PAROWISTY, a, e, rowówi dołów pełny; uoE JRegengrnben, Doli ©raben. Jest droga parowista od Argów’ idąca. Bardz. Trag. 170.

gęstej chmury piasku, na te miejsca pustoty. N. Pam. 3, 307. Ow poszóstny panicz przyszedł do parokonnego szlachcica. Mon. 72, 779.

PAROKRAG, egu , m., atmosphaera , ber Sunfifretë. Każda planeta opasana podobnym ciałem do słonecznego paro-kręgu. Staś. Buff. 76. cf. powietrzokrąg.

PARÖKSYZM , u, w., silenie się choroby. Cn. Th. popad, popadnienie, ber ^arortêmnê. Trzy stajania febry, lub cały czas zimna, gorączki i potów, zowiemy paroksyzmem febry. Krup. 5, 530. Miłość jest na kształt paroksyzmu, który gdy minie, wszystko ustaje. Weg. Marm. 1 , 132.

PAROL, u, w., z Franc., a) żołnierski parol. Jak. Art. 3, 307, ob. Hasło, bte parole, bie Cofung. — b) Słowo dane, parole d’honneur, gegeben^ ©tjremnort, Sśerfprecfjen auf ©l)re. Top parol, jutro na obiad czekam. Teat. 30. c,

Słownik Lindego wy i. 2. Tom IV.

roby. Boh. Ossol. 1, 421. — 3. Parsk, conłemn. parskot. katar, ryma, ber ©djnupfen. Panu ryma, pani sapka, a czeladzi parskot. Rys. Ad. 53. (Parsk. Tr., zołzy końskie bte Prüfen, bje Âeÿlfuty bep ben Çferbeit). — 4. bor Parsk kozi, ob. Kozi parsk. PARSKNĄĆ, PARSNĄĆ,

napuiHBOCTt. Parszywosć końską jak leczyć. Syr. 935. PARSZYWY, a, e, — ie adverb., parchaty, parchowaty, parch mający; rdubig, grinbtg, îrâ^ig ; Boh. praśiwy-; Vind. garjan , krastan , krastou, Irabliu , skrumbast, krastovi-ten, harjast, grintou ; Bosn. gubbavi ; Slav. chellàv; Ross. napuiHBUH, nie.iy4HnBM, KopociaBUH , OKopocrfc-juh ; Eccl. KpacTOBMH, KpacTaK’L , napuiHBUH, onapuiH-îib.iLiii. Jedna owca parszywa, wszystkie stado zaraża. Cn. Ad. 509 ; Slov. gedna prasiwa owca celé stâdo nakaz!; Ross. 04Ha napniHBaa OBpa Bce CTa40 iiapaera. Owcę parszywą odłącz od stada, Bo wnet we wszystkich taż będzie wada. Cn. Ad. 802. Występny ma być od ludu odłączon, jako parszywa owca. Sax. Porz. 59. Tak się w niej kocha, jak w parszywej świni. Czach. Tr. L 4. (przysłowie gburskie ; cf. chroni się go jak węża, jak psa wściekłego). — §. Żaba parszywa. Haur. Sk. 440. (parchata , parchowata * ropucha), bte dritte. Żaba niema abo parszywa abo ziemna. Syr. 430. — Transi. Sława za pieniądze zawsze jest parszywa. Rej. Wiz. 123. (nie-gruntowna, nieprawdziwa). Interes parszywy, świerzbiący » kłótliwy, jątrzliwy, eine Ijatfltge ©adje, (Ober b.). Urm. Parszywe to być bardzo daje się widzieć. Obr. 15.

tan.

PARZCHNĄĆ, f. parsknie intr. jedntl., Parskać, *Par-szczać niedok.; (cf. $orfdj. 21 big.; cf. prask, cf. prysnąć, pryskać; Sorab. 1. proskam crepo; Rag. praskali crepi-tare, pàrsnuti saltar fuori eon impeto, d‘un liquor al~ quando denso ; Rag. parhnuti, farhnuti, parhnijvam, far-hnijvam strepere volatu) ; Croat. ferczati ; Ross. <t>BipKHyTŁ,

«tHpKaTB, (nopcHyTB, nopcnaiB pewnym okrzykiem psy poszczuwając pobudzić ; Vind. fe perskati * jurnym być , pobiegać się, o kozłach; Carn. perskam ked kosa spurcito, caprarum more)\ braufett, fdptauben. Parska, sapa, skwierczy żelazo rozpalone, stridet. Cn. Th. prafteht, jtfdjen, roie gïü^enbeê (gifen im falten SBaffer. Warząc olejki, chesz-li wiedzieć, jeśli dosyć mają, wrzuć nieco na ogień, a gdy nie będzie parskać, znać, że już dosyć ma. Sienn. 559.

Parsknęła świeca, prztyknęła. Wiod.- (Vind. perskati pryskać). W ranie krew' zaskwarzona straszliwie par-szczała ; terribilem stridore sonum dedit. Zebr. Ow. 302.

— Wrzuca łeb w górę rumak, rozdziera parskające no- PART, u, m, płótnisko grube konopne, pakłak, suknisko ; zdrze. Staś Rum. 1,88. fcfynaubenbe 9łafenI0d)er; Boh. frkati.    grobe $anfleimt)anb, ^atfleintoanb, grobel Żuty, grober 3eug.

Wielbłądzi parzkali. Banial. 1 2. Nosorożec parzkał. ib.    (Carn. hodnik, part, pert « chusta lniana, prześcieradło;

/ 2 b. — Cum Accus. Bestye parę ognistą parzkające.    pertenina, pertnina, partnina * chusty lniane; Vind. pert,

W. Sap. 11, 19. — Gum. Instr. Szaweł parskając gro-    platnu » płótno, chusta; pert, mifni pert, pertizh » obrus;

źbami i morderstwy przeciw chrześcianom. W. Ad. 9,1,    Rag. parteniza lintearium ; (Croat. parta corona virgi-

er fdjmmbte oon.... — Parsnie z śmiechu. Zab. 14,394.    nea)\ Ross. nopTHHiwa grube płótno, z którego chło-

110.

Wszyscy parzchną śmiechem. Baz. Hst. 44. Pot. Jow.    pskie portki bywają, nopTaiwa płótnisko do obwijania

Na to parzchła ze śmiechu. Ossol. Str. 3. Par-    nóg zamiast pończoch, nopTKH gatki, adj. nopTOiiiHOH ;

sknął od śmiechu głośno. Mon. 74, 541; Vind. herfa,    nopTiioS krawiec; (séd cf. próć, porze), nopTOMoii pracz,

kaker konj, ttt lauteê prafîelttbeS 8ad)en loêbredjen. Niezna-    nopTOMoa praczka, nopmaa, nopTHHxa szwaczka; nop-

czne pod pretekstem kichnienia parszchnienie w chustkę.    Titme ile materyi do sukni potrzeba, garnitur; napycmta.

Mon. 67, 587. (cf. chychot). Parskać, nagle i mocno    napycHHica płótno żaglowe, napycB, napycoKB żagiel ; cf.

kichać, laut niefert, (Sorab. 1. porskacż kichać). Dymy    Ross. napaa złotogłów, srebrogłów; Eccl. nopmme pan-

w mózgu kichania abo parskania czynią. Sak. Probl. 56.    nuś, nopmo, nopTBi, nopTKH traccae, nopTHBiH MacTepŁ

Tu wszyscy do czasu siedziemy, jako w jakim dymie    krawiec).—Jam w ich zły czas w parcie chodził, I poszcząc,

parskając. Weresz. Reg. 136.    Pana o ich zdrowie prosił. J. Kchan. Ps. 47. (grubą

PARSZYWIEC, iał, ieje neulr. niedok., sparszywieć, spar-    odziałem włosiennicą ciało. Karp. 5,91); ein grobeê £ratt*

szeć, oparszywieć dok., parchu dostać, parszywym się    erfletb, Ctn ©aftc^embe, ein £aarljembe. Zrzucił z siebie

stawać, rchtbtg merbett; Boh. praśiweti, (upraśiti scabie    koronę, obłokłszy part gruby na się. Groch. W. 204.

inficerc)] Ross. KopocrfeTB, OKopocrłiTB, me^y4HBtTB,    Najady z Dryadami chodziły porobię W parcie, włos

0inejy4HB’bTB , napiuHBiTB, onapimiBiTB. Owce tu mar-    rozczochrany puściwszy po sobie. Zebr. Ow. 269. Obleczcie

nie parszywieją. Psalmod. 19. Taki pies sparszeje, a po    się w part na swmj żal surowy, ib. 5, 26; Ross. Bepe-

tym się wściecze. Bielaw. Myśl. B 3 b. Miejsce sparszy-    mme, Bpemme.

wiałe. Radź. Levit. 15, 53. Gdyby koń sparszywiał. Syr.    Pochodź, parciany, parcianka, parcinka, portki i t. d.

547. Pies, kiedy się starzeje Zawzdy się w ogon gry- PARTAĆ cz. contin.. u prządek, zakręcać wrzecionem. Mazie , zawzdy sparszywieje. Rej. Wiz. 29. Często się to gier. Mskr. bte ©ptfle tm ©ptnnen breljen. dzieje, iż wszystka trzoda parszywieje Od jednego by- PARTACTWO, a, »., niedoskonała robota; Boh. prtacstwj ; dlęcia. Eraz. Ob. h PARSZYWIEC, wca, m., parchaty,    Ross. bananie, Fponaitie; ^fufdjerety, ©ubelet), fd)led)te

parchowaty; ein ©rtttbtger, ein laubiger, ein ^rä^tger;    bett. W wszelkich rzemiosłach wiele się znajduje par-

(Boh. praśiwec ; Ross. iuexy4HKB ; Bosn. gubbavaç, grin-    tactwa. Haur. Sk. 161. Partactwo w "naukach. Glicz.

tavaç). Parszywca zadzierży kapłan w zamknieniu przez    Wych. N 3. PARTACZ, a, m., a) łatacz, wiotesznik

7 dni. Radź. Levit. 13, 33. PARSZYWOSĆ, ści , z.,    Boëmis. Cn. Th. starych rzeczy poprawiacz. Dudz. 21,

parch, bte 3Mube, ber ©rtnb, bte ^rdjje; Boh. praśiwost,    ein siltjliffer; Boh. prtâk s ©djulijflicfer ; Carn. frętar; Vind.

praśiwina ; Vind. krastavina , harjavina, frablivost; Ross.    vretazh, fvratuvauz, fretavez, fretar, fvratievar , famo-

ie adverb., prywatny, niepubliczny; Ross.

vuk, fvratauz, kasiuz ; Sorab. 1. pwatar, cżapornik, fpa-rak, fparacz; (Ross. nopTHTfc, nopqy psuć). Którzy sobie na rzemieśle tęsknią, z którego gdy wystaną, dlatego iż go trochę byli zakusili, będą też partolić, od czego zowiemy je partaczami. Glicz. Wych. N 2 b. Szewc, który tylko łatał boty stare, partacz. Jabl Ez. 177. — b) Niecechowy, etn Unjunfttger, ein Sö^afe, ein (Störer, Ctn spfufdjer. Czy to partacz, czy cechowy ? Rzecz. ZI. C. — c) Niedoskonały w czymkolwiek. Dudz. 21. etn ©tunt» per, ^fufdjer, ettt ©ubler. Będzie krawiec nad krawca, będzie tkacz nad tkacza; Nie byłoby dobrego, nie by-wszy partacza. Pot. Jow. 251. Jeśli mistrzowie starych wieków drwili, Cożby dzisiejsi partacze robili? Pot. Syl. 404. Doktor partacz. Pot. Arg. 478. Jeszcze partacz, który groszów nie zarobił. Jak. Gr. i 2 i. — W rodź. ieńsk. Partaczka ; Boh. prtaćka. PARTACKI, a, ie , od partacza, ^fufdjer * ; Garn. frętarskó. Partacka złatana suknia Ross. CKOpnbmr&. Partacko zrobiony, n. p. frak ; Ross. aaariOBaTbm. PARTACZYĆ, ob. Partolić. PARTANI-NA, PARTALINA, y, z, a) łatanina, starzyzny poprawianie, łatanie, 5IUfltcfereS). Partalina, robota licha, słaba, ze starego przerobiona, lub jakotako stawiona, n. p. Trafiła mi się do roboty partalina. Magier. Mskr., (ob. Łatanina). Partaniną się bawić, veteramentarii sutoris ar-tem exercere. Cn. Th., (cf. partolić). — b) Partanina, partactwo, niedoskonała robota; ©nbleret), ^fu|d)ere>), ©tümperep.

PARTEKA, PARTECZKA, ob. Partyka.

PARTES, u,, m., PARTESY plur., PARTESKI dem., papiery muzyczne. Dudz. 50; noty muzyczne, partytura, 2)îu» ftfnoten, üJîoten, 9?otenlmd), Partitur; Ross. napiecz; Eccl. napiecHoe nime, napiecz, hothog nime ct> BUX04KaMH h 3HaKaiwn oTb ycTaBiumta pyKoro hhhhmhmh. PacKO,iL-HHKii cero ntnia He juoóhtl; z Łac. partes, nacim, hko nab MHorHXb qacTeS cocToamee. Uważano na to, aby był z partesu dobrym na jakimkolwiek instrumencie mu-

. zykiem. Haur. Sk. 266. Zamiast kaftana włożył parteski. Alb. na Woj. 21. — §. Stąpa z partesów na kształt karmnego prałata. Zab. 13, 276. Treb. jak z partytury, z rejestru, poważnie; nad) 9îoten, nad) bem $act tritt er graöitattfd) einher. Stapa jako z partesów, jak z trójnoga gada. Nar. Dz. 3, 115. PARTESOWY, PARTESNY ; Eccl. napiecHMH.

PARTOLIĆ, ił, i, act. niedok.) a) partaczyć, partaniną czyli łataniną się bawić. Cn. Th., bcn 211tflt(fer tttad)CU, flitfett ; Boh. prtaćjm , zprtacjm; Carn. fretârem ; Vind. vratati, kasiti, fvratuvati, fretati; Ross. JHiiHyTŁ, atman., Kpo-naTb, Kponaio, cKponarb, CKponuBaTb, KOBbipHyrb, ko-BupHTb, noKponaib, Baxatm., CBaxMTb ; (ncnopniTb psuć). Którzy sobie na rzemieśle tęsknią, z którego gdy wystaną, dlatego iż go trochę byli zakusili, będą też partolić, od czego zowiemy je partaczami. Glicz. Wych. N 2 b. — b) Partaczem być, niedoskonale co robić; fabeln, pfu[d)en. Co żywo wierszyki partoli. Zmor. Siei. 211.

PARTYA, yi, z., z Franc., bie partie; Vind. partia, stran, diel; Sorab. 2. parthija; Ross. qacn>, napm. Wina kilka partyj z Węgier przyszło. Teat. 6. b, 79. t. j. kilka ładunków, einige Sabungcn SSBein. We grze partya, gra cała, bie partie in einem ©piele. Musiałem z nim grać w billard ; ale żadnej partyi wygrać nie mogłem. Teat. 13, 11. Dokończmy tę partya w warcaby, którąśmy wczoraj zapo-częli. ib. 23, 16. Po kilku partyach gry, wieczerza lepiej smakuje i bardziej zasila. N. Pam. H, 194. — Partya do gry * osoba z którą się gra, bie partie, mit ber matt fptelt. Miewać partye do gry. Xiądz. 25. — Partya do żenienia się, eine ^eirat^partie. Masz partya, jeżeli się chcesz ożenić. Teat. 52. c, 24. On ma partyą na Rusi, po której 100000 weźmie, ib. 29. c, 20. Partya zdarza mi się cudna. Zab. 11, 510. Kniaź. —§. Partya, fakcya, strona ; ^art^et), faction. Na Szwredzka sie przekinał partyą. Tr. PARTYKA, PARTEKA, i, z., PARTYCZKA, PARTECZKA, PARTYKUŁKA, i, z., dem., sztuka, część, n. p. chleba, jadła; eilt ^artifel, ein ©tuet Srot, ftletfdj ÎC., eine portion. Na żebraninie dla chleba partyki błąkał się w obcych kątach. Blaz. Tłum. B b. Szedł od domu do domu żebrząc partyczki chleba. Wys. Aloj. 30. Nę-dzniczek nie może się docisnąć, aby sobie dostał parteki chleba ku żywności swojej. Rej. Post. K k 1. Tę parte-czkę , której im bóg udzielił, radzibyście im wydarli, ib. H h 6. Lepsza jest parteka sucha z pokojem, niźli dom pełny bydląt pobitych z poswarkiem. Radź. Prov. 17, 1. Partykę abo kęs z gardła wedrzeć, bolum e faucibus eri-pere. Macz. Kwoli nędznej partece swojej, słowo boże wykręca. Rej. Ap. 67. (propter esum). Łyżeczki subtelne do kielicha, by tylko mogła się na niej zmieścić party-kułka Sakramentu ś. Sak. Persp. 22. PARTYKULARNY, a, e,

napTiiKyaapHHH, onpintHOH, nacTHUit, particulair, prinat. Kiedy przypuszczamy partykularne sprawy do obrad publicznych , podajemy w niebezpieczeństwo nasze rady. Leszcz. Gł. 76. W tobie obyczaje partykularnej osoby widzimy. Zab. 7, 271. Pomiestnój, t. j. partykularnej cerkwi opieka. Smotr. Lam. 179. fniegłównój). PARTY-KULARZ, a, m., a) miejsce lub życie partykularne, prywatne, (oppos. wielki świat, publika); ^rmatmolmnng, ^rt» patle&en. Jeźli u nas na partykularzu tak wiele nasłuchać się można, coż dopiero na tak wielkiej publice? Mon. 71, 704; (cf. w kącie, na boku, w zakącie, w zaciszu, na ustroniu). Jestem wróżkiem ; co potrzebne po partyku-larzaeh ; bo tam łatwo jeszcze można prostaków oszukać. Teat. 17. b, 25. — b) Mały wiejski klasztor, etn flehtet Sorfflofter. Tr. — c) Partykularz, prywat, człowiek prywatnie żyjący, etn f ripatmann. Tr. ; Ross. onpHHHHKt. PARTYTURA, y, i., partesy, noty muzyczne na cztery głosy, bie fartitur. Lutnie skupił, nie znając żadnej partytury. Hor. Sat. 189.—g. Hiszpan ponury Powoli stąpa, stawia krok jak z partytury. Min. Ryt. 4, 263; jak z partesów, jak z rejestru, podług taktu, nad) ber ütabu* latur, nad) bem £act, gramtattfd). Storzypięta, krok jak z partytury wytwornie stawiający. Mon. 75, 591.

PARTYZANA, y, z., gatunek halabarty; Ital. partigiana; Gall. pertuisane; bte ^artifane. Stały gwardye złocistemi partyzany drzewa osadzone trzymając. Pot. Arg. 48. (grotami).

a,

n.,

ob.

52

PARTYZANT-PARZYĆ.

PARZYĆ.

PARTYZANT, ob. Stronnik.

‘PARU * parą, ob. Para.

’PARUCH , a , m., [porówn. czesk. raucho vestis, amiełus ; Ross. pyxjHÆ'L 2]; n. p. Namioty topią, chomąta, paru-chy, Dla przejścia przez nie w tamtą stronę rzeki. Biaiob. Odm. 47. Świetne z siebie ubiory Progne zdejmuje, pa-ruchy przyobłoczy, atras vestes. Zebr. Ów. 155. (cf. Ross. napyCHoe üoæotho żaglowe płótno, ob. Part). 'PARUSKO, n. p. Sieść im każe staruszek, ławkę przystawiwszy, A tę^aruskiem sprzętna Baucis przyrzuciła; tex-tum rude. Zebr. Ow. 208. szmatą.

PARUJĘ ob. Parować.

PARYŻ, a, m., stolica całej Francyi. Wyrw. Geogr. 301, bie (Stabt *part$; Boh. Pariź ; Ross. IlapiiarL. W Paryżu rzeka mleczna, brzegi jaglane, a wół pieczony nad nią, i nóż w nim. Rys. Ad. 71 ; (cf. Slov. I we Widni luda bidm, cf. Wiedeń). Kto z przyrodzenia głupi, i w Paryżu sobie rozumu nie kupi. ib. 22. Poślesz-li do Paryża osiełka głupiego, Jeśli tu był osłem, tam nie będzie koń z niego. ib. PARYZKI, a, ie, z Paryża, ^arłftfd), tarifer » ; Roh. Parjżsky. (Boh. paryska » gatunek gruszki podługowatej czerwonej). PARYZANIN, a, m., ber Ça-rtfer ; Ross. ITapumeHiiH^. PARYŻANKA, i, z., bte ^art* fermu; Ross. IïapmKeHKa. Paryżanki o modach sądzą. N. Pam. 11, 168.

PARZA, y, z., ospa dla psów, osypka; bte @d)Iampe, ba3 @cfd)lampe fur bte $unbe, ^uubefutter; Vind. met, poli— janje; Ross. saMhcb, Mbc/mta, aaßapua; (onapa mąka drożdżami zaczyniona do pieczenia chleba). Postawił psom garniec z parzą. Falib. G 3. Bestyom przyzwoita rzecz jest przy parzy z sobą się wadzić i kąsać. Star. Ref. 79. (przy jedle, beritt Treffen). — Transi, fig. Mieczysław Kujawskie i Mazowieckie krainy pobrał, w ten czas, gdy się Leszkowi panowie sami z sobą około tej parzy, jako to więc bywa , zgodzić nie mogli. Biel. 110. (ob. Parznia).

PARZCHNAĆ, PARZKNĄG, ob. Parsknąć. PARZĘ,

Parzyć.

PARZNIA, i, z., naczynie od parzy, w którym psom jeść dają; Croat. parenicza, baS ©efjtrr jutu #unbegefd)lampe. Dla psów dobrze jest koryto mieć ciosowe a przynajmniej parznia. Ostror. Myśl. 19. Zatarłszy tłucz, umuskać parznia i nakryć, ib. 16. (Boh. parna » ©cfiwetjjbab, balneum sudatorium).

*PARZNIĆ, [act. dok., Parznąć jedntl., Parzniać czestl., trefić, zanieczyszczać; befubeln; karp. porznuty 2]; n. p. Mięsa świeżego, abv muchy w lecie nie parzniały. Haur.

Sk. 343.

1. PARZYĆ, ył, y, act. niedok., sparzyć, uparzyć, dok.; Boh. parjti ; Garn. pareti, parel, parem, (cf. parjenk, parnek » piernik) ; Sorab. 2. parisch ; Vind. pariti, popa-riti, obariti, spariti, vlashiti, ohlapiti, pohlapiti; Croat. 2. parim ; Rag. parxiti, poparxiti, sparxiti, spraxiti, spariti; Bosn. parriti, zaparriti calefacere, siccare; sparsgiti, sprri-sgiti, fusparitise, zaparitise calefiere; Ross. napmb, yna-pHTb , j^napiiBaTL, (napiutbmiiKb łaziebnik; napmb, B03-napHTb unosić się na powietrzu; Eccl. infuuii, napio, •lertTb lecieć); a) parzyć, palić, gorącem dokuczać; Brett*

neu, brennenbe ©mpftubung uerurfacfien. Parzy ogień, żelazo, mróz, bicz. Cn. Th. Gorące nader słońca uparze-nie. Fur. Uw. G 2. Kiedy Mahomet nastawa!, Tedy ogień parzący z nieba jawnie pada!. Podw. Wróż. 43. Niepodobna w pośrzodku ognia nie być parzonym. Przestr. 60. Na to kowal chowa kleszcze, żeby rąk nie sparzył. Xiądz.

237. (aby go nie ugarzało. Rys. Ad.). Pokrzywa, gorczyca parzy. Cn. Th. bie 3?effel brennt, ber éenf brennt. Parząca pokrzywa. Kulig. 149. By pokrzywę nabardziéj kropił i żegnał, tedy jednak każda parzy. Rej. Post. F f f 1. Łodyga parząca, urens, ma na sobie parzące włosy. Jundz. 2, 15. — Fig. Ambicya serce Kleopatry parzy. Bardz. Luk. 2, 19. Miłość mu serce parzy. Bardz. Trag. 560. (żarzy). Miłość jest, która myślą rządzi, serce parzy. Bardz. Trag. 560. Parzę się czym » parzy mię co, ogień, mróz, bicz. Cn. Th. td) brenne mtdj, td) »erbrenne nud) mit ctroaê, eê brennt ntid). Parzę się jedząc, ib. Synek w beki, matka skacze jak sparzona. Jabł. Ez. 17. Skoczy ona z krzesła, jakoby ją sparzył. Pot. Arg. 212. Poźno sparzywszy się dmuchać. Pot. Arg. 753. Sparzywszy się ukropem, zimnej nie dowierza wodzie. Nar. Chodk. 2, 66. Kto się na mleku sparzy, ten na wodę dmucha. Rys. Ad. 21. Kto się na gorącym sparzy, i na zimne dmucha. Fredr. Ad. 53. Cn. Ad. 390. po szkodzie mądry, ein gebrannt flinb fd;cut ba$ gener. Mat. z Pod. C 5. — Transi, fig. Parzę się na czym, na kim, oszukuję się, obrażam się, szkoduję; tcf> nerbrenne mid; bes) etnurô, betröge midi, fcfjabe mir. Sparzył się, poczuł; dało mu się znać. Cn. Ad. 1078. Byście się jeno na tej kupi nie sparzyli. Simon. Siei. 19. Jagiełło bardzo się sparzył na obietnicach Zygmunta. Biel. 277. Chrośc. Job. 62. Otw. 0iv. 486. Past. Fid. 110. Jednak się nieprzyjaciel na swej dumie sparzy, Bo kiedy Pan Bóg za kim, któż przeciwny będzie ? Paszk. Dz. 56. — §. Parzyć rękę, nogę, »naparzać, ein ©lieb betten. Czwarty sposób używania tej wody jest, kiedy się kto nad parą jej parzy. Syxt. Szk. 235. — §. Parzyć, oparzać, brüten; (Slîteberf. bwien; Hol. bruare, broare). Szkapią krew' z jagłami rozparzy Tatarzyn, i tym sprosną gębę parzy. Paszk. Dz. 4. — §. Parzyć psom, abo dla psów, parzę lub ospę, osypkę nawarzyć ; baś ©efdjlampc fur bie £wnbe bereiten, c3 bebrüten. Lepiejbj dla psów parzyć tobie, niż ludzi leczyć. Pot. Arg. 478 ; ”(cf. lepiej tobie świnie paść). Piwowarowie nieumiejętni zboża dobre psują, piwa parzą, nie warzą. Syr. 943. fte brauen nidjt, fte brüten nur. — b) Transi. Z gęstej strzelby rzeżwo parzono do miasta. Krom. 544. (strzelano , palono); feuern, fdfiefSen. Bujwołów parzą mocno w karczyste szyje obuchami, feriunt. Zebr. Ow. 174. biją, uderzają, cf. prażyć; [plagen, flauen.

Pochodź, ob. pod: par, para 1.

PARZYĆ, ył, y, sparzać act. niedok., uparzyć, sparzyć dok., pary dobierać, do pary dobierać, w parę połączać; Vind. drushiti, parati, dvojati, vdvojiti, sparati, vdru-shiti ; Ross. cnapuTB, paaren. Przez umiejętne parzenie zwierząt cudzoziemskich z krajowemi, przyjść można do gatunków osobliwych. Kluk. Zw. 2, 389. Miłość go z żoną jak dwa sparzyła ogniwa w jeden łańcuch. Pot. Jow.

PARZYĆ-PAS.

PAS.

53

19. Czas może rozróżnione serca znowu sparzyć. Pot. Arg. 747. Już oczu mu powieka nie 'sparzy. Chrośc. Luk. 269, (nie zasklepia, zamyka). Uparzyć, rozsadzić, przeplatać, distinguere. Macz. PARZYĆ się, PAROWAĆ się recipr. ; Boh. parit se ; Garn. furem se ; ftd) paaren. Wiosna najwłaściwszym jest czasem, kiedy się ptaki parzą. Kluk. Zw. 2, 74; (Slav. ptice se pâre). Parzą się w gołębnikach niewinne gołębie. Kchow. 208. Tyle ambicyi Kleopatrze noc dała ona, w którą się wodze Rzymscy z nią sparzają. Chrośc. Luk. 329. Temi czasy na rok, najwięcej na kilka, parują się stadła. Mon. 76, 802. Parzenie , Ross. cjynna ; Eccl. co4B06Hie, cLtrbKoynaiciiiire, CÆIipftffihCTBO.

PARZYDŁO, a, n., rodzaj rośliny, spiraea. Kluk. Dykc. 3, 97, ©pterfhtube; Ross. TaBoara, mypmrE, maaaMaÜHHKî, jaóa3HHKb. Parzydłowy Ross. maB0405KHbiH. Krzak parzy-dłowy ROSS. TaBOJIOJKHHKTł.

PARZYKASZA, y, m., kopcidym , kucharzysko , który nie umie tylko kaszę parzyć, ein fchledjter Kod). Ryd.

PARZYSTY, a, e, — o adverb., do pary, parę składający, paarig, ein ^Saar auëmadjenb; Boh. pârnj, popârnj; Ross. napHCTLin, napHbiîi, 4B0fiqaTbiH:, nemo, (ob. Cetno). Oczy parzyste świata, księżyc i słońce. Brud. Ost. A 2. Liczba parzysta, którą równo dzielić można, eine gleiche 3^1* Korzeń parzysty, testiculata radix, gdy dwie podługowate, lub okrągławe główki wierzchami nawzajem się trzymają, a z pomiędzy nich pręt wyrasta. Jundz. 2, 7.

1.    PAS, u, m. ; (Lat. med. passus; Ital. passo; Gall. pas) a) przesmyk, ciasna droga, cieśnina ; ber $aj5, ber enge Sßaß. Nie myślimy o żadnej pogranicznej obronie, także i pasów i zamków, których ledwie i tak mamy. Opal. Sat. 77. Nie broniąc mu pasów i przechodów, neutralnym był. Tward. W. D. 2, 252. Już Janczarowie zastąpili

pasy.    Suszyć. Pieśń. 3, L b. Ustępują twojej dostojności, czyniąc pas wolny. ib. 21, F 4. (przechod wolny), frepen ©urchjug, ^lap, $aum. — b) Pas, ob. Paszport.

2.    PAS, a, m. ; (Boh. pas; Slov. pós , pâs ; Sorab. 1. pas ;

pasz,    pask; Sorab. 2. pasz; Carn. pas, pasz; Vind. pafs, pafilu, opalilu, pafez ; Croat. pâsz, pojasz, paszecz, pojaszecz; Dal. paass; Rag. paas, pojas, podpaas, pasaż; Slav. pojas, barb. terkia ; Bosn. pas, pojâs, tkani-ęa, kanięa, (ob. Tkanka); Ross. noacb, noacoicL (Ross. naci gurt), onoacna , no4noacKa, KyrnaKi , Kymauemb, (cf. noacHMja krzyże w ciele) ; Eccl. no4noacna ; (cf. Lal. fascis ; cf. Germ. Saft; sed cf. etiam Ital. passamano ; cf. spajać); 1) binda, którą się opasują, ber ©urtel, ber ©urt, ber polnifdje $ajL eine Śinbe urn beu 8eib. Pas rzemienny z kopcami srebrnemi, lub miedzianemi Eccl. Taiaypi. Honorowy pas mający, z pasem złotym Eccl. 3aaTonoaceHb. Bez pasa, cf. rozpasany, Ross. Ha pac-nauiKy. Nic nie umieją, prócz kręcenia wąsów i poprawiania pasa. Mon. 65, 55. Pas brzuch ściskający. Czerw. 24. Nakarm go, nie popuści pasa. Bratk. M. Będzie na obiedzie jadł dostatnie, jednak nie tak, aby się aż pas na nim zerwał. Syxt. Szk. 282. W cudzym domu ręce za pas zatknąć, i niczego się nie tykać. Dwór. F 4. — Pas rycerski, ein SRittergürtel, Crbenêgürtel, (Orbenêknb).

Kreowanie na rycerstwo, odprawowało sie podawaniem miecza i pasa rycerskiego, złotemi lub srebrnemi cętkami ozdobionego ; będącego znakiem obowiązków, któremi się rycerz łączył z narodem dla jego obrony. Nar. Hst. 3, 82, (cf. na rycerza pasować). Pas oficerski, ob. Szarfa. — Pas, trzos, ber ©elbgurt; Eccl. npec.ieHHK’&. Czerwonych złotych w pasie jego szukał. Sak. Pers. pr. Bób. Pas rupturny. ib., eilt Srud)l>anb. — §• Pas, miejsce po niżej brzucha, w którym zwyczajnie koło siebie pas ob-wijają; ber Ort beś Seibeä, m man ftth ju gärten pflegt, ber ©Ûrtel. Chodzą z obnażonym ciałem, Pas tylko okrywając bławatu kawałem. Przyb. Luz. 213. Po pas, do pasa, aż do brzucha, aż pod brzuch, biê an ben ©ürtel. Ukazał mu się po pas jaki rycerz z wody. P. Kchan. Orl. 1, 9. Zastał wodę po pas. Zach. Kaz. 1, 225. Długa broda aż po pas spadająca. Teat. 28. b, 65. Miał brodę po sam pas białą. Jabi. Tel. 21. Brodę aż do pasa. P. Kchan. Orl. 1, 35. Siedzieć ma niewiasta w wannie w ciepłej wodzie do samego pasa. Sienn. 446. Obraz po pas, popierśnik Ross. noacnoii nopipers. W pas kogo porwać, medium aliquem corripere. Cn. Th. w pół, mitten um ben £etb. Spuszcza oczy aż za pas. Nar. Dz. 3, 166. (w ziemię). — §. Za pasem * in procincłu, tuz blizko, przed oczyma, przed sobą, (cf. zapas); gletd) bar bej) ber £>anb, nahe, ntdjt weit. Noc za pasem. Brud. Ost. A 2. Para zimowa za pasem. Jabl J 3 b. Mówi głupi śmierć za morzem, a ona jest za pasem, dziś' przyjść może. Sk. Kaz. 358. Zguba nasza za pasem. ib. 526. — §. Prędko, wziąwszy nogi za pas. Cn. Ad. 928. (cf. zbierać pięty; na moich nogach); nimm bte gnjJe auf bic Sldjfel, gèfdjnuub. Czy marznie, czy pali, Skoro pan mówi: nuże! nogi zapas, dalej! Zabi. Amf. 12. (machaj!) Oho! już go słychać, jak kto może, nogi za pas! Teat.

24. c, 16. (umykaj! uciekaj!) Wziąwszy nogi za pas, skrytemi drzwiami wymknęliśmy się. Mon. 70, 67. (daliśmy drapaka). — §. Pas zapaśniczy, caestus; bie ipanb* riemcn ober Klopfhanbfdjuhe ber Klopffechter, Sßettfedjtcr. To rzekłszy, przed wszystkiemi porzucił dwa pasy, Ogromne, a też ciężkie, któremi przed czasy Mężny Eryx zwykł się był w szermierstwie kosztować, A ramiona rzemieniem twardym przepasować. A. Kchan. 128. Kto z was będzie się śmiał z pasem surowym kosztować? ib. 116. Gdy nikt nie śmiał się oń pokusić w zapasie, mniemał, by wszystkie miał pasem przechodzić. A. Kchan. 127. w~ zapaśnictwie, im Klopffesten. Za pasy z kim chodzić, w za pasy z kim chodzić, zapaśnicze z kim walczyć, nttt einem im Klopffesten mettftreiten ; Boh. za pasy se dati, za polky, zapasyti ; Eccl. CTpa4aabnecTByio, TpH3HCTByio, n04BH3aioca. Herkules za pasy chodząc z Anteusem , mocowaniem go przemógł. Otw. Ow. 606. Było u nas pierwej we czci to ćwiczenie, zapasy chodzić; a nie darmo; bo do czynienia z kim pieszo, wielekroć to pomodz może. Gorn. Dw. 30. — Transi. Walczyć z kim, pocierać się z kim, za łby pójść; mit einem ïdmpfen, ftreiten, an* binbCK. Dwieście lat przodkowie nasi Chodząc z Krzyżaki za pasy, O Pruską ziemię się bili. Groch. W. 510. Ja z przyrodzeniem nie szedłbym za pasy. Past. Fid. 4.

Birk. Dom. 65. Ani o chwalę, ani o przemożność z sobą    Dziś jest Jaśnie Wielmożnymi Mości Dobrodziejem. Kras.

w za pasy nie chodzili. Pilch. Sali. 189. Za pasy ujm    Sal. 95. Włosy związane pasamonikim jedwabnym z dro-

się z twą namiętnością.    Bach. Epikt.    52. — 2) Pas,    bnemi nilami    srebrnenai. Klok. Turk. 244.    — §.    Transi,

latins: sznur, rzemień,    poprąg; ein    ©urt, ein Uîtetuen;    Radzono mu,    ażeby się uczył pasamony z    nosa wyciągać.

Boss. nacB. Każdy z pewnym muszkietem na pasie. Jabt.    Mon. 69, 40. (nos ucierać). PASAMANNIK, PASSAMON-

Buk. O. b. Pas nam się u karety zerwał. Teat. 6. c,    NIK, a, m., szmuklerz, co pasamany robi; Ross. no3y-

18. Zdjąć pas z dziecięcia powitego. Tr., powojnik,    mghtiuhkb, ber spofamenttrer, ber Sortemturfer. Szmuklerze,

bel* Stottb. u armaty śrzedni kraniec czyli refa u uszów    passamonnicy, haftarze. Vol. Leg. 3, 629. Slav. gombar.

zowią pasem. Archel.3, 60. ber SOîittelreif ber Kanone. Pasy PAŚĆ, ści, i. ; Boh. pasf; Slov. pasce ; Sorab. 1 et 2. pa-albo burtnice na szkucie, są wąskie    bale zewnątrz na    szle ; Carn. et    Vind. past; Boss. 3anaAHH,    nacTB;    łapica,

boku burty przybijane,    do których    się statek ładuje.    bie fMufcfallc.    Myszy łowią łapicami abo paściami.    Cresc.

Magier. Mskr. fornale 33orbbaIfen.— §. Pas, strefa, smu- 642. (ob. Paść), cf. pastka.

padati, padawati , padnauti ; Slov. padam , padagi ; Sorab. 2. padnusch, panusch ; Sorab. 1. panucż, panul, padł, panu, panem, padam; Vind. past, pasti, padel, padem, padati; Carn. pasti, padem, pâdam ; Croat. paszti, padati, padam; Dal. passti ; Rag. pasti, pàdnuti, padnutti, padâm ; Bosn. pasti, panuti, padati; Ross. nacTB, na4aTB; cf. Graec. nzćuco impingo, cado) ; 1. upadać, spadać, ciężkością swoją przyrodzoną na dół dążyć, lecieć; fflEen, IterabfaUen, ltmfaUen. Jabłko z drsjewa padnie. Birk. Zyg. 54. Niedaleko owoce padają od drzewa. Zab. 9, 21. Padł na ziemię ; bieżmy byśmy go podnieśli. Teat. 42. d, D d. (wywrócił się, obalił się). Ślepym i starym łatwo o pa-dnienie. Past. Fid. 301. (cf. upadek, usterk). Padający, łatwo upadający; Sorab. 1. zpadnć caducus; Vind. opa-dliu, padliu , (Subst. opadlivost, padlirost, padezhnost) ; Bosn. padiv, koji stoji za pasti; Rag. padgliv, (padàvaz « lunatyk; Rag. padati, zavratatti patir di mal caduco, padaczkę czyli wielką chorobę, kaduk mieć); Croat. pa-dlyiv labilis, (pâdavecz epilepticus , padavicza epilepsia) ; Eccl. naAaiejibHbiH. Postrzelony, na tych miast padł na ziemię. Teat. 7. b, 57. Gdziekolwiek tylko szedł na polowanie, Padały sarny, jelenie i łanie. Zab. 15, 578. Oba się wojska walecznie spotkały, Gromadne hufce z obu stron padały, Padli rycerze, tak wiatr dęby wali. Kras. Oss. C 2 b. (Ross. na4e*B mor, pomor bydła). Trupem paść, ofiarą paść; tobt Unfällen, erliegen, baś Śd)lad)topfer treiben, bleiben, auf bem *)?!at$e bleiben. Dawno ci trupem paść należało. Zab. 12, 405. Koss. (zginąć). Wiele zgrzybiałych niewiast, pod tytułem czarownic, padło ofiarą przesądu. Ostr. Pr. Kr. 1, 65. — §. Człowiekowi zęby poczynają padać około siedmiu lat. Bak. Pr obi. 74. wypadać, wylecieć; auêfflEen, 00U bcn 3^nen. — Przytym mu uroście niełaska pańska, tak iż mu z rąk prawie będzie padało ono tak trudne staranie jego. Rej. Post. A a a 6. (nie będzie mu się wiodło, nawet z rąk mu szczęście wyleci). — §. Impers. Deszcz, śnieg, grad pada; e§ regnet, eś fdjnetjet, eê hagelt te. Deszcz pada, czas dyabelnie brzydki. Teat. 20, 119. (Sorab. 2. sze padasch «o deszczu, padać). — §. Słońce pada «zapada, zachodzi , bte ©ontte gebt unter. Gdzie wschodzi jasne, gdzie pada słońce, Niech wszystkie ziemi posłyszą końce. Kniaźi Poez. 2, 41. (cf. ‘zapad). Słońce już padło, ciemna noc nadchodzi. J. Kchan. Dz. 218. Już noc padła, oczy na nic się nie zdały, Ażeby obłąkanych po polach szukały.

ga, eut streifen ; Ross. imoca, noiocKa, noaocouKa, (cf. PAŚĆ, padł, f. padnie intr. jedntl. Padać contin. ; (Boh. polasa). Całe dno tej materyi złote; pas jeden szeroki różowy, drugi ponsowy wazki. Teat. 10, 99. (cf. w paski).

Niegodnyś, aby me pazury darły z cię pasy .Jabt. Ez. 65. szroty, podługowate kawałki mięsa, 6cfjrotftÜ(fel *$let|d), längliche ftleifcbfpalten ; (cf. połeć). Z cudzej skóry szerokie rzemienie albo pasy krają. Eraz. Ob. G. (cudzym łacno jest szafować). — §. Pięć przedziałów, zonae, które jak na niebie, tak i na ziemi znajdują się, pasami zowią. Otw. Ow. 59. strefy ; Rag. paas ; èrbgürtcl, $imtnel8* gürtet, (Srbftrtd),    (Vind. semlifhe, fhtrum semle,

podnebje). Pas śrzedni upalony ; dwa pasy pomiarkowane, dwa mroźne, ib. 5. Pas ognisty. Bardz. Luk. 163. tHub.

Wst. 48. Pas gorący między zwrotnikami leżący. Sniad.

Jeog. 137. N. Pam. 74. — Aliter: Pas niebieski, zwierzyniec, zodyak. Cn. Th., ber ^fńerfreiS. Mleczna albo białomleczna droga na niebie, pas niebieski biały, bte 2)iil#ftraf!e. Cn. Th. — 3. Botan. Ś. Jana pas, babi mur, lwia abo niedźwiedzia łapa. Syr. 841; lycopodium, 3o* banntëgûrtel, Bärlapp.

Pochodź, pasek, pasać, pasować, pasownik; paśnik; pasamon, pasamonik ; odpasać ; opasać, opaska ; podpasać, przepasać, przypasać, przepaska, rozpasać, wpasać sie; zapas, zapaska, zapasny, zapaśnik, zapaśniczy, zapaśnictwo.

3. PAS ! słowo grających ; ob. PASZ.

*PAS, u, m., n. p. O jak się cieszy gospodarz, szczypiący Z rodnej gałązki frukt z pąsem walczący. Hor. 2, 309. może pons, ponsowy kolor.

PAŚ, ia, m., dem. « Pawełek, ^aul($eu, Reiner ^aul. Postrzeżcie się w czasie, Niż będą Pawłami ci Pasie. Bot.

Jow. 2, 53. — Vocal. Pasiu!

1.    PASAĆ, frequ., ob. Paść.

2.    PASAĆ, pasał, pasze ad. niedok., (opasać dok.), pasem obwodzić, (cf. pasować); Rag. passati, opassati ; Croat. pàssem ; Eccl. iioi&CATti, noacyro , noaiiiy, gürten. Mnisi paszą się powrozem. W. Post. W. 3, 423. Wolał się pasać łańcuchem, aniźli powrozem, ib. 2, 64. PASAMAN,

PASAMON, u, m., PASAMONIK, a, w., dem., z Franc. passement; Ital. passamano; Boss. no3yMeHr&; strefa do bramowania sukien, osobliwie liberyi, ba§ ^ofßtncnt; Slav. parta; Hung. paszamâny, perćm ; bte SBorte, bte Greffe, befonberS auf Strreett. W pasamanach lokajskich. Teat. 53. b, 7. (w liberyi, w ‘barwie). Ten, co gdy był sam sługą dobre miewał pany, Porzuciwszy niedawno podłe pasamany , Co się niegdyś pokornie nazywał Maciejem,

cu

p-

PA C.

55

COC

Pochodź, pad, padaczka, padalec, padło, poduch) listopad; dopaść", napaść, napadać, napaść, napastnik; opaść, opadać) odpaść, odpadać, odpadły, popaść, popadać, spopadać) podpaść, podpadać) przepaść, przepadać, przepaść; przypaść, przypadać, przypadek, przypadkowy, rozpaść, rozpadać, rozpadlina; spaść, spadać, spadek, spadkowy, spad, spadlisly, spadzisty, pospadać ; upaść, upadać, upad, upadek, upadły, podupaść, podupadły $ wpaść, wpadać, wpad, wpadek) wypaść, wypadać, wypad, wypadek) zapaść, zapadać, zapadły, zapad.

Karp. 7, 48. zapadła, bie 3ład)t war eingebrocfen. — g. Nie padło z ich ust żadne słowo próżne na ziemię. Wad. Dan. 28. nie wypadło, nie wyleciało, nie wymknęło się, tfrern Stabe entfiel fein Ieereê SBori. Co mu do ust padnie, wszystko płocho bredzi. Dmoch. 11. 57. (co ślina przynosi). Wychowany w takim domu, gdzie i podej-źrzenie nawet nie padło. Kras. Pod. 2, 69. eê fiel nidjt efnmafß ein SIrgwofm auf biefeê #auê. Już odtąd rzecz żadna sroższa nie może paść na mię. Teat. 42. D d. przypaść, eê Lutu ni$t$ ärgeres ntefir auf und) fontnten, und) treffen. Padło mi co na myśl, na pamięć » przyszło mi na myśl, eê ift mir waś eingefaßen. Czytam, aż tu Jordan leży; Padła mi Jerychońskiej pamiątka rubieży. Pot. Pocz. 387. — Pada co na jaki czas, na jaki dzień » przypada, e$ faßt auf einen befiimmten £ag. Młodość jego padła na czasy Henryka II. Birk. Zamoj. 22. — §. Jak kostka padnie » jak wypadnie , jak się zdarzy ; wie eê OUêfâflt, Wie eê auêfdjlagt, wie eê glücft. Inaczej kostka padła, niż sobie obiecywali. Birk. Zyg. 53, (cf. kostka). Sprawa tak właśnie padnie, jak pragniecie. Wys. Aloj. 119. Nie padło jak chciał. Cn. Ad. 630. Zwietrzywszy, jak mu rzecz paść miała, nie przyjechał. Tiuard. Wł. 187. To według zamysłu padło. Krom. 51. Rady, by były najmędrsze, nie tak czasem padną, jakoby było trzeba. Biel. 99. Wszystkie jego prośby u papieża pomyślnie padły. Krom.

469. (wypadek pomyślny miały). Jakożkolwiek padnie. W, Post. W. praef. ( cokolwiek kostka przyniesie). Niechże się jeno fortuna rozśmieje, Wszystko śpiącemu padnie na nadzieję. Min. Ryt. 5, 171. Mądremu niespodzianie nic nigdy nie padnie. Oo&l. Sat. 21. Na placu bitwy obaczyli, jak przygoda padła. Warg. Cez. 150. Ze za żywota ojciec córce męża nie obrał, w tym, jak teraz padło, nie dobrze się baczył. Gorn. Dz. 66. (jak się teraz wydarzyło, jak się pokazuje teraz). Bez trudności mu padnie ona drogą iść. Ryb. Ps. 237. (wypadnie, przypadnie , przyjdzie mu to łatwo). Bóg tylko sam wie, kędy która dusza padła. Birk. Podz. 6. gdzie jej wypadło się dostać, wo fte fltngeratljen ift. Bóg za szyję nie ciągnie; że kto z drogi myli, Bóg nie winien ; tam każdy padnie, gdzie się chyli. Simon. Siei. 83. — 2. Active: Padać, rzucić się, n. p. na ziemię * upadać dobrowolnie; ftd) I/tnwerfen, funfaßett, faßen. Idzie papież, ja chciałem paść przed nim; lecz on uprzedził mię; i padłszy na twarz przede mną, wstać niechciał, ażbym ja pierwszy wstał. Sk. Żyw. 1, 158. Przywiedzieni, padli przed królem. Gwagn. 169. Bojąc się przyszła, i padła przed nim, i powiedziała mu wszystko. 1 Leop. Marc. 5, 53. Oboje mu do nóg padniemy, Chęci nasze wynurzemy. Teat. 54. d, dij. Padanie do nóg, ściskania za nogi, podpisywania się podnóżkiem, podłość w sobie mają. Zab. H, 69, \ind. pad k’nogam , ftufjfaß; Vind. padezh k’ nogam, fußfällig, (ob. u nóg). Ludolf musiał paść przed ojcem, szukając łaski. Biel. Sw. 86. (upokorzyć się, jtdj bemit* tljigen). Gdy się kłaniamy i ciałem padamy, to są ceremonie. Sk. Kaz. 554. Padli ciały swemi przed królem. Sk. Kaz. 519. I sam Jezus ceremonie chował, i na modlitwie przyklękał i padał. ib. 355. Padłem krzyżem,

prosiłem nizko. Zab. 13, 269. Pójdę do pani, padnę jej do nóg, i błagać będę odpuszczenia. Teat. 54, 55. Do nóg padam (upadam). Teat. 43. c, 95. Wyb. Padamy wszyscy do nóg. ib. 81. — §. Paść, przypaść, wpaść gdzie, stanąć gdzie nagle ; fdjneß anlangen, eintreffen. Bieżałem na podwodzie do Lwowa, gdziem padł dnia trzeciego. Gorn. Dz. 139. — §. Padać na umyśle, na sercu » upadać, ustępować, *dawać się; nacfygeben, ben SJîutty verlieren, tm IDîutfe faßen. W najgorszym razie nie padaj mizernie, Zaś w powodzeniu dobrym staw się miernie. Hor. 1, 236. Kor. — §. Ptaki padają gdzie »siadają, spuściwszy się tam odpoczywają, bte Śogel faßen WO, laßen ftcf) wo nieber, fefcen ftd) wo. Kuropatwy, skoro świta, z noclegu nieco odlatują, to powtórzywszy, za trzecim razem, gdzie potym padną, przez cały dzień się bawią. Ład. H. N. 87. Ptastwo w okropnych drzew pledach , nie ważyło się padać na gałęziach. Jabi. Buk.

G. Ptak przed łowcem, nie ma gdzie paść bezpiecznie. Byb. Ps. 18. — Prov. Ni padło, ni siadło. Falib. I. ; ni to, ni owo; nie wiedzieć zkąd, jak; mir mcftê bit" Utdjtê. Sami ni padłszy, ni siadłszy, czynią konstytucye, reformaeye. W. Post. W. 3, 353. —    . Pada na mię

strach, etc., opada mię, obejmuję mię rzuca się na mię; befaßen, über einen faßen, überfaßen. Frasunek padł na wojsko. Warg. Cez. 87. Powietrze i ciężkie niemocy na wojska jego padły. Sk. Dz. 553. Powietrze na ludzi i bydło padło. ib. 775. Narzekali o śmierci, ukazując, że toż na nie paść może. Warg. Cez. 155. — §. Memnon przemówi, gdy słońce nań padnie. Zab. 14, 99. Nar. gdy się promienia słoneczne od niego odbijają ; wenn tlpt bte ©ottne befdjeint, wenn fte anf ifjn faßt. Padać się recipr., rozpadać się, pękać się, rozpęknąć^ jerberften, aufberfien, ^erfaßen; Sorab. 1. kwękam szo ; Eccl. karoca, ci^aioca , pa3ct4aioca. Gdy na bydłach skóra się pada.... Haur. Sk. 468. Opoki się padają. Groch. W. 213. Padały się, jako struny, żyły stargane gwodźmi, i święte się ciało Za ciężkich młotów uderzaniem rwało. Odym. Św. 2 H h 4. Zagarnęli wielką liczbę ryb, tak iż się sieć ich padała. Rej. Post. G g i. Jelitne padanie abo rozsiadliny. Sienn. Reg. Niemoc głowy padająca. Sienn. 62 — Transi, fig. Sercuby się padać od wielkiej żałości. Kolak. Cat. B 3. kraje się serce , baê $er$ möchte jerbcrfłen. Serca jch z gniewu sm padają, rumpuntur. A. Kchan. 356. Załobliwie płakali, a prawie się padały serca ich. Bej. Post. T. u 3. Ciesz sie Polsko, niechaj sie złość od żalu pada. Nar. Dz. \>

107.

56

PAŚĆ - PASCHALIA.

PASCHALNY - PASIECZNIK.

cc.

\ Ć, pasł, pasie cz. niedok., Pasać contn. et frequ. ;    cne, bte Oftertafel. Jego błędną jest paschalia. Sak.

(Boh. pasti, pasati, pasawati ; Slov. past; Sorab. 1. pa-    Kal. C 2. Musiałyby sie wszystkie księgi nasze, ‘swiat-

szu ; Sorab. 2. pafeż, paszu, paszam, paszl; Carn. pâ-    cy i paschalie pomieszać, ib. 'PASCHALNY, a, e, Smotr.

sti, pasł, pâsôm, klasti, kładem, futram , kermiti, (cf.    Lam. 151, ob. Wielkonocny ; Ross. nacxaÆbHHH.

ein Heiner ©urt. — g. Paski zakonne, mnisze, ©ürtel ber awiinctye. Wszystko nowy ten zakon zabrał, nie zostawiwszy dawnym tylko paski i różańce. Zab. 12,254. Ślepe przywiązanie do prywatnych nabożeństw szkaplerza , różańca, paska, sznurka i t. d. Mon. 76, 577. (cf. paskowe bractwo). Paski, na których niemowlęta wodzą, ©attgelbćinber, Seibbéinber; (Carn. vodivnèza; Ross. noMonw, cf. pomoc). Wodzenie na paskach dziatek, niedobry jest obyczaj. Mon. 69, 1064. Ledwo z pasków spuszczone, coś do matki plecie , I krzepką stopką drobne kroki stawia dziecię. Nar. Dz. 2, 139. Zab. 5, 404. Nar. Człek ledwie tchnie, już płacze; z pasków zawsze we łzach prawie. Zab. 15, 155, tuim ©ćingelbanbc an. Mysząt na pasku nie potrzeba wodzić, Umieją biegać, a nie tylko chodzić. Jabł. Ez. 20. Wodzi go, jak niemowlę na paskach. Teat. 36. b, 21. (opanował go). — g. Paski u szabli, na których wisi, rzemiona, rapcie, btC fRtCnten, an bcitctt ber ©äbel tyängt. J. P. P. Pałasznickim i Kor-dasiewiczom radzę, aby pasków od szabel użyli na odprawienie z sobą pojedynku. Mon. 70, 156. — §. Pasek do brzytwy, kawałek obdłuźny skóry, na którym brzytwy ostrzą, ber ©tretttyricmen junt Salbtenncffer. — 2. Pasek, strefa, ein ©treffen, ber ©tretf; Ross. noaocna, imocouKa. Materya w paski, ein geftrefftcr 3cug ; Ross. noJocaTHH. Gdybym się (C tym przekonał, wszystkie paski na skórze jego porwałbym w kawałki. Teat. 16. c, 33. *— g. Mięso skraja w cienkie paski. Paszk. Dz. 4. w małe srzoty, fctymale gletfctyfctynittc, ©ctyrotfłficfel. — g. Paski u srzóby. Jak. Mat. 4, 549. (©ctyraubengćfnge, ©e«

karmić); Viiid. pasti, pafel, pafem , pizhati, (ob. Pico- PASEK, ska, m., dem. nom., pas; Boh. pasek, ob. dyale-wać) ; Croat. pazti, pâszem ; Bosn. pâsti ; (Hung. pâsit    kty pod pas; 1. etn ÏIctner ©ürtcl, eine Heine Ceibbinbe,

gramen) ; Rag. paastiti, pâsti, pâsem ; Ross. nacTHTb, nacy; Eccl. iiactkiitm , nacmyio, (ob. Pastwić); Lat. pa-scere ; Gail, paître; Graec. ßccrxeiv ; Talm. D2X abas, sa-ginavit) ; bydła po pastwiskach karmi szukającego pilnować, berô Śiety treiben, berô Stety tyuten. Na tych łąkach pasą wielbłądy, muły, kozły, owce, woły. Paszk. Dz. 121.

Na łąkach tych stada pasają. P. Kchan. Jer. 245. Paś, paś owieczki. Smotr. Apol. 103. Nie paś, nie zajmą-ć.

Rys. Ad. 45. Gdy posłuszeństwo na świecie wystydło,

Niż ludzi rządzić, lepiej jest paść bydło. Pot. Syl. 245.

Tobie świnie paść, nie być urzędnikiem. Star. Yot. C b; (cf. lepiej tobie psom parzyć). Bydło się pasie recipr.; baê $tety treibet, getyt ani ber SBeibe. Po pastewnikach bydło się pasie. Cresc. 90. Kota paść, ob. Kot. — Kto się wspiera na kłamstwach, ten pasie wiatry. W. Prov.

10,    4. (ugania się za wiatrem). — Transi, et fig. Paść,

karmić, tuczyć;    treiben, füttern,    fdttigen, ntćiften.    Paśli

pasterze siebie,    a drobów    moich    nic paśli. Budn. Ezcch.

Będzie on wnet kruki pasł swym ścierwem.

54, 8.

Tward. Wl. 151; Slov. Id’ krkawcow past; abi in malos corvos. Więcej    się krwią    swoją    paść nie dopuścili    ptakom ani bestyom. ib. 95.    Oczy    paść , patrzeć na    co z

uciechą, bte Ślgett treiben. Oczy tylko paść było. Cn. Ad.

50; było na co patrzeć, ale nie jeść; oczy-ć się wżdy dobrze miały, zęby od głodu szczekały ; cf. siła pies w dzbanie widzi, ale głowa nie wnijdzie ; głodny dostatek; wonno a głodno; Slov. pćknoti sa ćlowck ne nage. Jadło na to kładą, nie żeby paść oczy ; lecz łaknący żołądek aby uspokoić. Teat. 42. d. Jak. Baj. 108. Yind. okupafna jestvina, gledna jed; eilt ©ctyaueffcn. — §. Na- trinbc, wytoczyny).

dzieją zwycięstw mężne serca pasła , Wszyscy z chci- PASENKOWAĆ, PASĘKOWAĆ cz. niedok., n. p. Drzewko, wością oczekują hasła. Kras. Woj. Ch. 105.    (posiliła).    jak urośnie, pasenkować, t. j. nic    dać się rozrastać    na

Czytanie pasie i tuczy rozum. Pilch. Sen. list.    2, 574.    wiele latorośli. Chmiel. 1, 646; z sęków obcinać, trze-

Pochodz. pasterz, pasterka, pasterski; pastuch, pastwi- bić, obrzynać, sztucować. sko, pastewnik; pasza, paine; paszcza ; pastwić się; pa- PAS1BRZUCH, PASOBBZUCH , a, m., a) darmojad, tylko sorzyt, pasibrzuch, brzuchopas; antypast; napasać; opa-    o brzuchu myślący, próżniak; eilt greffer, ©ctylettttttcr,    bent

chodził przaśników, nazwany pascha.    Odym. Sw. 2, U    823. pasorzyt, pochlebca, ein ©ctymaro^er. Przeklęty pa-

4. Używanie baranka wielkanocnego    jest paschą albo    sibrzuch tylko uważa, gdzie się kurzy z komina. Teat. 7,

prześnim nazwane. Salin. 6, 2. Tabula ukazująca zgodę i    24. Mon. 75, 590. Nie mogę    cierpieć w    domu    takich

niezgodę Buskiej paschy z naszą Wielkanocą. Sax. Okuł.    darmozjadów’ i pasibrzuchów, jak W. Pan.    Teat.    55. b,

45. PASCHAŁ, u, m., [z lac. paschalis, tak    się nazy-    43. PASICIEL, a, m., paszący, n.    p. bydło; Yind.    piwa świeca stawiana wedle ołtarza wielkiego podczas re-    zhar, futrar, ber 3Sietytt>etber, .Çtüttyer.

surekcyi 2 ] ; n. p. Dzwonnik dał w ręce dwom cliło- PASIECZNIK, a, m, dozorca pasieki lub pszczelnika, pszczel-pcom gromnicę i pasebał. Ostoi. Str.    5. 'PASCHALIA,    ny; ber Sienentnćtrier, ber Śfenengartner, (cf. bartnik). Pa-

11,    z.; Ross. nacxaiia 3paqaa; wyrachowanie wielkono-    siecznik ma mieć przy pasiece domek i ogródek. Kack. 4.

Pasiecznicy, melisy używają do nacierania nowych ułów.

Hufi ; Eccl. npHnantHTHUH, nacTBHHiiuS, weibenreid^, gute SBetben fjabenb, futterrei^.

Zool. 125. Śpisz pasieczniku, niedźwiedź do pasieki.

Bratk. N 2. Pasiecznicy po borach (bartnicy), owczarze PASIU, ob. Paś.

w koszarach, Najczęściej pieśni twoje grają na fujarach. PASKO , a, w., irnie rnezkie, Paschasius. Nies. 1, 103; Zimor. Siei 139. PASIECZNIKOWY, a, e, od pasieczni- Jabł. Her.

ka, pszczelarski, Sienengdrtner * , n. p. Z niedbalstwem PASKOWAĆ cz. niedok., strefować. w paski popstrzyć, pasiecznikowym. Kąck.    24. PASIECZNY, a, e,    od pa-    ftreiftg ntadjen; Ross. noiocoBaTb, pa3nojocOBaTŁ.    PA-

sieki, Steitengartcn * .    Pszczoły leśne trwalsze    są nad    SKOWATY, a, e, — o adverb., w paski ułożony,    ge«

pasieczne. Kluk. Zw. 4, 283. SBalbbtenen, —    ©arten«    ftreift, mit (Streifen ; Ross. imocaTHH, 4opo*qaiŁiK ;    ob.

dienen. PASIEKA, i,    £., §. 1*) zasiek; [Boh.    paseka,    Dereszkowaty. PASKOWY, a, e, od paska, ©urtel « ,    001»

cf. posiecz, posieka;    Etym. siec, siekę); ein    33erljau.    ©iirtel. ßractwo paskowe. Xiądz. 215.

szkoda, złe, licho, paskudność; cf. cny4a, CKy40CTŁ, cny40Ta chudoba, ubóstwo); 1) rzecz nieczysta, nieczystość, paskudność, ści, z., unfaubereä 3^9 < Kn« jiatl) ; Garn. gerdóba ; Croat. pogànoszt, (cf. pogaństwo); Eccl. CKBpttihCTKO, pa3Hue BH4U CKBepH04tficTBa. Zbierać szumowiny z ługu, ile razy pokażą się na wierzchu z jakiemikolwiek paskudami. Jak. Art. 1, 52. Ruda ta że ma wiele paskustwa, przeto płóczą ją. Os. Źel. 59. Wielkiej się Dawid dopuścił rozpusty, W tej i Salomon nalezion paskudzie. Zab. 15, 219; moral, sprosność, Unreinigfeit, Unfenfcfybeit, ttnfldtljerej). — 2) Paskuda, ob. Paskudnik. PASKUDNICA, y, z., sprosnica, (flejtuch), eine ttnflatlnge, Hnfaubere. Pragnie on mścić się nad tą paskudnicą. Morszt. 72. PASKUDNIK, a, m., PASKUDA, y, m., cf. pakostnik, pakość; (Ross. naKOCTHHKS broiciel); 1) niechluj, nieczysty, ein «liflätpfger SJîenfd); Carn. ger-désh, gerdn ; Ross. K0J0Óp04'B. Z tak dzielną bronią, co paskudo tobie ? Mej taki przynnleżyty strój słuszniej osobie! Zebr. Ow. 15. — 2. Paskudnik, napaść, zaraza na bydło, na konie. Cn. Th., (cf. nogieć) , eine anftecfen* be Sranfjieit bc3 $tel)3, ber ^JJferbe. Napaść, nogieć albo paskudnik, jest błonka gruba nadrastającego mięsa między powieką a źrzenicą, która ból w żyłach do mózgu dochodzących tak wielki mnoży, że koń od tego upada, jak w kaduku. Comp. Med. — §. Paskudnik, etiam reddi potest buprestis venais scarabaeo similis, herbas inficiens. Cn. Th. eine 2lrt giftiger Äflfer. PASKUDNY, a, e, — ie adverb., niechędogi, nieczysty, sprosny, unflätig; Carn. gèrd; Slav. nógerdan; Croat. pögan; Ross. nanocTHUfi. Zelżył go paskudnemi słowy. Zab. 13, 273. Treb. PA-SKUDZIC, ił, i, act. niedok., nieczyścić, sprośnym uczynić, unfiatljig machen; Carn. gerdim, (cf. gardzić); Vin<L nevzhediti, oskurnoviti, omadeshuvati ; Croat. poganim; Ross. nanocTHTb, nanomy, cnaKOdHTb, nauKaib, MapaTb, Mapaio, cnepHUTb, CHBepHaBHTb; Eccl. nocMpa^HTH, ocKpBiNHTH. Częstokroć mały strumień, płynąc z gnoju, z śmieci, Cała rzćke paskudzi. Pot. Pocz. 80.

Obwarował obóz dobrze pasiekami i wozami sprzężone- PASKUDA, y, z., PASKUSTWO, a, n., (cf. Ross. nanocTŁ mi. Stryjk. 743. Papr. W. 2, 266. — Transi. Gdzie się obrócą, biją, walą, sieką, Wysoką trupy składając pasieką. Pot. Arg. 500. pokosem, kupą, gromadą, in (»0*

$en (itngeflrecften Raufen. — §. Syrus, fossa sublerranea condendis frumentis apta, parsk , pasieka. Macz. eilte §ntcf}ł« grube, ein SrnchtfeQer, ‘podrum. — §. 2) Pasieka, pszczel-nik, ber Sienengarten ; (Croat. pchelnyak, vulnyâk). O pasiece albo pszczelniku, Haur. Ek. 136. Miejsce, gdzie ule zgromadzone stoją, zowią pasieką. Kluk. Zw. 4,199.

NB. Pszczelnik, miejsce gdzie ule stoją; a gdzie się pszczoły pasą, pasieka. Cn. Th. 897. — §. Meton. Pasieka, miód pity, SDłctfl. Pójdźmy na flaszkę pasieki. Teat.

8. c, 40.

PASIENIE, ob. Paść, pastwa , pasza , baê SBeibett, Jputben, bie Söetbe, bie Jputfj; Ross. naceme, nacbóa; Eccl. na-

CTBHTeJLCTBO.

PASIERB, a, m.; Boh. et Slov. pastorek ; Vind. pasterk, ne-pristen si» ; Carn. pasterek ; Croat. pasztórk, pasztorek ;

*Slav. pastorak ; Bosn. pastoràk; Rag. pâstorak ; Hung. mostoha fiu , (cf. macocha); Sorab. 1. pżihpodnć, (cf. przyrodny); Ross. nacbiHora, hhomhm’B, (cf. ‘pasynek); ber Stieffofin; syn żony od pierwszego męża, abo męża od pierwszej żony. Sax. Porz. 132, (cf. ojczym; cf. macocha). Syn czasem gorszy od pasierba. Psalmod. 32. Na złośliwe pasierby przyszły dzieci moje. Biel. S. M. B 4.

— §. Pasierb, podpora parkanu w słup wpuszczona. Ä'.

Biel. eine 3Mnftu£e. PASIERBICA, y, z. ; Boh. pastor-kyné; Slov. pastorka, pastorkińa ; Vind. pasterka, pa-sterkinja; Carn. pasterka; Croat. pasztorkinya, paztorki-nya ; Slav. pastorka; Rag. pâstôrka; Bosn. pastorka;

Hung. mostohaleóny; Ross. na4nepHua ; Eccl. na/cbijießiiipi,

(Etym. córa) ; bie Stieftochter, córka żony od pierwszego męża, abo męża od pierwszej żony. Sax. Porz. 152.

H3IiaKOCTHTb ,

Heba, córka Junony, bez ojca urodzona; zaczym pasierbicą Jowiszową. Otw. Ow. 369. PASIERBICZY, PASIER-BOWY, a, e; Boh. pastornj; Ross. nacHHhWb ; Stief«,

Stteffinber betrejfenb. Pasierbicze dzieci, Stieffinber; (Vind. pasterki, popovi otrozi, neprislni otrozi). Majątek pa-sierbowy Eccl. HHonHMaa.    Pochodź, popaskudzić, napaskudzić, opaskudzić, spa-

PASIGĘBA, y, m. et z., pasorzyt, pasibrzuch, darmojad , skudzić, zapaskudzić.

darmochleb, ein nnnû^er Srobejfer. Pochlcbnicy a pasi- PASKW1L, TASKWILUS, ob. Paszkwil, gębowie, póki dobrze karmisz, przychylnić będą. Kosz. PASMO, a , n. ; Boh. pasmo, prâdlo, pradÿnko; Sorab. 2. Lor. 47 b. ib. 46 b. ib. 79 b.    paszmo; Carn. shtręna, (cf. strona); Vind. fhtrena ; Ross.

PASISTY, a, e, do pasienia, paszę mający, w paszę obfitu-    nacMO , nacjieuo, (rumuna pięć pasm). W paśmie nici

jacy; Boh. pastwiśtny; Ross. naacHTHbiä, CKOTonmaieib-    jest 24. Przędz. 28. Sztuka niesie łokci 12, w łokciu.

Słownik Linitgo wgd. 2. Tom IV

ma być pasm 20; w paśmie zaś nięi 24. Haur. Ek. 58. wody. Staś. Buff. 97. (ob. pasorzytne żyły). PASORZY-Trzydzieści    nici na pasmo.    Cn. Th. Wlod. eilt ©c&tnbe    TNY, a, e, pochlebny, cudzym się żywiący; Vind. talie-

©artt. Pasmami Ross. nonacMHO. Jak ma być dobre pa-    rja lisezhen, fhkurtouski, nepovablenski, fc^maro^erifd^.

smo, gdy zepsuta przędza ? Kras. W. 55. — §. Transi.    Ów pasorzytny gatunek ludzi zawsze czepi się tego , po

et fig. Pasmo, ciąg, nić, szereg nieprzerwanie się cią-    kim więcej zyska. Przestr. 295. — §. Hist. natur. Ko-

gnący ; eine lange iRetlje, ein langet 3^0 > eine golgereilje,    paniny te nazywam pasorzytnemi, które wzrost swój bio-

ein écroe&e 8Mt (Erfolgen; Ross. noaoca, noiocKa. Poka-    rą z innych utraty. Staś. Buff. 205. Pasorzytne rośliny

żuje się tam przy brzegu długie pasmo wysepków. Bo-    Ross. TyHeHAHoe pacrfcHie.

ter. 74. Pasmo gór Ross. Kpnacb, KpaJKHieb. Najdziesz PASOWAĆ, ‘PASSOWAĆ, ał, uje ad. niedok., pasem ry-takich na świecie niemałe pasmo. Gltcz. Wych. L 8 b. cerskim kogo ozdabiać, einem junt SRitter (gńrten), fdjlagen; ib. B 6 b.    (wielką liczbę).    Pasmem krętym takowych    Boh. pasovati. Pasowanie na rycerstwo odprawowało się

strumyków    wracajmy się ku źrzódłu. Mon. 65, 131. —    podaniem miecza i pasa rycerskiego. Nar. Hst. 3, 82.

Milit. Pasmem maszerują, kiedy szeregi niepoprzecznie    Pasowania te, chociaż u różnych narodów różne bywa-

ale podłużnie człek za człekiem wyciągają się. Jak. Art.    ją, na to się zgadzają, że rycerza nowo pasowanego,

3,307. —    §. Ciągnęła się    nieprzerwanym pasmem z lę-    szpadą i rycerskim pasem opasanego, pasujący płazem

dźwi Piasta    potomność do    Kazimierza Wielkiego. Psal-    kilka razy z lekka dotykał. Wyrw. Geogr. 540. Paso-

mod. 15. Pasmem adverb., ciągiem , długim szeregiem    wany rycerz Croal. paszàni vitez. — §. Transi. Przyrzekł,

nieprzerwanym, in einer üîei^e fortlaufCttb ; Ross. nonojo-    iż się oświęci, a na kapłaństwo pasować będzie. Glicz.

cho. Szli, że tak rzekę, pasmem wielcy Fabiuszowie,    Wych. 0. 5. (oblec się, cf. obłóczyny). Gdy syna do

Scypiony, Marcelle. Kras. Bod. 1, 165. fte folgten in Ult»    szkół oddają, nie inaczej, by go znowu mieli chrzcić

nnterbroebner îtet^e auf etnanbcr. Szły pasmem nieszczę-    rodzice, a na wszelakie cnotliwe życie pasować albo

śliwości    na nasz kraj. Dyar. Gród. 486. Jest ich bardzo    święcić, ib.    L 3 b. Równa się    ta chwała onemu, któ-

wiele, i    wszędy się ich paśmy napłodziło. Glicz. Wych.    rego    na trzech drzewien węzeł    pasują, ib. H 6 b. PA-

0 8 6.    SOWAĆ się recipr., walczyć z kim, mocować się, bie—

‘PAŚNIA, ob. Pasznia, Pasza. PAŚNY, a, e, od paszy abo    dować się, łamać się; ringen, fömpfen; Rag. arvaitise,

pasienia, JBeibe ». Bydło paśne , którym nie robią.    jaccitise, gornbatise; Slav. hervatise ; Carn. arvam, aru-

Szczerb.    Sax. 456. — §. Subst. Paśne na cudzym, (sc.    jem;    Vinci,    metatife, pipatile,    pardegatife, tergati, te-

prawo),    prawo pasienia. Cn. Th. 2Beibercd)t, £>ntred)t,    psti;    Croat.    boritisze ; Eccl. CTpaAAajmecTBjio. Pasujący

^ntgeted;tigfeit.    się z zwierzętami Eccl. 3Btpo6opioLuiHca. Pasować się z

PAŚNIK, a, w.; (Boh. pasyr; Sorab. 1. pasznik ; Vind. pa-    myślami Eccl. 3ajorcTBOBaiH. PASÓWKA, i, z. ; Boh.

far, pafodelauz; Croat. paszâr, pojaszar, f. paszaricza ;    pasówka; gatunek gruszek, bie 3<tpfenbietne. Ład. H. N.

Rag. pasiir; Bosn. tkanicjar, tko tkanięe tka); rzemieśl-    46. PASOWNICTWO, a, n., chodzenie w zapasnictwo,

nik od pasów', bet ©urtler, (cf. trzośnik). Macz. Krawcy,    zapasy; bie SRtngefnitfł, klopffrdjterfunft; Ross. noABHrt.

kuśnierze, paśnicy. Vol. Leg. 3, 592.    Mistrz ćwiczenia w pasownictwie, ma wiedzieć jakie ćwi-

PASOWNI-

CK

00

PASNIA - PASORZYT.

PASORZYTNY - PASSYA.

PÀSOBRZUGH, ob. Pasibrzuch. PASORZYGTWO, a, n. ,    czenia komu przystoją. Petr. Boi. 337.

nauka abo stan pasorzytów, pasobrzuchów', pochlebstwa,    CZY, a, e, do pasownictwa należący; Eccl. iioakiukmii,

ars parasitica. Mącz. Cn. Th. üMerlecferet), ©dimarofje»    mMBircaieibHbiH ; Sîtnge >, Âîlopffed;ter «. Gry pasowni-

tep ; Rag. sladokusnós; Ross. 6ai0A0.iH3HnnecTB0. PA-    cze. Petr. Pol. 2, 247. Jak do pasowniczćj znowu

SÓRZYT, a, w., pochlebca, jaki u Terencyusza, parasitas.    się roboty rzucił, nie chciał Anteusz jego czekać siły.

Betr. Boi. 2,27. bet üMerlecfer, ©cfymarofjer ; cf. pasibrzuch,    Bardz. Luk. 67. PASOWNIK, a, m., zapaśnik, w zapasy

Boh. ritopasek (ob. Rzyć;, fatkór; Slov. podlizać, po-    idący; ein fRtnger, klopffester. Petr. Eth. 15. Vind. metauz,

trimiska ; Sorab. 1. blidowné pżeczel, woblizancż, f.    vadnik, pipavev, pardegauz, pulesh ; Ross. nOABHîKHHKX,

woblizancżka , (ob. Oblizać); Carn. pojędesch; Vind. sa-    f. n04BH)KJiHua. Przychodzi ten pasownik , który ze lwem

plezhnik (cf. piece, poplecnik), perlisuvauz, perlisavuz,    miał w zapasy iść. Zab. 10, 181. PASOWY, a, e, od

oblisavuz; Rag. sladokńsaz, nametalaz, vulg. nabbigu-    pasa, ©ürtcl», Cn. Th.; Ross. noacnuH. Zebro pasowe

zizza ; Croat. lizozdèl, lizavecz, zdelolizàvecz, vetorep,    u rzeźnika, od ćwierci przedniej wołowej. Magier. Mskr.

primeknyènecz, /. primeknyenka, tanyerobuzecz, nabi- l.PASSYA, yi, z., namiętność; Ross. cipacTb, bie Ceibett* guzicza ; Ross. 6^1040^1131;, oô’LiAaaa, oótbApajumiiKi;,    fcfyaft, ^affion. Rozumu się radzić, ale nie passyi. Boh. Kom.

onHBajbiUHKt, omiBajio, onnßoxa, f. 6jU040.îH3iiHua. Pa-    4, 526. Passye u ludzi wiatrem są koniecznie potrze-

sorzyty w’çchcm śledzą, gdzie się komin kurzy. Pot. Arg.    bnym, do dania rzeczom obrotu. Zab. 7, 195. Jak du-

68. Pasorzyt, pasibrzuch, assecla mensarurn. Mon. 75,    sza ożywia ciało; tak passya wymowę. Gol. Wym. 51.

590. Pasorzytowie za pieniądze wielbią zbrodnie, i onym    To moja passya, taniec. Teat.    24. c, 59. (cf. moje ży-

służą. Weg. Marin. 3, 165. Pasorzytem być, pasorzy-    cie, mój żywioł). Moja passya    konie, Jcjmościna ogród,

cić, Vind. saplezhuvati, talierje lisati; Ross. 6^k)40JH3hh-    Kras. Bod. 2, 141. Zaprawiłeś, mię do kart; ta ochota

MaTb, oóitcTb, oö'bljM'b ; Eccl. oöiBAaio ; Ross. onHTb,    stała mi się passya, przemieniła się w naturę. Teat. 48,

onHBaTb. — Transi. Większe kruszcowe żyły początek    73. Gra z początku była mu    rozrywką; ale potym za-r

brały od ognia; mniejsze, a pierwszych pasorzyty, od    mieniła się w passya. Pam. 83, 2, 281. Wc Pan z pas-

1054. et 1055. et 1058. — 2) Pasternak, ryba, pasti-marina Plin., ein 9iaubftfdj. Cn. Th. PASTERNIK, a, m., a) zagon od pasternaku , ein Çafiinaîbeei. Tr. — b)

syą grasz, a ja z flegmą. Teat. 9, 48. Wszystkie mię passye biorą, gdy ją widzę. ib. 26. d, 7. — Passyami naca adverb., Ross. cpacTHO; leibettfcfyaftlicfy. Passyami go kocham. Teat. 21,8. Weg. Marm. i, 126. ib. 179. — 2. pasternik, ob. Pastewnik.

pastyrskÿ; Hung. pśsztori, passtori; Sorab. 1. pasterski, pastefowé; Vind. pastirski, pastirjou ; Carn. pastirske; Bosn. pastirski; Rag. pastijrski, cjobânski ; Croat. pasztirzki, pa-sztirszki; Eccl. nacrbipcKm; pastuszy, od pasterza, $irtett*. ©cfydfer ». Pasterska sukmana. Zab. 12, 300. Kij pasterski, ob. Kostur. Simonowicz pierwsze ma miejsce w poezyi pasterskiej. Gol. Wym. 420, (cf. pasterska sielanka). Chyżyk pasturski, mapale. Mącz. ; Boh. pastuśina , pastnuska ; Slov. pastirna; Sorab. 1. pasterna. — §. Do pasterza duchownego' należący ; Ross. nacrupcKift, nacTopcKifi, bent (Seelenguten gehörig. PASTERSTWO, a, n. ; Boh. pa-styrstwj; Rag. pastijrstvo, cjobânstvo; Croat. pasztirsztvo ; Eccl. nacTBHTejBCTBO, nacTycTBO, nacTbipbCTBO ; a) pasterskie życie i zatrudnienie; ber £)irtettfłcirtb, bcrô Ipirtenleben. Patryarchowie, ludzie prości, jako koło pasterstwa się parający. Blat. Post. 75. Pasterstwo, oranina , i z Aene-aszową Burdą słynie, póki Rzym chrześciaństwa głową. Ryb. Geśl. B 3. — b) Pasterstwo duchowne, ba8 geiftli* clje ^irtenamt. W którym pasterzu nie będzie podpomno-źenie ducha ś., już słabe jest pasterstwo jego, już słaby rząd i urząd jego. Rej. Ap. 35. Sak. Kal. E 3. Owce pana Chrystusowe pasterstwu naszemu powierzone pasiemy. Smotr. Apol. 109. Hrbst. Nauk. O 2 b. Cztery biskupstwa założył, i na cztery pasterstwa je podzielił. Sk. Dz. 706. PASTERZ, ‘PA STURZ, a, m.; Boh. pasâk, pastyr; Slov. pastir, pastyr, krawâr, pasty? welikeho dobytka , (ob. Krowiarz) ; Sorab. 1. pastę?, pastyr; Sorab. 2. pastir; Vind. pastir, pastur, zhednik; Carn. pastir; Croat. pasztir, paztir, chöban ; Hung. pâsztor; Rag. pastîr, vulg. cjoban , (ob. Czaban); Bosn. pastir, cioba-nin ; Slav. pastir; Eccl. H3crLBf>t>, cKOTomiTneab; Ross. nacïyx’b; a) pastuch, skotak, skotopas, skotnik, owce, bydło paszący; ber Ipirte, ber ©ettäfer. Gdzie niemasz trzody, tam i pasterz nie potrzebny. Nar. Hst. 7, 43. Pasterza nikt nie ma trzymać osobnego, gdzie wszystka wieś pasterza chowa. Sax. Art. 42. Zawżdy to zacniejszy pasterz bywa, który stado owiec pasie, niźli ten, co jedno jedne kozę. Rej. Zw. 22. Na dobrego pasterza należy, żeby pasł owieczki, żeby przy nich stał, żeby owczarnią pomnażał. Dambr. 641, (ob. Owcarz). Pasterzem być, Rag. pastîriti ; Croat. pasztirim ; Eccl. nacTbipcTByio. *Pa-sturz, magister pecoris. Mącz. Szkarada, kiedy owce mędrsze, które paść trzeba, niż pasterz, który je paść ma. Gorn. Dw. 325. Owcom nie godzi się przyganiać swemu pasterzowi. Sk. Dz. 24. — b) Pasterz duchowny ; Ross. nacTbip'L, nacTop’b, ber ©eelcitlnrte. Biskup pasterzem jest. Sk. Dz. 834. Do pasterzów należy nauka i oświecenie ludu. Pir. Pow. 53. Pasterze są, którzy czują nad trzodą pańską, pilność czyniąc około ludu bożego , pasąc ześcia ludzkie słowem prawdy, a wilki od owieczek odganiając. Rej. Post. C 2. Nasz pasterz Jego Mość Ociec Metropolita. Pim. Kam. 570. — |. Duchowni

59

PASSYJKA - PASTERNAK.

PASTERNIK-PASTERZ.

PASSYA, yi, i., historya męki Chrystusowej. W. Post. PASTERSKI, ‘PASTERSKI, a, ie; Boh. pastyrskÿ; Slov. W. 253. Sk. Żyw. 2, 392; bte , baê geiben @hrb jłi; (Boh. pasige, pasigowy teyden » wielki tydzień) ; \ind.

Kristusovu terplenje, pafion ; Ross. CTpacTt; Eccl. CTpa^-6a, CTpa^aHie. — §. Passya, nabożeństwo w dni postne po obiedzie, gdzie pokutujący w kapy przybrani, czynią w kościele dyscyplinę. Kras. Zb. 2, 326. bie ftafłengetjk«

Jung, (cf. kapnik). PASSYJKA, i, ż., dem., a) mała namiętność, eine Heine Seibenf^aft. — b) Małe figurki wyrażające passyą Chrystusową; Heine gtgurett, bie bfl£ Sei« ben (grifft üorfteflen. Z soli oczkowatćj robią passyjki, osóbki, paciorki. Łud. H. N. 161. PAŚSYONAT, a, m., zapalczywy, gorączka, osa, ein leibenfcbaftltdjer SJîenfdj.

Passyonata najmniejsza bagatela do złości przyprowadza.

Teat. 28, 28. Passyonat wielki ; mógłby mię ogrzmo-cić. Teat. 33, 24. PASSYONATKA, ifern. — PASSYJ-NY, a, e, od passyi Chrystusowej, ^jaffionê*. n. p. Pas-svjne kazanie w wielki piątek. Mon. 74, 332.

‘PAST, ‘PASTEL, ob. Paszk

PASTA, y, z., naśladowanie we śkle starożytnego rzniętego kamyka , eine ©laêpafte ; Ross. mthkï.

PASTERECZKA, i, i.. dem. nom. pasterka, eine junge $ir« tinnn, ©djaferinn. Pasła przy morzu pastereczka boża liczne bydełko. Zab. 16, 310. Szczęśliwa nader to jest pastereczka i Która z białego swego giezłeczka Ozdobę swoje choć ubogą bierze. Past. Fid. 96. Pastereczka wdzięczna , miła , hoża , składna , luba wszystkim dzieweczka. Teat. 55, 76. PASTEREK, rka, m. ; dem. nom. pasterz ; Vind. pastirzhik, eilt junger ©djćifer. Dyanna w pîsterku się pokochała. Teat. 55, 55. To ten pasterek młody. ib. 54. b, 34. PASTERKA, i, z.; Boh. pastyr-ka; Sorab., 1. pastyrka ; Carn. pastariza, (distng. pasterka« pasierbica); Vind. pasteriza, (distng. pasterka, pasterkinja* pasierbica ; cf. pasterka , pliska * pliszka) ; Croat. chuva-ricza (cf. czuwać), pasztiricza ; Dal. chobanka ; Rag. pa-stjerizza, pastjurka, cjobànka ; Ross. nacTyinna; a) która bydło pasie, bie $irttmt, bie ©cfyaferinn. Gdzie pasterze paszą, aby tam nie pasła pasterka, a gdzie pasterki, niech tam już nie będzie pasterz. Haur. Sk. 54. — b)

Pasterka, pastuszka, piosnka pastusza, skotopaska, sielanka; ein ^irtengebidjt, ein ©idferlieb. Bukolikom Wir-giliuszowym napis dałem pasterek ; bo Greek. ßovxoXog pasterz. Nag. Virg.

PASTERNAK, u, m. ; Boh. paśtrnak ; Slav. pastêrnjak ; So-rab. 2. pasternak; Sorab. 1. pastënak ; Croat. mërkva, merkèvcza, (cf. marchew'); Rag. markva, markvjella ; Bosn. andrriqua; Ross. naciepHaicB ; z Łac. pastinaca; 1) bic ftinatfe, OPafiewaf); jarzyna kuchenna, zwyczajny już prawie dziki jest ; lecz jest rodzaj inny Hollenderskim zwany, wielki, gładki, i słodki, bez żyłek drzewiastych.

Kluk. Rośl. 1, 207. Pasternak wiejski, dziki, płonny, polny, głuchy * pasternaczek, ptaszę gniazdo , marchew' włoska, karota, z Łac. carota, bie nnlbe SDîôljre. Syr.

stateczny, około dobytku wiadomy, znający się względem czasu i miejsca pasienia , względem cielnych, biegających etc., opatrzony psami, bronią. Kluk. Rośl. Z, 4 4 4. PosZaZ go na wieś za pastucha. Falib. D 4. Myśmy pastucho-wie, ludzie co się koZo bydZa chowali. Radź. Genes. 46,

52. Sielißirten. Bóg Dawidowi, jednemu pastuszce, siZ daZ na Goliata. Jabł. Buk. L 3 b. — PASTUSZKA, i i., a) kobieta co bydZo pasie, btc $8ießl)irtintt. b) ob. Pastusze piosnki. TASTURZ, ‘PASTORSKI, ob. Pasterz. PASTUSZY, a, e, PASTUSKI, a, ie ; Boh. pastuśj ; Ross. nadymili ; do pastucha należący, üBießßtrieit « . Pastusza laska » kostur, (cf. posoch). Cn. Th. Pastusze piosnki, pasterki, skotopaski, pastuskie rymy, sielanki; bucolica, eclogae, §>trteitlieber. Siel. cd. Warsz. praef. Pastusza chata, Boh. pastuśina; Slov. pastirna; Sorab. 4. pasterna. PASTWA , ob. Pasza.

ewanieliccy mają być nazwani księżą, pasterzami czyli ministrami verbi divini. Vol. Leg. 7, 574. ^aftorcn. — ‘PASTERZOBÓJCA, y, m., zabójca pasterza, ber $trten= Jltörber. Pokazuje się zemsta na Witeblanach pasterzo-bójcach , których bóg sprawiedliwie pokaraZ. Sieb. 2, 236. TASTERZONACZELNICTWO, a, n., przeZożeństwo nad pasterzami, baê Oberßirtenamt ; Eccl. nacTbipeHa<mie ; Graec. noipsvagila-, Verb. nacTHpeHaqaiLCTByio ; Graec. iroipsvccQxéo}. PASTERZYK , a , m., zdrobn., rnaZy pasterek , eilt îletneô Ipirtdjen; (Vind. pastirzhik). O nędzny pa-sterzyku , gdybyś sie obaczyZ, co pasiesz, i coć jest po-ruczono. Rej. Post D 2. ib. X 5. PASTEWNIE, *PA-STERNIK, a, m., pastwisko, osobliwie ogrodzone, ein SSetbeplaß, befonberâ eingelegter ÜBcibeplaß. Pasterwniki, pola, gdzie się bydZo pasie. Cresc. 90. Pastewniki, aby w takim ogrodzeniu byfy, coby w jesieni i na wiosnę żadna rzecz w nim nie byZa. Haur. Ek. 70. Kraina ta piękne Ząki i pastewniki dla bydZa. Boter. 95. Jest tu pastewnik kosą nietykany. Tward. Daj. 36. Będą owieczki w tym pasterniku. Rej. Ap. 35. Dalej tam byZy Ząki i gZadkieh źrzebców pastewniki. Pot. Arg. 207. Pa-sterniki, które są dla młodych cieląt odchowania , zachowane dla paszy przyszłej, gdy na nich trawa nie zroście , zorać je. Haur. Sk. 57. Koza czasem wyskoczy przez płot z pasternika. Pot. Pocz. 565. PASTEWNY, a, e ; Boh. pastewny ; Slov. pastwiśtny, pastow nÿ ; Rag. paseni; Croat. pâssni; Ross. nacTBeHHHM ; Eccl. iiacOMbiił, nacTBHHhtrŁ; pasieniu służący, juin SBetben gehörig, üffietbe». Ziele pastewne dla bydła. Kluk. Rośl. 2, 266. $uttcrfraut. Pastewny dochód czyniące pole, scripturarius ager. Cn. Th. Sßeibegelb etntragenb. — §. Pastewna wieś * pastwiska mająca. Cn. Th., SBießmeiben fyabenb. — §. Wół pastewny, pastwiskiem żyjący, trawny, na trawie chodzący, pastuus. Macz. auf ber 2ßeibe geßenb, grafeitb. Dziesięć wołów tłustych; dwadzieścia wołów pastewnych. W. 3 Reg. 4, 23. (cf. karmny).

PASTWIĆ się recipr. niedok., w

ma

okrucieństwie wydziwiać, dogadzać sobie w okrucieństwie; ftdj ait ©raufamfciten treiben, ftdj airë ber barter beê anbern ein Vergnügen machen, ftdj baratt ergäben, faltigen, fein 2Jiütßleitt füllen; (Eccl. iuctkiitii, nacmyio, paść; Ross. nadBHHa bydlę). Okrutnicy, kiedy się najbardziej nad ludźmi pastwią, udają, że to czynią sprawiedliwie. Gorn. Sen. 266. Nie tak jest okrucieństwa, jak raczej dzika wściekZość, która pastwienie się ma za rozkosz. Pilch. Sen. łask. 94. Żywych nie mogli trapić, więc się nad ich popioZami pastwili. Birk. Zbar. B 2 b. Dopuścił Bóg plagom pastwić się nad tobą. Birk, o Exorb. 26. PASTWISKO, a, n. ; Boh. pastwisko, pastwistè, paśtwina ; Yind. pafhnik, spafhina ; Croat. passmecz, zpószische ; Slav. pashnjak ; Bosn. paseja ; Ross. nacómue, nacTBHme, naciBa, naacinb; Eccl. nacTBiinei ; bie #utß, btc £mttwng, bie 2Betbe, SStebtretbe. Pastwiska, są to miejsca, które nie mogą być koszone, obracają się na pasienie latem bydZa. Kluk. Rośl. 5, 343. BydZa nie puszczać na zamulone od deszczów pastwiska. Haur. Ek. 422.

PASUJĘ, ob. Pasować.

PASTKÀ, i, i., (cf. paść, i, i., Zapka); wieczko, nakry- PASYNEK, nka, m. ; (Ross. nacuHOKt » pasierb). Syn pra-wka, epiglołtis. Perz. Cyr. 4,452. Valvulae cordis, pastki wnuka, praprawnuk. Jabł. Her. ; ttrgroßeitfel, iîrurenfel. czyli zastawki serca. ib. 486. Krwawe żyZy żadnemi PASZ! słowo grających w karty, nie nacierającego, lecz pastkami czyli zasuwkami, któreby wsteczne pZynienie    gry drugim ustępującego, bei) bCU ©pieleni : paß ! id) fpiele

bie Stlappe, ber Sccfel.

‘PASTORA, y, i., contem., n. p. Sprośna ta pastora (© ksieni rozpustnej). Pot. Jow. 74. — (nieprzykładna pasterka dla owdeczek swoich). PASTORAŁ, u , m., laska biskupia, posoch; Ross. narepHua; ber Sifdjofêfiab, ber getft« ließe ÇirtenftaR. Pastorał wspiera biskupie dłonie. Zab ^ 12,

25. Kniaź. Na to w ręce biskupi pastorały biorą , Żeby czuli nad trzodą i pańska obora. Pot. Arg. 465.

PASTUCH, a, m., PASTUCHA ! y, m., PASTUSZEK, szka, w., dem.\ Ross. nacTyx-B; Boh. pasâk, pastwec, pastucha; pastor vilis gregis, ut caprarum, suum, anse-

rum. Cn. Th., eilt gemeiner £>itie, Siegwßirte, ©eßmeine* PASZA, z., PASTWA, y, i., ‘PASZNIA, i, z. ; Boh. ^irte ÎC., (cf. pasterz). {NB. w innych dyalektach słowo    pastwa Sorab. 4. et 2. pastwa; Carn. pasha, kèrma,

to znaczy stadnika, ogiera, n. p. Croat. pastûk ; Vind.    (ob. Karm'); Vind. pafha, travenje, pizha, merva, ka-

pastuh , postuh, poskakozhen konj; Croat. pasztuh, paz-    fma , pafhnik, pafhina; Bosn. et Rag. pàscja; Croat. pa-

luh; Bosn. pastuh; Dal. passtuh). Pastuch ma być chłop    sha, pàssa ; (Hung. abrak, ob. Obrok); Ross. nacbóa,

krwi powśeiągaZy, opatrzone nie są. Perz. Cyr. 4, 48.    nid)t. — Transi. Pasz czego, niemasz nic tego, brak;

itid)ł§ ba, ntd)tś norljanben. Wieczór tuż tuż za pasem, w kieszeni suchoty, Pasz czasu, pasz pieniędzy, jakie tu obroty! Zabi. Fir. 48. Zarobku pasz! ib. 50. c, 4. Kowal rozumu nie da, gdy go pasz z natury. Kchow. Fr. 47. Postawka święta, sumnienia pasz. Opal. Sał. 47. Pasz w nich bojaźni bożej. Mon. 76, 844. ib. 495. BiaZki siedzą na koniach, a co chZop to baba , Serca pasz, statku maZo, myśl i ręka sZaba. Nar. Dz. 3, 450, (ob. Paszo-wać). PASZ, a, m., gra pewna w karty, eilt getWiTeS îïartenfpiel. Z królem grasz pasza , z marszaZkiem pikiety. Pot. Jow. 420.

kiwać. PASZCZĘKOWATY, a, e, — o adverb., na kształt paszczęki, trie elit aufgefperrter fRadfen. — Bot. Korona paszczękowata, ringens, ma podobieństwo do paszczęki zwierzęcej otwartej. Bot. Nar. 103. dają pożywienie, mogą się nazwać paszą; ściśle zaś ro- PASZĘ, ob. Paść, Pasać.

zumieją się tylko te, które się na łąkach zbierają. Kluk. PASZKWIL, PAŚKWIL, u, m , 'PASKW1LUSZ, a, m., (z Dykc. 4, 7. Nie dobrze bydłu wcześnie z wiosny z nim śpieszyć na zieloną pasze. Kluk. Zw. 1, 150. Zimowa pastw’a dla wołów zawisła na sieczce z plewami wodą uparzonej. Kluk. Zw. 1, 214, (ob. Parza, osypka). Świnia zerem się pasząc, nie uważa, zkąd ta pasznia pochodzi.

Psalmod. 10. Owieczki wabione dobrą paszą tam poszły.

Gorn. Dw. 287. — §. Wiele lat ma ten koń ? Oto już piąta pasza. Alb. na Woj. 14. piąty rok, ba» fünfte gut* ter, ba3 fünfte gafir eineô ^ferbeê.— Transi. Pasza, karm, tuczą; gutter, 9?afjrung, ©peife. Tam mucha leci, gdzie pastwa. Burl. A 3. Strzeż się pastwy z wędką. ib. 2.

Nie na próżnych drogie trawić lata Oczu paszach i żądzach. Tward. Mise. 147. Im publiczne nieszczęście żyzną paszą i tuczą było. Pilch. Sali. 66. Duchowną paszą karmić powdnni pasterze swoje owieczki. Bals. Niedz.

1, 199. — §. 2) Pasza, pastwa, pastwisko; 2Beibepla£, ipntfl, SSetbe. Tam zwierzęta się paszą na pastwach obfitych. Paszk. Dz. 124. Tysiąc trzód w paszach mu chadzało. Otw. Ow. 170. — [§. Pasznia , rola 2J. Ziemia leśna, któraby się godziła na pasznią. Stał. Lit. 217. et 208. Nie ujrzysz tam jedno piaski, wodę a niebo, paśni (paszni) ani pytaj. Stryjk. 77. —    §. Venator.: Pasza,

laceme, nacKa, nacTBa, nacTBHiue, nacÔHme, (distng. ■auiHH rola, ob. 'Pachać) ; §. 1) bydlęca strawa na polu, gutter, Selbe, graf$ für bie Śfitere. Wszystkie rośliny, które zwyczajnie w gospodarstwie chowanym* zwierzętom

u nas

me

Wlosk. ' Pastjuino et Marfono), baś ^aêqutH, oczernienie osoby jakiej pismem, drukiem lub innym znakiem ku wystawianiu jej na pośmiech publiczny, (tając swmje autorskie imię). ÖUr. Pr. Kr. 1, 191, ob. Osławny list; Vind. oklinski pifmu; Croat. zloglâsznicza ; Eocl. hoaicmis^i, Ha— CMirnna, pyraTeabCTBO, noNOuieiime. Na ślub Zygmunta Augusta z Barbarą 'paskwiluse rozmaite pisano. Stryjk. 747. Zartowne księgi abo paskwilusze. Karnk. Kat. 563. Wiele z was będą się gniewały I za paskwil istotną prawdę będą miały. Łączn. Zw. 34. Rozumne satyry niepopłacają; wszystkie prawie paszkwilami zowią. Mon. 65, 479. PASZKWILANGKI, a, ie, szyderski, perftflirenb, fpotteilb, fpottifd). Jeżyki paszkwilanckie dobre jego imię szarpały. Bals. Niedz. 2, 400. PASZKWILANT, >ASZ-KW1LARZ, a, m., szyderca , paszkwile wydający, oszczerca, ber <J3a$qnin«nt. z monitora podłym został paskwi-larzem , uszczypliwym przyganiaczem. Mon. 73, 411. PASZKW IŁOWAĆ, ał, uje, act. niedok. , szydzić, prze-szydzać, petffflfren. Ciężko wykraczają, którzy paszkwilują żywi ciel ów swoich. Bals. Niedz-. 1, 325. W piśmie tym paszkwiluje nikogo, tylko mądrym przypominam, niedouczonych nauczam. Chmiel, pr. knieja, baS ^aßbrcöter. Pies poszedł w paszą. Tr. — §. 3) PASZOWAĆ, ał, uje, intr. niedok., spaszować dok., (ob. Pasza, pasienie; baś    bie £utl). Owieczki te mnie Pasz), ustępować, metdjen, nadjgeben, gurxtcFtreten. Musiał

w niemałej liczbie do pastwy poruczył. Smotr. Nap. 65. nje bez wielkiego afrontu Paszować przed nim Mitrydates PASZA Turecki, ob. Basza.    z Pontu. Pot. Syl. 252. Musi rozum paszować przed

PASZCZ, PASZCZA, y, z., paszczęka, bergen, bte greffe;    miłością. Pot. Arg. 336. Skoro kędy swawola moc przy

Boh. pożeradlo ; Slov. pożeradło ; Sorab. 2. garschija ;    sobie czuje , Nie zostoi się cnota ‘i prawda paszuje. Pot.

Sorab. 1. klama ; Ymd. gout, gerlu, gertanz, poshirik ,    Arg. 59. Zawsze chudszy paszuje przy mocniejszym. Pot.

poshirak, lap ; floss. nacTb, naïueiüf. By cię paszcz zwie-    pocz. 154.. Wielu liczysz przyjaciół,    jeślić szczęście

rza nie zżarła okrutna. Zab. 11, 11. Koss. Skusiwszy    sprzyja, Gdyć fortuna spaszuje,* każdy    cię z nich mija.

krwi, pragnie jej paszcza zajuszona. Bardz. Luk. 58. Min' Byt. 4, 196

Paszcza pluszczącej niesyta posoki. Hor. 2,12. Nar. Leży PASZPORT, u,’ m.\ liai, passaporto ; Gall. passeport; ber w lochu Cerber, potwora straszliwa, Cały Ereb potrójną    , ber «P«ß; Boh. et Slov. pas; Vind. posport,

paszczą oszczekiwa. N. Pam. 3, 347. ( PASZCZAĆ frequ.,    skusnehauni list, mimuperpufhnu pifmize; Slav. pasush;

ok. Pościć). PASZCZĘKA, i, z., ber fRacfyen; Carn. govt;    Boss. nacnopr&, nponycKHofi biuü, nponycKb, 3HaMa, (ob.

Boss. BtBb (cf. ziewnąć;, nameKii, yeaiocTŁ, (ob. Czeluść).    Znamię): pozwolenie od zwierzchności na piśmie dane,

Części u głowy otulone powszechnym imieniem paszczęki    d₀ wnijścia i wyjścia w kraj lub miasto jej podległe!

zawarte być mogą, t. j. dziąsła, język, zęby, podniebie-    Kras. Zb. 2, 327. Paszport na pocztowe konie Boss.

nie, języczek, fauces. Kluk. Zw. 1, 46. Aby która owde-    no40po*Haa. Paszport na szukanie sobie    chleba czyli za-

«zka nie wpadła w one marną 'paszczkę onego sprośnego    robku Boss. noKOpiiejKHaa.

a, m., dem., Lat. med. pasta* ciasto, pastata; Ital. rzan, ni sępy czuwają , jakoby spaśli ostatek nędznego    pasticcio ; Gall pastę ; Germ. bte fflftete; a) rozmaite mięsa

ścierwu. Kłok. Turk. 78. (paszcze). Zawżdy na pychę a    lub potrawy ciastem opieczone, cf antypasty; Boh. pas-

na hardość podnosili nadęte paszczęki swoje. Bej. Post.    tyka; Sorab. 1. pożteta ; Vind. pofhteta, mefotesteniza,

Y y 2. Wybucha z paszczęki Wezuwiuszowéj dym stra-    gospofhki krępeuz ; Croat. pastéta ; Slav. listenica, (cf.

szny. Wez. Zap. A 4. z otchłani, au3 bcnt ©dfluitbe. —    ciasto); Rag. prjesnaz; Ross. mipori, impojKOKt, (cf.

Hebraism. Pobił ich paszczeką miecza. W. Exod.il, 13.    pirog). Robią się z mąki różne pasztety, Niemieckie,

id. Deut. 20, 17. id. Num. 21, 24. (ostrzem miecza , mit    Francuzkie, Angielskie; pasztety miesne, rybne, liścia—

bft 6d)arfe bcê ©cfjmcrtö). PASZCZĘKIWAĆ, ob. Poszczę—    ne. Wiel. Kuch. 420. Pasztet kurczecy; Boss. KypHHKü,

6f

PASZ A - P ASZCZEKI W À Ć.

PASZCZĘKO WATY - PASZT.

wilka. Rej. Post. X 3. Zatkać paszczękę psu szczekają- 'PASZT, *PAST, u, m., PASZTET, u, m., PASZTECIK •emu. Tward. Wt. 66, (ob. Pysk). — §. Paszczęki dwo-

(cf. kurnik). Pasztet w maśle smażony, Ross. npHweHem, ‘PATER, Łacociec duchowny, n. p. To juz niemłody pa-npHJKemniKi, (ob. Prażyć). Pasztet z słonych ryb Ross.    ter. Rej. Zw. 460 b. ‘PATRYK, u, m., księga żywotów

KyjieÖHKa, Kyieó/mKa. Paszteciki z twarogiem Ross. Ba-    ojców s'ś., z Greek, mztsçixôv, SeDen ber IjetUgett Leiter;

peHKH. — Stolik zastawiony słodkiemi pastami. Tward.    Ross. et Eccl. naTepmcE, OThYhmiKi, Knura oótCMJHomaa

Pasq. 84. Przynoszą do jedzenia konfekty, pasty cum    bï ceót >KUTia otugbb. W pateryku Pieczarskim napi-

cordialibus robione i bijanki. Star. Dw. 44. Natkaj jele-    sano, że ś. Antoni w pieczarze Kijowskiej skończył ży-

niowi owych tortów pozłocistych, albo owych ‘pastelów'    wot swój. Fund. 58.

pełen brzuch, ujrzysz, bedzieli długo bujał. Rej. Zw. 457 PATETYCZNY, a, e, — ie adverb., z Greek, pełen ognia, b. Cło płacą cukaty, paszty, kapary. Vol. Leg. 4, 81.    gorliwości, namiętności, patÿetifd); Vind. patetelhen, na-

Paszty, przysmaki, wino ma za fraszki. Wad. Dan. 44.    genezhen, nagiblujezhen.

U nich na stole paszty, wino, gody. ib. 80. Co paszty PATKA, i, z , z Franc., bywa nad kieszenią u kamizelki jadał, słomą go już wędzą. ib. 408. Lepiej mu kolacye lub u sukni, haftowana lub gładka. Magier. Mskr., bic zimne smakowały nad pasty złotorogie. Tward. Wf. 192. ^ałte, ber Îttfdjeiîbetfel.

Bażant w zaprawnym pasztecie. Banial. B ó. — b) Fig. ‘PĄTLIK, a, m., (cf. pętlik, worek siatkowy). Nawir mienił transi. Ma się za mądrą, przeto, że z kawałków Loka,    się być Powałą, gdyż w jego pątlik ubrali go Krzyżacy,

Leibnica , Wolfa i Puflendorfa zrobiła w głowie swojej    który był perłowy wszystek, jako na on czas chodzono

pasztet. Mon. 73, 656. (Babilonią, cf. bigos, mieszanina).    jeszcze z długiemi włosami. A lego pątlika dostali Krzy-

Pasztet piękny z tego będzie = piwa nawarzyłeś ; eine fd)ö*    żacy w bitwie, gdy spadł z głowy Powali. Biel. 266.

ne 33e)cf)erung, bu Ijflft (d)öne3 angefteHt — §. Pastelle,    (musiał to być gatunek kaptura perłami haftowanego) ;

suche farby do malowania, n. p. Obraz lub portret pa-    Gall. chaperon. Czart. ; siatka na głowę, niby czepiec,

Stellami robiony. Magier. Mskr., sjJafteflfarbett. PASZTE-    eine ttejtfórmtg gearbeitete §aube; (cf. pętlice).

ce; Carn. popotneza; Ross. nyiHHua, nyiemecTBeHHUua, nonymuua ; pielgrzymka, bie |hlgertmt ; (Etym. Boh. paut ; Slov. put; Sorab. 1. pucz; Croat. put; Slav. pût; Hung. bûtsu-jarâs; Ross. nyib podróż, droga; ob. Pójść; ob. Putny). Ubogie pątnice. Pot. Syl. 359. Z pątniczek jedna w drogę się puściła, By ziemię, po której Bóg chodził, nawiedziła. Groch. W. 4 85. et 4 70. Ross. 6oro-MOJtbita, óoroMOJŁHima. Leśna pątniczka. Brud. Ost. G 2. wędrowniczka , bie 2Banberinn. Nazad przyszła pątniczka ta bezecna. Tward. Pasq. 424. tułaczka, włóczęga, bie ^erunttreiberinn. PĄTNICKI, a, ie; Boh. pautnickÿ; Carn. popotne; Rag. puntnicki ; Ross nyTemecTBeHHHw, nony-THbift ; pielgrzymski, ^ilger *. ‘PATNICTWO, a, n. ; (Boh. paut ; Carn. potuvanje ; Croat. putuvanye ; Vind. popotu-vanje, ptujenje) ; pielgrzymowanie, bie ÇÜgerfdjaft. Pątni— ctwo a pielgrzymowanie nasze do onej zwierzchniej ojczyzny. W. Post. W. 2, 56. ‘PĄTNIK, a, t/t.; Boh. pau-tnjk; Slov. pautnjk ; Sorab. 4. pueżnik ; Vind. potni zlo-vick, popotnik, ptuinik ; Carn. popotnek ; Croat. putnik; Rag. puutnik; Dosn. putnik; Eccl. nftTbiwirb, nyTex04«-TG\h, CTpaHCTByromiu, Aopo/KHMu nejOB-feKt, nyTeme-ctbghhhktj ; Ross. nyTGuiecTBOBaTejb , nonymuKS ; pielgrzym , ber f ilgcr. Weźmy przykład z tych pątników, iż oni, będąc sami pielgrzymy, nie mając żadnego dostatku przy sobie, prosili go do gospody swojej. Rej. Post. T. u 3. wędrownik, ber 2Battbcr3ntann. W obcą wypchany z domu pątnik stronę, Rzucisz rozkoszną żonę. Hor. i, 269. Dlar. Wsadź na osiełka z dzieciątkiem ma-tronęr Idź nieznajomy w obcą pątnik stronę. Kchow. 424. W wojnie ani dóbr własnych ludzie zażyć mogą , Świadomą niebezpiecznie pójdzie pątnik drogą. ib. 480. Człowiek szczęścia igrzysko , niestatku obrazek , czasu łup, pątnik przemijający, żart świata. Birk. Kaw. Malt. A 4. Szukaj a pytaj się, jako się ci pątnicy pytali, o świętym bóstwie jego. Rej. Post. T. u 3. Pątnik do ziemi swie-

TNIK, a, w., co pasztety robi, cukiernik, marcypannik ; ‘PĄTNICA, y, z., ‘PĄTNICZKA, i, z., dem. ; Boh. pautni-ber ^nftetenbdcfer, 3u^e^’dcfer ; Garn. testenizhar; Vind. mefotestenizhar, pofhtetar, pofhtetni pczhenik; Slav. ti-slenicsór ; Rag. prisniejar; Croat. pastetar; Ross. nupo-jkhhke, npHcn’fciUHHKX. Pasztetniki, co torty rozmaite i marcepany robią. Petr. Eth. 6, Eccl. nuporoTBopubi, npHCirfcmiiHKH. PASZTETNICZEK, czka, w., dem., czeladnik pasztetnika, Der ^aftetenbâtfergefeïïe. PASZTETNI-CZKA, i, z., piekarka pasztetów, bic ^aftetcnMrterimt.

PASZTETOWY. PASZTETNY, a, e, od pasztetu, ^afte* ten*, t)0tt ber ^ajtete; Vind. pachteten , mefotestenizhen, krepeuzhen ; Ross. nupowHHÖ, iipucntuiHUu. Pasztetowa nakrywka, ber ^aftcteubecfcl. Tr. Spód pasztetowy, dno pasztetowe, ber ^afłeteitboben; {Vind. pofhtetni podtrosek, podvershek). Pasztetowa piekarnia, Rag. prisnicjarniza ;

Ross. nupoJKHfl, npucntnieHHa/i PASZTOS, a, m., wielki pasztet, eine große haftete. Kucharze biegli w nadzie-waniach kunsztownych, w pasztosach przyprawnych. Hor.

Sat. 200.

‘PATARDA, ob. Petarda.

PATELA, PATELNIA, i, z., z Łac. patella, batillum; {Ital. padella); płaskie naczynie kuchenne do smażenia różnych rzeczy, eine fïacfye ftüdjenpfanne ; (Bag. pliticiza, prosùglja, possùgliza, barb. târa; Bosn. prosùglja, prrisejurra, prri-suglja, prosuglięa, tigagn). Patelnia, naczynie żelazne z rączką, na którym smażą ryby i różne potrawy. Wiel.

Kuch. 420. — §. Fajerka, eine ^eiterpfaime, ein fto^lfeuer.

Wrzucił karty w ogień, który przed nim był na ‘patelli, bo postawiono przed nim ‘patelle pełne węgla. 1 Leop.

Jer. 36, 22. W kramach nad fajerkami, nad patellami się grzeją. Haur. Sk. 347. — *§. Niewiasty głowy zdobiły ‘batalniami. Comp. Med. 703. strój jakiś na głowę, fryzura jakaś?

PATENA , ob. Patyna.

PATENT, u, m., z Łac., list otwarty, dyploma ; Sorab. 2. potant; Vind. patent, povela, rkasa.

Pasem cię wiążę w święto twojego patrona. Pot. Jow. 99. w dzień imienin, gu beinern 9?amen8tage; cf. anioł stróż ; (cf. Ross. 4enŁ Moero aimeja imieniny moje). — §. 2) Patron okrętu. Warg. Radź. 12. et 13. ber @(hfp* patron ; Vind. et Croat. barkador.— §. 3) Patron prawny,, mecenas, adwokat; ber 2lb»ocat, ber (Sachwalter, Rechts* freunb. Więcej o patronie, jak o własnej myślę sprawie. Teat. 9, 26. Patronów za Zygmunta III, jeszcze prokuratorów nazywano. Boh. Ossol. 84, cf. rzecznik, pierca. PATRONIZACYA, yi, z., adwokatura; Ross. xo^araficTBO, bte $lboocatnr, baeS 2lbooctreit, ^ractieiren etneê ©achroalter$. Gdyby mecenas patronizacyi poprzestać miał.... Vol. Leg. 7, 700. Jeżeli wyjdziesz z sądu mego, to cię z. patronizacyi wymażę. Teat. 30. c, 66. Przez patroniza-cyą moje od taezek cię uwolniłem, ib. 30. c, 56. (przez obronę moje patrońską). PATRONIZOWAĆ, ał, uje, cz. niedok. intransl., §. a) patronem prawnym być; Carn. beseduvati, besedujem, besedijem, (cf. biesiadować); Vind. oskerbeti, oskerbuvati, raunati, pelati, obraunie-vati, namestuvati; Croat. zagovârjam ; Bosn. odvittovati, parciti, braniti ; Ross. x04aTaiicTBOBaTŁ, al$ 2lbüOCat prac* tictren. Ludzie stanu miejskiego patronizować mogą. Skrzet. Pr. PoL 2, 92. Vol. Leg. 7, 758. — §. b) Patronizować komu, faworyzować mu, opiekować się nim, einen be* günfttgen. Angielka i tobie wdernie patronizuje, i mnie kochaj. Teat. 22. b, 44. PATRONKA, i, z., święta opiekunka, bte @c&lt£hetltge ; obronicielka, orędowniczka, bit Sefchûfcertnn. Vind. patrona, patroninja, pomozhniza, sa-govarniza; Bosn. parciça, odvitniça, braniteglięa; Croat. odvetnicza, zavetnicza , zagoyornicza ; Boss. noKpoBmejL— HHita, xo^aianua. PATRONSKI, a, ie, prokuratorski, adwokatski, od adwokata; aböücattfdj, Sïboocatê * , SlböOCa* ten«. Patroński uczeń, niby to brać nie chce, a rękę wyciąga po dukacinę. Teat. 52. c, 22, (cf. dependent). Ten człowiek nie ma patrońskićj duszy. Teat. 17, 70. PATROŃSTWO, a, n., orędownictwo, opieka, prokura-torstwo ; Vind. oblastnia, poskerbnia, oblastnost; Eccl. CTpannecTBO. Patroństwo N. P. Maryi. Zygr. Pap. 34. opieka. ’PATRONYMICZNY n. p. wyraz, patrony ni eus ; Eccl. omeHMeHHŁiH.

téj Ross, MOiejtmHKŁ, óoroMoaeuŁ. PĄTNIKOWAĆ act. niedok., pątować, pielgrzymować, wallfahrten. Trzy kroć pątnikował na wschód słońca. Sienn. 490.

PÀTOCZNY, a, e, od patoki, geläutert, geleimt (nom $onig).

— Wódka destylowana z miodu białego patocznego.

Syr. 989.

1.    'PATOK, a, m., PATOG, bat, batog, laska, palcat. Cn.

Th. WM., ein <®tctf, ein frûgel.

2.    PATOK, ob. Potok. PATOKA, i, i., (Etym. toczyć, cf. ciec); (cf. Boh. patoky cerevisia secunda; patèsky, po-cepky lura ; Carn. patoka; Lał. posca « lura ; Carn. pod-zhepena* lura; Vind. patki, potoki, potoke * lura ; pate-zhi, sadnij ou * cienkusz ; podzhepena, podzhepinze, podzhepnina, poflzhepnia, pateska « lura; Sorab. 1. patoki, winowe patoki deuteria ; Sorab. 1. et 2. patoki cienkusz ; Ross. ut -apud nos naiona) ; a) miód czysty płynny, który zawsze zdrowszy jest, jak w plastrach.

Kluk. Zw. 4, 254. Jungfernbtmtg ; {Rośs. naiona caxap-aaa syrup). Słowa twoje słodsze niż miód , i niż patoka plastru. Budn. Ps. 19, 10. Cukrowe patoki. Hor. Sat.

220. Przydać kwartę miodu dobrej patoki. Syr. 979. Kraj płynąć będzie ten w patoki. Jabł. Tel. 173. Miody, lipce i patóki jare. Zab. 4, 311. — *b) Aliis Patoka est spis-samentum , crassamen, ustoiny. Cn. Th. ; ©afj, Sobenfaj), tpefen.

'PATOKOWY, ob. Potokowy.

'PĄTOWAĆ, ał, uje, intr. niedok., pątnikiem być, patni— kować, pielgrzymować, wędrować; Boh. putowati; Carn. potujem; \ind. potouat, potiti, fe na pot podat; Croał. putujem, putuvati; Hung. bujdosom; Slav. putovati ; Bosn. putovati, hoditi ; Bag. putovati, putovatti ; wallfahrten , wanbern. Na święte miejsca pątują, tam ofiary obrazom oddawają. Gil. Kat. 82. Najwięcej nasz Polski naród z przyrodzenia Rad pątuje, bo zawsze ma chuć do chodzenia. Klon. Wor. 52.

TATROCH, u, m. ; Ross. noTpoxs, §. a) wnętrze, baê tëingewetbe. Ptaszę i inne patrochy, których ludzie nie używają, dobre bardzo dla psów. Ostror. Myśl. 15, ob.

Patroszyć. — §. b) Gatunek maku, który się otwiera i rozsypuje. Ład. H. N. 226. eine 2lrt üJîolm.

PATROL, PATRUL, ob. Obchód, objażdżka. Jak. Art. 3, PATROSZYĆ, ył, y, act. niedok. ; Venator: Ross. nOTpo-

307.

PATRON, a, m. ; Carn. odvétnik ; Vind. obvarnik, oskerb-nik , oblastmk, opraulovez, sagovarnik ; Slav. odvitnik , govorcsin ; Croat. perùs, prokurator, zagovörnik, odve-tnik ; Dal. govorchin , paracz , pravdoznanez; Bosn. para?, odvitnik; Ross. noitpoBHTejL, xoAaTaft, A'bieut;

Eccl. cmaroAhiiHifŁ, cip/mnin, BHHOCJOBent; §. 1) święty ’PATRY, ów, myśliwski wyraz « oczy są u zająca. Skarb. patron, obrońca, prawobrońca, zastępca, przyczyńca, bet) ben Jägern, bte Singe« beâ ^afett, ob. Patrzeć, ob. przystaw, rzecznik, opiekun. Cn, Th.\ Vind. obvarni fve-tnik, fveti obvarnik, ber @(htt|ihetlige. Patronami naszemi 'PATRYA. Corn. Dw. 374, ob. Ojczyzna. PATRYARCHA, yr

m., z Greckolac., {Etym. narr\Q et    ojciec stary);

§. a) najwyższy ociec abo przodków naszych ociec. Mącz. ber ßrgöater, ber fatrtard) ; Boh. arcyotec ; Slov. arcio-tec ; Carn. ozhâk ; Vind. ozhiak , ozhak , ozharh ; Slav. patriarka ; Hung. patriórka ; Croat. patriarka; Dal. patria— ra ; Ross. naTpiapxB, poAOHanajibHHtcL ; Eccl. nepBOOTeut,

Skoń-

PĄTNIKÓW AĆ - PATRON.

PATRONIZACYA - PATRYARCHA. 63

WHTb, BŁinoTpoiuHTt; wywnętrzać, wnętrze wyjmować; auftttetben, baś ßtngeweibe h«rauê nehmen; Boh. kuchâti„ kuchawâli, pitwati ; (Carn. potroshim consumo). czywszy łowy, w kupę obłów znoszą, Zaraz jedni zwierz patroszą. Kcbow. 25. Już uszczwawszy, Będziesz zwierzynę patroszył. Bardz. Trag. 122, ob. Rozproszyć.

Wytrzyszczak.

zowiemy one święte, co osobliwe o nas staranie mają. Hrbst. Nauk. R 4. Longobardowie za patrona Jana ś. chrzciciela obrali. Star. Ryc. 22. Święty Stanisław patron Polski. — Ś. Jan de Matta wielu na febrę chorujących uzdrawiał, zkąd^ dowodnym od febry patronem nazwać się może. Sk. Żyw. 1, 91. (cf. ś. Walenty). —

mym dobrem publicznym oddycha, i heroizm, który mu się poświęca. N. Pam. 24, 327.

się czemu przypatruje, poglądacz, widz, spektator; ber 3ufdjauet, 3ufel/er; Boh. djwâk. (cf. dziwować się); Carn. glçdovz, (cf. glądać) ; Vind. gledauz, pogleduvauz, vide-nik, okulpasez ; Croat. pazitel observator\ Rag, glèdalaz; Bosn. gledalaę, pazilaę ; Ross. 3pHTejfc, B3ŁipaTeJB, cmo-TpmeJb ; Eccl. no^ofnmii. Spedator, patrzacz, przyglę-dacz. Mącz. Człowiek ma być rozsądnym świadkiem i spokojnym patrzaczem na całej natury widok. Staś. Bujf. 246. Patrzyciel, dla którego ten obraz maluje. Bals. Niedz. 1, 271. Praktykarze abo patrzycielowie na gwiazdy. Buda. Jes. 47, 13, Stemmer. PATRZYC1ELKA, i, z., spektalorka, bie 3nf^rimt, 3uf$auerinn ; Carn. glę-dovka ; Vind. gledauka, videuka;. Rag. glédaliza ; Ross.

OTueHaqa.ïbHHKi, omeBepxoBHbifi, HanaafciuiKs ne;K4y ot-HaMH, HJIH nepBHÄ bo OTuixt. Głowy familij Izraelickich aż do wyjścia z Egiptu n p. Abraham, Izaak, Jakób PATRZACZ, PATRZYCIEL, a, w., który na co patrzy, który etc. — Patryarszy z prorokami Chwały Pańskiej są trąbami. Pieśń. Kat. 27. — §. b) Pierwszy stopień w hierarchii mającej za głowę papieża; acz i ten tez za nnj-piórwszego uważa się: oprócz niego, czterech było dawnych: Carogrodzki, Alexandryjski, Antyocheński, Jerozolimski. Kamk. Kat. 270. ber ^atriardj ber djriftltdjen Sftrdje. Kucz. Kat. 2, 630. Patryarcha nietylko jest pierwszy między ojcami, ale i nad ojcami. Smotr. Ex.

53. Patryarchą być, Rosa. imTpiapiiiecTBOBaTb ; Eccl.

3pHTe.ILHHLta . CMOTpHTe-lbHima.

PATRZYĆ, ył, y, cz. niedok., PATRZEĆ, ał, y, contin., PATRZAĆ contin. secund.-, Boh. patriti, djwâm se, dj-wavâm se, cf. dziwić się, (pâtràm dochodzę, pytam się szperam, patrnost jasność); Slov. patfjm ; Sorab. 1. hla-dam, zmeu biadam, (cf. glądać); Carn. pûsti, pasł, pâ-sem * baczyć, (paska attentio, cf. Germ. bie ^ajfe, 100« rauf paffen, b. i. lauern), prêshim, preshâti; Vind. gle-dati, viditi (ob. Widzieć), mokat (ob. Miarkować), (dïstng. pazhit, impedire , ob. Pak, paczyć się) ; Croat. paziti, pà-zim observare; Rag. pàziti, glèdati ; Bosn. paziti; (Slav. paziti se « strzedz się); Ross. B03i\iH4aTb , CMOTptTb , cmo-rpio; Eccl. ClMOTftHTH, CŁMOTfUaTH , CMOTpHK) ;    §. 1 a)

wzrok na co natężać, by widzieć, postrzedz ; baczyć, poglądać na co; auf etwa# flauen, um e# ju fehen, bic Singen auf etwa# ridfteu. Kto na obraz patrza , zaraz pa-trza na tego, którego znaczy. Birk. Gl. Kun. 53. Na jednę rzecz wszyscy patrzą, ale nie jednako ją widzą. Zab. 12, 275. Zły częstokroć plauz zyska, a z dobrego szydzą, Mylą się patrzający, lecz wielbią co widzą. Kras. List. 2, 102. (błąd w patrzaniu, nie w widzeniu). Koniowi darowanemu nie patrz w zęby. Zygr. Gon. 274. Na ręce mu patrzała, bo wiedziała że brały, kędy nie kładły. P. Kchan. Orl. 1, 83. (pilnowała rąk jego). Zawsze będę jak w tęczę patrzała. Past. Fid. 171. On teraz widzi, jako dotąd żyje, I z gniewu patrzyć sam nie może na się. P. Kchan. Jer. 406. Patrzę po sobie spoglądam po sobie. Cn. Th. id) Defelje mich- Patrzę na dół z góry. Cn. Th. fierai) fdjauen. Było na co patrzyć, ale nie jeść. Cn. Ad. 50, (cf. oczy paść). Patrzyć a nie zażyć, mała obrada. Cn. Ad. 825. Patrzyć nań było ; a on codzień biega i obchodzi wszystkich. Sk. Zyw. 2, 395. Dziwne było patrzanie, (widowisko, @$aufpicl, Slttbltcf); patrzyć było na ludzi bestyalskie obyczaje mających, i na bęstye ludzką przyjaźń ku niewinnym pokazujące. Sk. Żyw. 2, 67. e# gab ba ma# ju flauen, ja fehen. Patrzę przez co, transpicio. Cn. Th. Patrzę śmiele , nie mrugając oczyma, nie stulając oczu. Cn. Th. Imperat. Patrz nie widz, bo widzenie, jako skutek, nie w naszej mocy, ale patrzanie. Ld. cf. Condillac Cours 1, 175 * wej. Patrz sam, słysz, uważaj! Slov. wiz, pe-

64 PATRYARCHALNY - PATRYOTYZM.

PÀTRZACZ - PATRZYĆ.

OTqeHaqajiBCTByio. Co głowa to rozum ; co patryarcha , co władyka, to wiara i religia. Birk. Exorb. C. PATRYARCHALNY, a, e, — ie adverb., od patryarchów, patriarcljalifcfl ; Vind. ozharhliu, ozhjaken; Ross. narpiap-xajibHUH. PATRYARCHIA, ii, i., kościoły do jednego patryarchy należące, ba# ©eOtct eine# ^atrtardfen, ba# ^a* triardjat; Croat. patriarkia; Ron. iraTpiapxia. Zaraził dwie patryarchie heretykami. Sk. Dz. 465. PATRYARCHOW-STWO, PATRYARCHOSTWO , ‘PATRYARSZESTWO , a, n., władza patryarsza, ba# patriarchat, bie Patriarchen« mürbe ; Croat. patriarkia; Ross. naipiapmecTBO ; Eccl. ot-ueHaqaabCTBO. Jeśli patryarcha może być heretyk, pa-tryarchowstwo jednak nie ma nic dlatego zmazy ani nagany. Pim. Kam. 423. Focyusza z patryarchowstwa zrzucono. Fund. 8. Cesarz Grecki brata swego Stefana na *patryarszestw'o Carogrodzkie proponował, ib. 8. Patryarcha Makaryusz patryarchowstwo zdawszy Eleuteryuszo-wi, nie zostawił sobie, jedno święcenie biskupie. Sk.

Zyw. 1, 228. Spierał się z nim o patryarchostwm. Sk.

Dz. 876. Patryarchostwo Carogrodzkie. Chmiel, i, 1136.

PATRYARSZY, a. e. PATRYASZEŃSKI, a ie. od patryarchy lub patryarchostwa, Patriarchen s ; Croat. patriarszki;

Ross. naipiapoiiö, naTpiapuiecniil. Focyusza strącono z patryarszćj stolicy. Fund. 4. Na Carogrodzkićj patryar-szeńskićj stolicy zasiadł Sergiusz. Steb. 6. PATRYCY-USZ, ob. Ojczyc, ojcowie. ‘PATRYJSKI, a, ie, ojczysty, do ojczyzny, ('patryi) należący, ttaterlfittbtfd). Skoroś posługi patryjskie złożył z siebie, Wziąłeś przedsię swe rzeczy. /. Kchan. u Papr. Herb. 25. PATRYOTA, y, m., gorliwy o dobro ojczyzny obywatel, przy ojczyźnie, jakoby przy swojej własności obstaw-ający ; bet Patriot, ber Siebermann; Boh. wląstenec, (cf. właściciel;; Vind. do-malubnik, dober semlak; Ross. impiorb, OTenecTBeH-hhkt>. Patryota, obywatel, który przykłada się usilnie do dobra powszechnego ojczyzny tym wszystkim , czym jeno przyłożyć się i onćj przysłużyć może. Mon. 69,

1051. Któremu kraj jest miły, kto jest patryota, Nie szuka w zawichrzeniu zemsty, intryg, złota. Teat. 45. d,

18. Wyb. PATRYOTKA, i, i. ; Boh. wlastenka ; gorliwa o kraj swój obywatelka, bie Patriotin!!. PATRYOTŸCZNY, a, e, — ie adverb.; Ross. naTpioTHnecKiH, OTenecTBen-Hbiii; gorliwo obywatelski, patrtotifdj. Męstwo patryoty-czne. Zab. 16, 168. PATRYOTYZM, u, m., Zab. 16,

121, ob. Obywatelstwo, patrioti#mu#, Surgerftnn. Z męstwa oświeconego wynika patryotyzm, który tylko sa-

hled, hic; Sorab. i. h Vind. glei, poglei, lei, paziti; Croat. gledajte szamo ; Eccl. 3pn, rjia4H; Ross. ce; ferait ! Patrzajcie jeno tu. Teat. 55. e, 61. Patrzaj go, co za bezczelność. Teat. 25, H9. Patrzcieno go. Teat. 33, 37. — §. Obsol. Patrzyć w co, przypatrywać się czemu, uważać co; genau auftyauen, retyt Beftyen, er-wägen. Każdy w one słowa Pawła ś. pilnie patrzyć ma. Biai. Post. 279. — §. Patrzyć ze skutkiem widzenia * patrzyć i widzieć, flauen Ultb fehlen. Bardziej czujemy, na co patrzemy, niż co słyszemy. Cn. Ad. 12, (oczy lepiej pamiętają, niż uszy). Pewna to; jakbyś na to patrzył. Cn. Ad. 825. (jakbyś na swoje oczy widział). Wierz , mocno, jakbyś na to oczyma swemi patrzył. Rej. Post. B 3. Nerwy patrzące, lub patrzeniu służące, nervi optici. Krup. ó, 144. (Me (Stynemu, widzeniu służące).— §. Patrzyć się (rec.) na co, na kogo * przypatrywać się, oczy wlepione mieć w kogo ; auftyauen, aitftyeit. Patrzy się na niego długo, podnosi oczy ku niebu i odchodzi. Staś. Num. 1, 112. — Patrzyć na kogo emphat.; oglądać się na kogo, Vind. nagledati, nakukati, einen anfeften. Jeden na drugiego patrzy, a żaden nie nie czyni. Cn. Ad. 307 ; (cf. niech też i drugi robi). Do ciężkiego ubóstwa przyszedł, tak iż tylko na ręce i pot czoła swego patrzyć musiały robiąc około roli, żywności sobie nabywając. S/c. Żyw. 2, 197. A co nam do tego? ty tedy

W. Post. VF. 281.

co, na

fiaBen, ba$tn aBjmecfeu, barauf auêgetyeu. ^Na jednej łące wół trawy patrzy, a bocian żaby. Mon. 71, 735. O jakie w rządcach jest patrzenie wygód swoich, a zaniedbanie poddanych. Bals. Św. 2, 456. Wyrozumiał Witold , że Krzyżacy nie jego, ale swoich własnych pożytków, w wojowaniu Litwy patrzali. Stryjk. 451. Gdy Maxymilian *do Węgier patrzył, starał się o spowinowacenie z królem Węgierskim. Biel. 475. Achmet przeciw bratu przyciągnął, a z obudwu stron bitwę o stolicę Cesarską, szczęścia patrząc, zwiedli. Stryjk. 710. — §. Patrzyć czego » bawić się czym; ftty mit etroa3 aBgeBen, Befaffen. Mąż ma się starać, aby żona jego nierządów nie patrzyła. Petr. Ek. 68. Gdyby mąż oprócz żony inszych patrzył niewiast, dałby pobudkę żenie do nierządu. Petr. Ek. 8. Zonę własną opuściwszy, jął się inszych patrzyć. Biel. 592. Lekarz ten albo raczej ma-tacz , puszczon z więzienia, patrzył zasię alchymii pota-

PATRZYĆ.

PATRZYĆ.

65

, hleyczo ; Sorab. 2. glèdaj ; edai, leite, gleite; Slav. pazi,

patrz na się! Żarn. Post. 3, 771.

( sam o sobie myśl ). Na szczęście ludzie patrzą, które skoro minie, Zaraz tu w nich życzliwość przeciw panom ginie. Pilch. Sen. list. 58. — §. Przez szpary patrzyć » przez palce, przez zasłonę, dobrowolnie na co olsnąć, oczy zamrużać, burd) bic Ringer fetyen. Sprawiedliwość nie patrzy przez szpary. Past. Fid. 158. Pókiż patrzeć przez szpary na złe będziecie? Ryb. Ps. 164. Nie myślimy dłużej ‘bez (przez) szpary patrzeć. Teat. 8, 116. Przełożeni przez palce patrzą na występki swoich poddanych. Gil. Kat. 120. Pan też na to z daleka przez palce patrzy, a prawie śpi- Rej. Post. Mm 2. — §. Patrza Pan na dobre okiem miłosiernym : Patrza i na grzeszne oczyma srogiemi. /. Kchan. Ps. 45. pogląda na nich łaskawie, niełaskawie; er ftyaut auf fte gnäbtg, ober ungna* big (jera&. Krzywo na się, jako dwaj patrzają koguci. Pot. Arg. 330. Po oku patrzę, zezem, krzywo, choć mam dobre oczy ; limis ociilis aspicere. Cn. Th. mit ftyee* len Sagen auftyauen. Szczęście krzywo patrzy na wysokiego stanu osoby. Furm. F 3. Wysoko patrzy. Bies. B 2. hardy, wyniosły, er trägt bte 9?afe floty. Gładkie patrzą wysoko. Budn. Apopht. 51. Znalazłem się między młodzieżą pojętną ledwie nie ostatnim, i od profesorów i pogardą patrzanym. Xiądz. 83. id) murbe non tynen oerätytltty angeraut. —    §. Fig- Bóg Brytanii, który

wschód słońca patrzy. Warg. Cez. 101. wychodzi, kierowany, położony jest, daje na wschód; bie ®(fe, roeltye gegen Often fityt ober auäge^t, gerietet ift. Nie znać' było długo, na którą stronę patrzyło zwycięstwo. Warg. Cez. 190. chyliło się, przechylało się, auf toeltye Seite jłty ber Sieg neigte. Na żadną stronę zwycięstwo nie pa-

trzało. Warg. Cez. 223. b) Verb, neutr. Patzeć wesoło , ponuro « wyglądać wesoło, ponuro, minę taką mieć; luftig ober büftern auêftyauen, auêfeften. Ponuro patrzy; patrzy jak złodziej. Cn. Ad. 895. Patrz wesoło, ib. 825. (bądź wesół, nie tak kwaśno). Przyjść do niej z gołą ręką; to kwaśno patrzy, i półgębkiem gada. Teat. 15, 83. Marsem patrzącemu nieprzyjacielowi, nie śmiał bezpiecznie w oczy zajrzeć. Nies. 1, 56. — Aliter: Patrzy mu to albo owo z oczu, z miny jego podobieństwo do tego lub owego, e§ ftyaut tym ou8 ben Singen. Ilultajowi z oczu źle patrzy. Teat. 21. c, 47. e$ fd)aut tym UttytS ©ute3    au3 ben    Singen. Może filut,    jakoż,    Panie    Boże    odpuść,    z oczu    mu patrzy. Teat.    26. c,    8. Z    oczu    samych    patrzy    mu niezgruntowana    umiejętność.    Mon.    69,

263.    Dobrze    mu z oczu patrzy.    Teat.    32. b,    48.    Tak

ciała wyćwiczyli, że strach patrzy jawny im z oczu. Jabl. Tel. 139. — §. 2) Patrzyć cum Genit., n. p. Patrz sam siebie. Cn. Ad. 824. wejrzyj w się; tknij, pomacaj się sam; przed swym domem pierwej umieć; fiel} auf bid) felbft, (jupf bity beę betiter eigenen Sîafe). Patrz każdy swego, nie kożucha mego. Wolsk. Patrzyć czego * oczyma szukać, requirere oculis. Cn. Th. — §. Patrzyć czego * pilnować czego, na oku mieć, doglądając, dochodząc, szukając, dozierając; etn>a2 aBroarten, ein Singe auf ctnxrô ßaBen, barauf fel)en, fleißig baju ftyaueu, ftty bejfen Befleißigen. Patrz mój Dobrodzieju swoich interesów. Teat. 36, 104. Patrzaj czasu, a strzeż się nieszczęścia. Radź. Syr. 4, 22. Ustanowiono prowizora, coby królewskich dochodów patrzył na każdy rok, i liczbę z nich czynił senatorom. Biel. 307. Lekarze ku zdrowiu Alexandra z wielką a pilną radą lekarstwa patrzali a wynajdowali. Kosz. Lor. 88. Patrz każdy swego, jeśliś szwiec, patrz swego kopyta. Ern. 33. Miłujmy się jako bracia, a patrzmy swego jako żydzi. Rys. Ad. 59. Niechaj tego pilnie patrzą rodzice, aby dzieci pierwszych lat nie wiodły w próżnowaniu. Modrz. Baz. 39. Wszystek świat pospolity patrzy króla swego Obyczajów, i trzyma się wszech postępków jego. ib. 89. [ad exemplum regis totus componitur orbis). — g. Patrzeć czego * upatrywać celu mieć, za cel mieć; fein 2Iugemnerf auf etmaś

Slowtuk Lindego w g A. t. Tom IV.

jemnie. Biel. 450.— §. Patrzeć kogo «jego się trzymać,    23 klasztorów mają. Tr. Najsławniejszy klasztor    Paulina nim czego dochodzić, ft# an einem galten. Mnie księ-    nów w Częstochowie. Dykc. Geogr. i, 156. — §. b) Pau-

dza patrzyć nie możesz z osiadlości ziemskiej, bo jej    lini, Pawlini między Bułgarami, co ś. Pawła nad    Chry-

nie mam ; ale patrz mnie de persona w moim należnym    stusa przekładają, Kiok. Turk. 246. ^auluÖC^nfteH.

Slov. pauza, prestânî ; Vind. odstauzhik, prehenjanje, pausa; bte $aufe tn ber SJłuftf. Pauza w partesach , znak pauzy. Cn. Th., baS ^aufejetdien. Pauzy są pewne znaki na kartach muzycznych położone, które śpiewającego lub grającego przestrzegają, gdzie stanąć ma, i uczynić pauzę. Chmiel. 1, 344. PAUZOWAĆ med. niedoli, przestawać, odpoczywać; Vind. odstaviti, prehenjati, predi-huvati, pausirati. Żeby miał długo pauzować. Nies, i, 16.

Pochodź, przepauzować.

duchownym prawie. Gorn. Wi. K 4. Jeśli szkody będą PAUZA, y, z., z Greckoiac., przestanie w śpiewaniu. Mącz., uczynione, sam rotmistrz będzie o nie patrzon, i ku zapłacie ich będzie obowiązan. Herb. Stat. 92. er roirb für beu ©djabett attgefebett werben, man mirb ftdj an ifm patten.

Krwi tych owieczek swoich, chce on patrzyć z rąk waszych. Rej. Rost. A a a i. Tej omylności jego chce patrzyć srodze z plugawych rąk jego. ib. M m m 1. Już ja was biorę na swą duszę, patrzcie tego na mnie. Żarn.

Post. 3, 779. Ja przyjmuję dziecię; już go patrz z rąk moich ; jeśli go nie przywiodę nazad, niechaj ja będę winien. \ Leop. Genes. 45, 9. forbre ipn non mir. Jeżeli PAW', ia , tn. ; Boh. et Slov. paw; (cf. Boh. Paw rzeka mię nie chcesz poświęcić, Chrystus z ręku twoich pa- Pad, Po, we Włoszech); Iiung. pâva ; Sorab. 1. pahw, trzyć mię będzie. Sk. Żyw.    2, 99. — §. Patrzyć czego    paw,    f. pahwa, pawa ; Sorab. 2. pawejaz, f. pawa;    Carn.

zkąd » oczekiwać, wyglądać,    spodziewać się, etlt)a$ tt)t)l)er    pav ;    Vind. pau , f. paviza ; Croat. pav, pavun ;    Bosn.

erwarten. Z twoich rąk wszelkie zwierze patrzy swej ży-    pâv, f. pavka ; Slav. pavùn; Rag. paun, pâv; Eccl.    naBfc ;

wności. Pieśń. Kat. 157.    W Boga wierzyć, i z jego    Ross.    naBJHHi; f. naßa; Lat. pavo; Angls, pawa;    Ital.

pavone ; Gall. paone ; Hisp. pavon; Germ, ber ^Jfaii ; ptak Indyjski, wzrostu indyka ; roztacza ogon jak indyk. Żool. 236. Paw' pyszny z tęczy ogona swojego. Karp. 3,114. Banial. I 2 b. Farbistochwosty paw'. Otw. Ow. 545; ogonooki. Nar. Dz. 1, 123; oczasty. P. Kclian. Jer. 404. Pawie pojrzyj na swe nogi, Gdy roztoczysz ogon drogi. Cn. Ad. 825. (znaj się sam ; nic bez ale). Pawia sko-lenic krzykliwe, uszy przerażające. Zab. 1, 195. Pawie wrzeszczały. Banial. 1 3 b. U pawia strój anielski, chód złodziejski, głos dyabelski, a mięso baranie. Rys. Ad. 64. Pierze na pawie , Szlachcic w złej sławie. Rej. Zw. 257 b. Jako paw' pływrał w rozkoszach świata tego. Rej. Post. Y 1. PAWA, ob. Pawica.

Pochodź, pawi, pawić się, pawie, pawiatko, pawik,

ręki wszystkich naszych potrzeb patrzyć mamy. Sk. Kaz. 54.

Pochodź, napatrzyć się ; opatrzyć, opatrywać, opatrzny, opatrzność ; przepatrzyć-, przypatrzyć się ; spatrzyć; upatrzyć; wpatrzyć; wypatrzyć; zapatrzyć; patry.

PATYK, POTYK, a, m., PATYKA, i, z., PATYCZKA, i, z., dem., PATYCZEK, czka, m., dem.; Hung. botoka; (ob.

Patog, batog, bat)«laska, pręt, ein ©tecfcn, ein ©töcfcfyen.

By wróble ziarn nie zjadały, Wraz je otrok potykiem za-grzebuje mały. Zab. 10, Koss. Wszystkim jakby patykiem poucierał nosy. Teal. 16, 212. (jak gdyby im dał po uszach). Feruła , patyczka abo rózga w szkołach. Mącz.

( cf. palmatka). Na muchy stawiają patyczki lepem oblepione. Ład. H. N. 112. Gubią myszy słoniny kawałki na zdradnym patyczku. Jak. Baj. 118. Wziąć na patyki plaster miodu, i pod susz podłożyć. Haur.Ek. 137. pawiniec, pawióioka.

PATYNA, PATENA, y, z., z Łac. patina;    Bosn. patena;    PAWÀZ, ob. Poważ.

Rag. plitniza ; Ross. ahckocb; bte ^atette,    bie flehte Obła*    PAWEŁ, wła, m., PAWEŁEK, łka, m., dem., PAŚ,    Vo-

tenfctjüjfcl; naczynie w obrządkach mszy ś. używane, na    cat. Pasiu ! dem, ser.und., imię    Paulus;    faillit#, ^attl,

którym hoslya kładziona bywa. Kras. Żb.    2, 528. Mieć    ^Jaulcfyett ; Boh. Paweł, Pawelk,    Pawljćek;    Sorab. 1.    et 2.

dwa kielichy, i dwie 'patynie albo diskosy. Sak. Persp.    Pawol ; Slav. Pavao; Ross. IlaBe^, Raina, IlauieHbKa.

23, (cf.    Grekołac. discus). Podali mu    w rękę kielich    Ja o Pawle, a on o Gawle. Cn. Ad. 284. Obr. 28; (Slov. mi

z winem    i patynę, hostyą abo opłatek.    Raz. Hst. 24.    o Hawłe, ti o Pawłe ; ego de alliis, tu de cepis ; id) rebc non

Pierwsza    do pocałowania patyny poszła.    Mon. 65, 302.    Slepfellt Uttb er non Striteit, nie tego ja chcę, nie o tym mowa).

PATYNKA, i, z.,

kobiecy, ettt Üßetberpantüffel. Pantofliczka, patyneczka, crcpidula. Mącz.; (cf. muły, mulety, muletki). PATYN-KARZ. Cn. Th., PATYNMK , a, m., solearius, szwiec, który patynki robi. Mącz., pantoflarz, ber 2Bct6erpanfpffelmad;er ; Croat. papuchar; Hung. paputstinóló; ob. Papuć.

PAULICKI, a, ie, od Paulinów, lub Paulitów, ^aitltttcr*. Niedo-piero to dziś odkrywam kradzieże (mówi instygator) ; nawet mnie do Paulickich sreber używano Teal 7, 99. przytyk do Częstochowskich skarbów, o których nie wiedzieć, gdzie się podziały; ob. Częstochowski. PAULIN, a, m., PAU-LITA, y, tn., §. a) zakonnik reguły ś. Pawła pierwszego pustelnika, ber ^aulttter*iDłonćt;. 00. Paulici w Polszczę

66

PATYK-PAULITA.

PAUZA -PAWĘŻ.

Ofiarował do grobu Pańskiego złotą patynę. Radź. Warg. 89. 'PAWĘŻ, PAWĘŹA , y, z., PAWEZKA, PAWĘZECZKA , i, PATYNECZKA , i, z., demin., pantofel z., dem ; Boh. paweza, pawezka ; Slov. pawéza ; Hung. pais ;

Vind. payfh, (cf. paiż), cf. Gall. pavois; (Ross. nay30Kï gatunek barki) ; §. 1 ) tarcza dłuższa u pieszych. Dudz. 50. ba$ längere ©cbtlb beS 3nfanteriften, (bte ©efttartfdje, ^affefmt. $rtfd)., 51 biß.); Sorab. 1. kulwata, woverska nastaliwa. Pa-węża, panna, tarcza okrągła drewniana, skórą powleczona , na półtora łokcia długości i szerokości mająca. Papr. W. 1 , 227. Pieszy żołnierz obciążony pawężą. Petr. Pol. 381. Za Władysława IV. drabikowie nasi pa-węże miewali, które spiąwszy, bywali bezpieczni za niemi , jak za murem. Biel. 329. Rycerstwo powężami i tarczami, sentis et clypeis, osłoniwszy się, do szturmu idzie. Krom. 277. Pawezka parma, pawęzeczka parmula.

Mącz. — §. 2) Pawęża; herb ; ein Stoppen. 1. PAWĘ- PAWINIEC, ńca, m., ziele, herba pavonis. Cn. Th., Pfau* ZNIK, a, m., g. 1) co pawęże robi. Cn. Th.; ber ©<$ilb*    enfraut, Pfauenfdjroanj. PA WINI, ia, ie,    od pawicy,

rnac^er. — §.    2) Żołnierz pawęże noszący; (Boh. pawe-    Çfaii^cmten * ; Ross.    naBHus. PAWIÓWKA, i,    z., bte ^5fau*

znjk), ber ©d)tlbträger. Hufiki strzelców i paweźników.    taube, columba pavonia. Klein. Pawiówki gołębie, ogon

1 Leop. 2 Reg. 15, 18. Rotmistrz nad wojski strzelców    jak paw' rozpościerają. Kluk. Zw. 2, 170.

e,

i pawężników. 3 Leop. 1 Parał. 18, 17. (tarczowników. 1 ‘PAWŁOCZNY, PAWŁOCZANY, 'PAW-ŁOCZYSTY, a, Leop); (ob. Upawęźony). — §. 3) Co pawęźe rycerza    z pawłoki, fdjarlctdjfar&en unb fetnjeugtg. Uczynisz dziesięć

nosił, ber ©cfytlbfttflppe. Czart. Mscr., cf. giermek ; Slov.    opon z jedwabiu modrego pawłoczanego. 1 Leop. Exod.

paweznjk, zbrog nosycÿ. — 2. PAWĘZN1K, u, m.; Boh.    26, 1. (szarłatnego. 3 Leop). Zasłona z pawłoczanego

pawuża , pawużnjk; drąg, którym na wozie przyciskają    jedwabiu, i Leop. Exod. 26,31. (z szarłatowego. 3 Leop).

siano. Dudz. 50, ber $eubaum, ob. Pawąz, powąz. PA-    Widzę pawłoczną szatę rozpostartą. Groch. W. 365.

WĘZNY, a, e, od pawęźy, 6d)tlb •. Cn. Th.    Odziali go w szatę pawłoczaną. 1 Leop. Joan. 19, 2.

PAWI, ia, ie;    Boh. et. Biot. pawowÿ; Sorab. 1. pahwiski;    Naśmiawszy się z    Jezusa, zewlekli go z    pawłoczystój

Hung. pävaj;    Croat. pävov; Vind. pavou, pauni; Boss.    szaty, i oblekli" go    w szaty jego. W. Post.    Mn. 180. z

naiuiiuLiM, naBJHHOBMH ; od pawia, Pfau * . Rucho pawie purpurowej, PttrpurFletb. W płaszczu jedwabnym i pa-oczami upstrzone. Zab. 1 , 191. Alb.    Mucha z    pawim    włocznym. 1 Leop. Esth. 8,    15. Płaszcz pawłoczysty. W.

ogonem. Cn. Ad. 45. na piędź maź, a    na łokieć    broda;    Post. W. 291. Sznury bisiorowa i pawłoczne. 1 Leop.

brodą stoi ; tylko go broda. — (PAWIAN , a, m., gatu-    Esth. 1, 6. Bogacz pawłoczny i godujący. Hrbst. Nauk.

nek małp, mający krótki ogon i goły zadek. Zool. 289,    E 5. ib. 13. w pawłokę ubrany, purpurny, tu purpur

ber Paötan, Saotan; Gall. babouin; Vind. velkorepna    gefletbet. Oset pawłoczny, tak zwany, ze po liściu i po

merkouza, pafian). — PAWIC się recipr. niedok., ko-    wszystkiej bylinie jest pawłoka pajęczysta cienka, którą

koszyć się. Cn. Th., podejmować boki,    uprząść postawę,    zbierają i kręcą jak jedwab'.    Syr. 67 lt ©etbeitbtftel. Wschód

ft# Prüften, tnie ein *Pfcm, (cf. indyczyć    się); Rag.    soko-    pawłoczany." 1 Leop. Cant.    3, 9. (szarłowaty. 3 Leop.)

liti se, (cf. sokoł); Vind. gornaperfati, gornaperfuvatife,    koloru szarłatowego, fd)arlad)farlug. 'PAWŁOKA, i, z.,.

napihuvatife). Okazałą na przepych pawiąc się pompą ,    (cf. powłoka), bardzo cienka tkanina , szarłatna, purpu-

oczy patrzących na się ściągnęła. Mon. 70, 381. PA-    rowa; feljr fetneS ©emebe, Schleier, non ©djarlad? * ober

WICA, y, z., *PAWA , y, i.; Sorab. 1. pahwa, pawa ;    Purpurfarbe ; Boh. pawlak, krów, nakrycie, cf. pokrowiec ;

Sorab. 2. pawa; Vind. paviza; Bosn. pavka; Ross. naßa,    Ross. naBOJOKa dawna jedwabna lub bawełniana materya;

naByuiKa, narna; samica pawia, bie Pfauhenne. Pawica    Eccl. naßoaoKa, naBOJO^HMCL , noKf>LiKJtio, naxojx, nenie niesie jaj, aź w trzecim roku. Kluk. Zw. 2, 183.    jiciiu , noispOBi. Pawłoka jasną twarz zarzucił. Pot. Arg.

Panna Kachna, co stąpa jako pawa, a natrzmiwszy rogi    649. Bogacz obłóczył się w pawłokę i w bisior. W.

wyszywany złotem. 1 Leop. Judit. 10, 19. Umiał robić ze złota, ze srebra, z pawłoki, z karmazynu i z hyacyntu. 1 Leop. 2 Parał. 2, 7. Włosy głowy twojej, jako pawłoka królewska zjęta cewkami. 1 Leop. Cant. 7, 5. (jako szarłat zwiniony. 3 Leop). U dołu szaty jabłka z jedwabiu modrego, z pawłoki. i Leop. Exod. 28 , 33. (z szarłatu. 3 Leop). Zewlekli Jezusa , i oblekli w pawłokę abo w szatę czerwoną. W. Post. W. 289. w purpurowy płaszcz, Purpurmantel ; (Croat. hant, hment; Vind. fhkarlatni plafh, hment, barfunsku sagernilu; Ross. 6a-rpamma ; Eccl. cJHMamE , YpT.KiueHHijîi ; ob. Pawłoczny). Nie nosił królewskiej korony, ani w pawłoce , odzieniu królewskim, chodził. 1 Leop. 1 Macch. 8, 15. Posa-dzon na stolicy, w pawłokę obleczon. Pieśń. Kat. 64. Na jego większe pośmienie, Wdział nań z pawłoką odzienie. Pieśń. Kat. 60. Pawłoka pajęczysta cienka. Syr. 671.— Transi, fig. Pawłoka, zasłona, cień, ćma; ber ©djleęer, bte $etfe. Zbladł wszystek jak chusta ; oczy mu pawłoką zajdą. Pot. Arg. 677. Sok ten pawłokę i zasłonę z oczu ściera. Syr. 189. Czarnucha pawłokę świeżą na oczach abo zasłonę spędza, ib. 469, cf. bielmo.

Ogon za sobą włóczy. Zimor. Siei. 151. Zony, jak pa-    Post. Mn. 276. Namiot jego był z pawłoki,

wy przejeżdżają się po rynku , ukazując malowane pierze. Petr. Ek. 75. Biada tym boginiom, tym pawicom, delikatkom upstrzonym. Brud. Ost. E 8. Siedzi na skrzyni (z pieniędzmi), jako pawica na jaju. Rej. Zw. 157.

PAWIE, ięcia , n., PAWIATKO , a, «., dem., młode lub pisklę pawie, b(rô Pfaufütfjlctn. Pawietom młodym otręby jęczmienne dawaj. Cresc. 576. Kluk. Zw. 2, 184.

PAWIK, a, m., dem. nom. paw' « mały paw', ein Pfaudjeit.

Pawik, gdy ogon roztoczy ubogi, Wnet mu myśl zginie, gdy ‘poźrzy na nogi. Rej. Zw. 219. •— g. Papilio Io, motyl dzienny, ma na końcu każdego skrzydełka po jednym oku niebieskim. Zool. 140. ber Pfaitenfd)manj. Pawik, ćma czyli nocny motyl, Pavonia, jeden z największych. ib. 147. bfl$ Pfauenauge. Pawik zmierzchny, sphynx o cell ata. ib. 141. Ład. H. N. HO.

PAWILON, ob. Namiot, namiotek. — §. Pawilon pałacu jakiego , oddzielny naboczny budynek.

PAWIMENT, u, m., z Łac., Hung. pâdimentom ; ber ben. Nie wiem dla czego tło wolą zwać pawimentem.

we. W. Post. W. 91.

Buda. Bibi, praef. (ob. Posadzka, podłoga). Pawiment wszystek tarcicami położony, który był w izbie jego, rozrzucili. Birk. Gt. Kun. 24. Pawimenty marmurem po- PAWŁOWY, a, e, od Pawła, paulS*. Nawrócenie Pawło-sadzone. Banial. A 4 b. Pawiment aspisem brukowany.

Tward. Wł. 148. ścielny. Groch. W. 262. Sk. Żyw. 1, 343.

PAWĘŻNIK-PAWIMENT.

PAWINIEC - PAŹ.

67

Własną krwią polał pawiment ko- PAŹ, ia, m., z Franc., ber Page, ob. pacholę dworskie, cf.

giermek. — g. Paź królowej, papilio machaon, motyl

68

PAŹDZIERNIK - PAZNOGIEĆ.

PAZNOGCIOWY - PAZUCHA.

Kluk. Zw.

czona,

dzienny, jeden z najpiękniejszych. Zool. 141.

4, 390. Ład. H. N. 110.

PAŹDZIERNIK, a, m., dziesiąty miesiąc w roku, Oclober. Haur. Sk. 492, ber October, ber Söeinmonat; Boh. rjgen; (rjti rżać, o jeleniu); Slov. rigen; Sorab. 1. winowe rnesza-cztwo ; Sorab. 2. winski, (ob. Winny); Carn. kosapćrsk, (ob. Koza); Vind. kosoperz, kosopersz, defetnik, obrozhnik,^(ob. Dziesątnik, ob. Obrok); Croat. lisztopad, liztopad, (ob. Listopad), lukovehak , lukovschak, miholschak, (cf. ś. Łukasz, ś. Michał); Dung, mindszent ; Hag. listopéd ; Dosn. listopad, otubar ; Slav. listopad; Eccl. oktombphm ; Hoss. OKTaópL ;    (obs. nas^epiuiKŁ). Październik od paździo

rów. Chmiel, i, 192. October, 'pazdzierny. Urs. Gr. 152. PAŹDZIERNIKOWY, a, e, od października; 7/oss. omflóp-CKia, October *. PAŹDZIERZ, y, i., PAŹDZIOR, u, m., PAŹDZIERZE collect., ob. Dzior, dziery ; Etym. drzeć; (Vind. dersati * len czesać); Boh. pazdero, pazdefj; Vind. posdier, pesdir, fnet, fniet, tern, troha, fhpila, fhpiza, coli. dersovina; Croat. pazder, pazderek, pozderje, ku-delya ; llung. szosz, peregr. pozdorja; Eccl. nalepi», na34epie, Bcanaro Htma CTeÓM, raus ace Jbiia h 4pyrHX,L pacrbmM; Hoss. OTepeÓKH, Kocrepa, KOCTpmta; skórka na lnie lub konopiach, która włókno przykrywa, a w międleniu odlatuje. Wlod. 2lgen, 21geltt, 2ld)eln, won jSIaćf;^ unb §anf, Slacbö * ober tpanfiplttter. W cierlicy łamią len, i czyszczą go od nieużytecznych paździerzy. Kluk. Roił. 3, 327. Paździor. Dudz. 50, (cf. paklepie, pacześ, zgrze-bie, wyczosek). Miłość wszeteczna nietrwała, jak płomień z paździerzy. Bardz. Trag. 542. Widzi 'paździoro w oku brata. Eraz. Jez. G g 2 b. PAŹDZIORKO, a, n., demin., eilt §Iad)Ö * ober ^anffpltttcrdjen. Jak śmiesz rzec: wyjmęć paździorko z oka twego ; a sam masz bierzmo w oku swoim? 1 Leop. Math. 7, 4. (trzaszczkę. 3 Leop. trzaskę, sianko, zdziebłko, proszek abo paździorko. Sekl. ib.) Drugie karzą, a w cudzym oku paździorka szukają, a w swym bierzma szpetnego nie baczą. Hej. Zw. 77 b. Bóg i trzciny skrzywionej nie połomi, a paździorka zapalonego nie zagasi. Hej. 1’ost. Ss 6. PAŹDZ1ERNY, PAŹDZI0RNY, a, e, do paździoru należący, abo z paź-dzierza złożony. Wlod., glac^öfpltttcr*, ^anffplitter», 21d)eln*. PAŹDZ1ERZYC, ył, y, cz. niedok., poët., n. p. Czyje palce paździerzą śnieg jak wełnę miękką ? Czyją grad lodowaty formuje się ręką? Zimor. Siei. 213 na kształt paździerzy sypkim robić, anfflocfen, JU ftlotfen btlben, tn Slocfen oenoanbeln. PAŹDZ1ERZYSTY, a, e, — o adverb., pełen paździerzy czyli kosmacin, fpltttcrtg tüte £anf, floc* fig; Vind. posdierjast; Croat. pazderliv; llung. pozdorjâs.

'PAZERNY, ob. Poźerny.

PAZŁOTKA, i, i., blaszka abo skórka pozłocona lub też posrebrzona, lama, ob. Pozłota, pozłolka; ©olb «über 6tlberla1)n, ein oergolbeteś ober oerjtlbcrteS ©tnefeben 33led) ober Ceberp Hoss. nOTaJL, uiyMiixa. Panienka przewień-z jaką świetna pazłotka. Klon. Wor. 68. PAZNOGIEĆ, gcia , m. / 'PAZNOKIEĆ, kcia , m., PAZNO-GIETEK, PAZNOKTEK, ktka, w., demin., PAZNOKTU-SZEK, szka, m., dem. secund. ; in plur. paznokcie, ob-sol. paznokty; (Boh. pazneht * pazur) ; Boh. nehet, neh-

tek, nehÿtek, (ob. Nogieć) ; Slov. nèchet, pâhnost; Morav. pahnost, paznoh; Sorab. 1. nochcż in homine, panocht in pecoribus, pazor in avibus, nóchczik, panochtźik dem.\ Sorab. 2. noksch, (parnochte pazur); Carn. noht; Vind. nohet, noht, neuht, nohtizh, nohtei, gumpa ; Croał. nohat, nohet, nohtecz ; Dosn. nokat, nokticch ; Slav. nokti ; Iiag. nokat, nóktich ; Ross. HOrOTt, HoroTOKS ; Eccl. iu7₍iiokmi> , iioiCŁTk, (plur. iići3U0KTH pazury); cf. Germ. 3îagel : 21 b I g.) ; §. a) ber 9?agel am ginger ober an bett    Paznogcie są niby blaszki, do rogu subtel

nego podobne, na końcach palcy rąk i nóg mocno przypięte. Krup. 2, 10. Kirch. Anat. i2. Zool. 48. Wejch. Anat. 61. Paznogied ciału potrzebny, bo palca broni. Sk. Kaz. 468. Końce paznogei obrzynaj. Wejch. Anat. 61. Poznałam literata po wytartym boku, po paznogciach nieobciętych. Teat. 43. b, 12. ‘Paznokty (paznokciami) i zębami samych siebie targali. Krom. 130. 1 Leop. Dan. 7, 19. W. Post. W. 16. Drapi twarz swoję ‘paznoktami. Wys. Kat. 435. Próżno łeb drapi, i coraz zębami Strzyże paznokcie nad złemi wierszami. Opal. Poet. 2. Trzeba mu wprzód paznogei dobrze nagryźó, głowy Naskrobać, niżli w pióro wpłynie rym gotowy. Mon. 76, 366. Lata po izbie, paznogcie gryzie, rzuca się po kanapie. Teat. 29, 3. Paznokcie chropawe jak leczyć. Sleszk. Ped. 223. Białek paznokci, lunula alba ad radicem unguium. Cn. Th. bte 231ütl)e ber 9Mgel. Paznogied leczy, a noga wy-winiona. Cn. Ad. 826. (capiti mederi debet; reduviam curat). Slov. Prov. Md krw za néchtami; ma krew' za paznokciami; audax, excilatus. — Prov. Eccl. MJirKHX’B noire«; Grace.    anal uv ovv% cor; z miękkich paznogei 5

z dzieciństwa. — §. Ani na paznogied, cf. ani tyle, cf. na palec. Tr. and) nicfyt eilten 9?agel breit, ne latum un-guem. Abyś od przykazania Pańskiego i na paznogied nie wykraczał. Dirk. Kaz. Ob. L. Na ten pocisk z miejsca się nie odmykał i na jeden paznogied. Dirk. Dom. 89. Na paznogied od woli jego nie odstąpił. Sk. Żyw. 2, 252. Wszystkie sobie męki raczej obierał, a niżeliby na paznokciu jednym od praw bożych odstąpić miał. ib. 441.

—    Unguiculus, paznoktek ; ad unguem exprimere, doskonale, zupełnie, aż do najmniejszego paznoktuszka co wystrychnąć. Mącz. Slov. Na nechet wsècko odmenowal ; ad unguem exigere. — §. *b) Paznokcie u zwierząt, u ptaków, pazury; bte flauen, bte fôraüctt. Pogańscy Prusowie niedźwiedzie paznokcie palili z umarłemi, bo wierzyli, iż na górę wielką mieli wstępować, a dlatego, iżby tym snadniej tam wleźli, paznokciami myślili sobie pomagać. Stryjk. 143. Lwiątko, choć młodziuchne, paznogietki ma. Papr. Herb. ; (cf. lwa znać z pazura). Gdy mu ptak rękę paznokty mocno ściskać począł, rzucił go. Sk. Dz. 1148.

—    §• c) Paznokcie abo paznokty żelazne w katowni < haki. Cn. Th. £ortnrljafen. Palono męczennika blachami, i drapano paznoktami żelaznemi. Sk. Zyw. 2, 71. PAZNOGCIOWY, a, e, od paznogeia, 9?agel » ; Croat. noh-tni ; Ross. iionflHUM. PAZNOKCISTY, a, e, Cn. Th., paznokcie mający, mit 9îagel an Rauben über Süßen werfe* ßen ; Hag. noktast, (cf. pazurowaty).

PAZUCHA, y, z. ; Boh. pażdj ; Slov. pazucha, pazdi axil-

samca

rem na

69

PAZUCHOWY - PCHŁA.

la; Carn. pajsteha « pacha ; Yind. pafduhe, pod pafduhi * podpasze; Croat. pazùha ; Bosn. et Dal. pazuha ; Eccl. naiçoYXa, oeiuthic sinus\ Ross. na3yxa; §. 4 a) zanadra, ber Sufen. Miał swoje pismo za pazuchą przy sobie. Sk. Żyw. 4, 268. Dobył z za pazuchy trzech dokumentów. Kras. Doś. 81. {Prov. Slov. Hada w pazuśe (za nadrami) chowat ; węża w zanadrzu chować). — b) Pazuchy * pachy, podpasze, bte #01)le nnter ber sicbfel. Abyś parkiem nie śmierdział, koperwasem pod pazuchami potrzesz. Sienn. 380. Pocenie pazuch. Sienn. 262. et 242 Śmier-dzenie pazuch. Sleszk. Ped. 80. — § *2) Pazuchy, pachy morskie, wybrzeża, 5Jieerbufen. Cokolwiek morskich rozbójników było, po wszystkich pazuchach, tajnikach, uchodach. Faliss. FI. 137. PAZUCHOWY, PAZUSZNY, a, e, od pazuchy, 33ufen«, 2id)fell)öl)len * ; Ross. na3yuiHUH.

PAZUR, a, m., PAZUREK, rka, m. , dem.; (Boh. pazaur, pazneht; Morav. pahnost, paznoht; Sorab. 4. pazor, pa-zorik in avibus; panocht in pecoribus; pafor, fpara; Sorab. 2. pafora, parnochta ; Carn. parki, kręmpel; Yind. nohet, krampel; Croat. parkel, pasnut; Bosn. pangja ; Slav. pàncxe, pópak ; Ross. KOrOTb, nom, koxth , (cf. kogut); Eccl. ntüçiiOK’LTb pazur); g. 4) pazur u ptastwa, zwierząt niektórych, na którym paznogieć, digitus. Cn. Th., bie 5îlauc. Pazur, paznogieć u zwierząt, bestyj. Cn. Th., bte Stralle. Paznokcie kończaste , jak u niektórych zwierząt, pazurami zowią. Zool. 59. Lwa znać z pazura. YYad. Dan. 6. Zabi. Zbb. 103; (Slov. Z pazura poznat lewa, tx ungue leonem). Chowa rysie pazurki, a baranią przywdziewa skórkę. Kur. Pet. 41. Ucieka, biorąc na pazury. Kchow. Wied. 29 ; (cf. nogi za pas). Na pazury brać, tęgo się brać do czego, usiłować, górę brać; ftd) über etmaS fyermadjett, bie ©berfmnb nehmen. — § b) Bo-tan. Kani abo kotczy pazur, ziele, Filicula, ©treidifraut. Syr. 423. PAZUROWATY, a, e, — o adverb., paznog-cisty, w pazury opatrzony; Boh. pazaurkowaty ; Ross. koithctuh, mit flauen ober drallen oerfeljen. Orzeł pazu-rowaty. Banial. C 2 b. Sep pazurowaty. ib. 1 3 b.

P c.

PCE plur., kętnary, tragary, legary w piwnicach pod beczkami, podstawki. Cn. Th. ; Sagerbaitme, fteUerlager. PCHAĆ, ob. Pchnąć.

PCHŁA, y, i., PCHEŁKA, i, z., zdrbn.; Boh. blecha, bleśka ; Slov. blcha, blecha, blucha; Sorab. 4 pka, bka ; Sorab. 2. pcha; Carn. bovha; Vind. buha, bouha, bulha ; Croat. buha; Hung. balha , bolha, boha; Dal. buhà; Bosn. et Slav. buha; Rag. bùhha; Ross. 6aoxa ; liai, pulce, pulice ; Lat. pulex ; Arab. NpD ; Germ. ber $lol). Pchła pospolicie żyje krwią, koląc ciało ryjkiem swoim. Zool. 407. Pchła od pchania rzeczona, bo gdy ukąsi, jakoby igłą zapchnął. Sienn. 280. Samicę pchłę, wiec zowić ‘pchałem. Pot. Jow. 2, 4 6. Kto ze psy lega, ze pchły wstaje. Kchow. Fr. 4o5. Liche pchełki dokucznie gryzą. Weryf. 66. Wolałbym przez cały rok pchły z wo-pastwę wynosić, i zasię spełna do domu zgromadzać, niżli jednej niewiasty strzedz przez jeden dzień.

P CH LATKO - PCHNĄĆ.

Ezop. 419. Sposób na gubienie piech. Śleszk. Ped. 280. Proszek dlą płech. Pot. Jow. 468. Prov. Slov. Pustil mu blchu do ucha ; pupugit ipsum ; Yind. komu eno bouho vo vuhu pofaditi ; Croat. posztaviti komu buhu vu vuho. Prov. Slov. Pes psu blcbi wibira, cf. kocieł garńcowi przymawia.— £ Pchła ziemna, mordella, (Srbfïo^, gatunek chrząszczyków, pospolicie meszkami zwanych. Kluk. Zw. 4, 46. Pchła wodna. ib. 393. ber SBafferflolj. PCHLĄ-TKO, a, n., dem., pleszka, ba$ §It)f)d)en, ein Heiner glob. Wpadło w rece panieńskie to tu pchlatko. Bies. C 3. PCHLI, a, e, od pchły, glolj », glolje *. PCHLIĆ ez. niedok., pcheł napuścić, pchlić, mit ^l^ett attfuUett ;

( Yind. bouhati, bouhe loviti ; Carn. bovhujem « pchły bić, flöfjen). PCHL1STY, a, e, — o adverb., napchlony, pełen płech, pulicosus. Macz.; Boh. blechawy ; Sorab. 4. pkoyité, pkowy ; Carn. bovhast, bovhat, bovhov; Yind. bouhast, poun bouh ; Croat. buhazt, buhaszt, buhav , pùn buh ; Hung. balhàs; Ross, ôioiuhcthh ; (Eccl. 6ao-uiubIuo pulicibus repleor).

PCHNĄĆ, pchnął, pchnie cz. jedntl, PCHAĆ contin. ; (Boh. pjchnauti, pjchati; Carn. pèhâm, pahniti, pahnem, puhni-ti ; Yind. pahniti, perhniti, pehniti, pehnem ; Croat. pè-ham; Eccl. m^iiAvrii, iuijcath ; Lat. pungere, pingere; Germ, ptcfen, piknąć); g. aj czym spiczastym uderzyć, mit etmaê fpi$tgen ftojîen, kłóć, bóść, ftedjen. Dobył noża, pchnął go w brzuch. Paszk. Dz. 24. Do razu upadają, nożem w gardło pchnioni (pchnięci). Bardz. Trag. 564. Rana pchnięta. Czerw. 42. — g. Pchnąć, uderzyć, bić kułakiem, einen ©toß ober ©d)lag »erfreu. Pchnąwszy na szyję fałszerza. Otw. Ow. 133; Dal. pehati calcitrare; Ross. imyTb, nmiaib nogą szturknąć , iihhokł pchnięcie nogą. — g. Pchnąć, popychać, szturkać; ftoßen, mollit floren. Mentor w morze Telemaka pchnął, i sam za nim wskoczył. Jabl. Tel. 99. Gwałtownie będąc pchnięty w morze, napił się słonej wody. ib. 99. U flisów szybować albo pałkować, znaczy toż samo co laskami pchać. Magier. Mskr. — g. Pchnąć od siebie, odpychać, odrzucać; oon ftd) jłojSen, oerftoflen. Dziś w ostatniej potrzebie, Sługi swojego nie pchaj od siebie. Ryb. Ps. 37. Nie pchajże duszy mój od siebie, ib. 284. — g. b) Transi, emphatice: Za lekkim truskiem liścia powiewnego, Mniemając tam zwierza być, pchnę postrzał od niego ; telum misi. Żebr. Ow. 487. puściłem szybko, id) brüdte fcfmell flb. Pchnę okręt na morze, Skarbów sobie z dalekich stron pewnie przysporzę. Zab. 45, 172. puszczam okręt na morze; in bie See ftedjen, ba3 Sd)iff abftoßett, eg iit bie 6ee ftedjen laffen. — Intransit. Pchnąć do Gdańska na. fryor. Nieme. P. P. 25. Wisłą jak najszybczój popłynąć, nad) $an$ig ju SBaffer jtedjcn, (fdueben). — §. Recipr. Z dwudziestą naw na morze pchnąłem się ubogi. A. Kchan. 45. puściłem się nagle, id) [ład? in bie ©ee mit 20 ©Riffen. — g. Pchnąć koniem do kogo. Tr. pędzić, machnąć, gu fpferbe binfprengen. — §. c) Activ. Pchnąć kogo, na łeb na szyję go wyprawić; einen aufS eiligfte mo« bin abfd)tcfett, über $aI3 unb Stopf rool?tn abfertigen. Po skończonej elekcyi, zaraz były mowy, żeby do Chmielnickiego kogo pchnąć co prędzej, o niej mu oznajmując.

e, n. p. Masz tu łpczonym dowodem słowo Pańskie. Pot. Jow. 75. [cerk. hlyckiItu * mniemać 2],

70

PCZONY - PĘCAK.

PĘCAKOWY - PĘCHEREK.

Tward. W. D. 40. Chan dniami temi posła do Rako-cego Wołoskim pchnął krajem, ib. 2, 104. Chciał sam bieżeć ; lecz się lepiej zdało kogo inszego pchnąć. Chrośc. Fars. 512. Jabł. Buk. O 3 b. Tward. Wł. 107. — *§. Coźeś, Kadme? gdzież ręce, ramiona? gdzie nogi? Gdzie z cerą twarz? gdzie wszystko? przecz męża Pchnąwszy, i mnie bogowie nie popchniecie w węża? Zebr. Ow. 97. cur non in eundem vertitis anguem'l cf. przewierzgać, przeobrażać. — §. Recipr. Pchać się, n. p. w ciżbie, szturkaniem miejsce sobie robić ; ft# brćtltgCtt, tttt ©ebrdltge mit Stojku ft# weiter Reifen. — §. Aliter : Pchnął się z tą nowiną do dworu. Tr. śpieszył, ruszył, er eilte bornit nad) $t)fc. — §. Aliter: Pchnął się do sławy. Tr. er ftrebte na# ©Ijre, brdngte fi# bartta#, wspinał się. — *§. Pchać, napychać, tłoczyć, ftopfen ; Boh. cpâm, depam, cpu , cpâti, cpâwâm ; Carn. basnćm ; Eccl. iiXHyTH, nxa-th, nxaio, iibYii.nTji, iiiixcvTH ; (Carn. puham * tupam ; Vind. pehati, peha , pehalu * stępa). Rzecz jest sromotna , więcej pchać w się, niżeli żołądek objąć może, i nie znać onego miary. Pilch. Sen. list. 2, 366.

Pochodź, dopchnąć, dopchać, dopychać ; napchać, napychać; opchać, opychać; odepchnąć, odpychać; *pachać (> orać); popchnąć, popychać, popchnica; przepchnąć, przepychać, przepych, przepyszny ; pycha, pyszny, (buczny, buta) ; pysznić sie, darmopych; puch, puchać, puchnąć, puchlina; spuchnąć, spuchły ; napuszyć, napuchnąć; opuchnąć, opuchły; ropucha; wspuchnąć, wspuchły ; pąk, pęk, pękaty, pęknąć, rozpęknąć, spęknąć , opeLkały ; pę-cherz , pacharzyna , ‘pachmic . pęcznieć, napęcznieć , roz-pęcznieć; pęcak; puk, pukać, pukać się, pukawka, opalin ąć ; rozpuknąć, przepuklina, rozpuk, wypuklina , pukiel, puklerz; przypchać, przypychać; wpychać, wepchnąć, wypychać, wypchnąć; rozepchnąć, rozpychać; zpycliać, zepchnąć.

TCZONY; a

P E.

*PEĆ, n. p. Widzę, że nic peć. Rys. Ad. 72.?

PĘCA, PĘCZCA, ‘PENCA, PĘTCA, y, £, PĘCINY plur. collect,, rzemień, do przytrzymywania ptaka łowczego. Włod., Dudz. 50; Ross. n yuo, (cf. pętlica); (Etym. pęta, pętać, piąć); SRtentett ober ©cf#i#e, bte bett SctjjDÓgelu an bie $ttfk gebuttbeu werben, $alfcitgef#f#e. Sokoł twardo związany dzwonki i pęczcami. Rej. Wiz. 126. Jastrząb' na nogach mający dwie pęciny. Kurop. 3, 21, (sed cf. pęcina). Jeśliby kto z pętcy ptaka ułapił, tedy go po , pętcach poznawszy, że nic jego jest, nie ma go sobie przywłaszczyć. Szczerb. Sax. 542. Zbestwionego źrzebca ujeździ ręka nasza, a górę wybijającemu nieprzyjacielowi niechaj pętce przybierze. Psalmod. 21.

PĘCAK, PĘCZAK, u, m., [Etym. pęcnąć, uderzyć 2]. Pęczak z jęczmienia, z orkiszu, z samopszy etc., otłukany. Cn. Th., pyszka, ©raupen, ©erftcugraupen jc. (SBefłpreujk ?tf#fc; ( cf. Boh. opichati tundere, opiśky canicac, quisquiliae). Na pęcak jęczmień surowy się bierze, i tylko się plewy w stępie otłuką, a ziarko całe zostanie. Kluk. Rosi, 3, 265. Pszenicę obijać na pęcak w stępie. Syr. 952. Pęcak, jęczmień otłuczony. ib. 1102. PĘCAKOWY, PĘCZAKOWY, a, e, z pęcaku, ©raupens . Pęczakowa gruca. Cn. Th.

PĘCHERZ, a, m., ‘PĘCHYRZ; Boh. pucheyr, mechńr; So-rab. 1. pucher ; Sorab. 2. puchę?, blófa ; Garn. puhór; Vind. mehir, mehur, mihier, mefhir ; Slav. mihur, (ob. Macharzyna, ob. Miech); Ross. ny3Hpb, (cf. Svec. ant. pockor ; cf. Germ. ^lodc) ; a) bąbel. Cn. Th., eilte 231ctfe auf ber $aut. Plastry pęcherze ciągnące, wezykatorya. Krup. 5, 389. Spicz. 188. (Ross. ny3HpuTBca babcie rzucić). — b) Pęcherz u człeka, u zwierząt, od uryny, macharzyna, bte Urtnblafe, vesica urinaria, naczynie błoniaste, z włókien muszkułowych złożone; w którym mocz przez niejaki czas się zatrzymuje, nim się wypuści. Zool. 40. Pęcherze nasieniowe, przyrośnione do macharzyny. Krup. 2, 137. Pęcherz żółci, vesica fellis. Kirch. Anat.

56. — c) Pęcherz u ryb niektórych , $if#blafe. Nie mogłaby pływać ryba , gdyby wewnątrz nie miała pęcherza powietrznego, który mniej lub więcej powietrzem nadęty, ‘czyni jej ciało więcej lub mniej lekkie. Zool. 174. — d) Pęcherz, pęcherzyna, z zwierząt wyrżnięta, nadęta, abo nienadęta; bte f#ott au3gef#nittne 23lafe, aufgeblafcn ober ni#t aufgeblafett. Pęcherz wołowy abo wieprzowy nadymają, a potym pęcherzyny z nich bywają. Mącz. Pęcherz nadęty, ogromne nic. Fredr.. Ad. 85. Widząc ją bojaźli-wą, rozdyma sięt jak pęcherz, nowemi coraz chimerami. Teat. 16, 17. Zaczekby cię nastraszył, nadętym pęcherzem. Teat. 51, 4. Królem mu groził, i temi go pęche-rzynami jakoby jakie dziecię straszył. Sk. Zyw. i, 51. Spodziewali się Krzyżacy, że Polaków postrachem onym, jako psy pęcherzem jakim , wypłoszą. Krom. 449. Ktoby pacharzynę podwiązał pod podeszwy, mógłby chodzić po wodzie. Solsk. Arch. 185. Gdy się kto uczy pływać, czyni to przy pęcherzu albo pławie, aby nie utonął, a dotąd przy pęcherzu abo na pławie, aż się też sam bez żadnej pomocy imię pływać. Glicz. Wych. O 2. Pęcherz do enemy. Czerw. 17. Nakupował na jarmarku, aż już nakoniec nic nie było w pacharzynie. P. Kchan. Fr. 21. w mieszku, w wacku; in ber ©elbblafe, im ©elbbeutel. — e) Transi, de homine parvo, praesertim tumido et indi-gnabundo : Pęcherz, żaba, ropucha. Cn. Th. ein flet ner aufgcblafciter Słerl, eut Sbttrpś. cf. pędrak, pieniek, Pi-gmejczyk. PECHEREK , rk3, m , PĘCHERZYK, a , m., PĘCHERZYCZKA, PĘCHERZYNKA, i, z., dem.; eine flet* ue 331afc, cm 331d3#en; Sorab. 1. yetzeżko; Ross. ny3bi-peia, BOJAwps, BaiAHps. Pęcherzyk żółciowy. Wejch. Anat. 79. Pęcherzyki nasienne, ib. 91. Pęcherki tłuste, błoniste naczynia na końcach żył pulsowych do chowania tłustości, lob tli pinguiferi. Kirch. Anat. 13. Pęcherzyki w zwierzęcym ciele są naczyniami płynnej materyi , która się przez kanaliki do nich zbiera. Kluk. Zw. 1, 29. Żmija ma między zębami pęcherzynki pełne jadu. Fłaur. Sk. 401. Do przerabiania soków roślinnych pomagają pęcherzyczki od kory w rurkach ciągnące się, utriculi. Rot. Nar. 12. Pęcherzyk. W. Levit. 1, 16. Wada śkłą jest, gdy będzie

PĘCHERZYCA-PEDAGOG.

PEDAGOGIA - PĘDZIĆ.

71

pieniste, to jest, ze wiele będzie miało pęchyrzyków    f. 4iT0B04HTeibHHua; Eccl. 4lm)B04eivb , 4»4ŁKa, f. 4t-

maleńkich. Torz. 147. Kamień, polawszy ostrym kwasem,    T0B04Hua. Pedagog, mistrz szkolny, dzieciowódz. Dasyp.

gdy wre i pęchyrzyki rzuca, jest ziemia wapienna, ib.    Rr 3. Co jest lepiej, jeśli dziecię do szkoły dać, czyli

77. PĘCHERZYCA, ziele, ob. Miechunki ; pęcherzowi po-    jemu chować doma pedagoga albo bakałarza? Glicz.

mocne w jego boleściach. Urzed. 19. PĘCHERZYKOWA-    YVych. K 5 b. U Rzymian preceptorowie nauczali; pe-

TY, a, e, o adverb., na kształt pęcherzyków; Ross.    dagogowie zaś byli dozorcami i postrzegaczami obyczajów.

nyBbipeBaTLiił, tnie Sl&Men. Pęcherzykowata nabrzmiałość,    Pilch. Sen. gn. 227. PEDAGOGIA, ‘ii, z., wychowy-

w której się materya wyrzuca własnym swym pęcherzy-    wanie dzieci ; Ross. 4hT0B04HTejLCTB0 ; Eccl. 4,fcT0B04-

kiem obtoczona, tumor cisticus. Perz. Cyt. 1, 126. PĘ-    ctbo; bie |!flbagogic, Sinberju$t, (Sriteljungêlefire, Srjte*

CHERZOWY, a, e, od pęcherza, Olafen-'; Ross. ny-    ^urtgêîunft. Pedagogią się bawić Ross. 4iT0B04HTeib-

3UpHUH. ^    CTBOBaTB, 4’fcT0B04CTB0BaTb.

PĘC1NA, y, z., §. a) nadpięcie, miejsce u nogi osobliwie PEDAGRA, ob. Podagra. PEDARD, ob. Petarda. PĘDEM, końskiej, na które pęta zakładają ; bte gcffd am ftufle, ob. Pad. PEDESTAL, ob. Podsłupie. befonberö am ^IferbefuPe, jnnfcpen ber hoffte uttb Sîrone. Aper- PEDANT, a, m., człowiek szkolnych nałogów pełen, szkol-tura najczęściej w pęcinie przypada, zwłaszcza gdy sie    nik, ein jebani; Yind. skulskosnauz, frovovuzhen, vuzhe-

koń tratuje. Hipp. 152. Postąpisz sobie z nim jako z    ni rogel, pofhulounik, pedantar; Ross. ne4aHTL. Przez

ptaszyną, Przywiązawszy mu sznurek nad pęciną. Chrośc.    uczonych nie trzeba rozumieć nadętych młodzików, wiele

Job. 162. — §. b)    Pęciny, ob.    Pęca.    o sobie rozumiejących pedantów, ale    ludzi, którzy w

PECKA, ob. Pestka.    wielu ważnych materyach są biegłemi.    Pam7 84, 685.

PECYNA, ob. Paczyna, Peczyna.    PEDANTKA, i, z., bte ^ebantimt. Idź    pedantko, twcmi

'PECYNKA, i, z., n.    p. Znajdzie    się    podobno, kiedy się przymówkami pogardzam. Teat. 20. b,    21. PEDANTSKI,

a, ie, szkolniczy, pebanttfdj; Vind. pofhulski, pedantarski. PEDANTERYA , yi, z., PEDANTYZM, u,m., szkolnictwo ; Yind. fhularia ; Ross. ne4aHTCTB0. Pedantyzm Arabski zaniedbywał wydoskonalenie obyczajów. Zab. 8, 173.

ten kłc«bek snować pocznie, taka pecynka, która może i ojczyźnie i wojsku samemu odkryć to, czego się teraz domyślamy. Swad. 1, 211. A. Zał. [jest najpodobniej myłka druku zam. przyczynka 2].

PĘGZ, u et a, m., PĘCZE, PACZE, a, «., collect., pąk, PEDEL, BEDEL, ob. Sapient.

drowie), glista, (SrbttUtrm, SRegcmmirm. Twoi to bracia teraz i rodacy, Smród, zgniłość, mszyca, czerwie i pę-dracy. Zimor. Siei. 161. Trupy od pendraków w droby roztoczone. Kulig. Her. 269. — §. b) De homine: Pędrak, pęcherz, pieniek, żaba, ein Reiner 5tnirpê; Carn. ferkólin; Ross. KopoTHWKa. Uliss pędrak wielkiego pokonał Cyklopa. Kchow. Fr. 47.

pączek, bte Sturôpe. Nie zawsze krasna trwa na róży ce- PĘDRAK, PENDRAK, a, m., §. a) pandrow, (pądry, pą-ra, Gdy więc na wiosnę z pęcza się wysunie. Hor. 1,

242. Gdy dobywa wierzchołek głowy z pęczu purpurowej. Min. Aus. 55, cf. kłobuczek. PĘCZAK, ob. Pęcak.

(PĘCZCA, ob. Pęca). PĘCZEK, czka, w., dem. nom. pęk, wiązanka, ein Reineś Sunbel ; Ross. nynoHB, nyneuHKt;

Eccl. n%mii|a. Po moczeniu rozwięzują się konopie z pęczków, i rozkładają się na słońcu. Jak. Art. 3, 219.

9îacfyfteHer ; {Boh. honec; Yind. pojavez ; Crcat. pudâr). Swobody ptak pamiętny swojej, Ciężkich się ‘pędzców i niewoli boi. Kchow. 259 ; czy to tu nie peciny, pęca, pęczca?? (PĘDZEL, ob. Pęzel). PĘDZIĆ, ił, i, cz. niedok, PĄDZAĆ contin. ; §. a) gonić, gnać, 'żonąć, bydło, więźnie, treiben, jagen; Boh. puditi, pudjm , badam, (cf. bóść); Carn. pojati, pojam, podim ; Yind. poditi, (cf. budzić); Croat. puditi, pudim ; Slav. tirati ; Bosn. tirrati ; Ross. raaTb, 4BiiraTb. Na jedno zawsze pastwisko pędzaliśmy trzódki nasze. Teat. 55, 26. Więźniów trzciną pędzą w trop kaprale. Jabl. Buk. G 3 b. WTiatr pędzi wodę, dym. Tr. Młodość, płochość pędzi wiatr. Żegl. Ad. 144; {ob. Pędziwiatr, ugania się za wiatrem, za czczością). Gospodarz w ewanielii mówi compelle *pądź abo przymuszaj wnijść. Dambr. 356. (spędzaj, wpędzaj, popędzaj). — Transi. Pędzić kogo w co, n. p. Usiłują, aby mi młodą latorośl, którą ja w cnoty pędzę, z gruntu wyniszczyli. Teat. 30. b, 56. którą do cnoty napędzam, treiben, antreiben, anljalten ju etmaê. Pędzić inspekty, utrzymywać tak, żeby rośliny sporzéj rosły, Treibbeete un* terljalten. Gnój gołębi do pędzenia inspektów najzdolniejszy. Przędz. 54. — Pędzić kogo na licytacyi, podbijać

Na nowo potym wiaża sie w pęczki, ib. Smolanę krążki PEDZCA, y, m., PEDZIC1EL, a, m., ber 3^9^/ Sîadjjager,. i pęczki, ib. 2, 112. Let 3, 307‘ PĘCZKOWY, a. e,‘od pęczków; Ross. nymtOBbiH, 23ufd)el*, 23tinbel *. PĘCZNIEĆ, iał, ieje, neutr. niedok., napęcznieć dok., pękatym się stawać, pękatości nabierać; aufgueUett, anfdjrcetlen, auf* laufen, [trogen; Roll, pućiti se, puèjm se, pupeniti se, bobtèti. Szocowica moc ma lepszą, gdy pomoknie w wodzie a pęcznieje. Spicz. 48. Grona sokiem pęczniały brzemienne. Hor. 2 , 246. Nar. Koziołkowi memu czoło pićrwszemi rogami pęcznieje. Hor. 2, 103. Min. Pęcznieją mu żyły. Pilch. Sen. gn. 265. Pęczniał z duchownej radości. Ossol. Sir. 3. opływał.

PECZYNA, ob. Paczyna. PECZYNA, y, z., Bot. ziele, korzeń ma wielki gruczołowaty i pękaty; za czym też u naszych nazwiska dostało. Syr. 738, Oenantes primum,

(Srbfdfiett.

TEDA, conlraet. * powiada, powieda, er fagt, er erjagt.

Różnią się powieściami; ten peda, pod owym Drzewem wielkim cypresu; ten pod jaworowym. Kchow. 92.

TEDA, y, z., noga, z Łac., ber ftujl Cursum corripere, w pedę abo w nogę uderzyć. Macz.

PEDAGOG , a, m., stróż dziecinny, wódz, nauczyciel prywatny. Cn. Th. ; Rag, djezovödja; Ross. 4'kt0B04HTejb,

go; eine«    ftetgern, überbietfien, treiben in einer 3luctton; a, m., poganiacz wołów;    ber    Oc^fentreiber. Klon. Wor.    32.

Pochodz. pąd ; dopedzić, dopedziciel, dopedzacz\ na-

Vind. svishati, povishati, navishati, fhteigrati, navishe-gnati, gorvdariti, gorvdarjati ; Ross. Ha40aBHTb, Ha4Óa-    pędzić, opędzić, odpędzić, popedliwy, popedliwość,    po-

BMTb. — §. Pędzi coraz wyżej sławę swoję, immer ßößer    pędzić, podpedzić, przepędzić, przypędzić, rozpędzić,    zpę-

tretften, powiększa, powyższa? Tr.— §. Starzec ujrzawszy    dzić, wpędzić, wypędzić.

córkę, łzy    po włosie sędziwym i po twarzy pędzi. Pot.    PĘDZLIK, PĘDZL1KOWAĆ,    ob.    Pęzlik,    Pęzlikować.    PĘ-

Ary. 304.    roni, er »ergießt ßäuftge Tratten, eine jagt bte GA, ob. Pąga.

anbere. —    §. Ludziom tyrn szczęście zewsząd pędzi, ze-    PEGAZ, a, m., koń skrzydlasty    poetów,    ber *ßegafu3.    Nie

wsząd nagania. Gorn. Dw. 568. napędza; cf. gali, rai,    chciej na Pegazie jeździć. Petr. Hor. 2, M b. nie    bądź

stręczy. — §. Essencya wiatry pędząca. Krup. 5, 60.    Faetontem; nie napieraj się, czemu nie sprostasz.

Ziele to urynę i pławy pędzi. Sienn. 46. Krup. 5, 200. PEJS, a, m„ PEJSIK, a, m., dem., PEJSY plur., słowo ży-odpędza, aOtretfeett, treiben. — §. Wódkę pędzić, prze- żydowskie, kędzior policzkowy, [rodzaj warkocza, eine pałać, Sranntmein afqtel/en, befitlitrett. Pędzenie, destilla- 3Irt 3opf 2], ber Satfcnbart. Pejsy żydowskie. Dndtk. tio, parowanie ciał płynnych dla zebrania części lotnych. PĘK! PUK! interj. ^31öß! ftnaö! (cf. buch!) 1. PĘK, u, m., Sniad. Chem. 32; gatunek działania chemicznego, za któ-    Subst., n. p. Były słyszane gwałtownych razów trzaski;

rego pomocą wyosobniają się płyny od ciał stałych. Hier.    i częste jęki, pęki, stęki. Stryjk. 301. (cf. Vind. pok,

Mskr. Pędzenie do góry, d. per assensum, gdy się para    lom * łom, ułomek).    2. PĘK, u, m., (cf.    pąk ; cf. Germ.

zbiera i zgęszcza w wyższej części aparatu. Śniad. Chem.    33audj>, Sng, cf. papka); Ross. nyKb,    (cf. bouquet);

32; dolne, p. descensum, gdy wapory opadają na dół. Eccl. n&mii|a : wiązanka do kupy złożonych rzeczy, (cf. ib. 33; boczne, p. latus, gdy się wapory obracają na    kul), ein    ©ebünbel, eilt Suitb. Pęk palcatów związany,

bok, i spływają zgęściwszy się do naczynia, ib. Pędzone    Jabl. Ez.    150. Pęk rózg, Carn. bęganza ; \ind. began-

wody, destillatae. Perz. Cyr. 2, 303. Likwor przedni;    za, fhibouje. Związano was jak pęk chróstu. Teat. 17.

lecz to w tym domu nie nowina, Bo go sama swą ręką    b, 52. Wyjmuje pęk kluczów. ib. 55. e, 6. Pęk strzał

pędzi Podstolina. Weg. Org. 29. — Pędzenie suche,    do złamania niepodobny; pojedynczą strzałę złamiesz.

sublimation, działanie chymiczne, którćm niejakie ciała    Gaz. Nar. 1, 160. Pęk kwitów i kwitków na kilka wę-

suche zlotnionemi być mogą w naczyniach zamkniętych, złów skrępowany. Ossol. Str. 3. Pęk listów. Teat. 16. c, i znowu w kształcie stałym otrzymane. Hier. Mskr. —    101. PĘKATY, a, e, — o adverb., brzuchaty, opukały;

g. Zycie, dni pędzić, przepędzać; fetn Seben jnbringett,    Ross. KyóOBaTbiH, KyóOBacTUH, battcfytg. Mały pękaty

finbrfltgett. Wy, którzy życie pędzicie na dworze. Zab.    człowiek. Teat. 30, 37; Ross. cycatcL. Byłem go uj-

12, 306. Pędzą słodkie swego życia chwile. Staś. Num.    rżał, tak    wzrostu śrzedniego ma być człowieczek gruby

1, 6. Czyli to krótkie, czyli długie dni pędzą, Zewsząd    i pękaty. Past. Fid.    292. Przygnał kozy    z wymiony pę-

świat smutkiem, boleścią i nędzą. Kras. Woj. Ch. 101.    katemi. Nag. Wirg.    511. nabrzmiałe, nadęte, distentas

Pędź pomyślny bieg życia najdłuższemi laty. Zab. 9, 9.    lade cappellas, ffrpßetlb; (cf. pęcznieć, cf. opękaciały).

Z tobą resztę dni pędzić będę. Nieme. Król. 1, 114. —    O wata pękata. Solsk. Geom. 2, 71.— Joc. Własny *Pę-

b) Intrans. Pędzić, pędem iść,    bieżeć,    machać; jagen,    kowskiego piesek. Rys. Ad. 73; (gruby, otyły). — *§.

rennen, fdjteßen, nacßeilen; {Vind.    pojati,    napojati, gnati,    Niewiasta pękata. Sienn. 459. brzemienna, w ciąży bę-

poditi, derviti ; Carn. dervim ; Croat. gonili; Ross. cipę-    dąca, fdjwanger. Pękate kobiety bywają różnemi chci-

KHyn» , CTpcMHTL, CTpcMJK), ccapHBaTb, ccopHTb). Stan-    wościami uwiedzione. Cziach. Przy. a. 1. Świerzopki

gret mój szalenie ze mną pędzi. Teat. 7. c, 28. Tak    pękate. Cresc. 682. źrzebne, Iräcßttg. Oślice pękate, ib.

pędził, że aż tchu pozbył. Teat.    28. b,    160. Pędzić mu-    546. PĘKACIEĆ nijak, niedok., pękatym się stawać, nasze galopem z interesem. Teat.    11, 9.    Postrzegł pę-    brzmiewać, baud)tg werben. Żywot jej pękacieje. Zebr.

dzącego ku sobie na koniu adjutanta. Nieme. Król. 2,    Ow. 239.    (tumel). ib. 62. (cf. Ross. oôptoxarfeTb’ w cią-

127. Wątpię, żeby ją kiedy dogonić mogła, ponieważ    żę zajść;    Eccl. ypeBOHOiny, bo ypeßt HMasrB M4a4eima;

ta pieszo chodzi, a tamta szybko pędzi na jeleniu. Teat.    YfrKKONOiueiiinc brzemienność, ciąża). PĘKATOŚĆ, ści,

52. d, 80. — Recipr. Pędzić się, puścić się za kim,    i, opukałość, bte Skudjtgfeh.

einem nadjjagen. Przyszedł, jako do uciekającego, nie    PĘKNĄĆ, pękł, pęknie neulr. jedntl., PĘKAĆ, PĘKAĆ

jako do pędzącego się, t. j. do niebezpieczeństwa, nie    się contin., Spękać się dok., pukać się, rozpukać^ się,

do zwycięstwa towarzysza. Siem. Cyc. 356. Medea, aby    padać się; Sorab.    1. pukacż fe, fn. p. puka fe worech

ojca swojego w pędzeniu się zatrzymała, brata swego    hiascit) ; cf. Arab.    ppD, aperuit; Syr. 2>pD, divisit; Sorab.

rozsiekać na sztuki kazała, ib. 213; w pogoni, ib. 214.    2. sze pukasch; Slov. puknut; Vind. pokniti, spokniti,

PĘDZISKOT , a , m., skotokrajca. Klon. Wor. 25, ber    respokniti ; Croat.    puczatisze, puczàmsze , izpuczavàmsze,

9Steßbte&. PĘDZIWIATR, a, m., co wiatry ugania, wie-    puknyen, puknut,    puknènye ; pachina rima, pęknięcie;

trznik, paligłowiec, ein SBtnbbentel; Carn. shtónzel ; Boh.    Bosn. puknuti, puęeti (cf. puknąć, pęcznieć), inspuęati-

neposada, neposedny; Ross. BtTporom, Bocna. Ten pę-    se, otworitise, (puklina» rozpadlina); Rag. pùknuti,

dztwiatr już wiele świata pobiegał. Rej. Wiz. 39 b. Mon.    puzzati, raspuknutise, puknut, pukli, (puklina, pukloti-

65, 356. Wszędybylski, pędziwiatr. Zab. 15, 180. PĘ-    na, razpuknutje, puklinizza fractura, fissura, rimula);

DZIW1CHER, chra, m., Mon. 75, 590, id. PĘDZIWÓŁ.    Ross. nyKnyTb, nyion», xpyimyTL , nepeitoiOTbCfl , io-

iwyTL, lonaTt, nepejonaTtca, noionaTbca, HCTpecKaTtcn, dem na on czas chudzina. P. Kchan. Jer. 520. (raki nepeipecKaibca ; berften,. aufberften, aufpla^en, jerplafsen, piekła). Wstydem pełgnęła ; crubuit. Zebr. Ow. 128. planen. Gdy ogień dalej dochodzi, i reszty wilgoci z ib. 41; ob. Płonąć.

których pisarzów. Cn. Th., Slav. et Croat., etc. pelikan ; Vind. pelikan , Egiptouska tiza ; Germ. ber Çeltfan ; 1 ) ptak Egiptski, który krwią swoją, drapiąc sobie nosem swym piersi, ptaszęta swe od wężów zaduszone, pokrapia i ożywia. Mącz. Zab. 12, 181. Pelikany przykładne. Banial. I 4. Ciche pelikany miłosiernie śpiewały, ib. — §. Teraźniejszy pelikan » ob. Baba ptak , bąk ptak; Sorab. 1. pelikan; Rag. bucjaz, najazit, nenasit; Ross. KOKcymi, KOKcyHOKTj. — 2. Pelikan, herb; pelikan stojący, piersiami swemi młodych troje dzieci karmiący. Kurop. 3, 38. eilt Bappett. — 5. Pelikan, narzędzie do rwania zębów. Perz. Cyr. 2, 91. Czerw. 31, ber ^leltfan, ein 3nftrument bte 3äfme au8ju$ietjen. — 4. Pelikan, działo , wyrzucające 6 funtów żelaza. Archel. 14, eine 3Iti @e$$pfüttber, fedrôpfünbtge flammen.

drzewa chce wypędzić, ta nie mając wyjść którędy sko- PELIKAN, a, m„ z Greek., ptak zmyślony malarzów i nie-rupe drzewa przerywa, i to jest, co się zowie, ze pęka. Torz. 65. Pękły osi u karocy, A on wyleciał jak z procy. Zab. 16, 76. Weg. (złamały się). Tak dobrze w mocny zamek tęgi raz wymierzył, Że jak najsłabszy pęknął, skoro go uderzył. Węg. Org. 13. Ciasno mi zawsze suknie robisz, i spodnie mi w kroku pękają.

Teat. 1, 82. Niech jej tam i gardziel pęknie od krzyku, ja nie pójdę. Teat. 55. b, 6. Wrzeszczałem, że mi ledwie głowa nie pękła. Boh. Kom. 1 , 38. Chociażby mi pęknąć przyszło , wypiję całą butelkę. Teat. 53. d,

12. Koziołka, co mu łeb rogami pęka (cf. pęcznieć),

Na dań uprzejmą zarzeże ma ręka ; front turgida cor-nibus primis. Hor. 2, 105. Nar. ftrojjen. — Kiedy się zazdrość krzywi, niechaj zazdrość pęknie. Zabi. Pire. 43.

Od łkania i żalu się ciężkiego pęka. Kulig. Dem. 211.

*PEŁK, a, u, m., zdawcza moneta, której 180 sztuk w talarze Tr., ein folgen, eine ©djeibemünje.

Prawda , że młyński kamień mieć będę na głowie, Lecz choćby się i pękać, stawię ci się w słowie. Teat. 43. c, 22.

Wyb. Serce mi się z radości niemal pęka. Teat. 8, 119.

Jestem w takim gniewie, że ledwie nie pęknę. Teat. 34. PEŁKO, m., staropolskie imię męzkie, Tulco. Nies. 1, 103. c, 37. Drzyj się za łeb, gryź ze złości, Chcę żebyś    Jabt. Her., etn fDîannënctntC.

pękł z zazdrości. Teat. 56. c, 42. Pęknę zc złości, ib. PEŁNA, scilic. śklennica , ob. Pełny. Z PEŁNA, . Peł-

ber 3uftanb ba nichts fehlt, nfdjt8 abgeht. Wino bedzieli stało nie w pełni, łatwie nakwaśnieje. Cresc. 347. Niechaj śpichlerze w pełni zawsze stoją. Ryb. Ps. 286. Balsamów po trzydziestu naczynia zawsze tam w pełni stoją. Star. Dw. 29. (w komplecie). Bierz z pełni jego, Dostatek wszystkiego. Kanc. Gd. 20. Bardzoby się rad do tego przyłożył, kiedyby w pełni swej sprawy te były ; si integrum esset. Krom. 540. (cf. całość). — 2. Księżyca pełnia, ob. pełnoświatły księżyc, ber SMtttOttb, (ber Babel. 31 big.); Boh. auplnek, plni mësyce; Slov. plni mesâc, Sorub. 1. powne mèszacztwo, pówne më-szacz; Vind. poun miefez, miefez napounem, obpounem, opounem, pouna luna; Croat. uchèp, uschćp ; Rag. ùsepa, pùn miesez, pùn mjessez, barb. usetip; Bosn. usepa , pun miseę; Eccl. nojntocBhuaa Jiytta, Bceayitie , noiHaa lyita, no.inaa; Ross. nojiHOMhcanie ; gdy księżyc naprzeciw słońca, więc całym jasnym półsferzem na ziemię patrzy. Wyrw. Geogr. 60. Kras. Zb. 2, 76. Księżyc po pełni, ber abnehmenbe SDłoub; (ob. Nów).— Fig. Pokazała się prawda w pełni swojej. Bals. Niedz. 1, 114. PEŁNIĆ, ił, i, spełniać act. niedok., spełnić dok.; Boh. plni— ti, splniti ; Slov. plnjm; Sorab. 1. peiniez, pelnu ; Garn. polniti ; Vind. pouniti, spouniti; Croat. punim, puniti; Bosn. punniti, napunniti; (Slav. puniti » nabijać strzelbę); Ross. noJHHTB ; §. i. pełnić, zapróżniać, napełniać; er* fußen, üüß machen. Ja Bóg pełnię nieskończonością te czczości przestwory. Przyb. Milt. 217. — Math. Dwa kąty, które razem wzięte czynią 180, nazywają się spełnieniem jeden drugiego. Jak. Mat. 1, 16. (supplementum, dopełnieniem). Jeszcze się jej cztery lata nie spełniły, a czytać już umiała. Sk. Zyw. 1, 112. (jeszcze nie do-

55. d. 9. Pilch. Sen. gn. 362. Pękaj się od złości. Zab.. no. PEŁNIA, i, z., 1) pełność, bte $iiße, bte oDljftt, 14, 408. Spękam się od złości. Teat. 14. c, 27. Wyb.

Przecoż się tedy na mię o tę prawdę tak surowie pękasz? Smotr. Ex. 13. (tak gniewasz, srożysz, rzucasz!)

— §. Transi. Szampana kilka butelek pękło , zabawiliśmy się należycie. Teat. 28, 109. (przepadło, giertgert auf).

Połowa intraty na tę kolacyą pęknie. Teat. 7. c, 15.

Pochodź, ob. sub pchnąć.

PEKIELFLEJSZ, u, m.. solone mięso, z Niem., baS ^btfel* fletftO ; (Vind. v foli ovlashenu mefu, vfolenu mefu, v fol-nei vedi namozhenu mefu ; Slav. meso prövelo ; Bosn. meso siano, pastrrima). W gospodarstwie saletra się używa do solenia pekielflejszu. Kluk. Kop. 1, 183. Pekiel-flejsz, jak się soli. Kluk. Zw. 1, 255.

‘PEKT0RAŁ, u, w., 1 Leop. Exod. 28, 4, ob. Napiersień, napierśnik. PEKTORALIK, a, m., zegarek do noszenia na piersiach, eine flcine Ufyr auf ber 23rufl ju tragen.

Małe pektoraliki w godzin 24 dwa razy nakręcać trzeba.

Solsk. Arch. 117. Pot. Jow. 2, 21. PEKTORALNY, a, e, n. p. Pektoralne ziółka, piersiom pożyteczne. Krup.

5, 455. et 371. Sruftfrduter.

PEŁ, PEŁEK, oh. Pył. PELCIE, PELENTE, PELE,

PIELĘ, pioł, ob. Pleć. PEŁEN, ob. Pełny. TELES, ob.

Pielesz.

TEŁGNĄĆ neutr. jedntl., płomieniem się palić ; (cf. Boss. nuiaTŁ, nbixE * płomień ; cf. łuna), aufflantmen, auflobcrn, flatnmenb brennen, ftd) entflammen. Po Krasa zgubie ogień już żarzący, Pełgnął, i odkrył kto był państwa chciwy.

Chroic. Luk. 6. Lud zjątrzony zapala zamek, pełgną dachy, sosny. Chrośc. Fars. 45. Z dział ogromnych ognie pełgną żywe. Tward. Mise. 12. Pełgnęła wsty-

10

PEKIELFLEJSZ - PEŁGNĄĆ.

PELIKAN - PEŁNIĆ.

73

Siownik Lindego wyd. t. Tm» IV.

74

PEŁNIĆ FE L-PEŁNIUTKO.

PEŁNOGŁOSY - PEŁNOMOCNY.

kończyła czterech lat, nie miała z pełna lat czterech). Wypełniać, spełniać, wykonywać; erfüllen, ûlrêfütyren. attêüben; Eccl. clemoctii , cłeaiopth, coóno^aio. Pełń obowiązki religii. Kras. Pod. 2, 76. Choć nie umiał cnot definiować, umiał je pełnić. Kras. Doś. 13. Nasi panicze, co jest zbytków, wszystkie bez zastanowienia pełnią. Teat. 15. c, 22. Pełni się pismo, dadzą majętnemu, A i to , co miał, wezmą ubogiemu. Groch. W. 566. Widzimy aż nad to spełnienie się jej proroctwa. Teat.

3. d, 3. Szóste słowo Jezusowe na krzyżu : spełniło się. Pot. Zac. 187. e$ ift Bollbradjt. Co się źle obiecuje, gorzej się pełni. Sk. Żyw. 2 , 157. Nie obiecuj nigdy skoro, Bo spełnić często niesporo. Cn. Ad. 628. — §. 2. Pełnić, pić pełne, sc. śklenicę; eilt OüUeö ©laä auê* leeren, auötrtnfen, (cf. duszkiem). Kafle wysuszali, pełniąc do dna przez zdrowie. Brud. Ost. C 3. Pełnię do ciebie, propino tibi plenum calicem. Cn. Th. eilt PoHe3 ©la$ iutrinfen, jubringen; Sorab. 1. pżipiyam. Pełnić rzędem , kołem , in orbem bibere. Cn, Th. ; (Boh. radowati, cf. kolej). Pełnienie do kogo abo komu; picie pełnej do kogo abo od kogo. ib. ba3 3tńrtnfett, ba$ 33efd)etbtljutt im Trinfen. Pełnić, nie wielka chwała. Cn. Ad. 826. (wiele pić). U stołu będziem sobie gadać należycie, I kielich za pomyślne spełnimy przybycie. Nieme. P. P. 58. W Mazowszu gwałtem się do zbytniego picia wy-zywają , mówiąc: abo mi spełń, abo ze mną pojedynek czyń. Gwagn. 214. (abo pij, abo się bij). Spełniać napój z kielicha. Teat. 50, 96. Piją wszyscy, jednako do siebie spełniają. Bach. Epikt. 64. U stołu spełnialiśmy rzęsiste zdrowia. Kras. Pod. 2, 238. piliśmy zdrowia; mir tranfen ©efunbÿcitcn, brachten ©efunbbeiten au8. Częstował obywatele przy spełnianiu zdrowia Najjaśniejszego Pana, Marszałków 0. N. etc. Gaz. Nar.iOl. — Z niemi na bankiecie obżarstwo i pijaństwo pełnił. Pim. Kam. 524. (popełniał, stroił). PEŁNICIEL, a, w., wypełniacz, ber 2Minad)er, SSoüfüUcr, 51nfüUer; Boh. plnitel, pinie. TEŁN1EĆ nijak., niedok.. spełnieć dok., pełnym się stawać , ooH roerben ; Ross. nojiHirfeTb, noi-irbio. PEŁNIK, a, m., Botan. rodzaj rośliny, Trollius. Kluk. Dykc. 3,133, ein fpflanjengefcblecht, Trollblume. PEŁ-NIUSIEŃKI etc. ob. Pełny. PEŁNO adverb., PEŁNIU-SIEŃKO, PEŁNIUTEŃKO, PEŁNIUTENECZKO , PEŁNIU-TKO intensiv.; Boh. plne, plno ; Croat. puno, puneczko; Ross. nojHO; PoH. Śklanka pełno nalana. Tr. Pełno nalać « pod strych. Pełniuteńko Ross. naBspksb. Moździerze nie leją się nigdy pełno. Jak. Art. 2, 8. Żeby armata leżała w łożu swoim ciasno i pełno , przydano czopom opaski. Jak. Art. 1, 219. — Pełno czego, PoU pon etma$, angefünt. Pełno wszystkiego w domach waszych macie. Zab. 16, 66. (dostatkiem, obficie). Ożrzal-com w brzuchu pełno, a w mieszku nic niemasz. Rej. Zw. 59 b. Usta to mówią, czego w sercu pełno. Sk. Kaz. 55. (co na sercu , to i na języku). Na sali uźrze-liśmy gości pełno. Kras. Pod. 2, 239. W Wiedniu jest pełno uczonych. Pam. 85, 1, 857. Na wieżach pełniu-sieńko lamp gorzało. Star. Dw. 70. W sklepach pełniuteńko materyj zamorskich, ib. 30. Pełno słów pięknych, a uczynków dobrych mało. Teat. 34. b, B 2. Wszędzie go pełno, a nigdzie miejsca nie zagrzeje. Teat. 21, 156. (wszedybył, man fiel)t tfm überall). Prawda, żeś znany, bo w dzień i noc wszędzie cię pełno. Teat. 32. b, 95. Mon. 64, 272. Tych tam wszędy pełno, by w spiżarni szczurków. Rej. Wiz. 164 b. — §. Z pełna, spełna * komplet, niczego nie brak, nie schodzi na niczym, bez najmniejszego niedostatku, jest wszystko, obficie; »öllig, alleê, o^ne ben geringften Slbgang. Lubo on wielu żywił, miał wszystkiego z pełna, Zawsze mu dostarczało i mleko i wełna. Nar. Dz. 3, 61. — Transi Nie wszystko ma spełna doma. Rys. Ad. 44. Tward. Wł. 76. (jednej klepki mu brak, er tfł nicht recbt bet) Trofte). Spełna jest wszystko, nihil desideratur. Cn. Th. 1351. Nic mi nie wzięto, wszystko swoje mam spełna. Star. Ref. 104. W bitwie i ten co wygra, nie spełna zostaje. Kącz. 27. (nienaruszenie, nnoerfe(irt). Spełna zapłatę wyciągają. Karnk. Kat. 353. Nie życzą tego uczniom , aby się czego dobrego nauczyli, jedno żeby od nich kwartały dobre a ‘spełne brali. Glicz. Wych. L 8 b. (z pełna). Trwała ta wrzawa dwie godziny spełna. Jabł. Buk. I 4. Na cudze nie chciwy, kiedy swoje spełna. Psalmod.

24. 'PEŁNOGŁOSY, a, e, głosu pełnego, poflftimmig, tum polier Stimme ; Vind. pounoglafen, "PŻŁNOKŁOSY, a, e, n. p. Pełnokłose pola. Otw. Ow. 337, kłosami napełnione, oolläljrtg, ootl oon 2lcj)ren. PEŁNOLETNI, ia, ie, z pełna lata mający, polljäljrig, grojpbrig ; Boh. plnolety, zletily; Vind. zielodorasten, pounosrasljen , narafzhen, vezholieten , perasten; Ross. coBcpmeHuojrfcTHŁiH ; Eccl. npeB03pacTHHH. PEŁNOLETNOŚĆ, ści, z., mianie' lat zupełnych, bte SMjcihrtgfett, ©rößjöljrigfeit; Vind. ziel— odorastnost, narastnost, vezholietnost perrastnost ; Eccl. B03pacTt 3äKOHHBiH. Statut naznaczył mężczyźnie lat 18, kobiecie lat 13 do pełnoletności. Czack. Pr. 2, 53. "PEŁ-NOLISTY, a, e, n. p. Pełnoliste rózgi. Otw. Ow. 27, poK Caiib, PoU Slättcr. Otw. Wirg. 409. ' PEŁNOMOC, y, i., PEŁNOMOCTWO, PEŁNOMOCNICTWO, a, »., PEŁNO-MOCNOSC , ści, i.; Boh. plnomocenstwj, plnomocnost; Vind. pounoblast, ziela oblast, oblastnost, oblastnia , po-skerbnia; Ross. noanoMonie, 40BtpeHH0CTb; pełna moc, plenipotencya , bte SBoflntadjt. Prawo do czynienia czego imieniem drugiego zowie się pełnomocą, w szczególności rozumie się przez pełnomoc dokument. Gai Cyw. 3, 50. Pełnomoctwo od wszystkich współczłonków. Gal. Cyw. 3, 139. Hrabia Cobenzel miał stosowne do kon-wencyi z Anglią pełnomocnictwo. N. Pam. 2, 247. — §. Pełnomocność boska. Mon. 65, 26. wszechmocność, bte 3lHmacbt. PEŁNOMOCNIĆ, ob. Upełnomocnić. PEŁNO-MOCNICZY n. p. rząd, représentatif, w którym naród przez pełnomocników abo posłów swoich prawa stanowi. Ust. Konst. 1, 5. PEŁNOMOCNIK, a, m., PEŁNOMOCNY, ego, Subst.; Boh. plnomocnjk; Vind. oblastnik, oblastje-nik , oskerbnik , poskerbnik, zieloblastnik, pounoblastnik, pooblastnik, namestnik ; Croal. punomochnik; Ross. ynoi-HOMoqeHHHH ; plenipotent, ber Sepotlmacbtige. Ust. Konst. 1, 5. PEŁNOMOCNY, a, e, PEŁNO WŁADNY, wszechwładny, nieograniczony ; altyerfôenb, felbftmaltenb, unbe*

solidum\ ob. Bryła. PEŁNA, ej, Subst. (scil. śkle—

PEŁNOMOCZNY - PEŁNY.

PEŁNY.

75

fd)r<Snft. Panami się pelnomocnemi życia i dobra ich stali. Klok. Turk. 4. — §. Pełnomocny, w zupełnej mocy lub wadze, pottgûlttg. Pełnomocna armata. Jak. Art.

3,    307. et 4, 4 6. — §. Pełnomocny n. p. list* plenipo-tencya na piśmie, skrypt zlewający zupełną czyję moc lub prawa na drugiego; pottmćtcfyttg, 58ottmad)t8 » ; Vind. pounoblasten, zieloblasten ; Ross. noiHOMOUHHH, noßt-peiiiiiJH. “PEŁNOMOCZNY, a, e, n. p. Pełnomoczne wymiono krów, lactea ubera. Otw. Wirg. 448. raczej pełnomleczne, mtlcfjfłrofcenb. PEŁNOOKI, a, ie, oczu pełnych, pollćhigtg; Boh. plnooój. Księżyca pełnookie czoło. Chodk. 4. ‘PEŁNOPEŁNY, a, e, n. p. Pełnopełne liczby, (cf. pełna liczba) biquadratac, rodzą się z czterech równych przemultyplikowanych. Solsk. Geom. 3, 450; ge= hoppelte Quflbratja{/leit. “PEŁNOPTASZY, a, e, n. p. Pełno-ptasze zapusty, aviaria. Otw. Wirg. 444; pott Don üßögellt. “PEŁNORÓŻY, a, e, n. p. Pełnoróże sienie. Otw. Ow. 53; roftg, t)0ll Sfîofett. PEŁNOŚĆ, ści, z.; Boh. plnost; Sorab. 4. pównofcż; Vind. pounost, polnost, pouhenost; Croat. punöszt; Rag. punnós, podpunnós, inspunnós, pripunnos; Bosn. podpunnóst ; Ross. nojHOCTb, nojHOTa ; a) pełnia, bte $üttc, bte SlngefuUtbeit. Gdy humor katarowy spływa aż do żołądka, czyni pełnos'ć w żołądku wielką. Comp. Med. 46. et 256. Pełność przybytku nie przyjmuje. Pilch. Sen. list. 2, 4 42. (już więcej tam nie umieścisz). — b) Math. Pełność, soliditas, corpus soli-dum. Solsk. Geom. 5 ; (ob. Bryła) ; ein Mtfcber Körper. Mon. 76, 245. Pełność czyli bryłowatość n. p. grania-stosłupu. Łejk. Mier. 2, 475. “PEŁNOSTRZAŁY n p. sajdak. J. Kchan. Dz. 26. Hor. 2, 67. Tward. Daf. 5. Zab. 6, 457. Minas. Paszk. Dz. 44; pott Pfeile. Kołczan peł-nostrzały. Groch. W. 559. “PEŁN0ŚW1ATŁY, n. p. księżyc. Zab. 3, 43; pełnia, księżyc w pełni, ber ISotttttonb. “PEŁNOSZNÓRY n,p. żagiel. Otw. Ow. 452; pott Seinen, 6eile. 'PEŁNOWAZNY, a, e, — ie adverb., zupełnie do-ważny, pottnncfytig ; Vind. zielovagen, poune vage, dobre vage, pounovagast; Ross. imHOßicHUH. PEŁNOWŁA-DNY, a, e, — ie adverb., pełnej nieograniczonej władzy, nieokreślony, unumfdjrÄnft ; Ross. nojHcmacTHwfi. Może bóg, jako pan pełnowładny, zniszczyć aniołów, bo on sam dał im życie. Boh. Dyab. 245. Ćhrystus słowem je-dném wyganiał szatanów ; zdumiewali się ludzie i mówili: co to jest, iż pełnowładnie rozkazuje szatanom , a oni zaraz wychodzą, ib. 48. PEŁNUZĘBY, a, e, n. p. Peł-nozębe owce, w piątym roku, gdy im dwa ostatnie mleczne zęby wypadły. Wolszt. 407, pottjćtfmtg.

PEŁNY, PEŁEN, /. pełna ; n. pełne ; (in masculino abun-dat terminatione, ut wolny, wolen ; wdzięczny, wdzię-czen ; sed observes sensui morali servirc tantum pełen, non pełny, e. gr. Pełen uszanowania, non pełny uszanowania); PEŁNIUSIEŃKI, PEŁNIUTEŃKI, PEŁNIUSTEK, PEŁNIUTK1 intensiv. ; (Boh. piny; Slov. plni, piny; Sorab.

4.    pełny, pówne; Sorab. 2. polni; Garn. poln , polhèn, (popolnema * doskonały) ; Vind. poln, poun , puhen, na-pounjen; Croat. pùn ; Dal. verhovit, (cf. wierzch); Rag. pun, podpun, varhovit, (distng. pełen, pelêna, pele-nizza fascia) ; Bosn. pùn, podpun, intens, punçat ; Slav.

pun, (podpun » doskonały) ; Ross. iiOJOHt , nojHBift ; Lat. plenus ; Ital. pieno ; Graec. nlèog, nolvg, ßvllog ; Sax. Inf. Mitten; Germ, ptel, füllen, Pott); a) w pełni, zupełnie napełniony, napchany; pott, angefüßt. Pełna beczka nie brzmi. Pot. Jow. 2,57. Im ludzie mędrsi, tym mniej mawiają; są jako beczki pełne wina, któremi chociaż obracasz, nic w sobie nie kołacą. Gil. Post. 99 b. Z pełnego się stawu woda nazad wraca. Pot. Pocz. 46. Z pełnego miło brać; lepsze z pełnej beczki. Cn. Ad. 4372. Z pełnego sporo się bierze ; z pełnego biorąc , nie zaraz znać, ile ubywa. ib. Okręt na morzu pełne niosą żagle. Tward. Wt. 45. (rozdęte). Wiatr w pełne żagle wieje. Bardz. Trag. 577. Szalupa pełnemi żaglami spieszyła ku morzu. Pam. 83, 334. To w tę , to w owe stronę bieżąc w pełnym biegu, trafiła do brzegu. P. Kchan. Orl. 4, 5. pędem ze wsystkich sił, ttt pottem Sauf. — To pełne, to zmyślone i skąpe czynili Sztychy, znać że się oba szermować uczyli. P. Kchan. Orl. 4,32. zupełne, ze wszystkim przyciskiem; potte ©tid)e, ûU§ ûücr straft. Pełne kwiaty. Syr. 714, dubeltowe, hoppelte, ge» füllte, Potte Slumen. Kwiat pełny. Pam. 83, 434, Ross. MOxpoBHH. Twarz pełna. Teat. 7. c, 44. (niechuda, okrągła). Postaw' jakiego słabego i wynędznionego człowieka przeciw mocnemu i pełnemu barbarzyńcowi. Pam. 85, 4, 427. (cielistemu). Młodzikowie lubią kobiety, które są oka pełnego. Mon. 73, 689, (ob. Pełnooki). Głos pani Lody jest pełny, wspaniały, wdzięczny. Pam. 83, 2, 486. silny, donośny; (oh. Pełnogłosy). Pełnemi ustami to przyznawa. Smolr. Apol. 83. (głośno). Młody wołek, lubo jeszcze nie ma rogu na czele pełnego, sroży się. Ustrz. Troi. 424. (zupełnego, wyrastałego). — “§. Utraciłem dwie kozy, z których pełna jedna. Chód. Gesn.

46. kotna , tmdjtig. — b) Cum Genitivo. Pełen czego, napełniony czym, pott POtt etłDflS. Te wieże przed laty bywały pełne różnych rzeczy bogatych. Star. Dw. 3. Już pełne ucho tego dźwięku. Rej. Zw. 449. Pełniuteńkie serce gorącej miłości. Teat. 45, 33. Spissum verbum, długie słowo, pełna go gęba. Macz. Umarł, będąc już dni pełen i wieku. Biel. 124. Pełen wieku i sławy. Stryjk. 239. Starzec ostatniej w leciech dojźrzałości ; Już \ wieku i życia pełen do sytości. Simon. Siei. 40. Dom ‘pełniustek mężów i niewiast. 1 Leop. Jud. 46, 27. Dworzanin bardzo wielu rzeczy ma być pełen. Gorn. Dw. 363. Siebie samego pełen będąc, drugiemi gardzić zaczyna. Mon. 71, 533; (ct. nabić sobie czym głowę). Pełen uszanowania Vind. zhastitezhen, pofhtujezhen ; (Subst. Vind. zhatitezhnost, pofhtujezhnost). — Cum lustrum. obsol. Dawid prorok , duchem bożym pełny. Kucz. Kat. 434. napełniony.— c) Math. Pełna liczba, cubus, roście z multyplikacyi i siebie samej i swego produktu. Solsk. Geom. *5, 79. et 5. et 49; Mc ©ubtcjaljl. Pełna figura

nica), ein poüeê ©la$, pott etngefdjenft. Duplex tropus, Adjectivum pro Substantivo, et vas pro liquore, quem eon-iinere solet. Cn. Th. Kazawszy sobie większe pełne niż kiedy nalewać, pił jak najwięcej mógł. Kosz. Lor. 42. Nie tylko sami piją, ale i drugie już mdlejące do picia

76

PEŁZ A CZ - PEŁZNĄĆ.

PEŁZNĄĆ - PENDENT.

idem Chód. Gesn. 65. Ledwie pełzają. Pich. Sen. list. 2, 385. Pełzłem się na brzuchu przez opadły i wazki ganek. Ossol. Str. 3. Oto masz zbroję , znajoma jest tobie, Pełzałeś po niej w niemowlęcej dobie. Kniaź. Poez. 2, 14. Sy-naczek rycerza pełzał po rdzawych tarczach. Nar. Dz. 2, 84. Jeszcze to było prawie przed wieczorem, Alić pełznie jako-waś dziadzina z toporem. Nar. Dz. 3, 17. —- §. Grobla się zsypowała, zpełzając na *lół. Cresc. 22. usuwając się, spuszczając się, spadając, sklęsnąwszy; etuftufen, fyera&ftnfett. — 2. PEŁZNĄĆ, nijak, jedntl., spełzać niedok., spełznąć dok. ; (Boh. plzniti, plznjm leźć, o włosach; Slov. plznenj własu z hławy; Carn. spûshem, spusheti decor-ticare; Vind. poufhiti, pufiti, opufitife , mifhilife « pierzyć się, cf. plesz; Croat. puzim * 1) serpo, 2) labor, deßcio ; pûznem depilor, calmo, deplumor ; Dal. puziti cadere; Bosn. puznuti labi, puziv lubricus; Rag. popùznuti cadere, peggriortr di stało; opuznuti, opljescgliviti » łysieć); blakować. Dudz. 24, płowieć, śniedzieć; Ross. JHHflTŁ, nOAHHHTŁ, ÓieKHyTfc, nOÓieKHyTb, (nOJHHfllHH opełzły), öerfd)tejkn, Me garbe ucrltercn, propr. et transi. niknąć, »ergehn, oerfdjnńnben. Zajaśniał wiek złoty, Pełzną wsie, pełzną miasta, mnożą się klejnoty. Kras. W. 60. Grom na skale pełznie, a ta w mocy swojej, Mimo fale, niewzruszona stoi. Kras. Oss. D 3 b. Zdrowe

wyzywają, pełnemi z niemi walczą. Modrz. Baz. 207.

Obrał sobie dwie ‘mieście; tam z Kozaki swemi pełnemi strzela. Gorn. Dz. 77 ; (cf. hulaj duszko). Kto nie wypije od razu, dwiema ma być karany pełnemi. Dwór.

F 2. Aby żaden w piciu pełnćj nie przewinił, Inaczej drugi kubek sam sobie przyczynił. Hor. Sat. 175. Częstokroć się o pełną abo o słówko zabijają. Sekl. 88. Od niegobym i pełnej, gdyby do mnie pił, nie przyjął, a miałbym jego dobrodziejstwo przyjąć? Gorn. Sen. 103.

Najwięcej się sobie przy pełnych zalecają. Gwagn. 213.

Pełnemi przyjaciół szukają. J. Kchan. Dz. 198; (cf. dopijać się, cf. czapką i papką). Przy obiedzie między pełnemi. Kosz. Lor. 49. Kogo u pełnej nabędziesz, tego u pełnej pozbędziesz. J. Kchan. Dz. 198. Kto w pełnćj przyjaciela krzywdzi, krzywdzi w czym inszym. Rys.

Ad. 28. Pełna, na człowieka próba pewna. Cn. Ad.

845 ; (in vino veritas, pijany nic nie zatai). U Greków, którzy się trzeźwo chowali, nad trzy pełne więcej nie pili; dziewięć pełnych kto wypił, był za szalonego mia-ny. Petr. Hor. Gib. (cf. pełnić, spełnić). Trzy na stole niechaj się pełne uwijają. Lib. Hor. 79. (trzy koleje).

Pełna przez zdrowie, poculum salutare. Cn. Th. — §.

grom,

niektóre wynalazki postanowiono, wszakże one wszystkie prędko w niw-ecz spełznęły; irrita fuere. Krom. 579. Cały ten miesiąc próżno mu spełzł. Boh. Ossol. 1, 421. Na przewłokach życie spełza. Pilch. Sen list. 1, 4. Sławnego Achillesa śmierć wczesna porywa , Tytona z wiatrem spełza starość ckliwa. Zab. 8, 219. Spodziewają się, że obrady nasze spełzną, jak spełzły kiedyś obrady tych, co budowali wieżę Babilońską. Gaz. Nar. 1, 186. — §. Spełzło co > przepiekło się, e3 fft fur gcnoffcn (lin* gegangen. Krnąbrność taka bez karania Litwie nie spełznie ; non impunita erit. Krom. 590. Tobie jednemu łupienie i napastowanie sąsiadów spełzło. Nag. Cyc. 17. (uszło ci).

Pochodź, sub voce płaz.

Znać ci wino sprawiło te we łbie zawroty, Powiedzże, czy z pełnćj piłeś, czy na zlewkach ? Zabi. Amf. 83.

(ob. z pełnćj beczki milej). — §. Ktoby jednego z tych ubogich napoił pełną zimnej wody, weźmie od Boga zapłatę. Sekl. Math. 10, not. «kubkiem abo kielichem», ettt ©lal ©ajfer.

Pochodź, dopełnić, dopełnienie; napełnić; popełnić’,

(Ross. OTnojniHTŁ , ornojHHTt odlać) ; przepełnić ; spełny ; spełnić’, wypełnić; zupełnie, zupełny, zupełność. (Eccl. inę-noiuiNT, slwolin , stoliman).

PEŁZACZ, a, w., ber Sîrtecfyer, ber auf bem 33aud)e friedjt.

Wąż stary, chytry pełzacz. Kniaź. Poez. 3, 85, (cf. płaz).

1. PEŁZNĄĆ , PEŁZNĄĆ się, pełznął et pełzł, ie, act. jedntl. PEŁZAĆ contin. ; (Boh. pljziti se, cf. plżky lubricus,

~ plż Umax) ; Slov. płazeti ; Sorab. 1. leżu , ważu , (ob.

Leźć, łazić); Sorab. 1. ważacżnć reptiee; (Carn. porsęti, povsim » ślizgać, povske * ślizki, povsh * ślimak ; distny. PEMP, PEMPEK etc., ob. Pęp, Pępek, pełza t; Vind. peuzat inserere, z Niem. peljen) ; Vind. pla- ‘PEN, a, m., Poenus, Punus, Phoenicus, Kartagińczyk, ein siti, lasiti, liesem, lesti, gmasiti, (pousko * ślizko; po-    $artl)agtnenfcr (^^öutjter). Potęga Penów w Kapui wy-

ush « ślimak ; Croat. puzeti, puzim 1) serpo, 2) labor,    niszczała. Krom. 105. PENICZN\, a, e, n. p. Peniczne

deßcio ; (pulsezhe , pulzyiv lubricus, pus * ślimak) ; Rag. wojny * Kartagińskie , bte ^lltttfcfycn Kriege, pgljeziti, plaziti ; Bosn. plaziti, smuçatise, (puziv lubri- ‘PENA, z Łac. ; wina pieniężna, grzywna, ©elbfmjk , ©elb« eus, puznauti labi); Boss. noJCTH, notait», npecMUKaib- ftrafe; ob. Penować.

nica; Lat. med. pennale ; baê genital, ber geberfodjer. Pennal , co pióra w nim chowają do pisania. Macz. ; Boh. perna, pauzdro na pera; Sorab. 1. piszarska perow buż-kwicza, perowa bużkwicza; Carn. pirjeniza ; Vind. penol, nofhenze sa perete ; Croat. pernicza, penoval; Hung. pennatartó.

Uką- PENDANT, z Franc., jedna z dwóch sztuk drugiej odpo-

ch ; (cf. H0.103B płozy sannę); Eccl. iiAt^aTii, mrfejKiibiit, PENAL, PENNAL n. p. pisarski, pisarska szkatułka, piór-ra^M noi3aiouUe no 3e»i;iH ; npecMbinaTejbHUH reptitius ; no^Ł, no.i3aHbe czołganie; noi3MH lipki, ślizki); pełzać się, czołgać się , frtecfjeń. Gdy ciało gadu złożone jest z kółek zsuwających się i rozsuwających, pełzają z miejsca na miejsce. ZooL 57. Gadziny, które się pełzną na ziemi. Ossol. Str. 8 , (ob Ziemiopłaz). Smo-częta na łonie jej pełzają. Pilch. Sen. gn. 255. szenie węża świeżo z łożyska swego pełzącego najnie- wiadająca ; Ross. napHHKB, ob. Para, pareczka. bezpieczniejsze. Pilch. Sen gn. 159. Jak rak na nogach PENDENT, u, m., pas od szpady; Croat. pantaler, bûâ 2)e« i na ręku pełzał. Teat. 12, 119. Zbiorę me dziatki i te co gcitgefienf. Pendent kamieńmi drogiemi sadzony. Chełch. są w pieluchach, i co pełzną rakiem. Zab. 1, 186. Nar., Pop. A 2 b. — 3. Gdy z przyczyny przymiotu dworskie-

PENDRAK-PĘPEK.

PĘPEL - PEREGRYNACYA.

77

go, ropa przez pendent ciecze. Sÿxt. Szk. 227. per vir-gam, członek męski, ob. Kutas.

PENDRAK, ob. Pędrak. PENDZEL, ob. Pezel.

PENITENCYARZ, PENITENCYARYUSZ, a, m’ kapłan, który spowiedzi słucha, i rozgrzeszenie daje, w przypadkach rezerwowanych, za pozwoleniem zwierzchności. Kras. Zb. 2, 338. Bals. Św. 2, 241, ber ^onitentiariuS. PENITEN-TKA, i, i., pokutująca, bie 23ujk i^ut. Mon. 76, 278.

PENOWAC , ał, uje, ad. niedok., z Łac., karać na dochodzie, na obroku. Cn. Th., [trafen, mit ©träfe, befonberS mit ©elbftrafe belegen. Prawne herezyom obrony dają, i pe-nować ich nie każą. Sk. Kaz. 74.

m., plur. pensa; z Łac. w szkołach, naznaczona

pamięć ; Ross.

pupek czvetja « pąk) ; Rag. pupak, pupcich , (2. bottone di fiore, occhietto d’ arbori e di viti); Bosn. et Slav. pupak; Ross. nyn%, nynoKS, (nynbimeia pąk drzewny); a) ber 3tabel. w śrzodku brzucha jest pępek, blizna, zarosła skórą, gdzie się kończyły naczynia krwionośne, przez które się zwierzę w żywocie matki zasilało. Zool. 68. Kirch. Anat. 3. Lekarstwo na wychodzący i wypukły pępek. Śleszk. Ped. 188. Rozwiązanie się pępka, gdy się na wierzch wydyma czyli wypuka. Perz. Cyr. 2, 223. — b) Pępek z gęsi, z kury etc., żołądek, ber SDïagen auê einer ©atrô, au$ einem §nfme jc. Na węglu piec pępki. Rej. Wiz. 61. — c) Pępek u gruszki, u jabłka , znak chropowaty od kwiatu ; Boh. pupćek ; Vind. muha, ber 33lti} am £)bfte. Tr. — §. Pępki, gatunek grzybów, zielony z wierzchu, pod spodem żółty. Skarb., eine 2rt ^ilje. Pognieść nas może jak leśne pępki. Wad. Dan. 432. 'PĘPEL, aliqui dicunt pro bębel. Cn. Th., ob. Bąbel. 'PĘPELOWATY, a, e, n. p. ‘Pempelowate ręce od roboty, grube, callosae manus. Macz. PoE parter 6djnnclen, fd)ttmltg. 'PEPIE, ia, n. ; Boh. paupe, pupen; pąk, pączek, pąkowie, bie 33lütl)enfnolße. Ledwie synowie moi młodzieński z dziecinnych lat pępia kwiat zaczęli. Pot. Arg. 781. PĘPKOWATY, a, e, — o adverb., na kształt pępka, rote ein Sabel, nabelig; Croat. pupkàszt; Ross. nynoBaTuS. PĘPKOWY, a, e, od pępka, Śabel * . Croat. pupni ; Ross. nynoniHUH. Okolica pępkowa , regio umbilicalis, zaczyna się na dwa palce nad pępkiem, kończy się dwa palce pod pępkiem. Krup. 2, 14. Ruptura pępkowa (Vind. popekna kila, popezhen pok). Powrózek pępkowy. Krup. 2, 198. Flak pępkowy. Perz. Cyr. 2, 218. trzeweczek. PĘPOWINA, y, i., sznurek pępkowy, bie Sabelfdjttur. Nożyczki do urzynania pępowiny przy połogu, funiculi umbilicales. Czerw. 36 ; Carn. popkova shnôra; Ross. nynoBHHa. przerwipęp, obieżyświat, powietrzne ziele, perfoliata, 5)ur(fyroad}Ś, naruszonemu pępkowi lekarstwem. Syr. 1428 - 9. Sienn. Wyki. ib. 79., (ob. Dziurawiec, dzwonki).— g. Pępownik, hydrocotyle, rodzaj rośliny. Kluk. Dykc. 2, 46. ‘PĘPOWSKI, n. p. Jako pies, milczkiem gdy kąsa , nie szczeka, Także pochlebca, by co wyłgał czeka; Pochlebca każdy piesek Pępowskiego, Za tym wnet bieży, gdzieby dostać czego. Rej. Zw. 216. b. ? 'PĘPOWY, PEMPOWY, a, e, pośladkowy, zadkowy. Perz. Cyr. 1, 160. ben ^intern betreffend — §. Pępowe ziele. Urzed. 242. pępownik. PĘPUSZEK, szka, m., dem., baö Sa*

PENS, u

część w książce do uczenia się jej na ypoKŁ, (cf. urok); baé ^enfunt, bie aufgegebne Section.

Strwożony recytuje pens doma nauczony. Opal. Poet. 6.

PENSYA, yi, i., PENSYJKA, i, i., z Franc. 1. wyznaczony jurgielt, płata; bie ^ettfion, ber ©el)alt. Pensya dożywotnia dla książąt Saskich. Sejm. Grodz. 3, 9. Służący nie zuchwali, gdy się u panów dopominają tej pensyi, która się im sprawiedliwie należy. Zab. 16, 10. Weź fortunę synu, a nam wyznacz pensyjkę. Teat. 19, 84. Komisarz ma wieś puszczoną sobie w pensyi. Kras. Pod. 2, 32. ftatt ^enfton. Przyzwoiciejby było, żeby księża byli na pensyi. Xiądz. 242. żeby płatni byli, ba$ fie ©eljalt l)dts ten, auf gerotffen ©efialt gefegt maren. — 2. Pensya, instytut, gdzie za roczną płatę dzieci edukują, wychowują, bie Çenftonôanftalt. Wszystkie szkoły, konwikty, pensye, do zwierzchności komisyi edukacyjnej należą. Sejm. Grodz.

2, 65. Panna ta zostaje na pensyi u Francuzki. Teat.

29. b, 21. fte ift bet) einer ftranjöfinn in ^enfion. Odwiozę córkę do Warszawy, i oddam na pensya. Teat. 19, 83. in ^enfton geben. Pensya trzymać, eine ^enfionêanftalt Çab ten. PENSYONARZ, a , m., zostający u kogo na pensyi, ber ^enftondr. W rodź. zeńsk. Pensyonarka. — §. Pensyo-narz Hollenderski, minister Rzpltéj. Pam. 57. ber ipoEdn« bifdie ©roj-śpcnfiondr. PENSYONOWAĆ cz. niedok., w pen-syą opatrzyć, einen penfiontren. Dom ten xiążęcy nie jest panującym, ale tylko, jako z młodszej linii pensyono-wanym, apanage. Pam. 84, 1055.

PENTAMETER; Slov. patoradak, petoródak, ob. Pięciomia-rowy wiersz. PENTATEUCH; Eccl. iuToi;mia;iuc , ‘pie-cioroksiąg.

TĘP, TEMP, u, m., « *1. pępek, ber Sabel. Moc jego w biodrach jego , a siła jego w pępie brzucha jego. Budn.

Job. 40, 14. — *2. Podex, pośladek, zadek, zad, pemp, beiden. Pępuszek małych dziatek. Syr. 223. dupa. Perz. Cyr. 1,177. ber ^untere. Anus, zadek, pemp. PERCEPTA, y, i., z Łac. « pieniądze na wydatek wzięte; ib. 142. PĘPAWA ziele, ob. Siedmlist, kurze ziele,    oppos. wydatek. Cn. Th., (Empfang, empfangene ©elber jur

tormentilla, kot^eilmurjel. Krup. 5, 155; (Boh. pupawa    SIuêgabe. Rejestr percepty. ib. — §. Percepta z maję-

carlina acaulis; Vind. pumpava . bociane noskij. PĘPEK,    tności, z dochodów « prowent. Cn. Th. (Einnahme, bejogne

pka , m., PĘPECZEK , czka, m. , zdrobn. ; Boh. pupek,    ©elber, ©enuff, ob. Intrata.

pupjćek ; Slov. pupek; Sorab. 1 et 2. pup; (pupk pąk, PERDUTY. Tr. plur., PERTUTY ; z Wiosk., jajca na wodę pączek na drzewie); Carn. pôpk 1) pępek, 2) pąk;    puszczane. Cn. Ih. 229, in feigem SßafffT ^erlaffne ©qer,

(popkarza * noż cygan); Vind. pop, popek, popizh, (po-    gefegte (Eiper. Tertuta, jaja na wodę puszczane; kapłon

pek, popzhizh * drzewowy pączek) ; Croat. pupek, (pupko-    z pertutą. Wiel. Kuch. 420.

rezanye • babienie dzieci ,* pupkorezni obstctricius, pupo- TEREGRYNACYA, yi, i., wojaż, droga w cudze kraje, ob. Baba babiąca ; puporèznoszt omphalctomia ; 2) zwiedzenie krajów, 'pątnictwo, 'pątnikowanie; bie Seife*

PĘPOWNIK, a

m., ziele,

rezna,

78

PEREGRYNANT-PERKÀ.

PERKONOS-PERŁOWY.

ba$ SReifen. Peregrynacya Xcia Radziwiłła. Warg. ‘PERE- ‘PERKONOS, ob. Piorun.

GRYNANT, a, m., wojażer, zwiedziciel krajów, ‘pątnik, PERŁA, y, i., PEREŁKA, PEREŁECZKA, i, ź., dem. ; Cttt ÜReifenber, ber îîetfen maefyt. Stary lis, co sto razy był    {Boh. perla, perlièka ; Sorab. 4. parła, parlka; Sorab. 2.

peregrynantem. Zab. 43, 280. Treb. PEREGRYNOWAĆ,    parlé ; Carn. pirèl, (distng. perlą » pokojowa) ; Vind. perla,

ał, uje ad. niedok., wojażować, zwiedzić kraje, pątni-    perl, bifer, (cf. bisior); Hag. bisèr; Dal. biszer; Bom.

kować, pątować, wędrować, reifen.    perla, biser; Croat. perla, biszer, gyungy ; Hung. draga

TEREKIDCZYK, PEREKIŃCZYK, ob. Prekińczyk. ‘PERE-    gyöngy; Ross. nepjia, nepau, KteirayrB, JKejmysuma,

KITA, i., przeniewierzenie się, niewierność, (cf. prze-    jKejmyauiHKa, KaprapHTb ; Eccl. EHCbfn; {Ross. óacepi

kińczyk), bie Untreue. Kwapi do przyjaciółki, i postrzegł-    ordynaryjna śklana perła, dętka); Lat. med. perla; Gall.

szy perekitę zrazu, milczy i cierpi. Pot. Arg. 382. (PE—    perle; Ital. perla; Angl, pearl; Svec. perla ; Sax. Inf. SBe*

REKOPY, ob. Przekopy).    tel); Germ, bie ^erle. Perły w morzu przy Indyach ło-

PEREŁKA, PEREŁECZKA dem., ob. Perła. PERELNIK, a,    wionę, są najprzedniejsze. Zool. 97. Uryańskie perły,

w., perłowy kupiec abo łowiec. Cn. Th., ber ^etlenftfdjer,    uryanki. Kluk. Zw. 4, 493. Min. Byt. 4, 476. {Ross.

ber ^erlenijćinbler ; Sorab. 4. parlownik; Vind. bifernik,    EypMHTCKia 3epna oryentskie, oryentalne, Indyjskie),

perelnotershez.    Nawlekać perły Ross. HH3aTŁ, muny ; sznur pereł HH3a-

‘PERENOS, PERENOSNY, ob. Przenieść, przeniesienie,    m>e; perła do nawlekania npoHłttfc, nponH3Ka; przewle-

przenośny. ‘PERESUD, ob. ‘Przesąd.    kać perły nponH3aTb. Osadzić perłami, cf. kameryzować,

PEREWIZA, y, i., PEREWIZKA, i, i., dem., (Ross. ne-    Ross. oÓHH3aTL, 0ÓHH3biBaTb, BbiHH3aTb, Bbinn3biBaTb,

pcBHCHyTŁ przewisnąć, zwisnąć) ; mustella Sarmatica, po-    yHH3aTb , ynH3biBaTb. Osadzenie perłami, kameryzowanie

dobna do tchórza, ale nieco mniejsza; okryta włosem    Ross. BbiHH3Ka, BUHH3biBaHie, yHH3Ka, yHH3biBaHie. Perła

gęstym, krótkim , twardawym , lśniącym się. Licznie się    śklanna, dętka Ross. 6yca. Jubiler mieć powinien pilne

znajdują nad Donem; nawet i na Podolu i Wołyniu. Fu-    oko, aby zamiast pereł nie kupił dętki. Bals. Św. 2,72.

tra z perewizek piękne, ale lekkie. Zool. 322. Ład. H.    Kramarze perłami dętki zowią, rubinami śkiełka. Pot.

N. 23, ber £tgertllt3; Ross. nepery3Ha.    Pocz. 406. Perła droższa niż złoto. Pot. Arg. 789. Ma-

‘PEREWŁOKA,    i, z'., góra    między Donem a Wołgą, przez    ło tam warte perły,    gdzie    ich łatwo łowić. Teat. 46. e,

którą Kozacy    zwykli baty    swoje przewłóczyć od Wołgy    27. Trafia się, że i    perły    znajdą się po śmieciach. Lub.

aż do Donu.    Biel. 574.    Gwagn. 605, ein S3crg jnnfdjen    Roz. 86. Znalazł kogut perły. Rys. Ad. 50. (coż mu po

bent 2)on unb    ber 2Bolga.    Ross. nepeBOiona, boiokb kra-    niej). Szkoda pereł    przed    świnie rzucać. Budn. Apopht.

ina między dwiema spławnemi rzekami, cf. międzyrzecze.    49. Sk. Dz. 83, (cf. dobra psu mucha). Jagódki rzęsi-

PEREWOŁOCZNIA, i, i., miasto w Kijowskim. Dyke.    ste, Jak pereleczki zwiesiste. Dar. Lot. 45. — §. Fig.

Geogr. 2, 274, eine ©labt in Sîufllanb.    Perła, ozdoba, zaszczyt;    Bierbe, dśfire.    Anioł,    nie czło-

PERFUMOWAĆ, ał, uje ad. niedok., uperfumować dok., z    wiek, Stanisław Kostka,    perła korony    Polskiej.    Birk. Sk.

Franc, wonnemi rzeczami napuszczać, nacierać. Cn. Tli., B 4 b. — Bland. No moja jagodo, moja droga perełko, (cf. olejkować), petrfümtren, roofylrtedjenb machen ; Bosn.    Teat. 43. c, 83. Wyb., (cf.    rybka). — Transi. Tak też

ovognatti ; Rag. obvognatti, obvognavati;    Eccl. OEi\sro-    i u nas niech będzie,    lubo    to    w mniejszą perełkę. Star.

axath , HcnojiHHHTb óiarOBOnieJTŁ, OKponuTb BOHflMH óia-    Ref. 4 66. (w mniejszą miarę, w mniejszą proporcyą).

royxanHbiHH, - ójaroBOiiro. Chustę uperfumowałem. Mon.    — §. U flisów perły, n. p. Pod kluczem sternika znaj-

67, 36. PERFUMOWNIK, a, m., perfumy robiący abo    dują się statki wszelkie, jako to, powrozy, pobiegi, tar—

przedający; Rag. obvognàlaz, ber parfumeur, ber roofylrie*    cice, pojazdy, perły i t. d. Haur. Ek. 61. krążki, mnbe

djenbe ©adjen madjt ober oerfauft. Jakiś perfumownik, zni-    ^öljerne ©djetben. PERLANKA, i, i., bramowanie perli—

szczony na majątku, nie miał już więcej jak wódkę ró-    ste, z pereł. Tr., bte ^erlenborte, cttt SBefaj; »Ott perlen,

żaną do przedania. N.Pam.o, 275. PERFUMY, ów, plur.;    (PERLIK, a, tn. ; Boh. perljk ; Carn. perilnèk, perirnek,

wonne rzeczy drogie robione, suche, mokre, olejki. Cn.    perûla, prâlyka ; Croat. prólyka; (Etym. prać* bić, ob.

Th., tooljlriedjenbe ©adjen, 2BoI)lgerud)e. Włosy i chustki    Pralnik, kijanka). W Polszczę rudę przepaloną tłuką

perfumami zaprawują. Boh. Kom. 5, 386. Mijając nas,    młotkiem ręcznym perlik    zwanym. Os.    Rud. 51,    ber £>(Jin⁽

powietrze perfumami i wonią wdzięczną napełniła. Sk.    mer junt Berflopfert beS (Erjeg). PERLISTY, a,    e, — o

Zyw. 2, 256.    adverb., perłami osadzony. Cn. Th. mit perlen &efc$t,

‘PERGAMESZKA, i, z., n. p.    Mogę galardy z    Włoską per-    Beperlt. “PERŁONOŚNY n.    p.    kraj. Bardz. Trag. 466.

gameszką skoczyć. Zimor.    Siei. 276. Ital.    bergamasca *    “PERŁORODNY n. p.    Hydasp.    Bardz. Trag. 406; perlen*

taniec chłopów Włoskich.    erjeugenb. *PERŁOSADNY, a, e, Chodk. Kost. 26, osa-

PERGAMOTKA, i, z., gatunek gruszek. Dykc.Med.%, 443, dzony perłami, mit perlen befejjt. PERŁOWIEC, wca, bte Sergamotte, Sergamottenbtrne; Ital. pera bergamotta; m., Nymphalis Latonia, motyl mający skrzydła żółte, od Turc, beg-armudi.    spodu około 37 plamami, niby perłami, wysadzanych.

PERKA, i, z’., [z lac. perca; ilir. pirka; okuń, ber 25ar3    Kluk. Zw. 4, 390. Ład. H. R. 4 40, ber ^erlenfcfimetterltng.

2] ; gatunek małych ryb suszonych , eine 2Irt fletner gebörr*    PERŁOWY, a , c, do pereł należący, perlen * ; Vind. peler $tfd)e. Od beczki perek, fladry, po groszy 6. Vol.    relnovi, perelski, bilerski; Bosn. biserni ; Croat. biszerni,

Leg. 5, 638.— §. Perki, u prostactwa, kartofle. Wolsk.    gyungeni; Ross. nepiOBLiä, aceMMyatHbiä. Muszlę, w któ-

rej perły zamknięte, perłową macicą zowią. Zool. 97 ;    Cn. Th. 642. Gabryel wziąwszy na się personę mło-

Boh. perłowa matka ; Vind. perlenova matiza, biferski    dzieńca, przybył do N. P. z pozdrowieniem. Żyw. Jez.

saklopniak ; Croat. lasztura; Hoss. JKełmyjKHaa paKOBima;    B 2. postać, kształt, bie ©eftalt. Nosić jaką personę na

Eccl. Yß-EfiHHA, öncepHaa Mauma ; bie ^erlenmutter. Perło-    sobie, mieć ją na sobie * grać jaką rolę na tym świecie.

wy kupiec abo łowiec, ob. Perelnik. Perłowy, z pereł,    Persony » osoby grające na teatrze. /. Kchan. Dz. 61. btC

gemmeus. Cn. Th. oon perlen, (ob. Perlisty). Perłowy    SjJerfonen eine§ îÿeûterfiücfê. — §. Persona, emphat., osoba,

postawa okazała. Cn. Th. 642. aitfetynlidje ^erfrm, gtgur. PERSONNY, a, e, PERSONALSKI, a, ie, PERSONALNY, a, e; Vind. perfhonski, vprizhen ; perfönltd). Zjednoczenie dwu natur w Chrystusie, zowie się personalskie złączeriie. Sk. Kaz. 535; personalne. Kat. Gd. 76. Bóg jeden jest w personnej jedności. Groch. W. 23. PERSONAT, a, m., figura okazała, eine onfetynltdje Sigur. Insza

sznur Ross. oóhhsi , owepeibe. Perłowa maść, Slav. bi-serna boja; ^erlfar&e. Kury perłowe, ^erl^ü^tter, mają pierza biało kropkowane. Kluk. Zw. 2 , 180. Perłowy, perłom podobny, perlen ćtljinltd;. Perłowe krupki, okrągłe jak szrot. Kluk. Rośl. 3, 264. *)3erlengraupen. Kasza perłowa, tak nazwana od białości swojej. Dykc. Med. 2,

673. ferlengrüfce. Perłowa ryba, ob. Karpiołosoś. PER-LUS, ia, w., PERLUSIA, i, z., miano, które się daje personat, insza umiejętna. Fredr. Ad. 46. mucykom czyli spiclom, etn 9îame ber fleinen ©djojtyunbf. 1. PERSPEKTYWA, y, i., a) bie ^erfpecttoe, z Franc, w Brytan dorodny, perlusia milejsza, Ta śpi w rękawku, rysunku, kunszt wyrażania rzeczy odkrytych takim spo-a tamten u bramy. Mon. 71, 545.    sobem, iżby onych oddalenie znaczne i widoczne było.

PERORA, y, i., z Łac., przemowa, mowa do kogo, bie    Kras. Zb. 2, 345. — §. Obraz z perspektywą. Cn. Th*

Slnrebe, Śłebe on jentanbeit. Nie nudź mnie swoją rozwle-    optyczny, etn perfpeciintfdjeS ©emćtfilbe. — b) Perspektywa,

kła perorą. Teat. 28. b, 64. Co tylko ta skończyła , moja    widok otworzony, perfpecitötfcfye 2iu3fid)t. Zakładał koszto-

pani zaczyna mi drugą perorę. ib. 29, 71. PEROROWAĆ    wne ogrody, kazał wycinać perspektywy. Zab. 14. Przez

cz. niedok., mowę do kogo mieć, perortren. Przytomności    ogród, przez łąki i gaje, Stykać się z niebem perspek-

tywa zdaje. Zab. 16, 185. Kniaź. — §. Moraln. Co Bóg naznaczył w wiecznej perspektywie, To dziś do skutku przychodzi szczęśliwie. Zab. 13, 227. (przejrzenie), fid|t, ^orfeÇung. Piękną ma na przyszłość perspektywę* piękny go czeka los, eine gute 21u3ftcf)t für bie Sufrwft. — 2." PERSPEKTYWA, PERSPEKTYWKA, i, l, dem., prze-ziernik, dalekowidz, baä ^erfpectü), baS getnglaśtnfirument ; w którym przez ułożenie śkieł umyślnie na to sporządzonych , objekta oddalone ukazują się, jakby blizko zostawały. Kras. Zb. 2, 345. Nie mogłem dobrać śkiełka do mojej perspektywy. Mon. 64, 58. Stara perspekty-wka. ib. 6.

PERLUŚ - PERSONA.

PERSONNY-PERTYKA.

79

nie trać, kiedy perorujesz. Teat. 8. c, 60. et 18. c, 61.

PERPENDYKUŁ, ob. Wahadło; Boh. kywadlo ; Croat. et Bosn. terezya ; Ross. MaeTHHKt. PERPENDYKULARNY, a, e, n. p. Perpendykularna linia * krzyżowa linia. Solsk.

Geom. 5, ob. Pionowa, fenfrecfyte, ble^redjte Stnte, prostopadła . prawostawna ; Ross. otbLchuh.

‘PERPETUANA , y, z., materya jakaś jedwabna zagraniczna, etn gennjfcr auSldnbtfcfyer ©etbenjeug. Towary cudzoziemskie, muchairy, saje, perpetuany. Vol. Leg. 4, 81. Sztuka per-petuany. Inst. cel. Lit.

PERS, a, m., ‘PERSYN, JJrs. Gr. 122. Persyanin, z Persyi rodem, etn ^erfer; Boh. Persan; Bosn. Persian; Slav.

Persiânec; Ross. IlepciaHiiH*. [Ross. nepcmcB brzoskwinia PERSWADOWAĆ, ał, uje act. niedok., z Łac., namawiać ob. Persyko). Religia Persów jest mahometańska. Dykc.    do czego ; Bosn. uglauit komu seto, jn etttHrô bereben.

Geogr. 2, 276. Śą w Persyi jeszcze dawni Persowie    Dyabeł poduszczy takiego, któryby drugiemu złe rzeczy

Gwebrowie. ib. PERSKI, a, ie, od Persyi, ^erftfcb; Boh.    perswadował, iSial Post. 245. Bywają tacy, co drugim

Perskÿ; Rag. Persianski , Chjeselbàscki ; Ross. IIepcH4-    perswadują na te rzecz, która je kiedy uszkodziła, ib.

ckîh , (nepcHKOBUH brzoskwiniowy). Królestwo Perskie    245; (oppos. wyperswadować). PERSWAZYA, yi, z.,

w Azyi. Dykc. Geogr. 2, 276. Odnoga Perska, ib.    namawianie do czego, namowa, ba§ 3u«ben JU ftttKrô.

‘PERSONA, y, i., [z łac. 2], osoba, btC ^erfon; (Slov. osoba;    Perswazyami swojemi przywiódł ją do tego , że przestała

Carn. pershôna, usébstvu ; Vind. oloba, perfhona, samstvu,    rozpaczać. Zab. 14, 334. Panowie Duńscy, za perswazyą

ofebstvu). Natura jest istność nieosadzona, która na je-    Gudelma do Bolesława się skłonili. Biel. 82. Na téj

dnym abo na wielu stanąć może, jako człowieczeństwo,    perswazyi Piłatowej nie chcieli przestać żydzi. W. Post.

które jest w Piętrzę, w Pawle i w innych jedno; per-    W. 286.

sona jest istność abo jestestwo osadzone na jednym, PERSYA, yi, i, Perska ziemia w Azyi, ^erftett ; Slav. et z swojemi pojedynkowemi własnościami i okolicznością—    Bosn. Persia; Rag. Persia, Chjeselbśsc; Ross. Ilepcifi.

mi, jako człowiek jeden Piotr abo Paweł, taki a taki.    Ispahan stolica całej Persyi. Dykc. Geogr. 2, 276. PERSA. Kaz. 535. Bóg jeden w trzech personach, ib. 276.    SYANKA, i, i., a) Perska, z Persyi rodzona; Rost.

Jedna persona me stanowi domu, ale jest niejaką domu IlepciflHKa, fine Çorfertnit. Tr. b) Gatunek gruszek. Tr.f cząstką. Petr. Ek. 47. Nie będzie u sędziów żadna ró-    graucitbtmc. PERSYKO, brzoskwiniowa wódka, ^erftCO.

zność "person. 1 Leop. DeuL 1, 17. Wszem stanom    Z Gdańska przywieziono mi persyko i ratafią w flaszach

i personom. Herb. Stat. 7. Persona by najzacniejsza.    zielonych. Torz. 146. ‘PERSYN, PERSYANIN, ob. Pers.

W. Post. Mn. 41. Strzelba nieprzyjacielska tak gęsta nie PERTUTY, ob. Perduty.

szkodziła personie i jednej z wojska naszego. Birk. Chodk. PERTYKÀ, i, i. z Łac., laska lub pręt geometryczny da 34. W personie stanąć, osobą swą, osobiście, ttt Won. mierzenia, bie SReßnttye. Pertyka jest pręt mierniczy,,

Haur. Ek. 34. Próżno sie gumnem, próżno się gospodarz spichlerzem Cieszy, gdy mu szerokim żyto wschodzi perzem. Pot. Jow. 54. Perz zwleczony bronami, na kupę zgrabiwszy, na roli spalić. Haur. Sk. 30. — b) Perz, perzenie, na ziołach, papie, pierze, wełna, jako na oście, na mnichu; glotfett, 2SoEe auf einigen flräutern unb ©tauben; (Boh. peyrj, peyrjćka lanugo). Ziele mniszek, gdy okwitnie, kosmatą główkę ma, a perzenie na końcach jako gwiazdeczki. Syr. 1154. — 2. PERZ, PERZYNA, PYRZYNA, ‘PYRA [z lac. stos 2], (cf. Graec. ttvq ignis), y, i., PERZYNKA, i, z., dem.; (Boh. pyreny; Carn. perhayka, perhûta; Croat. perhavka; Hung. pernie; Dal. szuprasi-cza ; Bosn. suprasgiça, pepeo vrucch) ; a) popioł żarzący, gluljenbe 2l[d)e, Soberafcfye. Favilla, perzynka albo zagaszone zarzewie, pyrzyna, (perzyna). Mq.cz. W perz abo w perzynę puścić lub obracać, spalić, in $lfcf)e oertMrt* beln ; Vind. vpepevati, napepevati, obpepevati; Eccl. one-neiHTH, npeoópaTHTt b% neneib. To nie chybi, że Greckie narody, Puszczą w perz z dymem Iliackie grody. Hor. 1, 86. Ogień w momencie, co jeno napadnie, Bierze, a wziąwszy, w perz obraca snadnie. Kchow. 10. Kreza, gdy już czeka drew nałożona ‘pyra, Przypomnienie Solona ogniowi wydziera. Pot. Bocz. 220. (ogień, płomień). Obłok błyskotny perz rozpuszczający Gwałtownie Etna wymiata. A. Kchan. 80. Ujrzał wzgórę lecący perz, jak dym z pieca. W. Genes. 19, 28. $Iugafd)e. Będą jako plewy na wietrze, i jako perzyna, którą wicher rozwiewa. 1 Leop. Job. 21, 17. (jako perz, który.... 3 Lcop.). Acz mnie nie sparzył on ogień, poczerniała mi jednak ręka od jednej perzyny, która na mię padła. Boler. 5, 73. — b) W Górnictwie: Perzyna, cynkowy popioł abo wapna, 2iutta. Tr., cf. urewiec. PERZASTY, a, e, pełen perzu; ooE önecfengraS, tfoE Unfraut. Perzaste zbyt role pochodzą abo z dobrej ziemi, albo że skiby nie odleżały. Haur. Sk. 26. PERZOWATKA, i, i., ob. Perz 1 ; Öuecfcn, Unfraut. Jedno to, perzowatka u śmierci z koniczem, Bogaty i ubogi. Pot. Pocz. 438. (nie przebiera). PERZOWATY, a, e, pełen perzu, kosmaty, wełnisty; fhuftg, rooEtg. Ziele mniszek, gdy okwitnie, kosmatą i perzowatą główkę ma. Syr. 1154. PÉRZYC się recipr. niedok., tlić, palić się; glimmen, brennen, pr. et fig. (Boh. peyriti se rumienić się; Bag. pîriti, upîriti ignem accendere; pùriti parum assare). Już się pćrzy sam w sobie, sam się w sobie gniewa. Pot. Arg. 91. Pćrzą się wzbyt mężowie, więc i zagrzewają, Krzykiem krzepią, pociski oślep wyrzucają. Zebr. Ow. 200. (erubuere, żarzą się, zapalają się, pałają). Jakoć się dziecię za młodu pyszno nauczy chodzić, potym tak się będzie odymało i perzyło, żeć i ludzi nie będzie chciało znać. Glicz. Wych. F 4 b. (indyczy sie, kokoszy ; cf. nape-rzać się). PERZYNA, ob. Perz 2. — PERZYSTY, a, e, pełen perzyny, ooE fiobcrafdjie. Perzyste sadze, favillacea fuligo. Cn. Th.

Pochodź, naperzać się, zaperzać, cf. etiam pióro cum deri vatis.

80

PERUKA - PERZ.

PERZ - PEST.

który ma w sobie wszerz i wzdłuż łokci półósma kwadratowych kupieckich, nazywa się pospolicie polko. Haur.

Ek. 25. Sznur ma w sobie lasek 3, pertyk 6, łokci 46. ib. 25. 0 perpendykułach, o pertykach, nie każdemu zrozumiana nauka. Haur. Sk. 47. Snadniej rolą korcami mierzyć, niż prostemu z pertyki wierzyć, ib. 47.

PERUKA, i, i., PERUCZKA, i, i., dem., z Franc., włosy przyprawne , bte Çemtcfe; Boh. paruka , wlâsenka ; Slov. parokné, cyzÿ własy; Sorab. 1. paruka; Sorab. 2. parii-ka ; Carn. Vind. et Croat. baroka ; Slav. baróka ; Bag. vlasùglja ; Ross. napniCB ; (cf. Hebr. jr® pera, perag, coma). Naszywać perukę u fryzera, tresę przyszywać na siatkę, robiąc perukę. Magier. Mskr. Jużeś mu wszystkie ze łba wydarł włosy, musiał dlatego wziąć perukę. Teat.

24. c, 67. Ani czupryna, ani pomoże peruka, Kto się kocha w pieszczocie próżno sławy szuka. Pot. Pocz. 181.

Tylko nie tak gwałtownie , bo ci się w tę perukę wkręcę.

Teat. 30, 24. PERUKARZ, a, co peruki robi, abo też fryzer, ber ^erutanadjer, ^erugntcr, ftrtfcnr; Boh. peruka?, wlasenkar; Slav. barokàsh; Vind. barokar, lafo-fèrkovez ; Croat. barokach ; Ross. napiiKMaxept, boioco-necaTeab. Perukarzów silą się dowcipy, ażeby fryzura codzień insza była. Mon. 65, 351. Burguńscy perukarze przyozdabiają głowy Szwajcarskie. Zab. 7, 423. PERU-KARCZYK, a, m., czeladnik pcrukarski, ber Çerücfemna» cfyergcfell. PERUKARKA, i, £., bte Çerîtcfenmadjertnn. PE-RUKARSKI, a , ie , od perukarza ; Boss. napHKMaxepcKiä, bert gemeinter betreffend Perukarska sztuka * PERUKAR-STWO, a, m., bte flintjî etned ÇeruquterS. PERUKOWY, a , e, od peruki, ^ertttfen « ; Ross. naptiUHLiH.

PERYFRAZYS, z Greek., omawianie, ‘obmowa ; Slov. okol-kogićnost, okolkowatelka.

PERYOD, u, w., z Greckolac. w chronologii epoka abo przedział czasu pewny, przez który się lata liczą. Kras.

Zb. 2, 342, bte Bcitpertobe. W grammatyce peryod, ob.

Okres.— §. W ortografii : peryod * punkt, kropka, oznaczająca, że się sens całkowity zawiera. Kras. Zb. 2, 342,

^Uttftum; Slov. bodéc, bodka. PERYODYCZNY, a, e,

— ie adverb., do pewnego czasu przywiązany, periobtfd).

Wiatry peryodyczne , które w pewnym wymierzonym sobie czasie wracają. Sniad. Jeog. 550. Pisma peryodyczne, abo pewnych czasów wychodzące. Zab. 1, 12. Kras. List.

48, cf. dziennik, gazeta, dyurnał, pamiętniki, monitory.

*PERYPAT, u, m., filozofia perypatetyków Arystotelesowa, bte Slriftoteltfdje ober Çerfpatettfdje Çÿttofopÿte. Rozum w ścisłe ujęty więzy Perypatu, Głupią mądrość przedawał w dzikich słowach światu. Dmoch. Śzt. R. 46. PERYPÀ-TETYK, a, m., filozof ze szkoły Arystotelesa, ein ^crt* patettfer. Arystoteles pryncypał perypatetyków. Mon. 79,

786.

l.PERZ, u, m, ; a) Boh. peyr, peyr, pyr; Ross. nupeS triti-cum repens. Linn.; ûuetfett, QuetfengroS, Unfraut tnt ©e* treibe. Perz niemało zaprząta gospodarzów, aby go z roli uprzątali; w lekarstwie przecie użytecznym jest. Kluk.

Rośl. 2, 242. Największa jest dobrze rolą sprawić, i na PEST, u, m., (Ross. neći* kijanka); bylina, pręcik kwia-nasienie zorać, a perzu aby najmnićj nie było w roli. towy, ber ÜBluntenfîengel. Pszczoła z różnych pestów ze-

PESTKA -PETARDN1 K.

PETAHDOWY - PĘTLA.

81

szczkiwa co przebrańsze zioła na słodki swój budynek.

Tward. Wl 145.

PESTKA, PECKA, i, z.; Boh. pecka, pecyeka, kamynek ;

Sorab. 2. pazka ; Sorab. 1. bocżka; Garn. pèshka, pizke; PĘTCA, ob. Pęca, peciny.

Vind. pizhik, koshiza ; Croat. pèchka, kosehicza; Dal. PETEC1E, PETOCIE plur., z Łac. petechiae ; Croat. poga-kosticza; Bosn. piçça, (paiça, pięęa; Rag. pizza « jąder-    cha; bte ^etef^en. Morówki, petecie, przystudzienice.

ko winne); Sax. Inf. Sgttêfe, S3eftng; Ross. KOCionKa;    Syr. 554. Petocie, gatunek plam maleńkich, czerwo-

kostka w fruktach, w śliwkach etc., ber tyarte ÜÜew tit    nych, popielatych abo siniawych. Krup. 5, 350. Plamki

Jltaitcfyen ftritc&tett, ber ©tern, ^flaumenftein, $trfd)enftem 2C.    płaskie, do pokąsania od płech podobne, nic nie podniesio-

Które drzewa nasienie mocne dawają w twardej skorupie, takowych wszytka moc rodzenia w nasieniu abo w pestce bywa zgromadzona. Cresc. 115. Łakomi połykają trześnie, wiśnie, śliwki, brzoskwinie z pestkami abo z kostkami. Krup. 5, 680. — *§. Pinguiculus, tłuściu-chny by *pecka. Mącz., raczej pucka, {ob. Pucek). — §.

Pestka winnej jagody, jąderko. PESTKO WATY. Gn. Th.t PESTKOWY, a, e; {Boh. peckowitÿ; Garn. peshkat;

Croat. pechkaszt); §. a) pestki mający, ©tein*. Owoc PĘTELKA, i, i., pętlica mała, kluczka; eine fletne ©djletfe, pestkowy. Fors. Drz. 4, ©teinobft; Vind. sernastu fadje, ©d)ltnge, üDîafdje. Każdy guzik ma swoje pętelkę, co go piefhounu fadje, koshizhast fad, lefnazha; Ross. ko-    zadziergnie. Swad. 1, 208. Wszystkim u sukni rozdarła

CTHHKa. Owoc pestkowy, jest okrycie soczyste otaczają-    pętelki. Chrośc. Ow. 71. Płótno do bielenia rozpięte na

ce pestkę, w której jest ziarno. Bot. Nar. 127, bte ©tein*    soszkach za pętelki. Przędz. 84. Nitki na pętelki zawią-

frucfyt. — §. b) Pestkowy, z pestek, auâ -Obftfteinen. Li-    zywać. Perz. Cyr. 2, 23.

kwor wyborny pestkowy. Weg. Org. 89. Brzoskwiniowy PETERSBURG, a, m., miasto stołeczne państwa Rossyjskie-pestkowy likwor * persiko ; (cf. Boh. pecycka » pewny na-    go i rezydencya Carów. Wyrw. Geogr. 288, bte ©tabt

pój dawnych Czechów).    fleterêbnrg; Boh. Petrohrad. PETERSBURSKI, a, ie, n.

PĘTAĆ, ał, a, cz. niedok., spętać dok., pęto kłaść na ko- p. dwór * Rossyjski.

go, wiązać kogo, krępować; einen feffeln, tfmt fteffeltt an* PETERCYMENT, u, m., wino Hiszpańskie, ein ©panifier legen, (cf. Ger. 93anb); Boh. opautam; Rag. et Bosn. sput-titi ; Eccl. nyiaio ; {Ross. HcnyiaTb poplątać, nyraTb plątać); Carn. klęniti; Vind. svesati, vesati , (ob. Wiązać).

Pętać konia. Tr., Bosn. zakambatti kogna, sputtiti, ein ^3ferb foppeln ; (cf. strzenożyć, sternożyć, trzynożyć). Tak

hasa, jak sroka spętana. Zab. 9, 338. Zabi — Fig. PĘTKO, a, n., dem., nom. pęto; eine Heine §ef)eï / etrt $effel*

d)en. Pętko Panny Maryi, numella, symbolum devotionis erga B. Virginem. Cn. Th. Weresz. Pob. C 3 b. ein 2ht* bacfytśfpmbol jurty. 3'ungfrau. PĘTLA, i, i., PĘTLICA, PĘ-TLINA , y, i., PĘTLICZKA, dem., kluczka, pętelka; bie ©ctyletfe, bie ©ctyltnge ; Boh. penlle, pentljk, penthćka, (pętlicę klamka); Croat. pètlya, petlyicza, (2 petlicza, petle « petiolus szypułka, odpetlyavam * odpinam) ; Rag. petglja, pètglje ; Bosn. petglja, zapinacç; Slav. pântlika * wstęga , binda; Ross. nyuo (pęcina), nhTM, neTM, neieina, (węzeł). Uczynisz pętlice na kraju koca , aby się mógł z drugim spiąć. 1 Leop. Exod. 26, 10. Pętliczki z jedwabiu na stronach opon, aby się mogły jedna z druga spiąć. ib. 26, 3. Przednia cięciwa kuszy czyniła pętle , a tylna naprzeciw pętli niby V litery. Papr. W. 1, 211. Pętlą zawadziwszy, taran w bok ciągną, ib. 213. Gdy siadł krogulec na drzewie, pętlice, które u nóg jego wisiały, zawinęły się około gałęzi. Ezop. 89. (pęciny, ob. Pęca). Wziął powróz ze dwiema pętlicami, i założył jedne około gałki działa. Archel. 2, 100. Pętlica (traverse), zadzierzgniona kluczka na uszach armatnych. Jak. Art. 3, 49. Pętlice dla zapinania albo dla ozdoby, bądź gołe, które knafle też abo guzy zowiemy, bądź z sznurami, z kutasami. Cn. Th. jjłocfftyleifen, ©(tyleifenfnbpfe.

tardy do wysadzania bram, mostów, krat. Archel. 2, 42. et 154. PETARDOWY, a, e, od petardy, Çefarbeit*; n. p. Petardow'a deska ; Ross. CTaHima.

ne. Perz. Lek. 109. Rozniemógł się na gorączkę okrutną z peteciami. Wys. Aloj. 428. W Połocku król Stefan zachorzał , podobno peteciami ; bo tych było po części w wojsku; która choroba na ten czas (1580) nowo była przyszła do Krakowa, a ztamtad do Wilna. Biel. 716. PETECIOWY, PETOCIOWY, a/e, od peteciów, $etet* fcfyen*; n. p. Peteciowa gorączka abo maligna, petechia-lis. Perz. Lek. 108. Krup. 5, 352. ba§ ^lecfftber.

Sßeitt. Kufa malmazyi, muszkateli, petercymentu. Vol. Leg. 5, 564. Co jedno wezmą za zboże, to wszystko wydadzą na wina , petercymenty, miody Siedmiogrodzkie. Star. Ref. 52. Nic po petercymencie, gdy wystałe piwo. Jei. Ek. E 5.

Wszystko miasto klątwą i zapowiedzią obrzędów kościeN nych spętane było. Krom. 612. (skrępowane). PĘTAĆ się czym, recipr., parać się czym, fid) IDOmtt abgeben, befaffen. Kto się rycerskim rzemiosłem pęta, potrzeba, aby tak wiele rozumem robił, jak ciałem. Gorn. Dw. 64. Kto jest na rycerstwie bożym, nie ma się pętać świe-ckiemi sprawami; nie grzech jest imienie dzierżeć; służyć imieniu i pętać się nim grzech jest. Hrbst. Odp. C c 4. (utapiać się w nim, pogrążać całkiem). Król ten myślistwem się rad pętał. Biel. Est. 363. Niczym innym się nie pętają, ni o czym innym nie myślą, jedno żeby ciału wczas uczynili. Gorn. Dw. 556. Radzę każdemu , aby się nie pętał lekarstwami zamorskiemi. Urzed. 15. Fabuło sus, który się niepewnemi powieściami rad pęta. Mącz.

Pochodź, pejo, pejko, peca, pęka, pętlina, pędna, pejlica ; opejać, opejaniec; odpejać, popejad, przypetać, rozpętać, upejać, wpejać, wypejać.

PETARDA, y, ł, z Franc., bie ^crarbe ; Ross. pa3puBHaa óonna; szturmak, do szturmowania bram miejskich. Jak. Art. 5, 508. et 2, 167. Aqua Ms er. PETARDNIK, a, m., chodzący koło petard, ber mit ben ^etarben ju tljtm bat, ber ^anontrer. Petardnicy mają na pogotowiu mieć pe

Słownik Lindego wyd. 2. Tom IV.

ll

82

PĘTLISKO-PEWNIĆ.

PEWNIE-PEWNY.

cz. niedok., upe-

HCTHHHa, H3—

Wszyscy jego słudzy byli w barwie pięknćj z pętlicami złotemi. Star. Ref. 46. Pętliczka sznurkowa. 3 Leop. Exod. 26,3. (przęczka. 1 Leop.). Pętlice jedwabne, srebrne, złote. Gost. Gor. 78. — Rrov. Jedno w lice, a drugie na pętlice. Rys. Ad. 20.? PĘTLISKO, a, n.t in-łignab., szkaradne pęto, kajdanisko ; geffel, ©trief. Nieskładnie w poskoku padnie, Związane mając nogi petli-skiem. Zab. i 1, 263. Zabi. (PET0C1E, ob. Petecie). PĘTO, a, n. ; Boh. pauto, pauta, spenók; Slov. puto na nohy; Sorab. 2. pito; Sorab. 1. puto; Bosn. putte, kam-bc ; Rag. putte, puttilo, spönne; Dal. zpone, (cf. szpony); Garn. okklep ; Eccl. n*TO, nyia, nyTbi, ii.ittitiip, koaojh, KCfmra, , Ksap; Ross. nyiamue, K0.i04a, neTJH, neTeana, neunme; pęto na nogi, kajdan, kłoda; Garn. spune, shpringarji; Vind. preste, kambilhar ; bfe fteffel, gttßjcMe, èeinfdtcllc, SuPfeffcT. Pęto na ręce, łyka, <pattbfe[fel ; Sorab. 1. renka, prenkelska rćnka; Garn. prerozhniza ; Bosn. lisięe ; ¹ Eccl. pyKonyTtł. Pęto noszący, w jięciech spętany, compeditus. Cn. Gh. Kiedy Brytanów podbije Rzymowi, Włoży pęta mężnemu Persowi. Lib. Hor. 67. Chociaż nie był w okowach, trwożył się jak w pecie. Paszk. Dz. 34. — Kto, gdy grzmi niebo, gdy obłoki lecą, Ziemia się trzęsie, ręce trzymał w pęcie? Chrośc. Luk. 43. jak związane, w łonie; jufammett, nne jufammen, gelumben. — §. In bonam partem: Zażby tak urósł ów tyran Stambułu, Kiedyby widział serca wszech pospołu Swornych chrześcian w jednym wiary pęcie? Tward. Mise. 173. w jednym związku , in einem 23tmbe.

PETRONELLA, i, i., imię białogłowskie, ^etrimcHf. Żywot ś. Petronelli, córki Piotra ś. Sk. Żyw. 1, 552.

PETRYF1KACYA, yi, ź., Ross. OKaMeH-kîocTb ; skamieniałość, działanie przyrodzenia, przez które rzecz dawną postać swoję zatrzymując, w kamień się obraca. Kras. Zb. 2,

349. SSerftctncrmtg.

PETYHORCA, P1ETYH0RCA, y, m., §. 1) Petyhorski, Piety-horski t. j. Tatar, einïalar ron ber ftünfberger iporbe. Tataro-wie Petyhorscy mieszkania swe mają między pięcia gór, i ztąd ich nazywają Petyhorcy. Givagn. 612. §. 2) Pie-tyhorcy, t. j. pięciu gór obywatele z szczepu Słowackiego Krom. 2. [z Piatyhor na Ukrainie 2 ]. Do Konstantynopola po Petyhorsku wjeżdżał z sajdakiem Tatarskim. Birk. Ob. Kaz. F 5.— §. 5) Petyhorca, Pietyhorca, Petyhorski żołnierz, tożsamo w Litwie, co pancerny w Koronie. Popr. 2, 270, etn letzter ftatmllcrifh Jazda Petyhorców czyli ‘Piatyhorców, była lekszą kawaleryą ; imię dane od okolic gór Karpackich, zkąd początek wzięli. Czack. Pr. 1, 215. Husarze z kopiami, Petyhorce z dzidami. Vol. Leg. 6, 24. Lekkostrojni Pietyhorcy. Tward. Wl. 258. et 77. Rotmistrz Petyhorski. Vol. Leg. 5, 845. Czasem usarzem, czasem Petyhoreem Nielada pod twym Wenero proporcem, Służyłem rycerz. Hor. 2, 168. Nar. PE-TYORYA, yi, z., Petyhorskie chorągwie, lekka jazda, bte letzte fetterem Usarya, Petyorya. Vol. Leg. 6, 360.

PETYT, u, m., w drukarni gatunek pisma, mniejszy od garmontu. Magier. Mskr. z Franc. Çetttfdjrift.

PEWIEN, ob. Pewny. ‘PEWNIĆ, ił, i

wniać, zapewniać, pewnym czynić, ręczyć; gewiß tttû» à)tn, firent, oerftc^ern. (Roh. pewniti firmare, muntre, zpewniti munire, zpewnenj munitio). Język kazi, przewraca miasta i królestwa; zaßie je też pewni a pokoi. Eraz. Jez. Aa 7. Zawsze mię stałe zdania moje upewniały, i dotąd pewnią, że dostoje. Przyb. Mili. 161. PEWNIE, PEWNO adverb.y PEWN1UTEŃKO intensiv. ; (Boh. pewnè mocno, tęgo); niepochybnie, zapewne, bez wątpienia, iście, zaiste; gewiß, ftd)er, ojmfe^lbar; Slov. naozag, ozag-stné; Sorab. 1. wéstze, zawéstze, cżmoda ; Sorab. 2. wéfeze, wèrne, (cf. wiernie); Vind. saterdnu ; Carn. gvishnu; Slav. istinito ; Croat. iztinito, ztanovito;. Ross. HCTHHHO, H3BtCTIIO, «846*110, yß-fepHTeibHO ; Eccl. H3Bl>CT-irb, Konemrfc, Bt4i, no4iHHiio. Ćożeś to zrobił szalony, pewnie wisieć będziesz. Jubł. Ez. 186. Ba pewnie że tak. Cn. Th. sane quidem, ja freęlid). Rzeczy niepewnćj nikomu pewno nie obiecuj. Ezop. 115. Pewnićj mierzyć, niż wierzyć. Cn. Ad. 828. bezpieczniej, fixerer. ‘PEWNIK, u, m., pewność, niepochybność, bezpieczeństwo; bte ©e* tüißpett, ©td)erl)eit. Ja swój pewnik stwierdzam żwawie. Skotop. 98. (zdanie pewne i niezawodne, przekonanie niewahającc się). Dla pewniku. Gorn. Dw. 63. — ‘Pewnikiem adverb., pewno; aufś ©ewtffe, mit 3iwerftd?t, fi* d)er. Ten hetman lepszy, który pewnikiem idzie, a bez bitwy wygrawa. ib. 348. pewną drogą, bftt fichent 2Beg. Przyrzekł Apollo, że drugą pewnikiem Będziemy Sala-minę w nowej ziemi mieli. Hor. 1, 41. Min. zapewne, gewiß. Trudno tu na wiarę, lepiéj się nam zda pewnikiem. Bej. Zw. 48 b. Wys. Aloj. 165. — *$. Pewnik, a, m., człowiek pewny, bezpieczny, ein 3twerlflffiger i znajdują się opposite ‘Niepewnik, Niepewca, y, m., n. p. Wątlić chcą pewność nasze ci, którzy zasługi swoje zalecają, i dla nich niebo obiecują; lecz niepewnicy to wszystko są ; pewniejszy nam w tym Pan Bóg. Gil. Post.

169. Udaje się za kupca, choć kupiec ‘niepewca. Klon. Wor. 26, (złodziej). ‘PEWNISTY, n. p. ‘Pewnistemi czasy. Chodk. Kost. 69, ob. Pewny, ob. Isty. PEWNOŚĆ, ści, i., (Boh. pewnost mocność, trwałość); nieomylność, niepochybność; bte ©ewißljeit, bte ©tcfyerl/ett, Uttfeld&arfeif, ttntrügltcfyfett ; Slov. pewnost; Boh. gistota, (ob. Istota, ob. Fsty) ; Rag. istinos, stanovitos; Sorab. 1. westoleż; Garn, gotôvost, (ob. Gotowość); Vind. gvifhnost, sater-dnost, refniza, fegurnost ; Ross. HCTMHa, bIjcthoctl; Eccl. H3BtciB0, 6iaron3Bl>CTnocTb. Pewna to nad wszystkie pewności rzecz jest, że.... Sk. Kai. 613.— §. Subjective : Z taką mówi pewnością, że kto inny uwierzyłby temu. Teat. 25, 119. z takim przekonaniem , mit enter fpld)ett 3werftd)t.

PEWNY, PEWIEN (abundat in masculino terminalione), wna, wne, PEWNIUTENKI etc. intensiv(Boh. pewny mocny, tęgi, trwały); §.a) niemylny, nicuchybny, na co się spuścić można; gewiß, fteßer, unfehlbar, untntglid); Boh. gistÿ, gistotnÿ; Slov. gistÿ, (ob. Isty); Sorab. 2. wćsti ; Sorab. 4. wiefcżi, wésté; Vind. guifhen, stonoviten, riefen, saterden, feguren ; Carn. gotov, (cf. gotów); Rag. istini; Bosn. istinit; Slav. istinit, stanovit; Ross, hcthh-khK, acTHtieirb, noioJKHTejbHUH, onpe4tJHTeibHHfi, Ha4e-

PEWNY.

P Ę Z - P I.

83

3KhmH. Jeden sposób do zysku pewnego, nie napierać zysku zbytecznego. Jabł. Tel. 35. Bez wątpienia! i to jest rzeczą tak pewną, jak słońce na niebie. Teat. 34. c, 4. To tak jest rzecz pewna, jako że we dnie słońce świeci. Mon. 70, 160. Ślub ten pewny jest, jak słońce. Teat. 29, 33. To tak pewna, jak amen w pacierzu. Taat. 25, 73. Ułożyłem pewniuteńką plantę.

Teat. 14, 11. Gdy ociec umrze, to rozwód pewniuteń-ki. Teat. 27. c, 48. (ani wątpić). Mądry rzecz niepe- PĘZ, n. p. Niechaj na drodze pezem nastrożone Wężowie wną za pewmą nie kładzie. Opal. Sat. 22. Pewnej rze- przednich popłaszają koni. Pctr. Hor. H 4, *not. którzy czy nie opuszczaj, ‘nadziewając się niepewnej. Ezop. 34.    sobą strzelają, okazali są    do strachu; ztąd mówimy,

Pewne za niepewne stroić, nie bardzo to rozum jest.    na pęzie co stoi, to jest na    stręcie. » Na pęzie co stoi

Rej. Zw. 37. Nierozsądny, kto traci rzecz pewną dla    «na widoku. Dudz. 50. öor    SUtgett, bep ber |mnb. (Rag.

niepewnej. Zab. 13, 428. Błądzi, kto dla niepewnej    pùzati dehiscere).

rzecz pewną postrada. Hor. Sat. 55. Pewnego dla nie- PĘZEL, zla , m., PĘDZEL, dzla, PĘZELEK, lka, m., dem.,

PĘDZLIK, a, m:, Boh. penzljk; Sorab. 1. penzel ; Garn. pienselz, pemsèlz; Vind. pensl, penselz ; Lal. penicillum ; Gall. pinceau ; Angl, pencil ; Ger. ber ^injel ; Ross, kiictl, KHCTKa, KHCTOmta. Pęzel malarski Vind. obrasarsku pere, obrasodelnu pere,    mararska fhetiza, fhetinska

metlizhiza, pinselz ; §. a ) ber 9Juîl;lerpiitfcl. Z włosien-nych pendzlów Strazbufskie najlepsze, mocno związane, trochę w ustach zwdlgocone same się śpiczasto zaokrągla -ją. Łęsk. 105. Do małych miękkich pęzelków malarskich bierze się sierć kocia, tudzież sierć wiewiórcza. Kluk. Zw. 1, 304. et 528. Pędzliki jak robić. Haur. Sk. 377. Na liściach wawrzynowych pisano pędzlikiem. Mon. 70, 263. Góry rysują się tak nazwranym szerokim lub górniczym pędzlem Lesk. 84. Piękność ta mogłaby być modelem pod pędzel. Teat. 19. e, 54. Co za niewinność, gdyby pędzlem malował. Teat. 42. e, 41. Sztuki subtelnym pędzlem malowane. Suszyć. Pieśń. 5,4 b. O coż za pędzel będzie tak szczęśliwy, Coby natury wyraził dziwy. ib. 1, b b. — p. b) Pendzel do smarowania w gardle. Czerw. 11. — §. Pędzel mularski, ob. Kiść; Vind. si-darsku omeuze ; Ross. Ma3H.iKa. Pędzel mularski jest w róg oprawny, nim mularz nakrapia cegłę murując; służy mu też do bielenia ścian. Magier. Mskr. PĘZLO-WAĆ , PĘZLIKOWAĆ, ał, uje, cz. niedok., pędzlem pomalować, potynkować ; pmfcln, mit bcm ^Jinfeln beftretdjen. Tr.

a doskonałe. 3 Leop. Ruth, 4, 7. (*gvreśne. 1 Leop.)— §. c) Pewny, ktoś, jakiś, quidam; (Slau. niki ; Croat. nekoj, nekoja, nekoje , ob. Niekto) ; Ross. Hticiił ; fiu gettuffer, jentanb. Mam komis, abym ci od pewnego Jegomości pewne propozycyjki uczynił. Teat. 53. b, 56. Byłem proszony na obiad od pewnego pana. Zab. 13, 208. Pewnym względem. Salin. 409.

Pochodź, upewnić, zapewnić, zapewne.

pewnego nie opuszczaj. Rys. Ad. 57. ( Slov. Lepśeg z istotu hraf ; tenendum certum). Pewnych rzeczy dla niepewnych nie odstępuj. Cn. Ad. 829. Lepsza trocha pewnego, niż wiele niepewnego, ib. 449. Pokój z Turki był daleko bezpieczniejszy nad zwycięstwo niepewne.

Tward. Wl. 111. Lepszy jest sposób niepewny, niż żaden. Krup. 5, 419. W tej niestałości życia, to tylko pewne, co przeszło. Ossol. Sen. 72. Pewniejsze oko, niż ucho. ib. 828. (wolę widzieć, niż słyszeć ; bezpieczniej mierzyć, niż wierzyć). Pewny człowiek o którym można być upewnionym, na którego spuszczać się można , ein fixerer, |U»erl5fftgcr SDłartit. Kazał mu to tajemnie przez człowieka pewmego powiedzieć. Klok. Turk.

30. Niepewma dziewoja. Klon. Wort 68. (podejrzana o naruszenie). Niepewna żona. ib. — Iron. Pewnemu-ś zlecił : wilka-ś do obory wpuścił. Cn. Ad. 828. bu |aft ben 33ocf junt ©«rtner gemalt. Pewny strzelec. Bardz.

Trag. 443, (cf. mierny). Koń pewny na nogi « niepo-tkliwy, fefl auf ben ftüßett. — §. Pewna ellipt. pewna rzecz, pewne; gewiß, jtdjer. Dostatek, już to pewna, że młodego nie naprawi. Falib. R 2. b(l3 ift einmal aii3« gemadjt. Czy będę kiedy abo nie komendantem, to nie jest pewna; ale to pewna, że umrę. Mon. 64, 507. Tak to pewna, jak to słońce świeci. Cn. Ad. 827. (jakbyś na na to patrzył). Pewniejsza, to było, niżeli ten dzień.

Warg Wal. 314. — Jak na pewną, jak na pewne, bez wszelkiej wątpliwości, najmniej nie wątpiąc, mie (tufS ©CWijjr. Osmanowi pod Chocimem , jako na pewną radzili : Twoja Polska korona etc. Birk. Exorb. D 3. Idź Wc Pan na pewne. Teat. 22. b, 29, (cf. ‘pewnik). —

Oppos. Nie trzeba się na niepewną puszczać, mając co pewnego jest w ręku. Pilch. Sali. 255. (na azard). Strzelił na niepewma, a postrzelił Achaba. Sk. Zyw. 2, 178.

(na los , na azard , na powietrze). Strzelił w niepewną, trafunku postrzelił króla. 1 Leop. 3 Reg. 22, 34.

Wujek. ib.—§. Feriae stativae, pewne śwdeta, które za-jeden dzień przypadają, stałe. Mąez. uitbcwc* gltd)? ftefltagf. — §• b) Pewny subiectivc * zapewniony, nie wątpiący, przekonany; fefl überzeugt, gemiß, ftcßer. Wolę już raz być pewien, aniżeli zawsze w powątpiewaniu.

Teat. 15, 98. Już tego pewien a ‘ist bądź, iż się mu PI « P', Poloni usurpant vicino sensu ut pfa, pfe, item in-sprzeciwić nie może. Rej. Post. Bbb 5, Zdanie pewne dignantes : hej hej foetet! Cn. Th.

wsze na

P F.

PFA! PFE! PFY! exclam, ab ominatr, fa ! fe ! pi! p'! Sorafr. 1. fej ; Lal. phy ! Graec. (I>sv ; Ger. pfuj). Ktoć dziś mówi: moje zdrowie, Jutro rzecze: pfa trupie! Brud. Ost. 6. Pfe nie kłóćcie się. Teat. 54. b, 58. Ktoś tu z spodnim się wiatrem umyślnie odzowie, Wszyscy: pfe! bon per face Włoch, bodaj na zdrowie. Pot. Jow. 2, 4. A pfe kurta, a pfe kusy! Zab. 13, 281. Pfy pfy ! Dwór. F. ; cf. fafać, fejdać.

P I.

84

PIAĆ - PIĄĆ.

P I Ą C I O K Ą T - PIANA.

złodziej Labienus, iść piąć się do nieba. Min. Ryt. 3, 185. Nie trzeba się piąć, gdzie wleźć nie podobna. Opal. Sat. 31. Buki z topolami Pną się w niebo gałązkami. Dar. Lot. 6. Ogień w górę się pnie lekkim płomieniem. Past. Fid. 138. Im się kto wyżej pnie, i im wyżej siąga , Cięźćj spadnie do ziemi. Pot. Jow. 63. Więcćj niż nieprzyjaciel ojczyźnie swćj wadzi, Kto się pnie na urzędy, i bez zasług sadzi. Nar. Dz. 1, 59. Do tego się tym więcćj pnijcie, abyście dobrze czynili. 1 Leop. 2 Petr. 1, 10. (usiłujcie. 3 Leop.). Polacy ku cnotom się pnali, Domy wsławiali. Stryjk. Gon. G 3. Mnie służyli, do mnie się pnali. ib. B 3. Pnie się przez gmin ludzi na pierwsze miejsce , jednych potrąca, drugim łaje, że mu rumu nie czynią. Boh. Kom. 2, 242. Koń piął się, miotał i pryskał. Hul. Ow. 205. wspinał się, baü 3îofS bäumte ftd). Pnie się ten, że sług moc obła-wem za nim się wali. Zab. 11, 414. kokoszy się, bun-diuczy.

Pochodź, dopiąć, dopinać; napiąć, napinać; opiąć; opinać, opona, opończa-, odpiąć, odpinać; poopinać; podpiąć, podpinać, podpinka; przypiąć, przypinać, przy-pinka\ rozpiąć, rozpinać; spiąć, spinać, spień, spinka, spilka , spileczka , spionka , szpona ; wspiąć, wspinać ; zapiąć, zapinać; pień, pniak, pieniek, opieniek, pnio~ wszczyzna ; fortassis adhuc pętać, pęto, cum derivatis ; piętno, piątno, piąlnować ; piejć, pięściennik; piadl, piedt\ pięta, napletek) piętro etc. (Ross. najio krosna, na.imu krosenka).

PIAĆ, piaf, pieje et *poje cz. niedok.) Boh. pëti; Vind. pe-ti kaker pćtelin; Carn. peiti, pojem; Bosn. pojiti, poiti, giuberiti, kako ptięe ; Boss. ntTfc, noio ; I) piać jak kogut czyli pietuch; kokoryku , fräsen tt)te ein (pafm. Już pierwsze kury piały, już i wtóre pieją. Simon. Siei. 36.

Kurzy co piali, zaś biorą się na grzędę. Pot. Syl. 491.

Komuż piać, jeśli nie kurom? Rys. Ad. 53, ( cf. kur, kogut). (Kogut '"śpiewa. Sienn. 290, cf. Lat. canere). Bażant piaf. Banial. I 3 b. Stafo się to okofo tego czasu, gdy kury *poją. 1 Leop. Tob. 8, 11. Rano, czy w wieczór, czy snadź o pófnocy, Czyli w pianie kur.

Odym. Stv. 2 U, ob. Kura. — Bron. Zawsze kto pieje, nie wiele dokaże. Jabl Ez. 22. (więcćj huku, niż puku ; krowa, co wiele ryczy, mafo mleka daje). — §. *2) Piać» śpiewać, fingen, befingett; Boh. zpijwati; Carn. pęjti, pęil, pojem ; Vind. peti, pojem, sapeti, popievati ; Dal. peti ;

Slav. pivati; Croat. poim, pèvam , popevam ; Rag. pjetti, pojatti, pjevati ; Bosn. pievati, pietti, kantati; Ross. ntn>, irkrB, noeuiB, noro; (cf. Graec. noieir, cf. poeta). Ztąd i ztąd chłopcy wdzięczne piejcie tony. Bardz. Trag. 76.

Jéj gwoli wdzięczne pieśni swoje Na przemiany piać mie

li. Caw. Siei. 582. Pomagaj mi Muzo piać wiersze uczone.

Przyb. Luz. 69. Mówcie psalmami, pojąć i śpiewając Panu. Budn. Eph. 5, 19. Pójcie sfawę Jehowy. Budn. 1 Chroń, i 6 , 23. et Ps. 66, 2. Paszk. Bell. A 5. Wróbl.

243. Mieli się modlić samemu bogu, a oni jedni temu, a drudzy owemu modlitwy pieją. Gil. Post. 215. Piej Paeana, voca. Zebr. Ow. 570.

Pochodź, pienie, pieśń, pietuch, piosnka, piosneczka, PIAC10KAT, a, m., pentagonum, figura o pięciu kątach. zapiać, opiąć, opiewywać; śpiew, śpiewać, śpiewak, spie- Solsk. Geom. 5. pięciokąt.

lu a czek, przyspiewać, przyśpiewywać, przespiewać, odspie- PIĄDZ, ob. Piędź. PIAN, ob. Pion, Pionowy. ‘P1ANICA, wać , wyśpiewać, zaśpiewać ; ejnalospiew. — §. pienia, ob. Pijanica.

pieniąc, pieniactwo , pieniacz, pieniaczka, pieniacki. PIANA, y, z., PIANKA, i, i., dem:, (Boh. pena, suma;

PIĄĆ, ‘PIĄDŻ, ob. Piędź.    Vind. pena, peina; Carn, pena, pejna; Sorab. 1. pené,

"PIĄĆ cz. niedok.- Boh. pnauti ; Carn. obs. pnem , napncm;    yezt,    pleż, (cf. pleśń); (pjanka kąkol); Sorab. 2. pleż,

Sorab. 1. pnu ; Ross. nniHTb; (Etym. cf. Ger. fpatmcn;    schum ; Croat. pena; Bosn. pienna, pinna; Rag. pienna;

Lat. pandere; Svec. baenda , paena ; Lat. med. bendare ;    Ross.    irfena, HaKiiTb ; cf. Lat. spuma ; Angls, faem; Angl.

Angl. bend ; Ger. hüben, baitb) ; spinać, zwięzywać; fntb    fome ; Austr. gam, gauttt, cf. pijać, pijany); szumowi-

pfen, (jeftcu, jufammen fügen. Bindami i plastrami piące-    ny, ber ©cfjflnnt. Dla piany karczmarz z góry nalewa,

mi i zrastanie czyniącemi przepukliny uwinąć. Syr. 754.    Pot. Jow. 67. Ubić śmietanę na białka na pianę. Wiel.

Godności nie zajrzyj nikomu, nie pnąc k temu, co nie    Kuch.    421. (Ross. ntuna, ninonna kożuch na mleku),

służy tobie. Stryjk. Gon. D. (nie mierząc, ubiegając, sta-    Piana    na młodym piwku; Ross. M0J04b, M0J04H3na , ob.

rając się). *Pięte żyły, nerwy. Sienn. 92, ob. sucha ży-    Młodzie. X. Kam. Nadymasz się, jak piana na morzu,

fa, ber 9?ert)e; Sorab. 1. zpinata żiwa, napinata żiwka.    a ta lada zachwianiem roztargniona bywa. Rej. Ap. 10.

Oman ziele, żyłom piętym abo suchym obrażonym, uży-    Nadzieja złośliwego jest jak pianka cieniuchna, która od

teczny. Syr. 59. PIĄĆ się, piął się, pnie się, pnę się    naw^ałności bywa rozbita. 1 Leop. Sap. 5, 15. Serce, me

reeipr. niedok., *PNAć się contin.) (Boh. pnaut se ; Slav.    pianki się nie ima, Którą czczość szczera rozdyma. Dar.

Tak wielkie wały, Z3 krótki czas rozpędzone, w piany drobne się rozwijają. Dirk. Exorb. E 3 b. Tu siwa piana błękitny bród na dwoje dzieli. Bardz. Trag. 261. Pianę toczę, spumas ago. Cn. Th. pienię się, fd)äu» men, geifern. Piana koło gęby Carn. fitenje. Pianę zbierać , zlewać » odszumować , abfdjaumen. — §. Piana ołowna, srebrna, złota; 53Iei)fd)aum, 8tlberfd)aum, ©olb« fdjaunt. Wina kwaśne osładzają niecnotliwi winiarze srebrną pianą, lethargyro. Krup. 5, 111. et 693. ©tlberfdjlacïe, 6tlberftcin. — §. Piana merska, afteerfdjaunt, Ross. ntHKa

penjatise; Bosn. pegnattise) ; wyciągając się leźć gdzie,    Lot. 11.

siły natężać, aby się gdzie dostać, osobliwie wzgórę; ftd; aitfłrccfeit, urn roofiin ju gelangen, ftd; n>o$fo bnrd)arbet< ten, ÿinanf arbeiten, ÿfnanf hängen, ÿinan Mettent, empor ftre&en, propr. et tr. Pną się gwałtem na mury wszys-tkiemi siłami. P. Kchan. Orl. 1, 426. Ciżba zewsząd, jedni się na murach wieszają, A drudzy na wierzch pnają.

Stryjk. Henr. C. Pnąca się łodyga, scandcns, słaba, wszelkich podpor się chwyta , i w górę się wspina. Jundz. 2,

13. Idąc na szubienicę po szczeblach; tak trzeba, Rzekł

85

PIANIE - PIASEK.

PIASKOKRUSZ - PIAST.

MOpcKaa, margiel najdujący się w górach, biały, siwy    piasku, glarea. Cn. Th.; Croał. prud, cf. prąd, Ufetfanb.

lub żółtawy, sławne z niego lulki. Kluk. Kop. 1 , ,250. Bóg morskie wody trochą piasku zatrzymywa. Sk. Dz. (PIANIE, oh. Piać). ‘PIANISTY, ob. Pienisty.    “PIANORO-    572. Piasek gruby do ładowania    nawr, saburra. Cn. Th,

DNY, a, e, n. p. Pianorodna Wenera. Zimor.    Siei. 278. z    ©cjjiff&ftUafł. Piasek mularski, gruzowy, (ob. Gruz,    gryz),

piany morskiéj urodzona, ûtrô bcm ©djaume be8 SDîeerê erzeugt.    Piasek ostry do wycierania czego. Cn. Th. ©djeuetfanb.

Pochodź, pienisty, pienić, wspieniać, wypieniać.    Piasek złoty, złoto rzeczne drobne. Cn. Th. ©olbfaitb,

PIANKA, i, z. ; Boh. pënkawa » zięba, penice curruca;    ©olbfótnet. Piasek pisarski, Boh.    posypadlo ; Vind.    trofni

Boss. iri>HK3, nbHOHKa; pięgża , ptaszek, bflś    Sauböögelcfyen,    piefek, fhrob; Croat. poszipalo ;    ©tteufönb. — §.    Prov.

bet SBeibenjetftg. Piąnka i kulik, gdzie największa rosa.    et Dieter. Z piasku nie będzie powróz. Pot. Jow. 2, 8.

Bielaw. Myśl. F. %    Sznury z piasku kręcić. Smotr. Lam. 45. Z piasku bicza

P1AR, 'PIJAR, a, m., zakonnik szkół pobożnych, Schola-    nie uprzędą. Pot. Pocz. 444. Darmo pracujesz, jak ten,

rum Piarum, ein ^iartft. PIARSKI, ‘PIJARSKI,    a, ie,    który sieje w piasku. Past. Fid. 86; (Slov. na pisku roz-

do xięży Piarów abo szkół pobożnych należący,    schola-    slwat; Croat. Komu v peszek szeat lyubi, Trud i    szeme

rum piarum, ^tatifteit * , ptarifttfd). Sławne gimnazyum    zahman gubi). Czas na próżności trawisz, gdy z piasku

Piarskie albo xięży Piarów w Warszawie.    zamki z dziećmi budujesz. Sk. Żyw. 4, praef. Tyle sy-

PIARNĄĆ, PIARDNĄG, ob. Pierdnąć.    stematów na piasku wystawionych. Zab. 8, 158; (cf. na

PIASECZEK, czka, m. ; Boh. pjsećek, pjsćek; Vind. pie-    powietrzu). Człowiek złośliwy dobrodziejstwa wzięte na

fnez, piefeknu sernu ; Ross. irfecouHKE; §. a) arenula.    piasku pisze, urazy zaś na marmurze" rysuje. Mon. 70,

Cn. Th., drobny cienki piasek, feinet ©anb. — §. b)    688. ib. 76, 325. Tuszył, że mu piasku w' oczy nasy-

Ziarnko piaseczne, eilt ©anbfötltdjen. W zegarku piase-    pie. Pot. Arg. 485, (cf. zamydlić oczy). — Aliter: Ry-

cznym jeden piaseczek po drugim wycieka. Fur.    Uw. F    chlej mi piaski zasypią oczy, niżli zapomnę twej    łaski,

3. PIASECZNIK, a, m., PIASECZNICZKA, i, i.,    demin.,    Pot. Arg. 748. (prędzej w grobie legnę). — §. b)    Piaski

§. a) naczynie lub puszka, w którym piaski pisarskie    plur., piaszczyzna ; Vind. pieskovina, piefhounifhe, pie—

chowają. Kluk. Kop. 1, 328, ‘piasnica. Tr. ; (Vind. pie-    fhouje; Ross. nlłCKii; piaszczysty grunt, ziemia sucha;

skouniza, piefekna pukfhiza, pielekna pofodiza, piefnek;    ©anbboben, fanbtgeê étbmdj, ©anb. Gdy się żyta na pia-

Croat. poszipalnicza, prâssnik ; Rag. posipâc; Ross. irfe-    skach udają, rok nieurodzajny będzie. Kluk. Roił. 2, 98.

commua); bie ©ttcilfanbbûcljfe, ©anbbncfyfe, (cf. prochowni-    Brzegami pojedziesz przez trzy dni całe, w tę stronę

czka). Piaseczniczka, plwaczka, naczynie z piaskiem dla    piaskami p.rzy morzu. P. Kchan. Orl. 1, 79. PIASKO-

ochrony posadzki; bet ©pudnapf, baś ©anbfajl. — §. b)    KRUSZ, u, m., ©anbetj, kruszec wismutowy, ziarnami

Piasecznik, zegar piaseczny, bie ©anbu^r; Vind. piefhzhe-    rozproszony. Kluk. Kop. 2, 234. “PIASKOMĘTNY, a, e,

niza, pieskovurni glafh ; Ross. nteonnue nacu. Piase-    n. p. Piaskomętna Wisła. Nar. Dz. 2, 41," ttubfanbtg.

czniki, klepsydrami zwane, śkła, w których przesypują-    PIASKOWAĆ, ał, uje, cz. niedok., piaskiem posypować,

cy się piasek, podług uczynionego wymiaru, godzinę,    w piasku abo w prochu walać. Cn. Th. mit ©anb be*

półgodziny, kwadranse oznacza. Kluk. Kop. 1, 327. —    fdjutten. Piaskowanie, piasku mieszanie, arenatio. ib.

§. c) Piasecznik, w'egorzyca, Muraena Tobianus, ryba    Piaskowany, piaskiem zaczyniony, z piaskiem zmieszany,

niewielka, z kształtu do węgorza podobna, kryje się w arenatus. ib. PIASKOWATY, a, e; Boh. pjskowatÿ; Ross. ziemi piaszczystej. Kluk. Zw. 3, 178. bet ©anbaal, bet    irbcKOBaTHH ; na kształt piasku, cokolwiek piaszczysty;

SobiaSftfd). — §. d) Piasecznik, cicindela, rodzaj zawie-    fanbfifmltd), etmaś fanbtg. Pod siew' morwy ziemia chuda

rający owe chrząszcze, które się bawią po piaskach.    i piaskowata najzdatniejsza. Przędz. 65. PIASKOWIEC,

Kluk. Zw. 4, 53. ©anbfäfet. PIASECZNIKOWY, a, e,    wca, m., ptak, gatunek kulików, tringa hypoleucos, bte

od piaseczniczki, ©trcnbncfyfen *, ©anbttÿren *. Piasek    metjle Stoe, aWeerfdjmalbe. Kluk. Zw. 2, 315. PIASKO-

piasecznikowy, arena horaria, ^etlfanb, ma jasne okrągłe    WNIA, i, ż.; Ross. nkcKOBHH; doły abo góry, gdzie pia-

ziarna kwarcowe abo głazowe, zażywają go do piaseczni-    sek kopią, arenariae. Cn. Th., bie ©flttbgtube.— §. Pia-

ków abo zegarów piaskowych. Kluk. Kop. i, 254. PIA-    skownia zapaśnicza, conisterium, ubi athletae uncti pulvere

SECZNY, a, e; Boh. pjsećny; Ross. jiicomiuil ; pd pia-    aspergebuntur. Cn. Th. Piaskownia ptasza, v olutabrum pul-

sku, z piasku, ©anb * . Zegarek piaseczny. Fur. Uw.    vereum, in quo aves se pulverant. ib. PIASKOWY, a, e;

F 3. Lubo kto wiatrom się wyprosi, Jednak wałów pia-    Boh. pjskowÿ; do piasku należący, abo piaskowi podo-

secznych zwyciężyć nie może. Bardz. Luk. 159.    bny. Cn. Th.; ©anb*, fanbicfyt. Piaskowe ziarnko, pia-

PIASEK, sku, m. ; Boh. pjsek, pisek ; Slov. pisek, pge-    seczek Ross. niemma, irfecmiHKa. Piaskowe ziele, are-

sek; Sorab. 1. pćsk , piesk ; Sorab. 2. pesk ; Carn. pejsk,    naria, ©anbftaut. Kluk. Dyke. 1, 48. Drzwi po bokach

pęsk , peissek ; Vind. piefek, piefsik, pefek , pielhouje ;    u pieca, do palenia cegieł, strycharze nazywają piaskową

Croat. peszek; Dal. pissak, salpun, parshina ; Bosn. pje-    fortą. Ajgn. 13. PIASNICA. Tr., ob. Piasecznik, piase-

sak , pisak, prrisgina , prrisginięa, saplun ; Slav. pisak;    czniczka.

Rag. pjêsak, pârxina, xâl, xûla; Ross. ntcOKŁ; cf. Grace. Pochodź, piaszczysty, piaszczyzna, zapiaskować. ïprjyoç; §. a) bet ©anb. Ziarna piasku nie są z sobą PIAST, a, m., §. a) jeden z najdawniejszych i najpiérwszych spojone. Kluk. Kop. 4, 253. Piasek gruby, ostry, kamy-    książąt Polskich, którego potomstwo długim pasmem pa-

kowaty, na brzegu rzek, morza, abo ziemia z takiego    nowało aż do Władysława Jagiełły, bet alte ^etjog mm.

Çolctt,    Piszą, ze był wzrostu krótkiego a miąż- go chować; mit einem gartltć^ t^un, il)n jartlid? betyanbehe,

szego , a przetoż ‘piastą zwany. Biel. 31. — §. b) Piast,    begunftigeu. Byłem szczęśliwy, lecz niebo nie chciało, By

rodak kandydat tronu abo posiadający tron, król Polski    mnie tak długo szczęście piastowało. Past. Fid. 260. O

Polak ; ein einge&orner ^olnif^er îf/ronfeutbibat, ober and?    jako szczęście piastuje łaskawe Fortelnie moję zapoczętą

ein ^oluifdjier Sîôuig, oon ©cburt ^Ole. Piastum indigenam    sprawę. Past. Fid. 92. Choroba nie piastuje. Cn. Ad, 66.

appellamus. Orzeł. Mscr. Dum de Piastis recensendis cer-    (tractat sine respectu). — §. Iron. Kto w niełasce u pa-

taretur, Majoris Poloniae praefecti currus fortuito incendie    na, z tego będą wszyscy szydzić; a tak poczną, tak go

eonsumptus est. Multi tune per jocum currum Piastosque    będą sobie podawać, nosić, piastować, aż do pacholąt

(ob. Piasta), exustos dicebant. ib.    przyjdzie. Gorn. Dw. 124. tfyifaitirett.

PIASTA, y, z.; Dok. pjst; Sorab. 1. pysta, pista (»2. PIASTOWY, a, e, PIASTOWSKI, a~ ie, §. a) od Piasta, stępa, pèsta moździerz) ; Carn. pesda ; Vind. pefda, piefdą,    ben ^iafi bctreffcrtb, ptaftifd?. — §. b) Piastowy, od pia-

piesta; Croat. pèscha ; Rost. ciymma; bie 9łabc am SRabe ;    sty, Sîaben *, bie 9?abe be$ iRabeź betreffenb. Piastowa

miąższe i wywiercione drzewo, które około osi się obra-    dziura. Tr.

Slov. pëstaun; Sorab. 1. pësten , noscher; Vind. osker-bnik, oblastnik, flegar, obstrieshnik ; Croat. odkojtel, odhranitel ; Eccl. nucTOtfHb; Ross. KopMHieifB, KopMtiuuub, 4«4bKa. Nieś go w łonie swym , jak piastun nosi nie-mówlęta. Budn. Num. 11, 12. — §. Transi. Był ten ś. ojciec bardzo srogim piastunem ciała swego. Wys. Aloj. 230. ostro je trzymał, I^to 33el;anbler, fdjarfer SBfirter. PIASTUNI, ia , ie, PIASTUNOWY, a , e . nutricius. Cn.

PIASTUNIĆ komu

ca, a do którego szpice kołowe wpuszczone są. Archel. PIASTUN, a, dziecko piastujący, ber Slinbcrmârtcr ; Boh. et 3, 62. Piasty u koł pojazdowych bywają brzozowe. Kluk.

Rośl. 2, 165.

PIĄSTKA , i, i., demin. nom pięść , pugillus. Mąci., ba8 $âuftd?cu; Boh. pestka.

PIASTOWAĆ, ał, uje, cz. niedok., popiastować dok.\

(Boh. pestowati contrectare ; Carn. pęstujem, piestuvam gerulo; pêstim « trzymam jeńca; Etgm. pieść); in ma-nibus habere, fovere, in sinn gestare. Cn. Th., piastować dziecko, na ręku nosić, wszelkie staranie około    Th. ; Ross. 4H4ŁKHHŁ; Stinbermdrter «.

niego mieć; Ctn ftiitb in bett Simien tragen, marten, Pflc«    cz. niedok., piastunem abo piastunką mu być, piastować

gen, eine# îîitibeâ marten; Boh. pćstugi, wypéstugi, cho-    go; jemanbeS ftinbermärter ober Äinbermärtcnnn fcpit, Sîinber

wati ; Vind. otroka pestuvati, oblastuvati, oskerbeti, osker-    marten. Józef ś. z Jezusem konwersuje i Bogu piastuni.

buvati, obdeluvati, slrezhi, obstrezhi, rediti; Carn. pę-    Kchow. Roz. 113. PIASTUNKA, ‘PIESTUNKA, i, z'.,

stujem, pestuvam ; Eccl. iincTOifNhCTKORiiTii ; Ross. nt-    dzieci piastująca, niańka, bie $tnbermćtrtcrinrt ; Boh. pë-

CTOBUTb, HHHMHTbce, (nlłCTOBaTbCfi pieścić się). Dziecię    staunka, chfiwa , cbowaćka; Sorab. 1. pestnicżźa , no-

seherka; Carn. pçstèrna ; Vind. pesterna, pestouniza, pestouza , oblastniza , flegarza ; Croat. odkoitelicza, od-hranitelicza ; Eccl. iii;ctovhiii|a ; Ross. KopMHJiłma , Malta, mych piastował ręku. Teat. 30. Więc się Jasiek urodzi, — gotujże mu rnamkę; A skoro

pocznie chodzić, wnet piestunkę Hankę. Rej. Wiz. 57. Mamek i piastunek baśni. Mon. 65, 204.

piastować, na ręku nosić. Ern. 66. Te twoje ręce za kolebkę stały, Gdy mnie w pieluchach jeszcze piastowały.

Past. Fid. 238. Jakźeś wtedy na mym łonie drgała,

Kiedym cię maleńką na

b, B. Piastował a nosił cię Pan Bóg twój nie inaczej, jedno jako zwykł człowiek piastować maluczkiego syna swojego. 1 Leop. Deut. 1. A i go wszystkie popiastujem, PIASZCZYSTY, a, e, — o adverb. ; Boh. pjsćity, pjskowi-ucalujem, umiłujem. Groch. W. 343. Wielki Boże, pia-    tÿ; Slov. piseeni , pisećnaty, piny pisku; Sorab. 1. pë-

stuj nam monarchę, bądź miłościw poddanym. Zab. 4,    skoyitć; Vind. pieskast, piefhen, pieskoun, piefhoun,

341. Jakub. — Transi. W mym cię sercu ustawnie piastuję. Past. Fid.. 151. nosze, id? trage bid? im meinem $er« jen. Racz piastować jak chcesz dobra moje. Past. Fid. 160. zawiadywać niemi, zarządzać, rządzić, bermalteit. Piastował wolność naszę w rękach swoich, i jak Herkules buławy, tak on Birk. Zbar. A 3. Sejm piastuje najwyższą władzę w narodzie. Gaz. Nar. 1, 9. sprawuje, »enualtcit. — Piastować urząd, em 3Imt uerwalten; (Sorab. 1. zastoyu ; Croat. ob-nóssam , chaszt obnashati). Jeszcze żadnego nie piasto-

86

PIASTA - piastować.

PIASTOWY - PIĄTEK.

piefeken, pieflizben, piefhanat; Croat. pćsehen ; Dal. pischivo; Bosn. prrisginast; Ross. ntcuaHHUH ; pełen piasku, nott @anb. Ziemia nieurodzajna, pusta, piaszczysta i niesprawna. Boler. 212; Ross. cynics, cyntcoKb. Kamień piaszczysty Ross. ntcnatiHifB. Stał jako wryty na nie dał sobie swobody wydzierać.    piaszczystym brzegu, Póki mógł dojrzeć naw synowskich

biegu. Groch. W. 455. — *§. Jednej nocy zjęty był cię -żkiemi boleściami piaszczystemi wielce gwałtownemi. Wyt. Aloj. 433. kamieniem, @teiitfd?mcr$en. PIASZCZYZNA, y, z., piaski, miejsce piaszczyste; (Saitbbobctt, ©anbfïâdje; wałem urzędu. Siem. Cyc. 6. Rozmaite dostojeństwa    Carn. pląs; Vind. pieskovina, piefhounifhe, piefhouje ;

piastować będę. Pilch. Sen. list. 3, 298. — Przed ino-    Bag. pjesccina ; Ross. irfecuaHKa (* 2. trznadel). Laury

narchą goły miecz jeden pan piastował, Jakoby był pija-    zbierał na płaszczyznach Syeny. Przyb. Luz. 88.

ny przed wszemi szermował. Biel. S. M. B ; trzymał w PIĄTEK, tku , w.; Boh. patek; Slov. pótek ; Hung. pćntek ; reku, bieltS tu ber jpanb. Sam w której ręce berło trzy- Sorab. 2. pétk ; Carn. pętk, sibne dan, (Siba * Wenera) ; mawął. Piastuje Ccii galery sztukę; tenet manu fragmi-    Vind. petek, petik , peti den; Croat. pćtek ; Slav. pętak;

na. Zebr. Ow. 285. Dzieło to dotąd w rękach wszystkich    Rag. pêtak ; Bosn. pętak («2. petAk quinquennis) ; Ross.

piastowane. Zab. 5, 413; (versatur in omnium manibus).    naTUHua; Eccl. iiatiki ; (Ross. nflTOKb pięć sztuk, pię-

— §. Piastować kogo, pieścić się z kim, pieszczenie    cioro) ; piąty dzień tygodnia, ber ftrcętag. Pan Jezus

Cudność zwierzchnia prawdziwy znak jest a piątno wnę-trznéj dobroci. Gorn. Dw. 409. Dambr. 708. et 195. Dzieła człowiecze mają sprawcy swojego piętno, niedoskonałość. Kras. Pod. 37. (charakter, cechę). — *§. Piątno * herb , ba$ SSappen. Umyśliłem familie przedniejsze każdą z osobna pod ich piątny abo herby wspomnieć. Papr. Ryc. 7. Piątno herbu nie patrzy na farbę, ani na pole, tylko figurę swą pew ną ma. Orzech. Tar. 11. kształt, rysunek herbu, bte Betonung be$ SßappenS. — §. b) Piątno, narzędzie do cechowania, pryskowania. Cn. Th., ba$ (Sifftt |um Badjenetnbrücfen, tëtnbremten, 33ranbctfen. PIATNOWAĆ, PIĘTNOWAĆ, ał, uje, *PIĘTNIĆ cz. niedok. ; Vind. pre-shgati, prevshgati, vshgati snamen; Rag. xigati; Bosn. sgigati, zabigljesgiti, dangati ; Ross. naTiiait ; cechą oznaczać , naznaczać piętnem, cechować, pryskować; mit einem !D?aI/ljeicIjen bemerfen, beiei^nen, ein    einbren-

nen, etnbrütfen, aufbrütfen, fłempeln, branbmarfen. Przy-płodek wszelki trzeba piątnować i znakować. ‘Haur. Ek.

77.    Różne narody różnie konie piątnują ; jedni kładą piątno na czeluściach, drudzy na szyi, najczęściej na udach. Hipp. 278; Ross. TairpHTb, 3aTaiîpHTb. Piątnujący konie Ross. naTHajbntHKt, iiHTeHinHKt. W Mingrelii dzieciom przy ' krzcie piątnują krzyż na ręku. Klok. Turk. 104. (wypalają, wyżegają). Papier pod swoim dozorem komisya skarbowa piętnować każe. Skrzet. Pr. Pol. 1, 350. Piętnowany papier. Vol. Leg. 8, 146. stęplowany, ©tempelpapier. Człowiek czym jest otoczony w koło. To się na jego miękkości piętnuje, Z odmianą rzeczy i on raz wesołą, Drugi raz smutną postać okazuje. Karp. \,

78.    wyciska się, eê brüeft ftd) ab. Surowość, co na jego piętnuje się czole. Przyb. Ab. 22. Wy, niosąc głody, zaboje, tyraństwa , Chcecie bym się w'aszym piętnił znakiem ! Teat. 45. d, 59. Wyb. ; (Bosn. opadovati maculam turpitudinis innrere). — Piętnowanie, ( pryskowanie ), Svanbmarî, zawsze ma być dawane na plecach , nie na czele, ani innej powierzchownej ciała części. A. Zamoj.

ukrzyżowany był w piątek, albo w wigilią paschy, która dnia piątkowego była. Smotr. Lam. 131. Piątek gości rozgania. Rys. Ad. 59. (dla postu na pamiątkę śmierci Jezusowej). Niemasz teraz różnicy między piątkiem i niedzielą, między wielkąnocą i postem wielkim. Mon. 64,

5. Pościć w piątki Ross. nflTHHMaTŁ. Dla swej wspaniałości jedynie oznaku Wszystkich w piątki obżarców częstował bez braku. Zab. 15, 93. alle ftreptagf. Wolę tu w piątek, nizli tam w niedzielę. Cn. Ad. 4254. (wolę swą nędzę, niż jego dostatek). Nie czyń się piątku niedzielą. Rys. Ad. 46. (piędzią się mierzyć). Kto w piątek śpiewa, ten w niedzielę płacze. Cn. Ad. 850. — Wielki piątek, piątek przed wielką nocą; Slov. wełki pâtek ;

Vind. veliki petik ; Croat. veliki petek ; Slav. veliki pétak ;

Ross. cTpacmaa mmoma; ber <£t;arfres)tag. Zawsze, nie tylko w same wielkie piątki, Wszędy nie rzekąc w kościele , trzeba tej pamiątki Śmierci Jezusowéj. Pot. Zac. 52. PIĄTKĄ , i, i. ; Boh. pètka; Carn. pétiza ; Vind. petirstvu, petirnost, petnost,* Ross. mrrepKa ; Eccl. iiAicfuup, na-THija; §. a) cyfra liczbę pięciu wyrażająca, bte §ünf, szczególnićj liczba pięć w kartach , bte gunfe in ber Karte.

{Ross. nHTKH iLHy pięć garści lnu). Siądź do kwindeczy-ka, a ja mu z tyłu figury i piątki podawać będę. Teat.

27, 9. Stawił na piątkę z asem połowę arędy. Kras.

Przez wyraz ⁴/₅ cztery

Sat. 106. Cała jego intrata z główki, miłostek i piątki przychodzi. Teat. 14, 18. (z kart). — §. b) Piątka, jedna piąta część, eilt fünftel ; Slav. petina ; Ross. naTHita.

³/₅ trzy piątki. Jak. Mat. 1, 60.

piątki, rozumiemy cztery części, których potrzeba pięć na złożenie jedności całej. Jak. Mat. 1, 60. (obs. Ross. miTHHa % dziedziny Nowogrodzkiej, ztąd iummeirb mieszkaniec takićj piątej części ; iihthhiu.hk’L płacący piątą cześć). PIĄTKOWY, a. e, od piątku, ^reçtacjô * ^ Ross. hhthhmhłim. Nieraz lepiej się mają na piątkowych rybach, niż na niedzielnej zwierzynie. Sekl. 13. Wiersz mój suchy i postnemi słowy, Nie miej za złe, bo koncept pono w nim piątkowy. Kc.how. Fr. 98. Piątkowe śpiewanie, 202. piętno.

niedzielne śniadanie, rzadko na dobre wyjdzie. Cn. Ad. PIĄTODNIOWY, a, e; Boh. pëtidenny ; co piątego dnia 830. ‘PIĄTNICE plur. ; Ross. iwrbjecHTHHua ; zielone    przypadający, jeben fünften Tag, fünftägig. Cn. Th. *P1Ą-

świątki, ^fftngftcn. Umiał on corok wiązać w dzień pią-    TOGRAN. Tr., Pięciogran.

tnie Paraszkę , Dawrszy jedwabiem wyszyć rąbkową zapa- PIĄTRO, ob. Piętro.

skę. Zimor. Siei. 225. [mylnie, bo tu mowa o wielkim PIĄTY, a, e, Num. ord. w rzędzie po czwartym następujący ; piątku, ś. Piątnicy, t. j. Paraskewii, jak Ruś nazywa greek. Boh. et Slov. pâti, pâtÿ; Sorab. 1. piaty, pjatć ; Sorab. 2. naQacHSvrj. 4].    pëti ; Vind. peti, petverstni ; Carn. pęte ; Croat. pćti;

PIĄTNO, PIĘTNO, a, n. ; (Ross. iihtho plama, iihthuiiiko    Rag. peeti; Slav. pèti ; Bosn. peti; Ross. naTbtii ; Ind.

plameczka po4«Mee nanio znamię ; Eccl. ostro signum) ;    pantschami; Germ. ber fünfte. Piątego dnia przyjechał.

J a) piątno nic inszego nie jest," jakoby herb abo znak    Tr. ‘Piątegodziestego dnia. Rej. Post. Aa 2. (piętnastego

jaki nie "do zatarcia; własność jego naznaczyć co. Karnk.    dnia). Piąte xiegi Mojżeszowe Ross. BTopo3aKonie. W po-

Kat. 114, cf. cecha, büS MjljCtd) en, Sranbjetc^en, 6tem«    koju tym cztery kąty, a piec piąty Teat. 7. c, 73. (goło,

pcl, Sranbnta^I, Sranbntarf ; (Bosn. danga, bigligh; Rag.    próżno). Brak mu piątej klepki. Zabi. Zbb. 99, (ob. Klepka),

xigga, proxigh, obigljexa, biljegh, (ob. Źegać); Vind.    Tyle dbam o to, jak pies o piątą nogę. Teat. 24. c, 84.

preshganiza, preshganifhe, vshganu sname, snaminje).    Jak piąte koło. Cn. Ad. 292; potrzebny jak Piłat w kre-

Stadu* piątno, bydłu znak dlatego czynią, żeby się mogło    dzie, jak dyabeł w Częstochowie; (Slov. ćo patćho ko-

poznać między cudzemi. Za w. Gosp. Piątno końskie Ross.    łe sa k wozu potreba ). Chodził jak piąte koło między

•raispo. Ustawnie zdaje mi się, iż na czole moim nosze    ludźmi. Rej. Zw. 20 b. (samotny, ‘jedurny). Piąte w dzie-

wyryte piątno mej zbrodni. Teat. 53. b, 41. (cf. prysko-    wiąte, groch z kapustą, tai ^nnbertftc In8 îûufenbfte ; (cf.

a. *

87

PIĄTKA - PIĄTNO.

PIĘTNOWAĆ - PIĄTY.

wanie). Te kajdany, piątno występku i kary. ib. 49, 4.    ni w ięć, ni w dziewięć). Piąta, scil. godzina, fünf

2fefjreit, frejfen baê ©etreibe. Cudzą pszenicę ogania, a jego wróble piją. Cn. Ad. 214. Jaskółka, ani konopi, ani prosa pije, Samemi jeno robaczkami żyje. Kniaź. Poez. 13, 144. — §. c) Poet. Pić, w siebie brać; in fîdjf einfaugcn, in fid) jietyen. Jak wiele krwi poddanych piją bojowiska ! Teat. 51, 10. Niektóre nowe galery tak piły wodę, że nie mogły pierwszej podróży z miejsca odprawić. Kłok. Turk. 248. Niech to żelazo krwi pana swego nie pije. Past. Fid. 180. — *§. Tabaki zakazano nosem ‘pić. Sak. Sob. A 3 b ; Ross. iwtb to-6am& zażywać tabaki, ïabflf fcfjmtpfen; cf. Vind. tobak piti * tutiuń palić; tobaka piuz , tobakavez * tutuniarz , co tutiuń pali.

Pochodź, picie, pijany, pijaniuteńki, pijaństwo , pijak , pijaczka , pijanica, pijatyka , pity, pijawka ; piwo , piwny , piwnica . piwniczny, piwowar ; dopijać ; napić się ; opić sie, opilstwo, opity; popijać; podpić; przepić; rozpić ; spić; wypić; upić się; upięr, upiorzyca ; zapijać; poić, pajac; napoić, napój; odpoić; opoić, opoj; przepoić; spoić; wpoić, wpajać; upoić, upajać; rozpoić, rozpajać; cf. piana cum derivatis.

Ufir. O piątej przyjdę. Ld. Piąta, ob. Piątka. Po piąte, fünften^. PIĄTYROG, herb; dwa anguły z sobą powiązane, tak że pięć rogów wyrażają; na wierzchu lilia biała. Kurop. 3, 39. ein SBappen.

PIAWKA, ob. Pijawka.

PIĆ, pił, pije cz. niedok., PIJAĆ frequ. ; (Boh. pjt, pjti, pigi, pjwam, pjwâwam ; Slov. pif, pigem ; Sorab. 1. picz, piyu; Sorab. 2. pisch ; Garn. piti, pyti, pyem ; Vind. pit, piti, pijem , pyti, pianzhuvati ; Croat. piti, pijem, piem;

Rag. et Bosn. pitti; Slav. et Dal. pili; Ross. iihtb, iibio, nim ; Lat. bibere ; Graec. nîvnv) ■, §. a) pić co, napój w się brać, ettlKrô trinfen. Turcy nie piją pospolicie jedno raz, najadłszy się. Star. Dw. 44. Wino, wodę, piwo, miód, rozmaite trunki pić. Ld. Kto pije, ten żyje. Teal. 7. b,

45. Kto pije, ten tyje. Rys. Ad. 31. Kto siła pije, rad się pobije. Rys. Ad. 33. Pij abo się bij; abo pij abo idź precz. Gn. Ad. 2. {Graec. r/ m&i, r) am-dt ; aut bibę aut abi). Pij, nie wyj człecze , a gdy się upijesz, Pójdź spać. Jabł. Ez. 105. Nie będzie jej ten pił, niechaj on ją pije. Gorn. Dw. 8. Niechże pije piwo, jakiego nawarzył. Falib. / 3. (cf. piwo). Pij przedymając. Cn. Ad.

853. (ostrożnie, skromno). Pij złe, dopijesz się lepsze- 1. "PICA, ‘PICZA, y, z.\ (Boh. pjce pabulum; Sorab. 1. go. Cn. Ad. 854. (kto nie skosztował złego, nie wie co    picza, piza ; Sorab. 2. piza ; Vind. pizha , spisha , jied ;

dobrego). Piję z czego, pije ze złota, złotym , perłowym    Croat. pizha , brashno ; Dal. pichya , pitchya ,    brasno ,

kubkiem, abo kieliszkiem. Cn. Th., anS etlteilt Śecfier ober    jezbina, (pita placenta); Bosn. pichja, brana,    jezbina,

©Idfe trinfen. Przyniesiono naczynia złote i srebrne, i pili    jestoiska , jistojska ; Rag. picchja ; Ross. mima    pokarm;

niemi. W. Dan. 5, 3. (pili z nich). Pić ‘prze zdrowie, przez zdrowie, za zdrowie czyje, pić zdrowie, ©efunb» ])ett trinfen, (cf. pełnić). I jedli i pili na i pili zdrowie pani swój, a zdrowia króla swego nie pili. Nieme. Bibl. Tar. 7. — Pić do kogo, pełnić do kogo, w ręce czyje; Sorab. 1. pżipicż ; Carn. napyam, poma-sinem, pomasineti ; Croat. napijati, napijam, nazdravlyu-jem ; Bosn. napitti, napiati, zdraviçe ciniti ; jemanbcit JU*

Pochodź, picny, piczny, picować, picowny, picownik.

cf. Germ. Spcife śpiża); karmia dla bydła, pasza, $ntter für baS 33iefy. Szopy ku zachowaniu siana abo jakiej in-tćj uczcie, szćj ‘pice. Cresc. 26. Wyki używają się do pice ; bowiem czysty pokarm z nich bydłu. Cresc. 178. Jeśliby pice słomianej nie dostało, tedy chróst bydłu dawać. ib. 38. Pastus, karmia, pastwa, t. j, bydlęca żywność, pica. Mąci. Ervum, wszelaka pica dla bydła. Mącz. Pica, śpiża wojenna. Cn. Th., $onrage. Dowożenie bezpłatne, żywno-trtnfeu, JU tfim trinfen. Jabym od niego pełnej, gdyby ści dla wojska, nazywało się ‘picza. Czack. Pr. 1, 232. do mnie pił, nie przyjął. Gorn. Sen. 103. Prusowie pogańscy umarłego posadzą na stołku i piją do niego, 2. PICA, PICHNA, y, z., PICZKA. Dzwon. A 5, pizda, pizia, mówiąc: ja do    ciebie piję;    a    czemuś umarł? a wszak    psiocha, obscoen., członek    niewieści, bie n)cibltd)C    §d)rtflm;

masz swoje miłą małżonkę,    dziatki, i wszystkiego do-    Boh. pićka, (pićkam , dsati    szczać),    pyge,    pjzda, śtjpka,

statek? Potym    do niego drugi    raz piją na dobrą noc.    funek; Vind. shienski fram, kuna,    pisda ;    (cf. kiepstwo,

Slryjk. 148. —    Pić na co,    na    kogo, na czyj rachunek,    kiep').

2. pische ; Vind. pitje, pijazha, pijenje , pitek, popitek, ispitek, popitje, napitje, pivu, piva (cf. piwo), pialu, pilifh ; Croat. pitje, pitvina, piło; Bosn. pitje; Slav. pitje; Ross. mme; Eccl. iiiiho, nanuTOKi; — §. a) actio, picie, pełnienie, ba3 ïrtnfen. Picie wygania frasunki. Pelr. Hor. D 2 b. (na frasunek dobry trunek). Picie ustawne abo długie, siedzenie przy pełnćj. Cn. Th. ba§ (Saufen, (cf. pijatyka). Picie do kogo * pełnienie, Croat. napijanye ; baë 3»łrutfen. — §. b) Picie pass., to, co piją, napitek, napój, trunek; ber îrunf, ba3 ©etraitfe. Wino, malwazya i inne drogie picia. IV. Post. W. 2, 65. Kwarta picia⁻wszelakiego jak teraźniejsza Krakowska po wszystkiej Koronie być ma. Herb. Stał. 179. Picie już odczopowąne. Vol. Leg. 2, 666. Picie trojakie mają Bisurmany, jedno z miodu, drugie z rozynków, trzecie z

88

P I 4 T Y R 0 G - PIC.

P I G A - P I C I E.

na czyj karb; auf ettraS trinfen, auf jemaubeS Siccfimtng PICIE, ia, n. ; Boh. pitj; Slov. piti; Sorab. 1. picżi; Sorab. trinfen. Radził mi, żebym drugi raz na żywego niedźwiedzia skórę nie pił. Jabt. Ez. 78. Gospodarz mniema, by na gościa pił, a gość nań pije. Klon. Wor. 59. — Pić mi się chce « pragnę, ntićf; bürftet. Słysząc to, pić się chce, jako po śledziu. Pot. Pocz. 178. Już dyszy pod ciężarem , i ledwo nie, jak mówią, ostatnie pić prosi. Pot.

Arg. 671. (o ostatnią kroplę; już dogorywa). — §. Pić, raczej pijać, pijanicą być, lej rozlej, kufla pilnować; Slov. korhelowati, (cf. gardłować) ; Vind. pyanzhovat, pianzhuvati, mozhnu piti, pianostiti, napajatife, koludrati, ber-lati ; Ross. kj^hkutb ; faufett, bem £runfc ergeben fepn, trinfen. Cała Polska, gdy August pił, była pijana. Zab.

15, 107. Przed potopem używali i pili, ożcniali się i za mąż dawali. Sekl. 24. — §. b) Transi. Ptaki zboża piją, wydziobują dzióbem ; bie èogcl fcfptabclu bie borner au3 ben

batfen, aaêbacfett. Piec w piecu, n. p. Piekarz chléb piecze. Zab. 12, 274. Piekarz wie , iż dobry chléb z mąki, wody i drożdży dobrych się piecze. Torz. 129. Ciasto, gdy się w piecu nie dopiekło , wsadzić go znowu, aż się dobrze upiecze. Syr. 865. Gruszki pieczone. Biel. Św. 252. w piecu lub popiele suszone, gebacfite

moszczu. Paszk. Dz. 124. Picie pijane, trunek mocny Ecc.1. oaobhhk , innie Bemme xirfcjHoe KpoMt BHita bhho-rpa4Haro. Picie chłodne Eccl. CTy4enonHTie, xoio^Hoe nHTŁe. Naczynie do picia Vind. pitna pofoda, pialza, piuneza.

*PlCiM, ob. Picowny. ‘PICOWAĆ, aï, uje, cz. niedok.\

Strnett. — g. Piec co u ognia, pieczenia piec; braten, am fteuer braten; upiec, gar braten. Kto pieczenią piecze, żeby mu się jej nie dostało, a przynajmniéj tłu-stości na chléb! Rys. Ad. 28. Chce, aby mu pieczone gołębie do gęby wlatały. Birk. Podz. 10. Nie przyleci do gęby gołąb' upieczony. Kołak. Wiek. B 4. Powiadają, że kiedyś żywe kiełbasy a pieczone gołębie po święcie latały. Pim. Kam. 359. Pieczony i warzony. Cn. Ad. 851. powolny, cierpliwy, na wszystko zezwala; cf. a biało ? biało ; er läßt ftcb allcê gefallen. Za tym ci i dobrą noc daj i rozum boże , Wiedz to twoje pieczone warzone nieboże. Papr. Przyk. C 4. (cf. Slov. Ge u neho pe-eeni, warenî; est Uli acceptissimus). — Rzepa pieczona (Vind. pezbka, smoika). Kasztany piec, $aftanten roften. —• Prov. Dałby się zań upiec. Cn. Ad. 140. et 420. (wpadłby w ogień, wskoczyłby w ogień zań). Co się upiecze ukrój. Dwór. li 2. (korzystaj z każdej okazyi). — §. Raki piec, zapłonąć się od wstydu. Cn. Ad. 83Ö. zaperzyć się, ob. Rak , fcfjaamrotl) werben. Wej , jakiego raczka upiekła. Teat. 27, 61.— §. b) Piec* palić, gorącem dokuczać, phys. et moral, dogrzewać, brennen, Oeiß mad)en, tnarm ntadjen. Gdy słońce przykro piecze, deszcz znamionuje. Haur. Sk. 101. Rana piecze, eine SSunbe brennt, »cntrfadjt etu 23remten. Pieczenie w gardle z pragnieniem do picia, z gorzkością. Krup. 5, 668, cf. ślinogorz, Sremten trn §alfe. — Transit. Piec kogo, dogrzewać komu, dojmować komu, palić go, doskwierać; einen brennen, iljtn marin ntad)eit, tyetß machen. Jeżeli was piecze krwi żądza, uderzcie o nas wasze oręźe. Staś. Num. 1, 27. Te łzy, ten żal, ten kłopot, co mię srogo piecze. Przyb. Ab. 20, ( cf. Vind. viest mene pezhe * sumnienie mię gryzie ; ob. Piecza). O dożywotny człowiecze , Jak cię siła trosek piecze ! Jag. Wyb. D 4. I jad i wstyd ją piecze. Tward. Wl. 256. I bogi mają oczy, i ich miłość piecze. Hul. Ow. 203. Teat. 5. b, 21. Gdyby się pobrali, biedęby nam piekli o swmje majątki. Teat. 55. e, 15. Pieczesz fortuno ślepa, zagniewana, Gdym w utrapieniu tak mym odbieżana. Past. Fid. 89. Bieda ze wsząd piecze. Bardz. Trag. 441.

(Boh. picowati pabulari ; Sorab. 1. picżuyu pabulor ; Vind. pitati saginare, pizhati, jesti dati, opizhati, napizhati » odkarmić, nakarmić; Garn. pitam sagino , pitanz obesus ;

Rag. pittati imbeccare\ Groal. pitati, pitam sagino, rostro cibum ingerendo nutrio; Bom. pittati, napittati, datti jesti; Dal. pitati; Ross. iunan. karmić, ynuTaTb, yiwru-BaTt ukarmić , HanmaTt. HaniiTUBarb nakarmić, nponH-TaTL przeżywić, pożywić, miTOMeut wychowaniec; Ecc.1. ihitatii wychowywać dzieci); żywność zbierać, zgromadzać , na picowanie jeździć. Cn. Th. szukać paszy koniom, osobliwie obozowym, fouragtren, ftntter fioljlen; (cf. śpiżować). Po żywność siać, jako tozowią, w picowanie, gdyby nieprzyjaciel blizko byJ, aby żaden nie słał. Tum,

Ust. 278 ; Boh. picowanj. Wojewoda Wołoski okrutnie mordował Polaków przed Soczawą, zwłaszcza na pico-waniu ; bo zarąbane wszędzie drogi były, aby do naszych żadna żywność nie szła. Biel. Kr. 435. et 95. Na pico-waniu wielu naszych nachwytano. Gwagn. 88. Żołnierz teraz w jednej wsi wyjada, w drugiej wóz skarbny pi-cuje. Star. Ref. 113, (cf. naspiżować). ‘PICOWNIK, a,

m., na picowanie jeżdżący, ber $0liragter; Boh. picnjk;

Ross.

Slov. kasnśr; Sorab. 1. piczwaf; Vind. pizhar ; nmaiejiB, kopmobiuhk’l , tfypawept. Matyasz uderzył na picowniki Polskie, którzy bez sprawy wolno jeździli to sam to tam. Gwagn. 88. Kodrus kosę na się wziąwszy, ku picownikom nieprzyjacielskim poszedł. Warg. Wal.

176. Nasi Czechów zewsząd trapili, zwłascza picowniki.

Biel. Kr. 192. Jawnej bitwy zwieść nie chciał, tylko co z kątów na nich przypadał, a picownikom najwięcej szkodził. Biel. 299. Picownika urząd, szafarstwo.

Cn. Th. ‘PICOWNY, ‘PICZOWNY, ‘P1CŻOWANY, *PI-CNY, a, e, 1) furażerski, picowaniu służący, Courage»;

Sorab. 1. piczownć , piczowarski. Picny, pabularis. Mącz.

Samych wozów piczownych w wojsku było tysiąc. Stryjk.

731. Wozów picownych 50,000 w obozie było. ib. 650.

2) Venator. Picny, tłusty, fett; Boh. picnaty; Vind. pi-toun , pizhen * karmny ; (Boss. nmaTeatHUH sytny, posilny; Eccl. 6e3mimie post). Po myśliwsku mówi się: kuropatwa piczna, to jest tłusta. Kraj. Pod. 60. Bekas

piczny. Kuropatwa ‘pyszna albo żyrowna ; bekasy *py- PIEC, G. pieca, m.; Boh. pec, kamna, kamynka, (cf. ko-szne abo żyrowne. Chmiel. 1, 80. ob. Pyszny.    min, kominek); Hung. kemencze; Slov. pec, kachłe, (ob.

PIEC, piekł, piecze, piekę cz. niedok., upiec dok. ; Boh.    Kafla); Carn. pęzb * piec, pezhniza » chlebowy piec;

pècy, pect, pyct, pekl, pęku, pÿkati, pykâwati ; Slov.    (pezhovje rupetum , pezhovina saxetum, ob. Opoka) ; Vind.

péct, pećem; Sorab. 1. pęku, pieku peczżu ; Sorab. 2.    pezh,    piezh , pezhniza    » chlebowy piec, (pezh, pezbina «

pa paki, paku; Carn. pezhi, pekl, êzlièm ; Vind. pe-    opoka, skała); Croat.    pèch, pekva » chlebowy piec, (pezh spezhi, pekcl, pekeu, pekla, pezbem; Croat. pe-    china    * opoka, skała);    Slav. Turc, furuna, (cf. Gall. four-

chi, pekel, pechem; Dal. pechi ; Rung, fözük; Bosn.    neau)    ; Slav. poklyuka    * chlebowy piec, (pechina* opoka) ;

pecchi ; Rag. pecchi, pecem ; Slav. pechi; Ross. nem.,    Bosn.    pćcch, pecchka;    Rag. peech, pechizza ; (Dal. peech*

neny, ynem,, ynenaTb, wapmb, y*apnTb, 3awapnTb ;    komin); Sorab. 1. pêcz, picz furnus , nèstz fornax , ka-

Pers. pachten; Goth. spęka; üJîotfer pochen; Svec. ba-    flowy piec kachlie; Sorab. 2. kachle piec, paz chlebo-

ka; Angl. to bakę; Ger. baefen, 23robt baefen; upiec, gar    wy piec; Ross. nenb ; Eccl. neijib , nemime ; piec izde-

12

P I C N I - P I É C.

PIÉC.

89

Stownik Lindego wyd. 2. Tom IV.

bny, do ogrzania pokoju, (kominek, komin), ber £>feit    Piece topielne, naczynia ułatwiające topienie się ciał w

im 3tmmcr. W piecu palić. Petr. Ek. 134, Ctltljetfjen, (ob.    ogniu, t. j. piecyki od chymików używane. Mier. Mskr.

— Milit. Piece w podkopach, komory czyli podsady prochowe. Jak. Art. 3, 308. ©djanjenofen. — Piec wapienny, ^fllfofen. — £. Transi, poet. Etny piece wapienne wyrzucają ogień. Brud. Ost. D 7. otchłani , 0d)lünbe.

Pochodź, piecek, piecyk, piecowy, piecuch, piecak; piecza cum deriv., pieczołowitość, opieka, (Croat. opèka* cegła, pechnyak « kafla) ; opoka, op oczny, peczyna, pę-czyna, przypiecek, zapiecek, pieczenia , pieczeniarz, pieczyste, pieczywo, piekarz, piekarka, piekarski, piekarstwo, piekarczyk, pieczęć, pieczątka, pieczętarz, pieczętować, zapieczętować, odpieczętować, rozpieczętować, piekło, piekielny, piekielnik, przedpiekle , przypiekle, piekiełko, dopiec, dopiekać, napiec, napiekać, opiec, opiekać, przepiec, przepiekać, przypiec, przypiekać, spiekać się, spie* kły, spiekłość, upiec, wypiekać, wypiec, zapiekać, zapie-

dyalekty pod Palić). A zapalże w piecu! Teat. 8,7, fieitje bod) elit! W starym piecu dyabeł pali. Teat. 8, 58,

(cf. im kot starszy). Bywał Janek u dworu , wie jak w piecu palą. Rys. Ad. 4. (słyszał ci z daleka). Piec z ka-chlów abo kachlowy. Świlk. Bud. 295. ein ^acfyelofen.

Piec gliniany. Bibl. Gd. Rs. 12, 6. Wstawić w piec,

łeb

na głowę, na

Bosn. upechjatti, staviti ù pecch ; Ital. infornare.— Prov. et Diet. Cztery kąty a piec piąty. Cn. Ad. 985. Teat. 7. c, 73. (gołe ściany, pustki)^ Poprawił się z pieca na szyję. Zegl. Ad. 203. Cn. Ad. 895.

Rys. Ad. 55. Zab. 5,219; (Slov. wihral s peca na hła-wu ; s peca pod ławicu si pomócł; z deszcza pod rynnę). Po ten dzień były szczęśliwe expedycye W. K. Mości ; od tego czasu i tak z pieca na głowę. Nar. Chodk. 2, 289,

(z mowy Żółkiew sk.), t. j. wszystko się przewróciło, runęło. — Książka zła w piec. Cn. Ad. 369. (w ogień, lub na ozenie.

pieprz, na placki). — Kto sam w piecu lega, maca drugiego PIĘĆ, iu; Boh. pet; Slov. paf; Sorab. 2. pesch ; Sorab. 1. ożogiem. Pot. Arg. 725. Sowit. 71; Slov. kdo sam w    pietż, piacż, piacżo ; Carn. pęt ; Vind. pet    ; Croat., Bosn.

peci liha, teś tam druhého bledâ ; ( Vind. prepezbka » go-    et Rag. pet; Slav. pèt ; Eccl. et Ross. iiatl    ; Graec. nśrre ;

łota, gałgan, hultaj) ; cf. sameś taki, cf. kocioł garkowi, cf. Pers. peng ; Ind. pantscha; Germ. fünf. Observes Nume-piecuch. — Za    piec * w kąt, do kąta, pod ławę, scho-    ralia    cardinalia apud veteres    generis feminini; n. p. One

waj się, l)tntent    ófen mit btr. Iłowskiego, gdy osądzono,    pięć    głupich panien wziąwszy lampy, nie wzięły z sobą

tedy marszałek kazał mu iść za piec, i powiedział mu,    oleju. 1 Leop. Math. 25, 3. On co wziął    pięć grzywien,

że* kasztelanią Król z niego zejmuje. Biel. 731. Kto robi,    robił niemi; tak iż zyskał niemi drugą    pięć. 1 Leop.

pójdzie do stołu, akio próżnuje za piec. Bzów. Roz. 13;    Math. 25, 16. — g. Gadasz ni w pięć,    ni w dziewięć,

(cf. bez prace, nie będą kołacze). Dobrze tobie za pie- Zabi. Amf. 37. bez sensu, bez składu, nie klei się twa cem siedzieć, nie rządzić. Cn. Ad. 192, (cf. cicho sie- mowa; weber gehalten, ltod) geftodjen. Ożenił się ni wpięć, dzieć ; cf. świnie paść). Drżał, truchał, radby się za ni w dziewięć, z kobietą, której nikt nie zna. Teat. 36.6, dziesięć pieców    schował. Ossol. Str. 3. — Za piecem    53.    Mon. 65, 368. ib. 75,    278. Teat. 6, 46; Rag. ni

abo na piecu    wychowany, domator, niećwik ; Jjtntemt    slastan, ni maastan * ladaco ;    Rus. ni k *selu, ni k^horodu.

Ofen erjagen', ol)ne tërfaljrung. Wszystko umie,, nie za Pim. Kam. 520. (Slov. bere pat za dwanasf, deceptor). piecem się też wychował. Teat. 7. d, 5. Czart. Żadnego Pochodź, pięćdziesiąt etc., piętnaście etc, piąty, piątek, doświadczenia, na piecu, jako mówią, schowawszy się, piątka, popiętny, pięść, piąstka.

mieć nie może^. Star. Dw. Człowiek się także nie za PIECAK, a, m., garniec żelazny, który w piec wstawiają, piecem wychował. Zf.ll. Bal. 40. (wie, gdzie kozy gna- Tr. elit etferner 5?od)topf, im Ofen barin ju focfyen. Piecak, no). — Kiedy Pan Bóg zechce , i na piecu da. Rys. Ad. żeleznik. Ern. 795, Boh. kamnowec.

Onegoć się wierszyka chce, Da Bóg na chce. Rej. Zw. 231. Zwyczajna fortuna potka i na piecu. Rot. Syl. 231. Komu śmierć obiecana , umiera na piecu. Rot. Arg. 598, (cf. na łóżku). — §. b) Piec, w którym ehlćb pieką, ber 33acfofcn. Kiedy w piekarni dosyć jest miejsca, to czasem stawiają piec chlebowy przy kachlowym. Switk. Bud. 301. Z różnych pieców ehlćb jeść nie zawadzi. Żegl. Ad. 308, (cf. miejsc odmiana). Kuchenny piec dwojaki, połowy czyli podróżny, z blachy żelaznej lub miedzianej; drugi murowany. Wiel. 2, 21. — §. Piec hutarski, kowalski. Cn. Th. (ber fiofie Ofeit, ber ©djmeljofeit ; cf. fryszerka, dymarka). Kruszce żelazne w wielkich piecach topią. Mon. 74, 85. Piec śklarski, w którym tygle stoją. Torz. 35, (cf. oszow, chłodnik). — Metonym. Trafia się czasem, że piec cały porcelany przepadnie. Torz. 127. (wszystka w piecu porcelana; cf. war piwa). — W chymii wszystkie naczynia, które zawierają w sobie ogień, nazywają piecami. Krumł. 19.

90

PIEG.

PIĘĆ - PIĘĆDZIESIĄTNICA.

22. (etiarn dormientibus). Ty darmolęgu co czynisz? P1ĘĆCZĘSTNY, a, e, Ross. naiHnacTHLiä ; na pięć części

piecu komu się dzielący, quinquepartitus. Mącz., fünfteilig. PIĘĆDZIESIĄT , G. pięciudziesiąt Nim. card. ; Boh. padesat; Slov. patdesat; Sorab. 1. pjetżdżeszat, piacżdżeszacż ; Sorab. 2. peschzaszet; Carn. petdéset ; Vind. petdefset, petdefet, petred ; Croat. petdeszet, pedeszet; Bosn. pe-deset; Slav. pedesèt; Ross. naTMecmb; pięć razy dziesięć , ffmfjig. Poszedł pan z pięciądziesiąt żołnierzy. Budn. 2 Reg. 1 , 9. Pięćdziesiąt kroć Eccl. nHTbiAe-caibK), nHTHAeomnKAbi. PIĘĆDZIESIĄTEK, tka, m. ; Boh. padesatek; pięćdziesiąta cześć czego, ber fültfjigftc îljetl. — §. Liczba z pięciudziesiąt złożona, bic 3a^l fünfzig, Boh. padesalka. Turmą quinquaginta militum, pięćdziesiątek żołnierzy. Cn. Th. PIEĆDZIESIĄTLETNI, ia, ie; Boh. padesatilety; Vind. petdefet lćt star; Eccl. nsTbAe-CHToaiiTHbiM; Ross. naTiuecaTiubnibiM ; pięćdziesiąt lat mający, fünfjigjéiÇrig. PIĘĆDZIESIĄTNICA, y, i., (Boss. et Eccl. MAThA6CATtmi|2i s zielone świątki, TpoHUUH'L 4eHb trójca ; cf. piątnice) ; niedziela Quinquagesima ; Croat. pe-

todeszeticza. — Iż od nowego zapustu prawie są aż do wielkiej nocy dni 50, zowie się ta niedziela pięćdziesiątnica. Sk. Kaz. 86, (cf. siedmdziesiątnica). Pięćdziesiątego dnia po wyjściu z Egiptu , dany im jest na górze Synaj stary zakon ; przeto święcili u Mojżesza święto pięćdziesiątnicy, ib. 257. tai geji be§ fünfjtgften Tage$, fPftngften. W oktawę Pentecostes abo pięćdziesiątnice. Birk. Kaz. Ob.Eb. PIĘĆDZIESIĄTNIK, a, rot ; tfoA.pade-satnjk ; Bosn. pedesetnik ; Eccl. iiATh^ecAiniiKi, imib4e-CHTOiiaiiaJLHHK'B , nHTH^ecflTOHaya.ibHHKb ; pentaconiarchus. Cn. Th., nad pięciudziesiąt przełożony, ber günfjtgmctnn, Ipauptmaim über güttfjtg. Posłał poń pięćdziesiątnika i z pięciądziesiąt jego. Budn. 2 Beg. i, 9. Książęta, rotmistrze , setniki, pięćdziesiątniki i dziesiątniki. 1 Leop. Deut. 1. PIĘĆDZIESIATNY, a, e, pięćdziesiąt w s«bie

91

PIĘĆDZIESIĄTNIK - PIECHOTA.

PIECHOTNIK - PIĘCIORAKI.

©djûdjfptele, (bic ganten), Ross. irfcimca chłop w szachach ; bierka w damie). §. c) Piechota/ piechotka, niski gatunek grochu abo fasoli, stojący, nie potrzebujący tyczek. Kluk. Dykc. 2, 178. Kluk. Roił. 1, 225. — §. d) Piechota, gatunek szarańczy, eine 9Irt Ipettfdjrecfen. , 2) Piechota, y, m., Cn. Th., PIECHOTNIK, a, m., PIECHOTNY, ego, Subst.,— zgrubiałe PIECHUR, m., pieszy żołnierz, ein 3infantenft, ein gnßgänger, gnßfnedjt; Boh. péchaun, pë-śak ; Sorab. 1. pëschk ; Carn. pęshz ; Vind. pejfhez, nogazh ; Croat. pessëcz, peshecz ; Rag. pjèsciaz ; Bos. pjèscjaç, pjescjaç; Slav. pishac; Ross. ntxOTHHH, ntmexo4eii5 , ntuiexoA'B. Wartki piechur. Pilch. Sali. 221. Mon. 76, 372. *PIECHOTOWAĆ, ał, uje, intrans. niedok., piechotą iść, jn guße gehen. Cn. Th. Eccl. imuexoAiiTH, irferne-xo>K4y.

mający, quinquagenarius. Cn. Th.; Croat. petdeszćtni, fünf« PIĘCIODŁONNY, P1ĘĆDŁ0NNY, a, e, mający miarę pięciu Sig entl/altenb. — *§. W dzień *pięćdziesiątnv. Smotr. Apol.    dłoni.    Włod. palmipedalis. Cn. Th. ein nitb eilt Wierteł

75. PIĘĆDZIESIĄTY, a, e, Num. ord. w rzędzie po 49tym    fôuÿtg.    PIĘCIODNIOWY, PIĘCIODZIENNY, a, e, pięć dni

następujący, ber günfjigfte ; Boh. padesaty ; Slov. patdë- trwający, lub co piąty dzień przypadający, fünftägig ; sati; Sorab. 1. piacżdżeszaty ; Sorab. 2. peschżaszety ; Ross. nsTii4HeBHHłi ; Eccl. nATOĄHbKMii,. PIĘCIOGODZIN-Carn. petdesete ; Slav. pedćseti; Bosn. pedeseti; Eccl.    NY, a, e, godzin pięć trwający, fünfftünbig. O czwartej

nATi^ecATh ; Ross. naTŁ4ecaTUH. Pięćdziesiątego dnia    w wieczór stanęliśmy po drodze pięciogodzinnej. N. Pam.

po wyjściu z Egiptu. Sk. Kaz. 257. *Piątegodziestego    9, 271. Pięcio-lub sześciogodzinne kamieniem przy sto-

dnia. Rej. Post. A a 2, ob. Pięćdziesiątnica. (PIECEK,    le siedzenie. Mon. 71, 92. PIĘCIOKĄT, am., pięćgran,

ob. Piecyk). PIĘĆFUNTOWY, a, e, Sorab. 1. pjetżpun-    bctô güttfetf, figura pięć boków, pentagonum. Geom. 1, 51.

townê; Ross. naTH^yHTOBbiu ; fünfpfünbig, quinquelibraüs.    Jak. Mat. i, 52. Pięćkat. Klecz. Zdań. 75. PIECIOKA-

Cn. Th. PIĘĆGRANISTY, PIĘCIOGRANISTY, PIĘĆGRA-    TNY, ob. Pięćgranisty. PIĘCIOLETNI, PIĘĆLETNI, *PIĘ-

NIASTY, a, e; Boh. pëtihrany; Ross. nfiTiyro;ibHbiM ; Eccl.    TOLETNI, ia, ie; Boh. pétiletÿ ; (Vind. pet lét star;

naTiiyroiBHbiM, naiepoyroibubifi; pentagonus. Cn. Th.,    Bosn. pętak; Sorab. 1. pjatak, pjetż letw starć); Croat.

fnitfecfig ; ob. Pięciokątny. P1ĘĆGRANIST0ŚC , PIĘC10-    petlètni, petoletni; Rag. peteroljetni, peterogodni, pe-

GRANISTOŚĆ , PIATOGRANOŚĆ, ści, i., Tr., bie güttf*    toljetni    ; Ross. et Eccl. nATontThirb ; fünfjährig. ‘Pięcio-

ecfigfeit. Piątogran. Tr. P1ĘCI0GRAN, PIĘĆGRAN, u,    latny.    Petr. Hor. 2, E 2. Magistratus quinquennalis,

m.; Boh. pëtihranatost ; pentagonum, b(l8 günfecf, (cf.    pięćletny, t. j. tylko przez pięć lat trwający. Mącz. Ucznio-

pieciokąt).    wie Pytagoresa musieli odbywać pięcioletni nowicyat.

PIECHNIK, a, m., P1ECHNICZEK, czka, m., Pieś, dem.    Mon. 70, 785. Czas pięcioletni, lat pięć trwający Eccl.

nom. Piotr, ^etenfyen. Za kulawego mają Piechnika są-    naiojeiie, iMTOiinma. Syn jego piętoletni. Sk. Dz.

siedzi, Nie jest tak, najmniej nie znać, gdy za stołem    865.    Piętoletni zawód. Petr. Hor. A. — §. Co pięć-

siedzi. Kchow. Fr. 31. (Ross. ïïaina, IlauieHbKa Pawełek).    letni,    lustralis. Cn. Th. Pięćletnie święto. Bardz. Trag.

PIECHOTA, y, i., §. 1 a) actio, piechotow’anie, kiedy kto    219.    PIĘĆLISTNIK, ob. Pięciornik. PIĘCIOŁOKIETNY,

pieszo idzie, brtS BafnPgchCrt. Piechotą lustrum, pieszo,    a, e, pięć łokci wynoszący, fünfeUtg. Pięciołokietny *balk.

pieszo, piechty ; Slav. pishice; Croat. pessicze,; peshicze;    Chrośc. Fars. 429. Pięćłokietny, pięćłokciowy. Cn. Th.

Vind. k’nogam jiti ; Ross. ntniKOMb ; Eccl. ntuiexo^HTH,    PIĘCIOMIAROWY n. p. wiersz, pentameter. Gol. Wym.

ntinexo*4y; jn guße. Kto wózka i konia nie ma, więc    408, Slov. patorâdak , petorâdak. ‘PIĘCIONACZELNIK .

piechotą. Cn. Ad. 404. Piechotą jak pies biegać musia-    m.; Eccl. iMTHHana.ïHHK'B, Graec. nêvtaç^og ; Eccl. mmm-

łem. Teat. 30, 35. — Transi, fig. Sto czerwonych zło-    naJbCTBO, Graec. nsvTctQiiu, quïnqueviratus, ‘pięcionaczel-

tych nie piechotą chodzi. Teat. 29. b, 52. nie tak łacno    nictwo. PIĘCIORAKI, a, ie, P1ĘCIORY, a, e, Cn. Th.,

się zbierają, fte fontmcn ntd)t fo Dalb jufammett. On ro-    PIĘCIORNY, a, e; Boh. patery; Slov. patorî, pótorni,

zumie, że to dwieście czerwonych złotych piechotą cho-    patnasobm; Sorab. 1. pjatćrć, piacżory ; Sorab. 2. pędzą. Boh. Kom. 1, 161. Teat. 36. b, 83.— §, b) Pie-    schodki; Vind. petguben , petiren, petforten, pet fort;

chota, Boh. pëchota ; Slov. pechota ; Bosn. pisęęi, pi-    Slav. peterostruk; Ross. naTepmiHbiö ; pięć różnych rze-

scjada; Croat. pessczi, pessadia ; Slav. pishâci, infanteria ;    czy zawierający, fünferlei). Pięciore słońce, zboże, mlć-

Rag. pjesczi, piescnizi; Vind. nogazhi ; Ross. irbxoîa;    ko, non. pięć mlek. Cn. Th. Pięciore abo ‘pięciory

pieszy lud, pieszy żołnierze, gnßöOlf, gnfflnterie. Piecho-    okowy, gody, księgi, pochwy, ib. Pięcioro wideł et pięta łanowa. Śkrzet. Pr. Pol. 7, 344, (ob. Łanowy). Pol-    ciory widły. ib. Usta twe Wenus pięciornemi napawa

ska piechota, wielka lichota. Dwór. E. — §. Piechota    smakami. Petr. Hor. C 2 b, mot. mające pięć słodkości

w szachach, wyciąga na czoło, A między wojski pół-    w sobie; pięć bowiem stopniów do miłości: widzieć,

tablicy goło. J. Kchan. Dz. 86, (cf. drab, bte Śanern tttt    rozmawiać, dotykać się ręku, szat, całować, porozumieć.»

Piçciora dziesięć czyni 50. Grzep. Geom.b. pięć razy, fünf ciołokciowy. PIĘĆMIESIĘCZNY, a, e, — ie adverb., Boh. mai. PlĘCIORAKO adverb., Eccl. iiAT6fuii|ii, iihthiuh , na-    petimesyćny; Hoss. naTHMtcaaHŁin ; quinquemeslris. Cn.

THaacTHO ; quin quefariam. Cn. Th., «Uf fünferlei 3Irt.    Th., fünfmonatlich ; pięć miesięcy trwający, abo co piąty

“PIĘCIORANNY, a, e, o pięciu ranach, mit fünf SBttlt* miesiąc przypadający. Pięćmiesięczne dziecię Sorab. 1. ben. Franciszek pięcioranny. Chodk. Kost. 37. PIĘCIOR-    pjetż mieszacztwow stare.

NASOBNY, a, e; Boh. paternasobnÿ ; quinduplex, fünffach* PIECOWY, a, e; Sorab. 4. pëczné; Croat. pechni ; Ross. Cn. Th. PIĘCIORNIA , ob. Cierlica. Przędz. 45. PJĘ- nemmii; Eccl iici|imit. ; do pieca należący, Ofen*. Majster CI0RN1K, a, m., PIĘĆIORKA, i, i., §. 4) popiętna li-    piecowy w hutach. Os. Żel. 84; do niego należy piec

czba. Cn. Th., Hoss. naiepHKŁ, ob. Piątka, bte $Ünfe. —    zaprawiać, doglądać, jak w nim ruda topnieje, ib. 79.

§. 2) Pięciornik , pięćlistnik, pięćperst, u, m.; Boh. pc-    Piecowa dziura, czeluść, Ross. nenypa, nenypna; (cf.

tiljstek, pëtiprstek ; Carn. pelalish ; Rag., petoparstiza ;    pieczara). Ściana wewnętrzna piecowa (Vind. steja, stie—

Bosn. petprristięa ; Hoss. namiHCTHHKï, nHmnajHiiiHHK'L,    ja). Ostrożenie piecowe Carn. zhelęshnek. Ognisko

rycHHaa nammb, Moxua, maÓHHicB, ziele, quinquefolium,    piecowe Hoss. ihcctokł, mecTonetCB. PIECOWNIK, a,

günfl’lûtt Kluk. Hośl. 2, 242. Krup. 5, 456 , ziele o    w., zdun, który piece czyni, fornacarius. Mącz. ber Ofen*

‘PIECOWNI-

pięciu listkach. Sienn. 425. Pięćperst, potentilla, ro-    lltacljer, ber £aflter; Rag. pecchjór, pechnijk; Croat. pędzaj rośliny, do którego należą złotnik, srebrnik. Kluk.    chór (»palacz w piecu); Hoss. neuHHKï.

Dykc. 2, 225. ^tngerfrttltt. PIĘCIORO, rga , n. ; Boh. et    CZY, a, e, od piecownika, zduński; Rag. pecchjaarski;

Slov. patero; Vind. petiru ; Slav. petero ; Rag. pètero ,    Croat. pecharszki; Ross. nenHHKOBi. Piecownicze rzemie-

pettero ; Hoss. naiepo, naîOK'B ; pięć sztuk czego, pięć    sło *‘piecownictwo, Croat. pechària ; Rag. pecchiarstvo.

osób różnej pici, fünf ©tücf, fünferlei) @tücf. Pięcioro PIĘCPALCOWY, a, e, Graec. 7zsvradaxrvU.oç Cn. Th., fünf* idem quod pięć, vel pięć ich; sed de certis rebus dicitur,    ftngertg ; Ross, et Eccl. namnepCTHUH. PIĘĆPALUSZKI,

e. gr., pięcioro chleba , de nondum adultis pięcioro kur-    PIĘĆPERST, Pięćperstowe ziele. Cresc. 350, ob. Pięcior—

czat, prosiąt, jagniąt, chłopiąt, item de pluralibus et    nik ziele. PIĘĆSET, G. pięciuset; Num. card.\ Slov. pat

collectivis, ut pięcioro taczek, nożyczek do strzyżenia,    sto; Sorab. 4. piaczstow*; Carn. et Vind. petstu ; Croat.

wideł, pięcioro ludzi, niebios. Cn. Th, Jest tu jedno    pelszto ; Slav. pet stö ; Bosn. pćtsót, pet stottina; Hag.

dziecię, które ma pięcioro chleba jęczmiennego. Seid.    peteset, peset ; Hoss. nflTLCOTi»; pięć razy sto , füttffjunbert.

Joan. 6. Kozy tam rodzą po pięciorgu koźląt razem.    PIĘĆSETNY, a, e, Num. ord. ; Boh. pëtisty ; Bosn. pćtstoli ;

Boler. 344. Rzplta z tego pięciorga złożona jest, zora-    Croat. petszotni; Ross. imthcothlih ; §. a) w rzędzie po

cza, z żołnierza, z sędziego, z kupca, z rzemieślnika.    499tym następujący, ber ftüuffiunberfte. — §. b) Pięćset

Corn. Wl. S 2. Nie wstydzą się, nie rzekę przed    w sobie mający, quingenarius. Cn. Th., füitfftiubert entrai*

czworem lub pieciorem osób, ale przed oczyma wszys-    tenb. PIĘĆSTOPNY, a, e, n. p. Pięćstopna miara, mier-

tkiego świata. Corn. Dw. 326. Matka z pięciorgiem dzie-    niczy pręt na pięć stop, quincupeda. Cn. Tli., fünffüßig,

domator; Boh. pecyw'al, pecywólek ; Vind. sapezhjak; eilt Ofenfiüter, ©tuben^iüter, ber nie in bte SBelt fommt. Młodyś jeszcze a w fecie zażywasz kożucha, Znać z małych lat na starość wielkiego piecucha. Zegl. Ad. 3. Sława od piecuchów boczy. Pot. Syl. 246. Pot. Arg. 542. Urodniejsi daleko się zdali, Gdy podle tego piecucha stali. Jabi. Ez. A 4. (distng. Boh. pacywalka gatunek leguminki, eilte 3Irt STOefilfpeifen). PIECYK, a, m, PIECEK, cka, dcm. nom. piec, eilt Reiner Ofen, einOefcfen; Boh. pycka, ka-mÿnka; Sorab. 4. nestżka ; Vind. pezhiza ; Carn. pêzhi— za ; Croat. peclucza ; Hoss. nenna. Tygiel na srebro a piecek na złoto, a Jehowa doświadcza serc. Budn. Prov. 47, 3, (cf. złota próba ogień, a człowieka złoto). — Chym. Piecyk zgniły, fornax putrefactoria. Syr. 437. W podkopach piecyki. Jak. Art. 3, 508.

92

PIEC 10 RAKO - PIĘĆŁ0KC10WY.

PIĘĆMIES1ĘCZNY - PIECZA.

ci. Tr. ‘PIĘCIOKSIĄG; Eccl. hat o Kum mc ; pentateuch, PIECUCH, a, m., co na piecu abo za piecem lega, legart, pięcioro ksiąg Mojżeszowych. PIĘCIOROCZNY ; Slov. pa-toroćni, ob. Pięcioletni. TIĘCIOROSŁOWNY n. p. wyraz.

Mon. 73, 24. z pięciu słów złożony. PIĘCIORY, ob. Pięcio-raki. P1ĘCI0RZYSTY, a, e, na pięć rozdzielony, quinque-partitus. Cn. Th., fünfteilig, fünferlei). PIĘCIORZYSTO adverb., w pięciory. Cn. Th., quinquepartito-, Slov. pate-fiti, paternasobnó ćiniti, w petero plésti quinqueplicarc.

PIĘCIOSIEK, u, m., świder o pięciu ostrzach. Jak. Art.

3, 4 44, ein fünfecüger ©öftrer. PIĘCIOSTRUNNY, a, e, o pięciu strunach; Ross. nfmicTpyHHbiÄ, fünfaitig. PIĘCIOU-STY, a, e, z pięcia ustami; Eccl. naioycTMH, fünfmün* big. PIĘCIOWIERSZOWY, a, e, o pięciu wierszach , fünf» tferfig ; Eccl. iihthcthiiihmh. *PJĘCIOYVIEŻYT, n. p. zamek.

Chodk. Kost. 44. o pięciu wieżach, fünftfwrmig. PIĘĆ—

KĄT, ob. Pięciokąt. PIĘĆKOŚCIELNE miasto, Quinque Ecclesiae, w Węgrzech. Dykc. Geogr. 2, 526, bte ©trtbt *P1ECZA, y, ź.; Boh. peće, dba ( cf. dbać), Starost, ( cf. ^Ünffircfen ; Boch. Petikostely. P1ĘĆKR0Ć, G. pieciukroć,    staranność); Slov. pec ; (Croat. paszka cura, cautela ;

pięć razy; Vind. pet barti, petkrat; Eccl. UATCf>ni|A, na-    Hag. pecja, pecjalnos afflidio, peccjal animi dolor ;

TH1UH, uhtł KpaTt , naît pa3i, BnaTepo ; Hoss. naTLio ;    Bosn. pecjallenje sollicitudo , pecjalliti sollicitare, pecial-

fünfmd. Pleonast. Jowisz pięćkroć razów świat obszedł.    litise afflictari, cf. Vind. viest mene pezhe » sumnienie

Biel. Ust. 25. PIĘĆKROTNY, a, e, — ie adverb., fünf*    mię gryzie, ob. piecze mię co fig. ; Carn. pezhâm se

malig, fünffach; Ross. naTHnpaiHUH. PIĘĆLISTNIK, ob.    conversari; Ross. nenaib troska, noneneHie, nonenniejb-

Pięciornik ziele. PIĘĆLISTNY, a, e, Graec. ntwaçpvXkoç,    ctbo staranie, troskliwość, nenajHTb smucić, nenajHTbca

fünfbldterig, o pięciu listach. P1ĘĆŁ0KCI0WY, ob. Pię-    troszczyć się; nenajbHHKX ; Eccl. ne^ajOBHHKt opiekun);

barer ©rbfc^tndmme, (^amptgnon? ; Boh. pećarky; Carn. pezheniza; Rag. pecjûrak, pecjurka; Dal. pechurak; Croat. pechurka ; Bosn. pecjurka, ghgliva, ghrrigljak ; Slav. pe-csurice.

piecza, troskliwe staranie, bie ©orge, ©orgfalt; Carn. skerb ; Vind. skerb , surba, maranje, oskerbnost; Croat. skërb, briga ; Slav. et Dal. briga ; Bosn. brigga , brinu-tje; Rost. óiioCTHTejiŁHOCTL, paAtme, paquieMOCTb, pa-MHTejLCTBO. Pieczą mieć, Bosn. maritise, hajatise; Croat. PIECZĄTKA, i, z., dem. nom. pieczęć, sygnecik; Carn. zkerbiti; Carn. mâram euro, mar meni mihi curae est. pezhatnek; Ross. neqaTKa, neqaToqKa; ba? *)3etfd)ier, ba? Kto    kogo miłuje, o tego    pieczą i    staranie ma. Petr.    ©iegel,    ber ©tegelring, ba? $etf#aft Pieczątki,    bądź pod

Ek.    90.    Nie trzeba spać    i w jawnej    rzeczy, 1 Bóg nie    imieniem annuli, bądź sigilli, bądź bullig są    w* najda-

dźwignie, kto się sam nie ma na pieczy. Simo7i. Siei.    wniejszym zwyczaju/ Czack. Pr. 71. PIECZĄTKARZ, a,

73,    (cf.    strzeżonego bóg    strzeże). Dobry gospodarz o    m., co    pieczątki robi, ber $etfc|terfteci)er ; Slov.    wyrywać

tym    ma    pieczą, iżby bydło    jego dobrą    paszę miało. Gorn.    pećetj ;    Hung. petsét - metszö ; Vind. pezhatni    sdubnik ;

Sen. 420. 0 duszy grzesznej sam bóg pieczą *ima. Biel.    Slav. pecsàtar; Ross. neqaToqumcE. Co do pieczątkarzów,

19, (z Bogarodzicy). U boga niemasz pieczy na żadne-    gdy tej profesyi chrześcianie w Warszawie nie/znajdują

go, abowiem niemasz na pieczy różności person ludz-    się, liczba takowych żydów do pięciu naznacza się. Gaz.

a, e,

kich. Rej. Post. T t 6. (względu). Było na pieczy u    Nar. 2, 67. Czack. Pr. 1, 123. PIECZĄTKOWY,

Króla, żeby przybawienie Inflant ku pożytku Rzpltéj przy-    od pieczątki, ob. Pieczęciowy. PIECZĘĆ, i, i; Boh.

szło. Gorn. Dz. 148. Julus mały, Nad laty męską pie-    et Slov. pecet; Hung. pe/sćt; Rag. pecjàt; Slav. peesat ;

czą i rozumem stały. A. Kchan. 250. pieczołowitością,    Bosn. pecjat, bigligh; Croat. petsha, péchât; Carn. pe-

starannością , zabiegłością, Sorgfalt.    zhat; Vind. pezhatnik, petshoft, snamen, nasnamik; So-

Pochodz. (ob. Piec); pieczliwy, pieczliwośd, pieczołować,    rab. 2. figel ; Ross. neqaTb; Sax. Inf. $t£er; Svec. pitser ;

pieczołowity, pieczołowitość, bezpieczny, bezpieczeństwo,    Germ. fletfdjier, ffetfôaft ; — a) naczynie do pieczętowa-

bezpieczność, niebezpieczny, niebezpieczeństwo, niebezpie-    nia, sygnet, pieczątka; ba? Siegel, ba? ^etfdjaft. Pieczęć

czność, ubezpiecznić, zabezpiecznić, opieka, opiekun, opie-    od palenia wosku etymologią bierze. Jabł. Her. Pieczęci

kuńslwo, opiekoiuad się, opiekalnik.    Koronne i Litewskie są większe i mniejsze; pierwsze

PIECZAR, u, m., PIECZARY plur. ; Ross. nemepa , ob-    przy kanclerzach , drugie przy podkanclerzych. Skrzet. Pr.

sol. neqepa, §. a) loch podziemny, krypt, bte ©ruft; (Bosn.    Pol. 2, 279. ba? toiftegel, ba? Sittljamfdje Siegel. —

pecchina , spilia ; Croat. raka; Eccl. óyepaKt jama; cf.    Metonym. Król mu dał mniejszą pieczęć » podkanclerstwo ;

Ross. neqypa piecowa dziura , czeluść). Pieczarami z Ru-    ba? Heine Siegel, bte ttnterfan|lern)firbe! Wielką pieczęć,

ska zowią lochy przyrodzone ziemne, z których czasem    ba? große Siegel, bte ©roßfanjlertt»itrbe, (ob. Pieczętarz).

1    krynice wypadają. Otw. Ow. 108. Są pieczary, rozło-    Zazdrość ku tej buławie abo pieczęci mierzy. Birk. Zam.

żyste i bujne pod Kijowem jaskinie , bohatyrów Ruskich    36. — §. b) Pieczęć wyrażona sygnetem , pieczętowanie ;

pogrzebami wsławione. Krom. 421. Lochy jakieś podzie-    Ross. 3HaMH ; ba? Siegel, ber Slbbrucf be? ^etfdjaft?. Pie-

mne w Kijowie są bardzo wielkie i szerokie, które tam    czeć na liście. Chełm. Pr. 186. (ob. Pieczętować, odpie-

pieczarami zowią; a o tych twierdzą, że się na ośmdzie-    czetować, rozpieczętować, zapieczętować). — §. Figur.

siat mil rozciągają. Jest tam w nich niemało grobów sta-    Kary na gwałtowników pieczęci spowiedniczej. Bals. Niedz.

rych książąt Ruskich. Gwagn. 329. Stryjk. 468. et 158.    1, 294. co gwałcą sekret spowiedniczy, bei^toóterlidje

Chrześcianie dawni ciała chowali w kryptach , to jest, w    SSerfcfmuegenßctt. PIECZĘCIOWY, a , e, do pieczęci nale-

dziurach podziemnych abo w pieczarach. Sk. Dz. 115.    żacy, pieczętny, Siegel«. Tr. ; Croat. pechatni; Hung.

W tym głuchym pieczarze. Pot. Arg. $8. Coż to za lochy!    petsételnivalô ; Ross. neqaTOqnHH, ob. Pieczątkowy.

jakież to straszne pieczary! Teat. 53. b, 79. — §. b)    PIECZENIA, 'PIECZEŃ, i, z., PIEGZONKA dem.; (Boh.

Pieczary, monastyr Grecki poniżej Kijowa. Dykę. Geogr.    pecené; Morav. pećenka, peèinka ; Sorab. 1. pecżżen,

2    , 282*. ein grtedńfclfe? 5vlofter bept SvtjorD. PIECZARSKI,    peeżen ; Sorab. 2. pazen ; Carn. pézhênje, pezhenina ;

a, ie, od pieczar, £)i)f)len * , ©ruft«; Ross. neqepcKÜi.    Hung. pechenye, pelsenye; Vind. pezhenje, pezhinka,

W pateryku Pieczarskim napisano, że ś. Antoni w pie-    pezheniza, pezhenu mefu; Croat. pechenye, pechćnya,

czarze Kijowskiej skończył żywot swój. Fund. 58. Ojco-    pechenka ; Dal. peesenya ; Rag. peccêno, peccenizza ;

wie pieczarscy, iż w pieczarach czyli lochach w górach    Bosn. peceniça, zaobliça, brisgjoliça; Slav. pecsénje ;

za Kijowem pokopanych założyli sobie monastyr. Steb.    Ross. »apKoe, (neqeitb significat wątrobę; neqeitbe krew'

58. Pieczarski^ mianowicie od klasztoru Pieczary, colt    spiekła; Boh. pećen « bochen chleba); §. a) pieczenia, mię-

btefent JHofłer. Żywoty ojców Pieczarskich przez Kosso-    so pieczone abo do pieczenia nagotowane, ber traten, (cf.

wa, drukowane w drukarni Pieczarskiéj. PIECZAROWY,    pieczysty). Pieczeń, pieczenia, u rzeźnika , mięso zdatne

a, e, poet. podziemny, otchłanny ; Ross. nemepHHii, un*    na upiek, jest łopatkowa, Angielska, zrazowa, krzyżowa,

zra-

93

PIECZAR - PIECZARKA.

PIECZĄTKA - PIECZENIA.

terirbifci). Witaj świecie pieczarowy, I ty najgłębsze piekło    spodnia. Magier. Mskr. Skrzydło pieczeni jest przy

bierz mię w twe parowy. Przyb. Milt. 14. Wiatry pie- zowéj. ib. Kto pieczenia piecze, słuszna, aby jéj skoszto-czarowe. ib. 182.    wał. Ern. 132. Kto pieczenia piecze, żeby mu się jej

PIECZARKA, i, i., agaricus campeslris, gatunek bedłki ;    nie dostało, a przynajmniej tłustości na chléb ! Rys. Ad.

rośnie na pastwiskach, w ogrodach; okrągły jak kula;    28; (Bibi. 1 Cor. 9, 8. qui pascit gregem, et de ladę

zażywają go do kuchni. Kluk. Bykc. 1, 14. eine 2lrt eß«    gregis non vescitur; cf. kto stado cudze pasie, swoje w

nim owieczkę miewa). Husarska pieczenia suto z cebulą, niech się przyrumienia. Teat. 43. c, 64. frifdjCï 9?inber* braten mtt Bwtebeln unb Sutter. Towarzysz towarzysza na pieczenią prosił. Falib. N 2. Rożen-ci trzymasz, a kto inszy pieczenią. Pot. Arg. 343. (sic vos, non vobis-, ten sieje, drugi żnie). Dobrze przy jednym ogniu upiec dwie pieczenie. Zabi Zbb. 13. (jednym pociskiem kilka wró-blów zabić; jednym machem dwu ściąć; jednym bankietem dwoje wesela odprawić ; jednym kłopotem dwu odbyć). — Fig. tr. Sprawmy inu duszoną pieczenią. Teat. 22. b, 104. (wyłojmyż mu skórę). — §. b) Pieczenia, mięsista część abo sztuka w zwierzęciu. Cn. Th. 406. W Sratcnftücf, ba8 flctfcfytge ©tücf an einem îljiere. P1E-CZENIARKA , i, i; Boh. pećenórka ; femina assa ven-dens, ta, co pieczenie przedaje, bie 55ratenfran. PIECZE-NIARZ , a , m., ten , co pieczenie przedaje , ber traten* mann. — §. Pieczenie u drugich jadający, darmojad * eilt 93ratencffer bet) fremben Ttfcb, ein ©djmarofcer. Pićczeniarze królewscy, na których X. Albertrandy pod czas insurekcyi napisał: »Spiż umilkła, bo stała się bronią, (dzwony na działa przelano), Ci, co pieczenie jedli, niech zębami dzwonią, (ob. zębami dzwonić); (Croat. pechenyar, Vind. pezhennik auto ma tum asserium, zegar kuchenny). PJECZENIASTY, a, e, mięsisty, öoU ftletfd), fletf#0. Grzbiet u psa ma być kształtny, kościsty, pieczeniasty i gruby. Ostror. Myśl. PIECZENIE, subst. verbi pićc. PIECZĘTARZ, a, ot., §. 1) pieczętnik, który co pieczętuje, pieczęć sobie ma poruczoną; ber ©icgkr, Scfteglerj (Vind. pezhatar, snamenilski varih, hranuvauz snamika, snaminuvauz, snamenilar; Croat. pechatnik ; Rag. pecja-tnik ; Hung. megpetsćtto, elpetsćtlo ; Ross. obs. nenaT-UHKt ; teraz drukarz). Signator, pieczętnik, ‘znakomitnik abo znaczyciel. Mącz. Nazywają się kanclerze pieczętarza-mi od pieczęci krajowych, które od króla przy urzędzie biorą, i które większe są, dla kanclerzów wielkich, mniejsze dla podkanclerzych. Skrzet. Pr. Pol. 1, 178. bie ©tcgefocrmal/rer, fîanjlcr, ©rojSfanjïcr, Ituterfanjler. Wielcy niegdy w ojczyźnie naszej pieczętarze Maciej Pstrokoński i Wawrzyniec Gębicki. Star. Zad. C b. — §. Aliter: Chory podług prawa Litewskiego, robiąc donacyą, czyni zapis w obecności trzech lub czterech szlachty, którzy się w tym prawie, co do takiego aktu, pieczetarzami zowią, jakoż podpisać go i pieczętować powinni. Ostr. Pr. Cyw. 1, 160. crbctnc Beugen, dit ©remuent ju unter* [djretben unb 51t befiegelu. — §. 2) Pieczętarz, co pieczęci lub pieczątki robi. Tr., ob. Pieczątkarz. PIECZĘTARSKI, a, ie, od pieczętarza, kanclerski; Ross. obs. nenaTHii-kobü , ©tegeibema^rer * , ftaitjleï*. Urząd pieczetarski potrzebuje mądrego człowieka ; chciwy pieczętarz dobrym sługą Rzpltćj być nie może. Gorn. Dz. 32. (Ross. nenaT-minecTBO kanclerstwo). PIECZĘTNY, a, e ; Boh. pećetnj ; Croat. pechatni; Hung. petsételnivalô; Rag. pccjatni; (Ross. neqaTHflqift drukarski) ; Ross. nenaTHOii ; do pieczęci abo pieczętowania należący, ©iegel * . Cn. Th. Pieczętna glinka Vind. snamenska semla, fmolenska perst , lemnouza. PIECZĘTOWAĆ, ał, uje, cz. niedok. ; Boh. peeetiti, spe-ćetjm, spećetiti; Vind. pezhatili, pezhirati ; Croat. pe-

chatiti, pechatim; Hung. pechetelni; Rag. pecjatiti, (pe-cjattit pjeneze cudere; Ross. ncnaTaTŁ KHHry drukować, wyciskać drukiem); Ross. nenaiaTt; pieczęć kłaść, pieczęć wyciskać, pieczęcią twierdzić, pieczęcią zamykać; baS ©tegel anfbrncfen, ftegeln, beftegcln, nerftegeln, (cf. zapieczętować, popieczętować). Świadkowie akt ten podpisać i pieczętować powinni. Ostr. Pr. Cyw. 1, 160. List pieczętuję. Cn. Th. Listy pieczętują na miękkim wmsku, iż rychlej wytłoczy pieczęć albo herb. Glicz. Wych. K 2. Pieczętować pieczęcią Państwa Rosyjskiego Ross. opjunb, 3aopMTb. — Transi. Pieczętowali prawdę krwią swoją. Rej. Ap. 61. potwierdzali, fte besegelten btc 28«$r$ett mtt tarent 231llte. Każdego czasu był gotów zdrowiem swym to pieczętować odważnie. Danial. 0 3 b. Falib. LI 2. Świątości świadczą, iszczą, a jakoby pieczętują łaskę bożą. Hrbst. Odp. E e 4 b. — §. Meton. Pieczętować co czym, zakończać, zamykać czym: mit CtmaS bcfcfjltejücn, cnDigcu. Chrystus pieczętuje modlitwę Pańską słowem amen. Rej. Ap. 42. Kazimierza panowaniem księgę czwartą pieczętujmy, terminemus. Krom. 109. PIECZĘTOWAĆ się recipr. czym; herbu używać, za herb używać, tnt 2Sap* pen führen. Ossolińscy toporem się pieczętują. — §. Transi. Cesarz Rolesława, iż się on tytułem pieczętować królewskim ważył, titulum regium usurpantem, ciężkim bojem poraził. Krom. 81. iż sie królem pisał. PIECZLIWOŚĆ, PIECZOŁOWITOŚĆ, ści, i.; Boh. pe-ćliwost; Carn. marlivost, skerbnùst; Vind. skerblivost, skerbnost; Croat. szkërblyivoszt ; Ross. onacTBO, ncnpaB-IIOCTb, 3aÔOTa, 3a60TaBB0CTb, TIUaTCJbHOCTb, TmaJUBOCTb ; staranność, piecza, troskliwość; ©orgfalt, Scforgt^ctt. Bogactwa duszą nasienie słowa bożego przez zbytnie pie— czliwości i frasunki około zbierania ich. Rial Post. 295. Pieczliwość świata tego zadusza w nich słowo boże. 1 Leop. Math. 13, 22. Żądamy, aby każdy okazował pieczliwość ku wypełnieniu powinności. 1 Leop. Hebr. 6, 11. PIECZLIWY, PIECZOŁOWITĄ a, e, PIECZLIWIE,* PIECZOŁOWICIE adverb. ; Boh. et Slov. peeliwy ; Vind. skerben, poskcrbliu, oskerbliu, maren, marliu; Carn. skerbn , marliv, marne; Croat. pazlyiv, szkërblyiv; Ross. neqaabHbiö, nonemiTeabiibnl, pa^meabiibnl, 6.ih)cthtcjl-HLIÖ , 3a60TJHBUÜ , 3a60THLIH , HCnpaBHUll, TIUaTeJbHblH ; Eccl. tt>i|miuikt> , ctTOBaHHMH, ctTOBaTejbubiH ; frasobliwie staranny, äugftlid) beforgt, forgfälttg. Pieczliwym dla onych ziomków, którzy uciekli do Chaldejczyków. 1 Leop. Jer. 38, 19. (frasuję się. 3 Leop.). Bym cię tak pieczliwym a frasownym nie zostawił, jestem syn Azaryasza. 1 Leop. Tob. 5, 17. (bym cię w frasunku nie zostawrił. 5 Leop.). Nie bądź pieczliwy o bogactwach niesprawiedliwych, bo nic nie pomogą w dzień śmierci. 1 Leop. Syr. 5, 9. Daleko się unosimy za pieczliwym nabywaniem dóbr tych doczesnych. Rej. Post. G g g 2. Oczekiwanie pieczliwych zginie. 1 Leop. Prov. 11, 7. Pieczołowitym być, troskliwym; animo anxio esse. Mącz., Eecl. onacbCTBOKüTH. PIECZOŁOWAĆ , ał, uje , cz. niedok. ; Boh. pećowati, osetriti ; Vind. skierbet, skerbet; Croat. zkerbeti ; Ross. neBaaoBaTL (* 2. smucić), noncBHTeab-CTBOBaTb, HonemHCH, pa/ttTb, nopa4iTb (cf. radzić), pa-

PIECZOŁOWAĆ - PIECZYSTE.

PIECZYWO - PIĘDŹ.

95

*MTb, (cf. raczyć); pieczą mieć, staranie mieć; ©orge    lone.    Mon.    64, 83. — £. b) Pieczyste,    ziele, ob. Toruń,

tragen, forgen, beforgt fet;». Dzieci śpią na macierzyńskim    ziele.    PIECZYWO, a, n., tyle chleba,    ile się razem w

łonie; Ale matka pieczołuje o nie. Kanc. Gd. 325. Tych,    piecu piecze; Garn. pęka; (Ross. newHBO ciasto); eitt

którzy w cerkwi nie są, do niej    zaprowadzić    pożądam,    ©d;itb Srot. Jedno pieczywo. Cn. Th. Dziesięć niewiast

pragnę, szukam i pieczołuje. Smotr. Ex. 10.    Izaliż już    będą każda swe pieczywo w jednym piecu piéc. 1    Leop*

niemasz ludzi w narodzie zdolnych, aby się tym zatru-    Lcvit. 26, 26. Mąka na pieczywo. Kluk. Roił 3, 262.

dniali z pracą, pieczołowali z dozorem, co cudzoziemca    do pieczenia chleba, junt Sacfcn. Nie chcąc zażyła chleba

jednego (Xdza Baudoin) litość zaszczepiła ? Mon.'li, 267.    z inszego pieczywa. Fot. Jow. 2, 73. (z inszego pieca).

Pieczołowanie, pieczołowitość, piecza, frasowne staranie,    Panicz ten    musi być pieczywa starego.    Zbił. Zyw. B. da-

forgfâlttgeê 33cftreben. Z wielkim pieczołow-aniem starał się    wnćj    daty,    oon altem ©d;Iage. Po staroświecku chadzał

zabiedz temu. Vol. Leg. 3, 849. Pieczołowanie żarliwe sam starego pieczywa. Falib. H. Tegoż pieczywa chlebem o swobody ojczyste. Tward. WY. 216. Daj w nadziei    oddawać. Tr. odmierzać, wet za wet,    mit gleicher Slîün*

wychowanie, Oddal złe pieczołowanie. Kanc. Gd. 272.    je bejahen.

Pracami i ustawicznym pieczołowaniem osłabiały; conten- PIEDESTAL, PIEDESTALIK , ob. Podsłupie, podstawa. tlone animi. Krom. 79. PIECZOŁOWAĆ się recipr. nie- PIĘDŹ, ‘PIĄDŹ, ‘PIAĆ, G. piędzi, z.; Boh. pjd’; Slov. pad’; dok., usiłować, frasobliwie starać    się, troskać    się; forg*    Sorab. i. pjedź ; Sorab. 2. peż; Carn. pęd; Vind.    ped,

faltig nad; etmaô ftrcben, urn etma$    beforgt fes;n;    Ross. ne-    peden; Croat. peden, pedain, pedëny, raszossicza, ro-

naJHTŁca, nemuca; (nernuoimbca smucić się, wzywać    gussa, (cf. rozsocha) ; Dal. pedał; Slav. pèdalj ; Bosn.

pomocy). Nie pieczołujcie się o ciała wasze, czymbyście    pedagl, cetiri prrista palmus minor, rasoscięa, dusgina

je przyodziewali. W. Post. Mn. 132. Tak się o ciała    od velikoga prrista i magnega uzagu lichas, pedagl ve-

nasze pieczołujemy, jakobyśmy nic    zacniejszego nad nie    liki palmus major-, Rag. ped, pedagl, rasósciza, rogu-

nie mieli. Żarn. Post. 126. Marta    pilnowała przy czę-    scja ; Eccl. et Ross. n*Ąh, muent; cf. Lat. spithama;

stym posługiwaniu, rzekł jej Pan:    Marto, pieczołujesz    Graec. anitiapri ; (cf. piąć); Germ. bte ©panne. Piędź

się a troszczysz się około bardzo wiele rzeczy. Żarn.    przyrodzona, kiedy reki palee wielki imały rozciągamy;

Post. 3, 658. Strofuje go, iż o jadle i piciu tak się    u geometrów’ miara, w której trzy dłoni. Solsk. Gcom.

pieczołuje. Jag. Gr. B 2. Bolesław    Wstydliwy nabożeń-    2, 144. Piędź równa trzem dłoniom abo półłokciowi

stwem z Kunegundą pieczołując się,    obronę wojska Bogu    Krakowskiemu. Ostr. Pr. Cyw. 2, 296. Piędzią mierzyć,

poruczał; praecationibus vacans. Krom. 274. Król Czeski    Vind. meriti s pedmi, okulpeduvati; Sorab. 2. peżisch.

‘pieczełując się o Krzyżaki, zażył bardziej urzędu sędzię-    — Prov. et Phras. Najlepiej się swą piędzią mierzyć,

go, aniż uznawcy między Łokietkiem a niemi. Krom.    Rys.-Ad. 46. według stawu grobla; zgadzaj się gębo z

342. oglądając się na nich, zabiegając ich przyjaźni.    mieszkiem;    quid valeant humeri; fid; nad; ber 2)ecfe ftreo

PIECZOŁOWN1K, a, m., który pieca ma o czym, circum-    fen. Sorab.    2 Jaden sze nedej dalej pschestrejsch , ako

spector. Macz., ein forgfälttger Ritter, $orforgcr; Ross. pa- sze może woszesch ; Germ, man maß ftd; ntd;t weiter ftrecfen, MHTGJb. Solennego ludzkości obrządku był pieczołowni- alê man ftd; faim'beden. Każdy ma się sar* oszacować, kiem. Mon. 71, 266.    i swą piędzią zmierzyć, z co go być może, a z co nie

PIECZONKA, i, z.-, dem. nom. pieczenia; PIECZONECZKA,    może. Gorn. Sen. 82, (ob. jest mi *z to, staje mię). Nikt

i, ź., dem. sec. ; Carn. pezhenka ; (Ross. neneHKa wą-    się piędzią nie mierzy, i każdy się sadzi więcej czynić,

trobka); eilt Heiner Sraten. Umarł Bożen, Będą też miały    niż może. Jabl Tel. 509. Chrośc. Luk. 263. Kras. Mysz.

pokój pieczonki. Pot. Jow. 89. Dworzanie się kręcą z    8. Podług    stanu swego nie żyją, ani się swą piędzią

rożny, z pieczonkami. Rej. Wiz. 167. Offella, wieprzowa    pomierzają.    Lek. A 2 6. Każdy się własnej trzymaj wier-

pieczoneczka. Macz. PIECZONY, partie, verbi piéc. *PIE-    nie piędzi.    Hor. 2, 147. Nar. — Epikurejczyk przy—

CZYNA , y, z., n. p. Nadał klasztorowi dwie części soli,    jaźń jedynie piędzią pożytku z interesu swego mierzy,

które pospólstwo pieczynami zowie. Papr, Herb. 71, (cf.    Pilch. Sen. list. 363.    (miarą, łokciem).    Jaką my piędzią

Suchedniowy), cf. Ross. nemma peczyna.    drugiemu mierzemy,    Tak odmierzaną i    my odbierzemy.

P1ECZYNGI [‘P1ECZYNIGI, lud turecki, przez historyków    Jabl. Ez. 112. (wet    za wet). Ciągnie    drugi na sążeń₉

zwany Patzinakitami, Bisenami, sam się nazywał Kangar    a ledwie go na piądź.    Pot. Arg. 619. Na piędzi mąż,

lub Kangli ; wszelako jestto tylko szczep tychże Bedżnaki.    a na łokieć broda. Cn.    Ad. 45. (brodą stoi, brodacz; cf.

ob. Hammera-Purgslallu, Gesch. der goldn. Hord.^i. *Pie-    Boh. et Slov. pjdimużjk    , padimużik Pigmejczyk, karzeł),

einig grubością ciała, Rusin czerstwością narabiał. Stryjk.    — Ani piędzią, ani na    piędź » ani tyle, bynajmniej, ani

127, ob. Narabiać 2]. Pieczyngów imię ztąd, że ten    naród    na włos, ani na palec, na    paznogieć; and; md;t fo olei,

pojmanych na wojnie zwykł był piéc i palić    na    ofiarę    aud; md;t einen Ringer breit,    eilt $aar breit. Piędzią z do-

bałwanom swoim. Steb. 54, biß kation ber ^teffd;inger.    mów’ wychodzić nie śmieją. P. Kchan. Orl. 1,84. Z gma-

PIECZYSTE, ego, n. ; Boh. peéité : Vind. pezhenka, pe-    chu i piędzią nigdzie nie chodziła. P. Kchan. Jer. 505.

zhenu ; Croat. pechcno ; Ross. mapeHoe ; £.    a)    latius    Piędzią nie odstępuj Cn. Ad. 831. To być nie może,

patet quam pieczenia, quia et aves et pisces    assos si-    na oku ją mają Zawsze,    i na piądź jéj nie odbiegają.

gnificat. Cn. Th. ©ebratencê, gebratenes ftlngelmerf, $ifd;e.    Past. Fid. 268. Niech pomni, jeśli sobie może i na

Supa przydymiona, sztuka mięsa twarda, pieczyste spa-    piądź przyczynić wieku swego. Rej. Zw. 48, toż Weresz.

ca

§. a) do piekarki należący; (Boh. pekafćin), jur SMtfertnn gehörig. PIEKARKA, i, z.; Boh. pekarka, pecnarka ; Slov. pekarka ; Croat. pekovieza, kru-hopechicza, fistrovicza, filyarka; Dal. kruharicza, tarsni-; Rag. krühariza, tarxniza; Bosn. peehjarięa, kruha-riça ; (Bosn. etc. kruh * Chleb qu. v.) ; Ross. nenea, xii-óiinua ; żona piekarza, abo też pieczeniem chleba się bawiąca, btc 33ftcfertittt. Król córki wasze brać będzie w aptekarki i w kucharki i w piekarki. Budn. 1 Sam. 8,

cza

a, e

Reg. 82. W niczym, co twa moc raz stanowiła boża Z swojego prawa na piądź nie stępujesz. Dardz. Boet. 18. Od prawa bożego ani na piądź nie odstępowali. Birk. Zyg. 46. Z domu na piąć nie wychodzi. Gwagn. 512. Na piąć bez hajductwa nie stąpiemy. Falib. A 2. PIĘDZISTY, a, e; Boh. pjdnj ; Ross. na^OBbin; na piędzi, eine ©panne groß, fpanntg. Miara pięćpiędzista, ezterpię-dzista, dwupiędzista. Cn. Tli. Ziele to ma pięć rózg pie— dzistych. Syr. 1489.

PI GA, i, i.; Boh. et Slov. pjha; Sorab. 2. pćga; Sorab. . piha ; Garn. pega; Vind. poletna pika, peg, pega ; Rag. pjegga, scjaruglja, peruehjaz ; Bosn. perucjaę ; (Ross. nbauiHa, niwHHKa okrągła plama na białej sierci; Eccl. iruroTA, irfejKHiibi naw nania na rbiy ; cf. pęga , pąga) ; plamka na twarzy z upału słonecznego, ©ontmcrfproffc, ©ontmerntal, ©omntcifecf; Ross. BecmiHa, BecutiHica, Be-cnyuiKa, (cf. wiosna). Lentigines, plamy soczewicy podobne na twarzy, na piersiach, po rękach, pospolicie je nazywają piegami. Comp. Med. 10. Kto siedzi twarzą do słońca, musi odnosić jakie piegi. Swad. 1, 120. Olejek pszenny spędza piegi i zmarszczki. Kluk. Rosi. 3, 131. Śleszk. Ped. 42. — Generaln. Plama, $lecfeu. Trzewa w siności czarnemi się piegami wszystkie zfarbowały, I sprośnym się krwi zsiadłej jadem pomazały. Bardz. Luk. 16. — Transi. Wszedłszy na świat, tylko co dałaś imię w księgi, I otrzymałaś duszy swój zbawienne ‘pięgi > Oto bieg życia swego tak prędko skończyłaś. Gaw. Siei. 306. (znak, piątno, cechę). PIEGATY, PIEGOWY, PIEGOWATY, a, e; Boh. et Slov. pjhowaty ; Vind. pegast, pegou-nast; Carn. pegast; Croal. pègav ; Rag. pjegav, pjegast; Bosn. pigav, perucjast; Ross. nepcncaecbiw, nepeneM-ctuh , bgchobcIthh, (cf. irbrin pstry) ; pełen pieg, font* nterfprojftg, fontmcrflecftg. Płeć piegowata i Hakowata. Sienn. 113. Syr. 1226. Twarze piegowate, nakrapiane, plamiste. Chmiel. 1, 181. P1EGAW0ŚG, ści, z., obsypanie twarzy piegami, bie ©omnterfprofftgfcit. Wódka la piega-wość z lica ściera. Sienn. 237. Spicz. 100.

PIEGZA, y, i., motacilla curruca, ptaszek mniejszy od słowika, ale kształtem do niego podobny; żywi się owadem ; w nocy śpiewa. Zool. 229, bie ©ra$ntftcfc ; Boh. pé-nice ; Slov. pénice, trównik ; Sorab. 2. pejniza ; Sorab. 1. pwówaczk ; Carn. penèza ; Vind. periza, muhaviza; Hung. poszäta; Croat. jaräcz, chverchek, muhavicza ; Ross. mcBpoHOK’E, TpaBHHKTi, rrfeHKa, niHOUKa, (ob. ‘Pianka). Pięgża, gdy w sadzie krzaczek odzierży, Przerwą głosiku drobny szelest wszczyna. Zab. 16, 157.

PIEJĘ, ob. Piać. PIĘKA, ob. Pieńka.

PIEKARCZYK, a, m., czeladnik piekarski, ber 33ficferłncd)t. P1EKARCZYN,

13. — §. b) Piekarka, pieczywo, pieczenie chleba; ba8 23acfen, Srotbacten. Ziarno takie na nasienie nie służy; lepiej go na piekarkę obrócić. Haur. Sk. 9. PIEKARNIA, i, z. ; Boh. pekarna; Slov. pekareń, pekórna ; Sorab. 1₍. pjekarna ; Sorab. 2. pakarna ; Vind. pezheria , pezhenifhe ; Croat. fistarniczâ; Ross. neKapjta, xatÖHaa , xaiôeHHaji ; btc Satfjhtbe, baS $atf(»au$, btc Sćicferep, bcfottberê auf bem Caitbe, btc befonbere ©tube, worin Srot gebaefen, tm 2Btit* ter ber ©iib fürs 33teb gefotten, auch bte ftüfie gemelft wer* ben. Piekarnia na folwarkach potrzebna jest nie tylko dla dostarczenia chleba na stół pański, ale też dla całego dworu. Switk. Bud. 287. Piekarnia pasztetnika, Ross. impoacHff; (cf. pirog). Przy doiwie bydło w zimie niech się chwilę w piekarni ogrzewa. Uaur. Sk. 52. w izbie czeladnej, gdzie chlćb pieką, jeść gotują. X. Biel. — *§. Kawalerki, kapoty, westy, mantolety, Rejtroki, ‘piekarnie , manty i kolety. Łączn. Zw. 30. nazwiska szat ; eine ftrauenstmmerfleibung. PIEKARNIANY, PIEKARNY, a, c, do piekarni należący, 33acfftuben » , 33acf * ; Ross. ne-KapHbiw. Piec piekarniany. Zaw. Gosp. Piekarniane dziewki w zimie krowy doją w piekarni. Haur. Sk. 51. Ocet na piecu piekarnym postawić. Syr. 984. Wiel. Kuch. 419. PIEKARSKI, a, ie; Boh. pekarskÿ ; Sorab. 1. pjekarski, pjekar; Rag. tarxnicki, (pecchjaarski furnarius)\ Croat. fistrov; Ross. noKapcKM, neicapeBfc ; do piekarza należący, Sacfer * . Cech piekarski. Łopata piekarska Ross. ca-jKa.ibHas JtonaTKa. PIEKARSTWO, a, n. ; Boh. pekar-stwj ; Sorab. 1. pjekarstwo, pcczarstwo; Croat. pekaria, pekarsztvo ; (Rag. pecchiarstvo furnaria); Ross. neuap-Ctbo ; piekarskie rzemiosło, baS Sctcfcrljanbwerf. Chwycił się piekarstwa.    Mon. 71,    162.    PIEKARZ, a,    m.; Boh.

pekar, pecnar,    chlebnar;    Slov.    pekar; Sorab.    1. pekiar,

pekar; Sorab. 2 pakar;    Carn.    pęk, kruhar ;    Vind. pe-

zhar, pezhenik ,    pekovnik    , pök    , pok , vulg. pek ; Croat.

pezhàr, pèk, kruhopèk, kruhar, fistër; Dal. kruhar; Slav. pekàr, pèch ; Bosn. pechjar, kruhar ; Ross, neuapb, xjrfeôoneneu'b, xa1>6hhki>, xjbôeHHHKï ; Eccl. xjtiôopoôï ; cf. Angl, baker; Svec. bakare; Germ. ber Sdtfcr. Młynarz miele, piekarz piecze. Zab. 12, 274. Piekarz wie, iż dobry chlćb z mąki, wody i drożdży dobrych piecze się. Torz. 129. Najlepszemu piekarzowi czasem chlćb się nie uda. ib. 126. PIEKAR Z YĆ, ył, y, ad. niedok., piekarzem być, einen Sâcfer abgeben. Tr.; Boh. pekarjm, pe-kafstwj prowożugi. PIEKĘ, PIECZE, ob. Piec Verb. PIEKIEŁKO, a , n., przypiecek, ba£ SOîduerc^en am ©tu* benofen. Tr. Wkradłszy się złodziej ogląda kąty, patrzy na piekiełko. Jabt. Ez. 96. Boh. pekclec * miejsce'między piecem a murem, biß £öl;le. PIEKIELNICA, y, i. ; Boh. pekelnice ; a) bogini piekielna, bte ^ÖHengöttinn. Hekate piekielnica. Otw. Ow. 557. — b) Dyablica, jędza ; ctlt ÇbUenwetb, eine $urte; (cf. niebianka). PIEKIELNIK, a,

m. ; (Boh. et Slov. pekelnjk ; Vind. peklenz, peklcnski duh ; Carn. Peklenz Pluto ; Rag. pakijenik ; Croat. pakle-nik * dyabeł ; Hung. pokolbćliek) ; piekielny rządzca, dya-beł, czart; ber ipÖllcnfÜrft, ©ataitaS. Piekielnik w ognistej topieli. Przyb. Milt. 216; potępieniec w piekle, ctlt SSerbammter tu ber £>ólle. Piekielnicy, inferi. Cn. Th. ; (Slov.

PIEKIELNY - PIEKŁO.

PIEKŁO - PIĘKNOBARWY.

97

einen Umweg gemalt. Wstąpił do piekłów, po drodze mu było, jechał z Krakowa do Warszawy na Lublin. Ossol. Wyr. — Aliter: Używają dobrych dni, a w mgnieniu oka do piekła wstępują. Biał. Post. 176. (dostaną się do piekła umarłszy, fie fahren jur £t)He). Wolno do piekła , byś chciał o północy. Rys. Ad. 74. (piekło zawsze otwarte). Kto się w czyścu śmieje, niech się piekła boi. Hrbst. Nauk. F 3. Przeklęctwo : bodajby z piekła nie wyjrzał. Falib. S 2. — §. Piekło, piekielnicy, dyabli z piekła ; bie £>i)fle, bie ïeufel au3 ber $5Ee. Naciera co w nim potęgi i siły, Kiedyby można poruszyłby piekła. Jabl. Buk. Rob. er mödjte gern bie ganse ipöüe gegen ifm in Bewegung fejseit. Całe piekło rozruszyło się dziś na mnie. Teat. 24. c, 100. Co tu u piekła robić, sam dyabeł tu nie poradzi. Teat. 1. b, 79. (co u dyabła ). — §. Rozśmiał się tak strasznie , Jakoby piekło uchwycił był właśnie. Jabł. Ez. A 4. Piekło go nie ma; piekło mu równego nie ma. Tr. (najgorszy człowiek). Jak w piekło wrzucił. Tr. (jak gdyby w wodę, w otchłań). — b) Similit. Piekło tam, jak w piekle wrzask, trzask. Cn. Ad. 295, cf. jak w kieracie, bie £>Mle auf ©rbeit. Coż to za straszne piekło w tym domu , Jegomość zły, Pani takie drugie. Teat. 6. b, 3. Wolę się odprawić; robola ciężka, a zawsze piekło w domu. Teat. 20, 48. Zona szalona jedno piekło małżonkowi. Birk. Zyg. 53. Takie małżeństwo jest obrazem piekła. Zab. 15, 226. Więzienie Tureckie, ziemskiego piekła męki. Kłok. Turk. praef. Stało mu to na ziemi za wielkie piekło. Sk. Dz. 182. Prawda w niebo uciekła, Bo tu od niewstydli-wych miała dosyć piekła. Falib. X 2. (dosyć biedy ostatniej, piekielnej męki). Miał piekła dosyć z Hunnami Maurycyusz. Biel. 20. — 2. PIEKŁO, PIEKIELNIK, PIE-KŁOSZCZYK, PIEKŁOWSZCZYK, a, w., potępieniec, ein $6üenbranb, ein $errud)ter, cf. nieboszczyk. Cn. Th. 49. Heretyków możemy nazwać pieklowszczykami, synami gehennae. Birk. Exorb. D 4 b. SUnber ber £>blle.

potizhem , lepujem , lepuvati ; Bosn. ugliuditi, uresiti, fdjßn machen. Natura swe twory W jakie chce wdzięki mili i piękni w kolory. Teat. 43, 28. Wyb. Chodk. Kost. 80. et 73. PIĘKNIE adverb.\ Boh. et Slov. pëkné; (Sonii/. 1. pekni delikatnie); Ross. KpacitBO , upacno, ibno , iknOTiio , xopoino ; Eccl. Eiaro , cf. nadobnie ; cudnie , ładnie , fd)Ött. Z każdym pięknie, z nikim szczerze. Zegl. Ad. 294. (grzecznie). W afektach był skromny, z każdym pięknie bez fury i. Birk. Zbar. D 5. (łagodnie). Pięknie mu służyć będą , lecz nieszczerze. Wad. Dan. 205. Żyć równo pięknie ze wszystkiemi, z nikim poufale. Kłok. Turk. 114. Pięknie, a dalej nic. Cn. Ad. 832. piękny a niepożyteczny ; piękny kwiatek, a nie pachnie ; tulipan. — Ironice : Pieknieżbym się wykierowaf. Teat. 15, 51. Pięknie tak! ib. 30, 20. PIERNICZEK, czka, w., nadobniezek, piękroszka, piękuchny, bellulus. Cn. Th. ein meblicfyeś gtgürc|eii; Ross. KpacaBem., itpacaBumcE. PIĘKNIEĆ nijak, niedok., wypięknieć dok., pięknym się stawać, fd)tm werben ; Ross. xopomlm,, noxopourfen.. ‘PIĘKNOBARWY; Ross. öiaroitBtTHbiH ; Eccl. óiaromapHUH,

13

pekelnicy; oppos. niebianie). Piekielnik, homo improbus.

Cn. Th., ein pHeitbranb, SerrucJjter. PIEKIELNY, a, e,

—    ie, adverb.\ Boh. et Slov. pekelnÿ ; Hung. pokolbéli ;

Vind. peklenski; Carn. peklęnske; Rag. pakgljeni ; Bom. paklen, pakleni, adni ; Croat. peklenzki, peklenszki, pa-kleni, pëkleni; Dal. adni; Sorab. 1. helski; Ross. reett-ckm, aACKiii; od piekła, do piekła należący, §öüen « , ÿÔHifdj. Piekielna kloza, tartarus. Urs. Gr. 130. Piekielne okno, otchłań piekielna. Cn. Th. Piekielna nauka. Sk.

Dz. 245. (dyabelska, czartowska). — Fig. et transi. Lichwiarze, piekielny ten rodzaj ludzi. Teat. 7. c, 19. Nie czyń mi tak piekielnej krzywdy, ib. 19, 94. Co za piekielny śmiech. Teat. 12, 37. Piekielnie był zawstydzonym i wyśmianym. Teat. 16, 61. (nie do zniesienia);

{Carn. peklim se indignor). Machina piekielna, beczka napełniona prochem i kartaczami. N. Pam. 107. — Medic.

Piekielny ogień, ś. Antoniego niemoc, gangrena, największe jakowe tylko być może zaognienie części jakiej ciała, oraz początek psucia się, zgnilizny i obumierania przepalającej się części. Perz. Cyr. 1, 117. Haur. Sk.

412. Krup. 5, 350. Śleszk. Ped. 164. Gorn. Wł. Q 2. baä ^etltge Setter, bte ©angrene, ber falte 23ranb. Syr. 631. et 1417. Comp. Med. 476; Carn. perózhogn ; Bosn. po-sgjarięa, risipila, resibula nemocch; Croat. verbanecz, (cf. wierzba). — Kamień piekielny, lapis infernalis, ber füllen5 (teilt. Sól srebrem roztopiona, wlewa się w żłobki mające szerokość gęsiego pióra ; używają go cyrulicy jako lekarstwa zżerającego. Krumł. Chym. 289. Krup. 5, 399, Ross. iAyniH KaMeHb. — Botan. Rozmaite gatunki Omięgów, dla jadu prędkiego, piekielnym zielem zowią. Syr. 1384.

$ollenfraut, SBolfinmrj. 1. PIEKŁO, a, n ; Boh. peklo;

Slov. pękło; Hung. pokoi; Carn. pekl, paki; Vind. pa-kal, pekeu , pekou; Slav. pakao ; Rag. pako, G. pakla ;

Croat. pëkël; Dal. pakal, ad, (ob. *Ad); Bosn. pakal, pako, pakao, ad; Sorab. 2. höbla, bola; Sorab. 1. bela ;

Rus. nenio; Ross. reeiwa, a^L z Greek.; (cf. nenio pałająca siarka lub smoła; Eccl. nuiio, chpa roptonaa, P1ĘKNIC act. niedok., piekszyć , pięknym czynić; Carn. lè-HH0r4a CMOia); a) bie tpofle. Piekło abo przepaść, gdzie dusze potępionych wieczne męki cierpią. Karnk. Kat. 45.

Piekło, skryte mieszkania, gdzie dusze zatrzymane są, które niebieskiego dziedzictwa nie dostąpiły. Kucz. Kat.

115. Piekło mieszkanie dla złych duchów zgotowane.

Przyb. Milt. 296. Piekło siarczane. ib. 104. W piekle zgrzytanie zębów, wieczne ciemności, Niewytrwane męki, bez wszelkiej litości. Groch. W. 308. Labuj duszo, piekło gore. Birk, o Exorb. 16. Boską odwłoka gardząc piekła sobie przyczyniał. Sk. Dz. 735. (piekielnych mąk).

—    §. W kredzie: Wstąpił abo zstąpił Chrystus do pie-kłów (« do piekieł. Kpcz. Gr. 2, p. 162), ntebergefaljren jur pollen, to jest, do miejsca owego skrytego i tajemnego, w którym dusze zatrzymane były, aż do przyjścia Chrystusowego. Karnk. Kat. 44. Ma być mówiono : do piekła; którzy bowiem z Łacińskiego wykładają do piekłów, własności języka nie baczą, ani na słowo Greckie wzgląd mają; Grecy albowiem jaśnie mówią do piekła.

Hrbst. Nauk. F 5 b. (cf. otchłań, przypiekle). — Transi.

Zstąpił do .piekłów * z drogi wystąpił, objechał, er fiat

Słownik Lindego wyd. 2. Tom IV.

9Ś

P1ĘKNOBRWI - PIĘKNY.

idjonfarbtg. TIEKNOBRWI ; Eccl. ójaroópOBHbiii, Graec. doąęig, *fd)tmaugettl>rautttg. T1ĘKNOBRZEZNY ; Eccl. ó.ia-roöpcroBUil, Graec. tvh'grjv, fd)öititfng ; cf. żolibor , Gall. joli bord. 'PIĘKNOCIEKŁY, TIEKNOPŁYNNY ; Eccl. 6.la-TOTemibïû, pulchri/luus, Graec. svQQgg , fd)itttfltej!śettb ; Subsł. Eccl, ô-iaroTcquocTb 'pięknopłynność. *PIĘKNODRZEWY; Eccl. 6iaro4peBecHbiîi, Graec. evdévÔQog, fdjöltbattmtg. *PIĘ-KNOGAŁEZI; Eccl. 6,iarorpo34HbM, ÓJiaroBtTBCHfc, Graec. svßoTouog, dxlâdoç, fd)5ttttfttg. "P1ĘKN0GRZ\ WY, a, e, pięknych grzyw,' fdjitttmćttyntg. Przelękły się niezmiernie konie pięknogrzywe. Dmoch. II. 2, 171. TlĘKNOKŁO-SY; Eccl. EMroKMChirk, Graec. svayXig, fd;onaf;rńj. 'PM^-KNOKREŚLNY; Eccl. óaaroBepTaHbiH ; fdjönrtfftg, mit fd)tb nen Riffen, Slbrifett. PIĘKNOKWITŁY; Eccl. E.woi|Ki;ThiiT», 40Ópon,BlmibW, Graec. svav&gg, fchüîthïnpcnb ; Verb. Eccl. ÓjarouBiiy, Graec. davdéa. 'PIĘKNOMOWNOŚL, ob. Krasomowstwo ; Slot. peknomluwnosf. 'PIĘKNOPIS, kaligraf; Eccl. 4,or>f>oiiiichi|b. PIĘKNOPISMO, kalligrafia, Eccl. 4o6ponncanie. PIĘKNOŚĆ, ści, i \ Boh. pe-knost; Sorab. i. peknofcż, rjanofcż; Vind. lepota, le-pust, fnafbnost, fnaga, spoduba, liepa, podoba, na-fladlivost, mizhlivost, fhlahtnost, isjifhnost, fbirlivost, dobrodifhezlmost, fmahnost, Croat. lepota; Dal. leposzt; Siat. iipota; Garn. lepota ; Bosn. liepota , krasnóst, uglju-dnóst; Bag. Ijepos, 1 jepotta (cf. łepski, cf. Lat. lepos), obrazitos ; Ross. Kpaca, KpaciiBOCTb, itpacoia, xopomcTBO, npiirojKCCTBO, H3pa4CTBO, mupocTb ; Eccl. AtnoTa, jL-noTCTBO, 4or»f>OTfi, 40ÓpocTb, ispacoTa; cf. nadoba; su-danność, cudność, ładność, uroda, śliczność, bte ©d)(ht*

1)dt. Nie na tym zależy piękność, iż kto gładkie ma ręce, wysmukłe nogi, ale raczej na przystojnym składzie, i takiej postaci, która nie po cząstce, ale całą sobą w oczy wpada. Pilch. Sen. list. 240. Piękność zależy na pewnej proporcyi członków do siebie. Krój. Pod.

106. W obrazach, posągach i budynkach istotna piękność, takie części wszystkich umiarkowanie, że na pierwsze zaraz spojrzenie, miłym w oczach każdego stają się widokiem. Mon, 67, 451. Piękność rzeczy widomych, rzeczy kształtnych, oczyma uznawamy; piękność rzeczy niewidomych, której po części uszyma , jak pięknej muzyki, abo myślą, jak pięknej duszy, dochodzimy. Gorn. Dw. 403. Piękność, twarz przyjemna, luba, wesoła, a która pragnie przystojności. Gorn. Dw. 410. Piękność zwierzchnia omylna. Cn. Ad. 855. (nie wszystko złoto, co się świeci). Piękności się człowiek nie naje, Slot. pèknoti sa elowek ne nage, (cf. oczy paś«).— Piękność, in concreto, pięknota, osoba piękna, cttte fdjtb tte^erfoit, ctttc ©dńhtljeit, Ross. itpacaBa, itpacaBima, Kpa-coTKa, KpacoTcma. Każdy swą piękność wybiera. N. Pam. 19, 112. swoje kochankę, lubą, feine @d)bttc. P1ĘKNOUSTY,

a. e : Eccl. ójaroycTbw, Graec, darófiog, fdjömttintbtg. PIĘKNO WŁOSY, a, e; Eccl. óaaroBJiacbni, ó-iaroMacarbm ; Graec. evTQiÇ, tvxoogog, fd)ittll)a«ttg. Pięknowłosa Helena. Dmoch. II. 2, 32. Tetys pięknowłosa. ib. 2, 219. Pie— knowłosa Latona, ib. 1, 4. PIĘKNOWONNY, a, e, n. p. Pięknowonne róże. Pim. Kam. pr., fdptttbltftcitb, mcljlrtcd)Cltb. PIĘKNY, a, e, PIĘKNIUCUNY, PIĘKN1UTEŃKI, PIĘKNIU-

PIĘKNOSZKA - PIĘKSZYC.

TENECZKI intens. (Boh. pèknÿ, heskÿ; Slot. pekni; Sorab. 1. peknć, pekny, peknużki ; Sorab. 2. bejni, bojni, (cf. Ger. fein; cf. Gall. bien; Lat. bene; cf. Stec. wün ; Graec. cpâeivoç), rédni, rjané, cf. rządny; Garn. lep, (Lat. lepos); Vind. liep, lepoten, fleten, zheden , stautn, spodobn, fnashen (cf. snażny), zhistoben , na-fladliu, mizhliu, Ihlahten, isjiskan, dobrodifhezhen, fhma-hen ; Croat. lep, kipen, lepchen, comp. lepshi, (cf. lepszy, łepski); Dal, lijp, kraszan, lipahan; Bosn. ljep, ubau, hubav, lip, kraśni, Ijepahan, krasan, ugljudan ; Rag. ljep, liepsci, Ijepahan, obrazit; Siat. lip; Ross. KpaCHUH, KpaCHBblH, KpaCHBTi, KpaCIIBeilLKÜ1, Ó4arOOÓpa3Hbirf, ó,iaroBH4iiuti, npiirojKiH ; Eccl. a-łut» , jrfcnbiił, ainoTbiii, cf. cudny; nadobny, śliczny, sudanny, ozdobny, urodny, ładny, nieszpetny, fdjim. 'Piękuchny, ładniuchny, bellu-lus. Cn. Th. Piękny dzień, piękne niebo, piękny kraj, piękny las, piękne miasto, piękne wojsko etc. Gorn. Dw.

412. Kobieta" piękna. Teat. 19. b, 58. Piękny kwiatek, a nie pachnie. Cn. Ad. 832, (cf. tulipan, pięknie a dalej nic, piękny, a niepożyteczny). Wiele jest pięknych ludzi, lecz to mało nada, Gdy kto piękniejszej cnoty w sercu nie posiada. Nar. Dz. 3, 78. Piękne rzeczy przyjemne. Cn. Ad. 832. Piękna płeć. Teat. 45. c, 13. kobiety, biała płeć, b(t3 fd)011C ©efd)lcd)t. Mężczyzny przez grzeczność nazwali towarzyszki swoje płcią piękną. Mon. 72, 757. Jak co płochego powie, to odwołuje się do pięknego świata. Teat. 28. b, 34. do galantownego, bte galante Sßelt. Panienka urodzenia i edukacyi pięknej. Teat.

6. b, 5. (polerownćj, gustownej, lub też przyzwoitej). Ma piękne dochody. Teat. 7. c, 10. (nieszpetne, ujdzie, można na nich przestać, dobre, sute). Piękne słowa, gładkie, obłudne, fdjińtc Sßortc. Wszystko to piękne nadzieje, Lecz na te obietnice ja się tylko śmieję. Nieme. P. P. 16, (cf. grzeczny, jedwabny). Chciał go pięknemi słowy zwodzić. Sk. Dz. 722. Piękne za nadobne. Min. Ryt. 3, 367. (wet za wet; czapka za biret; odmierzać). Piękna (sc. rzecz) między mężami zacnemi przodkować, Ojczyźnie dobrze radzić, strapionych ratować. Bardz. Trag. 556. (chwalebna, zalotna, zaszczytna). Piękne nauki. Pam. 85, 459. ib. 83, 2, 87. nauki wyzwolone; Ross. cjOBecHHH Hayn», bte fdjimen 28tffeitfd)aften.— Ironice: Piękny—ś jak koczkodan. Cn. Ad. 833. szpetny; Slot. pekni, gako rif na opak, absurdus. Każdy chleba szuka, piękna gotowość i piękny rząd w naszej Polszczę. Fa-lib. U 2. Piękna edukacja, dzieciom kat wie czym głowy zawrócić. Teat. 19, 65. 1. PJĘKROSZKA, i, m., a) piekniczek , nadobniezek, piękuchny, bellulus. Cn. Th. ein [dettes gtgitrdjcit. — b) Piękroszka, smukarz, który panie przyoehędoża , cosmeta. Mącz., piększyciel, ber <Sd)mitdmad)er, Çujjer, Śfapufcer.— 2. PIĘKROSZKA, i.z.pię-kszycielka. Cn. Th., bte ftlfclttadjerimt, Śnpufcertmt. §. Piękroszka, piększydło, ozdoba, 6djnut(f, $htf). Lśniące piękroszki panieńskie, bulla. Mącz. Piękroszki słów , pod któremi zdrada leży, pellacia. Mącz. PIĘKSZYĆ, ył, y, act. niedok., (upiększyć dok.), krasić, ozdabiać, pięknym czynić, pię— kszydła przydawać; Slot. Ijćjm, barwjm ; Vind. oblepu-vati, oblepfhati, polepfhati, slepfhati ; Carn. lepuvati,

PIEKSZ'YCIEL - PIELESZ.

PIELRZYM - PIE U CH A.

99

lepotizhem ; Bosn. ghizdati, diciti ; Ross. Kpacimt aL-aaTb, yKpaciiTb; fd)im »teuften, »erfd)0nern, pit£en. Muskającym i piekszącym się potrzeba zwierciadła. Pilch. Sen. gn. 27G. Niewiasta szpetna strzedz się ma wszelkiego piększenia. Mon. 65, 615. Pociej. 285. Malarze pię— kszyć umieją i najstraszniejsze twarze. Zab. 4, 88. Alb. Piękne rzeczy piększyć. Cn. Ad. 832. (tłusty połeć smarować). Paweł ś. nie piększył krasomowską ozdobą stylu swego. Bals. Św. 2, 585. Przystojne uczcziwe pie— kszenie Eccl. necmoitnoTCTBO. P1ĘKSZYC1EL, a, m., zdobiciel, ubieracz, smukarz. Cn. Th., ber ©dtmtltfer, ^itjjer, 2ht)»tf>ier, 3Iufpu^er. PIĘKSZYCIELKA, i, z., piękroszka, bte ÿttjjertittt, 3htpu|ertnn. PIĘKSZYCIELSKI, a, ie, smu-karski. Cn. Th., 0(ftinücfer3s , ^3tt|er^, mangonicus. PIĘ-KSZYDŁO, a, n., przyprawa do piększenia służąca, piękroszka, ozdoba; Carn. lepotina, ^Uti}, ©c^mttcf, <$d)mtltćfe. Tu przyczepia kwiatek, tam trzęsawkę, czasem i pie— kszydła. Mon. 63, 610, (cf. bielidło). Pieszczoty i pię— kszydła niewiastom zostawić, a mężom pracy się jąć trzeba. Pilch. Sali. 268. Piększydła nie zdobią męża. Pilch. Sen. list. 4, 94. Piękne rzeczy piększydła nie potrzebują. Cn. Ad. 832.

"PIEKUT, ob. Pietuch.

PIEL, i, z., ziele, catulae foetidae, $itnb5btllc. Tr.

*PIELAĆ ad. niedok., [rusk. pyłowaty ; ilir. pelati ; sanskr. pa « iść; spieszyć się, eile»; ob. Pilić 1.— 2] ;-n. p. Czemuż tak rychło z Warszawy pielacie do domu ? Orzech. Qu. 44.

PIELACZ, PIELARZ , a, m„ mężczyzna co piele, berjät^er; Bosn. plivaç; Croat. pukàvecz ; Ross. nojOJbin.HK’L. P1E-LACZKA, i, ź , kobieta, co piele, bte 3ätbertnn; Bosn. plivaciça ; Ross. no/iOÆbmima.

‘PIELATYK, n. p. Lecą mu od tej srogiej gramraatyki Z ust pielatyki. Klon. Fl. H 1 b. [cf. fałatkis kawałki ; ob. Piłatek2j.

‘PIELE, n. p. Ciele piele prawić, ob. Cielę. PIELĘ, ob. Pleć.

PIELĘGARKA, £., która kogo pielęguje, bte 23ćtrtennn, $flc; gerinn. Tr.

PIELĘGNOWAĆ, PIELEGOWAĆ ,

L.    ¹    L.    ¹

wam góry i lasy, dzikiego zwierza *pelesy i łożyska. Modrz. Baz. 569. Jabl. Buk. J. — 2. Pielesz, herb] dwa miecze na krzyż złożone , końcami do góry. Kurop. 5, 59, eut SBappen.

ał, uje , ad. niedok., cf. apud Otfryd. plcgan ; Sax. Inf. plegeit ; Germ, pflegen; staranie koło kogo mieć, chować co, jetnnnbeS pflegen über marten ; Boss. xoahtl , xanuiBaTb, xoacy. Starzec ten od pieluszek pieścił mię, pielęgnował młodość moje. Teat. 49. b, 95. Synu niewdzięczny, na nieszczęcie moje pielęgnowałem dla siebie nieprzyjaciela w tobie. Teat. 51. d, 81. W ziemi, jako w żywocie matki, wszystkie rośliny się pielęgnują. Kluk. Rośl. 4,49.

swojej wolności tylu chorobom nie podlega, ile pielęgnowany od ludzi. Kluk. Zw. 4, 192. Pielęgnowanie, bte pflege; Ross. xoatAeme, xoAfeôa.

PIELESZ, ‘PELES, a, m. ; Boh. peles ; 4. łożysko zwierza, bte Sagerfłntte etitc3 £l»er3. 1’ielesze bestyj jadowitych, w których się przechowują. Syr. 249. Naszczwah żubrów, lwów, dzików, lampartów, Wytrząsłszy skryte dotąd ich pielesze. Pot. Syi. 269. Lasy są moje domy i moje pielesze. Pot. Pocz. 445. Pot. Zac.₍ 4 95. Skoro słońce na wiosnę mroźne spławi śniegi, Żeby po wiszach Polskich

zwierz w

PIELGRZYM , a , m. ; Lut. peregrinus , peregrinari ; Ital. peregrino, pellegrino, Gall. pelerin; Angl. pilgrim ; Svec. pelegrim; Ger. ber ^tlger; Vind. romar (a Roma), rimlar, kirfatar, popotnik, (oh. Pątnik, pluinik); Garn. romar; Ross. miiHrpHMŁ, cipamniKŁ, óoroMoaemi, MOiejLimiKE ; §. I) zwiedziciel krajów, wędrownik.— §. Pielgrzym nabożny abo dla nabożeństsva, ob. Pątnik. — 2) Pielgrzym, herb. Tr., eta Stoppen. PIELGRZYMKA, i, z., fi. ta, co pielgrzymuje, wędrowniczka, pątniczka : bte Söatlbe* rinn, bte fügen»» ; Ross. cipamuma, 6oroMo.ibKa, 6oro-MOJŁHima. — §. 2. Pielgrzymka, pielgrzymowanie; Pte 2öanberfd)aft, Sßrtüm^rt, fügerrctfe. Prosił się na pielgrzymkę znowu Dla nauk mądrych większego połowu. Jabl Ez. D 2. Na pielgrzymkę poszedł świata obszernego. Jabl Ez. 44. Gałę to życie jest pielgrzymką. Min. Ryt. 4 , 291. — §• 5. Pielgrzymka collect., pielgrzymy, bte 2öaüfal)rtenben, bte ^tlger. Pielgrzymka po większej części z próżnującego gminu i mnichów włóczęgów zebrana. Nar. Hst. 4, 456.— §. 4. Pielgrzymka, miejsce, do którego pielgrzymują, ber SBallfaljrhtort. Jedna z najsławniejszych pielgrzymek królestwa , jedno miejsce, najwięcej cudami słynące, jest Częstochowa. N. Pam. 9, 207. Myślenice jest.pielgrzymką dość sławną z przyczyny obrazu najświętszej Panny Częstochowskiej, ib. 9 ,

287. PIELGRZYMOWAĆ, ał, uje, \ntrans. niedok., wędrować, zwiedzić kraje; UMUbertt, reifen. Kto rad wiele pielgrzymuje, Nie wiele się naprawuje. Cn. Ad. 593. (częste miejsca odmienianie, traci ludzkie zachowanie). Żeby nie robić, zawsze pielgrzymują po cudzych krajach. Star. Vot. E b. Pielgrzymowanie wiele nauczy. Cn. Ad. 834. — Pielgrzymować z nabożeństwa, na święte miejsca iść, ślubną drogę odprawować. Cn. Th., pątni-kować, pątnować, maUfafirtCtt ; Bo\. putowati. Pielgrzymowanie, Slov. put; Hung. butsu-jârâs ; Vind. rumaranje, rimlanje, popotuvanje, ptujenje. PIELGRZYMSKI, a, ie, pątniczy, f tlger s. Tielgrzymowny, n. p. Droga ‘pielgrzymowana. Chodk. Kost. 58. Kij masz w ręku pielgrzymowny. ib. 28. PIELGRZYMSTWO, a, n., stan pielgrzyma, ber ^Ulgerfłattb. Mieszkajże na pielgrzymstwie, gdziekolwiek możesz. 4 Leop. 4 Reg. 8, 4. (w cudzej ziemi. 3 Leop.). Żaden PIELIDŁO, a, »., pielenie (ob. Pleć, pieje), b(rô ©fiten, (3«teit). Chwasty przez pielidło powyrywane, mogą być używane na pognój. Kluk. Rosi. 5, 187.

PIELUCHA, y, z., PIELUSZKA, i, z., demin., (Boh. pieńka, pljnka, pij na , (pelichati pierzyć się); Slov. płena , pieńka, plinka ; Sorab. 4. et 2. pelucha, peluschka; Carn. pelniza; Bosn. pelenięe, pelene od djeteta; Ross. ne-acHbi, nejiemm, jionoTb, jionoThe ; Eccl. iiokoii , (cf. Powojnik); obwinięcie dziecinne, powicie, bte SSinbcI. Nie znasz, co to są pieluchy, Wolny wzrost biorą człone-czki, My żyć zaczęli z łańcuchy, W których nas gnio-mogła lęgnąć dzieci, Dzika do takrocznego pielesza gęś    tły mameczki. Zab. 40, 4. Kobył. Pieluchami obwinąć,

leci. Pot. Pocz. 309. (do gniazda). Nie podobają się    obtulić Ross. yne.ieHaTb, yne.ieHUBaTb. W pierwszych

i 00

PIELUSZCZANY - PIEŃ.

PIEŃ - PIENIACTWO.

pieluchach zmarł. Groch. W. 395. Od pieluszek moich pielęgnował mię. Teat. 49. b, 95. Mały dank, wzięta dostojność z pieluchy. Zab. 12, 3 (w kolebce). Prawie jeszcze w pieluchach i przy cycku. Glicz. Wych. K 2 b. PIELUSZCZANY, a, e, od pieluch, Sffiinbel.* Dziecię w pieluszczanych leży więzach. Tr.

i. PIEŃ, G. pnia, m., (pieniek dem.; Elym. piąć); Boh. pen, parez, krnen ; Slov. pen, kmen ; Sorab. 1. penk (cf. pęk), kużk, zdonk; Sorab. 2. penk; Carn. pajn (2. alveare > pieniek), strom. prungel; Vind. pain, penj, stor, stok, terkei, terzhek (cf. sterk), deblu, steblu (cf. ździebło), hlod, klada (ob. Kłoda), brune, bruneta, ploh, plok; (2. penj* barć); Croat. peny, hrèv, zteblo ; Dal. pany, chok, trup, (cf. trup); Bosn. pógn, hrev, hrćb, trup, trupina od duba; Rag. pâgn , hrék, trüp, truppina , hrecina , vulg. hreeb; Slav. pànji ; Ross. iichl, iijaxa, K0J04a, oipyóoKS, oipyóoneiCB; część drzewa abo drzewka przy korzeniu , (cf. pniak, odziernek , karcz); ber ©tanim eilte# Saunte#. Pień jest ta część rośliny nad ziemią, która wyrastając z wierzchniej części korzenia, wszystkie nadziemne jej części na sobie dźwiga, truncus. Bot. Nar. 57. Nie u wszystkich zaś roślin zowie się tak; pniem wtedy właściwie nazywa się, kiedy jest pojedynczy, wzniosły, drzewny, trwały, ib. Pień w drzewach, łodyga abo głąb w ziołach (bylina); w zbożu źdźbło abo słoma. Kluk. Rośl. 1 , 7. Pień powstaje z korzenia, i wszystkie inne roślinne części dźwiga na sobie, Jundz. 2, 9. Drzewo wiele ma gałęzi, a pień przedsię jeden. Ilrbst. Art. 14. Abyś nie był jak wieprz w karmniku, albo jako suchy pień na roli, co się oń pługi zawadzają. Rej. Zw. 36, (cf. zawadyak, próżny ciężar ziemi). Nie tak łatwa jest znajomość drzewa stojącego na pniu. Jak. Art. 3, 132. Umieć wysokość i grubość drzewa wymiarkować na pniu. ib. 3, 150, t. j. nieściętego, menu ber Saum noćt; auf feinem ©tainme field, Itod) lttd)t gefällt ift. — §. Zboże na pniu « niezżęte, nie-skoszone; nod) auf ben Valuten, ttodj nid)t gemäht. Zboża w polu na pniu stojące, nieprzyjaciele wytratowali. Gaz. Nar. 2, 314. Ząć się powinno czysto, nie zostawując na pniu kłosów. Kluk. Rośl. 3, 216. Gdy len na pniu pożółknie, znak że czas jego zbioru. PrzeŁdz. 9. — §. Na pień wyjechać« do lasu, gdzie się szkoda stała; ilt beit SBalb fahren, an ben Oft hin, mo ein Salbfdjabeit gefebebett ift. Ktoby człowieka w swojej puszczy pograbił, ma panu jego oznajmić, aby na pień wyjechał. A pan obo-wiązan, co na pniu osądzono będzie, zapłacić. Sat. Lit. 511, (cf. kondescensya).— g. W pień wyciąć, wyrżnąć« do szczętu, ze szczętem wszystko; in bie Pfanne bauen, aHe# über btc klinge fpriugett laffeit. Wszystkich was w pień wyciąć każę. Teat. 15, 159. Jadę na wojnę z Persami ! ich w pień wycinać każę. Boh. Kom. 2, 429. Wyrżnąć w pień obywatelów. Nag. Cyc.. 56. — §. Pień, z wyciętego drzewa sztuka, kłodzina. Cn. Th. eilt 5lloß, ein ©tammenbe tum einem gefällten Saume. Pień, kloc na którym co rąbią. ib. ber $acffloj}. — Pień u czapników lipowy. Kluk. Rośl. 2, 164. (forma drewniana). — Figur. Zwaliwszy ten pień z drogi około sukcesyi, tedy i

onę różnicę około jednej Rzpltej tak stanowimy. Herb. Stat. 671. Vol. Leg. 2, 614. zawadę, trudność, ©teilt be3 SlnftoßeS. — §. Pod pień, ob. Pion, pionowy, prostopadły. — §. Anat. Ciało ludzkie dzieli się na pień abo pniak, i na członki. Kirch. Anal. 1. (tułów, ber Stapf, cf. trup). Gdy najdą jaki pień bez głowy we krwi swój ukalany, przypadnie na nich bojaźń. 5 Leop. Jud. 14, 4. (kloc. 1 Leop.). — §. Similit. Leży jak pień, jak kloc, nieruchawy ; mie ein Älofc, otylte Seineguitg. Uważaj, jaki sen chorego, czy lekki, czy ciężki, czy chory się przebudza, czy się zrywa, czy leży jak pień. Perz. Lek. 78. Pan nas wzywa, a my jako pień leżem; porwać się z błota nie chcemy. Sk. Kaz. 482. Ale ty głupcze, czego tam stoisz jak pień! Teat. 5. d, 5. Leniwy, nieocholny, rusza się by pień na ptaki. Cn. Ad. 434. Itączy, by pień na ptaki. Hys. Ad. 60; (Slov. chitri ge, gako oloweni ptak; olszowy Marcin; bez duszy ciało ; eilt fyöljer* ner ^eter, ein bleierner Sogel). Pień głupi, dubiel, cudex. Mącz. etnïôlpel, eilt $loß; Carn. saletvu ; Ross. ocmaons, 4JÓHiia (cf. dębina), 4y6HH0BarB. Ty trutniu borowy; z ciebie taki pień, taki niedźwiedź. Teat. 55. b, 76. Popiel wtóry, pień i drągal własny. Krom. 45. Mniemał, żeby grzybami abo pniami byli, ani żeby który z nich miał wyrozumieć zdradliwe rady jego. Baz. list. 86. Izaż będziecie takiemi pniami, a głupszemi nad bestye? Zygr. Pap. 306. — 2. Pień, herb; ob. Ostrzew. (*2. 'PIEŃ. Czack. Pr. 10, et 274. ob. Pienie).

PIENIA, i, z., pienianie, procesowanie; (Hung. panass qucstus, querela ; cf. Ross. ntna kara pieniężna, grzywna ; cf. Lal. poena ; cf. pieniądz); brtó ^rojeffireit, ^ro* jePflt^reit. By ukrócić pienie w sprawach granicznych, stanowimy rozgraniczenie normalne. Gaz. Nar. 2, 179. Powszechna zaraza z pieni i postępków prawniczych pozorne biorących z prawa tytuły. Dyar. Gród. 566. Daleki miałem umysł od pieni, iżby zapozwać i szukać sprawiedliwości. Xiądz. 44. Czemu prawa nie zaradzą pewności majątków przeciw pieni ciągłój i kosztownej, ib. 160. PIENIĄC, iał, ia, act. niedok., procesować, prawo-wać, projeffireit, ^rojcß fuhren; {Ross. irbimib zarzucać, wymawiać, strofować; Eccl. nemno, ctjjkćuo vexo , insi-sto). — Intrans: Pieniając zuchwale Wygrał fortunę znaczną w trybunale. Kras. Sat. 45. Wiesz, co to jest pieniać w tym kraju! Teat. 36. b, 62. Transit. Myśli nas przed sądem pieniać, judicio perfundere. Siem. Cyc.

90. Pienianie zbrodnia publicznego każdemu obywatelowi wolne. Oslr. Pr. Cyw. 1, 505, mit ^rojeß überjtcben, ben ^rojeß jemanbett madjeit, ibtt m ©ericfyt jiebett. Czy on o ten występek słusznie może być pieniony? Ostr. Pr. Kr. 1, Gl. —• Recipr. Bądź ty patronem tego, co się z dobrym pienia. Zab. 12, 97. (co się z nim przed prawem kłóci, z nim się praw uje, ber mit iljnt projeffirt). PIENIACKI, a, ie, od pieniania, od pieni lub pieniactwa; ^rojeß *, ^r03Cßflld;tö *. Ciśnie go sąsiad pieniackie wynajdując zwadki. flor. Sat. 190. Pieniackie nakłady rzadko nagrodzi wygrana, ib. 55. Za rozszerzaniem się ducha pieniackiego nastapiła potrzeba różnych juryzdyk-cyj sądowych. Skrzet. Pr. Pol. 2, 321. PIENIACTWO,

PIENIACZ - PIENIĄDZ.

P 1 E N I A D Z,

101

a, »., a) pienianie, pienia, prawowanie się, baS fhojeffi« ren. Ustąpił mu ksiądz prawa swego, gdy nie zdobi sługi bożego pieniactwem się bawić. Sk. Żyw. 2, 47. Unikaj pieniactwa i raczej oddaj wszystko dla uwolnienia się z rąk sprawiedliwości. Teat. 36. b, 66. — b) Pienia-ctwo, duch pieniacki, chciwość do pieniania się pobudzająca , bte ^rojejłfucfyt. Za to i za owo, co zmyśli pie-niactwO, Osadzą mię do wieży, wpiszą w golców bractwo. Teat. 43. c, 134. Wyb. Pieniactwo, wykręty, bułamuctwa , niszczące strony, zniżyły szanowny niegdyś urząd patrona. Gaz. Nar. 1, 20. Kancelarye pieniactwa i wybiegów waszych są składem. Zab. 16, 166. PIENIACZ, a, ot., kochający się w pieniach, lubiący pie-niać się, ein ^roje^fü^ttgcr. Pieniacze żyją pozwami. Dar. Lot. 18. Pieniacze: Po dwudziestu dekretach, trzynastu remisach, Czterdziestu kondemnalach, sześciu kompromisach, Zwyciężył Marek Piotra; a że się zbo-gacił, Ostatnie trzysta złotych za dekret zapłacił; Umarł Piotr, umarł Marek powróciwszy z grodu, Ten co przegrał z rozpaczy, ten co wygrał z głodu. Kras. Baj. 44. P1EN1AGZKA, i, i., lubiąca prawować się, bte frojefc ffidjttge. Straszna z niej pieniaczka ; ustawicznie po ko-misyach, kondescensyach, sądach i trybunałach jeździ, i co-rok z trzydziestu spraw ledwo jedne wygra. Teat. 1. b, 44.

PIENIĄDZ, a, ot.; Boh. peniz , penjz; Slov. peniz ; Sorab.

1. penes, nowy penes; Sorab. 2. penes, peneschk ; Croat. pënez, novêcz; Hung. penz; Dal. pinez ; Rag. pjeaez, pinez, dinar; Bosn. pjenez , novaç; Eccl. nt,UA^k; [e Goth. peniggs 2] ; a pensando. Durich. 1, 79. cf. Germ. pfennig ; a) pieniądz, potius pieniążek mały drobny najmniejszy, ein ©djerf, ein ffettittg; Vind. belizh (ob. Biela), vienar, denarez ; Carn. viner, dnarz; (Ross. pKaattb najdrobniejszy dawny pieniądz; cf. babka, halerz, cf. rubel). Wdowa ubożuchna kładła do karbony dwa 'pieniądza (dual.) drobne. 1 Leop. Luc. 21 , 2. Pieniądz abo pieniążek, jest najmniejszą monetą. Zygr. Pap. 77. Zmowę uczynił z robotniki z pieniądza dziennego. 1 Leop. Math. 20, 1. (z grosza dziennego. 3 Leop.). ib. 20,

13. Wziął każdy z nich po swymt pieniądzu. 1 Leop. Math. 20, 9. (po groszu. 3 Leop.). Żebyś Chrystusa widział, i pieniądzabyś mu nie dał. Sk. Dz. 23. Żebrak prosił: daj mi pieniądz; nie pieniądz, mówił, aleć oto dwa grosza. Gorn. Dw. 182. [dual. 2]. Nie tylko pieniędzmi, ale groszmi i złotemi jałmużnę dał. Sk. Żyw. 1, 68. md)t bloß ÿfemttgnmfe, aud) ©rofc^en- unb ©ulbenroeife. Niedość ubogiego pieniądzem abo szelągiem odprawić. W. Post. W. 193. Dziewięć pieniędzy za każde półgrosza liczą. Herb. Stat. 80. Od beczki czopowego od każdego grosza po pieniądzu Polskiemu. Vol. Leg. 3, 324. Od gorzałki od każdej kwarty po dwa pieniądze białe. ib. 478. (ob. Biela). Czopowego od grosza dwa pieniądza, rozumieją się te pieniążki, co ich ośmnaście w groszu, ib. 613. Drachmę dzielą na 4 pieniądze, ^fetttttgc; pieniądz na dwa pieniążki, łpellei*. Kruml. 63. Nullius momenti, za nic nie stoi, albo na to czwartej części pieniądza nie dadzą. Mącz. Łakomstwo się leda o krzywdeczkę gniewa, co nie stoi za pieniądz. Rej. Zw. 78 b., (cf. za szy-

szkę , za złamaną babkę ; (Slov. ani babki ne stogi). On który *prze nędzę swą za trzy czarne pieniądze nie będzie stał, na urząd wszedłszy, zbogaci się. Kosz. Lor. 97 b. (za trzy szelągi). — b) Latius: Pieniądz, eilt ©tutf (Selb, ein ©elbftücf. Pieniądz znak z kruszcu, mający przywiązany do siebie szacunek , dla tym łatwiejszych wymian w handlu. Kras. Zbb. 2, 360. Dawni Rzymianie panowania byli niezwyciężonego, a nie mieli srebrnego pieniądza. Urzed. 396. (monety srebrnej, abo białej). Pieniądz abo grosz ś. Jana, Świętojański grosz « zadatek najętemu; SDitettygelb, Ipanbgelb. Pieniądz ś. Piotra, v. Świętopietrze. Znają go jak zły pieniądz. Cn. Ad. 1363. jak zły szeląg, Slov. gako zll j5enâz. — c) Collect. Pieniądze,

G. pieniędzy; etiam. pieniążki, małe, wielkie, srebrne, złote, moneta, niemoneta, dzięgi, Boh. penize, G. penez; Slov. penjze , penâze; Sorab. 1. peneze, penely ; Sorab. 2. penefe; \ind. pienesi, piensi, penes, piens, denar, meta ; Carn. dnâr ; Croat. penèzi, novczi, penez; Dal. jaszpra ; Hung. pénz; Bosn. pinezi, pjenezi, novçi, pjenez ; Bag. pienézi ; Slav. növce, növci ; Ross. 4CHb— rn, 4eHe*Ka ; (Selb- Drobne pieniądze w Polszczę przed Wacławem, chodziły pod nazwiskiem asprów czyli as-pergillów, zkąd bajka o mniemanych skórzanych wiewiórczych pieniądzach. Nar. Hst. 5, 289. Star. Ref. 103. ( ob. Asper,). Pieniądze bić, Vind. denar delati, kuvati, vdarjati, penesati , denariti ; (ob. Bić). Dom, gdzie pieniądze biją, menica , Vind. penesarniza, dena-rjanilhe, denarska hisha ; Rag. pjenèzniza; Croat. pene-zarnicza ; (Boh. peńeznice kasa). (Eccl. noraTb gatunek dawnych pieniędzy w Kijowie). Pieniądze fałszywe, fałszywa moneta. Pieniądze leżące, llegettbe ©elber, Slov. mrtw'é penâze; oppos. pieniądze nieleżące.któremi kto robi, pieniądze gotowe » gotowizna, baar ©elb. Żyjąc skąpo, zbiera wielkie pieniądze. Teat. 34. c, 63. (kapitały). Człowiek bez pieniędzy ustawicznie jest konającym, a pieniądze be& człowieka trupem. Zab. 5, 80 ; (Croat. prez pćnćz nigdo knćz). Pieniędzmi mądry władnie, głupi im służy. Cn. Ad. 857. Na tym świecie nic bez pieniędzy. Teat. 33. d, 20. (darmo nic, brząkać tu trzeba). Bez pieniędzy do miasta, bez soli do domu. Zegl. Ad. 13. Rys. Ad. 2; Slov. bez penèz do trhu, bez soli do domu; bez knih do śkoli, bez penez do trhu. Prze Bóg nic nie weźmiesz, aż *pią-dze (pieniądze) mieć będziesz. Glicz. Wych. M 6 b. — Nummariae rei difficultas me tenet, nie mam pieniędzy; kupiłbym wieś, ale pieniądze gdzieś, w przypowieści bywa mówiono. Mącz. Pieniądze, cięciwa wojny. Dirk. Zamoj.

2. nervus rerum; Slov. za penâze flinta strilâ. Przy kim są pieniądze, przy tym też zostawa I honor i zaszczyty i urząd i sława. Zab. 7, 152. Weg.\ Slov. kdo ma sadło, temu snadno. Pieniądze wiele mogą, wszędy miejsce mają, wszystkiego dokażą. Cn. Ad. 834. (mieszek pan; grosz pan; złoty orzeł wszędy doleci). Pieniędzy pilniej niż cnoty. Cn. Ad. 837. (virtus post nummos). Pieniądze niczym nie trącą ; każde pieniądze pachną. Cn. Ad. 834. (zysk zkądkolwiek dobry, Vespasiani ex urina). Pieniądze okrągłe są, toczą się. Cn. Ad. 834. Cn. Th. 430. (wyda się rychło, co się zebrało nierychło). Pieniądze lica nie

mają, ob. Lice. — §. Pieniądze za kupią, płaca, pretium.

Boss. neHCKü, ctboix ; ein Älöj^ert, ein Heiner Słlo|. Żaczek z infimy skazany na pieniek. Zab. 1 1, 405. Znać, żeś niewiele wziął plag w szkołach , znać , że cię niedobrze bito, żeś nieczęsto pieniek wycierał. Mon. 75, 136. (nieuk). — Prov. Ale ale, mamy z sobą coś na pieńku. Teat. 30. b, 112. do rozstrąygnienia, do rozprawy; mir tyflbm mit etimnber ctu ^itfmdjen $u pflutfen. Wy milczcie, bo bez tego mam ja z wami na pieńku, ib. 8, 63. Nanus, karzeł, mały, krótki mężyk, by pieniek. Mącz. Karzeł, pieniek. Mącz. eilt Heiner Üîntrpê ; (ob. Pęcherz, pędrak). — b) Pieniek, drzewko niegrube, pręt, bylina; ein büttlter Stamm, ein Stammelten. Pieńki są to owe albo płonki, albo z ziarn podrosłe drzewka, w które zrazy szczepione być mają. Kluk. Hośl. 1, 95. — §. Transi. Pieńki zęba, odnogi. Perz. Cyr. 2, 191. @eitcmMirjeIn ber 3^nc. — §. Pióro składa się z pieńka i chorągiewki. Pieniek jest u spodu dęty, drdzeniem napełniony. Kluk. Zw. 2, 12. kodłuch; Boli. pjsk, brk, (cf. pisk, bark); Morav. pjskor ; Boss. cTcdejh, cf. zdziebło ; (cf. neHŁKii), ber $tel ber gebet*; pipa, pipka. Pieniek pióra odarty Boh. ostenka, paperka. — c) Oecon. Pieńki, zwyczajne ule stojące. Kluk. Zw. 4, 20 i. ftcljenbe Sicncnftó, Stćinber, Stetten* ftmtber, (oppos. leżak); Carn.

Pieńki, gatunek grzybów żółtawych, które przy pniach rosną. Skarb., eine 2lrt 5)ilje.

Cn. Th., cena , ber ^reiß.    Z a małe pieniądze » tanio. ib.

W pieniądzach co jest, popłaca. Wlod. eß tturb gut be* jaljlt. Koń młody w pieniądze idzie, płaci ; stary, z pieniędzy wychodzi. Cn. Ad. 357. ftetgt an SBertb, fällt an 2öert|>. P1ENIĄDZTWO, ob. Pienięztwo. PIENIĄŻEK, żka,

m., 1 a) drobny najmniejszy pieniądz, halerz; eilt Sjcllcr, eilt Sdjcrf ; Sorab. 2. peneschk ; Rag. pieneznicicch ; Boss. nojymna, no.iymeuna ; Eccl. ny^o, nyjB, ntn*?b. Pieniądz dzielą na dwa pieniążki. Krumt. 65. Nie dałbym za to i pieniążka. Cn. Ad. 565. (ani złamanej babki). — b) Bołan. Pieniążek, ob. Pieniężnik. 2. Pieniążki, burlesq., pieniądze, dzięgi ; ©clb, Pfennige, 33Ie$C. Pieniążki wszystko robią i teścia i zięcia. Tręb. S. M. 18.

Pieniążki-ś moje pokradł. Dwór. S 2. Ma pieniążków dosyć. Teat. 5. c, B 2. Dobrv, kto ma pieniążki. Jag.

Gr. C b. PIENIĄŻKOWY, a, e,” od pieniążka, qSfenntgß *, geller * ; Boss. nojymeuHUÄ.

Pochodź, pieniężnik, pieniężny, pienięztwo, spieniężyć.

Vind. penj. — £.

pajn ;

PIENIĆ, ił, i, ad. niedok., spienić dok. ; Boh. peniti, śu-miti (cf. szumowiny), flintati; Sorab. 1. penu ; Vind. peniti, peno delati; Carn. pencti, penem, pejnem; Croat. pćnim ; Rag. pjenniti; Bosn. pjenniti, pinniti; Boss. irb-HHTb ; pianę czynić, pienistym czynić, wspieniać; fdjäm titenb machen, Schaum machen, f^aitmett. Karczmarka, aby z góry w konewkę nie pieniła piwa. Iianr. Sk. 156. Ło- PIENIENIE Sahst. Verbi pienić.

mierny z pracą góry, mętne pienirn morze. Zab. 12, 236. P1EN1ĘSTWO, ob. Pienięztwo. PIENIĘŻNIE, : P1ENIEDZNIK, Pieni dzik pyskiem, i kły swe zgrzytem ostrzy. Pilch.    a, m., 1 a) człowiek pieniężny, bogacz; ber ińcl (Mb

Sen. gn. 111. Z Etny niebo naprzód spieni siwy dym,    l)at, ciii Sïîeicfier* Choć taki pieniężnik, niewypowiedziany

potym ogień wybuchnie. Pot. Arg. 284. Ciężko oddycha    kutwa. Teat. 28, 157. Dwaj dłużnicy byli winni długi

i spienioną krwią pluje. Perz. Cyr. 2, 3. PIENIĆ się,    niektóremu pieniędznikowi. Żarn. Post. 3, 640 b. — b)

recipr., fd)ältmcit; (Slov. peniti sc ; Sorab. i. penu, yeż-    Ci pienieżnicy, wywożąc od nas talary, zysk mają z nich.

tżu szo; Vind. fe pejnit, penitife, peno delati; Bosn.    Sum. A 2. pieniędzmi handlujący, wexlarze; Boh. et Slov.

pinnitise). Ocean wełnmi pieni się bystremi. Kulig. 12.    penćzomenec ; Sorab. 1. peneżnik, penezw wotmenik,

Leciał pędem panicz; konie się z biegu pieniły. Zab. 16,    peneżnó wotmenik; Vind. penesar; Bag. pjeneznik ; Croat.

75. Węg. Gdy sie koń z pracy zagrzeje, że sie aż spieni.    pcnèznik, penezàr; Hung. pénz-vâcto; Eccl, rrfcuHJKHHiCB,

Haur. Sk. 591. Pienić się koło gęby (Vind. lliniti). Kru-    Tp’LïKbHiiK’R, ©elbtvcdjßler. — 2. Botan. Pieniężnik, Pie-

szce pienią się z pieców; pancerze brzmią na kowadle.    niążek, ziele, gęsi polej , spiwrzód , uspiwrzód, stowrzód,

Staś. Kum. 1, 55. Pieniła się ze złości. Teat,    5,    131.    wężownik, listeczki ma jak    pieniążki okrągłe,    Lysimacfiia

1.    PIENIE, ia, n., Subst. Verbi piać; a)    proprie    pienie abo    nummularia, ^feimtgäfraut.    Syr. 503. et 502.    Urzęd. 81.

PIENIĘŻNO

śpiewanie koguta kokoryku ; ba3 fôrâfyeit; Boh. penj. Pier-    Kluk. Bośl. 2, 242. Kluk. Dykc. 2, 106; Boss. 4Cite-

wsze pienie v. pierwsze kury, baö crftc .Çafmcngcfdjrc^. —    îkhhkb, nojyuieuHaa Tpana, jyroBoii uait.

Transi. Połowczyk    w lesie zawywszy wilczym głosem , gdy    adverb. ; z wielkiemi pieniędzmi, gclbrctd), mit Dtclcnt ©cl*

mu wilcy podobne    oddali pienie, w nadziei pokrzepionym    bc. Cn. Th. PIENIĘŻNY, a, e, 1) od pieniądza, ^ifcit*

został. Nar. Ust,    3, 76. wycie, ©cljCltl. — b*) Pienie    Itttj = . Drachmę dzielą na 4 pieniądze, pieniądz na dwa

muzyczne lub poetyckie; Boss. irliMic ; śpiewanie, pieśń,    pieniążki, i ten gatunek wagi nazywają grzywną pienię—

"pień, baß ©titgcit, ber ©efattg. Pienie Symeona starego    żną, ^fenntggcnucfyt. Krumt. 65. (pieniążkową). Pieniężny,

niechaj zabrzmi w ustach naszych. Sk. Zyw. 1, 75.    za jeden pieniądz stojący, popieniężny, fur CtUCU pfennig,

O wdzięczna pieśni i słodkie pienie tego starca, ib. 77.    ^fcmttgß *. Pieniężny chléb. Cn. Th. — 2 a) Pieniężny,

W mszy ś. pienie    anielskie: chwała na wysokości Bogu;    do pieniędzy należący, pieniędzy się tyczący; ©clb * , ©elb

gloria in excelsis.    Sk. Dz. 83. Psalm pierwszy, pienie    bctrcffcub; Boh. peneżity, peneżny ; Slov. peńaziti, pene-

abo pieśń pierwsza, O Jezusie panu naszym.    Wróbl. 1    żity ; Hung. pónzes ;    Sorab. 1. penczwate, penczoyite;

'Pień przedśmierciowy Lodbroga. Czach. Pr. 10. ‘Pień    Vind. denarski ; Carn.    denarne; Croat. penezni, penezen,

przedśmierciowy Asbiorna, w którym obiecuje sobie pić    pcnôzlyiv, noveheni; Bag. pjenezan; Slav. noveseni; Boss.

jeszcze na tamtym swiecie piwo. ib. 274.    4eHeacHHH, 4eneHceHŁ.    Pojechał do Hollandyi dla pienię—

2.    PIENIE plur., ob. Pienia, pienianie.    żnych interesów. Teat. 7.    c, 17. Pomoc mu pieniężną

PIENIEK, ńka, m., dem. nom. pień, a)    pniaczek,    klocek;    dawał. Sk. Dz. 268. — b)    Człowiek pieniężny,    pieniędzmi

PIENIEZTWO - PIEPRZ.

PIEPRZYĆ - PIEPRZYCA.

105

szna

PIEPRZNIK,

handlujący, mit ©elb Ijmtbelnb. Ludzi pieniężnych nie mało, którzy bardziej pieniądzmi, niż drudzy towarami handlują. Spos. A. — c) Pieniężny, w pieniądze bogaty, gclbretd), retd); Sorab. 1. mnohopeneżnć. Żeni się głupi młódzian, z głupią, niedołężną, Szpetną, złośliwą, starą, byleby pieniężną. Hor. Sat. 28. Żeś pieniężny, nie masz pogardzać ubogą. Teat. 25, 123. — d) Żołnierz pieniężny, za pieniądze służący; ber ©fllbner, Selfnfolbat, 3)tietl)folbat. Pieniężnej piechoty nie używać, bo się skarb niszczy bardzo przez nią. Star. Pob. C. Star. Dw. 5, Żołnierze pieniężni dla niezapłacenia żołdu, poczęli się rozchodzić. Stryjk. 625. PIENIEZTWO, PIENIĘSTWO, PIENIADZ-TWO, a, n., pieniędzy dostatek, ©elboorrntl), ©elbretdp tljum. Bogaty złodziej ma dosyć pienięstwa. Boh. Kom. 5, 127. Kto pieniadztw'em majętności sobie przyczynia, taki szlachcicem się zwać ,nie może. Star. Ref. 33. (handlem pieniężnym). P1ENIĘŻYĆ, ob. Spieniężyć.

PIENISTY, PIENNY, a, e, pieniący się, pełen piany; Boh. pënawy; Sorab. 1. penatć, yeżtwatć; Carn. pejnast ; Vind. penast, penaviten; Bosn. pinniv; Rag. pjennast, pjeniv, pjènnav; Croat. penàszt ; Ross. niHHCTbiH, nhH-Hbiii ; fcfcrtumtg, fcfyauntenb, »oll ©garnit. Piwo pieniste. Haur. Śk. 37. Ozdobny złotym rzędem stoi koń okryty, Gryząc pienisty munsztuk i tłukąc kopyty. A. Kchan. 92. Pienista Wisła. Groch. W. 439. et 556. Nawałność stra-powstaje, pieniste bałwany tłuką okręt. Jabl Ez. 91. Wieprz pienisty Erymantski. Tward. WŁ 256. 'Pianisty. Spicz. 205.

PIEŃKA, i, i.; Boss. ncubKa; konopie, ber $anf. Żytem, solą, lnem, pienką, niewolno żydom handlować. Pienkę, lubo u szlachty nabywszy, wolno im do miasta przywieźć, ale nikomu jak mieszczaninowi przedać. Dub. 198. Od kamienia pieńki, lustr. cel. Lit. Od bierkowiska pieńki czystej, po złotemu, od bierkowca płowej pieńki po 15 gr. Vol. Leg. 5, 645. et 6, 152. Z masztami, pienką i żytem. Kniaź. Poez. i, 42. Pieńki lnu. XiaLdz. 270. PIENKOWY, a, e ; Ross. ncHbKOBUii.

1.    'PIENNY, a, e, od piany, pienisty, pełen piany ; ©d)annt*, voll ©(fjaum. Skropcie już pola perłową rosą O górne zdroje, aż on brzemienny Świętym dżdźem obłok strumieniem pienny Wyleje na świat. Mlask. Ryt. 1. Dębian«-ki na lekarstwo masz zbierać, póki są niedostałe a pienne. Sienn. 143.

2.    'PIENNY, a, e, od pieni, pieni podległy, o którego się pieni aj ą czyli prawują ; ^rocefi *, ftritttg, recfftêftritttg, bem ^ro» cejj unterworfen. Właścicielom natworzyli piennych sporów. Czack. Pr. 2, 188. Piennego imienia nie może nikt, nie rozprawiwszy się, inszemu puszczać. Stat. Lit. 197. (cf. zawódz-ca). Wyjechał podkomorzy na grunt pienny. ib. 281. Wiodąc prawo o grunt pienny abo o różnice graniczne, ib. 282.

PIEPRZ, u, m. ; Boh. et Slov. pep? ; Sorab. 1. popr, po-per ; Sorab. 2. peper, per; Carn. pôpèr, popr; Vind. peper, poper; Croat. pćrper, papar ; Dal. papar ; Hung. bors ; Rag. papar; Bosn. papar; Slav. biber, pagór; Ross. nepeofb; SMeberf. ^'eper; Angl. pepper; Dan. pe-ber; Gall. poivre; liai, pepe, pevero; Lat. piper; Graec. mnegp, Chald. nbsbD pilpeleth ; Pers. pilpil, pelpeli; a)

Ger. ber Pfeffer. Pieprz, chrościna dziko w Indyi rosnąca, nosi jagody wielkości grochu, których zażywamy do kuchni pod imieniem pieprzu. Kluk. Dykc. 2, 197. — Prov. et Dikt. Ważywszy na ryby, na pieprz nie ważyć. Rys. Ad. 72, (cf. wziąłeś konia, weź i bicz). U dyabła ryby, a pieprz u dwu. ib. 69. «Łacniej niż funt pieprzu , pogryźć korzec maku. Pot. Arg. 278. Kto pieprzu wiele ma, w jarzynę sypie. Cn. Ad. 576. (nie oszczędza, kto wiele ma). Natarł mu pieprzu w nos. Rys. Ad. 46. Zna sie na rzeczach, by Świnia na pieprzu. Rys. Ad. 81. Jak koza na pieprzu. Cn. Ad. 735. (jak wilk na gwiazdach). Czasem mysze łajno za pieprz przedają. Sienn. 567. (kota za lisa). Oto starościna, której rodzice pieprz przeda-wali. Teat. 56, 63. (korzenny sklep trzymali). Książka zła, na pieprz. Cn. Ad. 369. (na placki, w piec). — Pieprz nie mówi; Judaei dictum, qui cum uni e judicibus piperis bonum pondus donasset, quo causam meliorem fa-ceret, tacente corrupto judice, contra spem damnatus, ad-mirabundus dixit: to mi dziwno, pieprz nie mówi! Cn. Ad. 939. (bos non loquitur, vacca non permittit). — b) Przedtym niżli pieprz był w używaniu, Polacy liścia rdestowego i nasienia do zaprawiania potraw używali, zkąd go też Polskim pieprzem mianują. Syr. 1245. SSBaffcrpfeffer. Pieprz wilczy, (ob. Wilczy pieprz). Turecki pieprz, 3ltbta* Htfcfyer Pfeffer, jest z różnemi główkami okrągłemi i po-długowatemi, gdy dojrzeją czerwonemi ; sieją go corocznie na inspekcie. Kluk. Rośl. 1, 224. PIEPRZYĆ, ył, y, ad. niedok. , Opieprzyć dok. qu. v. ; Boh. pepriti ; So-rab. 2. pepprisch, prasch, presch, (cf. prać* bić); Bosn. papriti ; Croat. perpriti ; Vind. opoprati, opeprati ; Dal. paprim ; Rag. paprijm, popapriti, opapriti, zapapriti; Ross. no.ioauiTb nepiiy, npimpaniiTb; pieprzem zaprawiać, pfeffern, fig. cf. przepieprzyć, przesadzić. PIEPRZNO ad-verb. , dużo z pieprzem, gut gepfeffert. Chwalą ten obiad, gdzie bywa to pieprzno, to kwaśno, to z chrzanem , to z cebula, a rzadko słodko. Gorn. Dw. 41. a, m., angaricus cantharellus, gatunek bedłki, niebezpieczny do zażycia. Kluk. Dykc. 4, 12. ber ^fefferfdjwantm, f)3ftjferltng. PIEPRZOJAD, a, m., ramphastos piperivorus, ptak Indyjski wielkości gołębia, z długim dziobem. Kluk. Zw. 2, 26. ber ^fcfferoogel, ^fefferfrafl P1EPRZN0ŚĆ, ści, i., korzenność, smak pierny, fjjfeffrtgfeit, pfeffrige ©djflrfe. Ziele to ma z przyrodzenia wielka pieprzność. Syr. 1215. PIEPHZNY, PIEPRZOWY, a, e, od pieprzu, Pfeffer ; Boh. peprowy; Garn. popręn, poprov; Sorab. 1. popfenć; Croat. perpren, papren, operpren ; Bosn. pa-pren ; Rag. paprèn, opaprèn, zapaprèn; Ross nepeuiHbiił. Pieprzna gorzkość. Syr. 873. Pieprzna sałsza, którą dają do pieczystego. Wiel. Kuch. 421. ^feffcrtltnfc, ^fcfferfnnce.. Pieprzowa puszka, ^3fefferPitd)fe. Tr., pieprzniczka; Slav. bibèrnica ; Ross. nepemmma. Pieprzowy kolor. Tr., ob. Pieprzykowy. — §. Botan. Pieprzna szałsza, 1. PIEPRZYCA wielka, lepidium ziele, fjlfefferfrant. Syr. 1215. Kluk. Dykc. 2, 79. do tego gatunku należy rzeżucha ogrodowa. Bosn. paprika; Croat. perpris, paprika; Rag. paprika. 2. PIEPRZYCA mała, rzeżucha psia, włoska, P1EPRZYCZKA,. dem., Iberis, toitbe Greffe. Syr. 873. Sienn. 157 ; Boh. sté-

nicnjk, magowky, opènky. PIEPRZORODNY, a, e, pieprz    dzi, ein ftarger. Ten stary pierdoła sam nie wie, czego

rodzący; Rag. paprorodan, pfeffertrageitb. PIEPRZYK, a,    mruczy. Teat. 43. c, 37. Wyb. O równe się ty zawsze

m., pieprzny, korzenny smak wina, gettmrgljafłer ©efdjmcnf    staraj ożenienie, Inaczej w czas przestrzegam, utracisz

eine« alten SBetne«. To gdy wyrzekł, zrobiła się jego    pirdoło. Opal. Sat. 26. — b) Pierdoły, bumilte« ©efcfywćtjg,

act.

mina, Jaka bywa rozeznać chcących pieprzyk wina. Zab.    fabe« ©cplapper. Prawisz mi pierdoły, mam ci ja o czym

10, 276. — Transi. Zawsze Jejmość musi mieć jakiś    myślić. Teat, 43. c, 10. Wyb. PIERDOLIĆ, ił, i

pieprzyk w swoich ucinkach. Teat. 20. b, 19. ostrość,    niedok., pierdoły prawić, bzdurzyć, fabe« 3eN0 pïappcm

kwas, betäube Schärfe; cf. Gall. pointe. PIEPRZYKOWA-    Co ona pierdoli! Teat. 43. c, 43. Wyb.

TY, PIEPRZKOWATY, &, e, — o adverb., pieprzykiem TIERKOS, a, m., piórem strojny, einer mit einem $eberfru< oddający, korzenny, o winach, gcrofirgÇaft, (mm SSetnen).    fdje. Stary pierkos: Piórko za czapką, a czupryna siwa.

Wino to tłuste pieprzkowate. Wyrw. Geogr. 318. PIE-    Petr. Jow. 2, 69.

dem., a) pierznik, pościel; (Etym. pierze,

PRZYROWY n. p. kolor. Teat. 30. c, 9. pieprzowy,    PIERNAT, a, m., PIERNATEK, tka, m. dem., PIERNA-

m.

^fefferfarDe.    CIK, a,

Pochodź, opieprzyć, dopieprzyć, przepieprzyć, pierny,    pióro); materac, baö fteberbett, Unterbett, bie SDîaterafge;

piernik, piernikarz, porny, porność.    Carn. pirnèza, (piernat plumeus) ; Vind. perniza, madro-

PlERAć 1) ob. Przeć, parł. 2) ob. Prać, pierze, piorę. za, zhoba ; Boh. polśtar; (Croat. pernat plumosus); Rag.

1.    *PIERCA, y, i., pierznik, pościel, piernat, pierzyna;    perniza, pćrniciza, (pernicjar culcitrarius) ; Bosn. pernik;

(Etym. pierze, pióro); materac, 23ett, ^elfter, Stijfen. Męża    Slav. prosbivena perinja; Hung. parna grabatus; Ross.

przy sobie nie widzi; za czym owdowiałe Pierce, sko-    tkwhicb, TH)4>flneKi, (nepHaia dawny gatunek buławy,

czy wszy z łoża lękliwa, opuszcza. P. Kchan. Orl. 1, 265.    nepHaina pennatula, nepHarau pierzasty). Wspomina on

2.    'PIERCA, y, m., popieracz, który sprawę jaką popiera,    na piernat pod namiotem płóciennym. Pot. Pocz. 467.

patron; Bosn. paraę; (Etym. przeć, poprzeć, popierać);    Na miętkie jego piernaty, Kłączystych maków sen rzuca

Croat. perùs ; Dal. paracz; [cerk. m,f>u|i> contenliosus 2];    kwiaty. Zab. 9, 351. Zabi. Choremu piernat jest kamie-

bff Slböocat. Advocatus, rzecznik, prokurator, sprawca,    niem, a kołdra cetnarem. Zab. 8, 597. Przykryć jaja

pierca rzeczy mojej. Mącz. Mnoży się teraz prokuratorów,    poduszką, albo jakim ciepłym piernatkiem. fJaur. Sk.

pierców, wykrętników wiele, tak iż po prawie nam    125. — b) Piernat, pieszczoch. TY. ein SBctcfyltng, cia -

PIERNIK, a, m., PIERNICZEK, czka, m. dem.-, Boh. per-njk; Sorab. 2. paprenz; Sorab. 1. póprancz ; Bosn. pa-pregnak ; Dal. paprenyak ; Rag. papragnak , slacnik, (cf. słodycz); Slav. paprenjak; Croat. perprcnyak, paprenyak; Vind. popertnjak, [Vind. et Carn. parnek, parjenk panis delibutus-, Carn. popertnik « chlćb godowy); Ross. npHHiiiCB, KOBpiiJKKa ; miodownik pierny czyli pieprzny, ber <Pfejferfud)en, ßebhicfyen, ^cmigfitcfyeit. Miód jest przyprawą pierników. Kluk. Zw. 4, 258. Kto nie pija gorzałki, i od niej unika, Ten słodkiego niegodzien kosztować piernika. Min. Ryt. 3, 363. Chłop stokłosny chlćb tak smaczno je, jak piernik Toruński. Haur.' Sk. 36. PIERNIKARZ, a, m. ; Boh. pernikar ; Sorab. 1. po-pfancznik; Vind. fladkopezhenik, lezatar; (Vind. et Carn. parnekar 8itjMcfcr, łakotnik) ; Ross. npHHHUiHHKi; mio-downikarz, kichlarz ; ber ^fefferfücfylcr, 8ebfud)Ier. Najsławniejsi Toruńscy piernikarze wyznali, iż dla mnie pierwszy podobnej wielkości robili piernik, który Pani przyjąć raczysz. Teat. 16. b, 22. P1ERNIKARCZYK, a, m., ladnik piernikarski, ber ^fefferfiicfylergefeUc. PIERNIKARKA, i, z. ; Boh. pernjkarka; żona piernikarza , bte *)3fefferfuć(>Ie* rinn. PIERNIKARSKI, a, ie; Boh. pernikarsky; od pier * nikarza, ^fefferfitcfyler * . Piernikarskie tworzydło Ross. npflHHita. PIERNIKARSTWO, a, n. ; Boh. pernjkarstwj ; piernikarskie rzemiesło, bte ^fefferfndjlcm), ba« ^fcjferfücfylcr* ^anbincrf. PIERNIKOWY, a, e; Boh. pernjkowÿ; od piernika, ^Jfefferfitdjen * ; Ross. npflHHUiHbnl. PIERNO adverb.-, Boh. pernë; 1) pieprzno, cum multo pipere. Cn. Tli., njojjl gepfeffert, gewürgt, jffiarf, pteaut. (*2. Pierno, ‘pierzno, ob. Piorno). PIERNOŚĆ, ści, i. ; Boh. pernost

już nic nie będzie. Gorn. Dz. 99. Rabula, skwierczek,    stoch,

pierca, szezekuła, który zwłaszcza na sądzie rzecz sprawując skwierczy. Mącz., cf. brzechajło, chrapek, ein Bungettbrefc^cr.

PIERDEL, a, m. ; Boh. prd; Sorab. 1. perd; Vind. perdiz ;

Croat. përdëcz; Slav. pêrdac; Rag. pàrdaz ; Ross, nep-ACJKt; Graec. nogdrj; Ger. $ar$ ; (cf. Boh. prdel * zadek) ; wiatr głośno wypuszczony, ber $urg,    Pierdel za

pierdel oddawam, oppedo. Mącz. Pot. Jow. 2, 47. PIERDNĄĆ, PIERNĄć, PIARDNAĆ, PIARNAĆ, pierdnął, piernął, piardł, f. pierdnie act. jedntl.,’ Pierdzić contin.,

Pierdziać frequ. ; Boh. prdêti ; Sorab. 2. pârtnusch ; Sorab. 1. perdżicz, perdżu; Carn. perdęti, perdim, per-' dniti, perdnem; Vind. perdeti, perdim; Croat. perdeti, përdim; Rag. pardjetti, popardîvati ; Ross. nopain», nep-Hyit, nep*y; Wallach, pjerd; Grace, nogdrj, rngdsTv, nśgdopai, nnonśgdcn ; Chald. Ufc ; 9? t C b C r f. purt, furt ;

Angl. fart; Dan. et Svec. fiärt; Germ, furgeit, fargeit; wiatrem trzasnąć, głośny wiatr wypuszczać, (cf. bzdzić).

cze-

Ja tu dla twoich, sąsiedzie, przymiotów, Nie piernąć, ale usraćem się gotów. Pot. Jow. 2, 29. Po chwili, aż mu sąsiad pod sam nos piernie. ib. 37. Owca pier-nęła, baran jej to gani ; Gdy tym więcej pierdziała ....

Pot. Jow. 2, 47. Apollo jednym poetom dmucha, drugim pierdzi w rożek. ib. 44. — In colico morbo laborantem: Gdybyś był nie wypuścił ducha, piardłbyś duszą, Co.śmiercią drugim, tobie życiem przyznać muszą.

Min. Ryt. 3, 185. — §. Transi. Pierdzi, w strachu jest, tchórzeje , er Ijot Slngft. PIERDOŁA, PIRDOŁA, y, m.,

PIERDZIEL, a, m. ; Boh. prdlawy, prdoch ; Rag. popar-davaz ; Ross. nep4ymi, f. nep4yHba, a) co często pier-

pieprzność, cf. porność; bte Çfeffrigfeit, Mc ©djarfe, ba« ściu lnu siemienia, uwarzyć w miedzie. Ostror. Myśl. 25. Çicante. PIERNY, a, e, pieprzny, opieprzony, cf. porny; PIERŚCIEŃ, ia, rn., PIERŚCIONEK, nka, m., dem., PIER-(Boh. pernÿ), gepfeffert, fc^arf, picant. Cn. Th. Ziele to ŚCIONECZEK, smaku jest gorzko piernego. Syr. 855. W grudniu pier— nych pokarmów używaj. Sienn. 440. Polewka pierna.

czka, m., dem., secund. ; Boh. et Slov. prsten, prstynek; Etym. prst palec; Sorab. 1. perstżen, percżen, perschcżen, ( porst palec); Sorab. 2. per-schcżen ; Carn. perstan, perstanzhek, rinka, cf. rynek; (Carn. et Vind. perst * palec) ; Vind. perstan, perstanek, perstanzhizh, rinka, rinkiza; Croat. perzten, pèrszten, persztenek, rink, rinchieza, karika, (perzt, parszt, perszt, përsztecz * palec); Dal. parsten; Rag. parsten, parsten-cjaz , parstenak, parstèncich , (parst, parstaz , parstich * palec); Bosn. persten, prristen, parsten, pręistenak, (parst, perst, prrist* palec); Slav. pêrsten, (perst * palec); Ross. nepcTeiib, nepcTeneni, öhanyrx, ko.tï>u,o; kółko lub obrączka do wkładania na palec ; ber $ing, Fingerring. Biskupi pierścienie na ręku noszą, z kościołem się jakoby żeniąc. Sk. Dz. 1026. Ślubny pierścionek (Vind. sheniten perstan, nevesten perstan, vestnik, viestnik). Zaręczyny z odmianą pierścieni przed ślubem odprawowane bywają. Pim. Kam. 166. (cf. Slov. prstenkowani, zasłubeni, od-dawki sponsalia). Daruj jej złoty pierścionek. Burl. B 4. Noszący pierścień Eccl. nepcTHeHOceufB. Wróżba z pierścienia Eccl. nepcmeBOJixoBaHie, dactylomantia. Pierścioneczki składane. Dwór. K 3. (gatunek pierścionków z różnych obrączek rozwodzących się i zwodzących). — §. Do pierścienia gonić. Groch. W. 488. ugadzając w zawieszony pierścień, nad) bcm SRtuge rennen. — §. Transi, fig. Włosy w pierścienie nosił ukędzierzawione. P. Kchan. Orl. 1, 185. in SRinge gefrćiufelt. Włosy jej ciemne w rzęsiste krecace sie pierścienie. Nieme. Król. 1, 19. ob. Ploty, kos/, loki. PIERŚCIENIOWY, PIERŚCIENNY, PIERŚCIONKOWY, a, e; Boh. prstennj ; Croat. persztćni ; Rag. parsteni ; Ross. nepcmeBUH; od pierścienia, Sting*. Czwarty palec serdeczny lub pierścieniowy, annularis. Perz. Cyr. 1, 21. Pierścienny. Macz., ber ©olbftnger; (Ross. neperB nepcTHeBUH ; Eccl. ÓJH30cpeAHMH, nepcTHecun ; Carn. perstanek). Pierścieniowa głowica, gdzie kamień drogi abo pieczęć bywa, pala annuli. Cn. Th. ber Sting* faften, ber haften am Sîtnge. W Polszczę miała królowa przychody, n. p. pierścionkowe, i t. d. Czack. Pr. 2, 72. na pierścionki, klejnoty, 'ochędostwo. PIERŚCIEN-NICA , y, i., szkatułka na pierścienie. Wtod. ba3 Sting*

Ern. 138. Pierne orzeszki, ^feffemuffe. Tr.

PIEROG, ob. PIROG.

PIERŚ, i, z., PIERSI plur. ; Boh. prs, prsy; Slov. prse ;

Garn. perse; Vind. perfi, perfe; Croat. persza, përszi, grudi; Bag. pârsi, parsize; Bosn. parsi, prrisi, persi, grudi; Slav. pêrsah ; Sorab. 2. brust (Germ. Srujt), nadro, nadra, (ob. Nadro, zanadrze); Sorab. 1. nadro, hu-trobno, (cf. wątroba); Ross, nepcn, rpyAE, rpy^H; Eccl. npicu, rp&fth; Anglos, breost; Angl, brest; Svec. bröst ;

Dan. bryst; t e b e r f. et Holl. 23orft; Germ. bte 23ruft;

(cf. Graec. ngoo-fre, ttqÔg&ioç , n. p. XQavpata nçocdicc, vulnera adverso pectore accepta)-, — a) latiori sensu pierś, piersi, część ciała między szyją, bokami i brzuchem. Kirch.

Anat. 2. Perz. Cyr. 1, 41. Wejch. Anat. 17. Zool. 67.

Część wołu lub cielęcia od piersi, mostek. Magier. Mskr.,

Boh. hrudj; Germ. 23mfifem; Slav. grudi; Ross. rpyAHHa, rpy4«HKa. Puchlina piersi, 23rufttt)ajferfud)t, w obudwu piersi jamach, 33rufl^ö^Ien, albo tylko w jednej. Krup. 5,

773. Piersi mdłe, słabe, ciasne. Syr. 1465, (cf. płuca).

Z wielomówstwa już im słów i piersi brakło. Ust. Konst.

1, 152. (tchu, oddechu). Cała mi się pierś wzdyma.

Teat. 20. b, 25. Drżą na niej wszystkie członki, piersiami pracuje. J. Kchan. Dz. 97. fie arbeitet mit ber 33rufh Na znak pokuty biją piersi swoje. Groch. W. 213. Biję w piersi prze ciężki żal. Groch. W. 418. Uderzył się w piersi. Falib. H 3. er fd)Iug an feine 23ruft. Nie trzeba zamków, bo każdemu piersiami wytrzymamy. Star. Vol.

G 4 b. (pierś mężnego za puklerz stoi). Przyciskanie do piersi, uścisk (Garn. narozhje). Te rzeczy, w których się kochamy, do piersi przykładamy. Sak. Probl. 116. (cf.

Eccl. BUifrŁCiiTH, BHyrpb ceóa npHHib, hm biojkhtb btj nepcH cboh, brać do serca; Vind. gornaperfati, gorna-perfuratife * kokoszyć się, puszyć). — b) Propriori sensu:

Piersi, naczynia zbierające mleko, po bokach mostka u człeka i zwierząt jemu podobnych, jak n. p. u małpy.

Zool. 68. bie Prüfte. Piersi przednia część zowie się osobliwie piersiami, na których dwa cycki z brodawkami.

Kirch. Anat. 3. Piersi niewieście, cyc u niewiast, abo    fdfłdjen, @d)mucffrifid)en. PIERSCIENNIK, a, m., a) co

tez u zwierząt, u bydląt, mamma. Cn. Th., Sorab. 1.    pierścienie robi, przedaje, ber 3itttgentad)er, Sttngeljânbler;

żonske nadro; Ross. rpyAH. Piersi przeczystej Panny cie-    Carn. et Vind. perstanzhar; Dosn. prristenar, koji cini

bie ukarmiły. Groch. VV. 373. Biada brzemiennym i pier-    prristene; Rag. parstenar ; Croat. persztenàr. — b) Piersiami karmiącym. Bibl. Gd. Marc. 13, 17. (przy piersiach    ściennik, bombyx neustria, zanocnica brudnożółta, w po-

dzierzącym. 1 Leop. Luc. 21, 23); cf. *doić, bcn @d)n)an*    przecz skrzydeł brudnoczerwono przepasana. Kluk. Zw. 4,

gern unb Saugern. 8utf>. Sk. Dz. 91. Dziecko przy pier-    379. PIERŚCIENNISTY, a, e, annulatus. Cn. Th., geringelt,

Th. Spicz. 197; Boh. prsyćky; Rag. parsize; 23mftd)en, fletne śruft, Heine 23ntfte. Wódki z stoziarna dzieciom dy-chawicznym do kaszek przylewać, bo zatkanie i zamulenie piersiczek i płuc ich otwiera. Syr. 731. Kapłan w ręku swoich trzymać będzie łój ofiarny i piersiczki; łój spali a piersiczki będą Aaronowe. 1 Leop. Levit. 7, 30. TIERSIOCYCKOWY, a, e, Anat. n. p. Piersiocyckowa

stach, ein Säugling. Odsądzić od piersi, odchować. — PIERSICZKI, czek plur., dem. nom. pierś, P1ERŚKI. Cn. §. Pierś, poważniej niż piersi, jak w Niemieck. 33mft,

Śufen, (cf. 21 big. 23mft 2). Pierś biała jak śnieg. Kras.

Oss. H 2. ein fdjneemeißer Shtfen.

Pochodź, pierski, piersiczki, piersiska, piersisty, pier-

, siowy, pierśny ^ napierśnik, podpiersień, podpierśnik, przed-piersiek, przypiersiek.

‘PIERŚĆ, iu, m., szczypta, garstka, eine £anb»olI. Wziąć pier-

14

Slownilc Lindego wyd. 2. Tom IV.

myszka. Kirch. Anat. 34. oon ber SBrnftmarje. PIERSIOPŁAWNY, a, e, n. p. Piersiopławna Syrena. Zab. 15,

187. po piersi w wodzie pływająca, Btê ait btc SIrufł tnt fßaffcr fdjmnmmenb. PIERSIOWY, P1ERŚNY, 1. 'PIERSISTY, a, e; Boh. prsnj ; Vind. perfni ; Sorab. 1. hutro-bniczki; Croat. perszni; Eccl. rpy4HHH; od piersi, do piersi należący, ÜBruft * . Ochrapienie bywa dla suchości pierśnćj. Spicz. 155. Wrzód piersiowy Ross. rpy4Hima. Piersiowa sztuka, n. p. woîowa, Slav. grudi; Boh. hrudi ; Ross. rpy4Hiia, rpy4HHKa, 23ruftfcw. Kość piersiowa czyli mostek. Perz. Cyr. 1, 31. Kość piersista. Kirch. Anat. 107. Kanał piersisty. Krup. 2, 64. (cf. Boh. prsnik; Carn. persnèza; Germ. 23ruftla$, kaftanik). — 2. PIERSISTY; Boh. prsnatÿ; Sorab. 1. nadroyité, hutrobnoyilé ; Croat. perszaszt ; Rag. pàrsast ; Eccl. nptciiCTT,, rpy4HCTbitt ; . Ross. rpy4acTUM; piersi wydatnych, non [tarł gewölbter Sruft, fyocpnifttg. Piersisty człek, szerokich piersi. Chmiel.

1, 183. Odukały, piersisty. Cn. Syn. 555, (cf. zanadrzy-sty). Chłopy piersiste, jak Cyklopy. J. ‘Kchan. Dz. 296. Piersista , wielkich cyców niewiasta, mammosa. Cn. Th., ftarfe Prüfte Ijiabenb. PIERSISKA plur., nieforemne piersi contemn., JUtgefdjla^tC Srttfł. Piersiska kosmate Tyfeusza tłoczy Sycylia. Nar. Dz. 2, 116. Zab. 6, 574. Nar. PIER-ŚKI, ob. Piersiczki.

P1ERSZEŃ, ia, m, Botan. ziele, kichawiec, ptarmica, milbe Sertramnutrjel, od prędkiego opierzenia abo opierzchnie-nia kwiatu. Syr. 620. Sienn. Wyki.

PIERSZEŃSTWÓ, ob. Pierwszeństwo.

‘PIERSZYC intr. niedok., (Boh. prśj deszcz pada, prśka deszcz, prśkati pryskać), fttebeit. Ningit, śnieg pada, *pierszy. Mącz. — $. 'Pierszą skry z czego, scintillare. Cn. Th., gintfctt ftteben. Z ust jego lampy wychodzą i iskry ogniste 'pierszą. Budn. Job. 41, 10.

Pochodź, pierzchnąć, pierzchać, pierzchnice, pierzchliwy, rozpierzchnąć, wypierzchnąć ; prysnąć, pryskać, pry-skarz, oprysk, popryskać, rozpryskać, pryszczel, pry-szczeć, spryszczać, pryskować ; pierzga, pierzgnąć , opie-rzchnąć, opierzgnąć, opierzchly, opierszalość.

PIÉRSZYNÀ, ob. Pierwszyna. 'PIERW; Boh. et Slov. prw, prwć ; Sorab. 2. perwo ; Vind. prei, poprei ; Rag. pór-vo, prie; Bosn. prie; Dal. prie, pria; Eccl. nepßoe ; adverb., positiv.' a) przód, 'poprzedzaj, wprzód; erft, iuerjł, oorljer. Doniosę to pierw wujowi mojemu. Teat. 48, 84. Z pierwu, spierwu* z początku, od początku, z pierwotku ; Bosn. od pria; Rag. sparva ; Ross. cnepBa; Eccl. licupTkHti, ticKoiiii, ci> nana,ia, anfänglich Pitius się z pierwu jął ociągać, potym przyrzekł. Kosz. Cyc. 199. Jeśliś dyabła z pierwu poznać nie mógł, przynajmniej go juz teraj poznaj. W. Post. W. 206. Spierwu — na koniec, ib. 2, 278, PIERWEJ, adverb. comparai, adverbii pierw, (w żywotach Skargi zawsze Pierwićj); Boh. prwć; Slov. prwë , préd tym ćasem; Sorab. 1. prédè, prëdne, prëz, (cf. przed, przód); Sorab. 2. pérwo, pèrwoti, per-wotki, perrej, perwej ; Carn. prędn, popręd , poprej,(cf. przednie); Vind. pervo, poprei, prei, popriedi ; Croat. pervo, pervlye, prede ; Dal. parvo, prie, pria; Bosn. prie, odprie ; Eccl. et Ross. nepßoe, npißue , nepeßte;

a)    wprzód, przedzćj ; juerft, twrljier, eljer. Kto pićrwćj zboże do młyna przyniesie, pierwej ma mleć. Szczerb. Sax. 248. Komu pierwćj zaniosą, temu pierwej zmielą. Pot. Arg. 754. Kto pierwej do młyna zajedzie, temu pierwej zmielą. Rys. Ad. 23. (wer perft fomrnt, maljlt guerft ; prior tempore, potior jure). Pierwej muszą być kamienie, wapno, cegły, niźli dom. Petr. Ek. 3. Pierwćj z ognia wynosisz dzieci, niźli pieniądze ; pierwćj pieniądze niźli miski; pierwej opatrujesz dzieci własne, niźli czeladkę. Sk. Kaz. 580. — Napierwćj superlat.\ Slov. ponaprw; Vind. narprei, pred vfem , narpoprei, napervizh , nave-sti, snavasti. — '§. Listy nasze o tym po pierwćj i potym wydane. Herb. Stat. 694. dawniej i później , porter ttttb nad$er. Pierwej » dawniej, smrljer, fonft. Niech tak będzie, jak pierwej było, bo pierwćj lepiej było. Ld.—

b)    Pierwej, prędzej, rychlej-; el)er, gefdjminber. Pierwćj, niż się goła splecie. Cn. Ad. 838. (prędziuteńko). PIERWIASTEK, stka et - u, w., a) pierwszy w czym będący, ber ber erfte ift tlt trgettb etw«8, początek w sobie zawierający, początkowy, początek dający; Urelement, Sßurjel, ©runb ; Boh. prwobytost; Carn. pervina, pervotina; Vind. perviz, pervina; Croat. perv'ma; Rag. pàrvina ; Ross. HayaTOicL , (cf. ‘nacząć, począć). Pierwiastki, principia, ciała proste niezłożone. Śniad. Chem. 3. N. Pam. 6, 319. Ciała samorodne, których początki są jednorodne, nazywają się pierwiastkami, elementa. Kruml. 10. Punkta najmniejsze równe składające ciało, nazywają się pierwiastkami. Hub. Mech. 416. Hr« Körper, ©lement, ob. Pierwociny. — Gramm. Pierwiastek, słowo pierwiastkowe, primitiv um , Carn. pervurodna besęda ; Vind. korren-ninska befeda; Eccl. nepBOcaoBie ; Ross. nepBOOÓpa3Hue. — Arithrn. Produkt złożony z dwóch równych czynników nazywa się kwadratem; każdy zaś z tych równych czynników, jego pierwiastkiem, radix. Łejk. 2, 44. SBurjel, Quabratmurjel. Pierwiastek kwadratowej liczby, jest liczba, która sama przez siebie rozmnożona, tęż zadaną liczbę oddaje. Jak. Mat. 1 , 104. O wyciąganiu pierwiastku kwadratowego. Geom. 1 , 78. Łejk. 2 , 44. Ustrz. Alg. 2, 6. Pierwiastek sześcienny. Jak. Mat. 1,

122. Łte ©ubtcmurjel, (ob. Sześcienny). — b) Pierwiastek, pierwiasnek de homilie, poczynający, niewprawny, pierwszy raz co robiący; eilt Kettling, ein Sltifdnger. W ten czas nasi Polacy grubemi a jeszcze pierwiastkami prawie w naukach byli, novitii. Krom. 60. — §. Jezus świeżo narodzony przez jasność gwiazdy pierwiasnkom pogańskim okazał się. W. Post. Mn. 438. (tym , którzy z pogan najpierwsi o Chrystusie wiedzieć mieli ; ben fêrftlill* gen unter beu ftefbcn, btc bie erftcn maren, betten 6I;rt[tm§ befannt murbe). PIERWIASTKA, i, i., a) pierwszą w czym będąca , bte btc Cśrfte ift. Marya matką i pierwiastką nieśmiertelności. Sk. Kaz 601. — b) Pierwiastka, Boh, prwnićka; Croat. porvorodicza ; Sorab. 1. preni krotż pohradżacza, prenieźka ; Ross. ncpB0p04unna ; primipara, która pierwsze dziecię rodzi. Mącz., ob. Pierworodząca, Boh. prwnice, prwnićka. Cziach. h. 1., bte bfl3 elfte mal geboren (mi. Pierwiastka krowa , owca. Cn. Th., bte baâ erfte mai falbet. — Pierwiastka , gdy w wymionach będzie

miała jaki defekt. Haur. Sk. 468. Haur. Ek. 124. et 120. — c) Pass. Pierwiastka, primogenita. Macz., pierworodna , bte (Strtgeborne. — Botan. pierwiastka polna, ob. Pierwiosnka. — §. d) Pierwiastka, pierwsze rodzenie, b(ł$ crftc ©eMren, SŚerfen, halben. Choćby po porzucie, choćby po pierwiastce, trzeba koniecznie krowę doić dla przysuszenia wymion. Haur. Sk. 52. PIERWIASTKI, PIERWIASNKI, PIERWOCI, PIERWOCINY, PIERWIZNY plur. ; Boh. prwotiriy ; Rag. pàrvine ; Ross. nepBemtH ; rzeczy w jakimkolwiek względzie pierwsze, (Erftltnge. Tam słodkie wieku mego pierwiastki strawiłem. Zab. 6, 204. (pierwsze moje lata, początek życia). Młodości swojej pierwociny. Przyb. Milt. 272. Pod Smoleńskim Marsowe pierwiastki zakładał. Nies. 4, 15. Wybił każdą rzecz pierworodzoną w ziemi ich, pierwiasnki wszystkich robot ich. 1 Leop. Ps. 104, 36. Wróbl. 188. (primitias la-boris). Pierwociny ziemi przyniesiesz panu. W. Exod. 25, 19; pierwożęć, pierwszy użętek, Sorab. 1. prenie pwodć. Jako z gumien pierwsze urody oddziałać będziecie, tak i z pokarmów dacie pierwociny panu. 1. Leop. Num. 15, 28. Pierwizny. Budn. Matach. 3, 8, (ob. Pierworodztwo). Nie beczą owce i nie ryczą bydła, nie-masz pierwiastek. Wad. Dan. 80. Poganie przy początkach uczty czynili ofiary, lejąc pierwiastki trunków. Kras. Pod. 2, 213. (libare). Plato o swoich wizerunkach, ideis, twierdził, iż te same są principia, pierwociny wszystkich na świecie rzeczy. Petr. Et. 19. Urftoffe. — §. Starości doległości są pierwiasnki śmierci. Prot. Kont. B

3. (poprzedzicielki, SJorboteit, SSorlćtufertnnen, cf. zadatek). PlERWIASTKOWOść, ści, i., pierwiastkowe przymioty, oryginalność, bte ttrnatur, urfpritngltcfye 23efd)«ffentyeit; Boh. prwopoćetj, prwopocâtek. Ustaje w przemocy panujących narodów pierwiastkowość podbitego. Nar. Hst. 4,

85. PIERWIASTKOWY, a, e, — o adverb., pierwotny, oryginalny, fundamentalny, początkowy, pierwszy, nr*, urfpritngltd; ; Boh. prwopoćatecny, puwodnj, (cf. powod); Xind. perven , pozheten, vreuzhen, sazhetliu; Ross. nep-BOÓMTHbiH. nepBOHayajbHLiH, Hana;iopo4Hbm, 6e3Bimo-biihh; Eccl. HanajopoAHbiH, Hauajoo6pa3HbiH, ncKom.iib. Siły pierwiastkowe, elementares. Hub. Mech. 416. W tłumaczeniu nigdy się treść i żywość oryginału zostać nie może , i najwyborniejsze w rodzaju swoim, przecież czczym tylko jest cieniem pierwiastkowego dzieła. Mon. 72, 3. Słowa pierwiastkowe. Klecz. Zdań. 48. pierwiastki, ©tammroorter. Pierwiastkowe poznanie się nasze. Teat. 7, 5. pierwsze, początkowe. PIERWIOSNKA, i, z., pri-mula, pierwiastka polna, rodzaj kwiatów, do którego należą kluczyki, łyszczak. Kluk. Dykc. 2, 229.

Hume. ‘Pirwosnka. Sienn. 77. et 39. Biała bukwica , paraliżowe ziele, pierwiosnka zwane, jakoby rzekł pierwszy na wiosnę kwiat. Syr. 1425, Boh. bjla bukwice; Ross. ôyKBHita ôtiaa, CKopocnijKa, CBep6Hry3b, óapatrb, óapaintHK-B. Wieńce z pierwiosnków płowych. Chód. Gesn. 74. ‘PIERWOĆ, ia, m., “"pierwotek, początek pierwszy, ber 2Infang. Póki jeszcze choroba świeżą, póki na pierwociu, zaradzić można. Birk. Zyg. 17. Wszechmocne boskie sprawy, Nie znają czasu ustawy, Lecz za

jego koniec i pierwoć wylane. Suszyć. Pieśń. 3 C b, PIERWOCI, PIERWOCINY, ob. Pierwiastki. P1ERWO-CIANY, a, e, pierwiastkowy, początkowy, cf. młodociany; SlnfangS*, anfćtngltd), urfprüngltd), nett, jung. Korzeń jest najpierwszym płodem, który wydają nasiona ; ten zaś pierwociany korzeń, który idzie prosto w głąb ziemi, nazywa się korzeniem głównym. Brzost. Duch. 9. PIER-WOKUPNO, a, n., (cf. wyderek, wyderkaf), ber SSorfrtltf, ba§ erfte ^aufrecfyt, Śłaufsorredjt. Kto rzecz z tym warunkiem przedaje, iżby kupujący, gdyby jej znowu zbyć chciał, jemu odkupienie ofiarował, ten ma prawo pierwokupna. Gal. Cyw. 3, 94. et 90. T1ERW0PRZEST0LNIK, TIER-WOSTOLNIK, a, w.; Ross. nepBonpecTOibHHKb; najwyższy arcybiskup, ber oberfte (Erjbifdjof. Piotr ś. jest pier-woprzestolnikiem, t. j. pierwszym sprawcą ś. Chrystusowej cerkwi, arcybiskupem całego świata. Smotr. Apol. 99. Apostołowie są fundamentami cerkwi, filarami i twierdzami , i pierwoprzestolnikami i koryfeami. Smotr. Ex.

54. Piotra apostoła między apostołami 'werchownym (zwierzchnim) i 'perwoprestolnym nazywają. Fund. 24. Prototronus czyli 'pierwostolnik metropolii. Steb. 2, 172. P1ERWORADN1K, a, m., W niektórych Greckich Rze-czachpospolitych pierworadnicy wprzód z sobą rozmawiali , a potym sprawy do senatu podawali. Petr. Pol. 455. Praeconsultalores , Graec. ngoßobloi, którzy, nim się co miało wnosić do koła, radzili, jeśli to pożyteczno, aby się o tym radzono wszystkich, ib. 2, 151. einer öüm er« ften tfiatljie, in welchem uorlcinftg beratl;fd)lagt tturb, ob eine ülîaterie weiter nutpttijeilen fei), ober md)t. PIERWORAZ, u, m, rola pierwszy raz na uprawę obrócona, nowina; SReubrudj, SJîeuIcmb, Śtejllaub. Na siew lnu zalecają pier-woraz abo nowinę. Przędz. 24. ‘PIERWORÓD, u, m., pierwiastek, płód pierwiastkowy, fêrftgebltrt. Wiejskiemu bogu ślubuj setne w ofierze jagniąt pierworody. Dmoch. U. 41. PIERWORODNOŚĆ, ści, z., §. a) pierworodzi-ny, pierworodztwo; Rag. parvorodjènje, parvorodjenstvo; Vind. pervirod , pervoroistvu ; Croat. pervorogyenye, bte (frftgeburt. Jakub od Ezawa pierworodność kupił. Sk. Żyw. 1 , 244. Przywilej pierworodności. ib. — §. b) Collect. Pierworodności, pierwiastki, pierwociny, pierwsze owoce ; (Erjłltnge, Cśrfłgelmrten. Pobił Egipt z jego pierworodnościami, cum primogenitis. Wróbl. 312. (ob. Pierworodzeniec). Żydzi wszystke pierworodność Bogu ofiarowali. Biai. Post. 259. PIERWORODNY, a, e, — ie adverb., co najpierwćj otwarza żywot macierzyński. Biai. Post. 34, Boh. prworozenÿ; Slov. perwnorodzeni; Sorab. 1. prenohrodżenć; Garn. pervorojenzhèzh ; Vind. pervorojen, pervorojenzhizh ; Rag. parvorodni ; Croat. pervorogyeni; Eccl. nfit^cposr^em ; Ross. nepB0p04HUÜ. Wszelki mężczyzna , któryby się najpierwćj urodził z żywota matki, to jest pierwodny. Biai. Post. 260. Pierworodny, sc. syn « PIERWORODNIE. Przyb. Ab. 25. ‘Pir-worodnik. Żarn. Post. 3, 75 b. « PIERWORODZENIEC, ńca, m., Budn. 1 Chroń. 2, 25; (Boh. prworozenec) ; §. a ) ber tërftgcborne. Jeśliby pierworodny umarł, tedy drugi, co po nim się rodził, panuje. Star. Dw. 53. Znam cię pierworodnym szatańskim. Sk. Dz. 87. Pier-

12, 17.

worodnięta, demin., n. p. Pobił wszystkie pierworodnię-ta ich. Rej. Post. D d 4. — §. Jezus pieworodny, nie względem wtóro-, lub trzeciorodnego, lecz względem wszystkich rzeczy na świecie pierworodny. Bial. Post. 73 -74. Salin. 2, 232. Chrystus jest początkiem, ‘pier-wonarodzonym z umarłych. Hrbst. Art. 24. Pierworodnym być Eccl. nepBopoAHTHCH. — §. Ezau prawo pierworodne przedał. Sk. Zyw. 1, 244. prawo pierworodno-ści , pierworodztwa, pierworodziny, ba§ SRecht ber fêrftge» kurt. — §• Pierworodny kościoł * pierwiastkowy, pierwszy, dawny, początkowy; bic erfte Strefie, bte ttrfirche. Co świętych w pierworodnym liczono kościele , Dziś niemasz i jednego, cnotliwych nie wiele. Pot. Zac. — §. b ) Aliter: Pierworodny grzech, przyrodny, bte ©rbfüttbe. Grzech pierworodny jest, w którym z Adama się rodzimy. Hrbst. Nauk. hüb. Człowiek podpada grzechowi pierworodnemu i uczynkowemu. Bals. Niedz. 2 , 43. Człowiekowi przydał bóg wolą swobodną i pierworodną sprawiedliwość. Karnk. Kat. 20. przyrodną, pierwotną; auge» flammt, angeboren. Ludzki naród utracił dobra pierworodnej sprawiedliwości, któremi od boga nad naturę ozdobiony był. Kucz. Kat. 3, 331. — §. Głębokie i pierworodne mvśli. N. Pam. 24, 558. oryginalne, originell. P1ERW0R0DZĄCA, ej, z., ob. Pierwiastka; Sorab. 1. prenikrotż pohrodżacza, prenieżka ; Boh. prwnice , prwni-•ka; Rag. parvorodiza; Ross. et Eccl. nepBopoAHTCJLHH-ua, nepBopOAHna; pierwszy raz rodząca, junt erfteit mal gebäreub. Głos jako rodzącej słyszałem , ucisk jako pier-worodzącćj. Budn. Jer. 4, 31. 'PIEWORODZICIEL; Rag. parvoroditegl ; institutor, propagator. P1ERW0R0DZEŃ-STWO, ‘PIRWORODZEŃSTWO. Gil, Kat. C c 3. PIER-WORODZTWO, a, n., PIERWORODNOŚĆ, ści, ź., PIERWORODZINY, (Boh. perworozenost, prworozcnstwj ; Sorab. 1. prenohrodźenstwo ; Vind. pervoroistvu , pervirod ; Rag. parvorodjenstvo, parvorodjènje ; Croat. pervorognye-nye; Ross. nepcopoACTBO) ; §. 1) prawo pierworodnego, baö Jîecht ber ©rftgeburt. By był Ezau pierworodztwa swego Jakubowi nie przedał, nigdyby był pierworodnego Jakób dostojnością nie uprzedził. Sk. Dz. 1124. Dano pierworodzeństwo synom Jozefowym. Budn. 1 Chroń. 5,

2. W arystokracyi prawo pierworodzin nie ma być dopuszczone. Wyrw. Geogr. 112. Od Sema szła ‘pirworo-dność na kapłany aż do Aarona. Biel, Sw. 3. — §. 2) Collect. Pierworodzeństwo, pierworodztwo * pierwociny, pierwiastki ; ©rftlinge, fêrftgeborne. Umrze każde pierwo-rodztwo bydlęce. Budn. Exod. 2, 5. Znieśli wiele pierworodztwa zboża, wina, oleju. 1 Leop. Parał. 31, 5. Nie będziesz jadł pierworodztwa bydła i drobiu. W. Deut.

Z pierworodztwa wszelkiego zboża udzielili ubogim. W. Post. W. 194. Pobił wszystkie pierworodzeństwo w Micraimie. Budn: Ps. 78, 51. t. j. pierwo-rodzeńców, pierworodnych synów , primigenitos ; ©rftge* borne, ©rftgeburt. PIERWOŚĆ, ści, z., stan w jakim co pierwej lub dawniej bywało, ber »orige 3uftrtnb- Proszeni, abyśmy księstwo Kijowskie Koronie Polskiej przywrócili, a w jej pierwość i całość wszczepili. Herb. Stał. 765; więc, jak© własny i prawdziwy członek ku pier-

wszemu a własnemu ciału przywracamy go. ib. 766. My, którzy ducha pierwości mamy. 1 Leop. Rom. 8, 23. (pierwiastkowego, początkowego, nieodmienionego). —    §.

Pierwość aresztu. Sax. Porz. 120. (pierwszość, bliższość, bliższe prawo do aresztowania; baö 3?d^errec^t, Vorrecht, cf. pierwszeństwo). — *§. Na górze Kwirinalnéj oddał Kostka swej próby ‘pierwości. Chodk. Kost. 44. pierwiastki, (Erftlinge. PIERWOSPY, plur., Mon. 75, 590, pierwsze zasypianie, czas, gdy ludzie w nocy naprzód zasypiają, ber erfte 0djlaf; Boh. prwospy; Ross. et Eccl. nepBOCOHie, nepBOH crient. Ruszyli się z onego miejsca prawie w pierwospy, kiedy ludzie natwardzićj sypiają. Baz. Sk. 603. Słuchaj, jaki sen miałem, w pierwo-spach zdało mi się, żem był w ogrodzie .... Teat. 3, 16. O pierwospach z obozu wyszli. Warg. Cez. 17. Co się rano tam stało, o tym w same pierwospy słyszeli, ib.

156. ‘PIERWOSTOLNIK, ob. Pierwoprzestolnik. PIER-WOTEK, tku, m., początek, ‘pierw, 'pierwoć, ber Sin* fang ; (Sorab. 2. pérwoti, perwotki * naprzód) ; z pierwo-tku , z ‘pierwodku » z pierwu, z początku ; Eccl. ticufttiu, anfangs Kielich Chrystusów z pierwotku jest gorzki, a na końcu słodki. W. Post. W. 3, 310. Rej. Wiz. 137

b. Krezus jako miał z pierwotku wielkie szczęście, tak na ostatku nieszczęście. Biel. Ust. 111. Lipa łatwie się przyjmie, gdy jeno z ‘pierwodku będzie często polewana. Cresc. 478. Mądrość z ‘pierwodku krzywą ścieżką prowadzi. Rads. Syr. 4, 18. Tak zawsze się z nami zachował, iż z nim nie potrzeba jako z pierwotku w przyjaźń wstępować. Budn. Cyc. 26. — §. Na pierwotku , na początku; anfänglich, gleich 31nfang3. Matyasza króla na pierwotku potkały trzy potrzeby wojenne. Cwagn. 668. Jakośmy na pierwotku słyszeli. Rej. Post. E e 6. PIERWOTNY, a, e, — ie adverb. ; Boh. prwotny; pierwiastkowy, oryginalny, urfprungltch. Przechody dzikich hord pomieszały krwią obcą i językami stan Sarmatów pierwotny. Nar. Ust. 4, 143. PIERWOZĘBY, a, e, n. p. Pierwozębe źrzebię, tak zowią rostrucharze źrzebię, co pierwsze zęby zmiata, co się im wtórego roku przyda-wa. Cresc. 514. ein jmepjäbrigeö güüen, bać> bie erfłen 3ahne oerliert. PIERWOŻĘĆ, i, i., pierwszy użętek, praemetium. Cn. Th. 691. pierwociny roli, bie 35ormäj)Uug, maś man nor bent eigentlichen 3Räben für bie ©öfter nor* meg abfchnitt ttnb opferte. TIERWOZWANY, a, e ; Ross. nepB03BaHiiuîi ; pierwej wezwany, epitet ś. Jędrzeja. “PIER-WSZCZYZNA, y, ź., cokolwiek pierwszym jest w jakim względzie, pierwiastek, pierwiastka, pierwiastki, ßrftlittge. Oeneus, za roczny plon szczęśnie zebrany,t Cererę zbóż pierwszczyzna, Bacha odprawował winem. Zebr. Ow. 197. PIERWSZOŚĆ, ści, z., PIERWSZEŃSTWO, PIERSZEŃ-STWO, a, n. ; Sorub. 1. prenidba ; Vind. priedfbina, po-priedfhina, sprednilhtvu, narvifhtvu, predversta , pred-praviza , predroka, predrozhje, pofebna praviza ; Ross. nepBencTBO ; prym, wyższa ranga, SSorjng, Vorrang. Kto lepszy, nie kto wyższy, niech ten ma pierwszeństwo. Dmoch. 11. 260. Zazdrośnie między sobą walczyli o pier-wszość podłości. Ust. Konst. 1, 66. Miłość młodym pier-wszość daje. Teat. 55. d, 46. Dłużnicy w dobrach jego

PIERWSZY - PIERW Y.

PIERWSZYNA - PIERZCHLI W OŚĆ. 109

lokowani będą według znaczności kapitałów i pierszeństwa    széj wojsku zapïacie. Vol. Leg. ■4,44. pilniejszego , mdjt$

czasu.

Kras. Pod. 2, 44. Oskar zyskał pierwszeństwo;    2)ringenbereS. — §. b) Pierwszy, jaki pierwej był, dawny;

rzekł Dermil wzgardzony: Oskarze, równo kocham, lecz    »or^ertg , erft. Koń ochwacony tak ma być chowan , aże

PIERWSZYNA, P1EBSZYNA, y, z., nowina,

upośledzony Zyć nie mogę. Kras. Oss. H 2 b. Toruń    ku pierwszemu zdrowiu przyjdzie. Cresc. 536, cf. pier-

no-

między miastami Pruskiemi trzymał z dawna pierwszeń- wość. stwo. Vol. Leg. 7, 759. Skrzet. Pr. Pol. 2, 422. Pier-    wa rzecz, pierwszy raz zdarzona, ttKtS 9?eueÓ. To jemu

wszeństwo mieć, Ross. et Eccl. npŁBKiiCTKOKaTH, nepßeH-    nie pierszyna , jak ludzie mówią Teat. 52, 15.

CTByio, npe4HaiajLCTByio, przodkować; cf. rej wodzić. Pochodź, dopiero, dopierunteńko, c(. przód, przed cum derivatis. PIERWSZY, a, e, Num. ord. (Boh. prwnj; Slov. prwni; PIERZ, ob. Pierze. P1ERZAJA , ob. Pierzeja. PIERZANY, Sorab. 4. prieni, preni; Sorab. 2. preni, predni, pérwi;    a, e; Ross. nepattufi; z pierza, plumeus. Cn. Th. mt$

Vind. pervi; Carn. pèrvè ; Croat. përvi; Slav. pêrvi ; Rag.    gebetn, gebet*. Pierzany * PIERZASTY, PIERZÀTY, a, e,

parvi, parvàgni, parvascgni, priascni; Bosn. prrivi, pa-    pełen piór lub pierza, pierzysty, ooK gebetlt, mit gebetn

rui; Ross. et Eccl. npiBHHH, nepBtHinm, nepBenbKifi,    iebetft, gefiebert, (cf. Boh. pćresty * pstry, varias) ; Carn.

BpejKHŁiii, cf. Lat. prior, primus; cf. Ind. pratama); (no-    pirnat; Vind. pereten, perjast, (pernizhast * czubaty);

strvm pierwszy propie comparativus est obsoleti positivi    Rag. perni, perèni, perjatti, pèrâst, perjast, pernàt,

P1ERWY, a, e, n. p. Pierwa nauka o poznaniu miejsca    perjàt; Bosn. perjat; Croat. pernàt; Ross. nepHaTUH, (cf.

ku mieszkaniu. Cresc. 650. Na pierwym przyjściu Chry-    piernat). Przebił mu rękę bełt pierzany. P. Kchan. Jer.

stus nie mścił się. Wróbl. 116). Za mną idzie, który    286. Ptaki pierzaste. 4 Leop. Prov. 1, 16. Liście piesie przede mną urodził, bo pierwszy mnie był. Sekl. Joan.    rzaste, pinnatum,    gdy boki ogonka listkami są osadzo-

4. ode mnie pierwszy comparut. Inde: Najpierwszy,    ne. Bot. Nar. 65.    Na wierzchu jego hełmu usiadł strach

napierwszy superlal.; (Vind. narpervi, naipriedneifhi ; cf.    pierzaty. Przyb. AJilt, 136. et 451. Kamień pierzasty,

pierw, pierwej, najpierwéj) ; §. a) pierwszy w rzędzie , w    asbestus plumosus, gebetweiß, gipsowy, promienisty, z bia—

liczbie, w randze, wszystkich uprzedzający, bet, bte, bci8 łych, kruchych i niedzielnych nitek złożony. Kluk. Kop. (Elfte, (cf. Ross. nepBUHHa4ecaTL, nepBaflHa4ecflTb, nep-    2, 95. — Sanki pierzaste abo pierzone, na kształt

B0eHa4ecHTb jedenasty, jedenasta, jedenaste). Wojny pudła pojazdowego zrobione. Ryd.

w parafiach, kto w pierwszćj ławce siędzie, która pier- 1. PIERZCH, u, m., PIERZCHA, y, z., pierzchnienie , ucie-wsza do pocałowania patyny pójdzie. Mon. 65, 302.    czka, ustąpienie; bflê SluêrefReii, îôeglaitfen, glichen. Człek

Pierwszćj rangi Ross. nepBOCTaTefittbifi, nepBOCTeneHtibiH.    nigdy sam siebie    odstąpić nie może, Żadną odmianą

Zasadzonym być na pierwszym miejscu u stołu. Pam.    miejsca, ni pierzchem w bezdroże. Przyb. Milt. 102.

84, 4065. Kto pierwszy, ten lepszy; kto pierwszy do    Wie, że pierzchą,    ani walką nie uskoczy, ib. 131. 2.

młyna, pierwej miele. Cn. Ad. 591. Rys. Ad. 28. Opal.    PIERZCHA, herb;    fladra abo perka na tarczy; na heł-

Sat. 82; (Croat. koi pervo y melin doyde, pervi z me-    mie pawi ogon między dwoma kluczami. Kurop. 339,

lyun domov poyde ; prior tempore, potior jure). Uczniem    efit SBttppeit. ‘PIERZCHALEC, Ica, m., człowiek pierzchli—

jest dnia pierwszego dzień następujący. Min. Ryt. 4,432.    wy, niestatek; eût 3îet$ûU§, Itnbefłdnbtger. Rozważny czło-

Pierwsi bywają ostatniemi, a ostatni pierwszemi. Sk. Kaz.    wiek więcej sprawić może skromnością swą na    godzinę,

474. Pierwsze kocięta za płot! Teat. 55. b, 53; (Vind.    ni/li *pierzchalec za cały dzień. Rej. Żw. 439 6.    P1ERZ-

ta perva obriest (zysk) gre za duri siest; Slov. prwné    CHLIWOSĆ, ści,    z.\ Boh. prchliwost ira praeceps ,

sceśti zridka biwa dobre; cf, pierwsze szczenięta topią).    iracundia; Slov. prchliwost furor; prędkość do    gniewu,

Z pierwszego wejrzenia, na pierwsze spojrzenie Eccl. nep-    zapalczywość , wściekłość, ( cf. opryskliwość) ;    ^dpjotn,

B03optto. Z pierwszego, z pierwszego pustu, z pierwsza,    SButl;. Rozgniewała się przeciwko mnie pierzchliwość

betu elften SRiffè nad). Pierwsze małżeństwo Ross. nepBOÓpa-    jego. 1 Leop. Job. 19, 11. (zapalczywość jego. 5 Leop.).

sie, nepBOÓpaniiocTb, adj. nepBOÓpaMHbifi. Pierwsze dzwo-    Nie poruszyła się ku gniewu pierzchliwość jego. 1 Leop.

nienie (Carn. pervèna). Pierwszy robotnik, naczelny, rej    Deut. 6, 15. (popędliwość. 3 Leop.). Skrył mię, ażby

wodzący Ross. nepe40BmHK'b. Pierwsza ta i ostatnia bę-    przeminęła pierzchliwość twoja. 1 Leop. Job. 14, 15,

dzie moja prośba, ßardz. Trag. 499. Ty zamiast litości    (popędliwość. 5 Leop.). Zruszyła się gniewem pierzchli—

z pierwszych podobno jeden, wyśmiewasz się z mojej    wość pańska na lud Izraelski. 1 Leop. 2 Reg. 24, 1.

szczerości. Teat. 54. d, 22. Pierwszy raz, albo pierwszą    (popędliwość. 3 Leop.). Takie słowa gniew pobudzają

rażą, ob. Raz. Po pierwsze Vind. pervizb, k’ pervemu,    a podpalają pierzchliwość pańską. 4 Leop. Jud. 8, 12.

sapervu. — Może co być pierwszym doskonałością i ro-    (popędliwość. 3 Leop.). Pierzcłiliwość jest przymiotem

dzajem. Petr. Ek. 5. Pierwszy wójt niż ławnik. Cn. Ad.    kwitnącego wieku, Budn. Cyc. 41. Wolność swoje ro-

839. (starszy P. Bóg, niż ś. Marcin). Pierwsi panowie*    zumem niechaj miarkują, nie pierzchliwością i zapalczy-

przedni, najprzedniejsi. — Pierwszy statek, naczynie,    weścią. Petr. Pol. 2, 157. Odpowiedź łagodna przeła-

obraz, pisanie, i. e. pierwszćj roboty co, archetypus. Cn.    muje gniew, ale mowa przykra wzbudza pierzchliwość.

Th. — Arith. Liczby pierwsze, które nie mają innych    1 Leop. Prov. 15, i*. Tam wiatry pędem i pierzchliwo-

dzielników prócz siebie samych i jedności. Śniad. Alg.    ścią na świat z gór padają. Boter. 267. gwałtownie,

1, 96. nieskładane, etnfadje    — § Nic pierwsze- wściekle, tuütfieub. — §. Pierzchliwość, popłoch, fałszy-

gośmy nie mieli na tym sejmie, jak pomyślić o najpręd-    wa trwoga. Nieme. Syn. Pam. W. 1, 29, cf. niesta-

110

PIERZCHLIWY - PIERZE.

PIERZĘ - PIERZGA.

tek, lekkość; Sd)cu, ftnrdjtfamfett, Unbeftanb, 3Iu8rdjkreÿ.    nepie*rB oópacTaro. Pierzem sadzony, tkany, malowany,

Junacy, co w kącie szablą wiatry kroją, pierzchliwość    plumatus. Cn. Th. Reftebert, auê gebent jufammett gefefct.

swoję powierzchowną zuchwałością nadstawiają. Pilch. Sen.    Nosił na czapce szkofijke, za którą ‘pierze kapłunie za-

list. 2, 287. Niechaj będzie przystojny ubiór, aby pierzchli-    tknął. Kosz. Lor. 103 b. (pióro). — §. Nie w miękkim

wości żadnej w nim znać nie było. Gorn. Dw. 233. lekkości,    pierzu sława ma mieszkanie. P. Kchan. Jer. 436. (nie w

płochości, $latterf>aftigfett. PIERZCHLIWY, a, e, — ie ad-    puchu, nie na piecu). Dwór królewski był bardzo świe-

verb., *§. prędki, lotny, fdptefl, flfegenb ; (Boh. et Slov. prchli-    kpy, w konie, w rysztunki, w srebro, złoto, pierze barwy praeceps irae ; Slov. prchliwe praecipitanter). Przypną    dzo bogaty. Gorn. Dz. 57. — §. Transi. Pierze, po-

mu do nóg pióra pierzchliwe. Mlask. Byt. 2,117. Sam mu wierzchowne okrycie, odzienie, fig., bic äußere Sebecfmig, Mars zaprzągł konie pierzchliwe. Tward. Wł. 136. Anioł tak    ÜBefletbung, ©eftalt. Cudzym się pierzem często zdobimy,

rącze niósł pióra pierzchliwe , Ze myśli ludzkie z nim po-    Sk. Kaz. 20. Przodków się swoich pierzem zdobić. Pilch.

równane leniwe. P. Kchan. Jer. 239. — §. Co rad ucieka,    Sali. 48. Pamiętam ja go w takim a takim pierzu, w

pierzcha, niestatkujący ; atttSrdßmfd;, flüd)ttg; Sorab. 1.    kondycyi lichej. Falib. H 2. W podłym pierzu wziął ich

cżekawć. Zajączki pierzchliwe. Banial. I 2. Pierzchliwe    pod swoję obronę. Warg. Cez. 185. Radby się był wi-

serce Jana za pierwszym Prusaków napadem, podało go    dział w innym pierzu, nie w cesarskiej krwi, Birk. Syn.

w sromotną ucieczkę. Nar. Hst. 4, 206. PIERZCHNĄĆ,    Kor. B. 2. Kto cnotliwy W jakimkolwiek jest pierzu,

pierzchnął, contr, pierzchł, pierzchnie cz. jedntl., spierz-    temuś ty chętliwy. J. Kchan. Fr. 51. Gdybyś nawet nie

chnąć dok., pierzchać niedok., a) uciec, porwać się zkąd,    był w tym, w którymeś jest pierzu, szacowna cnota

nogi za pas wziąwszy prysnąć, drapnąć; autfrdßcn, 3Retjh    twoja z siebie samej. Pot. Arg. 531. Byleby nad ciebie

auà neunten ; Boh. prchnauti, prehati, sprchnauti, sprchl,    w lepszym pierzu nikt nie był. Zab. 8, 319. Starzec,

prchnu, preham, uprchnu ; (Ross. ynopxnyTL ulecieć),    który przez lat wiele wojny się chronił, Nakoniec się

Boss. roH3HyTb, roimaTb, 4aTb Tnry. Pierzchaj kupo szalo-    skłonił w pierzu do niej szedziwym. Tward. Wł. 71. (sina, pierzchaj złości wściekła. Zab. 4, 350. Teraz przed    wizną okryty). Chce kto widzieć niezbożność w pierzu

owcą niechaj wilcy pierzchają. Nag. Wirg. 517. Szybkim    swoim, to ją zobaczy. Birk. Chodk. A 3 b. (w prawdzi-

zpierzchł uskokiem. Przyb. Mili. 329.— §. b) Pierzchnąć    wym swoim kształcie). — In bonam partem: Pierze, do-

na kogo, prysnąć na kogo; auf eilten fpnjjClt, eilten be*    bre odzienie, dobre okrycie, dostatek, pompa; gute $ld«

fpnjjen. Rozciął mu głowę, aż mózg na ścianę i na sługi    bung, guteö 9lu3fommcn, $üHe,    ©etlüge, ^Mltp.    Pan bez

pierzchnął. Stryjk. 294. Czapla bez przestanku je, a    wiosek niech się panem nie    zowie; na tytuł pański,

gdziekolwiek leci, to z niej pierzcha. Gorn. Dw. 183, (cf.    bogactw i pierza tego mnóstwo    potrzeba. Birk.    Syn. Kor.

Boh. przniti inguinare), trznie. — §. c) Pierzchnąć, ob.    B 3. Jeszcześ w tej nie był fortunie i pierzu, Gdym cię

Pierzgnąć. PIERZCHNIA, i, z., narzędzie żelazne dłu-    za męża sobie obrała. Chrośc. Ow. 55. Dwie tam były

gie, którym cieśle# grube drzewa wydrożone na wy-    córki, gdzie oraz i pierze i mięso było, z królestwa polot przebijają. Os. Żel. 80. eut dfcriteS SBerfjeug ber 3bn*    łową cudowna piękność. Pot.    Syl. 288. Ma    nad tobą

nterleute, womit fie atrêgetyîtylte Sfiume ooHenbś bnrcbftedjen.    rządy dziewka podła, dobrze    jej z tym, bo    w pierze

PIERZCHNICE plur., ospioe czerwone. Cn. Th. 644. Dudz.    przy tobie porosła. Mon. 70,    175. (zbogaciła się, wzmo-

50. bie ftiiiberpotfeu. PIERZCHOT n. p. czynić. A. Kchan.    gła się). Skoro buntownicy    znowu przyszli do pierza,

333. * pierzchnąć ; ob. Pierz, Pierzcha. ‘PIERZCHOTA,    nie chcieli broni położyć. Pot. Arg. 164. do sił, JU $rdf*

y, z., pierzchnicnie, ucieczka; ba3 2Iu$rdjktt, btc Slucfyt.    ten. — §. 2) Botan.: Pierze niektórych ziół, n. p. osto-

Tchórza przyjaciela pierzchotą się brzydził, fuga. Zebr.    we, papie; gebent, $locfett,    28oQc auf einigen ©cmädjfeu.

Oiv. 316. Niech cielesne pierzchoty, niech szatańskie    Por sadzić tak jak jest, tylko pierze albo nać urwawszy,

zmazy, Na wieki nie uchodzą swej ode mnie zrazy. Chodk.    Cresc. 214. Pierze cebuli, ib.    504. pióro cebuli. Cn. Th.

Kost. 33. lekkości, trzpiotostwa.    700. (PIERZĘ, PIORĘ, ob. Prać). PIERZĘ sie, ob. Pie—

PIERZE, a, »., ‘PIERZ; Boh. perj ; Sorab. 2. pere; (Garn.    rzyć się. PIERZEJA, ei, z., PIERZAJA, połać, szereg

pirje * liście) ; Vind. perje, peretc, (perete, perutniza *    domów, strona ulicy, niby skrzydło; bie flîdlje )pältfer, bie

skrzydło); Croat. perje, (perut * skrzydło) ; Bosn. perje,    eilte ©eite einer Straße atrômadjeit. Miasto bywa stanowione

perjięe, móh , (cf. mech) ; (Slav. perje * kita, pióropusz);    z wielu ulic, z wielu pierzai ; a ulica abo pierzaja z wielu

EccL iicfimc, iiepo; Ross. nepbe, (cf. nanopOTS skrzydło,    domów. Pelr. Ek. 49. Ulice abo pierzaje miasta. Petr.

cf. Hang. perje » paproć) ; §. 1) collect. $ebei'lt, ©eßeber.    Pol. 4. — §. Valvae, wrota, drzwi, brama o dwu skrzy-

Pierze jest okryciem ptaków ; a przez pierze rozumieją    dłach, pierzeje abo wierzeje wespołek się schodzące,

się piórka i puch. Zool. 70. Znać ptaka po pierzu. Rys.    Mącz. $lugelt(utren.

Ad. 77; (Slov. ptakó po peri, wlka po srsti, ćłoweka PIERZGA, i, i., §. a) [pyłek z kwiatu, który pszczoły na po reei poznaś ; szata wydaje człeka obyczaje). (Slov.    tylnych nóżkach znoszą; ba3 331utltetttne&l{ viisk. perha;

Pekne peri pekneho ptaka robi; jok cię widzą, tak cię    sanskr, paraga 2], Przypatrując się rozlicznym sprawom

piszą). Ni z pierza, ni z mięsa, (ob. Mięso). Ptaszyna    ludzkim, snadnie będziesz mógł rozeznać, co pierzga, a

gubi piórka, poiym w kilka dni nowy pierz znajduje.    co wdzięczny miód. Rej. Zw. 24. — §. b) Ulicznik, ma-

Zab. 14, 114. Pierze koło nóg niektórych ptaków, Ross.    terya do smoły i wosku podobna, którą pszczoły ul we-

MOXH«; (cf. mech). Obrosnąć w pierze Eccl. nepHarfeio,    wnątrz oblepiają. Dudz. 50. Cn. Th. ex Ursino, cf. przed-

(cf. włos); Carn. pirnèza; Croat. blazina, blasina; Dal. perina, pernicza; Bosn. perina, blazina puuna pcrja ; Siat. perinja, dushek ; Ross. nepmm, nepiiHKa, nepHHH— Ua; pierznik zwierzchni lub spodni, pościel z pierza ; ba8 ftebfrktt, baê Seit (cf. bety), Unterbett, ober ‘©etf&ett. Ciepłą pierzynką ciało zewsząd okryć. Syr. 176. Na noc przykryć sie pierzynką albo kołdrami. Urzęd. 349. Pierzyna wierzchnia Boh. swrchnice, pierzyna spodnia Boh. spódnice. Ziemia goła pościel jego , Za miękkie pierzyny stoi. Groch. W. 391. Źle trzem o jednej pierzynie. J. Kchan. Fr. 16. Ona płeszki biła, W téj zabawie pie-rzynkę zrzuciła. Kchow. 173. Święta pierzynką, by rękawy miała. Rys. Ad. 94. gnuśnik nigdyby jej z siebie nie złożył. PIERZYNNY, a, e, od pierzyny; Ross. ne-piiiiHbiii. PIERZYSKO, a łek pierzysty, bie Imfdjtgc fîolbe, }. 53. ant $trfen, ant Sßoßre; Croat. lât; Sorab. 1. habelka. Złomignat ziele, gdy okwitnie , tak jak prosiana włoć w pierzysko wypuszcza. Syr. 305. PIERZYSTY, a, e, — o adverb., pierzasty, pierzaty, pierzem okryty; Boh. pernaty; Slov. pe-rowaty; Sorab. 1. peraty, peraté, peranć, peroyitć; Rag. perjast, pèrnast, pernàt, perjàt ; Croat. perjànik ; Ross. nepncTbiM, feberig, beftebert, »oH gebern. Ptaki pierzyste. Otw. Ow. 546. Pierzyste wiosła Ikar utracił, ib. 310. (skrzydła). Zabił go pierzystą trzciną. P. Kchan. Jer. 233. Strzelali nań, i pierzystemi bełtami go sięgali. P. Kchan. Ori. 1, 351. Trawa piórowa, pierzystą, stipa pennata. Kluk. Dykc. 3, 102 ; Ross. KaBBiJB, kobbub , baS feberar* tige Pfriemengras

mieście; grube dzienie koło dziur ulowych, cf. wąza, wiąza, skorzyk ; Sorab. 1. ptżolacże twar; Croat. szetje ; ber 53orfioß ber Stetten, baS SorgettmdjS, ©topfmatbS, Setę, womit bie Stenen ben ©totf befleißen, uttb ißren San baran befefttgen. — §. c) Pierzga , narcyszek ziele. Cn. Th. 474. bie Sîarctffe. PIERZGNAĆ, ('PIERZCHNĄĆ) neutr. jedntl.,

(Opierzgnąć, Opierzchnąć, opierzgł, f. opierzgnie dok., qu. v.), chropowacieć od powietrza, popadać się; auf« fpringen, anfbörften, tnie bie £>ant non falter Cuft, rand; tnerben. Pierzgnie mi skóra , asperatur mihi cutis a vento frigido. Cn. Th. Ręce bardziej od otrębów, jak od migdałów pierzchną (pierzgną). Teat. 24, 118. PIERZGNIĘ-TA plur., jabłka słodkie ranę, melimela. Cn. Th. $0tttg*

Apfel , eine 2lrt fitßer grüfmpfel.

, v., u prosa, trzciny, wierzcho-

PIERZGNAĆ- PIERZYNA.

PIÉRZYNNY - PIES.

4H

PIERZNIK, a, m., piernat, pościel; Sett, Pfüfll, Słateraje.

Łożem go i pierznikiem poczęstuję mchowym. Pot. Arg.

605. Z listków ziela, wroniego masła zwanego, że bardzo miękkuchne, czyniono wezgłowia i pierzniki. Urzed.

81. Komu przyrodzenie potężności do Wenusa nie da, temu i Boże drzewko pod poduszką i pod pierznikiem spodnim będące, nic nie pomoże. Syr. 370. Worek na-tkany suchym liściem służył mi zamiast pierznika. Kraj.

Pod. 140. PIERZNO adverb., piorno, z piórami, z pióropuszami na głowie, mit geberbüfcßett. Wjeżdżają z karetami, pocztami, pierzno, barwiano. Dwór. A 4. Bła-watno, pierzno, szabeltaszno. Falib. 0 3. PIERZNY, a, e , pierzany, pierzasty, pierzysty, pierzem okryty; beftebert, mit ©eficber bcbecft. Bestye i wszystko bydło i ptacy pierzni.

1 Leop. Ps. 148, 10. "PIERZONOGI, a, e, n. p. Pierzonogie gołębie, mające nogi znacznemi piórami obrosłe. Kluk. Zw. PIERZY WO, a, n., chusty, bielizna do prania; SMfdje, 2, 170. feberfüßig, wie bie îrommeltauben. PIERZOWY, a, e, 2Betß$eug jttm 2Bafd?en. Tr.

od pierza, z pierza, pierzany, gebet*. Łóżko pierzowe cho- PIES, O. psa, w.; Boh. pes, psa, (ćuba sobaka); Slov. rym nie zdrowe, bo poty niepotrzebne sprawuje. Krup.    pes, kotuha; Hung. kutya, (cf. kutwa); Carn. pès, ku-

5, 366. geberbftt, (ob. Bety). PIERZYĆ się recipr. nie-    sei, (cf. kundel, Graec. xv(ov)\ (Carn. pèss * dyabeł) ;

dok. ; Boh. periti, pelichati, prepereti se; Sorab. 1. peru    Vind. pefs, pfiza, kufei, (cf. psica, kusy, cf. kąsać);

szo ; Vind. mifhitife, poufhiti, pufiti, opufiti fe, (cf. peł-    Sorab.    2.    pas; Sorab. 1. pos, posz, pszćk ; Croat. pesz,

znać); Carn. movsam; Bug. peruscjatti, mitaritise; Ross.    pèszek, czuczëk, (cf. suka; psanim = łaję, psanitel * ła-

nepHTBCH, nepenie; Eccl. nepio; Graec. Tmoo'oo ; pióro    jacz) ; Dal. pàss; Slav. pas, (psovati * łajać) ; Rag. pàs;

czyli pierze ronić, [id; manfertt (»OH ben 5Sögeln), bie ge*    G. psa, kucjah, komuś; Bosn. pas, komuś, vascka ; Ross.

bertt verlieren; Sîiebf. fid; febbent, (cf. linić się). Pewnych    nect,    G.    nca, coóana, noóejiB, Koóe.ieia; cf. Lat. be-

czasów pióra osobliwie drobniejsze na ptakach wypadają,    stya ;    cf.    Germ. Seße. 51 big.; cf. biec, biedź, bieżeć;

i natychmiast nowe im wyrastają, wtedy mówimy, że się §. 1 a) ber $ltnb. Samiec pies, samica suka, (cf. soba-ptaki pierzą. Kluk. Zw. 2, 13. Ptaki pierzą się co rok.    ka); młode, szczenię. Kluk.    Zw.    1, 299. Odmian psów

Zool. 216. Pierzenie. Zool. 71. bie üDîattfe. — Fig. Rzym    nam znajomszych jest około    30.    Zool. 305.    (ob. Chart,

pod królmi dzieckiem, pod konsulami zmężniał, pod ce-    kundel, wyżeł, ogar, legawy pies, brytan, jamnik, muc,

sarzmi starzał, gdy się ćnćj wolności pierzyć przyszło.    kieterek, saszek, brzechun, brzesznik etc.). Pies domo-

Psalmod. 77. — PIERZYĆ inlr. et trans., pierze upu-    wy, Boh. weżnjk; (cf. na uwięzi). Pies gończy Croat.

szczać, jak pościel, upierzać abo upuszać kogo; febertt,    kopov, przepiórczy Croat. plepelichar. Pies z nagiętym

ftebent Don fid; faßreit laffett, $. 53. 53etteu, febertg mad;ett.    grzbietem Ross. aana. Miana psom się dają podług roz-

— §. Transi. [Pierzyć, gromadzić, pifammenßdufen; cf.    maitych gatunków rozmaite; tak chartom insze się dają

pierzeja 2]. Kiedy błaznował, sam mu szatan pierzył.    (ob. Chart), insze Legawym (qu. v.), Ogarom (qu. v.) etc.

Pot. Syl. 15. Pierzy bies, kiedy psi kus ma wyrządzić    (Eccl. nceJOBineüB myśliwy); dodaj jeszcze smyk, wilkomu. Pot. Arg. 78. Przez jego niezgody, które pierzył,    czek, ogonek, stopka, lasek, szczekuła , ząbek, kruczek,

torował sobie drogę do Budzynia. Birk. Exorb. C 2 b.    bielą. Pies warczy, szczeka ,    gdy    zły ; skoli,    skomli, gdy

Wprzód niż się wszyscy w jedno zpierzem. Chrosc. Fars.    się łasi; skowyczy, gdy go    uderzą; wyje,    gdy smutny.

144. PIERZYNA, y, i., PIERZYNKĄ, i, z., dem.; Boh.    Dudz. 21. Choć pies psa nie widzi, tylko czuje, warczy.

et Slov. perina, perinka ; Vind. berétna pesteil, blasina,    Pot. Arg. 761. Igrać jak psy igrają Vind. fe guliti. —

112

PIES.

PIES.

Prov. \ind. Piave gofi, selen pefs, kaker pet krau sa en grofh ; płowe gęsi, zielone psy, pięć krów za grosz* rzeczy niepodobne. (Vind. Lete bodę bogat, kaker pefs rogat * wtedy będzie bogaty, kiedy pies rogaty * nigdy). Tyle dbam o to, jak pies o piątą nogę. Teat. 24. c, 84. (cf. piąte koło u wozu). Pies ze wszystkich zwierząt człowiekowi najprzychylniejszy, najwierniejszy. Kluk. Zw. 1, 297. Byś swemu psu i nogę uciął, przecię on za tobą pójdzie. Bys. Ad. 4. Lepszy dobry pies, niż zły człowiek. Bys. Ad. 38. Kto miłuje przyjaciela, miłuje i psa jego. Bys. Ad. 29. Pies stróżem domu. Sk. Dz. 562. Pies dobry stoi za hajduka. Cn. Ad. 840. Pies u symbolistów znaczy czułość. Bals. Niedz. 1, 317. (cf. kogut). Gdzie wielkie stado, psów wiele trzeba. Cn. Ad. 240. Pies na łańcuchu uwiązany. Teat. 29. c, 25. (na uwięzi). Pies na łańcuchu tylko się targa, a nic uczynić nie może ; a jako mu dasz kęs chleba, aliści się on płaszczy, a marda ogonem od radości. Rej. Zw. 81 b. Psa zbiegłego z łańcuchem łacno poznać. Cn. Ad. 984, (cf. lice). Psy na niego spuszczono i rozwiązano. Sk. Dz. 1159. Takiego przy dworze wie najdzie, by go też i ze psy śledzić miał. Clicz. Wych. I 3. Wiele psów zająca śmierć, Slov. mnoho chrtow, zagaća smrf. (Slov. Psów s palicu zó zagócmi honit; cf. invita Minerva). Co pies szczeknie. Cn. Th. 86. co go nie widać, (ob. Co). Strzeż się lewku, psa biją. Błaz. Tłum. B b. Nietrudno o kij, kto chce psa uderzyć. Pot. Syl. 449. Zawżdy łacno o drewno. kto psa chce uderzyć. Bej. Zw. 80 b. Weresz. Beg. 131. Uciekli, jak psi oparzeni. Biel. 136, Slov. gako pes obareni. Pies na swych śmieciach śmielszy* Stryjk. 403. Z bojaźni pies ogon pod się tuli. Bej. Wiz-13 b. Pies gorszy, co milczkiem kąsa. Cn. Ad. 840. (milczy a złe broi ; cicha woda brzegi podrywa). Kiedy pies spi, a żyd przysięga, rzadko wierzyć trzeba. Bys. Ad. 32 Slov. Ne zbudzag psa, ketT spi. Gdy pies spi na śmieciu, nie następuj mu na ogon, bycie nie ukąsił. Bej. Zw. 146 b. Dobry człowiek, iż ani psa nie drażni. Bej. Zw. 115. Psa nie drażnij. Cn. Ad. 984. (nie budź licha). Nie ciągnij psa za ogon, bo cię ukąsi. Jabł. Ez. 89. Pies zdechły już nie kąsa. Mon. 74, 583. Złego psa prędzej witcy jedzą. Nar. Chodk. 2, 360; Russ. sierdila sobaka wołkom strawa; Slov. pes nespokogni ma wźdi potrhanć uśi ; pies niespokojny, ma zawsze potargane uszy. Slov. Pridé na psa mróz; przyjdzie na psa mróz; veniet tempus, ubi sentiet; priśel na psa mróz; sentit jam, propter quod alium irrisit. Żyją jak pies z kotem. Pot. Syl. 404; (Vind. fo kaker pefs, inu mazhka ; prefoura-shen ; Slov. milugu sa, gako wlk a baran; na głowę nieprzyjaciele). Dawne niesie przysłowie: ze psy w rząd, a w taniec Z kotkami; żaden za swój niech nie skacze szaniec. Min. Byt. 4, 72. Po długim żartowaniu ze psy w rząd usiędzie. Twórz. Okuł. A 3. (w psoty wpada). Rozjadł się jak pies. P. Kchan. Jer. 141. (ob. Wściec się, wściekły, zażarty). — Esuriens insane, łaknąc jak pies. Mocz. Głodny jestem jak pies. Teat. 53. b, 10. Zmarszczył się, jakby psi mu zjedli krupy. Jabł. Buk. G

4. Psi go zjedli. Cn. Ad. 1058. (słudzy go zjedli; kto

czeladź wielką chowa, zubożeje). W tym lesie Oront od swych psów zjedzony, Stracił na psiarnią swój byt, wiano żony, A potym chodził, od głodu wybladły; A coż nie prawda, że go swe psy zjadły? Karp. Siei. Bodajby cię psy zjadły, że nie słuchasz. Bok. Kom. 3, 410. (krukom strawa). Dobra psu mucha. Cn. Ad. 162; (Slov. dobra psu mucha, a chlapowi repa; dobra Matyaszowi płotka; takiemu takie; szkoda psu białego chleba). Slov. Né wżdicki dobn pes, dobru kost doslówa; niezawsze dobry pies dobrą kość dostanie; co wetsi pes, to lepsé scesti; im gorszy, tym więcej ma szczęścia; staremu psowi, a staremu sluhowi geden piat ide; staremu psu, i staremu słudze jedna płaca ; starł pes, stari rechtor ; omneS senescere debent. Nie rzucaj na psa sadła. Łączn. Zw. 7. Biel. 175; Slov. slaninu na psa zwerif; ovem lupo committere. Zjadł pies sadło. Cn. Ad. 1329. (czuje się, przewinił, sumnicnie go strofuje). Czuje pies, że zjadł sadło, a bojąc się kija, Choć mu i chlćb pokażesz, z daleka cię mija. Pot. Arg. 184. Opal. Sat. 121; Slov. W i pes, ćige sadło zgedol. Psy wyją, a miesiąc świeci. Teat. 33. d, 39; cf. psi głos, nie idzie do niebios; nie dba o ludzkie obmowy; cf. Eccl. Jiau, npeHOCHO 3hohhti> xyty, noHOiueHie óe3CTy4H0e, ocoóhbo Ha HaHajibHHKOBt, ote coóanbH KpuKa, jaHHŁfl (szczekania, ob. Łajać); no-cjtOBHuero roBopHTbca: coóaKa u Ha BWUKy aaers. — Im bardziej ciskamy na psy, tym bardziej szczekają. Mon. 70, 94. (Slov. Pes bózłiwi wic sćeka, neż hrize; pies bojaźliwy więcćj szczeka, niż gryzie; cf. krowa, która wiele ryczy, mało mleka dawa; cf. junak). Pies szczeka, oszczerca kłamie. Ld. Obmowca gorszy od psa, bo ten szczekając domu broni, a obmowca przyjaciela zdradza. Teat. 10, 73. On jak pies kłamał. Boh. Kom. 1, 367. ■Łgał to jak pies. Herb. Siat. 239. P. Kchati. Orl. 1, 30. Przymówkę fałszywą nieuczciwej matki, temi słowy odmówić ma: com mówił, tom na cię szczekał jak pies. Stat. Lit. 86. (ob. Odszczekać). Psu oczy przedał. Zabi. Zbb. 82. psiną oczy zasłonił. Slov. Ne zna hańbi, gako pes ; (cf. Eccl. oEecpaMtmi c* ; cf. nepeneccKoe, nano ncoBa 6e3cry4ie, ob. Bezczelny, niewstydliwy, cynicus). Jako pies kryjesz przed słońcem oczy twoje. Bej. 1’ost. E e 6. I psy bywają w kościele. Dwór. A 1. Jaki pies do kościoła, taki z kościoła. Cn. Ad. 297. (Slov. Z wlka ne budę baran, ani ze psa slanina, (ani ze psa orać); qui semel malus, sernper malus; namaź ty go masłem, a on śmierdzi dziegciem ; ęie pomoże krukowi mydło). Wraca się do swego nałogu, jak pies do swego zrzutu. Sk. Żyw. 1, 198. — Daj to psu, co masz na sercu. Bys. Ad. 10. (nieszczery-ś ; pięknie mówisz, a źle myślisz). Nie da psa ni na kim. Cn. Ad. 241. (gębą dorzuci każdemu, przymówi, nałaje). Insectari aliquem maledictis; rozedrzeć na kogo do uszu gębę, złorzeczyć jako psu. Marz. Złajał mnie jak psa. Teat. 35. c, 4. A psu mater, za takową konfidencyą, sto batogów! Teat. 19, 56; (Slov. psu móter fungum! cf. jebiona mać, ob. Psu brat, ob. Psiajucha). Slov. pes psu brat; graculus graculo adsidet; (cf. równy, jednej mynicy). Jak psa z domu go wypędził. Boh. Kom. 1, 435. Jak do psa palnę. Teat. 9, 66.

PIES.

PIES - PIĘŚĆ.

113

sławy. Teat. 55. b, 57. Psom bisurmańskim córki nasze służą. Groch. W. 559. U psów pogańskich nałożnicami są. Birk. Chmiel. A 3 b. Ty psie pogański ! Poi. Jow. 145, (cf. psia jucha). — §. 2) Wilka myśliwi zowią psem leśnym. Haur. Sk. 511. Wilka dzikim psem zowią, bo-

Niewolnicy jak psy im służyli. Jabł. Tel. 255. — Za psa to stoi * za szyszkę borową, za jaje, nic nie wart, nic nie płaci, md)t3 gelten. Lepszy-ć młody, stary za psa stoi.

Alb. na Woj. 14. Łazarz ubogi za psa u bogacza stoi.

Paszk. Dz. 116. Dziś za psa sumnienie, sława, wiara, cnota. Pot. Arg. 235. Za psa tytułu mnie, kiedy pustki    wiem jemu postawą i wyciem podobny. Sienn. 286. Spicz.

w kalecie. Pot. Pocz. 241. Wszystko na psa pójdzie, w niwecz, nikczemnieje, niszczeje; cf. psuć sie, cf. Lat. pessum ire, cf. pessimus. — Brzydzę się nim bardziej, niż wężem i wściekłym psem, Kulig. 215. Ona się tym jak zgniłym psem brzydziła. Sk. Żytu. i, 344. — Noszenie psów było największą hańbą w Niemczech. Czack.

Pr. 1, 268. karą hańbiącą, ba3 $unbetragen, #unbefûl)rett ; cf. Prov. Germ. id) roerbe bid) lehren gmnbe tragen nadj 58au|en. — Psy mu za uchem wyją * kot mu za uchem wrzaśnie, piszczy mu w uszach, kłopota się, mozoli się,    jego służy na tron, skóra na odzienie. Zool. 301. Mięso

mól go gryzie; e8 ge|t tftm fetyr im Sîopfe *>erum, er fum«    psa morskiego Boss. mieHHHa. Pies morski na morzu

mert ftdj. Cieszą go drudzy, drudzy k niemu piją, A jemu    cichym Boss. jaxiant. Archanielski pies morski świeżo

prawie psi za uchem wyją. J. Kchan. Dz. 99. Strach    oszczeniony Boss. cfepomt, półtora miesięczny ctpjut,

głowę jéj niezmierny suszy, Mózg się jej kręci, pies za uchem szczeka. Morszt. 57. — §. Umie swego psa leczyć. Bys. Ad. 70. (szkodę odwetować, poradzić sobie).

— By na psie raz. Rys. Ad. 3. (nie dba, kamień bijesz, oklektany, okrzosany). On idzie na wesele, chociaż go nie proszą, A jakoby na psie raz, choć go też przepłoszą. Klon. Wor. 33. Według przysłowia: jak na psa łyko.

Mon. 65, 357. (rózg zwyczajny, wydębiony, nieuczuje-ć; jakby go mucha łechtała; cf. krajką go bił). — Ostatek niechaj psi orzą. Orzech. Qu. 58. (cf. wilkiem orać, cf.    zepsuć. (Boss. He40necB, ne.sonecoK'B lis młody jesienny).

ostatnim gonić).— Psa za lisa przedawać. Cn. Ad. 453. PIES, ia, m., dem., Piesinek, Piesineczek , dem. sec. § 1) (kota za lisa, mysze łajno za pieprz). Niechaj lata kędy chce sława (po śmierci), Kiedy nas nie dostanie, już roście psu trawa. Bej. Wiz. 22. — Kto ze psy lega, ze pchły wstaje. Kchow. Fr. 133; cf. z kim kto przystaje, takim sam się staje; Slov. kdo ze psi spâwâ, z blchami stawi (Slov. Pes psu blchi wibira; cf. kocieł garncowi przymawia; cf. kto sam w piecu lega etc.). Nie porwie PIESAK, a, m. ; Boss. necem, necunut; canis lagopus, pies, to co wilk puści. Pot. Arg. 309. — Miasta doby-    gatunek futra z Bosyi, eine ?lrt ^eljmerf au$ . IRujllanb.

wszy, psa żywego nie zostawił. Budn. Apopht. 93. (ża-    Moskwa wydaje piesaki, rosomaki, szlamy. Pam. 83, 615.

dnéj żywej duszy, and) nld)t ben, ber an bie 2ßanb piffet. PIĘŚĆ, i, i.\ (Boh. pćst; Slov. past; Sorab. 1. pjafcż, SutI).). Ja długo sypiam? bodajby pies tak długo sy-    pjastż, pjastka, (pëstwa colaphus); Sorab. 2. pefcź; Carn.

piał! Teat. 35. e, 1. Jechał cię pies. Opal. Sat. 68.    pęst, pest; Vind. pest, pestiza, (pefhzhai * kut) ; Croat.

(jebał go sęk, kat). — J. Koń, pies na nogi, zły na    pèst, pèszt, sàka, sachicza ; Slav. shaka ; Bosn. pest,

nogi, koń potkliwy. Cn. Th. fdjtMĆf) auf ben güjklt, (ob.    sejakka, sejaciça; Rag. pést, sejakka, scjacciza; Ross.

psieć na nogi). Neutro pede satis utilis, nie może się ani na    nflCTS    , cf. KyjaicL,    cf. nbcrL tłuk,    cf. naiepim pięć pal—

tę, ani na owę nogę przygodzić, na obie *nodze [dual. 2]    ców razem; Graec.    rrv|; Lat. puguus ; Tatian, fust ; Holi.

pies. Mącz. Złej szkapie i rząd złocisty nic nie pomaga, Yuyst; cf. Lat. fustis; Angl. fist; Germ. bte^auff; cf. Etym. jeśli żadnej cnoty w sobie z przyrodzenia nie ma, ale po    pięć).    Pięść, ręka    stulona, palce    ręki w dłoń stulone,

staremu psem będzie. Star. Ref. 32. Glicz. Wych. P 5 b.    n. p.    Widzisz! oto    pięść, z pięcia    palcami. Teat. 56. b,

(marcha). Większa sromota koniowi z Turskiego stada    28. Dobrze spi, choć. się na pięści położy. Jabł. Ez. 179.

psem być, niżli temu, który się u chłopa urodził. Star.    (bez poduszek, bez wezgłowia, na tarczanie gołym, na

Ref. 63. — Pies na robotę, nierobotny, unarbeitfam.    ławie, na ziemi). Jak pięść do oka, Slov. trefuge sa,

Stadnik maści złotej, Coż po téj sierści, gdy pies do    gako pancucha za kłobuk; (nietrafnie, niestosownie). Pięść

roboty! Kchow. 189, (cf. od próżnowania żołnierz psieje).    o pięść uderzył, pokazując, jak miał za swoje odbić.

Nierobotny, pies na robotę. Cn. Th. 521. — b) Pies,    Ossol. Str. 2. Baczéj sobie pięść w gębę włożyć, niżli

per convicium homo dicitur, ty psie! bu Ipunb ! Bodajby    co głupiego przemówić. Ryb. Ps. 71. Pięścią ci gębę

was dyabli porwali, psy niegodziwe, zbójcy mojej dobrej    zatkam. Teat. 7, 12. Pięść ci w gębie ulgnie. Mącz. Dał

144. ber Söolf; (cf. Ross. neceirs canis lagopus). — §. 3) Pies na niebie, Sirius, gwiazda. J. Kchan. Dz. 13. psia gwiazda, psianka ; Croat. peszozvezd, ber #unb3fterit. Pożarem tleje ziemia pod wściekłemi Psa niebieskiego gniewy ognistemi. Past. Fid. 75, cf. kanikuła; Eccl. npejnecB , CBta4a ; Graec. ttqoxv cov , Procy on, Antecanis. — §. 4 a) Pies morski, phoca vitulina, Vind. murski pefs, mursku tele; Boss. TK)Jieir&; ber ©eeljunb, baö ©ee* falb; żyje gromadnie w morzach północnych, tłustość

trzechmiesięczny efepua. — b) Pies morski, gad, squalus carcharias, ©eercolf, Ipuitbêfopf, ©eeljunb, aué bent §aien* gefĄIedjte ; pysk, niby paszczęka sześcią rzędami zębów obsadzona; gardziel ma tak wielką, że człowieka połknie. Zool. 195. — §*. 5) Pies w warcabach. Bndtk., ob. Pieszek.

Pochodź, piesak, piesek, pieseczek, pieski, psi, psiarnia, psiniec, psubrat, psianka, psi aj ucha , psiarz , psica , psie, psieć, psikus, psiogłowy, psisko, psota, psocić sie , psotliwy, psuć, nadpsoiuać, napsować, popsuć, zapsuć,

Piotrek, ^etertfyen. Kubasz z Piesiem. Zab. 15, 177. (Ross. Ilaiiia, IlaineHbKa Pawełek). —    2) Pieś, człowiek pie

szczony, pieszczoch, ein Bärtliug. Okrzyknie mię cała zgraja naszych piesiów : nic podlejszego, nic gorszego. Pilch. Sen. list. 354. Tego żaden z ostatnich piesiów mówić nie poważył się. ib. 2, 170.

Af»wnik Linden» W9& i- T*« IV.

15

114

PIĘŚC1ANY - PIEŚCIDŁO.

PIEŚCIEK - PIEŚĆLIWY.

co bardzo pieszczonego, delikatnego, ładniuchnego, abo też czym się pieszczą ; Croat. prokssia ; cf. pieszczek, pieszczka; etinaS gar Slfterlfe&fteS, gar ©aubereś, 3artltd)e8, bergaflerltebfteê ©<Mj$en, (§ngeld)en. Nadobny paluszek, pieścidełko jedyne! Teat. 28. b, 400. Co za usteczka maluśkie, pieścidełko jedyne. Teat. 53, 27. Alić pieścidło (Kupidynek) znagła przyskoczy, Miluchno we mnie wlepiwszy oczy. Zab. 48, 360. Kniai. Jak wielka jest tćj młodzieży od naszych pieścidełków różnica , którym śmierć przybliżamy przez zbytnie o nich pieczołowitości. Zab. 40, 299. pieszczochów, 3ärtlinge, Setzlinge. Kto raz to pieścidłeczko Ujrzy, wdzięczne dzieciąteczko, Nic nie ujrzy piękniejszego. Groch. W. 354. Chodź mój synu, chodź moje pieścidełko. Boh. Kom. 4 , 397. Coś zwał pieścidełkiem , tę żonę teraz trujesz. Zab. 4 3, 365. Całuje męża, sercem go zowie, Jedynym to pieścidłem, to skarbem, to złotem. Opal. Sat. 38. Wolność moralna , to pieścidło rozumu. Port. Arg. 247. Nie pieść nazbyt przyrodzenia swego, nie zufeczkami, nie temi wy-myślonemi pieścidłki. Bej. Zw. 6 b. specyałami, łako-tkami, Secfere^ett. PIEŚCIEK, PIESZCZEK, szczka, w., pieśćliwy człowiek, pieszczoch, pieśćliwiec, delikacik, bezkost, niewieściuch, mazanek ; ein 3^tlllig, SBetcfl* ling. Pieściek. Cn. Ad. 844. Klaretu, jeśli ma białogłowa abo jaki pieszczek używać, tedy miasto miodu kłaść cukier. Sienn. 627.

mu pięścią w pysk. Zło/i. Aom. 4, 70. (Eccl. imctho, cf. zębotłuki). Ledwo mię pięścią nie poczęstował. Teat. 7,

45. Nie wiele mówią, ale się zaraz pięścią rozprawiają.

Pilch. Sen. gn. 4 20. Ledwo do pięści nie przyszło i kija.

Jabl Ez. 4. Pięścią a kijem małobyście nas nie przedyspu-towali. Smotr. El. 48. Nie dobrze, kiedy w małżeństwie do pięści przychodzi. Petr. Ek. 62. do razów pięściowych, do kułaków; gauftfdjläge, ÇÜffe. Pięściami bić, Bosn. pe-stati, bitti scjakkom; Boss. nacTaTt ; (Sorab. 4. pèstuyu policzkuję, pćstwa policzek). Pięściami wybić Bosn. ispe-stati, napestati. Bić się pięściami, Bag. pestatise; Croat. sâkamsze, (cf. boksować). Bicie się pięściami, Eccl.

CŁiikMTt, [concilium 2], ctełTB; Boss. pyKonauib. P1Ę—

ŚCIANY, PIĘŚCIOWY, a, e, od pięści, gauft *. Gn. Th.;

Wfod.-, Croat. sàchni. PIĘŚCIARZ, a , m. ; Boh. pëstnjk,

Eccl. iijicthhkT) , KOTopHH nacTiio óierB; kułaczńik, pugil, którzy się u Bzymian pięściami tłukli. Nar. Tac. 2, 239. ber Jiauftfedjter.

PIEŚCIĆ, ił i, cz. niedok., upieścić, spieścić, dok., bardzo delikatnie chować, cacać; feljr beltfdt galten, jatfć^eln, idrteln, oerjärtcln; Bag. pjestovati ; Croat. prokshiti; Boss. ry;iHTb, xojHTb , xoæk), n4>JKHTb, iikaty, yjacnaTb, óaao-naTb, .apoaHTb , JGjiiiTb ; Eccl. tinroKaTH , (cf. n'ECTOifHh-CTBOKATii ; Boss. irfccTOBaTb, ob. Piastować). Nierozumne pieszczenie matek, dzieci tak psuje. Teat. 8, 400. Nie pieść nazbyt przyrodzenia swego. Bej. Zw. 6 b. Nieszlachetne ciało radzibyśmy upieścili, jak aniołka jakiego. PIĘŚCIENNIK, a, m., kij z grubym guzem na końcu. Tr., Bej. Zw. 404 b. Pieść syna, a zasmuci cię. 3 Leop. Syr. eilt $ćhtftltng, $auftffa(f. PIĘŚCIOWY, a, e, pięściany, od 30, 9. (pochlebuj synowi. 1 Leop.). Swoich poddanych pięści. Cn. Th., $auft*.

ber 3«r^ttg, Sßetcbltltg, Miękkich pieskliwców postrach. Nar. Chodk. 2, 451. PIEŚĆL1W0ŚĆ, P1ESKLIWOŚĆ, ści, i., pieszczenie się, delikatność, pieszczochoslwo; Garn. gingarost; Croat. mêsheynost; 3^^^, 3örtele^, üßergärtelttng. Przez macierzyńską pieskliwość, przez ojcowskie pobłażanie, najlepsze przymioty z siebie wykorzeniają. Mon. 71‘, 730. Co za obrony z tego syna Bzplta spodziewać się może, który w miękkich pieskli-wościach pielęgnuje się? ib. 731. Dla słabości lub pie— śćliwości nie mogą wskoczyć na konia. Zab. 4 4, 315. Posag Klelii wyrzuca pieskliwość młodzieży naszej. Ossol. Sen. 64. PIEŚĆLIWY, PIESKLIWY, a, e, PIEŚĆLIWIE adverb., pieszczony, delikacki, z pieszczotami; Garn. gin-gar , gingavast, mêshçvn ; Vind. zartliu , zartifh ; Croat. prokshen, prokssen; Bag. vrabeech; Boss. ninKeHHUM, óaiOBaHHHM, noóocjacTHuif, cjiacTOiioÓHBHit, gdrtltd), gart, beltcat. Wychowanie pieśćliwe, czyni dzieci złośliwe. Gn. Ad. 4277, (cf. z młodu w tafcie, na starość w płachcie). Nie wiele dba, o uczciwe, kto ciało ma pieśćliwe. Cn. Ad. 701. (komu nazbyt miłe ciało, ten cnoty miewa mało). Rozkosznik pieśćliwy człeka roboczego godnym być politowania sądzi. Pilch. Sen. list. 2, 473. Miej baczność, aby całe jéj ciało nic pieskliwego, nic wykwintnego, nic wymuszonego po sobie nie pokazywało. Mon. 65, 606. Przy słodkiej brzęku arfy i głosie pieskliwym krasnej młodzi. Zab. 6, 385. Pieśćliwi żołnierze z Azyi. Pilch. Sen. gn. 137. W niczym sobie

bardzo pieścił, i wzbogacał, a przeto hardemi uczynił. PIEŚĆLIWIEC, P1EŚKLIWIEC, wca, m., pieściek, pieszczoch ; Mon. 67, 646. Pieścić chorobę, gorzej. Tr. W szczęściu spieszczony. Wad. Dan. 97. Gdy się tym szczęściem serce w nim spieściło, w brzydką się pychę wyniosło. Wad.

Dan. 423. (zniewieściało). W nim wszystko się mieści,

1 co umysł zachwyca, i co serce pieści. Dmoch. II. 2,

47. (łagodzi, głaszcze, kontentuje). Dźwięk słów wybornych uszy tylko pieści, Jeśli z nich zdatna nauka nie płynie. Kras. Mysz. 42. łechce, głaszcze, ob. Pieszczony, pieszczono. — §. Pieścić kogo, pieścić się z kim, bardzo pięknie i delikatnie z nim się obchodzić, cacać się, cackać się, głaskać go, nut einem gßrtlid) tÇitn; Croat. prokssùjem ; Boss. ntcTOBaTbca; Boh. mazati se s nèkÿm ,

(ob. Mazanek). Głaszcze cię, pieści, karmi, z tobą żyje.

Past. Fid. 79. Pieściły się z sobą jak gołębięta. Teat.

7.    c, 48. Pieszczą się, jak sinogarlice. Pir. Pow. 4,

8.    Jak u nas kobiety pieszczą się z pieskami, tak u Rzymian pieszczono się z smoczętami. Pilch. Sen. gn.

253. Pieścić się w mowie , pieśćliwie mówić; supplantare tenero palato verba. Cn. Th. im Gebert Jrtrtltcfy flffecttrett, gar lieblich fprecfjen wollen; Boss. qeneHHTbca, (cf. gębę sznurować). Czeski język jest piękny, ale jakoby troszkę pieszczący, a mężczyźnie mało przystojny. Gorn. Dw. 50.

(cf. pisnąć, pisk). TIEŚCICKA, ićj, i., pieszczoszka, bie 3<frtlid)fett felbji, eine gar febr belicate Śame. Jejmość Pani Pieścicka ciężko na zdrowiu zapadła. Mon. 60, 440.

PIEŚCIDŁO, a , »., PIEŚCIDEŁKO, ‘PIEŚC1DŁKO dem.,

sec., cacana rzecz, caca, cacko,

P1EŚCIDŁECZK0 dem.

miękko i pieskliwie poczynać nie powinien. Pilch. Sen.

tarz) ; (Vind. piefemne bukve). Pieśni pieśni, Canticum Canlicorum Salomonis, ba3 työlte Steb. Smotr. Nap. 12.— Pieśni, na które się większe poema dzieli, jak proza na księgi; ©efdnge, 3l&tyetlurt0Ctt etlteś ©ebtd)tg. Piotr Kochanowski Orlanda szalonego aż do końca pieśni 25tćj przełożył. — §. Pieśnią, narzędzie młynarskie, n. p. Młynarz ma mieć w młynie statki młyńskie, topor, siekierę, piłę, przysiek, pieśnią, oszkardy, świdry. Haur. Ek. 41., ob. Piesznia. "PIEŚNIOGŁOSY, a, e, n. p. Pie-śniogłosa twarz Orfeuszowa. Otw. Ow. 430. pieśni głosząca , Hebertönenb. P1EŚNIOPIS, a, m., PIEŚNIOTW0R-CA, y, m., poeta, co pieśni lub ody składa, ber Steber« btd)ter, Obenbtd)ter; (Sorab. 1. pészénik poeta, peszćniczki, pohetżiniczki poetycki ; Carn. pesménik psaltes, pesmo-ust ; Rag. pjesnik, pjevalaz, pjesnivaz » poeta, f. pieva-liza , pjevati poëtari, pjesnicki poëticus; Croat. pesznik • poeta , peszmoznanoszt poëtica ; Ross. nkciionbBenfŁ , nt-chocjobT) psalmista, nbcHonktiie, irbcHOCJOBie psalmy, żołtarz, 'pieśnioksiąg; Eccl. imciiOTBOf>bi|h, nncHomichi|b, pieśniotworca, ii lciioirmtbi|b śpiewak, n'bCHonitiinc, ntcno-c.tOKiiic, Graec. vpvoloyia ; nhcHOCÆOBjno , Graec. vpvo-loyw, hymnos canto). Pieśniopis, poeta lyricus. Mon. 75, 590. Jeśli w pieśniopisów policzon przez ciebie Poczet będę, gwiazd głową dosięgnę ; si me lyricis va-tibus inseris. Hor. 1, 3. Mon. 70, 74. Pieśniotworca. Zimor. Siei. 139. et 159. Nag. Fil. 84. Wierzymy to z cerkiewnymi hymnopiskami i Jozefem 'pieśniopiscem. Smotr. Apol. 35. PIEŚNIOWY, a, e, od pieśni, ®efatt(p; Ross. ntceHHHH.

Sen. list. 389.

PIESEK, ska, m., demin., PIESECZEK, czka, m., dem. secund. nom. pies; §. a) mały pies z rodu, chociaż stary, jako u panów i pań bywają. Cn. Th., ctn fletlter $uub, etrt    Boh. psyeek, rukawnjćek, podpaźnjcek ;

Slov. psik, psyk, psyćek ; Sorab. 1. posz, pszék, pżćcżk, pfik; Sorab. 2. pfjcźk; Carn. psê, pèse, psizhk, pèsk, pishê, kushèk ; Vind. pelizhek, pfizhek, kulei ; Croat. pèszek, parssina, czuczek ; Rag. psich, kucich, sctên-cich ; Bosn. pasicch, psich, kucicch, kucjak; Ross, ne-chkü, JH3yHiuHKt; Eccl. necrncB ; (Ross. oôpjoinOK'L piesek z grubemi łapkami). Zawsze śmielszy piesek przy lewku. Falib. U 2. Kiedy pieska biją i lewek się boi.

na

Rys. Ad. 26 ; (Slov. preto wieka bigu, abi sa stari wti-pil). Pochlebca każdy piesek Pępowskiego , Za tym wnet bieży, gdzieby dostać czego. Rej. Zw. 216 b. Kto mię miłuje, i pieska mego szanuje. Cn. Ad. 383. Gdzie pa-kochają, tam i jego pieska głaszczą. Teat. 22. b, 38.

Stuka, drzwi zamknięto, u drzwi on pieskiem kawęczy.

Zab. 5, 333. Koss., (jak piesek). Ani tchnij teraz pie-seczku. Groch. W. 367. — §. b) Piesek ziemny, mus sarmaticus, wielkości małego kotka, żywi się marchwią, rzepą, pasternakiem ; znajduie się w PolszQze. Zool. 348. bte ^oltttfdje (Erblltattê. — §. Piesek u skrzypców, de-szczulka do której struny są przywiązane. Tr., bfl$ ©flb ten&retdjen an ber Staline. — §. c) Piesek plur. pieski , arteriae soporiferae in temporibus conspicuae. Cn. Th., bte @<$laf * ^ulSabew. Dwie żyły na pieskach albo na skroniach. Spicz. 192. Sienn. 418. (PIESINEK, PIESINE- PIESTNIK, herb ; dwie ręce ludzkie jabłko trzymające. Ku-CZEK, ob. Pieś, Piotr). 1. PIESKI, a, ie, psi; Carn. rop. 339, ein SSappen.

pèsizhje ; Rag. paski; §Uttbe*, Çünbifd; =. Pieski syn, z PIĘSTREC, rca, m., hubka na drzewach ni grzyby rosną-owego już brata, Taka to, taka odmiana jest świata. Br alk.    ca, SaitmfcljtMntttt, Saumpilj; (Ross. necTpmcL, necipeii;*

B 3 b. Pieski synu! Pot. Arg. 154. Obyczajem Ta-    agaricus alneas ; Etym. pstry). Na kłodach brzostowych

tarów pieskich mocz i mleko kobyle piją. Kmit. Spyt. A    porąbanych a na ziemi leżących, rostą piestree i wie-

2 b. O zdrajco, o tyranie, z pieskiemi sprawami. Źebr.    szenie. Cresc. 458. PIESTRZNICE, PIESTRZYGE plur.,

Ow. 154. Po piesku adv erb., jak psy, pnbift^, rtttf eine    9Jîord)eltt. Od grzybów i bielów lepsze są piesjrzyce,

pnbifdje 2trt; canatim. Cn. Th. 719, Slov. po peski, ga-    piestrznice abo smarze. Syr. 1394. et 1395. Smarze

ko pân pes.    abo piestrznice. Cn. Th. 216; Slov. hofka huba; Hung.

2. 'PIESKI, ob. Pieszki.    ur-gomba ; Carn. mavroh ; Ross. CMopqoia , CMponOKt.

PIESKLIWOŚĆ, PIESKLIWY, ob. Pieśćliwość.    'PIĘSTUK, a, w., uderzenie pięścią, kułak; ein ^auftf^lag,

PIEŚŃ, i, i., (PIOSNKĄ, PIOSNECZKA dem.)\ Boh. pjseń;    ein $uff. Rektor studenty w sprawach kryminalnych, ja-

Slov. pjseń, peseń, pesnićka, mluwospew, spewomlu-    ko o zawłoski i o pięstuki i skrwawienia, ale nie w

wa, spewonec, speworâdek, wazospew, spewohlas, spe-    wielkiej zwadzie uczynione, ma moc sądzić. Herb. Stat.

wowńa; Sorab. 1. pèszna, fpèwano ; Sorab. 2. karlisch;    388; Sorab. 1. pëstwa colaphus.

Vind. pefem, pofem, peifim, petje, peuka, popeuka, 'P1ESTUNKA, ob. Piastunka.

ny, moje serce, mój pieszczku. Mącz. Strzeż się pie— szczków a pochlebców świata tego. Rej. Post. N 5. pieszczochów, 3drtltltge. P1ESZCZKA, i., mulsa mea, moja rozkoszy, moja pieszczko. Macz. ; mein Bucferpüp« ćj)ctt, mein ©ttgeldjen. PIESZCZENIE, ia, n., Subst. Verbi pieścić ; Croat. milenye; Ross. óaaoBatibe. PIESZCZENIE adverb., pieszczono, pieśćliwie, czule, delikatnie; Ross. hKjkho , järtltcfy, jart, fein, beltfat. Czysta miłość wdzię-

popetje; Carn. peisem, pęsm, pejtje, popevka; Croat. PIESZCZĘ, ob. Pieścić. PIESZCZEK, szczka, m., pie-peszëm, peszma, popevka, peszmicza; Dal. pissan, bu- ścidło, gserjallerltebfter, trauter. Melliculum, mój jedy— garkina ; Bosn. pjessan , popivkigna , zacinka , bugarsetięa, bugerscina (od Bulgaryi ; Bosn. Bugarska zemglja, bu-gariti canere) ; Rag. pjessan, pjèsan, pjesanza; Slav. pisma; Ross. ntcHE; pienie, śpiewanie; ba$ Sieb, ber ©efang. Ody po naszemu pieśni. Gol. Wym. 409. bte Obe.

Pieśni wszystkie Horacyusza, przekładania różnych, w Warsz. 1773. Tanieczna pieśń, Vind. raina popeuka, falerka, (ob. Rej). Pieśń ranna, ob. Ejnał. Zbiór pieśni nabożnych, kościelnych, ob. Kancyonał; (cf. psalmy, żoł- czyła pieszczenie Każdy wyraz jej głosu, każde warg ru-

szenie. Przyb. Ab. 14. PIESZCZOCH, a, m., PIESZCZO-SZEK, szka, m., dem., pieściek, pieśćliwy, pieśćliwiec, mazanek, bezkost; etn    Betd/ltitg, $erj«rtelter,

niekąd bardzo pieszczonego sumnienia. Ustrz. Kruc. 2, 136. Pieszczona melodya bogomyślności przyczynia. Petr. Pol. 2, 373. czuła, jdrtlid/e, etnpftnbfame Gelobte. Upie-szczony klejnot szlachectwa naszego. Vol. Leg. 7, 68. PIE-SZCZENSZY Compar., delikatniejszy, czulszy, beltcatei:, järtli^cr, feiner, phys. et moral. Nad ranną różą milsza i wdzięczniejsza, Pieszczeńsza dobrze, bielsza, udatniej-sza. Past. Fid. 5. Tu najpieszczeńsza miłość z błękitnych oczu jej słodki uśmiech miota. Przyb. Ab. 7. Mo-gąż pieszczeńsze być próśb zamiary, nad me niewinne

eilt füße§ £errd/en ; Boh. rozmazanek, malecnjk , malećni-ćek , baźatko, lhostegnec; Croat. kolenzhèk, (cf. kolano);

Vind. krielni otrok , narozhju diete , pufha, kolenzhek;

Bom. mekoput; Ross. He40p0c.11>, óaaOBeHL, (óaiOBHHKt, óajtOBiuHKŁ pieszczący się), 6hiopyKiH ; Eccl. zucisocf>T>₍yr>.

Pieszczochów waszych zbytkiem do wszystkiego złego przywodzicie. Falib. H 2. Adonis pieszczoch Wenery. Ustrz.

żądania! Hul.Ow. 111. "PIESZCZORODNY, a, e, n. p. Pieszczorodna Wenera. Nar. Dz. 2, 181, pieszczoty rodzą

ca, matka pieszczot, miłostek, Butter särtlt^er Siebe. PIESZCZOTA , y, i., PIESZCZOTY, PIESZCZOTKI plur., a) pieśćliwość, delikackość, pieszczochostwo ; 3®rt^eii, Söeiclp Iidjfeit. Zaledwie nogą ziemi dostępowała dla rozkoszy i pieszczoty swojej. Radź. Deut. 28, 56. Matka wdowa jedynaka miała, Głupia w pieszczotach wielkich go chowała. Jabl. Ez. 151. Pieszczotki one, które wymyślają, Na wiele złego potym dziatki przyprawiają. Rej. Wiz. 88. — §. Zdolna do pieszczot i hoża i młoda. Hul. Ow. 113. do pieszczenia się, do pieśćliwej miłości, ju jartlicfyer Siebe. — b) Pieszczotki, pieścidło, pieścidełko; Siebdjcit, dntgel* d/en, ©d/ńfcd/en. Tak jest, moje słodkie pieszczotki, mówi do Małgosi, wszystko ci opowiem. Teat. 7. c, 58. PIESZCZOTNY, a, e, pełen pieszczot, pieśćliwy, iärtlid/. Czułość serdeczna trwa tyle, Ile rozkosze pieszczotnych dzieweczek. Zab. 15, 332. Nierządnicy, pieszczotni. Salin. 32. Ta która między wrami kochanka i pieszczotna była, która ziemi nie dostępowała dla rozkoszy, i pieszczoty swojej. Radź. Deut. 28, 56.

Klaud. 30. pieścidło, pieszczek, kochanek, z którym się pieściła ; tljr @d/a$, tl/r ©d/OOßfittb. Matka do piersi przytula pieszczocha. Mon. 76, 3. Pieszczoszków' naszych uczyć dopiero trzeba dobrego wymawiania ojczystego języka. Kpcz. Gr. 3, 17. Te pieszczoszki a świeckie mocarze Na wszem pan bóg i szczęście zawzdy dziwnie karze. Rej. Wiz. 34. Rej. Post. K k k 6. PIESZCZOCHA, y, i., PIESZCZOSZKA, i, z., dem., pieścicka, pieszczona kobieta, pieśćliwa, ein järtltd^eör oberoerjärtelteS grauen* gtmmer; Ross. ótiopymm. Ma luba tu wzdychała, Oh gdyby powrócić chciała! Zaczekam na tę pieszczochę!

Teat. 53, 57. (może i pieścidełko). Z pieluch rozkoszki i pieszczoszki się go nie puszczą. Falib. G 3. (może demin. nom. pieszczota). PIESZCZOCHOSTWO, a, n., pieśćliwość, pieszczota, delikatność; ÜBcrjcirtelling, 28ftdp Hd)fett; Ross. óajOBCTBO. Dla pieszczochostwa przeciąć sobie wrzodu nie dopuszczał. Perz. Lek. 282. PIESZCZONO adverb., pieszczenie , pieśćliwie , delikacko , jCtrtlid). Dobrzy wasi królowie , którzy wami tak pieszczono rządzili. Swad. 1, 210. Człowiek wychowany pieszczono, będzie swawolnym. Petr. Ek. 93. Dziatkom ćwiczenia dobre dali, pieszczono nie chowali. Falib. R. ‘PIESZEC, oh. Psieć.

drab, piechota, im ©d/fld/fpiele, ber 33aiter. Pieszek jeśli na bok nie uderzy, Bać sie nie trzeba, w czoło dar-mierzy. /. Kchan. Dz. 89.‘PIESZKI, ‘PIESKI, *PIE-SZKAMI, adverb., pieszo, pieszą, piechotą, piechty, ju guß ; Boh. peśky ; Sorab. 2. pèschi ; Carn. pesh, pesh pot; Croat. peshicze, pessicze ; Slav. pishicé; Bosn. pi-scięe, pjescięe ; Rag. pjćscize ; Ross. ntuiKOM'B. Puszczali się pieszki do słupa, a tego, co do słupa pie-szki pierwej przyszedł, za pana wybrali. Biel. 26. Ire pedibus, pieszki iść. Mącz., Vind. k’nogam jiti ; Croat. pèssam; Eccl. rmue^OAiiTH, irbuiexo;K4y, ntmeiuecTBOBa-th; Ross. ontniHTB. Tłuszcze szły za nim pieszkami z miast. 1 Leop. Math. 14, 13. Żałował, iż wodą jechał, gdzie ‘pieski mógł iść. Eraz. Jez. K. Czasem i pieszki konia wodzą. Cresc. 521.

P1ESZGZ0N0SĆ, ści, z., pieśćkliwość , delikatność, ca- PIESZEK , szka, ra.; Boh. piśek ; Ross. irbuiKa; w szachach caność; btc Bdrtelcs/, ^erjartelung, 3<trt^eit; Boh. rozma-zanost, lhostagnost; Ross. hIjjkhoctb , utrą, xoih ; Eccl.

PIESZCZONY, ÜPIE-

mo

KACKOC(DT>4lll€, iUCKOCfl’LßhCTKO.

SZCZONY, a, e, part. perf. Verbi pieścić ; którego pieszczono, pieśćliwie wychowano, gartlić^, oerjdrtelt, »er*

Ijfltfd/elt; Boh. rozmazany; Carn. mushevn ; Vind. zartliu, zartifh; Croat. prokshen, prokssen ; Rag. vrabeech;

Ross. libatemiUH, hIwkhłih, óajOBamiLiH, JioóocjacTHbiH, ciacTOJioÓHBbiH. Syrop dla rozkoszniejszych i pieszczonych mazanków. Syr, 284. Pieszczone panięta do żadnej rzeczy się nie przygadzają, tyją jak wieprzowie w domu , na wojnę .ich nie zażeniesz. Birk. o Exorb. 30,

( cf. bezkost, niewieściuch ). Pieszczonym być Eccl. iscKOCfn.jhCTKORKTH. W białćjgłowie ma być coś pieszczonego w miarę przystojnego żeńskiej niedużości, aby w staniu, w chodzie, w mowie, i cokolwiek pocznie, *PIESZN1A, i, z., [cieślica, narzędzie do wydłubywania nie było znać w niej nic mężczyńskiego. Gorn. Dw. 228. drzew, 23cutfiaćfe 4]; n. p. Bartnicy, chodząc do puszczy Pieszczonym się stawać Eccl. h1>jkhthch. — § Pieszczo-    ku barciom, mają tylko z sobą mieć siekierę, piesznią,

na mowa, gdy kto w mowie się pieści, pieśćliwie słó-    czymby barć robić. Sat. Lit. 309. Pasiecznik ma mieć

wka sączy, gębę sznuruje, jflrtlidjeS, affectirteä @pred/eit.    piłkę, siekierę, toporek, motykę, piesznią. Kąck. Pas.

§. Był to casus conscientiae, i punkt dość pieszczony. 12. ob. Pieśń, pieśnią.

Ustrz. Kruc. 2, 83. delikatny, eine beltcate 5DîrttertC. Su- PIESZO, PIESZA adverb.; Boh. peśky; Sorab. 2. pëschi; mnienie pieszczone, czułe, (oppos. przestronne sumnie-    Carn. pesh, pesh, peshpot; Slav. pishicé ; Croat. pessi-

nie), ein $arte£ ©enńffen. Był on wyniosłej myśli, i po-    cze; Rag. pièscize; Bosn. piscięe, pjescice ; Ross. irfe-

Piętą wiercić ze strachu« ani mnie tam, ani mnie sam; kręcić się jak piskorz ; ftd) breftett luib mtttben. Chłop ręce lamie, próżno pietą wierci, myśli uciekać. Jabl. Ez. 28. — Aliter: Piętą wiercić, biegać, na bruku życie trawić, wiercipiętą być, cf. na dyszlu życie prowadzić; auf bem ^flafier leben, ben ^flaftertreter mactjen; Vind. pohai-kuvati, manzigojati; Ross. KyóapifTt. Dni przepędza na pięcie, w przedpokojach wyciera posadzki, lata po mieście. Teat. 52, 25. Piętami się bić w tył « leniwcze życie prowadzić. Wol. — £. Ten który je clilćb ze mną, podniósł przeciw mnie piętę. Sekl. Joan. 13. (not. « zdradę). 4 Leop. ib. wierzgnął, fiel) auflefmen rotber einen. Człowiek ten, który z wielu mi był miły, przeciwko mnie, miasto wdzięczności, podniesie piętę i hardzie powstanie. Odym. Sw. 2 X 2 b. Piętę podnieść i rogi nastawić. Smotr. Apol. 10. — §. Więcej u niego rozumu w pięcie, jak u ciebie w głowie. Cn.

33, 23. et 54. b, 52. (więeej w kana

hikohx; piechotą, 'piechty, pieszki, $u guß. Ten pieszo, a ów na koniu. P. Kchan. Orl. 1, 31. Pieszą na straż placową, pieszą do szańców towarzystwo chodziło, pieszą wycieczki czynili. Birk. Podz. 14. Pieszą iść, Vind. knogamjiti; Croat. pèssam ; Eccl. nkuieuiecTBOBaTii. PIESZY, a, e, piechotny; guß * |U guß, JU guß getyenb, iU guß btenenb, infanterie; Boh. pechy, peśj; Sorab. 2. péschi ; Ross. et Eccl. hhiul , iiÎxothlih; Graec. nsÇoq, mÇirTjç ; cf. lt. passare; Gall. passer; Hebr. “DD ; Graec. nńcia\ Chald. i?DD pasa, incessit. Piesza podróż, eine gußreife. Pieszy posąg, statua pedestris. Cn. Th. Sam przed wozem pieszy szedł. Sk. Dz. 1115. (pieszo, piechotą, piechty, pieszki). Pieszy żołnierz, piechotnik, piechur, piechota, infanterzysta, Boh. pëchaun, peśak, Sorab. 1. peschk ; Garn. pęshz ; Vind. pejfhez, nogazh ; Slav. pishac ; Bosn. pjescjaę; Rag. pjèsciaz, pjescnik, piesc; Croat. pessecz, peshecz; Ross. nkmexo^eifB, nt-uiexo4fc, X040KÏ. Regiment pieszy,, infanteryi, ein 3îe« ßiement ju guß, infanterie. PIESZYC act. niedok., spieszyć, zpieszyć dok. ; Ross. cniiiMTb ( distng. śpieszyć a śpiech) ; konnemu kazać pieszo walczyć, einen JHaoaHeri* ften abfifsen laffen. Trudno było tu użyć jezdnych, musiał król zpieszyć swoich i wrącz ścinać się z nieprzyjacielem. Nar. Hst. 3, 151, (Carn. pęsham deßcere eundo, peshovt lassus ; Ross. oirfeiiMTb pieszą maszerować ). PIESZYC się recipr. niedok., śpieszyć się dok., n. p. Pie-szyć się jeździe rozkazał. Warg. Cez. 16, Ross. ontimiTB-ca; zsiadać, piechotą iść, abfteigen uttb ju guße geben. Zaraz zpieszyli się, konie porzucili, a w ordynku z pie— szemi stanęli. Warg. Wal. 76. Warg. Cez. 78.

1232. Teat.

cukru, niż w

Tatarzech mąki). Więcej dzisiaj najdzie u młodego rozumu, iż tak rzekę, w pięcie, niż u drugiego starego w mózgu. Glicz. Wych. P 4 b. (Slov. Ma rozum w patach, est simplex). — Daleko pięta oka. Rys. Ad. 10. (aliter sues oient, aliter catuli).— Transi. Spuszczona cięciwa uderzyła w piętę strzały, położonej na łoży łuku. Papr. W. 1, 211. w koniec tylny, bie gerfe beâ fßfeilS, ba3 Iun* tere (Enbe. — §. Pieta u pończochy, bie #atfe im ©trumpfe* Zarobić piętę, nawlec pietę. Magier. Mskr.

Pochodź, piętka, pietny, napietek, wiercipieta , skorzy-pieta, ob. pod Piąć.

PIĘTAK, a, m.\ Boh. pëtnjk, cf. patak ; Carn. pétâk ; Vind. PIĘTA, y, z.] Boh. et Slov. pata, patka, paticka ; Sorab. 1.    petâk; Rag. pętak; Croat. pętak, peticza ; Ross. naiaKE,

pjata, piata, pata; Sorab. 2. pëta; Carn. pêta; Vind. pe-    mmoieiet; grosz popiętny, ein günf«@rÖfd)elftÖcf, günf*

ta; Croat. péta; Dal. petà; Rag. pèta ; Slav. et Bosn.    ^ren^erftütf K. Drobne pieniądze, jako krajcary, greszle,

peta; Ross. naia, nami, (cf. aanaTHHK’B lokaj, ühthtl, liany cofać, uaTHTbca cofać się); pięta, bie gerfe, bte $acfe. Stopa ma w

PIESZY - PIĘTA.

PIĘTAK - PIĘTNADZIESTA.

piętaki, tułacze , trojaki. Dow. A 2. Piętak, ©rofdjel. Ern. 34. (Sorab. 1. pjatak , pjetż letw starć quinquennis; tyle piętę. Zool. 55. (Slov. Prov. Od Bosn. pętak « pięcioletni, pętak « piątek), hlawi aż po pati, od głowy do pięty). Huczno buczno, PIĘTERKO dem. nom., piętro. PIĘTKA, i, i., dem. nom. a w pięty zimno. Zegl. Ad. 90. Vind. Vafha gnada kru- pięta , eine flctue gerfe, Heine $acfe. — Transi. Drewno ha strada ; splendida miseria. Zbierać pięty« nogi za pas,    z piętką. Tr. z guzem abo hakiem, mit einem 2lbfa£, mit

pierzchnąć, au§retßett, Slov. ukazaf pati. Niechaj nie ba-    einer (Sri)ÖflUttg. Piętka w kłosie. Tr.

wi, niechaj zbiera pięty. Pot. Arg. 727. (Slov. Lubim PIĘTNAŚCIE, G. piętnastu, Num. card,\ Boh. patnact ; geho pati, non illum fero).— Turcy    wpięty    biją, basto-    Slov. pétnacte, patnńst; Sorab. 1. piatnatżo ; Sorab. 2.

nade, auf bie gußfoblen. Spahowie    tak się    teraz dadzą    peschnafcżo; Carn. petnajst ; Vind. petnaist; Croat. pe~

bić wpięty, jak Janczarowie po udach. Klok. Turk. 220. tnajzt, patnâyszt, petnadeszte; Bosn. petnadeste, petnae-Kazał mu dać sto bizonów w pięty. Boh. Kom.    2, 111.    ste ; Slav. petnaest; Rag. petnàdest ; Slav. petnaest;

Brać w pięty. Klok. Turk. 33. Trafi-li kędy na mocniej-    Ross. naTbHa4UaTb, naTHamaiL; pięć nad dziesięć, dzie-

sze wstręty, To tuż umyka i grzbietu    i pięty.    Jabl. Buk. M    sięć, i pięć, funfjcfin. Piętnaście czego, mendel, bunt.

2. (żeby plag nie wziął). — Poszło    mu wpięty. Cn. Ad.    Chmiel. 1, 167. Luby to powab lat piętnaście; ale Sześć-

908. poczuł, poznał, dało mu się w znaki, er fmt£> ent«    dziesiąt z niemi nie godzi się wcale. Zabi. Bal. 14. Aby

pfunben. Ot już mu poszło po piętach. Ossol. Str. 5.    nie stracił 'piącinaście (piętnastu) talerów. W. Post. Mn.

List ten szedł mu w pięty. Pot. Arg. 663. — Za pię-    161. 'PIĘTNADZIESTA n. p. kara pieniężna piętnastu

tami « tuż, gletd) auf bem gttße nach. Na każdą    godzinę    groszu albo 3 grzywien, ©elbftrafe oon 15 ©t!bergrofd?en

strach za piętami jego chodzi. Rej. Ap. 96. Za    ewanie-    ober 3 SDîarf. Winę piętnadziestą , którą zowią piętna-

lią wnet w piętach idzie płaczliwe prześladowanie. Gil.    ście, przeciwiający się sędziemu, powinni zapłacić. Herb.

Post. 231, cf. Slov. druhemu pati pristupowaf, druhe-    Stat. 507. Poenam, pietnadziesta, quae dicitur XV alias.

mu na pati stupow'af, druhemu po patéch chodif, dru-    Vol. Leg. 1, 8. et 11. et 12. et 13. et 37. Kto przed

hemu wżdi w patâch bit; alteri constanter invigilare.—    arcybiskupem szkaradne słowa mówi, winę niechaj te-

trzy grzywny, albo jak zowią, piętnadziestą zapłaci.    al, uje, ad. niedokob. Piętrzyć. (PIETRUSZKA, ob. Pio-

mu

Herb. Stat. 128. et 349. PIĘTNASTKA, i, z. ; Boh. pa-    truszka). PIĘTRZYĆ, ył, y, ad. niedok. , PIĘTROWAĆ

tnâctka; Carn. pelnajstiza, bie 3^1 fönjc^tt. PIĘTNA-    contin., Cn. Th., piętro czynić, wzbudować, wznaszać,

STNIK, a, m., Piętnastnicy, Graec. nevrexaidexatitai, któ-    podnaszać, phys. et metaph. ; Sorab. 1. paźu; Croat. ro-

rzy 13 lunae Wielkanoc obchodzą. Zebr. Zw. 122, bie bfl§    senicham, persznicham ; Carn. shtuleti, shtulem ; Bosn.

£)fterfeft am I5ten feiern. — §. Piętnastnik, pieniądz, z    popoditi; ftoefroerfen, ©totfwerfe auffcfjen, auftfiurmen, eut*

13 mniejszych złożony, eilt güufjel/tter. PIĘTNASTOKĄT,    porfjcfceu. Jeleń, co twarde rogi piętrzy w sęki. Pot.

a, w., piętnastokątna figura, z piętnastą kątami; ein    Arg. 209. Piętrzyć się, wznaszać się, fiel) öuft^ürnteit.

ftüttfjelmecf. PIĘTNASTOLETNI, ia, ie; Boh. patna-    Patrz, jak woda się piętrzy w sposób nowy. Morszt. 255.

ctilety; Eccl. naTHna^ecaTOjliTHbiä ; piętnastu lat, fünf*    Tu Ocean cały Piętrzy się w wały. Zab. 13, 137. Bar-

äcfmjäljrig, trilustris. Cn. Th. Wybierz parobczaków dwóch    dzo dobre są myśli twoje nad tą drogą, Którą się wia-

piętnastoletnich. Torz. 102. PIĘTNASTY, a, e, Num.    domości nasze piętrzyć mogą. Przyb. Milt. 159. PIĘ-

ord.\ Boh. patnactÿ ; Slov. patnâsti; Sorab. 1. piatnaty;    TRZYSTY, a, e, piętrami powstający, »wie ©toeftverfe auf«

Sorab. 2. peschnasti; Vind. petnajsti; Croat. petnayszti;    ftetgeub, fi# tljürmenb. Piętrzyste fale. Przyb. Milt. 218.

Slav. patnaesti ; Rag. petnaesti ; Eccl. naTHHaACCHTHBiH; PIETUCH, a, m., PIEKUT; Carn. petćlin, petelinzhek; Vind. Ross. naibiiaAUaTbiH , naTHamaiua ; w rzędzie po czter-    peteln, petelin, petelinzik , petelinzhei ; Croat. peteh ,

nastym następujący, ber $Üttfiel)nte. Wykład na piętnaste    petuch, petèl, peteo, pévecz, peuchich, petelinecz ;

‘kapitulum. Sekl. 72. 'Piątegonastcgo (piętnastego) dnia    Bosn. piteo, pitteo, pivaç, pivcicch; Slav. pietao ; Rag.

tego miesiąca. Radź. Num. 28, 17.    pjeteo, pjevaz ; Ross.    nlnyx’E,    irfcßeHb, irhTyineia;

PIĘTNO, PIĘTNIĆ, PIĘTNOWAĆ, ob. Piątno, Piątnować.    Eccl. nüTHb, neryx^, neiyiucKt; kur, kogut, ber £aj>n.

PIĘTNY, a, e, od pięty, fterfen * , ^>aÆeit* ; Ross. imthoh.    (Etym. piać). Końskiemu bogowi ofiarowali Litwini pie-

Piętna kość, ba3 $erfcnbeiu, pterna.    Cn.    Th.    300.    tuchy rosłe,    czerstwe,    aby się też    konie takie mnożyły.

*PIĘTOLETNI, ob. Pięcioletni.    Stryjk. 144.    Źle w tym się domu    dzieje, gdzie pietuch

PIETRASZNIK , a, w., Piotrowe ziele,    dzika    lub wodna pic- jajca niesie,    a kwoka    zań pieje.    Kchow. 108. Piekut

truszka, pietrożnik, caucalis, ftlettenferkl, gdbflette. Syr.    swarliwy. Banial. 1 3 b. Piekut rżał latając, ib. 1 4.

1074. PIETREK, PIOTREK, ob. Piotr.    PIĘTY, ob. Piąć, ob. Pięta.

PIĘTRO, PIATRO , ‘PRZĘTRO, a, n., ‘PIĘTR, a, m., kon- PIETYHORCA, P1ETYHORSKI, ob. Petyhorca.

tygnacya, ba3 ©tocfrccrf, ber ©tod tu einem #aufe ; Boh. PIGŁÓWKA, i, £., gatunek gruszek. X. Kam., (Sine 2lrt ponebj (cf. niebo, podniebienie), poschodj, (pótro, leśe- Sirneu.

nj w stodołach); Sorab. 1. zpażeno; (Sorab. 2. pschëtsch PIGMEJCZYK, a, m., Pigmejczykowie, Pigmeowie plur., karzeł, sala, poddasze, strych); Carn. nastropje , (cf. strop);    pikulik, pęcherz, pędrak, pieniek, ein B^erg; Boh. pjidimużjk,

KopoTbiuiKa. Pigmeowie , według poetów , w Indyi, wzrostu nie większego nad dwie stopy i ćwierć. Oliv. Ow. 219. Pigmeowie niewielcy w Indyach mieszkają. Kmit.

Vind. persniza (cf. przecznica), nastropje , mushoufhje ,    pjdimużjćek , trpasljk ; Slov. padimużik , pidimużik ; Ross.

fhtokouje ; Bosn. ohsit, grede od kuchje, popodisete;

Ross. 5KHJIO, ®n.ibe, apycB. Conlignatio , ‘przętr, piętro też zowią niektórzy. Mącz. Tabulatum, ‘przętr, na pierwszym ‘przętrze. Mącz. Po wschodzie wbiegł na piętro. P.    Spyt. A 2. Sławne są wojny Pigmejczyków z żórawia-

Kchan. Orl. 1 , 329. Ja mam dom cały, ty na piętrze    mi, o czym Kmita Spyt. Pigmejczyk nie rad przy Gi-

czwartym. hbl Ez. 72. Usnąwszy spadł na doł z trze-    gańcie staje. Wad. Ban. 27. Imaginacya muchę wiel-

ciego pi .a. 3. Leop. Ad. 20, 9. (z trzeciej gady. 1 Leop.). błądem czyni, Pigmejczyka olbrzymem. Mon, 64,'149. Dóm o trzech piętrach (Croat. trem, tremi ). Dziś o PIGULIK. Tr., ob. Pikulik.

trzech piętrach noszą fryzury. Teat. 36. c, 112. (piętrzy- PIGUŁKA, ‘PILUŁKA, i, i. ; Boh. pilule, pilulka ; Vind. ste). Wieże stawiać kazał tak wysokie, aby troje piętra    pilule, pilelze, okrogelze, okrogelize , apotekouske bo-

miały. Warg. Cez. 218. Aż przez piętra domowe mu-    beke; Bosn. pillule, pinnule; Croat. piliila, likokrugli-

sieli go spucić z góry. Rej. Post. Rr 1. Astrych z tar-    cza; Ross. nniroia, z Łac. pilula ; Germ. btc ÇtKe. Picie uczyniony, *przętr, strop, tabulatura. Volck. 978. Pię-    gulki, gatunek lekarstwa wewnętrznego suchego, w kulki

Więcej nadziei kładą w pilułkach, w syropach, w doktorach, niż w bogu. W. Post. W. 3, 337. Ani syropku, ani żadnych‘pilułek nie szukaj. Weresz. Reg. 129. Połknę cię jak pigułkę , ktoś komu odkazywał; będziesz puszczał rozum nie jest z piątra jak po pigułce, ten odpowiedział. Dwór. B 1. Aptekarz

pigułki złoci. Jabl. Tel. praef. Gorzkie daje pigułki, ale je pozłaca. Zabi. Amf. 102. Slov. Dat nekomu piluli ; dare alicui ad intelligendum. — Pigułkami z śniegu ciskać, mtt ©ć^neeRaUen roerfen; Carn. kępam.

tro, ‘Przęsło (qu. v.), pokład. Cn. Syn. 868, Sorab. 1.    uformowanego. Krup. 5, 276. Pilułka aptekarska. Mącz.

zdeskwano. Piętra u rosztowania, w winnicach u macic, tabulatum. Cn. Th. ©tocfmerf ctttc3 ©crüfîeâ, ©tocfmcrfe ober Sîeifiett tu SBembergcit. — §. Transi. Piętro, stopień, gradus, ©tilfe, Staffel fig. Na piętrze tak wysokim siedząc. Tward. Wł. 196. Mój

Boh. Kom. 4, 106.

tak nizkiego, żeby nie mógł dosiądź zamysłów twoich.

W Anglii wszystkie gatunki, i że tak rzekę, piątra ludzi, powszechnie uczeni. Mon. 65,

238. — §. Z piętra mówić * górno, eine l)oI)e ©pracze

fubrett, fmdjtrabettb reben, Nie umie jedno się chwalić, PIGWA, y, i., drzewo, cydonea, ber Qutttenbaum. Cresc. z piętra mówić, grozić. Gorn. Dw. 40. PIĘTROWAĆ, 411. Pigwa owoc, bie Quitte, Boh. kdaule, gdaule, gdule

PIGWIANY - PIJAK.

PIJALNY-PIJAŃSTWO.

119

we.

(cf. gdula), kutna; Sorab. 2. qvitt ; Sorab. i. duła ; Carn. kuténa , kutine ; Vind. kittina, kita, kitna, kitinska jabu-ka, kitnu drevu ; Croat. kutina, tùnya, tynya (cf. dynia), kunę; Dal. kunya, duna; Bosn. tugna, markatugna, tku-gna ; Rag. dùgna; Slav. tunja, tunjovo dervo; Ross, nn-roa,    arma, rym, rymi, ryiefi. Pigwy co ; do

owocu, dwojakie są, jabłka i gruszki, zapach mają przyjemny. Kluk. Rośl. 1, 153. Urzed. 335. PIGWIANY, a, e, z pigw, Quitten *, »on Quitten gemndjt. Syrop pigwiany. Sienn. 205. PIGWOWY, a, e, a) do pigw należący; Boh. gdulowÿ; Croat. kulinszki, Quitten *. Jabłka pigwo-Śleszk. Ped. 418, Ross. et Eccl. KBiiTOBoe sójioko, Quittenäpfel. Pigwowe drzewo. Mon. 74, 763. — b) Pi-gwowy » pigwiany, oott Quitten. Konfekt pigwowy. Sleszk. Ped. 116. Byś się ługiem pigwowym mył, Nie pomo-żeć, jeśliś łotr był. Rej. Zw. 237 b.

PIJAĆ, ał, a, act. frequ. Verbi pić; często pić, potitare, oft trinfen, Cn. Th.; Boh. pjwam, pjwâwam ; Carn. pyan-zhuvam ; Croat. pianchùjem ; Ross. nbHHCTBOBaTB, m>flH-CTByio, 6pa5KHHuaio. Pijam to rad, pijam to , ' tego nie pijam , zwykłem pić abo nie. ib., ju trinfen pflegen. Według zakonu Mahometowego wina pijać nie godzi się. Star. Dw. 13. W obozie wodę musiał pijać. Mon. 64,

78. Pijać, tęgo i często pić, upijać się, podpijać sobie; ftarf trinfen, trinfen, fcutfen, oorn irinfeit ^rofejfion machen, bem Strunfe ergeben fespt. Pijali przedtym i filozofowie, A przecie mieli z pełna rozum w głowie. J. Kchan. l)z. 204. Bor. 2, 138. J. Kchan. Gdy August pijał, Polska bywała pijana. Zab. 15, 75. PIJACKI, a, ie, od pijaków, do pijaków należący; Vind. pianosten , sapit; Ross. nba-HHBbiH, nbHHUHBHH ; »erfoffeit, ©auf», ©aufer » . Mina pijacka. Teat. 4. b, 9. Twardy sen pijacki. Hor. Sat. 186. Pijackie gospody. Pir. Pow. 48. ©aufgelage; Vind. pian-zhuvalifhe, pianska hisha. PIJACZEK, czka, m., dem. nom., pijak, n. p. Zab. 9, 230. ein £runfenMbdmt, fleiner cfjer, 3ed)brübercben. PIJACZKA, i, i., kobieta pijaństwu oddana, bie ©äuferinn. n. p. Pijaczka jedna baba gorzał-czana. Pot. Jow. 126, Carn. pyvka; Vind. pianka, pian-zhinja beilauka , koludrarza ; Croat. pianka ; Rag. pianiza, pianicina. PIJACZYSKO, a, m. et n., contemn., ohydny pijanica, eilt ©flufauê. Nie bój się, to jest jakiś pija— czysko. Teat. 32. b, 68. PIJAK, a, m.\ (Boh. pigak, chlastać, ochlasta (ob. Chlastać), pitel ‘piciel, pijący, który pije; Sorab. 1. pitźk; Sorab. 2. pizk ; Carn. pyvz, pivez ; Vind. piuz, pyanz, koludravez, zhriep, zhep, pian-zhuvauz, berlazh, mastibogavez ; Croat. pivecz, piânecz; Rag. pivaz, piannaz, piâncina, grizivîno; Ross. nnïyx'B, HHTOKb ; Eccl. ópa^HHKb, mib\iiiiip, apura, aptnKHHKß) ; pijaństwu oddany, pijanica, cf. kufel, moczywąs, moczy-morda , dybidzban , dybikufel, wysączykufel, bibosz , cf. opój, cf. oźrzalec, ber ©äufer. Różnica między pijakiem i pijanym, jak między bojaźliwym a bojącym się. Pilch. Sen. gn. 119. Nie każdy pijak, co pije. Mon. 71, 512. Cechowy pijak. ib. 69, 802. Tu leży pijak sławny, gdy na sąd wstanie, Spytany, co wżdy czynił, rzecze: piłem, Panie ! Pot. Jow. 68. — §. Transi. Nienasycony krwi pijak. Sk. Dz. 771, Slutfänfer, Stntfiunb, krwawożerca.

PIJALNY, a , e ; Eccl. iihbhuS , 40 iram npHHa4Je*ami8 ;. a) dopicia należący, potatorius. Cn. Tli., £rinf*. Naczynie pijalne. — b) Pijalny, pity, co się pić godzi. ib., bibilis, trtnfbar, JU trinfen; Boh. picy, piły, pigatÿ; Slov. pitedlni; Sorab. 1. pilżkoyitć ; Rag. pivgliv; Vind. piten,. pitliu, pijezhliu; Ross. iurreiiHUfi ; Eccl. nHBHUH, mto; imtl mojkho. PIJANICA, y, m., opój, pijak, ber ©äufer Sorab. 1. pieżk; Sorab. 2. pijarna ; Carn. pyanz; Vind.. pyanzhinja , pianz, pianzhuvauz ; Bosn. pianaę, pianięa ; Croat. piânecz; Ross. mromiii, mamma, 3amiBOxa, Ky-iHKaia, (cf. nbHHHua borówka łochynia) ; Eccl. nriumi|ix, nponifiira, 3anoHqnBUH, npiiBHHiiuii, ópancHHKB, (cf. bra-ha). Obiad od trunku zaczynać, pijanicom się tylko godzi. Eraz. Ob. C. Pijanica wielki, gęba u niego jak cholewa, leje jak na kamionkę; kufel mu patrzy z oczu, abo tkwi z gęby. Cn. Ad. 841. (w konew' czyście trąbi; dobrze śklenicę wytrząsa; moczywąs, kufel, lej rozlej; Slov. Pige, gako duha wodu»pije, jak tęcza wodę; cf. Vind. piauka, boshji stoi » tęcza). Co najlepszy rzemieślnik, to najlepszy pijanica. Dwór. D 4. Pijanice kręcą się jak chmiel po tyce , idąc kaczki zaganiają. Dwór. 4. Zawstydza pijanice nierozumne zwierzę. Kras. Sat. 59. Pijanica być, Croat. pianchùjem ; Slov. korhelugi, cf. gardłować ; Eccl. ópajKHMnaio, niaHCTByio ; Ross. KyjHKaTï». PIJANICZKA, i, m., bibaculus. Mącz., ob. Pijaczek. PIJANO adverb., po PIJANU, po ‘PIANKU adverb., w pijaństwie, w pijatyce, podpiwszy sobie, podchmieliwszy sobie, upiwszy się,; bet) trunfnem SDîutfje, in ber £runfen$etf. Nieszczęsny odpoczynek; wolałbym ci młócić, Orać, niźli całą noc po pijanku kłócić. Pol. Jow. 160. Nie pamiętaj gościu rano, co się wyrzekło pijano. Cn. Ad. 630. Zapomnij gościu po ranu, co się działo po pijanu. ib. (przy pełnej, przy kuflu, leda co się mówi). Bachus, co z jego łaski wszyscy piją, Co po pijanu zwyciężył Indyą. Morszt.

239. Coż się nie zrobi po pijanu! Teat. 43. c, 57. Najpoczciwszy człowiek to po pijanu uczyni, czego najzło-śliwszy nie odważyłby się po trzeźwu pomyślić. Mon. 68,

96. PIJAŃSTWO, a,] n. ; Sorab. 1. piyitztwo, pjanofcż; 6’arn. pyazha , pyanost; Vind. pianstvu , pianost, pijanost, pianust, opianost, vpianenje, pianzhnost, pianzhuvanje, koludranje, pianostitje, (cf. pianostiza, pianstvize » kra-puła) ; Croat. pianzfvo, piansztvo, pianoszt; Bosn. pian-stuo; Rag. pianstvo; Ross. iiłhhctbo, iuhhctbo, KyiHKame; Eccl. imHbCTBO, ynificTBO, onincTBO, 3anoficTBO, 6pa*HH-necTBO ; skłonność do zbytniego picia, opilstwo. Cn. Th., nałóg upijania się, bie ©auffucljt. Pijaństwo, zbyteczne trunków gorących zażywanie. Mon. 64, 247. ber ©off, bû3 ©aufen, ber ïrunf. Pijaństwo mądremu baczenie odejmuje. Cn. Ad. 843. (pijanica mądry nie będzie, rozum jego w kuflu utonął). Pijaństwo do nierządu pobudka. Cn. Ad. 844. Pijaństwo szkodliwe ib. —    § Pijaństwo *

upicie, bycie pijanym, stan w którym się pijany znajduje ; bie Śrunfenljeit, Sefoffenijeit. Pijaństwem grzech wymawiać próżno. Cn. Ad. 843. Pijaństwa nie czujący, cra-pulam non sentiens. Cn. Th. Kamień od pijaństwa, pijaństwa broniący, pijaństwo odganiający, Dionysias. Cn, Th. 259. Trunek tak zaprawny pijane czyni, jednakże

120

PIJANY.

PIJAR - PIJE.

pijani nie czują w sobie pijaństwa. Syr. 823. PIJANY,    ny. Zab. 14-, 63. — Fig. Kiedy prześladuje człeka los

a, e, PIJANUTEŃKI, PIJANUS1EŃKI, a, ie, intensiv.;    pijany.... Karp. 7, 20. (szalony, wydziwiający). — §.

a) upity, napity, trunfett, fcefoffett; Sorab. 1. pjané, napité;    Pijany wieczór * na pijatyce, przy ^pełnej przepędzający

Garn. pyan ; Vind. pian, napit, vpianjen, vinen, piano-    się; eitt 3e$«&enb, ein Sl&enb, ber mit B^Ctt jugebrcicljt

sten, opit; Rag. pian; Ross. nbflHUH, yniaHnHBbiił, XMe-    ttnrb. Rusini tych czasów pod pijany wieczór Lela i Po-

leH’B, (ob. Podchmielić sobie). Pijanego bierzemy w    lela wspominają, in compotationibus. Krom. 56. Co za

dwojakiem znaczeniu, raz gdy się kto nad miarę trun-    wymówka, kiedy co zbroją, że się pod pijany wieczór

kiem zaleje, aż do zapamiętania, drugi raz, gdy kto    stało. J. Kchan. Dz. 196. — §. Pijany « po pijanu dzie-

zwyczaj ma upijania się i skłonność do opilstwa. Pilch.    jacy się, ilt tntnfltem 2J?utlje. Pijany swar. Petr. Hor. C

Sen. list. 2, 360. Różnica zachodzi między pijanym,    2 b. not. «który dla pijaństwa bywa#. Kto pijane rzeczy

i pijakiem czyli opojcm ; ten który jest pijany, może jest    wspomni, wrzecionem mu oko wykłuć. Rys. Ad. 29. Co

pierwszy raz w życiu i nie ma tej skłonności; ów także    czynią panowie? piją, nie radzą; ztąd pijana rada, i spra-

opój może być nie raz trzeźwym, ib. 2, 360. Stać się    wa też pijana. Opal. Sat. 129. Zwyczajnie, jak sprawa

pijanym Ross. nbfliilłTb. Pijany winem ( Carn. uvinén).    pijana, to wszystko furdy burdy. Teat. 43. c, 82. —

Nie zowią *pierwćj pijanym takiego, który z wina wesół    \. Czemuż nie zaśpiewasz nam tej pijanej aryjki? Teat.

będzie, jedno na ten czas dopiero, gdy już język roz-    6, 97. do pijatyki stosownej, pijalnej; 3fd)Iteb, £rinflieb.

ci. Eraz. Jqz. F. Pijany o świecie nic wie, mówić    — b) Active : Pijany * upajający, beraufetyenb ; Ross. nbHH-

umie, na nogach stać nie może, tacza się to tam    ctbghhłiS. Niech wina i żadnej rzeczy pijanej nie piją.

to sam. Dambr. Kaz.    12. Pijany, że o świecie nie    wie.    k. Zyw.    1,    347. W. Post. W. 3, 203. Żarn.    Post. 3,

P. Kchan. Orl. 1, 160. Pijanemu świat w koło chodzi.    97 b.    Wina nie piła, ani pijanego żadnego    napoju.

Cn. Ad. 243. (kaczki    zagania, tacza się; cf. z nóg    pija-    k. Zyw.    2,    1. Wina i picia pijanego nie pili.    1 Leop.

ny; Slov. każdń ulica    ge mu uzkâ, każda ulica mu    wą-    Deut. 29,    6.    Bial. Post. 41. Wino, gorzałka i inne trunki

ska). Pijany dzierży się płota. Rej. Zw. 38 b. Dzierż się    pijane. Klok. Turk. 172. Niepijany trunek, którym się

«■noty, by pijany muru. ib. 29 b. Pijanemu w oczach się    nie upije. Cn. Th. 513. Piwo jedno od drugiego *pijań-

ćmi ; z jednej świecy, widzi dwie. Ld. Pijany zapomni    sze bywa. Syr. 985. (bardziej upaja). — (PIJAR, ob. Piar).

wszystkiej nędzy. Petr. Hor. D 2 b, (cf. dobry trunek    — PIJATYKA, i, z., pełnienie, spełnianie, zabawka przy

na frasunek). Pijany, i bogaty i rogaty. Dwór. D 4.    pelnćj, cf. lej rozlej; Boh. pitka; Slov. korhelowânj , (cf.

Dzbanie ty pijanemu przyprawujesz rogi. J. Kchan. Pija-    gardłowanie); Vind. piazha, pianzhuvanje, pianzhuanje ,

nemu nietrudno o zwadę, ręce się ciągną do mężobój-    pitjie ; Bosn. napojnięa ; Ross. nepenoS, nepenOHKa, nosi w a , nogi do przelania krwi, bo się takowym wszystko nowKa, 3anon; baS    3^0^<tge. Toż znowu bankiet,

równo widzi, a czasem i wielki pan srogi mu nie bę- znowu pijatyka, Ci się jednają z sobą, drudzy wadzą, dzie. Żarn. Post. 3, 528. Pijany śmiały. Cn. Ad. 847.    Pot. Syl. 239. Trzecią część życia swego poświęcają Ba-

Pijany wielomowny. Cn. Ad. 847. Pijany nic nie zatai,    chusowi, i trawią na pijatyce. Mon. 64 , 90. Pijatykę

męczyć gonie trzeba. Cn. Ad. 845. kiedy się wino wzbu-    stroję, Slov. korhelugi, (cf. gardłować). PIJAWKA, i,

rzy, wszystko na wierzch wynurzy; pełna, na człowieka    z.; Boli. pigawice, pigawka, strebikrewka , krwostrebka;

próba pewna; Slov. ćo stnzliwi na srdci mć, to sa opi-    Slov. pigawica, krwostrebka; Sorab. l.pihaliza, piyelcza ;

lemu na gaziku wipukne. Pijany a dziecię prawdę powie.    Carn. pyavka ; Vind. piaviza , pivola, pivolza , piauka,

Rys. Ad. 54. Glicz. Wych. 1 6. Pijany na wszystko przy-    kervna pija, metul, vampir, (cf. motyl, upiór; cf. piauka,

zwoli, wszystko pochwali. Cn. Ad. 846. Tak bardzo pija-    boshji stoi * tęcza) ; Croat. piàvka; Hung. pióka; Slav. piany, iż nie ocknąłby się, by go też i palił świecami. Gorn.    vica ; Rag. piâvica ; Bosn. piaviça ; Ross. niaBHua, niaBKa ;

Dw. 279. Szewc pijany jak bela. Teat. 22. c, 34. (jak    1) hirtido sanguisuga, ber Slutigel; rodzaj robactwa w

sztok). Pijany obiecuje, otrzeźwiawszy żałuje. Cn. Ad.    wodzie się mnożącego, który dotknąwszy się ciała, przy-

846. Nigdy nabożniejszy pius, jak kiedy pijany. Mon. 69,    pina się, i krew' z niego wysysa. Perz. Cyr. 2, 129.

812. Różną modą pijani szaleją, ten pieśni Nuci, ów    Pijawek na ściąganie krwi używają. Zool. 91. Stawiać ko-

płacze, bluźni, ten się modli w cieśni. Min. Ryt. 4, 182.    mu pijawki. Perz. Cyr. 2, 130. einem 3(jeln fe^eit. Bańki

Zamykają dla zwady drzwi przed pijanemi. Pot. Jow. 68.    stawić, pijawki przysądzić.    Cziach. Prz. 94.— Prov. Pijawka

Cbybaś pijany, że tak gadasz. Teat. 55. b, 53. Pijanu-    wrzodu się nie ima. Cn.    Ad. 558, (cf. nie chce się nim

teńki od rana. Teat. 20. h, 95. Gdy dwaj rzeką żeś    pysklać; nie godzieneś,    abym się z tobą swarzył). —

pijany, Możesz iść spać bez nagany. Rys. Ad. 15. Nie-    Simil. Jak pijawka krew'    z niego toczyła. Past. Ftd. 193.

pijanym-ci, pęmnię-ć, coś rozkazał, chociam sobie pod-    Kilka pijawek z ojczyzny    krew' wyssało. Pot. Arg. 522.

pił. Cn. Th. 539. — Similit. transi. Pijany czym » upo-    Żydzi są pijawkami rolnika. Przeslr. 242. Sułtan biednym

jony czym, uniesiony, odurzony; POlt etlwaS Berauft^t,    ludziom starą i już wpół opiłą odjąwszy, nową pijawkę

łrtmfett, ^tngertjfen POU ctivcrô. Pijany próżną chwałą. Petr.    przysądzą. Klok. Turk. 95. nowego urzędnika zdziercę. —

Ek. 96. Tyran siłą swą pijany. Tward. Mise. 60. Gnie-    2) Pijawka morska, lampreda. Cn. Th., bie Camprcte.

wem szatańskim okrutnik pijany. Groch. W. 261. Tak    PIJAWCZANY, a, e, od pijawek, 3gcl « ; Ross. niaBHuift,

mówił mąż zawołany, Miłością cnoty pijany. Groch. W.    niunHiunuH. PIJĘ ob. Pić.

461. (begeiftert). Każdy tam z wesołości chodził jak pija- *PIJE; — członek wstydliwy mezki, ba$ mJttnltdjie ©ltcb

PIK - PIKNĄĆ.

PIKNIK - PIŁA.

121

Między kolany u niewiasty kiep, u mężczyzny ‘pije. Pot.    piszczeć, jak, młode ptaszęta, pipere. Mocz. Wszystkie

Jow. 2, 48.    umilkły razem pokolenia, Żaden i z książąt nie piknął.

PIK! pik! głos wyrażający piknienie, kłócie; pij! pttf! W    Wad. Dan. 70.

Tomciu serce pik, pik, drży, poci się, lęka. Mon. 71, PIKNIK, a, m., uczta spółkowa, na którą się spoinie skła-108. Sorab. 1. piket digitorum crepitus; Vind. pik, vpik,    dają, ber ^tcfntf. Komedyj, redut, pikników, foxalôw,

piknenje * ukąszenie komara i t. d. ; Vind. peh, pehnenje    nigdy    nie opuszczali. Teat. 19. b, 3.    Na pikniku    siostra

»sztych. PIKA, i, z. ; Boh. pjka ; Sorab. i. pika, ka-    moja    kawę dawała, ib. 7. c, 28.

watż; Carn. ojstrip, (pika punctim); Vind. oistrip , dróg, PIKOWAĆ, ał, uje, act. niedok., z Franc, cętkami nakra-nafhpiz, shclesni pikazh, fuliza, (ob. Sulica); pika, pi-    piać; Vind. pikati, popikati, mit ^üppeltt * bunt machen,

knja, pikniza, pikez » kropka, punkt; (pika, ofepniza »    Czapka Tatarska pikowana z    czterema rogami. Mon. 68,

ospa); Croat. pika, (piknyà, piknyicza punkt); Eccl. et    222. (Carn. pikast, pikez    cicacitrosus; Vind.    pikast»

Ross. nnua ; Angl. pikę; Gall.    pique;    liai, picea; Svec.    pstrokaty, dziubaty;    Croat.    piknyàv    punctis distinctus).

pick; Pers. peikan ; cf. Graec.    nsixdv    kłóć; Lat. spicu-    Czerwona czapeczka    biało pikowana,    Wolę Towarzysza

lum; Genn. bte ^tcfe, kopia,    sulica.    Warta straszna z    niżeli hetmana. X. Z.    — §.    [Pikować,    stebnować, prze-

gołemi koło drzwi mieczami,    Piką gęstą opasan pałac,    szywać z drobna i w jednym    kierunku.    4], Pikowanie po-

jak lasami. Jabt. lei. 31. PIKAĆ, ob. Piknąć.    duszeczek na podwyższenie lewmgo biodra i łopatki Jej—

Pochodź, piknąć, pikinier „ pikownik, pikowy, pikiet,    mości. Teat. 14, 33. Materace bawełniane pikowane.

śpikować, forsan etiam spiknąd sieL.    Pam. 85, 136. §. Pikować się na co » sadzić się na co,

PIKART, PIKARD, a, m., z Pikardyi, prowincji Francuzkićj przez punkt honoru.

rodowity, einer auä ber ^tcarbtc. Dykc. Gcogr. 2, 282.—    PIKTAWIA, ii, i, z Łac., prowincya    Francuzka    Poitou.

§. Bist. eccl. Pikart » Wiklefista, zwolennik Wiklefa here-    Dykc.    Geogr. 2, 295. PIKTAWSKÏ,    a, ie, iion    ^otłou.

tyka Angielskiego, [bratczyk czeski, husyta; eilt Söfjmt»    Wina Piktawskie, wielkie mają do wina Reńskiego po-

fcfyer Gruber 2], ein ^.Hcarbtft, SBiclejiit. Kalwinistowie, pi-    dobieństwo. Wyrw. Geogr. 319.

karci, nowochrzczeńcy. W. Post. W. 3, 188.    PIKULIK , a, m., ('Pigulik. Tr), z Włusk., karzeł, pie-

PIKIER, a, m., z Angl. rostrucbarz, eilt 9îojJtâufd)er. Kupi-    niek, pęcherz, Pigmejczyk,    eilt Reiner Üïntrpg.

łem konia tego od pierwszego w Anglii pikiera. Nieme.    Spareie króla Archidama, iż    pojął sobie małego    wzrostu

P. P. 27.    żonę, powiadając, iż będzie rodził króle małej statury

pikuliki. Pclr. Ele. 59. Ludzie, którzy przed tym długo żyli, silni, wielcy byli, nie tacy, jako teraz pikulikowie. Sak. Dusz. 126. Ten mały pikulik , zły widzę jak bies. Teat. 15, 49. Buss. Serdit a nie duż.

Pod. 50. PIKINIER, PIKOWNIK, a, m., piką zbrojny, 'PILA go; particula effutitia, abhorrentis et detestantis ali-ber Çifentrfiger, ^iftltter; Croat. pikonosecz; Sorab. 1. pikownik. We śrzodku stawił pikowników czyli żołnierzy

z pikami. Papr. W. 1, 166. 1. PIKNĄĆ, piknął, piknęło,    bid) ber ©ucfgucf.

piknie act. jedntl., PIKAĆ, contin., przerażać, razić, prze- PIŁA, y, z., PIŁKA, i, z., dcm.; Boh. mjć, (ob. Miece, nikać, metaph., ftedjen, frapptrnt, burdjbringen, burdjS £cr$ fahren, an bte ©eele gefeit; (Slov. pjchamkolę; Carn. pi-zheti, pizhem, pikam pungere; Vind. pikniti, pikati, pe-. hniti, pehnem ; Croat. pikam; Rag. pèknuti ; Bosn. pe-knuti, ujest » ukąsić, ujeść ; cf. Lat. pungere, pingere ;

Genn. ptefen). Pikało im pod kolany. Glicz. W tych. K 7 b. (drżały im łytki, poszło im w pięty). — Transit. To go piknęło « uczuł to, er I)atg gefüllt. — Intrans. Strach i bojaźń piknęła przeze mnie. Chrośc. Ow. 57. Gdy się to stało, wszystkich grom przeniknie, Najbardziej jednak strach przeze mnie piknie. Chrośc. Fars. 90. Chrośc. Luk.

273. — Impersonal. Piknęło przez niego » przerażało go, c8 burchbrang tjjn, griff tim au bte ©cele, eS fuhr tut burd) bte ©lieber. Skoro się ten pokazał, jakoby go przestrzelił, razem przezeń piknie. Pot. Arg. 778. Serce zmartwiało, piknęło przeze mnie. Wad. Dan. 152. Piknęło przez Cezara , czupryna mu wstanie, Cofnie się wsad mdłą nogą, w brzegu rzeki stanie. Bardz. Luk. 6. Wierzę przez Chana musiało pikać. Jabt. Buk. G 4 b.

2. 'PIKNĄĆ jedntl., PIKAĆ contin., pisnąć, piskać; ntucffen, einen ganj Ieifcn ptpenben £on pon ftdj gehen. Pikać abo

PIKIET, u rn., poczet żołnierzy złożony z 50 ludzi. Papr. W. 1, 478. ba§ pfet, bte ftelbroaćhe. PIKIETA, y, i., gra w karty, baö ^icfetfpiel, ba$ pfet. Po prowincyach jeszcze pikieta i kasztelan utrzymuje dawme tuzy i pamfile. Kraj.

Słownik Lindego wyd. 3. Ton» IT.

Karali w

quid. Cn. Th. 698. słowo, nic właściwie nie znaczące, wyraża obmierznienic czego. Dudz. 50. porwon, arwan,

miotę) ; Slov. lopta, (ob. Łapać); Vind. palla, obliza sa jigro, (pila, piłka, satik * szpunt) ; Carn. lapta, lópta , mętshk; Croat. laptà, labdà, lopta, lopticza, pila; Hung. lapta, labda; Bosn. lopta, loptięa, balun , mecjak; Rag. lopta, lóptiza, oblizza ; Ross. sih»tl , MaumcE ; (Lat. pila; Angl. pili, pale; Ital. palla, balia; Gall. balle, pelote, bille; Bisp. bolo; Grace. nâXXa) ; do grania kula sprze-żysto napchana, z wełny, z sierci, z skóry zrobiona ; Genn. ber Sali junt Sallfptelcn. Grę w piłę, baS SaUfptel, wzięli Rzymianie od Greków. Pilch. Sen. list. 2,3. By był ten zwyczaj w Polszczę, który we Włoszech i w Francyi jest, grać w piłę, chciałbym aby dworzanin i to dobrze umiał. Gorn. Dw. 33. Dzieci kiedy piłę grają, raz ten bije, potym gali, abo pasie i za piłą jak szalony biega .... Falib. B. W ten czas piłka bieg swój dobrze odprawuje, i trwa gra długo, gdy miedzy poda-waczem a odb'jaczem taka jest miara, iż i ten ‘grzecznie podaje, i tamten rozumnie odbija. Gorn. Sen. 87. W piłkę grać. Dudz. 50. Tak potężny róg jednorożca, że dla niego byk piłą, t. j. wymiotem słomą napchanym. Birk. Chmiel. C. Jak jeno chce moc twórcy postępuje z nami,

46

122

PIŁA- PILARZ.

PILARZ - PILEN.

Ludzkiemi niby piłką ciskając rzeczami. Zab. 13, 412.    a, m., co rad piłą gra, pilicrepus. Cn. Th., ctłt Siefefiafiei

Szczęście ludźmi ciska, jak piłą. Stryjk. Gon. E 2-, (Croat.    Pont Stoflfpiel, eilt 33atlfpieler. Bijaczka piłkarzów, bijaczka

kotsze pila tache, lak szrechu szveta szkachej. Zabawiony    pilna, pilnik. Cn. Th. 698.

światem, gdzie go kolwiek obrócisz, tedy jest podobien 2. PILARZ, a, m., od piły do tarcia drzewa, tracz; Ross. do owéj nadętej piły, co się tłucze od ściany do ściany, kiedy za nią szaleńcy biegają. Rej. Zw. 143. Wały on bacik, jak piłę przewracały. Zbił. Dr. D 3. Rzecz okrągła na kształt piły. Corn Sen. 346. Hetman lud w piłę sprawił, (facto globo). Erom. 214. Piłka ognista, gcuer* büß, kula drelichowa zapalnemi materyami napełniona.

Jak. Art. 3, 306. Piłka drukarska do nadawania farby PILAS, u, m., Na szkucie pilasy są pod pochodami, gdzie Ross. Moua. Piłka drukarska do rozcierania farby i nada- flisy sypiają. Magier. Mskr., bie ©djlafftätte bei $tot3fne$te. wania preserowi, składa się z bahjki, włosów i skórki PILASTR, u m., z Franc., słup równościenny kwadratowy, podprawionćj szpagatem lub ćwieczkami. Magier. Mskr. Rog. Rud. 77. ber ^ilaftei*. Cyrus miał w swoim pałacu Ranę plastrem, piłkami i obwijaczami opatrzyć. Perz.    pilastry srebrne. Nar. Tac. 2, 337.

Cyr. 85. (kłębkami z flejtuszków; Croat. piłka impages, PILAT, a, m., nazwisko Rzymskiego gubernatora Jerozolim-operculum). — \ Melon. Piła, gra piły, granie w piłę,    skiego, sławnego w passyi Chrystusowej, ^ilatllS. Wiemy

ba3 Stollfpielett. Grać piłę wolę, niź kaptywusa. Cn. 7/i.    to, panie Piłacie, Iź ten łańcuch dawno macie, Każdy

697. Piłek gra, sphaerisłerium, miejsce abo dom, gdzie    więzień, co go nosi, Od śmierci się nie wyprosi. Rys.

piłę grawają. Volck. 926. bfl3 StoUIiaitS, Sorab. l.tżelna;    Ad. 75. — §. Prov. Potrzebnyś tu, jak Piłat w kredzie.

Zabi. Dal. 27. jak dyabeł w Częstochowie, piąte koło u wozu; Vind. taku trebi, kaker tern v peti ; ba$ fünfte 3Rab ant ®aßcu. Zabawiony światem, w kredzie tam dalej nic nie wie, jedno po Piłata, pewnie o grzechów odpuszczeniu, ani o wiecznym żywocie nic nie myśli. Rej. Zw. 143. — *$. Piłat, prewef, wychod , wychodek. Menińsk. Turc. 1. 112. ber Abtritt. PIŁATOWSKI, a, ie, od Piłata, Çifatu# «. Po Piłatowsku » Piłatowsko , jak Piłat, tnie ÇflfltiiS, n. p. Piłatowsko za najmniejszą okazyjką ku swemu pożytkowi osądzi. Gród. Dis. F b.

m., kijec. Cn. Th., pilnik do galenia piły. Tr., ber ©torf junt Stollfcblaßeit ; szlaga żelazna. Dudz. 50. buława żelazna z krótką rękojeścią. Wlod., eitt eifernd ©djläßel an einem furjeit ©tiefe. Piłatyk, kijec, kiczka, 31. Piły robią z tej samej stali, z której pilniki. Os.    buława, maczuga, clava. Mącz.

Rud. 558. Piłką stolarską karby ponarzynać. Solsk. Arch. 1. PILAWA, y, z., herb; półtrzecia krzyża białego w polu 152. Ogrodnicza piłka mniejsza z kabłąkiem żelaznym, bie ffropffäße, do urzynania pieńków mających być szczepionemu Kluk. Roili 1, 79. — §. Piła, serra, ryba wielka, wierzchołkiem grzbietu ma grzywę albo grzebień mocny, i na kształt piły zębatej ostry, którym statki piłuje skie. Chmiel. 1, 655. ber    ©äßeftfd),    Boh. pilorożec. — b)

Piła, młyn drzewo    trący.    Cn. Th.,    tartak ,    bic ©cfyncibe*

m &i)\t, ©ägem^Ie.    Spad    wody dla    młynów,    *pieł, (pił),    P1ŁLCZK0WATY, a,    e,    —    o    adverb., serralus. Perz. Cyr.

foluszów, kuźnic.    Solsk.    Geom. 2,    4. Piły    dziedziczne    1,    168.    mie    eine geile,    feilarttß.

od każdego koła płacą po 12 gr. Vol. Leg. 2, 664.    1. *PIL1C, ił, i, cz. niedok., pilnować, baczność mieć,    auf*

Piły wodne i bydlęce. Solsk. Arch. 100. — §. Piła, mia-    merfeit, aufnterffant fepit. Kto pili, nie zmyli. Rys. Ad.    26.

sto nad Notecią, bic ©tabt ©ć^ltcibcntu^I. J. Bürg. — 2.    cf. strzeżonego bóg strzeże.

Piła, piłka, piłeczka, ślósarska, złotnicza, pilnik; Boh. 2. 'PILIC cz. niedok., na kształt piły do grania formować, pilnik, pilnićek; Sorab. 2. fda ; Vind. piło, pilu , piliza ;    ju einem 33aUc formen. Piasek tak mokro pokrop',    aby

Garn. pila, gladnika; Croat. pila , pilicza , gladilka ; Rosn.    się pilić dał, jak mąka wilgotna, gdy ją w garści    ści-

pila ; Rag. tarliza, barb. turpia; Ross. iwia, mima; Germ.    skają, abo jak śnieg na odmięcz. Sienn. 602.

bic geile. Lima, naczynie ślósarskie, którym piłują, trą, PILICA, y, z’., imię rzeki i miasta w Krakowskim. Dykc. piłka, tarka. Marz. Piłeczka, limula. Mącz.    Geogr. 2, 284. fixante eitteS glujfeS uitb einer ©tabt im Ära*

P1LÀRNIA, i, z., dom do grania w piłę, pilnik, baê SSalL fanifdjen.

fiauê. Tr.; Sorab. 1. tżelna. PILARNIK, a, m., co pi- PIŁKA, oh. Piła. PIŁKARZ, oh. Piłarz. larnią trzyma. Tr., ber SaHmeifter. 1. PILARZ, PIŁKARZ, PILEN, PILNIE, ob. Pilny.

nHin.ibmHKTi, iuuBinHKii, ber 23retfdmeiber. Piłarzów para zdoła rznąć drzewo. Solsk. Arch. 109, Boh. pilaf ; Croat. pilitel faber serrarius ; Carn. pilar.

Pochodź, opiłki, opiiować, przepiłować, piłować, upi-łować, odpiłować ; fortassis etiam pilny, pilność, pilnować, *piłować, *pilić, dopilnować, przypilnować, przypilać.

pilarnia.

2. PILA, y,

1. piwa,

Vind. shaga , pila, rezatiza , prerefauka; Croat. pila, pilicza; Rag. pila, pilizza; Bosn, pila, pilięa, silopa ; Ross.

Jima, nn^Ka, rnuouKa ; Angl. file; Svec. fil ; Island, i biel;

Sax. Inf., Dan. et Holl, fiile ; Germ, geile) ; — la) piła drzewna, do tarcia drzewa, bie ©äße. Upatrzywszy kość śrzednią w rybim grzbiecie, Na jejże kształt, i ostre żelazo odkować , I hartowne zęby w nim kazał wykarbo-wać, Itak nalazł używanie piły, Otw. Olu. 311. Urs. Gr. PIŁATYK, a 520. W oczach ojca syna piłą przetarli. Sk. Dz. 593.

Cyrulikom potrzebna piłka większa i mniejsza do kości piłowania, odrzynając rękę lub nogę, serra. Czerw. Nar.

. Nu

, PIŁKA, i, z.; (Boh. pila, piłka; Sorab. eka; Sorab. 2. żega, żeżka; Carn. shâga ;

błękitnym; nad koroną pięć piór strusich. Kurop. 5, 59. ein Stoppen. 2. PILAWA," y, z., Çittau, eine ©tabt in Preußen, miasto obronne, przedmurze królestwa Pruskiego na morzu Bałtyckim. Wyrw. Geogr. 580. mor- PILCH, a, m. ; Roh. pieli ; Germ. bie 33ild)mau8, g lis, zwierz większy, niżli łasica. Cresc. 641.

23ilcf) *. Pilchowe futro, cf. popielica.

PILCHOWY, a, e,

PIŁKOWY-PILNOŚĆ.

PILNOWAĆ.

123

Nar. Tac. 2, 237.

PIŁKOWY, a, e, od piłki do grania, Sali«; Ross. Mwie-BbiH. 4. PILNIK, a, m., §. a) do bicia piły, bijaczka pilna abo piłkarzów. Cn. Th. 698. ber SMftocî, bte 3îa* quête jum èaUfcfylagen. — §. b) Pilnik, pilarnia. Tr., Sorab. 4. tźelna; Carn. polovs, baS 33ahliau3. Pilnik, dom, w którym piłę grają. Ern. 91.

2. PILNIK, a, m., piła ślósarska do tarcia żeleztwa, kruszców gładzenia, bte getle ; Boh. pilnjk , hladjk ; Slov. pjlnik; Sorab. 1. pilnik ; Ross. HaiwiOKi, Tepnyrt, Tepny-jkoicl. Pilnik żelażny. Ezop. 17. Pilniki robią ze stali, nacinają dłótkiem, potym je hartują. Os. Rud. 558. Pilniki niczym innym nie są, jedno wierzchy chropowate, w których umyślnie jest wiele danych cząstek występujących , wiele przerw, aby większe tarcie czyniły. Rog. Dos. 3, 148. Cudne kształty uporna stal na się przybiera , Gdy jej ztąd zgryźny pilnik, zowąd młot doskwiera. Nar. Dz. 4, 458. Slov. Pilnik prilożif, limam adhibire. Proch, który pilnikiem zejmują piłując, otrociny. Sienn. Wyki. (opiłki). Tryny żelazne z pod pilnika. Torz. 97. PILNIKÀRZ, a, m. ; Boh. pilnikar, faber limarius ; co pilniki robi, be getlenfyatter.

PILNO, PILNIE adverb., P1LNIUCHNO, PILNIUCZKO intensiv., pieczołowicie, bacznie, nie opuszczając się, pracy dokładając, usilnie, uwijając się, spiesząc; (tmftg, fleißig, gefcfyäfttg, fid) tummelub, etltg", eilfertig, ad/tf«m, aufnterffam; Boh. pilnè; Slov. pilne; Sorab. 1. pilne, szwieru; Sorab. 2. pilne, f pilnofeżu; Slav. pomljivo ; Bosn. stauno, pomno ; Boss. iio6oTpy4HO, imotho, H3Btc-tho , TmaieiŁHO ; Eccl. toiuho , HSBicTHŁ, TmaTCJhH-fe , TiuajiHBO. Pilniuchno tego się chronić. Papr. Przyh. B 2. Dobrej sławie na wszystkim pilniuchno hołdują. Papr. Gn.

97. Obaczmy pilniuczko, jak to ma być zrozumiane. Sekl. 48. Gdy tak czynią pilnie, I onego prośbami tak cisną usilnie, Dał się ubłagać. Prot. Jat. 17. nad)brit(fhd), brmgenb. — *§. Siedząc na wozie zasnął tak pilnie, iż go trzymać musiał. Sk. Żyw. 2, 415. tak mocno, tęgo i nagle, er fdjlief plößltd) ttnb feft ein. — §. Pani służącego gdzie pilno posyła. Teat. 10, 26. w pilnym interesie, spiesznie, etleitb. — §. Pilno mi, mieszka mi, spieszę gdzie, nieodwłocznie mnie tam trzeba; id) l)abe jjj eilen, ntuß eilenbô, brmgenb motyin. Gdzież Wc Panu tak pilno? Teat. 55. e, 9. dokąd tak spieszysz, roofun eilen fie fo ? Nie tak ci to pilno,, wszak jeszcze nie wyjeżdżacie. Teat. 16. b, 42. Że mu było pilno do Litwy, musiał tam jechać. Biel. 362. Slov. Pilno mu, gakobi horelo ; pilno mu, jak gdyby gorzało. Pilniej temu, co ucieka. Cn. Ad. 929. (prędszy ten co ucieka, niż co goni). — §. Pilno czego scil. potrzeba, matt braucht e§ Iringenb, c3 ifł am npt^igftcn. Niegodziwie mi służysz, pilno mnie było ciebie, i nie byłeś w porę. Teat. 27. c, 22. Kiedy go było najpilniej, wyjechał. P. Kchan. Orl. 4, 224. Czego najpilniej, niemasz. Cn. Ad. 98. (wszystko jest, tylko najpotrzebniejszego nie dostaje). PILNOŚĆ, ści, 2.; Boh. pilnost, pila, snażnost, (cf. sna-dność); Slov. pilnost, opatrnost; Sorab. 4. pilnofcż; Carn. flis, pridnost, pridu, marlivost, marnost; Vind. marlivost, marnost, flifs, skerb, opravilnost; Bosn. po-

mgna , pomstvo ; Croat. nasztoynoszt, marylivoszt; Dal. pomnivoszt ; Ross. paMHTejLHOCTt, pamrreJbCTBO (cf. raczyć), npiutwaiiie, npmrfejKHOCTL, ncnpaBHOCTB, npHciiH-BOCTb, npHct4HOdb, npucfecTb (cf. przysieść), peTHBOCTb, pa4HB0CTb, 3aóoia, 3a6oTjHBOCib, TinaiejbHOCTb, nua-jHBOCTb; Eccl. tt>i|unhi€, TiuaiejbCTBO, Ó4aroycep4ie ; pilnowanie, dopilnowanie, baczna pieczołowitość; fleißige Slufmerffamfeit, anfmerffamer gleiß, èefireben. Pasterze czują nad trzodą pańską, pilność czyniąc około ludu bożego. Rej. Post. C 2. Do prawa wór pieniędzy, a dwa pilności. Cn. Ad. 201. Na pilności i na dostatku prawo należy. Rys. Ad. 46. Pilność wiele może. Cn. Ad. 848, (kto robi, ten się dorobi; praca wszystko przemoże; gutla cavat lapidem). Pilność wczesna być ma. Cn. Ad. 848. (co w czas , to z nas). Pilność opaczna. Cn. Ad. 847. (robota niepotrzebna; bąki strzelać, piasek liczyć, wodę mierzyć ; drzwi do łasa). — *§. Postanowisz Lewity w ich *pilnościach. 3 Leop. Num. 8 , 26., ( w ich ‘uczynnościach. 1 Leop., w ich obowiązkach). Żeby te-mi sprawami albo pilnościami, które należą ku nabożeństwu , dziatki nie były obciążane. Rej. Post. H 8. PILNOWAĆ , ‘PIŁOWAĆ. Cn. Th., ał, uje, cz. contin., pilnować czego, pilnie czyli pieczołowicie koło czego chodzić, strzedz czego, patrzeć czego; gleiß itltb Slufttierf» fomfeit worauf oerwenben, etroaS abmarten, tu 2Id;t nehmen ; Sorab. 1. pilnofeżu szo, kedżbuyu ; Boh. pozorowati, (cf. pozor) ; Carn. flisamse, marnavati, (cf. marnować); Vind. poflifat, skerbnu delat, pomujatife, marliu biti ; Bosn. raditi (cf. rad), nastojati, (cf. nastawać) ; Croat. naszto-jam , mâram, marirn : Dal. pomnyu gymati ; Ross. pa-umb, HaójnocTHTb, Haó.«04aTb; Eccl. npnpaAtio, npiot-my (cf. przyłożyć się), 6aaroycep4CTByio. Nie lepiejżeby to było kupcowi pilnować handlu, aniżeli pokątnych tych miłostek. Teat. 15, 37. Każdy swego rzemiosła pilnuj. Jabł. Ez. 40. Pilnuj każdy swego, zaniechaj cudzego. Cn. Ad. 850. Domicy pilnował palestry, causas orabat.

Za dawnych książąt kmiecie musieli pilnować gniazd sokolich, aby ptacy nie wylatały, a kto nie dostrzegł, wielkie strofy płacić musiał. Nar. Hst. 4, 245. Dama ta kart tylko pilnuje. Teat. 48. b, 11. Cytry, skrzypiec, bębna, piszczałki i wina po biesiadach pilnują, a służby pańskiej zaniedbywają. Podw. Sion. Q

4. Pdnuj sam zawsze swego, nie spuszczaj się na drugiego. Cn. Ad. 850. (kto okiem nie dojrzy, mieszkiem dołoży ; cudze ręce lekkie ; oko pańskie konia tuczy). Pilnuj czasu. Cn. Ad. 849. (nie opuszczaj pogody; co w czas, to z nas ; łapaj Tomku, póki na pomku). Ociec każdy ‘piłować ma, aby złym nauczycielom syna nie polecał. Glicz. Wych. L 6. (baczyć, strzedz, wystrzegać się). Smaczno jada i pija, a dłużnicy drzwi pilnują. Falib. F. Pijany w błocie leży, a psi mu gęby pilnują. Biał. Post. 199. Pola z nieprzyjacielem pilnować. Jag. Wyb. Q 2 b. bojować, tnt gelbe gegen ben getttb hegen.— §. Pilnować na co, na kogo, baczność mieć, oko na co mieć, czatować, 9Id)t auf etma3 geben. Będę tu na to pilnowała z memi towarzyszki. Past. Fid. 105. Źle trzymali o bogu, ‘pilnując na bałwany. 4 Leop. Sap. 44,

424

PILNOWACZ - PIŁOWY.

PILSĆ - PIOŁUNEK.

piłować, upiłować; 2) dopilnować, popilnować, przypilnować.

‘PILŚĆ, PILŚŃ, i, z., (Dudz. 15); (Boh. plst ; Vind. filz, netekana ; Carn. klobzhina, (ob. Kłobuk); Dal. biły; (Boss. noiCTB, nojCTKa, nojicmma deka, koc); cf. Lat. pilus; Ger. §tlj ; Graec. nslvzov, nlkryia ; cf. Etym. pleść, plotę); grube z wełny i sierci tkanie kosmate, ber Boss. bomjoicb; cf. wojłok. Pilśń cienka Ross. KOiUMa. Olej ten prasują przez pilśni. Biel. Św. E b. PILŚN1AN-KA , i, z. ; Boh. plstka; pilśniana szata, czapka, obów. Cn. Th., etnutó'von gtlj, gtljroï, giljmüße, pjfdutfj. ‘Piśl-nianka, sculponea. Mącz. Sculponeatus, w 'piślniankach chodzący, ib. PILSNIANY, a, e, z pilśni zrobiony; Boh. plstenny; Vind. filzast; Ross. bohjiowhuh , ( nojiCTHHWH , no.iCTeBUH kocowy); gtlj * . Pilśniany kapelusz. P1L-SNIARZ , a, m., co koło pilśni robi, ber mit §il$ t^Utt ^at , ber $tljmad)cr. Pilśniarz , wałkarz, blecharz. Dasyp. Y 3 b. PILŚNIĆ, ił, i, cz. niedok., na kształt pilśni sklejać, wie gtlj jufammen ntirrett, t>crftlgen. Z wilgotnych humorów włosy się kleją i pilśnią. Haur. Sk. 418. Włosy mu się zpilśniły. Kchow. Roi. 40. Ziele to kwitnie kwiatem gęstym, w okółkach swych jakoby spilśnione. Syr. 741. PILZNA, y, i., Boh. Plzeń, miasto w Czechach, ^tlfen. Dykc. Geogr. 2, 284; adj. Piizniński. ib. Boh. Plzensky; Subst. Plzak. PILZNO, a, n., miasto w Sandomirskićm. Dykc. Geogr. 2, 285.

30.    oddając się bałwochwalstwu. 'PILNOWACZ, n. p. owiec. Weg. Marin, 1, 291. stróż owiec, owcarz, 2Md)ter ber (Sdjafe, ©djafer.

4. PILNY, PILEN, Ina, Ine ; Boh. pilny, snaźny, (ob. Sna-żny) ; Slov. pilny, pilni, opatrnÿ, (cf. opatrzny); Sorab. 4. pilne; Carn. marne (cf. marny), marliv, pridn, flisne, flisk; Vind. flifsig, flifik, skerben , skerbliu , marn, mar-liu; Croat. nasztoyni, nasztojen, nasztoynik, nasztoyni-cza ; ßosn. nastoji, pomgniv, poman, (cf. pomnieć); Slav. pomljiv, brixljiv ; Boss. pa4HBUH (cf. rad), padniejlhłim, pcTHBUH, npn.i'b/KHiJM (cf. przyłożyć się), TmaTGJbHUH,

HcnpaBiibiH, HcnpaBeHt, 3a6oTMBUH, 3a6oTHbiS, CKopo-cntuiHbiH, (ob. Skory, ob. Spieszno); Eccl. BOCTaibiHBt,

BCTaiuiHBt, npHJtaceHB kb 4'fejy, npHrbJKaiejB, ycep4eH,L, npHct>4WTejibiibiM, npnc'fe4HbiH (cf. przysieść), npHcb4HHKi>, no riua.iHBT), HOTmaTeabHbiH , Tma^HBbin. P1LNIUCHNY, a, e, P1LN1UCZKI, PILN1ÜTENKI. a, ie, intens. — 4) active pilny czego , abo w czym « pilnujący, pieczołowicie baczny, pracowity; fleißig, acfytfam, forgfälttg. Pilne trzeba mieć oko , żeby sidła na zgubę zastawione skutku nie wzięły. Gaz. Nar. 1, 187. St. Aug. Błogosławieni, którzy są pilni tego, co w proroctwie napisano. Kej. Ap. A.

PIŁUŁKA,

Pilny nazbyt robotnik abo rzemieślnik; pilno, wytwornie wszystko czyni. Cn. Ad. 830. (manum tollere de tabula nescit; strugał, strugał, aż przestrugał). Pilny, by zając bębna. Bys. Ad. 54 (czujny). — §. 2) Passive: Pilny, n. p. interes, pilności wymagający, nalegający, nie- *PILUJE, ob. Pilnować. PIŁUJĘ, ob. Piłować, odwłoczny, konieczny; britigettb, Ctlcitb, nnßltffdjtcbbar. Ja    ob. Pigułka.

prawie już jestem w drodze, Mam interes pilny srodze, PINELE , PINEŁKI, ob. Linbowe orzeszki.

538.

PINOWIA, ii, z., ziele, gatunek wrotyczu, Tanacelum Bal-

Nie mogę się zatrzymywać. Jak. Baj. 94. Mam ci pilną ‘PINIOŁY, n. p. Wina, które morzem przychodzą, Fran-rzecz powiedzieć. Teat. 9, 75. List do Wc Pana jakiś cuzkie, Hiszpańskie, Pinioły. Vol. Leg. 2, 1253. et 3, pilny. ib. 3. c, 44. Pilniejsze to, niż owo. Cn. Ad. 847.

(pierwsze to, niż owo).

2. PILNY, a, e, piłowy, do piły należący; a) do piły, którą samita. Kluk. Dykc. 5, 107, eine 2Irt 9(atnfarren.

grają, pilaris. Cn. Th S3nU*. Dom pilny, pilarnia. Tr. Pi- *P1NTA, y, z., P1NKA, i, z.; (Gall. pinque ; Angl, pink); lny, na kształt piły do grania, Eccl. nHJOOKpyrJbiH , Ha    gatunek statków rzecznych lub morskich, eilte ^infe. Da-

mhmł H.iH KjryÓB noxowifi KpyrjocriK) ; baHmitb. — §. b)    ją mu znać, że dwa szyfy i dwie *pincie wzgórę Wisłą

Od piły, którą trą 6nge * ; Vind. rezatizhni, resatiun, re-    idą. Papr. Ryc. 96. (Croat. pint men sura vini, eilte ^iu«

satinski, shagen, shagoun; Ross. mubHhiH. Rama pilna w    te; pintnfir dolarius, ob. Bednarz, SBtttber).

tartaku, w której piła osadzona, Os. Fiz. 351.—§. c) Od PIOŁUN, *PIOŁYN, u, m. ; Boh. pelynek, pelunèk, oblepiły ślósarskićj, feilen*. (“PIŁOWAĆ, ob. Pilnować). PI-    bnjćek ; Sorab. 1. polon, powon; Carn pêlin ; Vind. pe-

ŁOWAG, ał, uje, cz. conlin., §. a) piłą drwa trzeć, jak    lin; Croat. pelin ; Dal. et Slav. pelin ; Rag. pelin; Bosn.

tracz, cieśla. Cn Th., Croat. et Bosn. piliti, pilim ; Vind.    pelin, ohscinaç, okscenaç , osjenaç; (liai, assenzo ; Lat.

resati, rieshem , shagati , sresati, sreshuvati ; Carn. sha-    absinthium); Ross. noabiiiB ; Eccl. ne.VLitiT.; He.br. n:i?b

gam; Ross. nHiHTb, fngeit. Ryba, serra, piła, ma wierz-    laanah; §. a) absinthium, ber SBerimitfy, ziele, bardzo

chołkiem grzbietu grzebień mocny, na kształt piły zęba-    pomocne żołądkowi. Kluk. Roił. 2, 245. — Transi. Pio-

téj ostry, którym statki piłuje morskie. Chmiel. 1, 635.    łun, gorzkość, gorycz, przykrość, Sitterfeit. Nakarmię

Do piłowania Croat. pilyiv, serabilis. — §. b) Piłować    je ‘piołynem i napoję żółcią. W. Jer. 23, 15. W. Tren.

piłą ślusarską, pilnikiem, Boh. pilowati ; Slov. pjljm ;    5, 15. W. Post. W. 367. Tyle prześladowania, oto to

Sorab. 1. piluyu, fayluyu ; Sorab. 2. filowasch ; Carn pi-    jest piołun, który    życie nasze goryczą zaprawia. Karp.

leli, piłem; Vind. pilit, piliti, spilit ; Bosn. terlięati .    2, 107. Obróciły    się w piołun cukry, miody. Jaht. Buk.

trritti, (cf. trzeć); (Ross. nHJHKäTb lepem narzędziem    Q. Dla niego ta    żona piołunem, a dla mnie byłaby sło-

' krajać); feilen. Otrociny spadają, gdy pilnikiem piłują.    dyczą. Teat. 9, 40. — $. b) Piołun glistny, ob. Glistnik.

Sienn. Wyki. Piłka cyrulicza do piłowania kości. Czerw.    PIOŁUNEK, nka,    m., wino piołunkowe, piołunem pod-

31.    PIŁOWY, a, e, pilny, od piły do tarcią, 6flge*.    sycone. Cn. Th.,    2Bcrmntl)lVCtn; Carn. pelinovz; Vind.

Wózek piłowy w tarlaku. Solsk. Arch. 101.    pellinnovz, opelinanu vinu; Slav. pelńnia : Croat. peli-

Pocbodz. opiłki, odptiki, odpiiowad, popiłować, prze- nek.— Figur, transi. Fortuna zawsze miesza piołunek w

kanary. Pot. Syl. 293. (Ross. nojUHHa wiecha piołuno-    Nietylko iz rodzice by panowie się szerzą, ale tez i te-

wa , którą chłopi kadzą na robactwo). PIOŁUNOWAĆ,    mii piórkami syny swe obtykają. Glicz. Wych. 2 b. (ob.

PlOŁUNhOWAĆ c.z. contin., piołunem podsycać, zaprawiać,    Pierze). Jemu to tak łatwo jest, jak piórko spalić. Teat.

mit SBermutd) anmadjen. Absintkialum vinum, piołunowa-    22. b, 28, (cf. jak pióro opalił). Piórko do pisania,

ne. Cn. 7h. PIOŁUNOWY, *PIOŁYNOWY, P10ŁUNK0-    ©djretbfeberdjen, flehte ©djreibfeber. Strzei sie mego piór—

WY, TIOŁYNKOWY, a, e; Boh. peljnkowy; Bosn. pali-    ka. Trep. S. M. 115.— §. Czupryny wygolone na piór—

novo; Croat. pelinov ; Rag. pelinov; Eccl. neiuiiHUH ;    ka. Zbił. A 2 b. (ze włosy na śrzodku głowy zostawione

Ross. noJhiHHbifi; od piołunu, üffiermutj) » . Wina i gorzałki    kształt piórka mają).— §. Piórko do zębów. Czerw. 16.

piułunkowe, zdrowe. Kluk. Rośl. 2, 243. *Piołynkowe.    dłnbiząb. zębodłub ; eine geber, bte    ouêjliftocfcrit,

Sienn. 622. Śleszk. Ped. 387. ‘Piołynowy sok. Sienn. 240.    ber 3^>ifłf^er. Co vv zębach zawięzło, ma być piórkami

PION, ‘PIAN, u. m., £. a) perpendykuł albo pian, nitka    ptaszemi dłubano. Eraz. Ob. A. *P1ÓRAK, a, m. > ptak.

Kwit. Spyt. 1. ‘P1ÓRK0Ś, ia, m, młokos, ein 5Dîtld)bart. Nauczę tego piórkosia starców szanować. Tr. T1ÓRKO-

z ołówkiem, która przypadając na linią zrysowaną za nią, pokazuje, czy tablica prosto stoi. Solsk. Geom. 2,

Piorun, Perkonos). PIORNICA, y, i., PIÓRNIK, m., pennal, w którym pióra pisarskie chowają. Cn. Th. 678. ba$ pennal, bie geberbüdjfe ; Boh. perna, pauzdro napera; Sorub. 1. perowa bużkwicza, piszarska perow bużkwicza; Carn. pirjeniza, (cf. peretniza * skrzydło) ; \ind penol, nofhenze sa pcrete ; Croat. pernicza , penovâl, karkas, tok, (cf. karkasgy, cf tok); Runy. pennatartó; Rag. pe-roshraniza ; Ross. nepoBHHiCŁ. PIÓRNIK, a, m , §. 1 pióro w które pędzliki osadzają. Haur. Sk. 347, bie gebet* hülfe ber feinen fhtfel; Rag. pernik * pęzel. — 2) Bolan. Piórnik, myriophyllum, rodzaj rośliny. Kluk Dykę. 2, 153, geberball, ©aufant. — §. o) Piórnik, alucita, rodzaj zanocnic , mających na sobie niejakie pióra. Kluk. Zw. 4, 111, eine Slrt 3?adjtpapiltpn. PJÓRNO adverb., pie-rzno, z piórami na głowie, z pióropuszami, mit geber« bufdjen gejtert. Wojewoda we dwu set konnych, piórno z tarczami i proporcami Królowi się prezentował. Gwagn. 146. Pięknie, buczno i piórno, teraz leżysz w błocie. Weresz. Reg. 84.

PIÓRO, a, n. ; (Boh. et. Slov. pćro; Sorab. 1. pero, pjero, pjerko; Sorab. 2. pero; Carn. perû, pęrje, pirje, plur, peręsa; (peruta, peretniza « skrzydło) ; Vind. pare, pere, plur. pereta ; Croat. pèro, (perut skrzydło); Slav. pero, pêrje; Bosn. pero; Rag. pèro, pćrje ; Eccl. nepine, nepo ; cf. Grace, titsqov-, Dan. fiär; Svec. fjäder; Angl. feather); §. 1 a) Germ, bie geber; (cf. Hebr. “QN eber) Puch okrywa ptaka od zimna, a pióra od słoty i wiatru ; te służą oraz do lotu. Zool. 70, (cf. pióra lotnp, lotki). Części, z których pióro składane, ob. Chorągiewka, ob. Pipa, pieniek, kodłuch; Boh. kos. Lelki jak pióro, fe* berietet. Położ na wagę męki Pańskiej wszystkie grzechy, pióra nie zaważą, porównane z tym ciężarem. Birk. Krz. K. 14. Dwie *piórze ( dual « dwa pióra ). Budn. 4 Ezdr. 12, 29. Jak pióro opalił Pot. Pocz. 575. (łatwiu-teńko, prędziuteńko). Pióro upuszczać, pierze ronić, pierzyć się, bie gebem verlieren. — Fig. transi. Tam Krzyżacy pióro upuścili, bo ich tam 700 zginęło. Papr. Ryc. — §. Gęsie pióra z skrzydeł, narzędziem są do pisania. Kluk. Zuk 2, 158. Pisarek wychodzi mając pióro za uchem. Teat. 54. b, d. Siedzi nad papierem przy stoliku zamyślony, trzyma pióro, potym pióro gryzie, bierze tabakę. Teat. 54. b i i. Pióro temperować, zacinać scyzorykiem,. vid. sub his; cf. Eccl. nepommumcL scyzaryk.

125

PIOŁUNOWAĆ - PIÓRKO.

P1ÓRAK - PIÓKO.

96. Pion, kula ołowiana albo z jakiegokolwiek metalu, * WSK1, zwyczajnie Pan ^Piórkowski, żartem * dyabeł, (cf. zawieszona na nici albo na sznurku, dla nalezienia prostopadłości. Jak. Art. 3, 508. ołowianka , blejczyk ; bie 33lej)f#nur, baS ©enfblet). Geom. 1, 252. Hub. Wst. 10,

Vintl. vodomerni Ivinz, mernu vtonilu, merna jigla * Bosn. junia, mierra; Rag. kalamir, niscian, terezia ; Croat. merilo, terezia: Dal. ornera, schimsze glubina vode me-ri ; Ross. OTirbcL. Rzemieślnicy kierowań pionowych dochodzą przez piony. Hub. Mech. 109. Pion, żelazko podługowate, na sznurze zawieszone, którym mularz pionuje. Magier. Mskr. Spuścić pion, doświadczać pionem, czyli ściana stoi do pionu. Magier. Mskr. Tablica stawiana być ma do prependykułu abo pianu. Solsk. Geom.

2, 96. — b) Pion cyruliczy, iglica cienka, na końcu gałeczkę mająca, do pionowania rany. Perz. Cyr. 2, 4. bie ©onbfrnnbel, ber ©ottbeur ber Söunbärjte. Perz. Cyr. 1,

78. PIONOWAĆ cz. contin., pion spuszczając mierzyć;

Ross. no^ajHTb, no^aaHBaib, mit ber SMerçfdjnur mcffen.

— Ranę pionem examinować, eine Sßunbe foitbireit. Perz.

Cyr. 2, 4. Wyczyściwszy ranę w głowie, pionem ją zpionujesz, czyli jakowej szpary w czasce nie docieczesz. ib. 1, 80. PIONOWY, a, e, PIONOWO adverb., podług pionu czyli ołowianki , prosty kąt czyniący, perpendyku-larny, ‘stawnoprosty, *prawostawny, ‘stawnociągły, prostopadły: Weęredit, perpcitbtculatr, einen redeten ŚBtnfel ma«

d)enb ; Vind. po fvinzi, raunomernu ; Ross. OTßtcHbiM.

Linią prostopadłą do jakiej płaszczyzny poziomćj, nazywamy pionową, verticalem. Geom. 1, 252. Lesk. 8. Jak.

Mat. 1, 248. et 1, 296. Jak. Mat. 1, 16. Hub. Wst. 10.

Płaszczyzna pionowa. Gèom. 1, 356. Korzeń pionowy, perpendicularis , który prosto , idzie w ziemię. Bot. Nar.

52. Człowiek na dwóch nogach pionowo do ziemi chodzi. Zool. 285.

PIORĘ, ob. Prać.

PIÓRKO, a, n., dem. nom. pióro, PIÓRECZKO, a, »., dem. sec,und.', Boh. perko, pyrko, perićko ; Sorab. 1. pierko, pjerko, perko, pirko; Sorab. 2. perko; Slav. perce ; Rag. perze, perize ; Bosn. peręe; Croat. pércze; Eccl. nepift-ue; Ross. nepmnKo; eine Reine gebet, ein geber^en. Każde piórko jest pręcikiem, przy osadzie dętym, mającym w sobie rdzeń, którym się żywi, dalej zaś jest pełny, mający po bokach kosmyki. Zool. 70. Z onyeh piór jego wyrastały 'przeko drugie pióra , a te zakończały się w pióreczka maluczkie i drobne. 1 Leop. 4 Ezdr. 11,3.

426 PIÓROKRUSZ- PIÓROPUSZ.

PÓRORUCH - PIORUN.

Staś. Num. 1, 54, Croat. pernicza ; Slav. pérje. “PIORO-RUCH, a, m. > ptak, ‘piórak. Kmit. Spyt. C. PIÓROWY a, e, od pióra, gebet « ; (Carn. pirnat; Croat. pórni).— Botan. Trawa piórowa, pierzysta, stipa pennata. Kluk. Dykę. 3,102. Ross. ksbłijł , kobhjł, feberatttge Pfriemen* gra8, gebetgtaê.

Pochodź, pierze, pierzany, pierzasty, pierzaty, pierzy-sty, pierzyć, pierzeja, pierznik, piernat, pierca, pierzny, pierzno, pierzyna, pierzysko ; napierzyć, opierzyć, popierzyć, upierzyć, wypierzyć, zapierzyć; §. pierzchnąć etc., rozpierzchnąć, rozpierzyć ; rozczepierzyć ; nietoperz ; — §. paproć.

— §. Meton. Pióro, pisanie, sposób pisania, gebet,

lomoc» Jowisz ; Ross. IlepytrE ; §. 1) vêtus supremi Slavorum dei nomen, a themate peru, prati*prać, bić, uderzyć ferire. Durich. 1, 148. Ruś miedzy innemi bogi Perko-nosa to jest pioruna chwaliła. Krom. 56. et 410, (cf. ‘Piórkowski) ; ©onnergott. Mieszkańcy Nowogroda za bogów Pioruny czcili dając im postać człowieka, w ręce trzymającego i rzucającego zapalony kamień. Scheidt. 123. — Piorun, piorunowy raz, trzask, trzaskawica, błyskawica z grzmotem uderzająca; ber 2)01tnerftra|l, 331tj)s ftrafjl, ©oitlterfdjlag ; Boh. hrom, (ob. Grom, grzmieć); Slov. strela , (ob. Strzała, ob. Piorunisty) ; Sorab. 1. róm, ne-wedrownó raz ; Carn. tręsk, (cf. trzask); \ind. grum, grumska strela, grumski strel, treisk, bliskni shark ; Croat. trezk, trćszk, ztróla; Bosn. triesk, trisak , strila koją s neba pada, mugna ; Rag. trjes ; Slav. trisak; Eccl. ne|>OYMi>, rpoMOBaa CTpbja , Tpccna, rponrL et moi-nieio, TpecHOBCHie ; Ross. nepynt, (cf. Momia, Momie błyskawica )., Piorun jest para siarczysta na powietrzu zapalona, z wielkim impetem do ziemi spadająca. Boh. Dyab. 172. Pioruny początek swój mają od elektrycznej materyi. Os. Fiz. 388. Scheidt. Dawnoby bogu piorunów nic stało, Gdyby za każdym grzechem się ciskało. Pot. Syl. 172. Czemuż nie spuścił Jupiter gromkiego z wysoka piorunu? Kulig. 7. Jakby piorunem przerażony, o sobie nie wiedział. Zab. 14, 554. nne nom 33ltj$ getroffen. Jakby piorunem przeszyty, nie wie co odpowiedzieć. Zab. 16, 557. — By piorun wszystkie kąty zwiereieć i zbieżeć chce , a na ostatek we drwa. Podw. Wroi. 44. Słowa mu idą z ust, jako piorun trzaskał. Rej. Zw. 84 b. (ob. piorunująca mowa). Skanderbek jak piorun, albo błyskawica do bitwy idzie. Baz. Sk. 573. — Jak piorun, piorunem * nagle, prędko, lotem, biegiem, skokiem, w skok, ptakiem; nrie ber Śltfc, bltjjfdjttdl. Sam mu mężnie w oczy, Jak piorun od Jowisza wystrzelony skoczy. Jab(.

Jak piorun rzucił się na ratunek nieboraka. Teat. 54. c, a 2. Pieniądze przychodzą po mału, a odchodzą jak piorun. Teat. 22, 13. Jak prędko dam mu znać, piorunem tu przyleci, ib. 52, b, 59. Piorunem od niego uciekła. Zab. 13, 364. Druib. Jakoby ich piorun wytrząsł, przylecieli. Boh. Ossol. 158. — §. Exsecrand. A niechaj na reszcie jasny piorun trzaśnie ! Zabi. Amf. 47. Niech cię jasne pioruny, niech.... Teat. 30, 104. Niech mię piorun jasny zapali! ib. 16. 6, 16. Zęby cię jasne pioruny spaliły! ib. 24. c, 66. Żeby was jasne pioruny biły! ib. 24. c, 45. Niech mię piorun trzaśnie,

©djrtft, ©cfyret&art; Ross. cior&. 'Za piórem idąc historyków, i za jednomowną przeszłych wieków powieścią, dociekłem tego. Nies. 4, 103. (za świadectwem piśmiennym dziejopisów). Księgi te, nie Orzechowskiego złotym, ale moim ołowianym piórem wypisane, posyłam W. K. M. Gorn. Dw. dedyk. ( stylem) . Słuszniej teraz nie stylem, ale piórem, to, co się pisze nazywać: pięknym to piórem pisano, albo dobrego to pióra księga; aniżeli pięknym albo dobrym stylem; bo już teraz zaniechał świat stylu, a pióra zażywa. Lub. Roz. 59. idem Mon. 73, 206, (cf. styl). — b) Metonym. Pióro, pisar- PIORUN, a, et u, m. ; (Boh. Peraun, Peron, Penru, Kra-stwo, urząd pisarski; ©efymberamt, Notariat, (ut laska» marszałkostwo , pieczęć » kanclerstwo). Bratu memu pióro grodzkie przyobiecał. Tent. 47. b. Gdy jedna strona po drugiej nie wyciąga komunikowania papierów, wszystkie się oddają do pióra, aby pisarz w uformowaniu dekretu z nich mógł mieć oświecenie. Ostr. Pr. Cyw. 2, 159. t. j. pisarzowi się oddają, cf. do laski oddawać ; fte tret» beit bent 2Rotariu3 eingel/anbtgt. — §. 1 a) Simil. Pióro abo pierze u cebuli etc., feberartige ©tiele, ©tengel, ©proffen ber ©ctväfcfye. Aby pióra na cebuli nie rosły, taczać po zagonie kłodę, tiaur. Sk. 74. — §. Błotną paproć zo-wią też strusiowe pióro, że ma liście jak strusiowe pióro. Urzed. 140. garrcnfrautmrutulem ; (Garn. praprut, pa-prut, preprut ; Himg. perje ; Etym. pióro , piórze). —

§. Pióro wodne, straliodes, rodzaj rośliny. Kluk. Dykę.

3, 102. bte Safferfeber; Ross. nepnaTKa, (cf. piernat). — b) Pióro abo piórko u ryby, płetwa. Cn. Th. bte gloßfe» ber; Boh. perut, perutj ; Vind. perotniza ; Croat. perùt;

/łoss.pbióbe nepo. — c) Pióro u wiosła, szerzą. Cn.

Th., baä ^überblatt, bte SR ttb er platte, ba3 órette ©nbe be3 SRuberS. Pióra zowią się końce płaskie u pojazdów. Magier. Mskr. — d) Pióro u świdra, sam koniec świdra płaski i zawinięty. Magier. Mskr. Pióro świdra powinno być hartowne, boki ma mieć ostre, okrągławe. Os. Rud.

Tel. 288.

39. bte So^rfpt^e, ba$ S3o(iretfctt. — e) Pióra czyli palce wału palezastego, któremi podrywają się w górę stępo-ry. Jak Art. 3, 321. bte Sßtrbel tnt ftatnmrabe. — §. 3. Pióro , plama na sierci końskiej, strefa maści odmiennej, gwiazda ; ein glecf oon- aitberer garbe auf einem ^ferbe, ein ©tern. Pióro po jednej stronie grzywy, znakiem jest konia dobrego ; także też pióro na czele. Hipp. 11. Pióra po obu stronach grzywy, zwłaszcza, gdy równe w długości , dobrego konia znaczą. Lek. Końsk. 8. Gdy na czele u konia pióro się długie znajduje, abo na zadzie, na grzbiecie , dobry znak. ib. PIÓROKRUSZ, u, m., gebetet^, kruszec ubogi w srebro , lekki, kruchy. Kluk. Kop. 2,

466. ‘P1ÓROLOTNY, a, e, lotnopióry, befltegelt. Strzały, piórolotne. Kmit. Spyt. B 3. Piórolotna sława. Tr. Tel.

74. (‘PIÓRONNY, ob. Piorunny) ‘PIÓRONOGI, a, ie, pennipes. Cn. Th., feberfitßig, mit gebent ait ben gu* fielt; Sorab. 1. periwć nohatż, peratohnohowcz ; Croat. peronog. ‘PIÓRONOSZY, a, e, noszący pióra, febent* iragettb; Croat. perognoszni. PIÓROPUSZ, u, m., puszyste pióro do noszenia na głowie, kita, ber geberbltfd). Wstrząsa rycerz po zatył pióropusz, którym szyszak przyćmiony.

jeżeli nie prawda. Teat. 52. d, 85. Żebygwas piorun zabił. Teat. 24. c, 121. By cię sto piorunów zabiło, kłamliwy popie. Birk. Gl. Kun. 44. Bodaj to pioruny biły ! Teat. 22. b, 8. — §. 2) Piorun, PIORUNEK, nka, m.. §. a) Yulgus nostrurn łapillos quosdam , virgae in la-

Art. 2, 111. Nad lego nie było gorszego człowieka, który broń srogą, strzelbę piorunową wymyślił. P. Kchan. Orl. 1, 306. J. Kchan. Dz. 266. geuergmieljr, Sonner--Mdjfeit. — §. Apoth. Na mizerere dają złoto, strzelającym lub piorunowym nazwane, aurum fulminans. Krup. 5, 729. pidem versae et confractae similes, putat esse fulminis. PIOSNKA, PIOSENKA, ‘PIOSKA, i, z., dem. nom. pieśń ;. Cn. Th. boży prątek; Ross. nepTOBt naieifB, ber Sott«    PIOSNECZKA, i, 'ź. dem. secund.; Boh. pisnićka; Viud.

nerM. Piorun, kto go znajdzie, gdyż pewnych czasów    pefemza, pefmiza, peukiza ; Bosn. pjesanęa ; Boss. nb-

z ziemi na wierzch wychodzi, jest formy podłużnej,    ceHKa, b(ld ßtebdjen, eilt ïletneô Sieb. Cożkolwiek grałem

farby żółtasej albo szarawej. Haur. Sk. 112. — §. b)    w cieniu, próżen troski, Jeżeli me żyć nad rok wiçcéj

Piorunek, moneta, półgrosza, eilte ©djetbemitnae, eilt tyah    pioski Mają.... Hor. 1, 147. Kobył. Mnie wierne Parki

ber ©rofdjen. Od Pioruna senatora i podskarbiego je-    pola szczuplćj wioski, I nieco dały ducha Greckiej pio—

szcze owe stare półgroszki Polskie piorunkami zowią.    ski. ib. 280. Piosenki nucą. Xiądz. 58. Piosnki,    a we-

Stryjk. 708. Biel. 466. One Praskie grosze, półgro-    dług wziętego nazwiska arye. Tent. 54. d, 8 —    §. Si-

szki, piorunki. Gost. Gor. 2. '‘PIORUNNIK , a, m., pio- mil. transi. Piosnka najprzyjemniejsza każdemu, gdy go runowładzca; Croat. treskdwecz, ber Stntnerer. Świat    chwalą. Cn. Ad. 851. Głuchym piosnkę śpiewać. ' Pot.

cały dziś piorunnik straszy. Przyb. Milt. 193. et 56.    Syl. 424. Na czyim wózku siedzisz, tego piosnkę spie-

"P10RUNN0GR0ŹNY n. p. Jowisz. Zab. 15, 158; bottlter*    waj. Cn. Ad. 526. On jego piosnkę śpiewa. Rej. Wiz.

brtftteitb. “PIORUNISTY, a, e, pełen piorunów, yoU 2)0tt⁴    155. mit tljnt auä einem £one. Niedługo przyjdzie nam

nerftrafyleit. Ś. Michał pokazał się nad wojskiem, pióru- jego piosnkę śpiewać. Pot. Arg. 449. (do niego się sto-nistą strzałą goniący Chmielnickiego. Chmiel. 1, 217, ob.    sować). Jużeś i ty zaczął ich piosnkę. Gorn. Bw. 588.

Strzała, (Slov. strela piorun). PIORUNNY, PIÓRONNY, a,    I ja już o tym piosneczkę mogę śpiewać. Teat. 31. c, 6.

e, piorunowy, od pioruna; ®oiuter « ; Sorab. {. newe-    (i ja tego doświadczyłem, i mnie dało się uczuć).    A jeśli

drownć ; Ross. nepjHHUH; Eccl. nepyimUM , nepyHOBMH,    jeszcze k temu żona harda będzie, Ta też iście za    uchem

MO.iHiHHE. Piorunowy pobłysk. Zab. 15, 14. Kniaź. Błysk    swą piosnkę zagędzie. Rej. Wiz. 92. Jedne piosnkę

piorunny. Hor. 2, 118. Nar. Burza piorunna. Kulig. 70.    zawżdy śpiewać, wszystko o jednej rzeczy powiadać,

Piorónne zamieci, victricia fulmina. Zebr. Ow. 244.    cantilenam eandem canere. Mącz. (Slov. na gedne gagdi

PIORUNOSZY , n. p. ptak Jowisza. Leszcz. Class. 35.    piskaf ; cf. taż baba, na tychże kołach). Zawsze im jednę

Sontterffrflljle trngcitb; Croat. treszkonoszni ; Ross. et Eccl.    piosnkę śpiewał, choć obiecali, choć grozili. Pot. Arg.

nepyiionocHLiH, MOiHieHOCHLiii. PIORUNOWAĆ, ał, uje,    228. Rys. Ad. 20. Na sejmie też co i pierwej piosne-

cz. contin., piorunami ciskać; Sorab. 1. z rómom biyu;    czkę pospiewywali. Krom. 586. Poselstwo Litewskie zwy-

Bosn. trisnuti, s nebba striliti, trezka, trćszkam, 3)oit*    kła one z strony oddania sobie Podola, piosneczkę po-

nerftratyle fcfyleuberit, boitttmt. — Fig. transi. Piorunująca    wtarzało. Krom. 589. baê alte Sieb, bie alte Se^er. Dopóki

Etna. Przyb. Milt. 14. Cholerę tak rozumem rządził, że    nam też piosnkę nócić będziesz? Pilch. Sen list. 5, 40.

się błyskać, nie piorunować zdała. Nies. 1, 165. Popę-    (Ross. irbceHiiHKX co wiele pieśni umie, f. ntceHHHua,

dli wie piorunować i gromić. Mon. 65, 94. Na mement    2. kaneyonał).

V.

nie przestaje hałasować, gdyrać , piorunować. Teat. 24. PIOTR, a, m., (Vocal. Piętrzę!) PIOTREK, PIETREK, rka, e, 5. (fukać). Piorunujący w wymowie Perykles. Karp.    m., dem., PIOTRU , ia, m., dem. secund., P1EŚ, ia,

2, 13. bomternb. — Transit. Któżby pobitych rycerzów    m., dem. tert., (Piechnik, Piechniczek, Piesinek, Piesi—

zrachował, Których Fingala oręż piorunował? Kras. Oss.    neczek); Boh. Petr, Petrjk , Petrjćek ; Sorab. 2. Pètsch,

D 4 b. niby piorunem lub grzmotem zabił, meberbomtcnt.    Pètschk, Petscho, Pëtschik; Ross. IleTp’L, IleTpyuia,

PIORUNOWISKO, a, n. ,    piorunem co uderzonego abo    IleTpyuiKa,    IleTpymeHbKa ; imię    męzkie,    ^eter,    z Gre-

spalonego, bidental. Cn.    Th., etwaö 9011t 331t^ftra'ble ©e*    ckiego skałę znaczące Zbawicie]    Piotrowi    kamień    za imię

trofcite?. * PlORUNOWEiADNY, a, e, n. p. Piorunbwła-    dał. Sk. Dz. 13. Będziesz zwań Piotrem, jakoby opo-

dny świata Pan. Zab. 4, 541. Jakub, piorunem władnący,    cznym , twardym, a umocnionym w wierze swojej. Rej.

rządzący, blt^rC0tercnb⁴ "PIORUNOWŁADZCA n. p. Jo-    Post. Aaa 2. Ś. Piotr, klucznik królestwa niebieskiego.

wisz

127

PIORUNE K - PIORUNÓW Y.

PIOSNKA - PIOTRA C.

. Otw. Ow. 13, piorunnik, ber ®onitcvgott. PIÓRU-    Sk. Dz. 750. Święto niewolnych łańcuchów Piotra ś.

N0^\\, a, e; Croat. treszkov; Eccl. nepyHOBUM ; pio-    Groch. W. 98. Ś. Piotr w okowach, palikopa. Mon. 75,

runny, od pioruna, 3)ottlter ⁴ . Raz piorunowy. Hor. 2,    590. Nie każdy Piotr łysy, znajdzie i Piotra z czupryną.

112. J. Kchan. Piorunowy    trzask. Cn. Th. Kamień pio-    Bies. B 4.    (niemasz reguły bez    wyjątku).    Grosz    świę-

runowy, ob. Piorunek. —    Wojsko, które brat Antoniusza    tego Piotra.    Krom. 89, ob. Świętopietrze.    —    Pocze-

przeciwko Sarmatom wywiódł, nazywano piorunowe. Gil.    kajże panie Malchusie, napędzę ja ci Piotra. Teat. 2. b,

Post. 269 b. bte 2)omterlegtOlt. Każde słowo jego jest pio-    41. Rozumiał, że na trutnia trafił, który mu się da za

runowym pociskiem dla mnie. Teat. 47. e, 84. Pióru-    nos wodzić, przynajmniej mu Piotra napędziłem. Teat.

nowemi zgromił go słowy. Zab. 5, 228. Min. 2)oitlier⁴    22. b, 105. (strachum go nabawił) —Botan. Ś. Piotra

IBOrtf. — Artyll. Ogniste baryły biorą nazwisko barył    ziele albo łysina, praemorsa, ïetifelêabbij-k Stenn. 158.

piorunowych, kiedy w nich nakładzie się granatów’. Jak. Urzed. 296. PIOTRAC komu cz. contin., po imieniu Pio-

z pod skóry dobywać się, przerzynać się, o włosach, o sierci, o piórach ; au3 ber #aut lieruor roacfyfen, ftd) matbfenb Ijmwr brättgen, ferwor fetmett (»on paaren unb Sebent). Pipiąca się broda. Tr. Chłopiec mutuje, kiedy mu wąsy pipią. X. Kam.

trem go zwać, einem berçm Taufname ^eter rufen. Nie tak ci mnie zowią ; nie janajże mi, nie piotrajże mi, bom ja-ski abo - cki. Cn. Ad. 664. (cf. Jegomość Dobrodziej).

PI0TRAW1N, wieś w Krakowskim , sławna wskrzeszeniem umarłego Piotrawina od ś. Stanisława. Dykc. Gcogr. 2,

286. ein 2)orf tm SłrafflUtfdjen. — §. Wygląda jak Piotra- PIRAMIDA, y, i., z Greckolac., ostrosłup, śpiczastogran ; win * jak gdyby z grobu wstał, mizernie, cera kościelna;    Vind. paramida, sgorsaoistren steber; bie ^rcttmbe, bryła

er fteljt au3, al$ wenn er an3 betit ©rabe anfgefianben wäre.    śpiczastograniasta. Solsk. Geom. 5. Wszystkie powierz-

PIOTRKOW, a, m., miasto w Sieradzkim, sławne sej-    chnie i boki piramidy mają wierzchołki swoje złączone

mami, synodami, trybunałami. Dykc. Gcogr. 2, 286. bie    w jednym punkcie, który nazywa się wierzchołkiem pi-

©tabt ^etrlfau. PIOTRKOWCE, miasto w Sandomirskim    ramidy. Jak. Math. 1, 153. Piramidy Egiptskie. Gwagn.

blisko Pińczowa. Dykc. Geogr. 2, 287. eine ©tflbt tm    685. Wyrw. Gcogr. 263. (cf. dziwy świata). Piramida kul;

©anbomtrifcfyen. PIOTRKOWSKI, a, ie, od Piotrkowa,    kule ułożone w jakąkolwiek wielokątną piramidę. Jak.

*))etrif(Uter * . Sejm Piotrkowski, trybunał Piotrkowski. Pi-    Art. 3, 308. — §. Nie obaczysz u mnie na stole pira-

wo nasze Piotrkowskie coś ma nad wszystkie inne piwa ;    mid ani marcypanów. Kras. Pod. 2 , 70. (cukrowych pi-

z dobrego słodu dobrze uwarzone. Syr. 957. ’PIOTRO-    ramid). PIRAMIDALNY, a, e, — ie adverb., jak pirami-

W1ANIN, a, m., zwolennik Piotra, ein *)3etrn3fcf)ülcr. Je-    da; Carn. shtulast.

steśmy chrześcianie, nie Piotrowianie, Petriani. Zebr. Gon. TIRDOŁA, ob. Pierdoła.

49. PIOTROWY, a, c, do Piotra należący, ^5etcr0 *. Pio- PIRMONT, u, m., Petri Mons, miasto i hrabstwo w Cyr-trowa » stara pani, zadek, ber ^untere. Biczysko złamawszy,    kule Westfalskim. Dykc. Gcogr. 2, 323. ferment. Wody

kazał go połowicę wetknąć mu w piotrową, i tak na    Pirmontskie mineralne. Krup. 5, 210. ^rmoitter SBctffer.

konia wsadzić. Papr. Pyc. 5G0. PIOTRUSZKA, PIĘTRU- PIRNA, y, z., miasto w Misnii. Dykc. Geogr. 2, 287. ^Hrnct SZKA, i, z.; Boh. petrżel; Slov. petruśka ; Sorab. 1. ttt Meißen; Boh. Perno, Prno.

nnporE » pasztet, obs. nitpa “reź, rżana mąka, żyto; nw-poatiioe ciasto; nnpii, nupyacKa, ntipiuecTco uczta, biesiada; ópanHUH inipi) weselne gody; nnpituö godowy, biesiadny ; cf. Durich. i, 564 ; Croat. pir nupliae, pira « zboże, perdez spira ; Pag. pir, opah far; Ital. farro, specie de biada, che si mangia in minestra , adject. pir~ rov) ; alludit certe ad Graecum tivqoç triticum. Cn. Th., (w Litwie dotąd znaczy chldb pszeniczny. Wlod.). Pirogi, klóski nadziewane, eilte 2Irt gefüllter ftlöße. Rozmaitym sposobem pirogi robią, z sera słodkiego, pirogi leniwe, inne w cieście zwijane, albo też w piecu pieczone, lub z mięsa siekanego. Wiel. Kuch. 422. Pirogi Włoskie albo rawioły, w cieście śpinakiem nadziewane , potrawa dobra i lekka. Haur. Ek. 47. Jabym też jadł pierogi, gdyby w moim domu Był twaróg, masło, mąka. Pot. Jow. 150. Małdrzyki i pirogi. Tward. Daf. 44. Żaczku kup', mówi baba, pirożek choroszy, A żaczek na to babie, dajże babko groszy. Jag. Gr. B 3. Duszyczka smaczne *piru-szki gotuje, A arszenikiem po wierzchu cukruje. Bratk. K 3 b. Ruś mówi : zdrowemu i pirogi nie wadzą. Petr. Bor. E\b. Nie dotuczysz ich, choćbyś im Ruskie smażył “pierohy. Haur. Ek. 111. PIROZNIK, a, m. , co pierogi robi, przedaje; ber gefüllte 5Roße iitadjt, »erfauft; Boss.

— §. Tobie, jako staremu “pirużnikowi, ni

peterschla; Vind. peterfhil ; Carn. petershil, peretshil; PIROG, “PIEROG, u, m., PIROŻEK, żka, m., dem.; (Ross. Croat. petrosil, perssin, pćrshin; Hang. petreselyein ;

Bag. petrusin, mirodia ; Posn. perscin, mirodia; Slav. pershim, pershina ; Boss. .neipyuma ; pelrosclinum, Çctcr» filie. Kluk. Poil. 1, 212. Cresc. 212. Na piotruszkę, na to i owo wydałem ; — szafarzów słowo. Cn. Ad. §37.

Piotruszka dzika, Piotrowe ziele, Pietrażnik, Piotrożnik, caucalis, Stlettenförbel. Syr. 1074. PIETRUSZECZKA, i, ź, athamanta Oreoselinum, gatunek świniaku; roślina bardzo korzenna. Kluk. Dykc. Î, 62. PIOTRUSZCZANY, a, e, od piotruszki, fßeterftlien * ; Boss. neipymeniiMn.

PIPA, y, z., PIPKA dem., (Biszp. pipa; liai, pippa), $. 1) gatunek obdłuinych beczek od wina, oliwy; bie $tpc, ein langes 2Beiit», ober Delfaß. Już mało było malmazyi w’ pipie. Pot. Syl. 13, Spore pipy wina. Nag. Wirg. 503.

Od komagi ;fbo pipy win tych składnego po ził. 8. Vol.

Leg. 3, 564. — §. 2) Pipa, pipka, (Lat. med. pipa; Angl. pipe), rurka, rureczka ; Vind. pipa, napustniza ; Carn. et Slav. pipa; Croat. pipa, vinotochka, eilte 9Wl)rd)en, eilte Reine fRolire, eilte fJJipe. Pipa, pipka u pióra ptaszego,„ caulis. Cn. Th., ber $tel einer fteber, ber fteberfiel, (Boh. pjsk; Morav. pjskor, cf. piskorz). Część pióra ptaszego dęta, czyli pieniek pióra. Wlod. Mieszaniny tej wziąwszy trochę do pipki gęsiego pióra, i dmuchnąć choremu w nozdrze, /{aur. Sk. 465. Pipka odarta , ob. Szypka , szy-    impoJKHHKL.

pułka. §. 3 ; Pipka, burl. fajka, lulka, eilte £d)afśpfctfc. Cała    o powagę świętą, ale o kiermasz idzie. Pim. Kam. 532.

jego zabawa, pipkę palić. Mon. 73, 154. — §. Pipa, ru-    co pirogi jada, eilt ^lößccffer. PIROZNY, a, e, od pierogów;

ra , duda, głuptas ; eilt ©intpel, ©ntttittfopf, (Étnfaltâptltfel.    (Boss. nnpo5KHMH pasztetnv, importa piekarnia pasztetna).

Jeśli ociec da syna do prostego żakaa*pipi, jaki bedzie TIRWONARODZONY, “PIRWORODN1K , ‘PIRWORODNY, nauczyciel, taki dyscypuł. Glicz. Wych.Ll. PIPLE plur.,    “PIRWORODNIĘ , “PIRWORODZEŃSTWO , “PIRWOTEK ,

PIPEŁKl dem., klepki do pip, ^ipeitftâbc, JU beit Saubcit    ob. Pierwo. — 'PIRWOSNKA, ob. Pierwiosnka,

ber ^ipen. Klepki, wasilki, pipie, od sta płacą po gr. “PIRZ, u, m. ; Boss. impa ; tobola, ïontifter, flîetfetafcfie.

Stary Polak nie przybierał w przysmakach, zjadł co było w pirzu, choć w nieobitćj izbie. Opal. Sat. 52. ?

128

PIOTR A WIN - PIPI Ć.

PIRAMIDA-PIRZ.

3. Instr. cel. Lit. Od sta pipełek po gr. 30. Vol. Leg.

2, 989. et 3, 60. PIPIĆ się rccipr, cont., PIPIG nijak.,

PIRZCHALEC, ob. Pierzchalec.

PISAĆ , pisał, pisze , cz. contin., napisać dok. ; Boh. psat, psàti, psal, piśi ; Slov. pisat ; Sorab. 2. piszasch , ja pi— szu, piscliu ; Sorab. 1. pischu, piszacż; (piszanu, moluyu maluję); Vind. pilati, pifam , pifhem , fhribat; Carn. pi-sati, pishcm, zhèrkam; (zhèrka * litera) ; Croat. piszati, pishem, plssern , piszalszem ; Bosn. pisati, (masliu pi-sati, slikovati pingere, malować; Dal. pissati * malować) ; Slav. pisati ; {flag. pîsati, upîsati, slikovati pingere) ; Ross. linear, (jKHBOimcaTb malować; Eccl. ctflHOimmy maluję, JKHBonHcaTejb, miBOimceitt, o6pa3ormcaTejib malarz; cf. üraec. ipâco radendo detergo, cf. j ; cf. Lat. pingo, pin-xi, pictus, cf. Pol. pisany * malowany, upstrzony, cf. pisanka); — pisać, litery lub słowa znakami jakiemi na piśmie wyrażać, fdjretbcn. Piszę co, do kogo, komu. Piszę tajemnemi znaki , cyframi. Piszę prędko z abrewia-cyami, tytlami. Piszę, po kim słuchając, dictata exci-pio. On. Th., id) fdjretbe nad). Bulgarowie pożyczywszy busztabów od Greków, poczęli pisać jako tako. Gorn. Dw.

46. (cf. bazgrać, gryzmolić). Jego to ręka, jego charakter, on to pisał. Ld. Ziemia ta pisze, gdy ją z letka przyciskam. Torz. 76. (zostawia znaki pisania, można nią pisać). — Prov. Złotemby pisać jego słowa. Cn. Ad. 1547. (każdo słowo ważne). Co było a nie jest, nie pisać tego w regiestr. Mon. 73, 131. (nie wciągnąć, nie rachować, minąć, opuścić, zapomnieć, cf. przepadło). Jak cię widzą, tak cię piszą. Cn. Ad. 300. Gorn. Dw. 114. Pot. Arg. 561. Zab. 5, 216. Pim. Kam. 369. Slov. Peknć perl pekneho ptóka robi; jakie odzienie, takie raczenie; z pióra poznawają ptaka, nad) bem 3leujkm urtbeilen, fcf. Kleiber mad)en Seule). — §. Pisać co na trwałość, składać księgi, wiersze, pisma, komponować; Ross. conmiHTb, couHHflTb, fdjreiben, eine ©cfyrift, ein Sud) oerferligen, auf* fefceit. Pisać nie jest łatwo, to jest komponować; Nim zaczniem trzeba pilnie z sobą się rachować, Czyli, co przedsiębierzem wypełnić zdołamy! Kras. W. 24. Wezwany był Jędrzej Zamojski do napisania zbioru praw. Gaz. iVar. 2, 73. Lepiej pisze, niż mówi. Cn. Ad. 441. (lepszy z niego pisarz, niż mówca). Sposób pisania, ob. Styl, pióro. — §. Transi, fig. Te pociechy jej podaje ociec, a twarz łzami pisze. Morszt. 28. polewa, bene|t baë ©eftd)t mit ïfjrânen. — §. Wojsko u Persów sobie pisał, i lud przyjmował. Sk. Dz. 594. t. j. spisował, po-pisował, zaciągał, er roarb fid) bort eine 9lrmee. PISAĆ się czym, na piśmie wyrażać, że czym zostajemy, ftd) fd)reiben, ftd) neunen, (3. S. beip ©djlufe eines Srtcfeê). Ktokolwiek się z was moim przyjacielem pisze, Niech się ściąga tu do kupy. Min. Ryt. 5, 297. — Zydek jarmarkowy, tu się pisze, tu się maże. Teat. 24. b, 21. nowy dług zaciąga , by dawny zaspokoić. — §. Pisać się na co, podpisać co, na piśmie zezwalać, $u etmaö bc^fttmmen, ettoaö mit unterfć^rei&eu ; (oppos. odpisać się). Piszę się na tę konstytucyą, bo nie może być lepsza dla nas. Gaz. Nar. 1, 186. Pisać się z kim * z nim trzymać, jego zdanie podpisać; mit jemanben galten, feine fDîeçnuug unlerfcbretben. Cały rodzaj ludzki pisze się w tej mierze z Kochanowskim. Kras. Pod. 2, 186. Pisać się z czym

Słownik Lindego wyd. 3. Tom IV.

komu, oświadczać mu się, ofiarować mu się z czym; ftd) »omit au jentanben erfldren, jemanben tnomtl eine Ml&-ruttg tf)UU. Fiołeczek na ugorze modry, Lubo nań nie tak Hypereon szczodry, Zaraz mu z całą wdzięcznością się pisze, Serce rozwija i balsamem dysze. Nar. Dz. 1,

16. — §. Transi. Stary dąb spleśniałemi pisze się sękami. Bardz. Trag. 371. popisuje się, znamionuje się, pstrzy się, cf. pisany, malowany, upstrzony. 'PISACZ, ob. Pisarz. 'PISALNY, a, e, do pisania , mogący być pisanym czyli napisanym, fd)retbbar; [Ross. imcaibHUH, mica-TejbHUM od pisania). Niepisalny, trudny do pisania, in-scriplilis, e. gr. illiterata vox, quae scribi non polest, niepisalne słowo. Cn. Th. 513. PISANIE, ia, n. ; Boh. psânj ; Sorab. 1. piszani; Vind. pifanje; Croat. piszanye ; Ross. nHcame; actio, ba§ ©djreiben, bie ^anblung be$ ©djreibenś. Narzędzie do pisania, u dawnych styl, rylec, grafka, Sorab. 1. piszacżk ; Eccl. nncajio. Machina do pisania, ©d)retbcntafd)iue, Boh. pjsadlo; Carn. pisarda * szkatuła pisarska, *stuć, ©d)rcib$eug. Sposób pisania, pióro czyje, styl czyj Ross. cjioni. Piękne pisanie, kaligrafia Slov. peknopisebnost. — §. Opus: To co piszą, pismo, bte ©d)rtfl, ba§ ©d)reibcit; Carn. pisma epistoła; Boss. rpaMOTa, (cf. ramota). Nie jest poeta mym zdaniem , Który jednym pisaniem Tysiąc i drugi wierszów wnet zgotuje. Opal. Poet. Pisanie jest jakiś kształt a wyobrażenie mowy, które zostaje wizerunkiem tego, co się rzekło. Gorn. Dw. 44. Przyszło pisanie od ojca. Wys. Aloj. 59. list. PISANY, a, e, partie., §. a) gefd)ricben, ob. Napisany, popisany. — §. b) Pisany, malowany, pstry, Bunt gentafdt; (Sorab.

l.    piszany pstry; Vind. pifan, mnogofarbast, zvetifhen, rofhast; Carn. pisań variegatus, multicolor, (cf. pisana mate * macocha) ; Croat. piszan scriptus, picturatus ; Ross. imcatmaa KapTima obraz). Skoro dziecię na świat wyjdzie, wnet mu złoto na szyję, wnet szubeczki adamaszkowe i koszulki jakoby jakiemu Jezuskowi, pisane i zepstrzone. Glicz. Wych. F 3. Już letniczek pisany wniwecz i paski złocone. J. Kchan. Dz. 115. Czego chcesz ptaszku pisany, Płaszczykiem pstrych piór odziany ? Groch. W. 370. Lepiej on kufla świadom albo kart pisanych. J. Kchan. Dz. 203. Dzbanie mój pisany, Dzbanie polewany, ib. 204. PISANKA, i, z., malowane jajko wielkonocne , ein ge* mal)ltc3 öftere)). Tr.; Boh. kraslice, (ob. Krasny); Carn. pirh, (cf. pirog); Ross. upacHoe hhuo. PISAREK, rka,

m. , dem. nom. pisarz; Boh. pisafik, pjsalek; Sorab. 1. wotpiszwa? , piszarski pomocznik ; Carn. pisarnek ; Eccl. nHcuiil, iihcuhkx; podpisek, ber ©Treiber. Pisarek od listów abo przepisowania czegokolwiek, librarius. Cn. Th. Pisarek gospodarski, klucznik. Cn. Th. Dziś mię Apollo tym uczcił podarkiem, Ze mię uczynił twych pochwal pisarkiem. Zab. 12, 22. Szląsk nie od Elizejskich pól nazwany jest, jak o tym baje Niemiecki pisarek Cureus. Biel. 97. autorek, pisarz zły, niepoważny, ein ©djriftjkh lerlein. ‘PISARKA, i , ź., kobieta pisząca, kobieta pisarz, autorka, bie ©d)retberinn, bie ©djriftfteflerinn; Boh. pisarka, pjsafkyné; Ross. nncaiejbuima, conHHHTejbHHua. PISARNIA, i, i., PISARYA, yi, i., pokój do pisania, bie ©d)reibefhtbe ; Boh. pisârna, pisowna (06. Pisownia), pi-

17

130

PISARSKI - PISEMKO.

PISIA - PISKNĄĆ.

sebnice ; Slov. pisatelna; Carn. pisarna, spisirna * kance-larya; Vind. pifarniza, pilarska jispa, kanzlia ; Croat. pi-sarnicza, kanczelaria ; ( Rag. pîsniza archivum)\ Boss. qoHTopa, (ob. Kantor), no^anecKaa. Księgi porozkłada-ne leżały po jego pisami. Kul. Kr. 99, 408. Potrzeba,

smenko, pismak, pismarek, bajkopis, czasopis, dziejopis, ejnałopis, gwiazdopis, herbopis , krajopis, ziemiopis, ro-dopis , pieśniopis , wierszopis, rymopis , rymopistwo , piso-rym , pisoryma, pisorymski, pisorymstwo, pisownia ; dopisać, napisać, napis, opisać, opis, odpisać, odpis, pod-aby sie materyalista śklany więcej bawił w hucie, niż na    pisać, podpis, przepisać, przepis, rozpisać,    rozpis,    spi-

pisaryi. Torz. 268.— Pisarya, ob. Pisarstwa. PISARSKI,    sywać, spis, spisek, spiskowy, rekopismo, skór opis,    wpi-

a, ie ; Boh. psacy, pjsarżky ; Sorab. 4. piszarski ; Vind.    sać, wpis, wypisać, wypis, zapisać, zapis.

pifarski, pifarn ; Croat. piszarski; Rag. pisarcki, (pijsacni 4. 'PISIA, i, i., gatunek materyi bawełnianej,    £ripp, fpiufcf).

»malarski); Eccl. nHcaiejitHŁiii ; Ross. imcapcKift ; do pi-    Tr., ob. Plisia.

sania abo pisarza należący, pisarzom abo pisaniu służący, 2. PISIA. Pot. Jow. 2, 24. wstyd białogłowski.

lono. cienkiego piszczącego; Boh. pjskani; Carn. pisk /»-stulatio , (pish procella) ; Vind. pisk, sashvifhg, svifbganje, (cf. świst) ; Ross. niicini, ïihckothh ; baâ ^tpen , pipenbeé pfeifen. Dzierlatka z swemi pisklęty panią się gaju być mieni, Który, gdy się przebudzają, piskiem ich bywa przejęty. Teat. 53. d, 57. I wy ptaszęta chwalcie boga swym piskiem. Wad. Dan. 85. Kto ptaka chowa z pisku, będzie miał *ono w zysku. Cn. Ad. 392. Ja wezmę upominki, i podobno z zyskiem Będę lepszym; a wy się uweselcie piskiem. Simon. Siei. 4 9. Ezechiasz zakazał snów wykładać, także pisku ptaszego. Ząbk. 285. Pisk w uszach. Petr. Wod. 45. Pomocna ta woda piskowi i głuchości w uszach. Syxt. Szkl. 222. PISKNAĆ , PISNĄĆ cz. jednll., PISZCZEĆ, ał,,e, cont., PISKAĆ, Piskotać, piskoce czesll. ; Boh. pjsknauti, piśteti, pjskati, pjskali, pisćjm, ficjm, ficeti ; Sorab. 2, pischcżasch; Sorab. 4. piżcżu, pizkam ; Rag. piukati, (pîsctati ; ltal. zampil-lare) ; Bosn. pisctati, zvjezdati, piglitati, piukati, pi-pliti, ciniti glas od pipleta; Croat. pischim, piszkam, piuchem, pivchem, (piszküchem anhelo); Vind. piskati, shvifgati, zhivkam, zvifhetati, zvillim, (cf. kwilić); Carn. zhivkam, (piskam fistulo); Dal. szviriti ; Ross. imcKHyTt, nwcKaib, immaTb, naKHjTb, mntaTb, coimb, cf. “piknąć, pikać; cf. Lat. pipire; cf. liai, fischiare ; Lat. fistulare); 4. § a) piskliwy, świszczący odgłos wydawać jak pisklęta, ptaszęta, kurczęta; ptpen, einen ptpenben ober pfeifenbett $0n OOtt ftd) geben. Kurczę piszczy. Toi. Saut. 89. (ob. Pisklę, pisklątko). Zobaczyła ptaszynę jękliwie piszczącą. Przyb. Ab. 53. Pliszki piszczące. Bamal. 1 3 b. Kwiczoły piskały, ib. I 3 b. Sriieguły piszczały, ib. Zgodnie z kosem jaskółka piskoce. ib. 1 4. Jeleń i sarna piszczała. ib. I 2. Jastrząb' piszczy Eccl. HCTpeób numHTb. — Transi. Wychodź mi zaraz jaszczurko chytra, Będziesz mi jeszcze dzisiaj dobrze piszczała. Teat. 55. d, 42. jękała, bu foUft mtr eute nod) pfeifen. Nędznik piszczy przede drzwiami twemi. Rej. Post. 0 4. Skarb w xiestwie zniszczon, chłopek nędzny piszczy, Żołnierz go głodny, gdy nie płacą, niszczy. Stryjk. Con. L 3 — Aliter: W tych rękach piszczy, a nic się nie boi, Jeszcze przeszydza, błazna ze mnie stroi. Past. Fid. 4 44. (gwiżdże, świszczę urągając albo z ukontentowania). — § b) Ani pisnąć » ani trunąć, ani bąknąć, gęby nie otworzyć, najmniejszego głosu nie wydawać, ani tchnąć, cf. gąstać, mruknąć; flitd) nicfyt einmal mucffcn, feinen Saut oon ftd) geben; Boh. cknauti, ceknauti, cknu, ceknu; Carn. zhèrhniti ; Vind.

©djreibe », ©Treiber*. Papier pisarski lub klejowy, ©djreib* PISK, u, m., piskanie, piszczenie, piśnienie, wydawanie papier; Ross. immaa Óynara. Pisarska szkatuła, stuć. Cn.

Th., Carn. pisarda , ©cfyreibejeug, cf. pennal, piórnica.—

Piaski pisarskie, któremi się świeże pisma pisane potrząsają. Kluk. Kop. 4, 328. ©treufanb. Pisarski, autorowski,

©djriftfMer * ; Ross. couHHHTeteBb. Pisarski, od pisarza,

n. p. kupieckiego, Ross. npHKamimifi, npHKaniHqecKm.

Pisarski urząd * PISARSTWO, a , n., pisarya ; Boh. pi-sarstwj; Slov. pisarstwo; Vind. pifarstvu, pifaria; Carn. buklovarstvu ; Rag. pijsarstvo ; Croat. piszârsztvo , pisza-ria, 9lmt eine« ©ÿreiberS, Notariat. PISARZ, ‘PISACZ, a, m. ; Boh. pjsaf , pjser, pjsak; Slov. pisar; Sorab. 1. piszaf; Carn. pisar; Vind. pifar, fhribar; Croat. piszar, piszecz; Dal. pissar; Slav. pisśr, pisać; Bosn. pisaę;

Rag. pîsaz, pîsalaz, (pîsaz, slikovalaz * malarz); Ross. iiHcapb, nHceitb; który co pisze, ber ©d)rciber. Pisarz, który sam z siebie co pisze, składacz, autor, ber ©dfrifb fteHer, Boh. spisowatel, spisownjk ; Vind. popifavez, pi-fmosloshnik, bukvopifavez; Rag. pisalaz ; Ross. nHcaieib, commmeib, ciaraiejb, TBopeub, (ob. Twórca). . Wszystkiego świata historyi pilny pisacz. 3 Leop. list. Hier. 7.

(wyprawca. 4 Leop.). Pisarz dziejów, wierszów i t. d., ob. Dziejopis, wierszopis, rymopis, pisorym , pieśniopis, czasopis i t. d. — Pisarz u kupców, czeladnik, ber Sîauf* mamtébterter ; Vind. razhunskeh buku sapifar, ypifavez, bukveni priedstoinik ; Carn. buklovarnek ; Ross. CH4i-ieub, npHKamHKb, npnKa3HOfi. — §. Pisarz, urzędnik Rzpltéj, miejski, grodzki etc., ber 9?0tartU$. (Rag. pîsaz, pismopomnik , pismohranaz archivarius ; Eccl. HauaionH-ceut, nHCMeHOHauajtBHKi» archigrammateus). Pisarze W.

K. i X. L., urzędnicy stanu, których powinność być przy kancelaryi Koronnćj. Kras. Zb. 2, 367. Oprócz hetmanów miały oba wojska Koronne i Litewskie swojego osobnego pisarza polnego, do którego należało czynić re-wizyą żołnierzy i koni, każdego napisać, zasługi wyliczyć. Papr. W. 2,234. Skrzet. Pr. Pol, 4, 200. betreib» notarial PISARZOWY, a, e, do pisarza należący, ©d)rei* berê « ; Ross. nifCUOBbiił, coMHHHieieBb. Ku czytelnikowi przed Quincunxem krótka pisarzowa prośba. Orzech. Qu. autorowa, be@ ©cfyriftfteflcrö Sitte. Sieniawski mężnie czyni, w taż pisarzowa tam ochota widoczna. Leszcz. Class. 79. t. j. pisarza polnego, be§ gelbnotarinö. PISARZOWA, y,

i., zona pisarza, be§ 9?otariu3 ©cnta^Iinn. PISARZÓWNA, y, i., córka pisarza, beS 9?0tartuê 3:od)ter. PISEMKO, ob.

Pismko, pismienko.

Pochodź, pisywacz, piśmienny, pismiennik, pismo, pi

scze, pipliza; cf. gólaz, ighlicjar; Ross. menem, meH-UHKt , AtTeHŁIIITE, AtTeHblOieKl J Eccl. nTHUHIU'B, mmm ; ptaszątko jeszcze nie opierzone, pisklące; ein ftüdjlein, ein junges nod) nid?t fïûcfeS Sögeldten, baS nur no# pipt. Pilnie uważać, czy jaje jest sposobne do wydania pisklęcia. Brzost. Duch. 57. Garnie kokosz pod skrzydła pisklęta. Pociej. 390. Ptak, przy gołych co pisklętach siedzi, By ich nie pożarł wąż, z strachem się biedzi. Mon. 70, 553. Ten smok ośm drobnych pisklątek zadławił , I z niemi wraz dziewiątą maciorę ich strawił. Dmoch. II. 41. Młodziuchne pisklęta dzierlatki około niej skaczą. Teat. 53. d, 17. Gromada piskląt gołych. Przyb. Milt. 225. Zab. 44, 284. Bals. Niedz. i, 8. Ptaki do poty pisklętom swoim żywność do gniazda noszą, póki pisklęta, przez nabycie skrzydeł i siły, nie staną się godnemi do szukania żeru. Bals. Niedz. 1, 373. Ptaszęta pisklętom swoim równie udzielają pokarmu. Pilch. Sen. list. 2, 402. PISKLIWY, a, e, PISKLIWIE adverb.; Boh. kunkawÿ ; Ross. iihckmblih; piszczący, pisk wydający, głosu cienkiego przeraźliwego, świszczący; ptpenb, pfetfenb. Tam różne roje słowików lecą, może i twoje znajdziesz między gminem piskliwym kochankę, słowiku. Zab. 44, 229. Piskliwa dziatek zgraja. Zab. 45, 473. Krzykną trąby i kotły, i piskliwe surmy. Pot. Arg. 266. Piskliwym głosem narzekała. Zab. 15, 29. (płaczliwym, jękliwym; nmnerlt#, nnmnternb).

Pochodź, piszczek, piszczałka, piszczel-, cf. pysk.

mumlati ; Croał. chmergnuti, chmergam ; Rag. kàrknuti, prokarknuti ; Ross. nuxrfcTb, nuxuy, acyKHyTŁ, KynaTb ,

KjKHyTb. Kośeioł w smutku bez pasterza, nikt i pisnąć o drugiego nie ćmie. Sk. Dz. 1438. Przeciw tym rzeczom ani pisnąć nawet nie można. Teat. 11, 33. U panów ledwie pisną. Wad. Dan. 37. Gdyby Turczyn najmniej pisnął przeciw Mahometowi, Wnet będzie ku spaleniu miał ogień gotowy. Paszk. Dz. 50. Kto lepiej ode mnie śpiewa? przy mnie ani piśnie Hermogen sławny śpiewak. Hor. Sat. 4 22. Transitivs: Słowo pisnąć, mtr einen Saut (joren lajfen. Jeśli mi jeszcze słowo piśniesz, to ... . Teat. 8. b, 84. Tylko mi słówko piśnij. Teat. 1. b, 42. Gdybym tylko słowo pisnął, twój pan wnetby ztąd wyleciał. Teat. 17, 82. Słowa nie pisnę. ib. 3. d, 55.

Nikt na niego ani słówka nie pisknie. Teat. 7. c, 76. —

§. Neutr. Piszczy mi w uszu (ófua/.), dzwoni w uszu; eŚS fltngt mtr tu ben Cfiren, bie Dftren galten mtr. Brzmienie abo piszczenie w uszu. Sienn. 88. (świszczenie, szum w uszach, dzwonienie). — Prov. Piszczy mi to w uszach.

Cn. Ad. 852. (pamiętam to, frasuję się o to ; cf. psy za uchem wyją; kot za uchem wrzaśnie). Komu prosię zginie, temu w uszu piszczy. Rys. Ad. 23. — §. Transi.

Morav. piskor pieniek pióra, Boh. pjsk); Sorab. 2. pisz-kor ; Carn. pishkûr ; Croat. piskor , piskur ; Bosn. pisc-kor, cikov, cik; Rag. piskor, cik ; Slav. chik ; Ross. nucuapt, necKapb, BbKWb, błiohoicl, błjohouhkł; Ger. bet Seißfer, ^eißfer, ^tógurte, ein fôifd). Piskorz cobitis fossilis, ryba ślizka, w jeziorach błotnistych; błotem żyje. Chowają je w śklannych naczyniach dla poznawania odmian powietrza. Zool. 482. Kręcą się jak posolony piskorz. Pot. Zac. 205. Wyśliźnie się jak piskorz. Cn. Ad. 4287, (cf. wykręcić się sianem; zamąciwszy umknął, entfdjüpfen). W mętnej wodzie prędzej się piskorze łowią. Jan. Lig. F Z b-, (ob. w odmęcie ryby łowić). A mnie piskorz. Cn. Ad. 5; in partitione piscium communs opera captorum, parochus scholarchae ophidion, sibi an-guillam assignavit > posteriores semper fero , id) fomme Jtt furj, befomme baâ @d)led)tefte. Ksiądz do klechy: a toż tak: tobie piskorz, a mnie węgorz; a klecha na to: a mnie przecie piskorz. Rys. Ad. 75. (lepiej rydz, jak nic; cf. dobra Matyaszowi płotka; dobra psu mucha). Ubogiemu wszędzie piskorz. Fredr. Ad. 57. Cn. Ad. 543. er jieljt immer ben ftiirjern. Po śmierci rodziców starsze dzieci zawsze lepiej się mają, młodszym zawsze piskorz. Haur. Sk. 242 Dwaj abo trzej z publicznych funduszów chudoby swojej poprawili ; a wszystkiej ojczyźnie piskorz. Star. Ref. 12. Gród. Dis. C 3 b. Blai. Tłum. B b. Chrośc. Fars. 389. Choroba ta płód zabija, a w tym i matka nie bez piskorza. Cziach. G 2. (bez szwanku , niebezpieczeństwa). Zwycięż darami oboje ! Rad-

PISKLĘ.

4

PISKLIWY - PISKORZ.

434

Piszczą mi zęby na co, bardzobym rad; vehementer cu-pio. Mącz. Cn. Ad. 4324. oskoma mi, ślinka mi przychodzi na co; bie 3«fme rońffern mir uad) etroaê, iefy fiabe großen Stppetit baju. Piszczą mu zęby dla głodu ; pruriunt dentes. Mącz. Prurire in pugnam; piszczeć, chciwym być abo drżeć na bitwę. Macz. — 2. Pisknąć, pisnąć, piskać na piszczałce; pfeifen, auf einer pfeife ober glöte blafcn; PISKORZ, a, m. ; Boh. piskof, piskora, fpisko? gadus lota\ Slav. svirati ; Bosn. sviriti; Eccl. auipi.xni. Ptaśnik cudnie piska, gdy ptaka ułowić chce. Kosz. Lor. 47. Piszczkowie pięknie mu piskali. Rej. Wiz. 70 b. Piskaliśmy wam, a wyście nie tańcowali. Sekl. Luc. 7. Budn. Math. 41,

17. Piskaliśmy wam, a nie skakaliście. Żarn. Post. 3,

624. Snadnie rozeznać, co cudnie piska, a co nikczemnie bęczy. Rej. Zw. 46. Dobry żołnierz, biegając przez rózgi, na to tylko żali się, iż mu fajfer piszczy nad uchem.

Boh. Dyab. 3, 93. Piszczałka, jeśli nie poda rozdzielnych głosów, jak będzie rozumiano, co się na niej piska abo gra? 1 Leop. 4 Cor. 14, 8. W. ib.— Dwóch piszczków równo doskonałych co do sztuki piskania. Petr. Pol. 236.

Dzień święty obchodzą piskaniem, bębnaniem. Rej. Ap.

11. Gorn. Sen. 258. Całą noc pić, skakać, bębnać, piskać. Rej. Zw. 414. ( lusztykować, bonować). (Slov.

Na gedne gagdy piskat ; jedne piosnkę śpiewać). Piskać w garść. Glicz. Wych. L 4 b. ( w garść chuchać ; cf. łapę lizać). Zapisawszy wszystko synom, sam piszczy w garść, i z mantyka do łasa na grzyby chodzi.

Grot. Obr. 426. PISKLĘ, ęcia, »., PISKLATKO, a, ». ;

Boh. pisklę; Sorab. i. piweżu ; (Sorab. 2. pilé, piletko gąska); Vind. pifh, pifhe * kurczątko, plur. pifheti, pif-zheta, pifzhenei * kurczęta; (cf. pifnetar * kurzy przekupień, pifhetnik » kania) ; Carn. pishć , pishka, piplezc, pshanz; Croat. pische, pischenczi, piszenka, pipie, pi-plich, piplicza * kurczątko ; Bosn. pipie, piplicch , koko-ticch, (cf. Bosn. golisc, pticch bez perja) ; Slav. pille, pillichi ; Rag. pipie, pipleta, piplich, pivcich, piple-

432 PIŚLNIANKA-PISMIENNY.

P I S M K O - PISMO.

z wy-

bym z chęci, Coż gdy się piskorz w mej kieszeni kręci? Min. Auz. 49, cf, pizus.

TIŚLNIANKA, ob. Pilśnianka.

PISMAK, a, m., PISMAREK, rka, m., dem.\ Boh. pisak; contem., pisarz, pisarzysko, bazgracz ; ein ©Treiber, ©Cyntie* rer. Lichy pismak. Zab. 42, 468. Zabi Mały pismar-ku, ty w butnej minie Mniemasz, ze cały parnas w twej czuprynie. Zab. 9, 97. Izyck. PISMIENKO, oh. Pismko. PIŚMIENNIE, a, m., piśmienny człowiek, literat , w pismach biegły, eilt ©cl)riftgelri;rter ; Slov. pismono-ta ; Vind. pifmosnanz, pifma vuzhen; Garn. listmarnćk; Bosn. kgnisgevan, kgnisgnik; Rag. kgnixnik, (cf. księga); Ross. KIHDKHHKl), rpaMOrŁH, rpaMOTHHKTS ; Eccl. I1HC-MCHiiKT», yneHuä rpaaioik nejOBkKt, rpaMomoü, Kuii/Kh-iiiikt». Zawiłe wrzucono kwestye tak, ze ich nikt zgadnąć nie mógł z pismienników. Wad. Dan. 26. Bez-zakonni ci pismiennicy. Pim. Kam. 242. — §. Aliter: Panowie pismiennicy, którzy tego chcecie , aby was samo pismo sądziło , słyszycie jak pismo sądzi te wasze herezye. Birk, o Exorb. 2. (do tych, co samego pisma ś. się trzymają, oprócz niego żadnej w religii powagi nie uznawający).— W rodź. ieńsk. Pismiennica, cf. sa-wantka; Ross. rpaMorfeiiKa, rpaMOTHHija. PISMIENNOŚĆ, ści, ź., nauka pisana, wiadomość pism, znajomość pism, literatura ; ©d)rifti>crftanbtgfett, ©cbriftfemttmfł, fitteratur ; Boh. pisemnost, pisebnost; Vind. pifmosnanost; Croat. szlovoznanoszt, piszmoznansztwo ; Rag. kgnixenstvo, kgni-xna mudros; Eccl. KiiHffihCTRO, yneitic KHiBKiioe hjh ync-hoctł. PIŚMIENNY, a, e, — ie adverb., a) od pisma lub pisania, ©cfyrtft* , ©djretbc * ; Boh. pjsemnÿ, pisebnÿ, pisebnj ; Slov. pisebni ; Sorab. 4. piszmikowć ; Sorab. 2. f piszmom ; Vind. pifmouni, pifliu, pifan , skuf pifmu, po pifmeh, popifemski ; Ross. imcbMCHHHH , iMcaTe.ïbHbiîi, nnca^ŁHUti, rpaMOTHbifi. Korzystając z nieograniczonej wolności druku, natychmiast sejmowi piśmienną wypowiedzieli wojnę. Ust. Konst. 2,8. t. j. na piśmie, pismami , na sejm nacierali, ob. pismowe szermierstwo, eilt ftcberfrieg. Litwa siedziała nieznajoma w niepamięci piśmiennej, aż do początku trzynastego wieku. Nar. Hst. 5, 6. (nieznajoma pisarzom, zapomniana w pismach; olme fdjrtftlidje toriljmntg, uon ©d)riftftellent ober ©e* fd)id)tfcbreibent öcrgeffcit, übergangen, oljne ©djriftbenfmale). — §. Ta rzecz inaczej się dowodzić nie może, tylko z wyroków piśmiennych. Bals. Św. 393. hoc loco roków pisma świętego , attl ber ( Ijetltgeit ) ©ćfjrift. — b) Active: Piśmienny człowiek, pismem lub pismami, księgami się bawiący; fdjrtftoerfłdnbtg, fdjriftgelebrt, trn ©djreb ben unb ©cfyrtften beioanbert, mit ©^reiben ober ©djrifteu umge^ienb, Carn. listmarn ; Vind. pifmosnajozhi, listamarn ; Croat. piszmoznan , knigoznan ; Eccl. KNiiffihNi». Gmin nie-jiismienny, słyszał coś o tym, i potomkom podawał. Nar. Hst. 4 4. Mnożą się w niepiśmiennym wieku baśnie. ib. 285. W wiekach niepiśmiennych, pisarze więcej z tradycyj gminnych, niżeli z pewnych dowodów, kroniki swoje układali, ib. 3, 4 7. nie znających pisma, ntcbt fd)riftoerftćmbtg, oljne fôentmjS ber ©djrift, ober ©djreibefnnft. Za dawnych królów duchowieństwo, jako samo tylko

piśmienne, przodkowało zjazdom. Nar. Hst. 4, 43. Piśmiennemu a gospodarnemu człowiekowi, potrzebny zawsze w domu kalendarz. Haur. Sk. 442. Radbym od was piśmiennych ludzi co słyszał. Rzecz. ZŁ C 4. (od was literatów, sawantów). Wrzeszczeli niedawno mniej piśmienni bracia nasi na książki mądre, o skutecznym rad sposobie. Mon. 65, 358/ PISMKO, PISEMKO, PI-SMENKO, PISMECZKO, a, n., zdrbn., rzeczwn. pismo, etn ©d)riftcben ; Boh. psanjćko; Bosn. pîsançe ; Eccl. im-caiiiHitc. Teraz wychodzi wiele pismek małych w tej okoliczności. Pam. 85, 4, 246. PISMO, a, n.; Boh. pismo, (pismena, pisrne litera); Slov. pismo; Sorab. 4. pismo, piszmo; Sorab. 2. piszmo ; Carn. pismo, pisan-je, (pismu, epistoła), pisaniza ; Vind. pifmu, pifanu, pi-faniza, pifs, (pifmu, list »list, epistoła). Croat. piszmo; Rag. pismo, pijsmo; Bosn. et Slav. pismo; Ross. nacbMO, rpaittOTa, (cf. ramota); (Eccl. iiiiclma litera, głoska). Ka-rakter, litera abo litery. Cn. Th., ©cbrift, ©cfyrtftseicjjnt, S3ud;ftabenfd;rtft. Bulgarowie pożyczywszy busztabów od Greków, poczęli pisać jako tako ; od Bułgarów potym Ra-cowie, Serbowie, Ruś pismo wzięli. Nastało zaś pismo Czeskie, z Łacińskich liter już polerowniejsze. Gorn. Dw.

46. Pismo nieczytelne, niewyraźne, nieźrzetelne, nieznaczne. Cn. Th. 544. Pismo prędkie, skrócone, v. Abbrewia-cya, tytła. Pismo tajemne, v. Cyfry. Pismo drukarskie* litery drukarskie, Vind. fhtamparske zherkne, $rncferfd)rift, Sruifcrbucfyftabcit. Pismo w drukarni znaczy powszechnie wszystkie gatunki liter. Magier. Mskr., cf. petyt, nompa-rel, garmont, mytel, tercya ; cf. rozbierać pismo. — §. Pismo » pisanie, abo to, co napisano; bal ©djreiben, bal ©efcfyrtebcite, bte ©cbrift. Pismo jest kopią mowy. Kpcz. Gr. 3, p. 28. Miejsce opuszczone w piśmie, luka, przerwa pisma, Ross. nponncKa, adj. nponiicuufi. O Sewerze nie ma pisma, co się z nią stało. Sk. Dz. 424. niemasz śladu w pismach , nie pisano o tym ; man I)at bariiber ntd)tl ©d;rtftltd?eö, fmbet bamm ntdjtl bet) bett ©djriftftrilcrn. Jest pismo, iż bóg Filistynów nie wygładził, aby niemi lud swój ćwiczył. Sk. Kaz. 77 b. (piśmienny dowód, wzmianka w piśmie, tak napisano stoi). Pisma, skrypta, księgi, papiery; ©djriftett, Sttdjcr. Pismo, dzieło, księga Ross. couiinenie, TBopemc. Zwyczaj jest w wielu językach, że pismo zowią imieniem tego, który je pisał. Sekl. 407, n. p. czytałem Cycerona, Wirgiliusza, Niemcewicza, t. j. pisma czyli dzieła ich. — §. Pismo * pismo święte , biblia , Vind fvetu pifmu , fvete pifme ; Croat. szvete piszmo, bte (^eilige) ©d)rift. Pisma ś. są całą biblią starego i nowego zakonu, porządnie od ojców przyjęte, albo kanonizowane. Hrbst. Odp. D 4 b. Krew' częstokroć w piśmie duszą się zowie. Birk. Zyg. B. Chcą ewanielicy, aby ich samo pismo sądziło. Birk, o Exorb. 2 Wierzą w to jak w pismo, jak w'ewangelią. Mon. 74, 209. — §. Aliter: Męczeństwo ś. Szczepana wypisane od Metafrasta z Łacińskiego na Greckie pismo. Sk. Żyw. 2, 83. (t. j. język, ttt grtecbtfcber ©prad;c). — §. Na piśmie , pismem, ( cf. czarne na białym), fdjriftltd). Wszedłem dawniej z Wac Państwem w niejakie umowy, Lecz nie na piśmie,

P1SM0WY - PISTUGA.

PISYWAĆ - PISZCZAŁKOWY. 133

wszak to było tylko słowy. Nieme. P. P. 88. Nie wszedł zywali, IRafpelftfd), CtttC 2lrt ©terlet; z morza do Dniepru jeszcze z nim w żadne na piśmie obowiązki. Nar. Hst. wychodzi. Kluk. Zw. 3, 62.

4, 217. Na piśmie potwierdzić; (Vind. sapifmati , f pi- PISYWAĆ, ał ; pr. pisywa, pisuje, act. frequ. Verbi pisać ; Boh. Imam saprizhati, poterditi; cf. zapisać). Chciéj wszys-    pjsawam, pjsâm, psâwâm ; Rag. pisâvati ; JU fdjrctfren pflegen,

tkie te uwagi zebrać na piśmie. Teat. 30. b, 14. (piórem    oft fdjtetBetî. Jak staniesz w Warszawie, pisujźe do mnie.

PISZCZAŁ, ob. Piszczel. PISZCZAŁKA, i, i., dem. nom. Piszczel; PISZCZAŁECZKA, i, i., dem. sec.; Boh. pj-śtela, pjśtala , piśtialka, piśtalka ; Slov. piśtelka; Sorab. 1. piźcźel, pizkawka, tarakawa ; Sorab. 2. schwikala, bar-zawa, basznawa; Carn. pishav; Vind. pifhàl, pifhie, pi-fhou , pilheu, pifhala , pifhela , piskalu, pifhalu, pifhau— ka ; Croat. pischal, szvirala , sveglya , sip; Dal. surla , szvirale ; Hung. sijp , (cf. surma, siposz) ; Rag. svardo-niza, sviroka, sviralla (cf. świerczeć), zvijdallo, zvîxdak, (cf. świstać); Bosn. svjeralla, svirallia, svirka, swrla ; Ross. riHcqaiKa, nncKyjbKa, nocBHCTeab ( cf. świst, poświst), cunoBKa (cf. siposz), coneab, cone.iKa (cf. sopel), CBiiptat, CBHpbjKa, 4y4a, 4y40MKa, (cf. dudy); Eccl. i|T,KMini|A (ob. Cew, cewka), ôyKï, (cf. buk); 1) instrument do piszczenia lub piskania, fujarka, flet; bte ^feb fe, etttC 9Î0l)re bamuf JU pfeifen. Derwisze muzykę piszczałki wydoskonalili, jak może znieść ten instrument. Kłok. Turk. 171. Piszczałki w organach, Orgelpfeifen, bywają sosnowe, jodłowe; piszczałki w kramach przedajne, fujarki, bukowe. Kluk. Rośl. 2, 163. Kto nie da na piszczałkę, ten w nią nie gra Rys. Ad. 81. (darmo nic). Na piszczałkę jest, a na świeczkę niemasz. Rys. Ad. 41. na zbytki są pieniądze, na potrzeby niemasz. — (Prov. Croat. Konya za svèglyu dati * konia za piszczałkę dać, cf. siekierkę za kijek). — Piszczałka wodna, słowik robiony, merula. Cn. Th. do wabienia ptaków, bte Socfpfeb fe, Ross. nncnoKŁ. Gdy kto umie piszczałkę, abo *ku-wiek, jak niegdzie zowią, na to przyprawić; padają tez i na to śrzednie ptaki. Cresc. 688. — 2) Piszczałka, rura głosowa, oddechowa, krtań; bte Suftröltre, bte ©ttmmrityre. Cebula głos jasny czyni, bo piszczałkę w gardle wychędaża. Syr. 866. Krztań abo piszczałka przez którą dech puszczamy, ib. 299. Lekarstwo to piersi miękczy, i chropawość piszczałki dychawicznéj odwilżą. Spici. 122. — §. Botan. Cicuta, Świnia wesz, albo piszczałka. Haur. Ek. 178. SBütfjerid), 2öafferfc|terltng. — 3) Piszczałka nożna, ob. Piszczel. — 4) Piszczałka, ryba, fistularia, cienka na kształt długiej piszczałki; znajduje sie w morzach Amerykańskich. Zool. 184. eilt bihtltcr lait* ger fftfd),    «Rtyrftfô. ffetfenftfd). PISZCZAŁKO-

WAĆ, ał, uje, act. niedok. ; Piszczałkowanie, sposób rozmnożenia drzew, jak szczepienie, oczkowanie, kożuchowanie. Z gałązki pieńka na dwa cale zedrze się piszczałka ; z równej gałązki urodzajnej zdejmuje się piszczałka, i włoży się w tamte. Kluk. Rośl. 1 ,    111.

Saunte ftfhtlireit, eine Slrt bc§ £>cultreitê ober Pfropfens. PI-SZCZAŁKOWATY, a, e, — o adverb., dziurawy wzdłuż, fistulatus. Cn Th. 169. ntyrtg, tote eilte pfeife, cf. dęty, Ross. 4y4uaTbiH. PISZCZAŁKOWY, a, e, a) od piszczałek, do piszczałek należący abo zgodny, ^fetfCU * . Dziurki piszczałkowe. Tr. Trzcina piszczałkowa, do piszczałek dobra, fistularis calamus. Cn. Th. — b) Piszczałko-

zebrać). P1SM0WY, a, e, od pisma, na piśmie, przez pismo lub pisma, ©d)rtft* . Rok 1585 był czas pismo-wego o dziesięciny szermierstwa. Czack. Pr. 1, 322, ob. piśmienna wojna, etlt $eberfrteg. *PISM0LEJ, eja, w., giser, czyli odlewacz charakterów drukowych; Vind. zherkni vliovez ; Ross. cjOBOMTeuE, ciobojutuhicl , ber 6d)rtftgtefśer. (PISNĄĆ, ob. Piskać, pisknąć). PISORliM, a, m., rymopis, wierszopis, poeta; Vind. fmiflenik, fmi-fhluvauz, ber ©tester. Wirgiliusz, sławny pisorym. Petr.

Ek. 58. Mon. 75, 590. Czy teri ma być pisorymem,

Co sobie głupiej fantazyi dymem Głowę zaraził? Opal.

Poet. Pisorymów to zwyczaj sto głosów przyzywać, Sto ust i sto języków na wiersze zdobywać. Słoń. Pers. 29.

Pisorymowie. Syxt. Szk. 204. PISORYMA, y, z., PI-SORYMKA, i, z., Urs. Gr. 117. rymopiska, wierszo-piska, poëtria, bte ®id)terntn. Pisoryma Safo osobliwa.

Chrośc. Ow. 214. PISORYMSKI, a, ie, PISORYMY, a, e, wierszopiski, rymopiski, poetycki, btd)tertfd). Wawrzynowy otaczał wieniec pisorymskie skronie. Zab. 12, 17.

‘Przecz Styga, ciem i marnych przezwisk się boicie *Pisorymich wymysłów, materiem vatum ? Zebr. Ow. 380.

PISOWNIA, i, z.; (Boh. pisowna miejsce gdzie piszą, pisarnia, kancelarya ). Pisownia, wyraz nowy, ortogra-phia , znaczy tę część gramatyki, gdzie się dają reguły pisania. Kpcz. Gr. 1, p. 5, bte 2Red)tfd)reibung, Slov. do-bropisebnost ; Garn. pravopisnost, dobropisnost ; Vind. pravopifnost, praupifanje; Slav. pravopjsanje , slovoslo-xnöst; Ross. npaßoniicaHie. Natura pisowni jest wierne malowanie mowy ustnej, ib. 3, p. 40.

‘PISTAŁ , PISTOL , PISZTAŁ , u , m. ; Ross. niera ; Lat. pistillum ; tłuk moździerzowy, bte Sftoferfettle. Gdybyś stłukł głupiego w moździerzu , jako grucę biją z wierzchu pistałem. 1 Leop. Prov. 27, 22. Anaxarche kazał król do moździera wrzucić, i żelaznemi pistołami tłuc. Petr. Et.

128. Cukier utłuc dobrze drewnianym piształem. Sienn.

537.

PISTOLET, u, m., PISTOLECIK, a,

m., dem.; Boh. pistole, pistolka , bambitka , bandytka, rućnićka, (cf. rusznica); Sorab. 2. pistola; Slov. pistole; Hung. pistoly; Carn. puksheza; Vind. pistola, samokrefs, pukfhiza ; Slav. pishtöle ; Croat. pistola, sachnicza; Ross. iiHCTOJeTŁ, niiCTOJeTUHK'b, imcTOJeTeitE ; a) gatunek krótszej ręcznej strzelby ; Angl. pistol ; Gall. pistole , pistolet ; Ital. pistola ; Ger. bte ^tffole, ettt ©cfytefśgetoeljr. Otóż parę pistoletów, bij się. Zab. 13, 83.— b) Pistolet, z Franc., gatunek monety złotej Francuzkiej albo Hiszpańskiej , louisd’or, bte ^tfłole, eine ©elbmünje. Pistolety Hiszpańskie, dukaty Włoskie, etc. Sum. Um. B b. PISTOLETOWY, a, e, od pisteletów; Vind. pistolni, ^tftolen = . Pistoletowe olstro.

PISTUGA, i, ź., ryba bardzo podobna do czeczugi, może ta sama, którą dla szorstkiej skóry dawniej raszplą na-

134

PISZCZEĆ - PISZCZEL.

PISZCZELNY - PIWNICA.

man staï na placu śmiele , Nie dbając nic na działa, ni drabskie piszczele. Stryjk. 729; (cf. Ross. nnmaiBHHKi kononier, nümaJiLHMÜ armatny). — b) ‘Piszczel, dętość wewnętrzna, piszczałko watość, rura wewnętrzna, eine (Röhre ober Höhlung. Są trzciny, które nie mają wewnątrz próżności, to jest piszczeli. Grzęd. 162. — 2. Anatom. Piszcel, piszczałka nożna, goleniowa; «Röhrbein, großer «Röhrfnothcn, (Im gemeinen Śeben pfeife. 21 big.); Sorab. 1. vizdzel, hnat, nârt, (vizdzelnicza pończocha); Carn. zeu golenu, (ob. Cew) ; Vind. ziu na nogi, goleń, golainu, podkolanska zieu, kust od kolena do pet; Croat. czir nośna, gnàt, ghnat, cziv od golena, czipel, (cf. gnat, cf. cypel); Bosn. ęjv ; Rag. zjév od goljena, ghnût; Ross. oone.ro, coneaKO, (cf. sopel); Eccl. atjctt», rosnn., óepuo, (cf. *łyst, *glozna). Od kolana ciągną się dwie kości czyli piszczele; przedni piszczel grubszy, tylny cieńszy, w pięcie obadwa się łączą ze stopą. Zool. 57. Perz. Cyr. 1, 153. Większa rura kości goleniowój lub piszczałka większa. Krup. 1, 154. Rura goleniowa mniejsza , lub piszczałka mniejsza. Kirch. Anat. 112. Jagiełło na polowaniu piszczel goleni złamał. Krom. 496. — §. Piszczel ręki, długa kość rękę składająca. Tr. bie 2lrnt* (pille, 2lrmfpeid)e. PISZCZELNY, a, e, od piszczeli,, od piskania; Croat. pischàlni ; Ross. CBnpt.ibHhiH, pfeifen*. Muzyka piszczelna płuca rozciąga, szyję wydyma, oddychanie trudne czyni. Pelr. Pol. 2, 374. (muzyka dęta). PISZCZAŁCZYSKO, a, n., piszczałka licha, podła, eine Ijdßlirije «Pfeife. Ah ^iegodneż tego piszczałczysko; ah est tibia tanli. Zebr. Ow. 149. PISZCZKOWY,

Eccl. uhBH'iHuh; «Pfeifer«.

wy, od nożnej piszczeli, bie (Röhrbetne pber SîôÿrFnodjett betrejfenb. Nerw piszczałkowy, na wewnętrznej stronie nogi. Krup. 1 , 226. nervus tibialis. Żyła piszczałkowa. ib. 3, 81. Arterya piszczałkowa, ib. 3, 50. PISZCZEĆ,

PISZCZĘ, ob. Piskać. PISZCZEK, szczka, m. ; Boh. pistée, piskać, f. piskaeka ; Slov. pjskać; Sorab. 1 piżkar, piźcźak ; Carn. piskavz ; Vind. pifhiz , pifhez, piskar, pi-skavez, f. piskauza; Slav. sviräcs ; Rag. sviralaz, sviraz, surlar, glumaz, Bosn. surlar , koji sviri ; Croat. piszkach, sîpus , f. piszkachicza ; Rung, sipos ; Ross. nncKjH’L,

CBHphjbHHKTi, coneui , CHnOBIUHKT», 4}7l01IIHHKTi, (cf. du-darz); Eccl. cmi|>hi|h, utBHHmiHKb, (cf. cew); 1. co na piszczałce piska, surmacz, siposz, ber «Pfeifer. Gromady trębaczów i piszczków. Pilch. Sali. 284. Głos lutnistów i muzyków i piszczków. 1 Leop. Apoc. 18, 22. Radź.

Math. 9, 23. Pot. Syl. 521. Nieuczonego , który bogaty jest, pochlebcy i oratorem i poetą, i malarzem i piszczkiem czynią. Kosz. Lor. 44 b. (muzykiem). Prov.

Pomaga mu to tyle, ile łysemu grzebień, ślepemu zwierciadło , głuchemu piszczek. Btrk. Exorb. E 4 b. (na nic mu się nie przyda). Bębennicaś staraj się u piszczka o żonę. Papr. Kol. D 2 b. (staraj się o równią). Piszczek pogrzebny na stypie, siticen. Cn. Th. ber Seiten« blâfer, èct^enntuftcul Prov. Piszczek na stypie. Cn. Ad.

851. nieprzyjemny; nieprzyjemna, żałosna piosnka, eilte unangenehme «Dîuftc; ingratus sermo vel cantus ; (cf. jak w kij trąbił). Mam się jak piszczek na stypie. Cn. Ad.

479. si ad morem priscum respicias > byt dobry miałem;

nam olim in funeribus tibicines et praeficae bene tracta- non

bantur; si autem nostra tempora considérés, dictum illud

deteriorem in partem accipiendum. ‘Gądki i piszczki masz PISZĘ, ob. Pisać.

rozumieć nie tych, którzy się uczciwą muzyką przystojnie PITY, a, e, pijalny, co się pić daje; Boh. pigatÿ, piły, pi-zabawaiają; ale owych, którzy się od karczmy do kar-    cÿ; Slov. pitadlni ; Sorab. 1. pitżkoyitć; Vind. piten,

czray tułają, albo z pieskami tańcują. Szczerb. Sax. 16.    pitliu, pijezhliu ; Rag. pivgliv; Eccl. ^hbhmä, uto nHTfc

—    2. Milit. Pospolitą kartaunę piszczkiem zowią, Archel.    mohcho; Ross. ninefiHbiti, trtnf&ar. Żadnych nie wziął

19. eine (Sartaune, ob. Piszczel. PISZCZEL, i, ź., *Pl-    upominków, okrom jedzonych rzeczy i pitych. Gorn.

SZCZAŁ, a, m. ; Boh. pjśtala, piśtela; Sorab. 1. piżeżel;    Dw. 48. Miód pity » pitka , rozsycony miód; Boh. picy

(piźcżele organy, piżżelnik organista); Carn. pishav, pi-    med, medowina ; Ross. niTeÜHbiß Me4T>, SDîCtl). Z mio-

shal; Vind. pifhàl, pifhou , pifheu , (cf. pizhau, pizhal «    du przasnego robią miód pity. Kruml. Chyrn. 548. Wo-

faska od piwa; Slav. pisak ü jedne sviralu« munsztuk u    dny miód, co w Polszczę pitką zowią. Sienn. Wyki.

piszczałki) ; Croat. pischal, szvirala ; Ross. nnc^aro, (cf.    Od beczki miodu rozsyconcgo pitego gr. 56. Vol. Leg.

Ital.    fischio ; Lat. fistula ), cbhctokb ; — la) narzędzie,    5, 480.    0 kiermasz ci idzie, na którymeś ‘pitma    rad

niby    rura, do piskania; bte    «Pfeife barattf Jlt    pfeifen, bte    w huczku pijał. Pim. Kam. 332.

(Roh'rpfetfe, baś «Pfeifenrohr. Pan Bożek ze trzciny wo- PIUSKA, P1JUSKA, i, i., czapeczka księża, jarmułka, któ-skiem zlepione dudki zrobił, z nierównych piszczeli zło-    rą koronę czyli plesz przykrywają, baö «prtefłerfdppc^ett,

żonę. Olw. Ow. 42. et 308. Grajże teraz piosneczki,    cf. biret; Ross. uaMMaBKa.

dam ci piszczeł krzywy. Zab. 9, 378. Ejsym.\ (cf. surma). TIWIAŁ, u, m., n. p. Przy koronacyi arcybiskup siędzie, Piszczele zowią trąby, puzany, pomorty, szałamaje, dudy    a Król przed nim poklęknąwszy, dalmatykę i piwiał z

Polskie, i wszelakie wielkiego głosu piszczałki. Pelr.    siebie składa. Gwagn. 188. et 199, ob. Pluwial.

Pol. 2, 374. (fujary, flety, cf. dęta muzyka),— Piszczele PIWKO dem. nom. piwo. PIWNICA, y, i., PIWNICZKA, w miech schował. Rys. Ad. 71; pudore perculsus, licen- i, ź., dem.\ (Boh. piwn , sklep, (cf. sklep); Slov. pi-tiam    in loquendo compressé ;    cf. mistrz idzie,    pan idzie,    wnica, piwnice; Carn. vdr, (pyvneza « naczynie do    pi-

cyt!    er hat bte «Pfeife in ben    ©aeî gefteeft, er    oerfiummte.    cia, pyvniza « szynkownia); Vind. kliet (cf. kletka), hram,

—    §. W hucie śklanej , ‘piszczał, naczynie żelazne jak    keuder, kelder, vinarna ; Sorab. 2. piwniza; Sorab. 1.

cybuch z dziurą, półtora łokcia długości, w drzewo    pincza; Croat. piuniza, pivnicza, pivnichieza, pevnicza

osadzone. Torz. 36. ein 3»nftrument in ber ©laêhûtte. —    konoba (ob. Kanaparz), klét ; Dal. konoba , pivnicza

*§. Piszczel, gatunek armaty, Ross. nacnaib, n. p. Het-    Hung. pincze, pintze, pintzétske ; Rag. konoba, izba,

PISZTAŁ, ob. Pistał.

TT o’

CD

a, e;

PIWNICZNY - PIWO.

PIWONIA - PIWOWY.

135

pivniza; Bosn. konoba, pivniça, stragn, sctragn (cf.    ob. Dobierka ; Boss. cycAO. Kamienne piwo, w dzba-

stragan), izba (cf. izba), viniça , (cf. winnica); Slav.    nach kamiennych, Carn. kamba; Vind. kamnouni    vu,

pivniça; Ross. xoioahhkx (cf. chłodnik, cf. lodownia),    f kamenjam kuhan ou. Pewny gatunek piwa Ross.

norpeÓB, norpeóoKB (cf. pogrzeb, cf. grześć, cf. grób,    Ópara, ôpaîKKa, (cf. braha). Główne piwko. Teat. 9, 44,

gruba), BHHiiHua winna piwnica, obsol. iihbhhuü piwnica    (przednie). Piwo warzyć (Vind. olovati, ol delati).    Przy

na piwo); — §. piwnica skład podziemny zwyczajnie skle-    kominie ciepłe piwko pił. Teat. 35. b, 137. Póki    piwo

piony na piwa, wina i różne trunki; ber Steiler, Sterfel*    na kadzi, pić go nie zawadzi. Teat. 29. c, 80; (cf.    łyka

1er, SBeinMer. O różnych piwnicach, jako to winnych,    drzeć, kiedy sie dają drzeć). Angielskie piwo. Syr.    497.

piwnych, mlecznych, o lodowniach i sklepach. Świtk.    Czeskie piwa. Krup. 5, 95. Byli w szynkowni na piwie.    Teat.

Bud. 310. Wino potrzebuje zimnéj piwnicy, także i pi-    33, 18. Gdybyś nam też raczył dać na piwo. ib. 92. Otoi

wo lecie. Petr. Ek. 15. Piwnica, w której piją, jedzą,    masz na piwo. Teat. 12. b, 127, Vind. sapitek, pivalu, pitni

grają. Cn. Th. PIWNICZNY, a, e, PIWNICZY, od pi-    denar ; Boh. napiwek ; Ger. Stergelb. Lepsze piwo daleko, a

wnicy, Heller * ; Boh. sklepowy, (cf. sklepowy); Ross. no-    wino blizko. Rys. Ad. 38. I swoim się piwem szynkarz

rpeÓHLiii, norpeóoBWH, (cf. pogrzebowy). Piwniczne szy-    upije. Cn. Ad. 282. — Transi, fig. allegor. Młode piwko

je. Warg. Radź. 325, (ob. Szyja, ob. Przedpiwnicze).    szumi. Zab. 14,40. Niech się młode piwo wyszumi. Teat.

Piwniczne okno, dziura, oddech. Cn. Th. PIWNICZNY,    31, 54. Piwo, warzywo, czego kto sobie nawarzył;

ego, Subst., nad piwnicą postanowiony, ber Mermetfter    33ter, ©cBrctufel, @uppe bte ftcfy einer eingeBrocft fat. Czę-

ber Mner, cellarius. Cn. Th., Boh. sklepnik, f. sklepni-    sto piwa nie pije, kto sobie zwarzył. Pot. Pocz. 520»

ce; Sorab. 1. pincznik, pinczar; Carn. kevdrar, kluzhar    (jeden sieje, drugi żnie). Złe piwo warzyć, t. j. rostćr-

(cf. klucznik), konobar (cf. kanaparz), f. kevdrarza ; Vind.    ki między ludźmi płodzić, sementem malorum facere. Mącz.r

kelnar, klietni moister, klietnik, klietar, f. klietniza,    , (Vind. kai hudega napraviti). Pij takie piwo, jakiegoś

klietariza ; Croat. klyuchar, pivnichar; Hung. pintzés;    nawarzył. Dzwon. St. B 2. (sameś sobie winien, jak so-

Rag. nadpîvnik, konoba; Ross. mio'ihhk'B, norpeómHKE,    bie posłałeś, tak śpij). Może prędko na nich przyjdzie

f. norpeómnua. Urząd piwnicznego Vind. klietje, klieta-    wypić to piwo swego warzywa. Pot. Arg. 75. Jeżeli na-

ria, hramifhe, klietifhe. ‘P1WNIK, a, m. ; n. p. I    zad wracacie leniwo, Co go nawarzy traficie na piwó.

staroście idzie o jego piwnik. Gorn. Wł. P. 3 b. Uj-    Jabl. Buk. 6. (na biedę wam przygotowaną). On winien

rzysz tam w brzegu dziurę, Co nią wypija Wisła gnu- wszystko zapłacić to piwo. Pot. Syl. 84. śną Bzurę, Jak więc wielki smok małego wężyka Mknie PIWONIA, i, z.; Boh. piwonka; Sorab. 1. peyonska róża , do piwnika. Klon. Fl. F. 1 b, do brzucha?— §. Botan.    wulki rożatć schlez; Carn. bosurâk; Croat. bosjurak,

Piwnik, ciernie białe, Włoska kalina, berberis, SSeilt*    trojachka rosicza ; Slav. boxûrak; Rag. boxûrak ; Bosn.

fdjdbltng, SBetnlutg. Krup. 5, 156. PIWNY, a, e; Boh.    bosgjurak; Ross. iikm, imama, Kaay^epB, Kamwepi,

piwni; Vind. olou , oloun; Ross. iihbhbih; (Eccl. niiBHUii,    MapŁHHS Kopem> ; Lat. paeonia; kwiat, w czerwcu pięknie

mto dhtb M05KH0 potabilis, ao nffriH npwiaA.ie/KamiH ; ob.    czerwono kwitnący, ^aonte, ^ftttgfirofe. Kluk. Roił. 1»

Pijalny, pity); od piwa, Ster*. Ocet piwny. Teat. 21,    258. Cresc. 277. Piwonia, marzymięta. Comp. Med. 25.

24. Piwny wąs. Kchow. 52, (cf. moczywąs). Piwne PIWOSZ, a, m., piwny pijak, ein Sterfrtltfer, Siertrtnfer;

oczy, koloru piwnego.

PIWO, a, n„ PIWKO, a, n., dem.] (Boh. piwo, piwi-èko; Slov. piwo; Sorab. 1. piwo; Sorab. 2. piwo; (Vind. piva, pivu, pitje * napój , napitek, picie, trunek); Carn. vôl ; Vind. vol, ol, ou, vou , (cf. Angl, ail * piwo); Croat. piva, (pio-• napój); Dal. pivo ; (Rag. pivo potio); Slav. pivo; Bosn. pivo, stvar, koją se pije polus, 2 pivo, quâs cerevisia, (cf. kwas z żyta zrobiony, t. j. piwo. Pim. Kam. 341); Ross. niiBO, iihbuo « piwo ; Eccl. nmto, nii-Tinc, HanHTOKB napój); b(t3 Ster. Piwo jest napój zrobiony Z jęczmienia lub jakiegokolwiek zboża, z wody, chmielu, dozwalając mu fermentować. iV. Pam. 6, 3Ó7. Piwo jest warzone wodą z słodu, z niejaką częścią chmielu. Kluk. Rośl. 3, 266. Piwo od picia rzeczone, jest woda z słodem a z chmielem przystojnie warzone. Syr. 942. Sławne piwa Polskie, Krakowskie, Nowo-miejskie, Piątkowskie, Garwolińskie, Brzeżańskie, Sądeckie. Syr. 946. Piotrkowskie, ib. 947. Wareckie, Łowickie, Końskowolskie, Drzewickie, Odrzywolskie, Gielniowskie. Haur. Sk. 517. Szlacheckie piwo, (cf. cienkusz), półpiwko; Ros. noimiBO. Dubeltowe piwo; marcowe, ob. Marzec. Piwo jeszcze nie zachmielone,

Croat. pivepivecz; Boh. piwec. Niech tysiączne pijają zdrowia piwoszowie, Nie zazdroszczę im wprawdzie, dość mi jedno zdrowie. Zab. 8, 568. Kniat. Teat. 43. c, 65, Wyb. PIWOWAR, a, m.; Boh. piwowarnjk, slódek, (cf. słód; piwowar browar); Sorab. 1. piwarcz; Sorab. 2. bruar; Croat. pivàr; Slav. pivâr ; Carn. vôlar; Vind. olo-var, olounik, olounjak; Ross. ÓpawHHKB, nnBOBapT> ; co piwo warzy, ber SterBratter. Petr. Pol. 47. Mon. 75, 590. Starał się, by tam do warzenia piwa piwowarów nawieźć. Krom. 509. Najlepszemu piwowarowi czasem piwo się nie uda. Torz. 126. Piwowarem być Ross. nHBOBapHH-naTt. PIWOWARKA, i, z., żona piwowara, bte Ster* Brtfuertmt. PIWOWARSKI, a, ie ; Ross. miBOBapemiBiH , nHBOBapHBiH, nuBOBapoBB, SterBratter *, BierBrduertfd). PI-WOWARNIA, i, z., gdzie piwo warzą, cf. browar; bte Srcuteret), baâ Srauljauë ; Ross. nnBOßapim. — §. Farbier-nie, złotnictwo, ślósarstwo, a nawet i piwowarnie, i wszystkie inne sztuki, w których zachodzi rzeczy pomieszanie, zawisło od chymii. Mon. 73, 530. umiejętność warzenia piwa. P1WOWARSTWO, a, n., bie SterBrauerety, baê Srauett. Mon. 75, 590. PIWOWY, a, e, od piwa, Ster*. Piwowa eseneya. Haur. Ek. 106, ob. Piwny. PI-

136

PIWOŻERCA - PLAG.

PLAC,

PIZMOWIEC , wca , m., baS

WOZERCA, y, m. , Kchow. Fr. 35. piwopoj, piwosz, piwny pijak, ein Sierfânfer. PIWSKO, a, n., fatalne paskudne piwo, elenbeS Ster. Złe piwska. Jez. Ek. F 3. Dali im dzban piwska. Teat. 19, 30. Woźnica opije się piwskiem, i idzie spać. Mon. 67, 374. Prov. W Czersku na złym piwsku. X. Biel.

PIZDA, PIZIA, ob. Pica 2.

PIZMARYA ziele, ob. Koźlik. P1ŻEMKO, a, n., ustne piżmo, ziele moschatela. Śleszk. Ped. 418, baê Stfamfraut. PIŻMO, a, n. • Boh. pjżmo ; Carn. pishm; Vind. pishem, mofbzhjak; Croat. pisma; Hung. pćsmatartó; Ross. MCKycs, Kaóapra, KaóaprHHCKKH cTpya ; (imacMa żeniszek, wro-tycz) ; Hebr. toïD ; ber Stfam., ‘Piżern pachniące gliny Afryki. Tward. Pasq. 2.

Stfamtljter ; Ross. Bbixyxoab , Syber. KasanoKi ; Moschus moschiferus, wysoki na łokieć, podobny do sarny; samiec ma przy pępku sakwę wielkości kurzego jaja , gdzie się zamyka materya tłusta woni mocnej piżmem zwana. Zool. 575. Piżmowiec, sylva vespillo, chrząszczyk niewielki, smrodek niejaki wydający. Kluk. Zw. 4, 388. ber Stfatltfdfer. PIŻMOWAC , ał, uje, act. niedok., upiżmować dok., piżmem parfumować, mit Sifatn rootylrtedjenb macfycn. Cn. Th. Mnie miękkie ciało upiźmują wonie. Chrośc. Ow. 175. Upiżmowany podczaszy, capillis unctis. Hor. 136, (Croal. popjsmen). Piżmowany galancik. Pilch. Sen. list. 392. PIŻMOWNIK, a, m., piżmo przygotowujący, ber Stfcint* (»änbler. z nauk wyzwolonych wyżenąć muszą piżmowni-ków, fryzowników i t. d. Pilch. Sen. list. 2, 13. PIŻMOWY, a, e, Stfdltt * ; Boh. pjżmowy ; Croat. pismen ; Ross. MCKycOBHH. Cukier piżmowy. Sienn. 528. Piżmowy zapach. Syr. 835. Piżmowe ziele, Adoxa, Sifamfraut, ma zapach piżmowy. Kluk. Dyke. 1, 9. Kaczka piżmowa Ross. uiHnyH'B, limnynKa, anas moschata.

PIZUS indecl., (cf. piskorz), goły jak bizon, jak Turecki święty, chudy pachołek, gołota, ubóstwo; bettelarm. Nie dla niej Leander; nie ma nic, pizus. Teat. 18. b, 36. Przy ubóstwie, kiedy pizus w kieszeni, trudno być poczciwym. Teat. 30. c, 35. et 59. c, 28; (Ross. nuauiKŁ rennifer młody bezrogi).

P L.

PLAC, u, m. ; Boh. plac, placek : Sorab. 2, plaż ; Vind. plaż, prestor, prostor (cf. przestwór), kraj, (cf. kraj); Carn. prostornak, (cf. przestrzeń); Croat. piacz ; Dal. plącz, pyazza; Hung. piacz; Slav. piać, tergovishte (ob. Targowisko), charssia; Bosn. pjaça , plaça, plaçça, mje-sto sciroko ü gradu ; Rag. plàc, zvil, prostor, prostöraz ; Ross. naoma4Ł, (cf. płaszczyzna) ; Gall. place ; Ital. piaz— za; Angl. place; Svec. plats; Holi. plaetse; cf. Lat. pla-tea ; Germ. ber ^laj$; przestrzeń, przeciąg ziemi równej otwartej, miejsce wolne, eilt freier ^laß. Prosić o wolny rynek albo plac. Szczerb. Sax. 438. Ważkość ulic i placów. Mik. Turk. 40. W mieście tym rachują koło dwudziestu placów dosyć przestronnych. — Plac we wsi otwarty Boh. nâwes. Każdy gospodarz w Stambule ma baczność na plac około domu swego. Mik. Turk. 54. (na

okolicę swoje). ‘Placmi * miejscami, plaßtüeife, fMettmetfe. W tym miesiącu spodziewać się placmi dźdża i śniegu podług sposobu krain. Furm. Uw. H 2 b. — Plac targowy, ratuszny, ob. Rynek. Plac stracenia złoczyńców, ber 9tid)tplaß. Złodziej, będąc już na placu, zawołał matki swej. Glicz. Wych. E 6. Cyrus Krezusa spalić rozkazał; ten będąc na placu u onego ognia, żałośnie sobie słowa Solonowe na pamięć przywodził, ib. F 2. One słowa Piotrowi rzeczone: «cokolwiek zwiążesz», rozumieją się o obudwu 'placach; de utroque foro, t. j. o cesarskiej stolicy i biskupiej , i o obojćj mocy, t. j. o mieczu świeckim i duchownym; one zaś, innym apostołom rzeczone, rozumieją się tylko o‘placu sumnienia, de foro eon-scientiae. Zygr. Gon. 335. — Plac gonitw, biegów, zawodów, igrzysk, gonitwy miejsce i t. d. Cn. Th., (cf. miejsce). Plac bitwy, potyczki, pobojowisko, cf. pole; ber Sîampfplaf), ber @d)Iad)tfelb. Na czele obozu obszerne pole nazywa się placem bojowym, champs de bataille. Jak. Art. 2 , 475. Na placu bojowym dla ojczyzny chętnie umierają. Birk. Podz. 6. Mężny woli na placu niż na łóżku umrzeć. Cn. Ad. 484. Żadnego człowieka nie podał w niebezpieczeństwo ; swoje szczególnie zdrowie i życie na plac niósł. Orzech. Tar. 24. (naraził, na szańc puścił, er fefcte ftd) ber Sebenêgcfabr au$). Któż dla ojczyzny niesie na placu zdrowie, Któż się do gardła przy prawdzie opowie? Groch. W. 562. Wprzód niźli kość na plac fata rzucą, Ozwą się kotły, surmy trwogę nucą. Jabł. Buk. S 2 b. (nim przyszło do bitwy). Placu nieprzyjacielowi nie dawał, i do obozu wwiódł wojsko. Warg. Cez. 1 84. pola czyli bitwy mu nie dawał, er ließ e8 »U feiner @lf)Iacl)t fommen. Dawaliśmy plac Turkom do potrzeby, ale cały dzień trzymała ich rada. Jabl Buk. N

2. Któż mu teraz plac wyda? N. Pam. 22, 115. Dostać komu placu, pola, kroku mu dostać, nie ustąpić; nom $la|e niept roeidjen, @tanb (»alten. Kto się śmierci boi, Placu nie dostoi. Cn. Ad. 400. Upominał rycerstwo, aby nieprzyjacielom jeszcze dziś placu dostali. Biel. 40. (bitwę wydali, eine ©djladjt liefern). Mężny, nie ustąpi placu. Cn. Ad. 485. Na plac wystąpiwszy, próżno się rozmyślać. Cn. Ad. 558. (w szranki wszedłszy, już bić się trzeba , nie radzić). Zwyczaj przyrodzeniu nie chce nigdy placu ustąpić. Rej. Zw. 158 b. (ulegać mu). — Plac otrzymać * górę otrzymać, pole otrzymać, baê $elb be* Raupten. Trzykroć z Tatarami potrzebę mając, plac otrzymał. Falib. Dis. Q 2. — Fig. Lepsza była rada pierwsza, ale pośledniejsza plac otrzymała. Biel. HO. (utrzymała się). Zawżdy chcieli się na placu zostać w swćj sławie. Rej. Zw. 17. (utrzymać się). — g. Simil. fig. transi. Na plac z czym wyjeżdżać, odzywać się z czym, wyjeżdżać z czym, popisując się; mit etroaś angeftoeben fommen, et» roaes aufs £apct bringen, mit etmaS groß tljun. Z dobro-dziejstwy swemi zawżdy i na każdym miejscu na plac wyjeżdżał. Gorn. Sen. 69. Wyjeżdżają na plac z swoją umiejętnością. Mon. 64, 503. Karać złych, a dobre przykłady na plac stawić. Kosz. Lor. 93. (przełożyć, wystawić do naśladowania). Dobra nauka, aby była zawżdy na plac stawiona, ib. (przed oczy stawiona). Wieleby mo-

PŁACA - PLACEK.

PŁACENIE - PŁACHTA.

137

Graec. nXaxovç; Boh. lihanec; Sorab. 1. ploc, rozpla-cznenk, tékancz; Sorab. 2. mlinz; Carn. mlinz, ivérize ; Croat. gibanicza, chichmak ; Dal. pita). Dawni Prusacy w święto siedzieli około ognia; przed który niewiasty przynoszą placki niepieczone; a oni ująwszy każdy po placku, rzuca jeden drugiemu w ręce przez płomień, tak długo chwytając, aż się upieką, potym jedzą. Stryjk. 148. Placki wielkonocne. Pim. Kam. 358. Dałam mu kawał

zna na plac przywieść, co się tam tego dnia działo.

Biał. Post. 78. (przytaczać, allegować, anfufirctt). Wieleby sie tu takowych przykładów na plac, tak z pisma s'., jak z innych pism, przytoczyć mogło. Rej. Post. Q 2.

— Z tych wszystkich rzeczy, które dotąd na placu były, ta najpotrzebniejsza, która teraz przed nami. Gorn. Sen.

placka z rozynkami. Teat. 24, 126. Już on co placki jadał, a chleba do gęby Razowego nie przytknął, zjadłby i otręby. Nar. Dz. 3, 55. On za tłustym biegnie placków dymem. Hor. Sat. 253. (patrzy, gdzie się z komina kurzy). — Z mąki hreczanój placki, zowią hreczan-ki. Ład. H. N. 47. Makowy placek , z makiem i miodem, gniotka. Cn. Th.-, (ein 5Dłohnfnd)Ctt; cf. podpłomyk, cf. miodownik). Rozc.zyń z mąki ciasto wodą, a naczyń ‘placaszków. Sienn. 522. Zrób plastr, aby był jak *pla-caszek. ib. 497, ob. Placuszek. Szkolne szpargały zdadzą się pod placki do piekarni. Chmiel, pr. , (cf. na trąbki, na pieprz). — §. Anat. Placek czyli miejsce uteri, placenta uteri, płaska i okrągła część w samym spodzie macicy, okryta błonką. Wejcli. Anat. 105. ber SDîutterfudjett.

225. (o których mowa była, SDîaterien, świt betten gefmn* beit ttwbett, non betten bie 5îebe mar). — §. Plac, miejsce, okazya, sposobność, okoliczność; Çlafî, $elb, 5tauttt,

©ptelraum, ©elegenbett. Do używania téj cnoty plac tak szeroki mamy, jak jest długi żywot. Gorn. Sen. 273. W domu Maciejowskiego miał plac człowiek pokazać co umiał. Gorn. Dw. 3. Komu Bóg miły, cnota i ojczyzna,

Tu mu plac , tu okazya do odwagi żyzna. Jabł. Buk. I.

Wziąwszy Boga na pomoc, przyjąłem plac o tę rzecz z nim czynić rozmowę. Paszk. Dz. 149. (nie odmówiłem wdawać się z nim w dysputę). Masz teraz plac do odpowiedzi, będę jéj cierpliwie słuchał. Teat. 54. b, II 2.

Ci o lada czym mówić szeroko mogli, a ty o rzeczy, w której jest placu dosyć, mówić nie będziesz umiał ! Gorn.

Dw. 98. (o tak obfitej materyi, swn einer [o fruchtbaren, reichhaltigen fDîaterte). Biskupowi naszemu wielką pomocą na każdym placu było zacne urodzenie jego. Star. Zadz. PŁACENIE, ob. Płacić. PLACENTA. TY., Mon. 76, 704, ob. B 3 b. (przy każdej okazyi). — Już tu żaden plac nie Palmatka.

‘ostanie wątpliwości. Arom. 7. (żadne miejsce, żadna przy- *PLACH, u , m.. ‘Blach, blacha, qu. v., ob. Plaehownica , czyna). Adwersarska sentencya nigdzie placu słusznego,    pleszek, cf. płachta; Vind. plahta ; Garn. plêh ; Dal. plo-

ani przystojnej obrony nie ma. Salin. 4, 205. ib. 72.    cha; bać> Sied), eine 23Iecfiplatte. Abyś tej zbroi opak na

(nie utrzymuje się). — j}. Plac im uczyniono, audyen-    się nie wkładał, przedni‘piach na zad, a zadni naprzód,

cyą dano. Falib. Dis. P 5. (przypuszczono ich, 3ltiritt    Rej. Post. a 5. Najłacniejsza obrona na gniew jest ta,

włożywszy przedni piach z rozumu na się, a zadni ‘kusz z cnoty, a buławę dawszy sobie uczynić z cierpliwości, tedy go snadnie stłuczesz. Rej. Zw. 79. Nic więcej jedno te dwa piachy wziąwszy na się, miłość stałą ku Panu, a życzliwość ku bliźniemu, porazisz te nieprzyjaciół}'. Rej. Post. a 4. PŁACHCIANY, a, e, od płachty, z płachty, z grubego płótna, parciany, paczesny, yoit grober Semroattb. Linteus, płócienny, płachciany. Macz. Jeszcześ na puszczy, jeszcześ pod płachcianemi domki. Sk. Kaz. 551. (pod namiotem). PŁACHC1EC, chcą, w., szarek, podło ubrany, gołota, chudy pachołek, ein armer 0d)luc» fer; n. p. Ubogi płachciec. TY. ; cf. Boh. plachetnik, genż w płachtę na prodag co nosy ; który w płachcie co na przedaż nosi. PŁACHCINA, y, z., wytarta płachta, elett* beś Cafett. Chodzą w prostych płachcinach , ciało dziwnie dręczą. Paszk. Dz. 98. PŁACHETKA, i, z., płócienko, feine Seinmanb. Bagazyowy ubiór jéj dają i płachetkę, którą lice zasłaniają. Paszk. Dz. 118. *vPŁACHORODY n. p. wór. Tward. Wł. 193. płachciany. ‘PLACHOWNICA, y, z., (raczej ‘blachownica; ob. Piach * blacha), ba§ SBritft* fćfttlb. Quilibet peditum habeat chiretecas, alias rękawice, scutum et pectorale, alias plachownice. Herb. Łac. 36, ob„ Pleszek. PŁACHTA, y, z.; (Boh. płachta prześcieradło, płachetka chustka koło, głowy chłopek; Sorab. 2. płachta chusta podła lniana, prześcieradło; piat sukno , ob. Płat ; Sorab. 1. płachta, rub chusta lniana, piat sukno; Vind. blahta, plahta, plahuta ? prześcieradło , (plashta, plakta * ‘blach, blacha, ‘piach, bryt blachy, ob. Płaszczyzna;

oerftatten). Dary twoje, chociaż nie kosztowne, niech będą osobliwe, a któreby i u bogaczów plac sobie uczyniły. Gorn. Sen. 39. (miejsce znalazły, przyjętemi i wzię-temi były, nie odrzuconemi).

Pochodź, placyk, placek, placówka, placowy, conferen-da plask, płaza, płaszczyzna, płaszcz, płat cum Derivatis.

PŁACA, y, ‘płat, zapłata, pieniądze za co; bte

Boh. et Slcv. piat; Garn. plazha, plazhilu;

Vind. plazhilu, plazha, poplazha; Slav. plócha ; Rag. piata, plâchja , zaplâchja, pkllza, plachiza ; Bosn. piata, plachja ;

Ctoat. plâcha ; Ross. niaia, iuiaiemb. Przypędźcie bydło wasze, dam wam za nie żywność, jeśli płacy nie macie.

W. Genes. 47, 16. Komu płaca słodka, praca też bez piołunu. Chmiel. 1, 63. Jaka płaca, taka praca. Cn.

Ad. 286. (leniwo każden pracuje, gdy pożytku mało czuje). Jaka praca , taka płaca. Pot. Jow. 2, 25. jak robią, tak płacą; zła robota źle się płaci; Slov. łacne maso, ridka polewka; nagprw mlâtâ , potom plató ; (cf. bez prace, nie będą kołacze). Bolejesz na niewdzięczność, alboż ci rzecz tajna, Ze to w płacy za łaski moneta zwyczajna? Kras. Sat. 9. Sama praca sobie płaci. Swad. 1,

203. (labor ipse voluplas). — *§. Różność wielka koło ‘płacy abo ceny złotego czerwonego. Gost. Gor. 45. —

‘PŁAĆCA, ob. Płajca. PŁACĘ ob. Płacić.

PLACEK, cka , m., ‘PLACASZEK, szka, m., dem., placuszek, płaskie ciasto cienkie okrągłe, ein    eirt $la*

ben', ein platter fluchen, j. 53. ein (ütyerplajj, (21 b Ig), (cf.

Etym. plac, cf. plackiem, ob. Płaski); {Lat. placenta;

18

Słownik Lindego wyd. 2. Tom IV.

138

PŁACIĆ.

PŁACIĆ.

Carn. plahta sagma, deka ; Croat. plahta, plahticza , ha-szöra * prześcieradło; Ross. man chusta, iuaTomB, iua-TOneKfc, naaxTa suknia kobieca, obs. włosiennica; Eccl.

noimBR , ynpofi ; cf. Lat. plaga , plagula ;

Germ. Sladje, $Iad)e; Dbb. flabe; cf. spłacheć); płachta, grube płótno konopne , paczesne , part ; grobe Setmoanb , ein gropeS grobes Setntud), Safen, |)lane. W tak podłej płachcie i w grubej sukmanie, Coś ja tu widzę dziwnego mój panie. Past. Fid. 193. Płachta mu bok z grubych okrywa konopi. Teat. 46. d, 40. Obwija dziecię pacze-sną płachtą, albo grubym prześcieradłem. Pot. Arg. 553. Z młodu w tafcie, a na starość w płachcie. Rys% Ad.

79. Nie możnaby było ocalić okrętów przed ogniem, gdyby ich nie okryto płachtami, i owe nie polewano. Pam. 83, 274. Wozowa płachta Sorab. 1. wozowa pwachta, pwachtżicżka. — §. Wiatr, kiedy żagle zdybie, Spuszczać płacht flisi daremnie się kuszą. Chroic. Luk. 203. żagle, @egeUüd)er. W prawą gdym płachty nagalał, Coż czynisz Ofelt wrzasnął? Zebr. Ow. 75; dextra mihi lintea danti. Płachty na małych nawach Ross. óyHHbi. Płachta myśliwcza, do przykrywania ptaków, n. p. kuropatw, rozjazd; ©eden, £ud)cr bte Rebhühner unb anbre 23o* g Cl jtt bebecłcn. Bez płacht, bez sieci jestem usidlona. Past. Fid. 90. Chmiel. 1, 80. — §. Fig. transi. Już na się wzięło czarną płachtę morze. Auszp. 11. (krepę, zasłonę). PŁACIĆ, ił, i, act niedok., *Płacywać czestl.; Boh. platiti ; Slov. platif, płatiti; Sorab. i. płaczu, pwacżu, pwatżu ; Carn. plazham , plazhûjem ; Vind. plazhati ; Slav. platiti ; Rag. platiti, plàchjati ; Bosn. platiti, plachjati; Croat. platiti, plachati, platilszem , plócham ; Ross. müthtl ; a) wypłacać, zapłacać, popłacać; jablcn, bcjablctt. Pan ten dobrze swoich ludzi płaci. Hul. Ow. 56. (są u niego dobrze płatni). Dyabelne kubanki płacićbyśmy musieli. Teat. 43. c, 48. Wyb., (cf. grzywny płacić, winę płacić). Drogo ten olej duchowni Ruscy "płacywali. Sak. Persp.

4. Jeden płaci, a drugi przedaje. Hul. Ow. 69. Płać, nie płacz. Cn. Ad. 854. (płacić tu, nie płakać trzeba). Łakomy dwa razy płaci. Cn. Ad. 55. (chcąc przysporzyć, umniejszył). — Latius : Płacić, nagradzać; jaulen, bejah* le», belohnen, lohnen. Jak kto robi, tak mu płacą. Bardz. Boet. 49. Jak robią, tak płacą. Cn. Ad. 786. (jaka praca , taka płaca). Cnota sławą się płaci. J Kchan. Dz. 43. Cnota sama się płaci. Zegl. Ad. 36. Uczynki dobre Pan Bóg niebem płaci. Sk. Żyw. 1, 227. Niech Pan Bóg temu płaci, kto nam dobrze życzy. Kras. W. 34. Zasługi szczodrze płacone. Gorn. Dw. 375. Ze się dobre złym płaci, nauczyło mnie smutne doświadczenie. Kras. Dos. 106. Bóg płaci złym za złe, dobrym za dobre. Sk. Kaz.

97. Także to panu płacisz dobrodziejstwa one? Groch. W. 14. Dobrodzieju potrzebnych, lekarzu zchorzałych, Taklić się to dziś płaci od ludzi zuchwałych ! Groch. W. 208. fo tntrb btt gelohnt. Kredytorom zamiast złotem, guzami płacili. Teat. 7, 20. Zle płacą twoje szczerość. Teat. 7, 65. Krzyżacy Litwę najeżdżali, ale jako się też im od Litwy płaciło , dosyć o tym kroniki piszą. Gwagn. 382. Ja ci z praktyki własnej powiem , czym się miłość płaci. Zab. 14, 145. Fałszywy świadek krzywoprzysię-

stwo palcami płaci. Chełm. Pr. 38. Za taki występek mieczem katowskim plącą. Boh. Kom. 4, 223. Krzywdę rodziców i bogów jednakie karanie płaci. Warg. Wal. 8. Słowa za słowa płacił. Sk. Dz. 194. (wet za wet; piękne za nadobne). Na tym świecie jedno się drugim płaci. Kras. List. 2, 7. (nadgradza się, wetuje się jedno drugim). — §. Na jej zapytanie Telemak tak płaci, jak sam wie. Jahł. Tel. 83. odpowiada, entńebern, antworten, entgegnen. My na to krótkiemi słowy płacimy, i mały respons dajemy. Sow. 79. Tak na ten zarzut płacę. Pim. Kam. 140. — §. Płaci ta moneta * idzie, uchodzi, ma kurs, jest w kursie, biorą ją; baS ©elb ift im (Snrfe, man nimnttä, e3 gefit. Umierając radby z sobą wziął pieniądze, ale tam ta moneta nie płaci; insze tam państwo ; te tu zostać muszą. Sk. Kaz. 430. — b) Płaci co ; in-trans., popłaca, eS ntad)t ftd) bejaht, e3 gilt oiel, e§ ift im SBerttye, eS ftept bod); Slov. piali, (platif; Sorab. 1. pwatżicz constare, kosztować). Znikome złoto wszędzie płaci. Zab. 14, 164. Piękność nie na długo płaci, Nagle pozorny czas jej krasę traci. Morszt. 240. Zboże płaci Slov. obiła plati. Nie płaci to, tani, podły, nie ważny towar. Cn. Th. 513. — Płacić do czego, wpływać do czego skutecznie, jn citoaö beitragen. Nic tak do ugruntowania Rzpltćj nie płaci, jak bogobojność; nihil aeque valet. Krom. 49. Płaci komu * pożyteczno mu, służy mu; Vind. fe plazhati, fe doplazhati, eö ift if)m crfprteftltcb, erflecfltd). Widząc, że mu fortele nie płacą, do wojny otworzystej rzucił się; nihil se dolis proßcere. Krom. 398. Szczęśliwi, którzy widzieli człowieczeństwo Pana ; lecz to ich szczęście nicby im było nie płaciło, gdyby byli przykazania jego nie pełnili. Sk. Każ. 361. Każda za nic nie stoi, i każda nie płaci, Która cnotę i czystość raz utraci. P. Kchan. Orl. 1, 209. (nic nie warta). — §. Aliter: W bitwie dwakroć nie płaci błądzić; bo raz zbłądziwszy, poprawić się czasu niemasz. Sk. Kaz. 7. nie uchodzi dwa razy błądzić, nie można; malt faim ntd)t, geflt ntd)t fngltd) ait. Fukał go mówiąc: aza tak płaci odwodzić mię od prawdy? Baz. Ust. 34. (czyż godzi się, czy uchodzi ?) •— c) Płaci ten, particula effutilia, et ne-scias, quo in ordine censenda. Reddi tarnen potest his mo-dis: videtur is esse; magna conjectura est ipsum esse; vereor admodum , ne is sit ; "uid si censeam hune ipsum esse? forte an is est? prope affirmem hunc esse. Bez mała timide dubieque affirmât; płaci vero constanter et quasi certatim, ut ausim certare hunc esse. Sic : certe forte ignoras, certe nescias opinor, płaci nie wiesz. Cn. Th. toaö gtltö, eś tft ber ; weiß gilt#, bu wetßtö ntcbt ; (Boh. naplat e. gr. co ge naplat , quid juvat?) Kiedybyś teraz był wolen, płacibyś z wielką ochotą szedł do żony i dziatek? Baz. Hst. 32. (zapewne poszedłbyś). Rzekł mu: płaci ty niemasz nic! tamten odpowiedział : mam! Glicz. Wych. H 8 b. Mówili mu mężowie Gilehadscy: płaci ty Efratczyk? a on rzekł: nie jestem! Budn. 1 Jud. 12, 5. Co to za rzecz, którą czynicie? płać się wy królowi wybić myślicie! Budn. Neli. 2, 19. Ty słysząc moje tak częste pytanie, Rzekłeś: płaci-ś się ty w nim zakochała ! P. Kchan. Jer. 515.

PŁACIE - PŁACZEK.

PŁACZENNICA - PŁACZYPIENIADZ. 159

Pochodź, płat, płaca, płata, płatnik, płaćca, płajca\ płatny; dopłacić, opłacić, opłat, odpłacić, odpłata, płacić, popłatny, przepłacić, przypłacić, wypłacić, płatny , zapłacić, zpłacić.

PŁACIE, ia, n., > płaty, $lecfe, gltcfe. Miękko w jedwabne płacie dziecię uwinione. Birk, o Exorb. 22. Znać, żeś to wszystko z cudzego płacia urobił, krawcze niepewny ! Zygr. Pap. 205. Pisma ich nie są szczere, ale mają jakieś płacia ztąd i zowąd zszyte. Baz. Hst. 153. PŁA-CINEK, nku,

po-

wy-

m., dem. nom. płacik , płat » atka , ein ïleineô ftlecfcljen, fleineê ©tnddjen. Biegną dzieci z kijami, z których wiatr trzepoce jaskrawe płacinki. Zab. 9, 373. Ejssym.

PLACKIEM, adverb. et interj., nagle plasnąć, upadając z trzaskiem, plask! pla|! p!o$! mit einem ^31a|! (cf. placek, cf. płaski). Widząc ją łaskawszą, plackiem do nóg padnie. Zab. 6, 10. Teat. 32. b, 137.

*PL A CMI ob. Plac. PLACÓWKA, i, z., PLACOWA straż ; polna straż; ber gelbpoften, Sorpoften. W ^placowej straży postawili część wojska. Pot. Arg. 276. Że na straż towarzysz nie poszedł placową, Zaraz nieuproszoną odniósł śmierć mieczową. Tward. Wł. 117. Pieszą na straż placową, pieszą do szańców towarzystwo chodziło. Birk. Podz. 14. PLACOWY, a, e, od placu, miejscowy, fptaj; » ; Croat. piàczni ; Ross. nioma^Hbin. PLACUSZEK , szka , m. ; dem. nom. placek, ein Heiner $lßben, Heiner flacher Indien. Włoskie damy placuszkami z siarki robionemi farbują sobie włosy. Kluk. Kop. 1, 222. PLACYK, a, m., mały plac, ein ^piä^djen, Heiner Çlaj}; Boss. nioiwna.

PŁACYWAĆ ob. Płacić.

PŁACZ, u, m., płakanie, łez ronienie; Boh. plac; Slov. plâc; Sorab. 1. pwacż; Sorab. 2. plaż; Croat. piach; Bosn. plaę; Carn. jok, (cf. jęk); Ross. niani., cie30Te-uerne, baê SBeineu. Modliła się z płaczem wielkim, łzę za łzą wypuszczając. Dambr. 813. Bólu niemałe ulżenie, płacz. Cn. Ad. 42. napłakać się pociecha; (cf. biją, a płakać nie dają). Płacz smutku ulżywa powoli. Bardz. Trag. 218. Pociechą płacz jest frasownemu, Zawżdy ból szkodzi sercu milczącemu. Kmit. Tr. C 2. Do płaczu mi; nie do śmiechu mi; płacz mi się rzuca; płakać mi się chce. Ld. Kiedy już czas iść, dopiero w płacz. Teat.

48. d, 53. (t. j. w płacz wpadają, płakać zaczynają, wezmą płakać). Przed płaczem słowa mówić nie mógł. Zab. 15, 377. Najwyższą miara biedy jest człowieczej. Kto godnych płaczu pragnąć musi rzeczy. Morszt. 260. ob. Płaczliwy, Slav. truchliwy. Po śmiechu zwykle płaczą, po płaczu się śmieją. Pot. Pocz. 541. Płacz sobie kiedy chciała uczyniła, I kiedy chciała wzad go hamowała. P. Kchan. Jer. 102. Płacz jałowy, zmyślony. Cn. Ad. 855. (płacze, choć mu się nie chce, gdy kto patrzy ; cf. dziedzicowi płaczącemu nie wierz ; krokodylowy, jaszczurczy płacz; oppos. rzewny płacz, Bosn. groźni plaę). Ziemia, ten padół płaczu. Módl. Gd. 31. Przyjdzie mi kiedy wyjść z tćj płaczu doliny. Mon. 68, 505. ^rdncnt^al, SantiW thaï. Twardy do płaczu. Cn. Ad. 857. (jak z kamienia łza nie kapie). PŁACZĘ, ob. Płakać. (PLĄCZĘ, ob. Plątać). PŁACZEK, czka^ m. ; Boh. placek; Ross. nianaib-

IUHK’B, niaKca; co często i leda o co płacze, by mu palec zakrzywił, skwierczek; etn SBetner, ber immer meint, ein ©reiner. Wino jednego czyni mownym, drugiego płaczkiem. Petr. Et. 407. August Horacego płaczkiem zwał, dla chorych płaczących zawsze oczu. Petr. Hor. Płaczek, ciołek, rozlazły, mazgajowaty, niezgrabny. X. Karn., ein Unbeholfner, Tölpel. PŁACZENNICA, y, z., Zimor. Siel. 144; PŁACZKA, i, i. ; Boh. plaćnice; Bag. plakkaviza, narikaviza, narikùscja, tuxbèniza; Vind. pla-kaviza , toshniza, shaluvauka ; Ross. niaKaibmuna ; Eccl. nztAY6BhtiHi|ft ; a) narzekalnica, która na pogrzebie najęta płacze. Cn. Th., ba8 ^lagemeib. Żadna płaczka nad zmarłych grobem się nie żali. Bardz. Trag. 378. Wszystkie-śmy sobie włosy rozczochrały, Jak pogrzebowe płaczki się ubrały, ib. 186. Lutnia by płaczka, trele jęczące wydawa. Toł. Saut. 178. — b) Kobieta, co ustawicznie płacze, eine SBetnerinn, ©reinerinn. PŁACZLIWY, TŁA-CZNY, a, e, PŁACZLIWIE, adverb.-, Boh. plaeliwy, pla-ćliwe ; Slov. płaćliwy, truchliwy, (cf. truchleć); Sorab. 1. pwaćzne, wobskorżuyne, wobskorżwate ; Rag. plâcni, placcjan, suziv, (cf. łza, łzawy); Croat. plachlyiv, szu-zen; Bosn. plaçiv, suzzan, suziv; Eccl. niauiHBbin; Ross. miaKCHBLIH , niaKIHBHH , Cie3IHBHH, BOimiBMH; a) do płakania łacny, często i wiele płaczący; meinerltd), junt Söetneu geneigt, płaczący, metltenb. Zjednejże co my gliny zlepieni królowie, Równie^ jak my oni są w dzieciństwie płaczliwi. Weg. list. 8. Zyw. Jez. 25. Nie mógłszy łez wytrzymać, zawołał’ płaczliwie. Jabł. Tel. 233. (z płaczem, ze łzami). Mina płaczliwa [Vind. nakorpizh). Coś brzegi oddają płacznego ; respondent quid flcbile ripae. Źebr. Ow. 269. — §. Płaczliwy, do płaczu pobudzający; junt Söeinen brtngenö, thrdnenermedenb. Płaczliwa lira Orfeusza. Zbił. Lam. A 5. — §. Płaczliwa rzecz, płaczu godna, żałosna, Ross. nianeBHun, bcmeinenêmürbig. Płaczliwy przypadek. — b) Anatom. Punkta płaczliwe, lacrymales, w kącie wewnętrznym oka. Krup. 2, 283; raczej punkta płaczowe , bic ihrduenmtttfel. Gruczołek płaczliwy. Krup. 2, 182. “PŁACZOBÓJNY n. p. krokodyl. Nar. Dz. 122, iż jałowym płaczem swoim oszukując zabija, b(l§ ntorb* metnenbe Mobil. **PŁACZ0R0DNY,Ł “PŁACZORODY, a, e, pobudzający do płaczu, przyczynę łzom dającyt tl)rd5 ttcttcrmedenb. Jędza płaczoroda. Tward. Wł. 138. Jędze szalone, jędze płaczorode, Chciały z pasterza ogołocić trzodę. Nar. Dz. 1, 115. Płaczorodna Alekta. A.. Kchan. 192. Uczuł Piotr za grzechy swoj-e skruchę płaczorodna. Chodk. Kost. 83. Śmierci płaczorode. Tward. W. D. 69. Płaczoroda wojna. Tward. Wł. 243. Biedy, nędze, choroby, głody do umoru, Jako z placzorodego wysuły się woru. Tward. W. D. 12. Wór zewlokłszy nocy płaczo-rody, Świat mi i pole zginione objawisz. Tward. Daf. 33. Oczy jej chmurą się powleką żałośnie płaczoroda. Tward. Pasq. 29. TŁACZOTULNY, a, e, pocieszający, łzy hamujący, thrdncnhemntenb. Nie daje on przystąpić płaczo-tulnćj radzie. Ryb. Geü. G 4. PŁACZOWY, a, e, od płaczu, do płaczu czyli łez należący, fronen * . Karun-kula płaczowa. Krup. 2. 285. Nerw płaczowy, nervus la-chrymalis. Krup. 3, 152. "PŁACZYPIENIADZ, a, m.,

140

PLĄDROWAĆ - PLAGOWA Ć.

P Ł A J C A - P Ł A K> C.

liczypieniądz, liczykrupa, sknera, kutwa; ein fpfennigjćtlj* 162. Ni oszczep, ni jéj sajdak chędogi plaguje. Zebr. 1er, ber um einen geller greint, ffenniggreiner. U nas pła- Ow. 88. nec jaculum sumit, nec pictas pharetras. czypieniądzów dosyć, snadź drugi woli się za szeląg albo PŁAJCA, ‘PŁAĆCA , y, m., płatnik; Boh. plótce, platil, za grosz dać ukrzyżować, a niżeliby go    miał    udzielić    na    (poplatnjk czynszownik) ; Carn. plazhuvaz ; Vind. plazhnik,

nauki synowi swemu. Glicz. Wych. M 2    b.    plazhuvauz, plazhavez ; Rag. plâtaz,    plâchjalaz, plaachje-

PLĄDROWAĆ , ob. Plondrować.    nik ; Bosn. plachjaç; Croat. plàchnik    ; Ross. iLiaTejbiuniCE ;

1.    PLAGA, i, 2.; z Łac. plaga; Graec.    nlgyri,    (antiq.    płacący, zapłatę dający, ber &Ci\)Uv,    Seja^ler. Jako za-

nlay co, nlrjffff w ferio); liai, piaga ; Svec. plaga; §. a )    sługuje, Takim płajcą mię uczuje. J.    Kchan. Ps.    87.

cięcie, raz, uderzenie, bicie, batog, kij; (bie filage), citt    Ciężki na liczbie i sprawiedliwy płaćca,    każdemu wedle

©d)lag, ©treid;, $teb; Boh. flâk; Sorab. 2. plöga, pranz;    uczynku jego oddający. Sk. Kaz. 570.    Niech wam    bę-

Sorab. 1. puk, puki, raze ; Vind. fhlak, mah, fhverk,    dzie płajcą sam pan z wysokości. Groch. W. 528.

fhverklei ; Croat. vudàrecz, (cf. uderzyć); Dal. udarcz; PŁAJTAZE plur., gatunek ryb suszonych. Tr. eine 51rt (je* Bosn. udoraę, zamlatnięa ; Ross. y^ap^B, TyMaKü, Baxa;    börrter $ifcbe, ^laiteife, ob. Płaszczka.

ći, slzeti, (ob. Łza); Slov. płakaf, płakówaf, płakawówat, płaci, słzym ; Sorab. 1. plakacż, pwakam, pwacżżu ; Sorab. 2. plakasch, ja plażom; Carn. jokam, jokati, (cf. jękać, plakati śe plorare); Vind. plakati, plazhem, fousiti, fousen biti, fouse tozhiti, preliti, fe plakat, jo-katife, Croat. plakati, plakatisze, piachem ; Rag. plakka-ti, placcem , zviliti (cf. kwilić się), suzitti ; Bosn. plakati, plakkati, usplakati, suzziti ; Slav. plakati; Ross. inaKaTb, Many, xHUKHyn., XHbiKaio, XHuny, pioMHTt; Eccl. cläv 2[htii , cje3K>, cjie30TonHTH ; cf. Lat. plango, cf. fleo; Graec. (pism; Ger. flennen, fiepen); łzy wylewać, meinen. Kiedy się świat weseli, ja tu płakać muszę. Groch. W. 423. Płakałem, płaczę, i płakać nie przestanę. Teat. 17. c, 58. Bity płacze. Rys. Ad. 3. Biją, a płakać nie dają. Boh. Kom. 1, 431. Pobiwszy nas, płakać nam nie dają. Obr. 2. Płacze , a bije. Cn. Ad. 408. Bije a płacze. ib. (cf. świnią wór drze, a kwiczy; jeż kurczy się, a kole). Płakać mi każesz, a sam się śmiejesz. Cn. Ad. 857. (jeśli sam nie wydasz płaczu , nie poruszysz go w słuchaczu ; cf. rozrzewniać). Płakać nie może. ib. (twardy do płaczu). Płakać mi się chce, płacz mi się rzuca; do płaczu mi. Cn. Th. Płacze, choć mu się nie chce; płacze, gdy kto widzi. Cn. Ad. 855. (jałowy, zmyślony płacz). Płakać, o dzieciach, mazać się, maślić się. X. Kam., Carn. zmęndreti, zmęndrem, greinen, flennen. Dziecię me płacze; matka nie wie, czego potrzebuje. Rys. Ad. 11. (płacz językiem niemowlęcia). Lippus, któremu oczy płaczą, abo łzami zaciekają. Mącz. bent bie 3Iugett tbrćhien. Bzewnie płakać, gorzko płakać, gorzkie łzy ronić; n. p. Matka nasza płacze rzewno. 3 Leop. 4 Ezdr. 10, 7. (łka gwałtownie. 1 Leop). Dziś by krwią płakał, żaden darmo nic. Glicz. Wych. M 7 b. Byś krwią płakał, nie uczyni. Cn. Ad. 687. ( blutige freuten meinen; Slov. bit bis krwû zapłakał, né wiprosiś; nieużyty; kamieniaby rychlej użył). Płakać o co, na co, urn etmaśł meinen, über etmaä meinen. Płacze leda o co, by mu palec zakrzywił. Cn. Ad. 857, (cf. płaczek). Płakał na sławę swoje utraconą. Krass. Oss. G b. Ktoby się cieszył z śmierci, nie płacze na zdrowie. Pot. Pocz. 180. (nie płacze, życząc, żebyś ozdrowiał; cf. dziedzicowi płaczącemu nie wierz; jałowy płacz). Pogrzebł go w grobie swoim, i płakali nad nim: ach ach mój bracie! 1 Leop.

Płakać za kim, dla ezyjego odjazdu,

Eccl. ct.yi» , (cf. siec). Plaga, abo raz od bicia, czyni PŁAKAĆ, ał, płacze, płaczę cz. niedok.; (Boh. płakali, pla-siność ; ale raz od języka łamie kości. 1 Leop. Syr. 28,

21. Większej wagi jest u bacznego upominanie słowne, niżli sto plag u głupiego. 1 Leop. Prov. 17, 10. Krom pieniężnej winy, Sześćdziesiąt plag kijowych cierpi z tej przyczyny. Paszk. Dz. 88. ©todftrcicfye. Trzysta plag biednemu wyliczyć kazał. Pilch. Sen. gn. 234. Chłop i o godzie robi, bo się plagi boi. Comp. Med. 595. Znać, żeś niewiele wziął plag w szkołach, znać, że cię niedobrze bito, żeś nieczęsto pieniek wycierał. Mon. 73, 136. — §. b) Plaga, klęska, karanie boskie, bicz boży, Vind. nadluga, te-shina , savjeda , traplenje , drashba , savertanje ; Ross. na3HL, (cf. kaźń); eine Sanbeśplage, ein groReô allgemeine* re3 Unglücf, ©träfe be$ £imntel3, §eintfnd)ung ©ottetS. Bóg za Noego świat pokarał plagą wielką. Biał. Post. 250.

(potopem). Bóg miał dwie 'pladze (dual * plagi) wielkie na świat spuścić, jedne przez wodę, drugą przez ogień,

Biel. Św. 2. Biel. Bist. 3. Za złych cesarzów takich plag nie było, jak za Tytusa tak dobrego i łaskawego.

Sk. Dz. 61. Widzim na się gotowe Srogie plagi morowe. Kanc. Gd. 293. R. 1494 plaga była przez ogień wielka na Kraków. Krom. 433. Na chrześcian srogą bóg przypuścił plagę. Sk. Dz. 124. (prześladowanie).

Nowe grzechy pobudzają stare plagi. Rys. Ad. 42. Star.

Zad. E. plagi Egiptskie , za Mojżesza.

2.    ‘PLAGA, i, z., (także z Łac. plaga), okolica, strona świata; Carn. tizhója ; Croat. kotàr, sztanovita sztràn ze-mlye ali neba ; Ross. nojoca, nojiocKa, nojoconna, bie Söeltgegenb, ber łpimmeltSftrid). Plagi świata trzy kładzie Arystoteles, zimna plaga , gorąca, mierna. Petr. Pol.

2, 276. (pas, zona). Plagami, strefami, pasmami Ross. nonoaocHO.

*PLAG0WAĆ, ał, uje, neutr. niedok., (fortassis e Lat. pla-cere ; cf. Sorab. 2. plagowasch ; Ger. pflegen ; cf. Rag. blagovatti edere, cf. błogi); podobać się, do gustu przypadać, płużyć, dobrze służyć, zdrowym być komu abo dla kogo ; einem moÇl besagen, moljl befontmen. Pies, gdy zwróci to , co mu raz w żołądku nie plagowało, zasię do tego wraca. Kosz. Lor. 69. Samemu bydłu to służy i plaguje, gdy ma wygodę i bezpieczeństwo życia.

Haur. Sk. 63. My tylko chcemy, co się nam podoba, co ciału plaguje. W. Post. W. 3, 348. Któżby wierzył, żeby bogactwa i rozkosze cierniem były, gdy ciernie obraża, a te wiec plagują. W. Post. Mn. 101. Past. Fid. 5 Reg. 13, 30.

PLAMA - PLAMOWATY.

PLAMO WIEC - PLĄSAĆ.

141

tęsknąc za nim; einem nadjtüettten, feine fcefenfjeit fcemei»    hav; Ross. 3aMapaHHUH, necTpbiiï, (cf. pstry). Lamparci

NCtt« §• Transit. Płakać kogo, płakać po kim, einen    na wierzchu czarne plamy, a ku dołowi plamiste bręgi.

kmeinen. Płaczę po zmarłym, abo płaczę zmarłego.    Kluk. Zw. i, 77. Byś się myła bielidłem, przedsieś

Dudz. 12. Wszyscy go dobrzy płaczą; na jego pogrze-    planowita w nieprawości twojej. 1 Leop. Jer. 2, 22,

bie Nikt go bardziej nie płacze, Wirgili, nad ciebie.    (plugawica. 3 Leop.). Twarz plamowata. Tr. (piegowa-

Hoi. 1, 116. Même. Król. 2, 153. Taka się miłość    ta). Kolor sukna plamisty, t. j. które sie prędko popla-

przeciwko niemu przy pogrzebie pokazała że żaden nie    mi , ftarbe, bie leicfyt flecfig wirb. PLAMOWIEĆ

był, któryby go nie płakał. Kosz. Lor. 33 b.    Ze sma-    locusta    morbillosa,    gatunek szarańczy, mający purpurowe

kiem umiera, kogo swoi płaczą.    Morszt. 247.    Ja tracę    pokrywy z białemi    paskami. Kluk. Zw. 4,‘66. eine 2lrt

ciebie skłonną do odmiany, Ty serce tracisz w statku bunter §eufcf)recfen. bez pośpiechy, Nie wiem, kto ma być z nas pierwej PLAN, ob. Planta.    TLANA, ob. Plama,

płakany, A kto ma większą przyczynę uciechy? Zab. 14, PLANETA, y, m. et i.\ Boh. planeta; Slov. planet, planć-116.— £. Aliter: Maleńkie dziecię swoje rączki podno- ta, planetna hwêzda, bludna hwèzda ; Carn. planet; sząc, płacze pokarmu. Staś. Num. 2, 150. z płaczem Croat. planète; Bosn. planite; Ross. iuiaHeia ; z Greek. żąda pokarmu, meint nad? 9?af?rung.    nlaviJT7JÇ, ber planet, SBanbelftern, 3rrftern. Planety, gwia-

Pochodz. (cf. tkać), płacz, płaczek, płaczka, płaczliwy,    zdy błędne, błądzące, błąkające, że    względem siebie

płaczobojny, płaczorodny, płaczotulny ; dopłakaó się, na-    jednej ‘nie zachowują odległości, pod    czas‘z sobą się

płakać się, opłakać, opłakiwać,    opłakany, nieopłakany,    łączą,    a pod czas    naprzeciwko siebie stawają. Wyrw.

odpłakać, popłakać, przepłakać,    przupłakuć,    rozpłakać    Geogr.    51. Gwiazdy    błąkające , planety albo komety, przez

się, spłacz, upłakać, zapłakać.    się są ciemne, i maja swój własny bieg. Śniad. Jeoa.

PLAMA, PLANA, y, i., PLAMKA, PLAMECZKA, i, z,    5. Boh. Próg. 8 p. Śiedm planet: słońce,    (ziemia),

dem., (cf. Ross. niania; Boh. plamen płomień, cf. piań;    miesiąc, Mars, Saturn, Merkuryusz, Jowisz i    Wenera.

Lat. planum , cf. polluo) ; §. 1) 'piana na ciele , na szacie,    Syr. 495. (ósmy Uranus). Odkrycie nowego    planety

makuła. Cn. Th., ein ftlccfen, ©d)mn$flefen , eine ®teHe auf jest jedno z największych , które sie kiedy w astronomem Körper non anberer ftarbe ; Boh. et Slov. flek, maz,    mii stać mogło. Pam. 83, 2, 43. ' Planetę,    możnaby

pośkwrna, poskwrnka , wraska ; Sorab. 1. blak, blecżk;    wyrazić tułacz. Klecz. Zdań. 74. znacznochodria    gwiazda.

Carn. blék , madésh , maróga, lisa; Vind. madesh, blek,    Włod. — §. Superslitio veterum magnam planetis in

gerd, vmasanje, kofs, pika, fhrimf, sname, fhkerbina ;    humanas vim tribuit. Planety srogie, planety łaskawe.

Croat. mades, szkrńna, truha ; Bosn. sekrappa, troha,    Rej. Wiz. 128 ‘b. Złośliwi *planetowie    (złośliwe plane-

squarnôst ; Rag. màrgl ; Ross. n.ik*HHa (cf. pleśń), 3a-    ty) nad nami przewodzą, Walki, głody,    i mory i wszys-

Mapna, iihtho^ (cf. piątno), nainumKO , aaca, aacouna,    tko złe rodzą. Biel. S. M. A 3. Sidere    afflari, planetą,

propr. et fig. ‘Piana biała. W. Lcvit. 13, 59. Ziele pię-    plagą być ruszon, t. j. powietrzem trącon. Mącz. Ad-

ciornik‘plany i blachy sprosne po ciele spędza. Syr. 300.    huedum in sermone plebis, planeta /flaga

Wszystka jesteś piękna , a ‘plany niemasz na tobie. 1    PLANETNIK, a, m.\ Boh. planetnjk ; astrolog, gwiazdarz,

Leop. Cant. 4, 7. Pacholątka , na którychby żadna *pla-    co niby w planetach czytać umie, planetowy prorok,

na nie była. 1 Leop. Dan. 1, 5, (cf. skaza). Sól szcza-    gwiazdmistrz, bet flanetenlefer. PLANETOWY, PLANETNY,

wikowa do wybierania plam atramentowych zdatna. Jundz.    a, e, od planet, Planeten « ; Croat. planetni, zvezdobludlyiv.

254. ïfntenfletfe. Z rzadka się pierwsza plama nałogów ‘PLANKT, u , m., z Łac., tren, żałosne narzekanie, żało-wywabi.    Zab. 14, 25.    Patrz, jak się plamy sine nań    sna pieśń; frauernbe fîlage, £rauerlteb, fîlagegefang.    Jere-

rzucają.    Cn. Th. (siniaki). Plamy na twarzy od słońca,    miasz Jozyasza żałując śmierci,    pieśni żałobne abo    plan-

piegi. Comp. Med. 10. Astronomowie znaleźli plamy nawet kty napisał. Sk. Kaz. 444, (cf. lament). Trenodye, żal pośrzód    słońca. Kras.    Mon. 94. (nic bez ale). — 2)    i plankt, to dziś moje uciechy.    Kulig. 10. Widzę, nie

'Piana ;    n. p. Uwikłał    w sieci nogi swoje, a w *pla-    pomogą plankty, próżna mowa ,    Już moje próżne    treny,

nach jej chodzi. 1 Leop. Job. 18, 7, z Kiem. bie $lane,    odeszła królowa. Groch. W. 527. Rzewne

płachta myśliwcza do pokrywania ptaków, n. p. kuro-    bach plankty. Pilch. Sen. łask. 101.

patw, rozjazd. Wino, które ma przykrą wonią, ‘pianę i ‘PLANOWITY, ob. Plamowity, Plamisty, skórkę mózgową obraża. Cresc. 570. błonkę, baè fpirn* PLANTA, y, i., PLAN, u, m.; (Ross. mam>,

Imutcben. PLAMIC cz. niedok., poplamić, splamić dok., plamami pobrudzić, fcfimnfiig tttad)cn , befiedert ; Slov. po-śkwrnugi ; Boh. napljbam ; Vind. vmasbuvati, vmadeshu-vati; Bosn. trohati , setrapati, osetrapati; Ross, mchtl ,

3aaacHTb, phys. et tr. Splamienie honoru. Teat. 54,96.

ma

, wca, m.,

res

naw'alność.

na pogrze-

nepTencŁ ;

Gall. plan; ltal piana; cf. Lat. planus); abrys, skład, układ tego, co się ma robić; ber put, ber Ofninutrf, 2lbrtjL Kto budować chce , powinien sobie wprzód plante ułożyć. Switk. Bud. 55. Rysujący plany Ross. jKHHKb. Izba planów Boss. nepTOKHas.

PLAMISTY, (‘PLANISTY. 1 Leop. Lev. 13, 57), PLAMO- PLAPA. Tr., ob. Papa. PLAPLAĆ, ob. Paplać.

WATY. Tr., ‘PLAN0W1TY, a, e, pełen plam, noll glecfeit, PLĄSAĆ, PLĘSAĆ, ał, pląsze, plęsa, pląsa cz. niedok., flecftg; Slov. pośkwrneny ; Boh. flekowatÿ ; Sorab. 2. fla-    (Boh. plesati , gasali (cf. hasać),    exultare\ Slov. plesśm

kati; Sorab. 1. blakoyité ; Carn. blekâst, lisast, maro-    jubilo, plesanj jubilum, plesóm    rukami gestio ; Garn.

gast; Vind. blekast, obmadeshen, madeshen ; Bosn. tro-    plesati, plęshem * tańcować ; Vind.    plefat, rajat (cf. rej)*

uepie-

142

Lekkim zrywaniem można konia

m.

PLASACZ - PŁASKI.

tańcować; Croat. plessem tripudio; Bosn. plesati, tlacciti conculcare • Ross. niacaib, cniacaTb tańcować ; Graec. Tikrjacm percutio pede humum) ; gestykulując tańcować , plęsy stroić; mit ben 9lrmen gefttculfrenb tanjen, fpringen, fuipfeit, mit Slctiort tanken; Boh. kfepciti, krepejm, (cf krzepczyć). W takt pląsząc nogami, taniec prowadzili. Otw. Ow. 581. Gdy miłość płasze, my mamy wyskakać. Jag. Wyb. D 4 b. do ślapi, kornetów, pląsania, i do hasania aplikować. Haur. Ek. 149. (do plesów, podskoków, igrania prze-dniemi nogami na powietrzu). Głową swą będzie chwiał, a ręką będzie pląsał. 1 Leop. Syr. 12, 19. (ręką będzie klaskał. 3 Leop.). Boh. plaskati klaskać, mit ber $attb ffatfdjen. Tliąsą rękami. 1 Leop. Ps. 97, 8. (klaskają. 3 Leop.). — Transi. Pląsać, tryumfować, trtumplńren, jubiltren ; Eccl. iwKOBhCTKOBaTii, .ni KO katu    Powierzcho

wnej radości i pląszenia nie pokazuje. Pilch. Sen. gn. 224. Anipląsz, gdyć fortuna twarz jasną pokaże, Ni się mostem kładź, gdy cię niepogoda skarżę. Ryb. Gejl. B 4. PLASACZ, PLĘSACZ, a, m., Dudz. 15, co plęsy stroi, kuglarz; ein ©aufler, einer, ber mit Slction mtb éefticnla* tien tanjt. Nie trzeba rzemieślnikowi pytania zadawać o jego rzemiośle , ani plęsaczowi o sztuce skakania. Pilch. Sen. list. 3,215; Carn. plesavz * taniecznik, plesâr, ple-smashter * tanemistrz ; Vind. plefar, raini moister * tanc-mistrz, plefauz, f. plefarza « taniecznik, taniecznica; Ross. iLMcyHb, niacHiŁmHicb taniecznik, f. niacea, niacaBima, niacynba ; Eccl. niacaTGib. PLĄSY, ob. Plęsy.

PLASDĄRM, z Franc, place d’armes, ob\ Majdan. Jak. Art. 3, 501.

PLASK! parlicula sonum percussionis exprimens. Cn. Th., Boh. plesk, pleskot, śplechot wody, kde se woda śple-chta, śplechtacka, (ob. Pleszcze) ; Sorab. 1. pensk ; Lat. tax! Sorab. 1. plaszk, plaszkot sonus piscium in aqua se jactantium , (cf. plusk); Ger. plaj}! perbufj! (ob. Plackiem); cf. buf! klask! trzask! puk! 1. PLASK, u, plaskanie , trzaskanie , trzask ; ber flatfdjenbe @tf)all Ctnc3 faHenben tiiperg, ba^la^cn, fllatfdjen; Boh. tfesky plesky.

2. PŁASK, u, m., płaza, bie glätte, fladje Breite, (bie glatte). Na płask co leży abo położyć ; Graec. nlaxcodyg, niewywrócone, płasko leży, in planum jacet. Cn. Th. 446. Bochenek chleba rozkroić na dwoje w płask. Haur. Sk. 899. (na szerz).

PLASKAĆ, ał, a, ad. cont., plask robić, n. p. głośno wylewając, cattabum facere. Cn. Th., ob. Pliszczeć, (cf. pla-snąć, cf. pluskać, plusnąć); (Boh. pleskati klaskać; Sorab. 2. plaskotasch pleszczeć; Vind. s’ rokanai plaskati* klaskać; Croat. plèszkam plaudo, ploszkam, plosznu-ti illido, plauda ; Bosn. pleskati * klaskać ; Rag. ple-skatti rukami * klaskać, pliskati * pluskać ; Ross. MeCKaio, niemy pleszczyć, klaskać); Ger. plćitfdjeru, ein pldtfdjcrn* bc§ ©erdufd) machen. Nadobny to zwyczaj mają Polacy, iż się plaskają Po gębie, czasem się zwadzą, Kiedy komu łeż zadadzą. Rej. Zw. 231.

PŁASKI, a, ie, PLASKATY, a, e; (Boh. pleskaty, plo-sky, ploskaty; Bosn. plosnat; Carn. ploshnât; Vind. plo-fhat, plofhnat » równy, (plafhta, plahovina, plah * blacha,

| PŁASKO-PLASKORZĘ.

cf. płaszcz, płaszczyzna; Slav. plaskia * (łasza) ; Sorab. i. pwone, (cf. 6'er. plan, Richte; Carn., Vind. et Groat. pla-niny * Alpy, wysokie góry); Rag. plossan, plosni, pló-snast, raspleskan, (cf. rozpłaszczyć) ; Ross. iMOCKifi, nio-ckobrtwh, (cf. niGCHa podeszwa nożna, niecinma gatunek pantofli) ; cf. Graec. nlarvg ; Lat. plautus , plotus, latus; Ger. platt, 23latt, jUflcfl, Sied); Ital. platto ; Graec. nlćcm\ Lat. plaga, placenta; Lat. med. flaco, flachia) ; §. a) szeroki bez głębokości lub grubości, flad). Między rzepą jest samiec i samica; samicę uznać, kiedy ma liście plaskate, szersze i dobrze zielone. Haur. Ek. 48. Obcęgi płaskie Ross. niocKoryóntbi, M0CK03yóm>r. Plaskate ryby. Bielaw. Myśl. F 2 b. Robaki płaskie w ciele ludzkim. Krup. 5, 737. Kopa groszy Litewskich, płaska antiquitus nazwana. Vol. Leg. 5, 149. t. j. płaskich srebrnych groszy, Rrcttc ©tl&ergrofc{)en. Wacław do nas wniósł grosze Praskie abo płaskie. Summ. Um. A 4. — Płaska rzeka. Tr., miałka , feid)t. — Arith. Płaska liczba, numerus quadratus, Qnabratyafll, roście z multy-plikacyi jakiej liczby w siebie sarnę. Solsk. Geom. 5, (ob. Czworogran). — §. b) Metaph. Płaski, miałki, nie-wyniosły, czczy, bez sensu, bez smaku ; fabe., feiffyt, leer. Płaskie śmiechy i nakręcone żarty dzieł teatralnych. Mon. 68, 1007. Rymy zbyt łatwe, jakie są-ści,-go, -wszy, - ła, - jąc, często używane czynią wiersz płaski. Dmoch. Szt. R. 3. PŁASKO , PŁASKO adverb., wszerz bez wględu na głębokość, wysokość; flacf), tlt bte 33rettC. W Natolii, jakoby deskami położył, płasko idą wierzchy nad domami. Paszk. Dz. 122. — $. Metaph. Niewynio-sło, poziomo; ntebrtij, platt, fabc, ntcfyt ergaben. Mówcy nie dosyć wyrazić rzeczy, jak są w sobie i płasko. Nag. Fil. 12. (po prostu). PŁASKODENNY, a, e, dna płaskiego; Ross. naocK040HHMH, tum einem flauen 33oben. PLASKOKAT, a, m., PLASKOWĘGIEŁ, gła, m., ein fia* djer ©infei. " Tr. PLASKOMlERNICtWO, a, n., sztuka mierzenia płaszczyzn , planimetria , bte $läd)ettmeffung. PLA-SKONOGI, a, ie, niepalczasty, plattfüßtfl. Plaskonogi, palmipes, jakoby gęś. Mącz., Boh. ploskonohy ; Sorab. 1. pwonohnohatż , rozklosznena noha ; Groat. plosznaszto-nog. PLASKONOS, a, m., ptak, ber Srettfôna&el, Sreit* fd)nabler. Rodzaj plaskonosów, platalea, należy do rzędu bocianego. Plaskonos, platalea leucorodia, bte Süffel* flanê, ptak wielkości gęsi, znajduje się w Polszczę. Zool. 252. Czapla biała. Cn. Th. PLASKONOSY, a, e; Boh. pleskonosÿ ; Croat. plosznatonosz ; Eccl. mockohochh , KopKOnoCL, Kypiiocofl; Ross. KypHOCMM ; nosa wklęsłego, plattndftg, brettnafig.] Płaskonosy, simus. Mącz. Smulus, płaskonoski, mały kąsek nosa mający, ib. Chromy i i płaskonosy nie ma być kapłanem. Radź. Levit. 21, 18. P. Kchan. Orl. 1, 79. PLASKOOKRAGŁY, a, e, owalny, jajkowaty, cwał. Tr., flatfyrimt). PLASKOPROST, u,

m., (cf. pozioma linia), horyzontalna linia, eilte wage* redjte ginie. Tr. PLASKOPROSTOWNICA, y, i, ob. Śrzod-waga. PLASKOPROSTY, PLASKOPROSTOWNY, a, e, PLASKOPROSTOWNIE adverb., horyzontalny, poziomy, fumjontal, roafferredjt. ‘PLASKORZĘ, ecia, n., n, p. Ujrzycie na swe oczy piąte plaskorzeta. Fot. Arg. 840.?

PŁASKORZEŹBA - PLASTR.

PLASTRO WAG - PŁASZCZ.

145

PŁASKORZEŹBA, y, z., bas-relief. N. Pam. 4, 56. ib.    na upadek wszelki. Rej. Zw. 212. b. — (Slov. Prilożif

58. PŁASKOŚĆ, ści, z.; Boh. ploskost, ploska ; Sorab.    nekomu flagster, consolari ; cf. ulga). — §. Transi, fig.

łąkach plastry abo zwierciadła wyrzyna,

na

1. pwonofcż ; Ross. imockoctl , imocKOBaTOCTb ; g. a ) Który chłop

plaskatość, płaski kształt ; bte glMie, eine flad)e Srette.—    jak złodziej bywa karan. Haur. Sk. 230, (cf. okna), cf.

§. b) Płaskość, metaph. niewyniosłość, czczość ; Seerliett,    Ross. rniacTB obdłuźno skoszone golizny, Iflttgltd) abge*

gab^dt. Płaskość wielką jest wadą rymów pospolitych.    ntäfjete Stellen auf einer 2Btefe. — |. 2) Plastr miodu,

Dmoch. Szt. R. 3. PLASKOSZ, a, m., tetrodon mola,    *plast, Boh. piast medu, strd , strdj ; (plastowati melliß-

gad płaski, niby jaki krążek, zdaje się tylko być głową    care, plastnice miód robiąca); Slov. płast medowÿ; So-

odciętą od dłuższej jakiej ryby. Zool. 196. ein fcfyet&enrutt*    rab. 1. pwast; Garn. sat (cf. syta), satovje, sterd ; \ind.

be$ ÎBaffergennmn. PLASKUR, a, m., płaski kawał czyli    fatoyje, fet, łat, fetouje, letje ; Rag. sât ; Ross. corB,

krążek czego, ein flad)e$ rmtbeê śtitef Don etmaê. Plasku-    cotbi, ibiacTb Me4a; kawał miodu, niby szyba wyrznię-

ry. Petr. Ekon. 43 »placki, mnbe fla^e Służeń, $lćt|$e.    ta z ula, ^tmigfcfietbe, ^onigmaben. Ociec mój organiście

Plaskur * proskur, opłatek. Cn. Th. , bie Oblate. — Pla-    czasem miodu plastr darował. Teat. 51. b\ 61. Bezpie-

skur » w'arsta rudy. Os. Żel. 80. et 51, (Srjpije, (Erjla*    cznie plastru nie zjesz, dokąd pszczół nie wybijesz,

gen, (Erjfdjicfytcn. Os. Rud. 40. — §. Plaskur, gatunek    Krom. 213. Hibla plastry sczczyci się wonnemi. Past.

jęczmienia, u którego tylko we dwa rzędy w kłosie ro-    Fid. 72. (miodem). Dali mu nieco 'plastu miodowego,

dzi się ziarno. Haur. Sk. \ 5. jme^eiltge grofie ©erfte; (cf.    Sekl. Luk. 24. Nauka jego stała mi się plastrem miodu,

czwartak, sześciorak), cf. ploskur , ploskurnica.    Sk. Dz. 264. Plastrem kapią wargi cudzej żony, a gład-

PLASNĄĆ, plasł, plasnął, plaśnie neutr. jedntl., z pla-    sze niż oliwa podniebienie jej. Budn. Prov. 5, 5. (mio-

skiem upadać, (cf plusł w wodę) ; (Slov. płasnauti detume-    dem, słodyczą). PLASTROWAĆ , 'PLASTROWAĆ, al,

scere ; Boh. splasknauti, splaskowati, oplasknu desidere ;    uje, cz. niedok., §. a ) plastrem obkładać; Sorab. 2. fla-

Bosn. oplasnuti , odduttise detumescere; Croat. plosznuti ,    strowasch ; Crout. flastrati, mit ^flafter belegen, bcpflafteru.

plöszkam illido, plaudo, razplasznut allisus, illisus) ; ttttt    Maścią tą paznogcie czarne flastrować. Syr. 801. — §.

einem ^Sla^er ^tnfallen, (ńnfturjen. Plasnął, a padł o zie-    b) Plastrować drzewrn ,    plastrem szczepić.    Tr., oczkować,

mię, by go porąbił; ingenti lapsu in terrain cecidit. Mącz.    einen Saunt octlltreit.—    §. Winiarze wina    ipsymując, ha-

Plasnąć w wodę ( Vind. vu vodo fhterbunkniti). Z je-    łunując, białkując, siarkując, plastrując, na lagry lejąc, psują,

dnego ziemi do drugiego końca, Wznosił się Ikar, i    Syr. 1219. (plastrami zaprawami nasmarowanemi sycąc),

ob*

plasnął na skały. Kniaź. Poez. 2, 61. W wesołej my- PLĄSY, ob. Plęsy. TŁASZA, ob. Płaza. PŁASZAĆ śli podskoczy, Aż tu jej plasło przed oczy Naczynie z Płoszyć, gliny, co na głowie niosła. Kniaź. Poez. 3, 118. — PŁASZCZ, a, m., PŁASZCZYK, a, m., demin.; Boh. plaśf, Transi, fig. Upadać, nie utrzymywać się; fallen, füllen. piąstek, plaśtjćek; Carn. plajsh ; Slov. płóśf, płast; Vind. Alem plasł srodze, i coż za dziw? kogo Jowisz pchnie    plafh, montel, (plafhta * blacha), kepernik, sagernilu, sa-

bełtem, musi boleć srogo. Zab. 15, 569.    kritje , obkrivanje; Croat. plâsch, plaschecz, zagernilo,

Pochodź, płaza, płaszczyć, płaszczyzna, płaszcz, pfa-    kepenyek, kepernek; Hung. palâst,    palâstja, palâstotka;

szczyk; spłaszczyć, rozpłaszczyć, wypłaszczyć ; płat, płatek,    Sorab. 1. kwicz, mantel, mantyl;    Sorab. 2. mantel;

płatuszek, płatkowy, płatać, rozpłatać, wypłatać; płatnerz,    Dal. plasch, plaash; Rag. plaasct, plâsct, plasctich,

spłatać ; płaz, ziemiopłaz, płazać, płazować; plesz, ple-    ogargnjäc , kabanizza ,    kabaan, kapênak ;    Slav. plashch,

szek, plesznik, pleszowaty, pleszowatość ; spłacheć, płachta ;    kabanica ; Bosn. plasct,    ogrrinaę, kapenak    ; Ross. iLiamB,

bluszcz Ross. n,ifomb; pluskwa i t. d.    njtamtiKB, enatnia, enaHenna (ob. Opończa), onameHb,

PLASTR, *FLASTR , u, m., PLASTRZYK , a, w., dem.;    Kopimo, Kopo3Haa; (cf. Lat. palla, pallium; cf. Scot. sept.

Boh. et Slov. flastr ; Sorab. 1. ploster, howerski ploster;    plaid; cf. płaski, płaszczyzna); §. a) bet’ SOîantel. Gdzie

Sorab. 2. flastar; Carn. flajshtr, melęm ; Vind. Raster,    się ow⁷e czasy podziały, kiedy to Marcin ś. rozdzielił się

flafhter, oblag, oblog, pomas, vofhzheniza; Croat. fla-    płaszczem z żebrakiem? Mon. 75, 685. Wie ś. Marcin,

ster, oblag, pomaz, szmolenicza, voschenicza; Hung.    dlaczego płaszcz krajał, ob. ś. Marcin. Prov. Slov. Gako

Rastrom; Dal. mecz, oblisz, liche; Rag. mêc, oblix ;    weter wege, tak placbti obracugu ; kam weter, tam

Bosn. emplastar , karpa, krrippa, meblem; Slav. melem;    płóśf; odmienić się podług okolicznościniestałym być.

Ross. iLiacTbipb ; Craec. efmlaargov; Lat. emplastrum;    — W płaszczu, w płaszcz ubrany,    obwinięty, (Rag. pla—

Gall. emplâtre; §. 1) ba$ ^flaftet, ba$ auf eilte ŚSnttbe ge*    sctûr, zaplaascten, ogâarnùt; Vind.    oplajfhan, s’ piaifhan

legt tütrb. Plastr jest lekarstwo z suchych i miękkich    obdan). Płaszcz od deszczu, słoty? opończa, bura; (cf. czuj-

rzeczy złożone, które na płatkach smaruje się i zewnę-    ka). Purpurowy płaszcz Carn. shmànt, shmênt, hment,

trznie przykłada. Perz. Cyr. 2, 304. Krup. 1, 5Ô2. Kluk.    hant, (ob. Powłoka). Płaszcz arcybiskupi » paliusz.— Zu-

Rośl. 2, 275. Lekarz plastru na ranę kłaść nie może,    ła, iż o płaszcz papieża nie prosił, przeto Krakowskie ar—

aż pierwej głębokos'ci jej obaczy. Baz. Hst. 72. Przy-    cybiskupstwo zagubił. Krom. 98. Biel. 56. Płaszczyki biało-

łożono *flastr dla uleczenia rany jego. Budn. Ezech. 50,    głowskie, mentle, mentelki. — Transi. Sposób nakrycia

21.

Przekol plastr w pośrzodku, a przyłóż tam inny    armat od deszczu, i formowania im płaszczu. Aqu. Mskr.„

plastrzyk z inną maścią. Sienn. 542. — Allegor. Piękna    przykrycia, daszku, obdaszku. — Fig. Czego chcesz pta-

pomierność, to jest klenot wielki, A prawie plastrzyk    szku pisany, Płaszczykiem pstrych piór odziany? Groch*.

PŁASZCZA - PŁASZCZYĆ.

PŁASZCZYK-PŁAT.

z. ; Boh. plateysa, reynak ; Carn.

tem i srebrem wyhaftowana. Steb. 58. PŁASZCZOLEG, lca, m., narzędzie od płaszczenia, gładzenia, n. p. W hucie śklanćj, trzeba płaszczolce aby czyste były i w piasku nie zwalane. Torz. 282. Plattformen ; cf. Ross. nio-mnibiia kalandra. PŁASZCZOWY, a, e; Vind. plafhni;

Ross. emmemibin ; od płaszcza, fOîantcl * , n. p. Płaszczowy kołnierz. PŁASZCZYĆ, ył, y, cz. niedok., upłaszczyć, spłaszczyć dok., płaskim uczynić ; Vind. splatizhati ; Ross. niomiiTb, niomy, noioinmb, nnomnib, cnitocHyrb, cniio-nuiTb, cnitomtiBaTb (»prasować, polerować, kalandro- PLASZĘ, ob. Pląsać.

wać) ; platt ober ftad) madjeit. Spłaszczyć kulę ołowianą. 1. PŁAT, u, m., 'PŁATA, y, z. ; Boh. piat; Ross. niaia; Tr. Ziemia jest nieco spłaszczoną kulą. Hub. Mech. 510.

Nos ma ze wszystkim spłaszczony. Teat. 55. b, 79. Liście spłaszczone, folium compression, mięsiste, ale przy tym płaskie. Bot. Nar. 62. Wzdymają na przemiany swe piersi i płaszczą. Dmoch. II. 2, 181. (oddech wypuszczają, iż piersi znowu klęsną). — Transi. Nieprzyjaciel mieczom i ogniem płaszczy wszystko. Staś. Num. 1, 144. t. j. niszczy, ziemi równo czyni, er mad)t allrê ber (Erbe gletd). —

Transi. Poniżać, uniżać, enttebrtgett. Niech podłość ludzi nie płaszczy. Teat. 45. d, 56. Wyb. (niech nie robi, żeby się płaszczyli). PŁASZCZYĆ się recipr. ; Rag. plasci-tise; Ross. niommbCH ; płaskiem się stawać, okrągłość, wyniosłość tracić, flad) werben. Częstokroć, acz ospa nie płaszczy się, lecz dobrze wyniesiona pozostaje, bywają

Powierzchnia płaska albo płaszczyzna. Hub. Mech. 160. Płaszczyzna, powierzchnia, na której każda linia prowadzona przez dwa punkta gdziekolwiek leżące, jest linią prostą. Śniad. Jeog. 35. Płaszczyzna abo pole, które ma długość i szerokość bez głębokości. Solsk. Ge-om. 9. planum. Geom. 1, 39. Płaszczyzna pochyła. Hub. Mech. 56. Ludzie i zwierzęta mocno stoją na płaszczyznach poziomych, ib. 100.

W. 370— §. b) Transi, fig. Pokrywka, 2)C(fraflîltc!. Często pod cnoty płaszczem występek chodzi. Gaw. Siei. 367. Złość płaszczykiem się cnoty często pokrywa. Cn. Ad. 1546. (owcze odzienie, wilcze sumnienie). Umie każdy grzech pod płaszczem cnoty udawać. Dambr, 167. Chciwość pod płaszczem skryta pobożności, Wydzierstwo w sukni mądrej opatrzności. Past. Fid. 263. Był ten szalbierz pod płaszczem chrześciaństwa manichejczykiem. Sk. Dz. 850. et 1093. Petr. Et. 210. Kupno zapłacone zasłonił płaszczykiem darowizny. Chełm. Pr. 124. Teat. 46. c, 27. — §. 0 to słowo on gotów na najmniejszym potkać się płaszczu. Teat. 30, 38. (w najniebezpieczniejszym pojedynku). — §. Płaszcz, fazyan morski, ryba płaska szybiasta, tego co bażant smaku. Krup. 5, 72. pleronaetes, ber ©eefafan. — §. Transi, fig. Płaszczem się wije w prochu pod jej stopy. Przyb. Ab. 226. płaszczy się przed nią, płazem lub płaskiem pada, mostem się kładzie. PŁASZCZA, y, ź., każda ryba płaska. Tr., jebcr platte ober breite $ifd). PŁASZCZEK, śzczka, m , ryba morska, rhom-bus. Pilch. Sen. list. 4, 148; ein ©eeftfd), ber ©ptegelftfdj. PŁASZCZKA, i, blates, blatesh, rasa; Vind. plataisel ; Croat. platayzlin ; Bosn. rasgja ; Boss. cnans ; Eccl BarE puóa ; Lat. platessa; Ger. bie ^ilatteife, ber ^lattftfd). Krup. 5, 71. Płaszczki i insze ryby przy dnie tylko pływają. Hub. Wst. 159. Płaszczka morska. Hor. Sat. 258, (ob. Prasowidełko). Pasti-naca, Trigon, płaszczka, ryba, na kształt nietoperza, oskrzele mająca. Chmiel. 1, 650. ‘PŁASZCZEN1CA, y, z.; Eccl. iiiui|iiiiiiii|ił ; grobowa płachta lniana, ein letlte* tteei ©rabtuct). Wynoszona bywa od kapłanów płaszcze-nica, t. j. sindon, na którym wymalowane bywa ciało umarłe zbawicielowe. IHm. Kom. 255. Płaszczenica zło-

nagłe śmierci. Krup. 5, 442. — Fig. Nasz geniusz płaszczy się przyciśniony gustami ladajakiemi. Zabi. Roz. 122. (gnębi się, gwałt odnosi). — §. Zając przed sokołem ku ziemi się płaszczy. Tr. chyli się, przytula się ku ziemi; er bucft ftd) itieber, legt fid) ganj fia# auf bie (Erbe itteber, fdjmiegt ft# art ben (Erbbobett an. Jako najniżej do stóp mu się płaszczy. [}ot. Syl. 225. (ściele się do nóg). Pies, jak mu dasz chleba, aliści się on płaszczy, a marda ogonem. Rej. Zw. 81 A — §. Transi, fig. Płaszczyć się * poniżać się, uniżać się, ftd) erittebrigett. Płaszczy się duma, póki się nie dźwignie. Zab. 14, 102. Nar., (cf. łasić się). Tłuszcza trwożliwa płaszczy się na sam widok despoty. Teat. 45. d, 6. Chcielibyśmy, żeby nam wszystko ulegało, wszystko się płaszczyło przed nami. Zabi. Roz. 189. Wszystko ci się upłaszczy. Hul. Ow. 12. wszystko ci ustąpi, ulegnie. PŁASZCZYK, a, m , dem. nom. Płaszcz qu. v. ; Bosn. plascticch; Rag. plasctich ; Sorab. 1. kwicżk ; Ross. Man Tin ira ; Eccl. iia-(kuiijiiiki, inpaMHiiip, (ob. Naramiennik). PŁASZCZYKOWY, a, e, oon einem fletneit SDîantel. Krup. 2, 195. PŁA-SZCZYNA, y, z., nie bardzo poczesny płaszcz, eilt eien» ber, armfeltger fDîantel. Wytarta płaszczyna , muchyby przez nią przegnał, dziurawa, łatana. Cn. Th. PŁASZCZYSKO, a , n., nieforemny, niekształtny, podły, gruby płaszcz , ein ungef#la#ter, l;äpit#er SÄantef. Cn. Th.; Sorab. i. kwi-cżisko ; Rag. plasctina. PŁASZCZYSTY, a, e, — o ad-verb., płaskaty, płaski ; fladj, platt. Tr. PŁASZCZYZNA, y, z., płaski grunt, bte glćtdjc; Boh. hladina, (cf. gładzić) ; Sorab. i. pwon , pwonofcż ; Sorab. 2. plon; Carn. plosk (plósha , ploshiza » tablica), pojlane , ravnék , ravnishe ; Vind. plozha, piaf h ta , plahta = bret blachy; (piafs, pvafs * płaszczyzna śniegu , ®d)tteeläfme) ; Bosn. plasa , pogladja , mczevo; Ross. niocKOCTb, pOBHima (cf. nieco przestrzeń), nioma^.

płaca, zapłata, opłat; bte B^Iwng, 3ïbaa^lung, 23e$al)luug. Narzeka żołnierz na niepłat żołdów. Suszyć. Pieśń. 3, L

b. (na niewypłacenie). Ustawił sędziów, którym postąpił płat pewny, także stół. Biel. 43. pensyą, ^ettfton, ©e* liait. Siewierscy xiążęta postąpili wygnanemu Dawidowi po stu grzywien płatu rocznego. Stryjk. 177. jurgieltu, 3al)rgefMlt, Salwgelb. Najdziesz, kto w płat język dawa, A radę na funt przedawa. J. Kchan. Dz. 269. język swój najmuje, przedaje , przekupny, läßt ftd) befłc#eit. Gdy cię, niepotrzebna chciwości odprawię, Lepiej daleko płatu sobie tym poprawię, Niżbym bogate pola Węgierskie z porządnym państwem Weneckim złączył. Hor. 2, 114. •/. Kchan. intraty, dochody, (Etnfthtfle. Oktawiusz majętności swych poddanych popisywał, by każdy wedle swej

mienie, lecz ów, który i ostrzem płata, i kończatością tarcze przeszywa. Pilch. Sen. list. 2, 246. — Chirurg. Płatanie Cesarskie, gdy dziecko z żywota matczynego żywe lub umarłe, po śmierci matki, z brzucha jej rozpłatanego dobytym bywa ; wyporek, sectio Caesarea. Perz. Cyr. 2, 221. ber ^atferfdjultt. Płatać rybę, sprawiać. Cn. Th., eilten retjkn. Kto ryby sprawia i płata, wie, jaką karmią żyją. Cresc. 646. — Złość Antonowa Decy-musa płata, 1 Pompejemu mieczem głowę skrawa. Chrośc. Fars. 515. (zabija). Cesarze chrześciańscy orła płatanego w herbie używają. Papr. Ryc. 60. (podwójnego). Zaostrzony jej język zabawnie sławę nieprzytomnych płatać umie. Teat. 1, 76. Gotów wszystkich zgładzić z świata, W pień wycina, w sztuki płata. Teat. 56. c, 23. Jeślim zgrzeszył, wolno mię płatać na ćwierci. Teat. 46. c, 84. in ©tücfe jerljauen. •— W pyskbym płatnął aż do ucha, I tak zginąłby jak mucha. Teat. 55. b, 26. Precz ode drzwi, bo cię płatne. Teat. 12, 55. uderzę ostrzem, zabiję. — §• W czasy słotne może sobie czeladź kaptury zszywać, boty łatać, suknie płatać. Cresc. 40. przy-rzynać, krajać, Kleiber jufdjtietbeit.— PŁATAĆ komu co » wyrządzać mu co; etwas anftellctt, jcmanbeit ctmaö sujtetyen, liber t£n bringen (ein tînglütf). Kto komu krzywdę czyni, kto nieszczęście płata, Takaż go od drugiego potyka zapłata. Min. Ryt. 4, 90, (cf. wypłatać). Nie zaprzestaniesz codzień nowych mi płatać sztuczek? Teat. 29, 94. Figielki komu płatać. Teat. 27, 167.

majętności piat Cesarzowi płacił. Biai. Post. 68. czynsz, podatek, pobor; 3Ńt3, Abgabe, ©teuer. Był podskarbim nad płaty królewskiemi. 1 Leop. 2 Beg. 20, 24. (pobory. 3 Reg.). Każdy przyniósł płat, który Mojżesz włożył na lud. 1 Leop. 2 Parał. 24, 9. Z kmieci da każdy rad dziesięć złotych płatu do roku panu, gdzie mu nie będzie nic robił. Biel. 434. — Od przejezdnych ludzi ma tam być brane myto abo płat. Stat. Lit. 29. cło, Sftautl),

3oH. — Płat, lichwa, pożytek z lichwy. Cn. Th. 361.

(procent, ^Ktereffen, ^roceute). Sumkę zebrać, i dać ją w płat komu. Star. Vot. C b. (na procent). Taki płat Łacinnicy usuram zowią, ab usu pecuniae, że kto czyich pieniędzy używa. Groi. Obr. 121. Wziąłeś od niego pieniądze , i dajesz mu lekki płat od tego. Bej. Post. A a 8. Niedbalstwo jest opiekuna, kiedy pieniędzy dziecinnych w płat nie da. Szczerb. Sax. 284.

tać dok., wiklić, w-wikłać, uwikłać, motać; oerft|en, öcr« nńcfeln, »ennirreit, wirren ; Ross. nyxaib, (cf. pętać ; n.iy-TaTb błądzić; myrb, niyTeufE, niyrara oszust), propr. et transi. Brzydka sprawa, w którą mię plątasz. Teat. 5, 94. PŁATAĆ się recipr., wiklić się, mieszać się; ftclj »eritncfelrt, yermtrren. Nici się plątają. Tr. Wszystkie około mnie plątają się widowiska. Teat. 47. c, 150. Pląta się, by piąte koło w wozie. Rys. Ad. 54. fatttt ttid)t fort, ftrand)elt. Zawsze jej się w ustach imię twoje plącze. Teat. 5. b, 11. er fomnit ifir immer auf bte 3unge- Plątanym krokiem poszła. Pot. Arg. 129. wahającym się, nie statkującym, mit IMttfenbem, ftrau(t?elnbem gujk. Kiedy pijanemu w głowie szumi, nogi się plączą. Ossol. Wyr. Od zatrwożenia oniemieli, język się próżny za zębami pląta. Wad. Dan. K 31. Głos gniewliwego niezrozumiany, splątany, słów próżen. Pilch. Sen. gn. 118. PLĄTANINA, y, i., cokolwiek poplątanego, motanina ; Strrmar, »er« morrneö 3^ug; Boh. pletenice; Ross. nyiaTb, nyraHima. Plątaniną słów bojaźń wydawał. Nar. Tac. 2, 373.

Pochodź, splatać, uplątać, wplątać, wyplatać, zaplątać.

2. PŁAT, u, m., płatek, płatuszek dem.; (Slov. pîâtanj sartura; Boh. piat blacha, misa; Sorab. 1. piat, pwat sukno , płótno, pwatnik sukiennik; Sorab. 2. piat sukno, płótno; Garn. plat, platizh pars diffisa; Vind. platizh, platiza ; Ross. niani płachta, chusta, niaxa, niamua płaska szczapa; Eccl. umtl , lochyrb, 3aniaia łata, łachman; cf. Gall. plat; Graec. nlazvg\ Hebr. ‘ąbs difßdit, secuit\ cf. płyt, cf. Germ. Slatt, platt); kawał sukna, płótna, łata ; ein gletf ober glicf iud), Setmoanb îc. , ein Sappen, ein Sumpen, ein §aber; Ross. HaMemt. Płat skórzany Ross. naxieCTKa. Człowiek zgniłością będzie stra-wion w dole, Jako gdy stoczą płat wełniany mole. Chrośc. PŁATAĆ, ał, a, cz. contin., plącze praes., splątać, poplą-Job. 51. Położyli mi miasto kosztownych szat moich zbótwiałe płaty. Smotri Lam. 2. Gdzie one szaty na twój stan należące ; teraz jakieś płaty widzę. Chodk. Kost. 30.

Powiła płód ubogi, i w płaty uwinęła grube. Miask. Ryt.

22. Tarcie po ciele płatami. Oczk. Przym. 43. Płat sukienny, przez który aptekarze cedzą, pilśń, filtrum.

Śleszk. Ped. 418. Hiszpani świeże wynajdują światy Z złotemi płaty. Klon. Fl. C 2 b. z złotemi płatkami, z płatkowym złotem; ©olbplatten, ©olbbledje, ©olbbldtter,

SBlflttgoIb. Półkręża na niebie wiszące zdają się patrzącemu jak złote płaty. Przyb. Mili. 224. — §. Suknią położywszy płatem , siędzie przy łóżku. Pot. Syl. 75. złożywszy płasko jak chustę, wszerz, er legt ben DÎ0(f in bte Breite jufammen, cf. plaskiem, płaszczem.

*PŁATA, y, i.; Vind. plazhanje, poplazhanje; Bosn. piata, plachja; Ross. niaia; płaca, płat, zapłata; bte 3^1ung,

$e$al)Umg, 23elo(mmtg. Wiara i zdrada jednęż płatę mają?

Past. Fid. 26. Chodk. Kost. 81.

PŁATAĆ ob. Pleść.

PŁATAĆ, ał, a, cz. niedok., PŁATNAĆ jedntl., spłatać,

rozpłatać dok. ; Carn. platirn ; Vind. ziepiti; Ross. nia- PŁATEK, tka, m., PŁATUSZEK, szka, m., Volck. 662. CTaTb; wzdłuż rozcinać, rozszczepać, szczepać; gerfpalten,    dem. nom. płat 2; Boh. płatek; (Ross. niaTOK’L chustka) ;

cmffpalten, aufftpfcen; cf. Germ. fpalten; cf. Hebr. ^Bpa-    okrajek, łatka; ein Sdppctyett, glichen, glecfdjen. Ja tu i je-

lach, difßdit, secuit-, Sorab. 1. platacż, pwatam łatać;    dnego nie widzę płatka, coby do Wc Pana należał. Teat.

Boh. placeti, płacy, zaplacugi ; Slov. płacym; Ross. ma-    3, 9. By nie cudze płatki, Nie miałby krawiec krawatki.

THTb, many. Klamry drzewo ściskają, klin płata na    Rys. Ad. 3. Płatki barwiczkowe, których niewiasty uży-

poły. Pot. Pocz. 635. (cf. Ross. niacTima, niacTHHKa,    wają ku rumienieniu lica. Śleszk. Ped. 54. Płatek złota

niaCTHHHHK'B

rozszczepana belka, niauiHbiîi rozszczepany).    malarskiego: xiążka złota ma w sobie 13 płatków. Ma-

Nie ten miecz dobry, którego pochwę drogie kraszą ka-    gier. Mskr., ©olb&lött$en. Śnieg płatkami pada. Chód.

19

PŁAT - PŁATAĆ.

PŁATAĆ-PŁATEK.

145

Słownik Lindtgo wy i. i. Tom 1T.

146

PLATER - PŁATNERZ.

PŁATNIK-PŁATNY.

PŁATNIK, a,

Gesn. 46. irt ftlotfen. Płatek do oka chorego, culcita la-nea, centunculus. Cn. Th. Oczy miał chore, i zawsze płatek zielony nosił. Falib. M. — Melon. Płatek człowiek, który oko chore płatkiem zasłania. Cn. Th., lanoculus. — Prov. Jak z płatka wywinął, wszystko u niego. Cn. Ad. 228. galant, gładysz; tote gebred?[elt, gefdjmegclt. Dobry porządek robi, zenie trzeba szukać, ni biegać; lecz każda rzecz, jak z płatka wywiniona, pogotowiu będzie. Hipp. 37. gładko, smarownie, na jednej nodze, tote gefcfymtert. Drogi od natury przepisanej trzymającym się, idzie wszystko jak z płatka, łatwo i smarownie. Pilch. Sen. list. 4, 205. Raźnyć to chłopak, i olej ma w głowie, Wszystko idzie jak z płatka. Kniaź. Poez. 3, 176. Wszystko mi szło szczęśliwie, wszystko jako z płatka, Była bogata chatka, poczciwa czeladka. Zab. 1, 181. Nar. eg ging nUeś ernmnfdjt, nad? 2Bmt[d?e. Teat. 2, 65. Barss. Skoro przyjmiesz biret doktorski, nauczysz się wszystkiego, jak z płatka wywinął. Teat. 35, 149. (jak piór© opalił). Przed laty, to wszystko szło jak z płatka. Teat. 8. b, 22. Znowu pierwsza nasza szczęśliwość powraca, 'wszystko jak z płatka się wije. Teat. 19. b, 16. PLATER, herb ; trzy pasy w poprzek, czwarty na nich z ukosa z góry. Kurop. 3, 59. eilt Sfßappen. PŁATEWKA, i, i., szczep, kawałek drzewa rozszczepionego ; Boss. iLiacm-Ha, eine ©palte #oIj, ein ©d?eit $olj. Lasu omal, dobrze czasem będzie z grobli i płatewkę uciąć. Teat. 8. b, 50.

PŁATKA, i, z., dem. nom. płata, płat; g. a) bte B^fattg, 23eja(?lung. Nie grając w karty, muszę stawić płatkę. Pot. Syl. 366. Grając w karty, chcę stawić płatkę, alić i szeląga już nie miałem. Boh. Kom. 2, 280, (cf. stawka). Ponieważem tobie dzienną płatkę winien, Przeto powiem ci, co mi się dziś w Hekatonie podobało. Pilch. Sen. list. 56. (dzienny raport, doniesienie). — §. b) Płatka, niebezpieczeństwo, bte ©efaljr. Ah ! jam go do ostatka Zgubiła, ze mnie, w którą wpadł, ostatnia płatka. Min. Byt. 1, 168. (jam mu to wypłatała). Nie bójcie się: w ostatnią nie wpadniecie płatkę , Potrafię ja w to, że się swych zawstydzą Srogich Grecy zamysłów, ib. 1, 104. On zaraz przenika, gdzie pewna, gdzie płatka. Ghrośc. Fars. 386. Uciekł z tej płatki, mnie nie ratując. Hor. Sat. 131.

PŁATKOWY, a, e, w płatkach , blaszkach ; ttt 8dppd?eu ' 33lćtttd?en. Płatkowe złoto, srebro, w książeczkach. Haur. Sk. 359. mtergolb jc. (PŁATNAĆ, ob/Płatać). PŁATNERZ, a, 7/i.; (Boh. platnyr, plechar * blacharz) ; ber fUattner, #arntfd?mad?er. Pancerz w Łacinie 13go wieku piata ; rzemieślnicy takowej zbroi nazywali się platner ; zkąd nasze słowo płatnerz * robiący zbroje i rynsztunek różnego gatunku. Nar. Ust. 5, 90. ber 3?ugfd?mtb, ber 2Baffeitfd?mtb. Plata w Prusiech 1233 pancerz, blacha na piersi ; ztąd pancerzniarze czyli blachowniki platner się nazywają, n. p. w wierszu Marc. Bielskiego: «Zbroiczka u płatnerza leży zaniedbana.» Czach. Pr. 1, 241. Z żelaza pancerze W gęste snują ogniwa subtelni płatnerze. Ustrz. Troi. 126. Płatnerza, iż na wojnę jadącemu rynsztunku według czasu nie zgotował, bił. Krom. 632. Płatnerz robi pancerz, zbroję, misurkę etc. Petr. Ek. 3.

Wiele Rzpltéj, jako i na innych rzemieślnikach do rynsztunku wojennego, tak nie mniej na płatnerzach zależy. Vol. Leg. 3, 199. Płatnerzom zbroję i we dnie i w nocy, Z wielką pilnością robić rozkazował. P. Kchan. Jer. 131.

m., płajca, który wypłaca, n. p. Kapitan płatnik, ber Bakier, 2lirêja(?ler, Raljlmetfłer. PŁATNO ad-verb. ; Boh. płatno, n. p. Płatno co jest * popłaca, płaci co; e8 tttadjt ftd? Bejart, eg wirb cergolten. Będzieć to płatno, mercedem accipies. Cn. 1 h. Co jest temu płatno, który władnie bogactwem , jeno iż pogląda oczyma swo-jemi na nie? 1 Leop. Eccles. 5, 10. jakiż mu z tego pożytek, roelcfjen 9?u^ett pat er baron? Więcej ubogim płatno, choć trochę im dają, Niż gdy ich obietnicą jaką upewniają. Prot. Jat. 26. Płatno im to było ku zbawieniu. W. Post. W. 3, 460. użyteczne, skuteczne do tego, er* fprteßltd) jur ©cltgfett. To wszystko było nic nie płatno u Boga. Bej. /}ost. B 4. (nie wartało , ceny nie miało). PŁATNOŚĆ, ści, z.; Boh. platnost, platnustka ; niestrata, niechybicnie płacy, zapłaty, korzyści, pożytku; bte Bftrfeit, 23ejaJ?I&arfett. Tr. PŁATNY, a, e; Boh. płatny, platiwÿ, płatowy; Rag. plaachjen ; Croat. plachni ; Boss. nMTHMŁiii, niaTOKHMu, pacnjaTHUH ; płacący, zapłacający, nagradzający; jaljlenb, jafylbar, loÿnenb, Belojnenb. Dłużnik płatny. Tr. Płatne pieniądze * które biorą, gangbare SOîÜlt* je. — 0 jak mi płatna wiara w tego zbawiciela! Sk. Kaz. 264. jak korzystna, tute nüßltd), ïopltenb. Cnota daleko płatniejsza po śmierci. Pot. Arg. 34. więcej nagradza, Mofmettbcr. Nie dziw, że teraz dawnych ozdób mi ubywa, Gdy niecnota płatniejsza, niżli cnota bywa. Kchow. Fr.

51. Kto pierwszy, ten płatny. Teat. 20. b, 202. kto pierwszy, ten lepszy ; pierwszy do młyna, pierwszy do domu. — g. Płatny, ważny, szacowny; wertlj, fd?Ćt£bar. Izaliż nie jest płatniejsza dusza, niżli pokarm? 1 Leop. Math. 6, 25. Izażeście wy nie ważniejsi a nie płatniejsi uboga, niżli ptactwo? 1 Leop. Math. 6, 26. Płatniejszy był Franciszek święty, Dominik, niż szczera prawda ewanielii. Bej. Ap. 87. (więcej ważył, znaczył). Słuchajże królu, a teraz prośba moja niech płatna będzie przed tobą. Radź. Jer. 37, 20. (niech skuteczna będzie, niech miejsce znajdzie). W punkcie śmierci, syrop już nie płatny. Gorn. Dw. 367. (nie pomocny, nie zda się). Twe wargi szkarłatne i czoło udatne, Wszystkie kwiecia najbogatsze czynią niepłatne. Zirnor. Siei. 317. nic nie znaczące, znikome. — Passiv. Płatny, któremu płacą, ber l)Cjal?lt IDtrb. Chcę, aby mój sekretarz był dobrze płatny, aby się nigdy nie skusił na kryjome podarki. Teat. 39, 250. Płatny żołnierz Vind. plazhilni shounir, saplazhilar. Przez kilka miesięcy żołnierz płatnym nie był, (nie płacono mu). —

g. O płatne idzie * już nie o żart, nie przelewki, na orzech przyszło, decydować się trzeba ; C6 gebt tun ©e* ttmttt ober Serlujł, c$ tft feilt ©d?erj nteljr. Lacedemonie wielce to ważyli sobie, żeby ludzie ich, nie jedno o płatne, ale i w grach bitewnych nigdy zwycięźonemi nie byli. Gorn. Sen. 331. Gorn. Dw. 548. Tu już nam o płatne pójdzie. Rej. Ap. 76. de summa rerum. Bej. Post. G g 5. Nie zamieszkał chytry tu swych figlów użyć, bo mu też o płatne szło. Rej. Post. G 1. Na ten czas zapomi-

PŁAW, u

147

PŁATOWAĆ - PŁAW.

PŁAWACZ - PŁAWIĆ.

nają się często fortele, kiedy o płatne czynić przyjdzie. Gorn. Dw. 29. PŁATOWAĆ, ał, uje, cz. contin., płat płacić, czynsz czyli prowizyą płacić; frOötftOtt jaulen, Jtnfett, ftcuern. Jeślibym ja pieniądze w płat wziął, od którychbym pewną lichwę dawał, w tymby przyszedł przyjaciel, prosząc, abym mu z tych pieniędzy, od których ja płatuję, czego pożyczył, z tegoż płatu, jakom sam dostał.... Szczerb. Sax. 217. Lichwa i płatowanie od pieniędzy mają swoje własne Łacińskie przezwisko, usura, foenus. Groi. Obr. 216.

PŁATOWATY, a, e, — o adverb., n. p. Śledziona płatowata, i mała. Wolszt. 31. nieco płaska, płaskawa, flad) gebrudt. PŁATUSZEK, ob. Płatek.

PŁATWA, y, z., §. a) płta, płeta, trafta. Dudz. 51; (Ross. mors ; Etym. pleść), bie glope, £>oljftöße. — §. b) Płatwy na halkach poprzek leżące, krokwy na sobie trzymające. Cn. Th., $ad;jd;n)ellcu, ©at&fhttylfcjjweflen. Pod płatwą sporządzi rurmistrz koło jedno , a nad płatwTą drugie. Solsk. Arch. 163. Płatwy i wiązanie uczynić na wierzchu chłodnicy, które dachem przykryć. Cresc. 493.

PLAUZ, u, to., z Łac.; oklask, klask pochwalny; -Se^faU* flatfdjen, SerçfaU. Dawał plauz jednej komedyantce -bardzo często. Mon. 65, 286. Komedya taka będzie miała plauz wielki. Teat. 34. b, 8. Zły częstokroć plauz zyska. Kras. W. 2, 102. Łże, bredzi, decyduje, a w zgrai nacisku Odbiera plauz mądrości, i ma sławę w zysku. ib. 15.

to. , a) ruch wodny, co się rodzi i pływa na wodzie, bądź zwierzę, bądź nie zwierzę, aquatile. Cn. Th.; Sorab. 1. pwawencza; Eccl. uaaiib [albus 2] ; §. a) eilt SBaffergefcfyopf, Sßaffertfyter. Pław wodny czuły, ryby, żaby, pijawki, robacy, potwory, małże. Cn. Th., ÎBaferttuerc. Pław abo ruch morski czyli skorupiasty, małż. Cn. Th.; Carn. kapèze ; Rag. kuccize; Bosn. skoglke, puccięe, kopitgnak; ein ©d;aaletttl;ter. Pławy abo konchylie, testa-cea, są wszystkie owe robaki, które twardą skorupą są okryte. Kluk. Zw. 4, 435. Krup. 5, 74. Staś. Buff. 147. Żyją konchyliami, t. j. pławami. Chmiel. 1, 630. Woda sama przynosi pokarm wielu pławom, coquillage, których skorupy przyklejone są do skał w morzu. Brzost. Duch.

20. — §. b) ‘Pław * pławienie, pływanie , żeglowanie, żegluga; (Boh. plawka), ba3 ©djtjfen, bie ©tftffaÇrt. Którzy przez morze swe potrzeby pławem odprawują. Ryb. Ps. 217. Coż za zysk tego morskiego pławu? a to złote runo. Bardz. Trag. 89. W wieku złotym morski pław ludziom jeszcze był nieznajomy. J. Kchan. Dz. 5. — §. "Pławy drzewa, crates lignorwn. Macz., płatwy, płty, piety, trafty, tratwy, glöße ; Vind. plau, ploholadja, povo-dniza * tratwa ; winnych dyalektach * nawa, statek, okręt;

n. p. Croat. plâv, lad ja ; Dal. ladva, plav navis ; Rag. plâv, plavciza, brood, laghia navigium ; Bosn. plav, brod, ladja, goliça, cjun»czołn; Ross, iliqbe bat.— §. Pławy na wierzchu sieci drzewiane, co sieć na wierzchu trzymając rozciągają. Cresc. 644. bie ©djmtmtttfmljer, bie ba3 3ugncj$ über betu SSaffer erhalten ; (Carn. plutve, krevlez; Vind. kreulez ; Ross. niaBOKü, noniaBOKB, niaBOueKï , HaïuaBii, iiaiLiaBOKt ; cf. oppos. grąż). Niewód ma na wierzchni oberzwi z desek płaskich pławy, aby po nich

po wierzchu pływających poznać było, jeśli prosto sieć idzie. Cresc. 643. Gdy się kto uczy pływać, czyni to przy pęcherzu albo pławie, aby nie utonął; a dotąd przy pęcherzu albo na pławie, aż się też sam bez żadnej pomocy imię pływać. Glicz. Wych. O 2, ob. Pławaczka, ©c&nńmmprtel. — *§. Pław, płynienie, cieczenie, nurt, zdrój; baS ftltepen, ©rgtejSen, ber ßrguü, ber $lu$, ©iront, bte    Tam kędy z opoczystćj Góry Tygrys spycha

pław swój przezroczysty. Miask. Ryt. 23. Szczęśliwa rzeko ! próżne szkody będą twoje pławy,f Niosąc w ko-miegach zboże do Żuławy, ib. 2, 90. Żołnierz Jezusowi otworzył bok święty żelazem, I ruszył zdroju, zkąd oba pławy I krwi zbawiennej i wody prawej Hojnym na ziemię płyną strumieniem. Miask. Ryt. 79. — §. Pław » płynienie nasienia, polucya, u kobiety miesiączki, ber ©amenfluß, SOîonatêfïup. Upławy są zbyteczne miesięczne pławy. Sienn. 381, Carn. dishćnga. — Phras. W pław się puszczać, natatu ingredi flumen. Cn. Th. ; Ross. BnÆaBB, nMBiiTBCH, fdjwtntmenb burd)fe£en burd; ein 2Ba[fer. Nie czekając łodzi i promów, w pław puszczali się i tonęli. Nar. Hst. 3, 329. Kto tylko ochoczy, Za hetmanem w pław na koniach przez Dniestr poskoczy. Tward. Wi. 116. Pełne wód przedtym płynących rączo, Ledwo się miałkim dnem rzeki sączą, A gdzie koń bystry ledwo w pław chodził, Widziałem, jako lada pies brodził. Nar. Dz. 2, 187. Każe Cezar w pław, nie w bród, ani przez most, nurt wojsku przepływać. Bardz. Luk. 57. Kulig. Dem. 3. — §. c) Transi, fig. W pław się puścić, puścić się na szczęście. Cn. Th. 1216. narażać się na szańc, e£ barauf anfontmen laffeit, fretß geben, [td; tu ©efafjr begeben. — *§. Ścięły się znowu pławem wojska zaburzone. A. Kchan.

143. mostem, cf. plackiem, uniżać się, ftd; bemutlugen. ‘PŁAWACZ, a, to., Krom. 244. pływacz, ber ©djwtttt* mer ; Boh. plawec nauta; Ross. niOBerrB, nMBaie^B żeglarz. ‘PŁAWACZKA, ‘PŁAWIACZKA, i, z., §. a) pływaczka , pławka, bte ©djnńmmertnn. Morska pławaczko, łodzi bukowa. J. Kchan. Dz. 76. Długo na piękne pla-waczki patrzyli. P. Kchan. Jer. 394. Urs. Gr. 185. Wisło, pławiaczko Sarmacka, Polskich rzek głowo. Ryb. Geß. D 2. — §. b) Pławaczka, pływaczka dziecinna, pławki dziecinne, na których się uczą pływać, ratis juncea natantium. Cn. Th. 716. ©d;wtmmflo$, ©djwfmntgurtel, worauf man fdjtmmmen lernt, ob. Pław. PŁAWIARNIA, i, z., w górnictwie, miejsce osobne, w którym na pła-wniskach odłącza się wypławek różnej dobroci. Mier. Mskr., tnt Sergm., bte ©d)lammfhibe. PŁAWIARZ, a, to. , w górnictwie, nazwisko robotnika, zatrudniającego się w pławiarniach. Mier. Mskr., ber ©examiner, tnt Sergw. PŁAWIĆ, ił, i, cz. niedok.; (Boh. plawiti; Sorab. 1. pwra-wież; Sorab. 2. plawisch ; Vind. plaveti ; Rag. plovatti, plovitti fiuitare; (plovitti nare, pływać, płynąć; Croat. plovati * pływać, plavam , norim « nurzę) ; Ross. niaBaTB ; wpław puścić, na wodę puścić, wpław przeprowadzać; fdjnńntnten laffen, fdjwtmmenb burd?fübren; (cf. Germ. vulg. flauen * abfpülen, cf. nomen urbis flauen). Pławić konie, bydło, bte fferbe fdjroemnten; Boh. broditi, (cf. brodzić). Pławienie koni czyni się częścią dla obmycia ich, częścią

latem dla ochłodzenia. Kluk. Zw. 1, 181. Pławiły czarownicę na powrozie w stawie. Kras. W. 12. topić, fiiel« ten bic Sßaffcrprobe mit bett $e?en. Przedtym, gdy chciano dojść czarów, pławiono na wodzie ludzi o nie podejrzanych; czarownice po wierzchu pływały, i żadną miarą utonąć nie mogły. Mon. 68, 2G6. ib. 74, 460. ib. 462. Pam.

2, 83, 153. Pławić towar wodą. Zab. 9, 20. puścić go wodą, ju SBaffer meg fdjaffen, f^tjfen ; Ross. iwaBim,, ciuaBHTb, ciLiaBJHTL, crwaßiißaio. — Fig. Czemu w tak ustawicznej pławisz kąpieli twe oko ! Treb. S. M. 66. oblewasz łzami, nurzysz, warum babejł bu bein Singe in Ordnen ? Spławić źrzenicę w łez powodzi. Teat. 51. d, 72. We krwi przypławić, spław, spławnośd, spławny, rozpławić, wpła-niewinnćj ma być ręka twoja spławiona, ib. 50, 99.

Piersi biją i pławią różane jagody. Miask. Rył. 26. (łzami oblewają). Ostrym tarniem głowę zjętą, 1 twarz spławioną pokazuje świętą. Miask. Ryt. 35. Członki krwią spławione Zdejmują z krzyża, ib. 36.— Transi. Podcięte brzozy swoje leją miody, Leśną oliwę inne drzewa pławią. Gaw. Siei. 378. hojnie sączą, fltejkn laffeit. — \.

Pławić kruszce, ołów etc., topić. Włod., spławić dok.,

SJtetalle fcfymeljen ; Ross. iuaBHTb , cnjaBHrb, cniaBJHTb, cnjaB^HBaFo; pławienie, topienie, niaBKa. Spławił Aaron nauszki, i wlał je w formę i uczynił z nich ciele lane?

3 Leop. Exod. 32, 3. (stopił. 1 Leop.). Jak gdybyś chciał srebrem niepławionym ozdobić naczynie. 3 Leop.

Prov. 26, 23. (nieprzepuszczanym. 1 Leop.). — PŁAWIĆ się recipr., przepławiać się, przeprawiać się; ^tnüber fcfytf» fen, btnuber fdjnummen, über ein SBajfer fejjen, Ross. ima-BHTHca. Myśląc puścić się na wodę, i po niebezpiecznych walech, poczynając się pławić, wzywa drzewa mdlejsze-go, niż ono, które go niesie. 1 Leop. Sap. 14, 1. Ta-tarowie, gdy z wojskiem idą przez Don , tak się zwykli pławić: nawiążą dwa snopy trzciny, i zforują konie’, ogony im związując; a tak na jedne wiązań włożą łuki, a na drugiej sami siedząc, konie za ogon trzymają, a tak ich one konie na drugą stronę przeciągają. Gwagn. 616.

PŁAWICIEL, a, m., który co pławi, wodą puści, lub też topi; ber etmcrê brô SBnjkr IajSt, ber ftlbjkr, ©djrodm* mer; Vind. oplaknovez, splaknuvauz; Ross. cniaBiUHiCB ; przetapiający, stapiający co, n. p. kruszec jaki ; ber ©dttnel» jer, Ross. cniaBmHKb, iLiaBimmiiKb. PŁAWIDŁO, a, n., narzędzie drewniane, podobne do ważkiej łopatki, którego pomocą pławiarz rozpościera na pławniskach miałko tłuczony kruszec. Mier. Mskr. ©cfylammfüfte, 31bldu* tcrungSfüfte, SBafdjfüfte, tm Sergro. PŁAWKA, ob. Pła-waczka. PŁAWNICA

Hul. Ow. 225.

148

PŁAWIĆ - P Ł A W N Y.

PŁAZ - PŁAZA.

y, i., narzędzie drewniane, któ— rem probierz ustanawia dobroć żylniku, przez wypławie-nie miałko utłuczonej jego cząstki. Mier. Mskr. ber ©t* djertrog, tut Sergtu. (Ross. njiaBMLHa huta topienia, to-piarnia, njaBHJtmjfi topny, do topienia ; miaBHłCE rzecz przyśpieszająca stopienie; Vind. plavalifhe, plaka » miejsce, gdzie konie pławią, bte ©d)lti(tmmc ; Carn. plavsh » piec topny; Carn. plavka » ptak wodny). PŁAWNISKO, a,

n., gatunek równi pochyłej, służącej do odłączania wy-pławku kruszcowego, podług jego wnętrznój dobroci. Mier. Mskr., ©d)lantml;crb, ruchome ©tojtyeerb, zamiatalne SefirJjeerb. PŁAWNY, a, e, n. p. Pławna rzeka, spławna,

spustna. Cn. Th. na której statki chodzą. Włod., fdjtfffiar. Co ci po pławnym morzu, nie dość ze masz ziemię?

Na północy brzegi morza niepławnego. Groch. W. 593. Niepławny staw, rzeka, na której nie można płynąć czółnem. Włod., Sr. i. netżowmu wacżne. Okręty pławne. Paszk. Dz. 77. pływające, żeglujące, fdjiffenb. (Boh. plawny; cf. Ross. niaBHLiH, iLiaBeHS gładki, płynny, równy; miaBHOCTŁ gładkość, płynność; ciiia-bhuh wodą spuszczony, ob. Spławny; iuiaBKm, niaBOKE topny, łatwy do stopienia ; njaBKOCTt subst.

Pochodź, opławiać, popławny, przepławny, przepławić,

wić, wypławić ; b) płowy, płowić, płowieć, spłowiały, wypłowiały, c) pływać, płynąć; płytwa, płetwa; dopływać, dopłynąć, napływać, napłynąć, napływ, opływać, odpływać, przepływać, rozpływać się, spływać, upływać, wpływ, wpływać, wypływać, pływacz, pływaczka, (ct. plwoć).

PŁAZ, u, m., 1. ‘PŁAZA, y, z., (cf. Boh. plź ; Croat. pus »ślimak); gad pełzący się, ziemiopłaz, pełzacz, czoł-gacz, czołg; frtedjettbeS ©ettmrm, frtedjenbeS £ljter; Boh. plaż, lez; Sorab. 1. ważacżne; Carn. gomâsa, biba; Ross. npecMUKaromiacH, (ob. Przesmykać się); Eccl. npecMUKa-Te.iLiiŁiii, iLüiîKHLiH, ra4U noi3aromie no3eMM; (cf. Ross. noj03b największy gatunek wężów, no^03b, n04030Kb, ob. Płozy); każde stworzenie żywe, które nóg niemając, po ziemi na brzuchu łazi. Włod. Niech wywiodą wody płaz. W. Genes, i, 20. Bydło, i płaz, i bestye ziemne, ib. 24. Człowiek przełożony nad ziemią i wszystkiemi płazy, które się płaza po niej. W. Genes. 1 , 26. Kto się dotknie zdechłego abo płazu , nieczysty jest. W. Levit. 5, 2. Co bez łuski z wszech płaz wodnych, hrzydko-ścią wam będzie. Budn. Levit. 20, 25. Każda płaza brzydką wam będzie. Budn. Levit. 11, 20. Wlezie płaz w jamę, zwierzę do jaskini, 1 tam się schowa jak w bezpiecznej skrzyni. Chrośc. Job. 143. Tak, jak dziś jestem niedołężnym płazem.... Karp. 2, 83. Jabym miał być tak lichym, tak nikczemnym płazem, Bym klękał przed zrobionym od siebie obrazem! N. Pam. 16, 118.

2. PŁAZA, y, ź., ‘PŁAZ, ‘PŁOZ, u , m., §. a) płask, płaszczyzna , płaska szerz ; bte ^Ifidje, bic fladje ©eite et» ner ©ad)e; (Boh. plaż dentale, radło, płozy, sanki; Bosn. plaż od raiła dentale ; Carn. pląs » piaski ; Vind. plozha, plozhiza » głownia szpadowa, nożowa; platizh, platiza * płat czego). Siedzi na łapach płozem jak szpetna ropucha. Przyb. Milt. 129. (płasko, nisko, na ziemi). Płaza szpady, pałasza, szabli, (Vind. mezhna raunina ; Slav. plostina; liai pjatto ; Bosn. lito). Bić płazem , Vind. Ie na trepko vdariti, (noshna trepka » nożowa płaza) ; Rag. udöraz litezuize, lijt lati gladii ictus; cf. Graec. n\r\6G(j3 percutio). Dobrych ostrzem częstokroć, złych bijecie płaza. Pot. Arg. 129. Ciął nań; ale miecz większej był ludzkości, I żałując go, płaza się wywrócił. P. Kchan. Jer. 246. Tymokrat go puinałem uderzył ; wywinął mu się puinał, uderzył go płazem. Jabł. Tel. 185, Trzeba na harc jechać, gdzie nie biją płazem, jak w szkole szermierskićj, ani z gałką sztychem, ale ostrym konce-

P Ł A Z I G.

P Ł A Z I Ć - PLEĆ.

149

nem..Star. Vot. C b. Wybuchnie gniew i nie chce już    nie znany. Przyb. Ab. 93. PŁAZIĆ, PŁOZIĆ active

więcej bić płazem. Jabl. Tel. 89. Kto przeciw prawu    transitive, n. p. Płozi ku bramie swój kłęb smoczy po-

nie złością z niebaczności przewini, ile można , uderzy    stać dzika. Przyb. Milt. 64. (posuwa). Wąż ślizki i w człon-

płazem. Pot. Syl. 167. łagodnie ukarze, geltnbe ftrafen.    ków płożeniu zawiły. Przyb. Milt. 262. PŁAZOWAĆ,

Boże, czemu uderzysz na grzech tak szkaradny płaszą!    ał, uje, cz. contin.,    płaza kogo bić. Cn. Th., (Vind. me-

Pot. Syl. 45.. (płazą). Często zbrodnia uchodzi wino-    zhuvati, s mezham    vdarjati ; cf. Graec. nlrjcrcroo percutio),

wajcy płazem, Często weźmie niewinny po karku żela-    nut ber §Iäc£)e fragen, fucfjteln. Usurpatur et simpliciter płazo-

zem. Min. Pyt. 3, 359. złemu się przepiecze, e$ gefjt    wa6pro percutere. Cn. Th., fdjlagen, prügeln, cf. opłazować.

tym für genoffen I;tn, er fommt mit einem blauen 2luge ba* Pochodź cf. sub płaski etc.

non ^ (ci. bąk się przebije, a mucha uwięźnie). Jugur- PLEBAN, a, m., (plebanus, vulgo, a plebe, ignotum Lati-cie zbrodnia płazem poszła. Pilch. Sali. 165.— §. Pła-    nis. Cn. Th.), paroch, ber Pfarrer,' Slov. farar ; Croat.

zem puścić * pomijać, przez szpary patrzeć, przebaczać;    plebanus, plebanuss, plovan , supnik ; Hung. plébânus;

Jüngeren lajfen, überfein, nt$t rügen, burd) bie ginger feÿen.    Slav.    xûpnik (cf. żupnik), parok, (cf. paroch). Dosyć

Najlepiejby tez dla mnie wypadło tym razem, Zamknąć    mają    pracy plebanowie, mając    staranie o duszach ludz-

oczy , nie szperać, i rzecz puścić płazem. Zabi. Amf. 60.    kich, ucząc ludzi,    sakramentami kościelnemi posługując.

Najszkaradniejsze zbrodnie płazem mu puścił. Nar. Tac.    Modrz. Baz. 524.    Wszyscyśmy ludzie; jednoź pleban

2, 414. Boh. Kom. 3, 68. Me winy bez kary puszczasz    człowiek. Bej. Zw.    78, *ob. Ludzie; cf. nikt bez ale.

płazem. Teat. 46. b, 89. Trudno było to płazem puścić,    PLEBANIA, ii, z., §.    a) urząd plebański abo beneficium.

co on gadał na Wc Pana. Boh. Kom. 3, 68. Teat. 10.    Cn. Th., bie Çfarret),    bie ffarrpfrünbe, bie Pfarre. Do-

b, 19. TJskarżał się na hetmana, jakoby on z ujmą ho-    chód plebański, ul    dobra tu plebania, tłusta» dobry

noru jego rzeczy tylko płazem pomijał, nic znacznego    dochód ma ksiądz pleban. Cn. Th., eine fette Pfarre,

nie czyniąc. Nar. Chodk. 2, 236. — §. Płaz, uderzenie    — g. b) Plebania, dom plebański; bie ^farnwtynung, bie

płaza szabli, pałasza, cios, plaga, cf. bat; gutytel, guty*    Çfarre. I ksiądz widzimy, plebanią rzadki Buduje, że

tel^ieb, §>ieb, @treid). Dał mu kilka płazów. Ld. — §.    kto inszy weźmie po nim spadki. Pot. Pocz. 475. (Slov.

Do nóg upadł mu płazem. Pot. Syl. 92, ob. mostem się    fara;    Hung. plebónia ; Croat.    plebania; Vind. faroufh ;

kłaść, ob. Plackiem, płaszczem, ftd) platt auf bie 6rbe    Ross.    npiixo^, cf. przychód).    PLEBANISKO, a, »., z

nieber werfen. Na widok jego ścielą się płazem barwiani ohydą, pleban szpetny, ohydny, n. p. Plebanisko będzie pochlebcy. Kniaź. Poez. 1, 118. — §. b) Płaza, pła-    łyse, oprzałe, siwe,    ma plebanią, na którejby się mógł

szczyzna; Astron. plac biegu, bie gldcfye, bie ftlddje ber    dobrze mieć, dajże    mu drugą. Rej. Zw. 66. PLEBA-

33afm, bie Saufbafm. Baz na twardym budują Kaukazie.    NOWY, a, e , od plebana, Çfawer$ * . Po plebanowéj

raz się wieszają na wiatrów płochości, i na posmycznym    śmierci każdy w jego stodole rad młóci ; arbore dejecta

z płynnej wody płazie. Mon. 71, 799. Każda kometa    quivis ligna colligit. Mącz. PLEBAŃSKI, a, ie, od ple-

w własnej płazie obraca się. Staś. Bujf. 37. Planety    banii, ^farr», Pfarrer»; Vind. fsroufhki, farafhki, far-

wszystkie w jednę stronę, i ledwo nie w jednakiej pła-    fhki, farski, faroufhen, farni ; Croat. plebónuski; Ross.

zie biegają, ib. 72. — §. c) Drogi burkować płazami.    npiixo^CKm. Przez księży służba Rzpltćj ginie. Jaka

Petr. Pol. 2, 146. płaskiemi kamieniami, mit flauen,    służba? jeśli ta, którą wyprawą plebańską zowiecie, ma-

platten (Steinen, Posyp' kamień abo płazę mąką. Sienn.    ła szkoda. Birk, o Exorb. 28. Albertus na wojnę, czyli

573; cf. Ross. nania ciosowy kamień, öuaberfteitt. PŁA-    wyprawa plebańska. — Tu z miejsca swego zabrał głos

ZIĆ się, PŁOZIĆ się, recipr. niedok., PŁAZAĆ się eon-    ksiądz podproboszczy, Niech się, rzecze, Plebańska Mość

tin. et frequ., pełzać się, leźć, czołgać się; Boh. plaziti    o nas nie troszczy.    Weg. Org. 19. t. j. Jego Mość Ksiądz

se , pljziti se; Slov. płazeti, płazym, leżu; Sorab. 1. wa-    Pleban,

żu, leżu; Vind. plasiti, lasiti, lesti, liesem, (Carn. pla- PLEBEUSZ , a, m., nieszlachcic, pospolitak ; Rag. pûcja-siti se per augusta meare) ; Carn. gomâsim    repto\ Croat.    nin ; eilt Plebejer, ein    Uuabelidjer, roturier, n. p. Którzy

płazim, leżem; Rag. plaziti, pgljeziti ; Bosn.    plaziti, smu-    nie są szlachtą, tych    bądź miejskiego, bądź wiejskiego

çatise, plazitise; Ross. no^3TH , no,î3aTL, Hanoa3TH, na- rodu będących , prawa nasze plebeuszami nazyw-ają. Skrzet. naj3UBaTŁ, OTnoMaTŁ, OTnaj3UBaTt, npecMMKaTŁca ; Eccl. Pr. Pol. 2, 82.

rmintttTii, no.mHbe, noaa3ï, (cf. noacKiw slizki) ; friedjęn. PLEĆ, u, m., et y, i., plur. PLECY; Boh. piece; (Slov. Gadzina, która się płaza po ziemi. Radź. Levit. 20,25. piece, płece, płeco, rameno, cf. ramię); Sorab. 2. Do węża bóg mówił: płazić się będziesz    na piersiach    plażo udo zwierzęce;    Carn. plezhe » barki, szynki; Vind.

twoich. Radź. Genes. 3, 14. Wąż, kiedy    się płozi, w    plezhe perna, plezhe,    shia , plezhovina, plözhe « łopata ;

różne się zbiera przeguby. Morszt. 53. Niech go chwa-    Croat. plécha ; plèehe ; Dal. plechye ; Bosn. plechja

lą niebo i ziemia, morze i wszystko, co się po nim    (»grzbiet); Slav. pleche, plechàh ; Rag. plecchje; Ross.

płozi. 1 Leop. Ps. 68, 35. Człowiek przełożony nad    njeuo, nieuHKO, Kptubiia; §. a) He ©exulter, He ©d)ul*

wszystkim płazem , który się płaza po ziemi. W. Genes.    tertt. Grzbiet bliżej karku , zowie się plecami. Zool. 67.

1, 26. W jabłoni ta skaza, Źe po niej zwodząc człe-    Staw' bańki na plecach , abo jak balwńerze mówią, na

ka wąż piekielny płaza. Pot. Pocz. 504. Ja z podłym    studzienkach. Syxt. Szkf. 261. Koń wyplecony jedne

motłochem w ciemnej piekła dziurze Mam się 'płozić    piec chorą suźszą ma, niż drugą. Cresc. 544. Piec ba-

chwastu. Przędz. 37. Tatarka na rytych grzędach dobrze się rodzi; ale trzeba z niej ziele pleć. Cresc. 180. Gdy len podniesie się na trzy cale, pleć go należy. Przędz. 8. W tym kraju roli nie orzą, nasienia nie sieją, kąkolu nie pelą. Biel. Hst. 224. — Fig. tr. Córkę swoje zszedł August z kobietami, a one pielą jej włosy z siwizny. Budn. Apopht. 86.

Pochodź, plewić, plewidło, plewiarka, przepielać, przy-pielać, wypiełki, wy plewić, plewa, plewy, plewisty, ple-wnia, opleć, opielać, opełki ; cf. opałka; cf. pył.

rana warzony poda w ręce kapłana. 1 Leop. Num. 6, 19,

(łopatkę. 3 Leop.). Wyjmiesz tłustość z barana i piec prawą. 1 Leop. Exod. 29. (łopatkę. 3 Leop.), ib. Levit.

7, 32. ib. Exod. 29, 22. Ogląda się za sobą, jeśli zkąd batog nie spada na plecy. Teat. 29, 61. (na grzbiet).

Obrócili się plecami jeden do drugiego. Teat. 52. c, 56. tyłem, grzbietem. (Slov. Pres płeca neco robit, negli-genter, byle zbyć). — | l)j Piec, plecy, transi., siła, moc, przemaganie, quid valeant humeri ; cf. *z to, Greift,

ftletfd)) ; [Eccl. niUiTh ; Sanscr. pala 2] ; §. 1 a) propr. obsol. ciało, człowieczeństwo, caro; gletfd), Harper, üJîenfd)« fielt. [Wszystko płeć ziemią i sianem zowie. Krów. Apol. w. ij. ( cf. Isai 40). — 2J. Zesłał Bóg syna swego, który się stał płcią z niewiasty. Biał. Post. 91. — b) Transi. Płeć, rodzaj, pogłowie, ba$ ©efd)Ied)t ; Slov. rod ; Sorab. 1. zplahw ; Garn. spoi, shara ; Vind. rod, spoi, pleme, sarod, rodovina ; Croat. zpol, szpol, plemsztvo ; Rag. spool, plemstvo, ( ob. Plemię) ; Bosn. spoi, ra-zlika museka isgenska; Slav. pokolénje, (ob. Pokolenie); Ross. et Eccl. non», ob. Pół. Płeć mezka « mężczyzny, baö tttännl. @efd)led)t. Płeć biała, żeńska, piękna, białogłowy, kobiety, niewiasty, żony, ba3 fd)öne ©efd)led)t. Urzędnik ma tego strzedz, co na dworską czeladź przystoi, aby tego ze wsi ani męska, ani biała płeć nie robiła. Haur. Ek. 13. Mężczyzny przez grzeczność nazwali towarzyszki swoje płcią piękną. Mon. 72, 757. Czegóż płeć piękna kiedy nie dokaże, Mimo tak wielkiej płci naszej zalety? My rządzim światem, a nami kobiety. Kras. Mysz. 41. Hippolita żadna z piękną płcią zabawa, Ani tkliwe miłości pokonały prawa. Teat. 45. c, 13. Tu i płeć luba przymknie się wesoła. Kniaź. Poez. 2, 68. Płeć damska. Teat. 27. c, 27. Płeć tkliwa, ib. 19. c, 39. Krzywdę czynisz płci damskiej. Teat. 2Q, 25. Kras. Pod. 2, 246. Nad pieniądze niemasz dziś lepszych zalet w płci dziewczęcej. Teat. 43. b, 6. Panieńska płeć. Biel. Hst. 55. Przelęknieni powiedzieli starszemu: brat nasz Maxymus niewiastą jest na płci. Sk. Żyw. 1, 129, Niewiasty i dziatki i inszą mdłą płeć do boju niegodną, na zamki zaprowadzić kazali. Stryjk. 390. — Płeć zacniejsza , duższa w każdym rodzie żywym , zwierząt, ryb, ziół, drzew « samiec. Cn. Th. Płeć podlejsza, słabsza w każdym rodzie « samica. Cn. Th. Obo-jćj płci, mieszaniec, hermaphroditus. Cn. Th. 407. — Pierwszy Linneusz płeć roślin najdowodnićj okazał. Bot. Nar. 114. t. j.i że i rośliny są różnej płci ©efd)lccl)t3« tterfd)tebenl)dt. Płeć między kwiatami, równie jak między zwierzętami ustanowiwszy, pręciki pyłkowe samcami, słupek zaś z zarodkiem samicą zowią. ib. 113, (cf. krytopłciowy). W niektórych też drzewach jest różność płci, tak iż między niemi są samcy i samice. Cresc. 67. — Grammat. Płeć męzka, genus mascul.; niewieścia, femin. ; niesłużąca abo nie brzmiąca obojćj, ni męzkićj, ni niewieściej znacząca, neutrum. Cn. Th. ( nijaki rodzaj ). — §. Płeć xar è^oiyv, żeńska płeć, kobiety, baä fd)óne ©efd)lcd)t, bie SBeiber. Niechaj

Kräfte, Vermögen. Robota tak wielka nie moich piec była. W. Post. W. 256. Niebezpieczno, wdać się w po- PŁEĆ, G. płci, z. ; Slav. put; Ross. motł, ( cf. Germ. sługę nie podług piecu. Papr. Ryc. 174. Po plecach to moich «zdołam temu. Dudz. 51. Wiele to na cię, nie po twych to plecach; nie zdołasz temu. Cn. Ad. 1238. Znać potrzeba, co jest po plecach dziecinnych, co ten wątły wiek dźwignąć i unieść może. Pilch. Sen. list. 271. To wszystko , co nie po naszych plecach, nieudźwignionym być się widzi. ib. 2, 174. Wybieraj broń po swoim piecu.

Alb. na Woj. 9. Nie po mym ten łuk piecu. Pot. Syl.

Gdy naszych wielkie pułki Tataoskie mijały, nie

150

PLEĆ.

PLEĆ.

231.

śmieli do nich wyskoczyć, wodząc nieprzejaciele nie po swych plecach. Papr. Ryc. 338. Zamku dobywać chcieli mocą, ale bacząc nie po swych plecach, dobrze opatrzony, odstąpili, ib. 352. Nie są po waszym piecu dzienne boje, Bo wy tylko w noc i w cienie ufacie. P. Kchan.

Jer. 244. Na tym każdy przestaje , co jego piecu. Pot.

Jow. 63. — §. Aliter: Po piecu czyim być, po plecach czyich być« podpierać go, wspierać go, jego stronę trzymać, z jego strony być; jemanbeS SRucfenljalt fei)tt, ty\\ jinterftu^en, e£ tnft tfnt galten, tym btc Stange galten. Byli na sejmie tylko niektórzy z Małej Polski panowie, zwłaszcza co po plecach królewskich byli. Biel. 348. Nie chciał siedzieć z ludźmi, którzyby po jego piecu nie byli. Star. Ref. 77. Farn. 160. To być nie może, iżby w żegludze jedenże wiatr był po piecu dobrym , a złym w oczy. Gorn. Sen. 295. wiatr tylny, pomyślny, sprzyjający, powiewny, gunfttgcr SBtltb. Być po czyich plecach, o jego łaskę stać. Petr. Pol. 125. sprzyjać mu, einem jugctljan, ergeben fet)n. Pochlebcy po plecach mówiąc panom swoim, podniecają ich w namiętności. Petr. Pol.

419. do gustu ich mowę swą stosując, ifinen nad) bent SDîaule reben; cf. Vind. saplezhnik « pasorzyt, saplezhuva-ti « pasorzycić. — §. Po jego plecach dekret padł. Min.

Ryt. 4, 271. pomyślnie dla niego, na jego stronę; nad) feinem Sönnfdje, günfttg für tyn. — §. Plecy, pomoc, wsparcie, podpora, posiłki; ÜMtttyatt, £>Ülfe, 0tÜj$C, ttnterftüjjnng.

Pochodź, pieczysty, pieczyć się, plecie się, splecie, wyplecić, oplecek.

PLEĆ, pioł, pielony, pełty, piele, pielę, pelę cz. niedok.;

Boh. pléti, pljti, plil, piegi; Slov. piegi, wytrhâwam naf;

Sorab. i. pliecż, pléyu ; Sorab. 2. plasch, pleż, ja ple-ju; Vind. pleti, piel, pieu, plejem, plevem, plievati ;

Garn. plesti, piel, plevem; Croat. pûchi, pukati, pû-chem, plevem, plelszem ; Bosn. plitti; Ross. iiojotl, ne-jieTŁ, noaio; plewić, jäten, gäten, ba8 ttnfraut anśretflen.

Konopie pleć się nie zwykły, bo żadnego nie cierpią

w bezsilnym nie ufa rozumie, Pozna, co nad płcią miłość często umie. Zab. 16, 330. Podły nikczemniku,

Croat. plechószt; Ross. naeuHCTWH; mocnych pleców, ft«rffd)ultertg, breitfchulterig. Kilku pleczystych chłopów wartę trzymało. Xiadz. 32, Chłop wysoki, pleczysty, zwięzły i kibitny. Boh. Kom. 4, 202. Kibić ma zwięzła,

. 68, 1028.

klekotać; pleść, fdjitmjjeu..

Zręczny tylko do kobiet, chytry płci zwodniku. Dmoch.

U. 68. — §.2) Płeć twarzy, farba, cera, skórka na

Slov. plemeno; Carn. plême; Vind. pleme, rod, fhlahta (cf. szlachta), otrozi (ob. Otrok), rodovina , sarod, spoi, plemenstvu, porodstvu ; Croat. plème, plemen , plem-sztvo, szpol, (oplemenitujem « oszlachcę); Rag. plemme, (plemstvo genus gramm., plemstvo, plemenstvo genero-sitas) ; Bosn. plemen , rod , (plemenstvo nobilitas , ople-meniti « oszlachcić) ; Sorab. 1. zplahw; Sorub. 2. schla— chta ; Slav. naród, (ob. Naród); Ross. raeMa ; §. a) ród, naród, płód, familia; ©tamm, ©efd)led)t, gamilte. Pioz-mnożę plemię twoje. 1 Leop. Genes. 16, 10. (potomstwo twoje. 3 Leop.). Wnijdź do żony brata twego, abyś spłodził plemię bratu swemu. 1 Leop. Genes. 38, 8. (abyś wzbudził potomka. 3 Leop.). Wszyscy jednego ojca jesteśmy plemię. Zab. 15, 36. et 109. Całe plemię ludzkie familią jest po świecie rozbiegła. Jabl. Tel. 156. — §. b) Plemię, nasienie męzkie, ber mannlt^C @omett.    Komu plemię wycieka z korzenia często we

śnie.... Cresc. 232. PLEMIENNICA, y, 3’.; (Boh. ple-menice mater foecunda, maciora; Rag. plemeniza, plem-kigna « dama, plemeniza « matrona ; Ross. iLieMamm-u,a « siestrzenica) ; mać płodna, £ecfmutier, fruchtbare SJîutter. Okrutna plemiennica Hydra. Birk. Exorb. E b. PLEMIENNIE, a, m.; (Rag. plemenik, vlastèlin « patry-cyusz, plemenit generosus ; Carn. plèménitnèk « familiant, pan z panów, plemenitash« szlachcic, plemenitas pa-tricius ; Bosn. plemenit nobilis, clarus ; Slav. plemenit amoenus, plemich « szlachcic ; Ross. iMeMHiniKt « synowiec, njeMeiiHOHaua^bHHKŁ patryarcha; Eccl. CBoeiueMeimbiH, KOTopbiH e4HHaro ci, icfearb nieMeHii hjh po^a) ; — ple— miennik, spłodzony, syn, z czyjego plemienia pochodzący, potomek ; ber ©ejeugte, ber @olut, ber @tammerbe, 51bftćimmltug, 2U>fömmltng ; (Vind. odrojenik, nuzhat). Co kupicie od przychodniów i od plemienników ich, które spłodzili w ziemi waszej.... Budn. Levit. 25, 45. Kon-stytucya opatrzenie prawie królewskie obmyśliła królewskim plemiennikom. Birk. Zyg. 48. Pogany dziateczki nowo urodzone na rzekę miotali, które utonęło , złego łoża plemiennikiem , które nie, dobrego rozumieli. Birk. Kr. Kaw. 35. Birk. Zyg. 48. Tak Aryusz uczył i dzisiejsi plemiennicy jego. W. Post. W. 3, 58. PLEMIENNY, a, e, od plemienia, płodzenia, 3^ugung3«; (Roh, ob. Piec. PLECZNY, a, e; Boh. plecowy; Croat. ple-    plemenny plenny, płodny; Ross. iLieMemiTbiH). U Izrae-

chni ; Ross. ibieuHbnl ; od pleców, @d)ulter « , jur ©d)ulter    litów na członku plemiennym obrzezanie ustawiono. W.

gehörig. Koniowi żyłę pleczną zaciąć. Comp. Med. Żyłę 'ple- Post. Mn. 53.

cnią. Haur. Ek. 156. 'PLEĆZYĆ się, PLECIĆ się, recipr. Pochodź, plenny, plenność, plenić 2); przepleniti, roz-niedok., spleczyć się dok., plecami do siebie obracać, plenić, uplenić.

ftd) mit beu Jîücfen gegen eiuanber fteHew. Tr., (Ross. cmi- 1. 'PLENIĆ, PŁONIĆ, ił, i, cz. niedok.\ Boh. pleniti va-naTbCfl , cf. spiąć). — §. Spleczył się koń, ob. Spleczyć stare ; Vind. plieniti, rubat, rupat « rabować ; Carn. pląsie. PLECZYSTY, a, e; Slov. plecnatÿ ; Bosn. plechjast; niti adoriri; Croat. plenyati « ciążyć, grabić, zająć; Slav.

ciele; Boh. piet; Sorab. 2. plćź, (cf. Lat. pellis) ; bte ©e* pleczystą, proporcyonalną. Mon ft#t$far&e, bte #aut. Słońce twarz mi opaliło i płeć PLEGOTAĆ, ał, oce, cz. niedok., moje zepsuło. Kraj. Pod. 18. Bolesław był wzrostu Plegotały kaweczki. Banial. I 3 b. śrzedniego, Greckiej płci. Biel. 87. Złodziejów tych płeć PLEMIĘ, ienia , «.; (Boh. plemeno foetus, pljmë owoc); twarzy oliwkowa wydawała oczywiście za cyganów. Ossol.

Str. 3. Łuski abo otręby jak ze płci zganiać. Sienn. 340.

PLEĆ, i, i., PLECIE, ia, n., plecenie, plotka, rzecz pleciona, plecionka, (Etym. pleść); Ross. iueTt; ba3 gle« djten, bte $led)te, etnmS Śeflochteneś. Świeży wianeczek na skroń mu włożę i powiem, że to mćj pleci. Kniaź.

Poez. 1, 185. Kosz aby był w swoim pięciu gęsty i zupełny. Haur. Sk. 150. Kańczug drótową pięcia w prawej Tatar trzyma. Pot. Jov. 32. Flaszko miła ulubiona Lecz witkami opleciona, Czemuż chowasz jak najskry-cićj Trunek w pleci krętych wici? Min. Ryt. 2, 307.

W sidła nierozdzierzgłych pleci Nogi swe wprawił i urao-tał w sieci. Chrośc. Job. 64. Kto na gniazdowej posila kruczęta pleci! ib. 152. Jutrzenka bydło z obory i owce z pleci chropawej pędziła w łąki. Zab. 14, 234. (z hurtów). — Ptastwo w okropnych drzew pleciach i wie-ziach Nie ważyło się padać na gałęziach. Jabl. Buk. G. w plątaninie, ©ettrirre burd) etnanber. Nakoniec stanęli, nabłądziwszy się przez bór, werteby i pleci. Pot. Arg.

5. Sam Uliss tego nie dosiągł w swoich błędów pleci.

Pot. Syl. 124. (PŁECH « pchłów, Gen. plur. nom. pchła).

PLECIANKA, PLECIONKA, i, z., plecionego co, plotka, plecionej roboty co; Boh. pletiwo, ositka; Garn. spleténiza, plendeniza, pêhar, zajna; Vind. pleteniza ( * mata), spleteniza («krata, kosz); Rag. pletenizza;

Ross. nieTKa, naeTOUKa , n.ieTyiiiKa, ibieTeuita, iMeTetm-u,a ( « kosz) ; ettM§ ©eflod)teue3, ctltc $Ied)te. Wzięła matka pleciankę z sitowia, i włożyła w nię dzieciątko. W.

Exod. 2, 10. (koszyk). Chróst ten na plecionki służyć może. Mon. 74, 674. Od zwyczajnch naszych plecionek drewnianych do suszenia słodów, daleko lepsze są dró-ciane kratki. Switk. Bud. 266. Wezmę z koszykiem maliny moje 1 te pleciankę różową, Maliny będziem jedli oboje, Wieniec mu włożę na głowę. Karp. 1, 27. ge« flodjtiter $ranj. Same podstawki gładkie były ; a między koronkami i *pleciencami lwi, i woły i cheruby. W. 3 Reg. 7, 29. między plecionkami, wieńcami.. PLECIONY, a, e, partie, verbi pleść. PLECIUCH, a, m., lekko-mowny człowiek, plotka. Cn. Th. 713. plecie trzy po trzy, młyn, kierat, eilt ©cfyttwjjer, eilt 28ći[d)er; plotuch , plotkarz.

PLECY,

plinjati ; Rag. pljêniti, opljeniti, zapljeniti, popljeniti ;    Dama w łzy plenna. Brud. Ost. B. Rola taka reż obro-

Bosn. pliniti, pljêniti ; Croat. plćnyam, (oplenujem expi-    dzi bardzo plenno. Cre.sc. 160. Paprotnik nasienia drob-

lo) ; Ross. iLitHHTb, nojOHHTb, (Etym. plon) ; w niewolą    nego i pienistego. Syr. 456. Torz. 204. — §. Plenny,

zabrać, niewolnikiem czynić, imać, (cf. jąć, jęctwo);    sporego ziarna. Cn. Th. retcfy (W Körnern. — *§. [Plenny*

gefangen neunten, tn Me ©efangenfdjaft fuhren. Zwiódł z    plenus. 1] W senacie plennym po Rzymsku prawie za-

niemi bitwę, i plenił z nich plon. Budn. Num. 21, 1. Ci,    wierał przymierze. Birk. Zbar. D 2.

którzy ich plenili, zbraniali się wypuszczać ich. Budn. PLEONAZM, z Greek. ; Slov. zbitećnomluwa. [Wyraz nad po-Jer. 53, 33. Zrzuciła odzienie z siebie, w którym ple- trzebę dodany, zbytecznik. Woelke Słów. tac. gr. poi. 571. 7]. niona była. Budn. Deut. 21, 13. Litwa z Lachy lud mu PLĘSACZ, PLĄSAĆZ, a, tn. , co plęsy stroi, kuglarz; ettt mężnie dusi, A Kozacy ich często wielkość zbili, Ziemie    mit Slcttim tanjeuber, ber tnt £an$en fttguren ntad)t. Cn. Th.,

płonili. Stryjk. Gon. L 5. "PLENICIEL, a, m. ; Rag.    (Ross. rmacym, miacajbiuHK'b tanecznik), ob. Pląsać, Plęsy.

częstl. ; Boh. plesti, pletl. pletu ; Sorab. 2. plafcż, platl, płatu; Garn. plesti, pledem; Vind. plesti, splesti, ple-teu, pletla , pietom ; Croat. pleszti, plćtem ; Rag. plêsti, splesti; Bosn. plesti, oplesti; Eccl. mieiy; Ross. miecTb; cf. Lat. plectere , plicare ; Graec. rrXsxsiv ; Germ, fïedjten; §. a) splatać, zwijać. Dwa łańcuszki robotą plecioną uczynisz. Budn. Exod. 28, 14. ooit gef!od)tner Slrbett. Z ganku drabinę ^plecioną spuszczała. P. Kehan. Orl. 1, 129. eine ©tricfleiter. Pleść kosze. 7V. Kuropatwa górą nigdy nie lata, Ni gniazda w wierzchowiskach , ni w gałęziu piata. Zebr. Ow. 196. Spleść włosy. Chartom i charci-com swoim te dał miana: Murzyn uwił wieniee, panna warkocz spletła. Chmiel. 1, 583. (splotła). Pierwej, niż się goła splecie. Cn. Ad. 1015. (jak pióro opalił, nagle, prędko). Zbrodnia w koło pleść. Szczerb. Sax. 174. auf8 fRab fledjten. — §■ b) Pleść, gawędzić, bałamucić, nie do rzeczy mówić; ftbiMljett, ttmfdjen, albern Beug fafeln, falba* bent; £>bb. platlfcfycn; Boh. pliskam, klewetati; Carn. blêsti, blêdem , fajtam ; Bosn. tucchi, zanovetati, mnogo govoriti ; Ross. BpaKato, Bpy, majóepHTB, iuaióepHHuaiB, (ob. Szalbierować) ; Eccl. 6jh40CÆ0bjïk). Jak mi będziesz pleść takie koszałki opałki, zobaczysz.... Zabt. Amf. 20, (cf. kręcić wici). Starzec właśnie jak dziecko takie duby plecie. Teat. 43. e, 51. Wyb. Plótł, jakby na mękach. Zab. 12, 91. Nagi Teat. 8. b, 93. Żab. 16, 151 ; Slov. gako na mukâch płete. Wśtydźże się, że tak wiele gdaczesz, a i sam nie wiesz, co pleciesz. Pim. Kam. 179. Co tam Wc Pani słuchasz, co dziewczyna plecie, Ja wiem, co robię! Nieme. P. P. 90. Nectere aliud ex alio ; jednę rzecz z drugiej pleść, pleść trzy po trzy, bywa mówiono. Mącz. Natrętna prędzej wskóra , choć trzy po trzy plecie. Teat. 46. b, 56. et 17. c, 25. Nie z łaską-byś odszedł od króla, gdybyś plótł dwie po trzy. Hrbst. Nauk. 6. 3 b. (piąte w dziewiąte). Wcale nieroztropne mi rzeczy pleciesz. Teat. 50. c, 67. Pleć, co się podoba, bo inaczej toby chyba spać potrzeba. Teat. 4. b, 42. Owo po prostu, niech kto co chce plecie, Zgoła żyć trzeba, i zażyć na świecie. Past. Fid. 320. Niewiasty próżnujące, plotące, szczebiecące, co się nie godzi. Budn. 1 Tim. 5, 13. — g. Plecie mi się w oczach kształt obrazu, albo leży mi w oczach ; inhaeret oculis. Mącz. ; Boh. pred oćima se plest, uwija się przed oczyma, lecz ciemno, niewyraźnie; »or beit Slttgen fdjUM&en, buitfel, oermorren iwrfdfroeben. O tym się im coś w głowie plecie. Ryb. Ps. 92. marzy się, śniło im się coś o tym, ffc

pljenitegl, zapljenitegl; Carn. planćnik aggressor; Croat. PLEŚĆ, plótł, pletli, plecie, plotę cz. niedok., PŁATAĆ plenitel, oplenitel; Bosn. pljenitegl, pljenaę; Ross. n.rfc-Hinejb; biorący do niewoli, ber einen gefangen nimmt.

Poplenią je plcniciele ich do ziemi nieprzyjacielskiej.

Budn. 1 Reg. 8, 46, »not. abo zapędzą zapędzicielowie».

Ross. BoeHHOiulłiiHHia, njrfeHHHK'b, nojOHeiMKTi jeniec ,

BoeHHonatHHuil, no.iOHCKm jeńcowy, niewolniczy; nitH-BHua, nojoiiflHKa płonianka, niewolnica; iuiHHtmecTBO imaństwo, jęctwo; rurŁHHTejbHbiH porywający, powabny;

OTnoiOHHïb plon odebrać ; Bosn. opliniti depopulari, oplinitegl depopulator ; Eccl. iiai:iiiii|A łańcuch, kajdan.

2. PLENIĆ, PŁONIĆ, il, i, cz. niedok.-, Boh. plemeniti, płodnym czyli plennym czynić, użyźnić, fmcfltbar matten, befruchten ; oppos. płonić 2, (cf. plonować). Widząc ziemię urodną, poczęli kopać, orać, płonić. Biel. Św. 136.

Cnota rolnikowi pleni kłosy. Pot. Jow. 17. Zawsze te zboża małą młocką plenią, Które się zaraz po siewie zielenią. Morszt. 223, ob. Plenny, plenno, plenność.

PLENIĆ się recipr.', Boh. plemenit se; mnożyć się, rozmnażać się, rozpładzać się; ftch fortpflaujen, »ermefyren.

Niech się ród twój pleni. Teat. 55. d, 34. Urąga liszka lwicy, że się zawsze pleni. Pot. Jow. 204. że często rodzi , koci się, że płodna.

PLENIPOTENCYA, yi, z., pełna moc, pełnomocnictwo, poruczenie swego prawa komu, bte 33ottmac|t. PLENI-POTENCYARYUSZ, a, tn., minister pełnomocny, eilt be* yoflmadjttgter SWtntfler. Książę nie sam w osobie, ale przez plenipotencyaryusza hołd oddawał. Vol. Leg. 7,

611. PLENIPOTENT, ‘PLENIPOTENCYUSZ, a, m„ pełnomocnik, prawo cudze sobie poruczone mający, ber 23e* öOUmädjttgte. Urząd plenipotenta, prawa umiejętności, czułości i poczciwości wyciąga , w strzeżeniu całości dobrego mienia, które mu się powierza. Kras. Pod. 2, 207.

Kto czego przez plenipotencyuszów dokazać nie mógł, mojej matki zaradzeniem zyskał. Teat. 32. c, 32. Spe-cyalny plenipotent. Zab. 13, 194.

PLENNOŚĆ, ści, i., (ob. Plon 2., cf. Boh. plnost pełność);

Ross. njeMCHHTOCTL ; płodność, bte gwdjtbarfett, ubertas frugum. Cn. Th. PLENNY, PLENISTY, a, e, PLENNO adverb.; Boh. plemenny ; Ross. mieMeHHTbm ; płodny, fruc^t* bar, (oppos. płonny). Ziemia zdaje mi się teraz weselsza, żyzniejsza i plenniejsza. Zab. 16, 175. Raz plenny, drugi raz płonny w urodzaje, Raz płodny, a drugi raz czas głodny nastaje. Min. Ryt. 3, 37. Las wszystek zarosły i plenny olszyną. Jabl. Buk. G. Z plennych szczepów zrywajcie gęsto zwisłe grona. Hul. Ow. 71.

PLESEK-PLEŚNIWY.

PLEŚNIWOŚĆ - PLESZCZEĆ.

153

nwjktt £üpfdtt. Wałach pleśniwy. Papr. Ryc. 100. Z gnia-da pleśniwa sierć. Lek. Końsk. 4. Rej. Zw. 237 b. PLEŚNIWOŚĆ, ści, i., zajście pleśnią, bie ©ctyimnteligfeit ; Slov. plesniwost; Vind. plefnivost, plefnovina, plel'novi-tnost ; Sorab. 1. pleszniwofcż ; Croat. plesznivoszt, ple— sznivocha; Rag. pljesnivôs.

Pochodź, opleśnieć, popleśnieć, przypleśnieć, napleśnieć, spleśnieć, spleśniały, spleśniałość.

träumen baoott. (Slov. Na gaziku sa mi płete; ochapia mi się).— §. Wszystko się plecie, na tym mizernym święcie. Zegl. Ad. 277. Niemasz nigdzie prawdziwej mądrości na świecie, Wszystko się po staremu na nim zawsze plecie. Nar. Dz. 3, 120. ciągnie się jako tako; eë getyt mctyt tnie eë foli, eë fttyleppt fićty nur, eë jtetyt ftcty.

Pochodź, pleć, plecie, plecionka, plecionka, pleciuch, plotka, pletliwy, piet, pity, płatwa, płetwa, płylwa , płe-twisly ; płat, płatek, płatuszek\ (Ross. mieiea koronkarka, PLĘSNY, a, e, od plęsów, pląsający; Carn. plęshen ; Ross. iaeTeuioicL sznurek do wplecenia w włosy ; ilïothhkü iLiaca.ibHbin, mit Stction tangenb, mit ©eberbenfpjel. Plęsny cieśla); płot, płotek, opłot, opłotek-, oplecek, opleść, do-    taniec, chironomia. Macz. PLĘSY, PLĄSY, ów plur.-

pleść, napleść, odpleść, odpłatać, popleść, przepleść, przy-    (Carn. plęs ; Yind. plefs, raj; Croat. plész, szkok; Ross.

płatać, rozpleść, spleść, upleść, uplatać, wpleść, wypleść,    n.iacame, lumena » taniec) ; g. a) pląsanie, tańcowanie z

zapleść; — §. b) płótno, płócienny, płó dennik, płótnieć;    giestykulacyą rękami, £an$ mit Slctiott, gefticulireubeë £au*

_ g. pilśń.    jen. W tysiącznych kształtach plęsy lekkim robią skokiem.

PLESEK, ob. Pleszek.    Dmoch. II. 2, 186. Dni na plęsach i skokach trawią

PLEŚŃ, i, z.; Roh. pij sen, plesniwina; Slov. pljseń, ple-    marnie. Tward. \Vł. 19. Począł kuglować, plęsy stroić,

sen; Sorab. 2. plaszn, (plez piana); Yind. plefen , ple-    Dirk. Dom. 88. Mnie się cudzoziemskie pląsy mniej po-

fnina , kan ; Carn. kân, pushoba ; Croat. plesznina : Hung.    dobają, niż nasz Polski taniec.    Kras. Pod. 1, 292. Pan

penyesz, penisz ; Rag. pljèsan, pljessan, pljesnocchja ;    bożek idąc w plęsy z gronem    Gracyj kołuje radośnie.

Rosn. plis, blutta    od vina; Ross. nrbcHb,    (cf. iLitaama    Przyb.    Milt. HO. Suszyć. Pieśń. 2, C    3 b. — g.*b)

plama, skaza); omszenie, ber ©ctyimmel.    Pleśń, mucor,    Pląsy,    gatunek wesołych wierszów, eilte    2lrt luftiger ©e*

rodzaj roślin do krytopłciowych należący, z drobnych btctyte. Tr. bedłków złożony.    Kluk. Dykc. 2, 129.    Studnia jeżeli    *PLESZ ,    u, m., y, z.; (Roh. pies tonsura;    Slov. płeśina,

z niej nigdy nfe    czerpają, Tedy w niej    wody pleśnią    lysyna    łysina; Sorab. 2. platla plesz, korona duchowna,

i mchem porastają. Prot. Jał. ii. — §. Bedłki, pleśń    (pléch, plèscbk    wierzchołek owocu, który przy obiera-

lub zgaga w gębie, apthae. Perz. Cyr. bie 6ctymflinme im    niu wyrzynają);    Carn. plęsba, plęshz * łysy ; Vind. plefh,

ftobe/PLEŚNIEĆ, iał, ieje, neutr. niedoli., spleśnieć,    plefhina , plefhivota » łysina ; Croat. pies, plessivoszt cal-

opleśnieć dok. ; Roh. plesniwëli, zplesniwëti ; Slov. spie-    vities ; corona sacerdotalis, koruna, vénecz, kruna, ko-

sniwèti; Sorab. 1. plcsznu ; Carn. plesnuvati, plesnijem,    lobar, brienye redovaichko na    glavi, schomatice pless;

kanv sc; Vind. plelnuvati, splefniti, oplefniti, (plefhitife,    Dal. plejs »łysina ; Ross, niimb,    nitinima, iurfciHHHKa ły-

plefhivatife * łysieć, ob. Plesz); Croat. plesznivem, (ople-    sina; cf. Call, pelade); §. 1) korona kapłańska; Vind.

shiveli * ołysieć, ob. Plesz); Rosn. plisniviti, plisniti, blulti-    duhounska krona, glavestritva ; Croat. barb. kavka ; Rag.

tise, uzbluttise (owinie); Rag. pljesniti, opljesniti, opije-    kauka , kruniza; Rung, korona, koszorù; Ross. ryMeHUO,

snaviti, opljesnutise, opljesnavitise ; Ross. imecHtib ; pie-    (cf. gumienko);    bie glatte eineë ©eiftlictyeu. Ksiądz to tylko

śnią przypadłym być, pleśniwym się stać ; fctyimmellt, fdjim»    z piesza, Pijak, zwodzca, wszetecznik. Pot. Jow. 121.

melig werben.'Rzeczy których nie ruszają, gdy wilgotnieją,    Nie ten ksiądz, co ma plesz przegoiony. Rej. Ap. 88.

pleśnieją i psują się. Corn. Sen. 238. — Transi, fig.    Biada rękom krzyżmowanym, Głowom piesze mającym.

Dziadu spleśniały. Pot. Spleśniały trup. Cn. Th. 1044.    Brud. Ost. E b. Na twój wygolony plesz nie wiele dbać

Nasz przyjaciel, po rozłączeniu się z nami, spleśniał,    będziemy. Dirk. Gł. Kun. 43. — §. 2) Rotan. Plesz,

mieszkając w głębi powiatu swego ; bo jak na sprzęty, ■ ziele, ob.^ Papawa.

złożone W miejscu zamkniętym , pleśń pada , świeżość PLESZCZEĆ cz. niedok. ; (cf. Roh. pleskati plaskać ; Sorab.

odbiera, i farby płowieją; tak też pleśń pada na    2, plaskotasch,    Germ. pantfctyen; Yind. s rokami pleskati

duch, skoro niczym nie jest * odświeżony. Pam. YYarsz.    »klaskać; Croat. plćszkam plaudo, pleszkam nogami sup-

5 159. PLEŚNI WY, a, e, — ie adv erb. \ Roh. pleśni-    plodo , ploszkam , plosznuti ill ido , plaudo, ob. Pluskać,

wy; Slov. plesniwÿ ; Sorab. 1. pleszniwó, (pleszniwużki    plusnąć; Bosn. pleskati plodere, supplodere; Boh. pliskam

rancidulus) ; Carn, plesniu, plesnuv, kanast; Vind. ple-    pleść trzy po trzy, świegotać; Ross. miecKaTb, Germ.

fnou, plefniu , plefnoviten; Croat. plèszniv; Hung. pené-    plätf^ern; Ross. yniecKaTb ulać, ciutecHyrb, cmiecKHBaib

penyószes; Rag. pljèsnav, pljeesni; Dosn. plisan,    pobryzgać; Eccl. n.iecKaieJib klaskacz) ; wodę z plaskiem

plisniv, bluttan ; Eccl. n^tcneBejbin, nitcutBarafi ; Ross.    głośno wylewać, abo wodą oblewać; mit ©cräufcty auëgte*

n.iicHeBtjbiH ; spleśniały, fctyimmeltg. Pleśniwej maści, si-    fen, begtc^en, cf. plusnąć; Carn. bèrlosgâm ; Vind. ber-

wy, grau. Szalonv starcze, teraz grzechy twoje, na tę    lati, berluvati, berlosgati, plunkati ; Boh. śplechtam, śpley-

pleśniwą zwaliły się głowę. Wad. Ban. 249. Zima ple-    cham. Wodą swe jagody pleszcze. Pot. Arg. 48. PLE-

śniwa zmarzłej ziemi barw-ę daje. Kchow. 133. Dziś nie-    SZCZEG się recipr.-, Ross. iwecKaTbca ; z plaskiem wodą

komu wierzyć, chociaj sierci pleśniwej. Falib. G    się oblewać, płókać się; tm Sßaffer platfdtyern, platf^cn.

2. Pleśniwy koń, szronowaty, mrozowaty. CnCTh. cisa-    Wskakuje po szyję w bezdenną głębinę, Pleszcze się,

biało Zakrapiany. Dudz. 51. ein Saumfctyimmel mit    na przemiany przebiera nogami. Toł. Saut. 48. Pleszcze

im

szes

masz

wy,

Słownik Lindego wyd. 2. Tom IV.

20

się w kąpieli. Min. Auz. 91. Tam się w zwykłej kąpieli gdy pleszcze Dyana, Wnuk oto Kadmów ugodził w onę gęstwę. Zebr. Ow. 59. (perluitur). Tam koło jezior zwyczajnie się pieszczę Ptak wieszczy, czując spaść mające deszcze. Hor. 2, 170. Min. Ziemia w bratniej się krwi pleszcze. Pot. Pocz. 462.

okrywa. Syr. 578. PLESZOWÀTY, a , e, — o adverb.\ Boh. plechaty, oplchatÿ, plechać; Slov. pleśiwy, łysy; Sorab. 1. pliechaty, plèchaté, pléchawé, plechatź, plie— chacż; Vind. plefhiu, plefhivast, breslafen, plefhiunik, plefhiuz; Carn. pleshast, plęshz, plesha; Croat. plessiv, plessivecz, pleshivecz; Dal. plisiv, opuznenak ; Bosn. pli-sciv, pliscivaç; Rag. pljescgliv, pljesciv ; Slav. plisliv, pli— shiv; Ross. mLiumbłih , natuiaia, iurfeiiMBeus ; łysy, goły; îapl, $aare. Miejsce na głowie pleszowate. Syr. 184.

PLESZEK, szka, m., PLESEK, ska, m., {Cn. Th.), (cf.

Boh. plech , pliśek blacha , blaszka , płatek kruszcowy ;

Vind. plahta; Carn. plêh * blacha) ; blacha na zasłonę piersi , plachownica, ber $rufł&led) tu ber Sluftling. Tr. Oblókłszy go w pleszki, z wojskiem z domu na pole wypro- PŁET, u, m., płta, płatwa, trafta; Boh. plt, plti, wor; wadzili. Kosz. Cyc. B 2. Rycerstwo w pleszkach i w    Slov. plt; Croat. plutva, flyosz (cf. flis), povodnicza ; Rag.

przyłbicach. Kosz. Lor. 118 b. 1 w pokoju swym zawżdy    povödniza ; Bosn. cjatta, ęattara, cjatara, ęatara (z Wtosk.) ;

(Bosn. plitav, koji plitta svrrih vode natabilis, (luitans, ob. Pływać) ; Carn. plutve, (plutje omnia, quae flumina in ripam ejiciunt), vor; Vind. flos ; Ross. mots , iuo-THKTi « prom; {Ross. iwothtł, immy spajać belki); Graec. Tilóotog natatilis, nlóog, nXovg żegluga, nXÖiov nawa; cf. o&b. blette; cf. Turc, isplata * prum ; ob. Płetwa); §. a) ba^ §loP. Schedia, płet, łódź. Mącz., (ob. Płetownik , płetnica). — §. b) Drzewo, traftę składające, ber $loß* flamm, Sloßbaum. Kupiłem ośm płelów. Tr.

w pleszkach albo z mieczem chodził, ib. 22. Miasto ple— szek weźmie na siebie sprawiedliwość, i miasto przyłbicy sąd pewny. W. Post. W. 14. Opasawszy biodra wa-sze prawdą, weźcie na się przedni pleszek sprawiedliwości. Radź. Ephes. 6, 14. et 1 Thess. 5, 8. Pleszek w tył. Tr., baê 9încfenbled). Pleszki, pieski na nogi, nago-lenice żołnierskie, ocreae ferreae. Cn. Th. 459. et 710.

33einfd)ienen. Pleszki miał na nogach miedziane. 1 Leop.

gotliwość, gadatliwość; bte ©d)maj$aftigfett, SSafcfi^afttgfeit, flauber^afttgfetl. Z pletliwości czasem zwada. Fredr. Ad. 68. Kruk pierwej był biały, ale dla pletliwości czarno zfarbowany. Otw. Ow. 81. PLETL1WY, PLOTLIWY, PLO-TKLIWY, a, e, PLETLIWIE adverb., plecący nie do rzeczy, plotka, świegotliwy, świerzbi go język ; fd)maj$aft, plauberfiaft, gefdjroctßtg ; Boh. klewetnÿ, klewetiwÿ, klewe-tawÿ; Sorab. 1. trćskownć, treskoyitć ; Eccl. uurLiYbirB. Z pletliwym niebezpiecznie żyć. Pelr. Hor. 2, D 4. To sobie mają pletliwi ludzie za przysługę, iż co na kogo chociaj nieprawda, wymyślą a powiedzą. Rej. Ziv. 78. Wolę z człowiekiem chocia złym, ale miernego języka mieć towarzystwo, niż też z człowiekiem pletliwym a kłamliwym. Eraz. Jez. F 7 b. W stolicy uwierzyli komuś pletliwemu, jakoby cesarz był zwyciężony. Sk. Dz. 320. — Passive : Z plotek pochodzący, zmyślony, fałszywy, n. p. Mowy pletliwe. GeLb. Hym. 307. (bałamutne, bajeczne). Nie są to powieści Mylnego nowiniarza , nie pletliwe wieści. Zebr. Ow. 288. ( vagi rumores). Powieść ta jawną bajką pletliwą, a prawie brednią pogańską ukazuje się być. Zygr. Pap. 139. Ktoby ten ich pletliwy wymysł examinować chciał? Smalc. 63. Każdy gadatliwy, nieprawdziwe rzeczy abo pletliwe mówić musi. Eraz. Jez. D 5 b, 6. Błędy pletliwe heretyków potępiono. Sk. Dz. 551. Wstydźcie się heretycy obłędliwego, pletliwego pisma waszego. Biai. Post. 42. Awantury wynikłe z plo-tkliwych powieści. Nieme. Król. 1. praef. Plotliwe niesnaski. Hul. Ow. 109. PLETNIA, i, a.; Ross. iweib ; spleciony korbacz, ob. Pleć, eine geflocfytnc ^cttfdje. Bracia do pletni, a ty do tańca, Potańcujesz nam smagańca, (kara cygańska), Oj orzeźwią pletnie. Kniaź. Poez. 2, 188. PŁETNICA, y, z., splecione wici, pleć, plecionka, gc< ffodjtneS ^orBmerf. Piechocie pod zamek szańcować się kazał, i pletnice zbudować; nazajutrz płetnica była po-

1 Reg. 17,6. — §. b) Pleszek, (cf. Boh. pljśek tunica pelle munita), wełniany abo też płócienny, subucula. PLETL1W0SC, ści, z., chuć plecienia trzy po trzy, Świercz., ItutemKf, gamtfol. Colobium, żupica bez rękawów abo pleszek. Mącz. Miasto ‘kawtana abo pleszka, oblecze sprawiedliwość. 1 Leop. Sap. 5, 19.

PLESZKA, i, i. ; Ross. óioniKa; dem. nom. pchła, ut pchlą-tko, ettt flemer $loI). Najmniejsza muszka i biedna płeszka w proporcyi małości swej, zarówno jak i lew kąsa. Lub.

Roz. 196. Przez okno ją widziałem, ona płeszki biła.

Kchow. 173. Muszę sie z swemi płeszkami odwitać. Alb. z Woj. 34. PŁESZNIK , a, w., PŁESZNE ziele, ślach-tawa, chlastawa, psi len, złoty trank, pchły wytraca, i ztąd ma nazwisko. Syr. 746. Nasienie podobne pchłom.

Urzed. 256. plantago Psyllium. Kluk. Dykc. 2, 204. glulp famę, glöljfrant. Sicnn. 136; Boh. bleśnjk, chemljk; {Ross. ójioiiihhki, ^człowiek pełen pcheł); Ross. nanopoTHHKT,, cf. paproć. Żółty płesznik, śpiwrzód, conyza, 2>»rrtt)tirg.

Sienn. 140.

‘PLESZOWACIĆ, pleszowatym czynić, łysić, fafil madjett;

Vind.

Vind. plefhiti, oplefhiti ; Bosn. plisciti; Eccl. njfeiuHBio, imtimiBa 4tjaio. ‘PLESZOWACIEĆ, pleszowatym się stawać, łysieć; Boh. plchati, plcham, oplchati, plecha-tèti; Sorab. 1. woplëchuyu ; Carn. pleshim se ; plefhitife, plefhivatife, plefhiu gratati, (cf. poufhiti, pu-fiti, opufitife * pierzyć się , cf. pełznąć) ; Croat. plessi'vem, pleshivem, opleshiveti; Rag. opljèsciti, opljescgliviti, opuznuti; Bosn. plisciviti, oplisciviti, (oplisnivitise mu-cescere, ob. Pleśń); Ross. iljIhiihbIjTL. PLESZOWATOŚĆ, ści, z., (cf. plesz; Boh. oplchalost; Vind. plefhivost, ple— fhina ; Carn. pleshtva ; Croat. plessivoszt, plessivische ;

Bosn. plisciystvo; Rag. pljescglivos, gologlavnos, opu-znos; Ross. mrfeuiHBOCTL; łysość, łysina, bte ^afllbett,

$aarloft(|fett, ©la|e. Gduła ziemna pleszowatość i obla-złość głowy spędza. Syr. 623. Ćwikła pleszowatość głowy czyni porosłą włosami. Syr. 1119. Lilia pleszowatość z opierzchnienia włosów na głowie znowu włosami

PLETOMOWCA-PLEWA.

PLEWIAGZ- PLEWNIA.

155

Ë—< <XM

płetwy mający,

demin., PLEWY plur. ;

Boh.

a, m. ;

gotowiu, na której pod zamek przeprawiać się mieli. Biel. 715. PLETOMOWCA, y, ź., pleciuch, plotka, bajarz; ein SBäfdjer, 0d)tt)fit$er. Jezus nie rzekł matce swej: panno ! by nie był rozumian pletomowcą. Bial Post. 202.

PŁETOWN1K, a, m., ratiarius, żeglarz, który płety puszcza. Macz., ber §»oIj ößer, ber mit glii$en gu tÿutt föt; Boh. pltaf; Dal. plutvar. PŁE WA, PŁYTWA, y, z., u ryby pióro, abo to czym si ryba abo pław wodny rusza; Boh. pleytwa, pleytwy, plautew (cf. oskrzele), perut, perutj ; Sorab. 2. chrapę; Garn. plavûta, repćtni-za ; Vind. perotniza ; Croat. perùt; Boss. pwóbe nepo, maópLi ; (Eccl. et Boss. iuiote prom); Turc, isplata ; £> b b. fllette, oh. Płatwa, piet, pita); bte ^loßfeber. Ryby zamiast nóg mają płetwy. Zool. 57. Płetwa składa sie z promyków ościstych częstokroć kolących, błona spojonych, ib. 173. (cf. opława). PŁETWIŚTY, a, e mit $lo$feberit öerfe^en. Ryby garłopłetwiste, jugulares, u których płetwy brzuchowe bliższe są gardła, niżeli przyskrzelowe; piersiopłetwiste, u których są między przyskrzelowemi w jednej linii, thoracici; brzuchopłetwi-ste, abdominales, gdzie w pośrzodku między podgardlem i wychodkiem. Zool. 175.

PLEURA, y, z., z Greek., błonka bardzo czuła, wewnętrzną dołkowalość piersi i żebra pokrywająca. Kirch. Anat.

46. Wejch. Anat. 102, bic fiußerft entpftnblicfje fmut, mb #e bie 33ruft^o^le nnb bic Rippen bebeeft. — §. Pleura, choroba, zapalenia błony tej. Comp. Med. 155. Krup. 5, 521; Croat. bodecz ; Bosn. bodaę, bodesgi, probadi, (ob. Bóść) ; Dal. protiszka, probod ; Boss. KOÆOTbe be 6onaxE; ©eitenftedjen. Leżał w ciężkich pleury bolach. Sk. Zyw. 1 399.

PLEWA, y, z., PLEWKA, i, z.

(Boh. piewca; Slov. plewa ; Sorab. l.plulnva, pluwa ; Sorab. 2. płowi ; Carn. pleva, okrôsh , (cf. okrzesać) ; Vind. pleva , fnet (cf. śnieć), osobki, (cf. osobny); Bosn. pli— va, (cf. pliwka); Bag. pljèva; Dal. plyiva, vstroyki; Hang. poły va ; Croat. plèva ; Boss. mcbciu, nieBH, Mamma (ob. Miękiny), błibLbkh (cf. wywiać), oóciBKii (ob. Obsiać), CMeïie (ob. Śmieci), OTpeón, oipeóie (cf. otręby), yxo-CoTte ; (cf. ltal. paglia ; Lat. palea) ; Eccl. imeeta, Ky-KO;iE, ob. Plewidło ; Etym. pleć, pielę, plewić); szupinki, łupinki od ziarn zbożnych odpadłe, cf. zgoniny; ©prett, Eaff. Plewa, gluma, jest listeczkowaty i suchy kielich u roślin trawnych. Bot. Nar. 95. W kłosach zarażonych, plewy czyli powłoki powierzchowne są dosyć zdrowe. Brzost. Duch. 450. Niepodobna mieć ziarno bez plewy. Pot. Arg.

72. Na bojowisku jest ziarno, są też i plewy; na święcie są dobrzy, są też i źli. Karnk. Kat. 71. Zyto moczone ze trzynami abo plewami koniom dawać. Syr. 915. Niechaj osieł je plewy, a da lutni pokój. Bej. Wiz. 91. Głupi, kto sieje plewy, żeby pszenicę zbierał. Burl. B 5. Przeczyściło się zboże, plewa na stronę wdatrem odeszła, a ziarno zostało. Sk. Zyw. 155. Precz plewy od ziarna, tchórze od mężnych. Pot. Arg. 279. Ludzka siła plewą jest jedną przeciw wszechmocności. Kchow. Wied. 30. (pajęczyną). Ludzie jak plewy letcy. Sk. Dz. 84. (niesta-tkujący). Od złego dłużnika, i plewy bierz. Gród. Dis.

D.\ (Bag. od zla duxnika i kozu bez mlika; Dal. od zla dusnika y kozę bez mlika; od złego dłużnika, i kozę bez mleka ; lepiej rydz niż nic). (Sorab. 2. Ja szom płowi zażazowal, a zistu pschenizu derbim hoplascho-wasch * ja plew pożyczyłem, a czystą pszenicę mam zapłacić). Miasto wdzięcznych pokarmów, zatykacie irn usta plewami omylnych wymysłów swoich. Bej. Post. H h 6. Gdy nie będziesz miał postanowionego serca swego, wszystko jakobyś plewy sypał przed oblicznością Pańską. Bej. Post. U b. Rzuca jak plewy dukaty. Teat. 52. c, 23. (jak nic). PLEWIACZ, PLE WIAR Z, a, m.; (Boh. ple-wać ; Vind. pleuz; Bag. pljêvaz, pljetvâr; Croat. ple— vâch); ten co plewi lub piele, ber 3>äter, ©fiter. Plewiacz oczyścić len powinien z chwastu. Przędz. 8. PLEWIACZKA, PLEWIARKA, i, z. ; Boh. plewaćka ; Vind. pleui-za ; Croat. plevachicza; Bag. pljevacizza, pljetvariza , bte Sfitertim. Przędz. 104. Po śmierci zarówno z jejmością praczka Siedzi tu oraz i plewiaczka. Comp. 708. Plewiarki miały nad czym plewiąc śpiewać. Lez. Ek. F 1. PLE-WIASTY, a, e, na kształt plew, nue (Spreu, fpmtarttg. Ziele goryczka nasienia jest szerokiego szupinowatego albo plewiastego. Syr. 643. PLEWIĆ, ił, i, act. cont., pleć, pielę; Boh. plewiti, wyplewiti ; Vind. plievati; Bag. pljevem,' pljuvam ; jfitett, gfiten. Kto kąkolu nie plewi, i wczas go nie ruszy, Potym depce pszenicę albo ja zagłuszy. Pot. Arg. 164. Kiedy grzędy plewią, za chwastem i dobre ziele wyrwą. Szczerb. Sax. praef. Gdy na ogrodach plewiarki plewią, pilnuj, aby nie drzymały. Haur. Ek. 41. PLEWIDŁO, a, m.\ (Bosn. plivacia , kojom se plie runcina, plitva, plitje runcalio ; Vind. plejenje, ple— tje , pieją ; Carn. pletva, plezhva , plével ; Croat. pleva-tva) ; §. a) pielenie, pełcie ; baS 3äten, ©fiten. Aby dobrze ogrodowiny oswobodzić od przeszkody dzikich chwastów, na to jest plewidło. Kluk. Bośl. 1,199. Gdy przyjdzie ono wieczne plewidło abo żniwo, wierę kąkoliku, dopiero się obaczysz, iż się było lepiej jakim głąbem albo czarną kapustą urodzić. Bej. Zw. 100 b. — §. b) Plewidło, chwasty wyplewione, wyrzuty. Tr. b(t§ Ctuêge* jfitete Unfraut. PLEWIENNICA, y, z., plewiaczka , ple— wiarka, bte 3fitermn. Gdy pszenicę zachwaści kąkol, nie śle gospodarz w obszar plewiennice, aby z pszenicy rwały kąkoli? Zab. 14, 170. PLEWISTY, PLEWNY, a, e; (Boh. plewnaty ; Slov. plewati ; Vind. plevast, pleun ; Croat. plevazt, plevnat, plevni; Hung. polyvâs; Eccl. nieBHCTbiH; Boss. njeBHbiîî, nieBe.ibHuii ; pełen plew, z plewami zmieszany; cf. Bosn. krupan , (cf. krupy); noU (Spreu, fpreutg. Glina plewista. Cn. Th. Nie podlewaj mi cukrem mąki na pół plewnój, Lepszy nad słodką zdradę nieprzyjaciel pewny. Nar. Dz. 3, 159. PLEWKÔWATY, a, e, — o adverb., na kształt plew, plewdasty, itne (Spreu. Ustoiny w urynie na spodzie bywraja plewkowate. Perz. Lek, 79. PLEWNIA, i, z., PLEWNIK, plewnice, plewnjk; Vind. pleunifhe, plieunjak, pleunjak ; (plieuniza, plevenza * wór plewami napchany ) ; Sorab. 1. pluwarna; Croat. plevnicza, plevnyak; Dal. poyata ; Hung. paita ; (Rag. pljèvniza tugurium); Eccl. nieBHHKE ; Ross. MBKHHHHpa; schowanie na plewy, bte ©preufrttttmer.

20*

156

PLEZYR - P Ł O Ć.

PŁOĆCOWY - PŁOCHOŚĆ.

Palearium, plewnia. Mącz. Plewnik przy gumnie zaraz najlepiej mieć. Haur. Sk. 20. Dasyp. R r 3 b. Plewnia. Volck. 658.

PLEZYR , u , m., z Eranc., zabaweczka upodobana , rozrywka , ukontentowanie; üßergmtgen, (£rg{)j$lid)feit. Tyran miał to za plezyr, za rozkosz jedyną Patrzeć, jak z zapłakanych powiek łzy mi płyną. Min. Ryt. 1, 144. Nie zna słodkich plezyrów, które przyjaźń rodzi. Jabł. Tel. 51.

*PLIĄSAć, ob. Pląsać.

PLICHTA , y, i. , na szkucie, budka w sztabie dla sztabni-ka i marszałka. Magier. Mskr., bte ßfljüte flllf bettt $iltter= tfyeile be$ glußfdpffg.

PLIK, u, m., paczka, wiązanka, z Franc., eilt ^cicfcl, fßaef» d)Ctt, eilt Suitbel. Plik gruby skryptów w bibułę obwinięty. Ossol. Str. 3. Lustracya wielu plik wielkich, papierów starych i dawnych regestrów. Mon. 69, 177.

PL1NIE, ia , n., gra dziecinna, kaptywus. Tr., brtS tpafdje* fpiel ber SHnber, ob. Pliszki.

PL1SIA, i, i. ; Slav. plish ;

THua, óLaaa puÓHtia, panyxa , panymna, nanyoï, Kpa-CHOnepKa; Lat. med. llota ; Germ, bte Çlôjje, eine 2Irt 2Beijśftfd)e. Cyprinus nasus, biała ryba na piędź długa. Kluk. Zw. 3, 181. Białe ryby u rybaka są: leszcz, rapa, certa, kiełb', płotka, jazgar, oklej, sum. Magier. Mskr. Srebrna płociczka po jeziorku pływa. Zab. 9, 250. Ejssym. Płociec wam, mnie szczupaki. Pot. Jow. 106. Oklej i z płocią , to dla Matyasza , Lepszej potrawy godna gęba nasza. Jabł. Ez. 5. Dobra Matyaszowi płotka. Opal. Sat. 83. (dobra psu mucha). PŁOĆCOWY, PŁO-C1C0WY, a, e, od płocicy, ^li)|en; Hoss. naoTimbiHb. PŁOCHA, y, i., (cf. Dal. płocha « blacha; plochya * podkowa; Hoss. rijoxa las przerąbany); narzędzie tkackie, do natłoczenia i tężenia czyli przybijania pasm postawy, przybijaczka. Otw. Ow. 217; Boh. brdo, rur; Vind. te-kauzhni greben ; Bosn. brrido , ob. ‘Bardo ; Boss. Haóiii— KH; Cef. Sorab. 1. fplochi * z kolei; Dal. plassa * odłóg) ; ber 3Bebcrfantm, baë ïïkberblatt, pecten. Mącz. Płochą zo-Ross. muld; Gall.    peluche;    wią przebijaczkę, którą    zbijają płótno. Pilch. Sen. list. 3,

liai, peluccio, ber ^3lttfcl) ; tkanina do aksamitu    podobna;    63. Wątek w ostrym    czołniku Przodkiem samym lata

n. p. Cło płacą od plisie szerokich i ważkich, Wene-    palców dziełem; a tego    między postawami Płocha wkar-

ckich, Francuzkich, Holenderskich. Vol. Leg. 4,    81. Plisz,    bowanemi potrąca zębami. Zebr. Ow. 128. Płochy do

pliśnia. Tr.    płócien mają szczebelki    kalinowe. Kluk. Roił. 2, 163.

letko ; pd;ttg , flatterhaft, Obcufyin , leicht. Sąsiad najlepiej wie, kto płocho siedzi. Haur. Ek. 27. (niegruntownie , ladajako). ‘PŁOCHOGŁUPI, ia, ie, n. p. Płochogłupie dyskursa prowadzić. Hor. Sat. 124; cf. lekkomyślne, bez rozwagi. “PŁOCHOKW1LNY, a, e, o lada co kwilący się, o lada co narzekający; leid)t flageitb, Dalb junt Klagen jtt bringen., Wiem, żeś panem, żeś mądrym, żeś chrześcianinem , Ze nic spólnego nie masz z płochokwił-nym gminem. Nar. Dz. 3, 60. Nagle z jej świątnicy został wyrzucony, 1 miedzy płochokwilnym gminem policzony. Zab. 9,‘ 283. Śzost. “PŁOCHOPĘDŃY, a, e, n. p. Płochopędne bezsilnych za wiśnio w zwroty. Zab. 10, 579, lekko, bez fundamentu, leictyt Ijiit etlettb. “PŁO-CH0P1ÓRY, a, e, n. p. Płochopióra Fortuna. Pot. Arg. 675. Płochopióre postrachy. Nar. Dz. 2, 81. nagle przemijające, lcid)t wmibcflugcnb, flattcrub. Gołąb' pło-chopióry." Zab. 12, 237. Nar. TŁ0CI10RZUTK1,‘ a , le, n. p. Woli, aby młodzieniec był nieco zasępiony i stały, aniżeli zawsze rozweselony i płochorzutki. Pilch. Sen. list. 283. niestatek, wietrznik ; flatterhaft, unbcfidnbig. PŁOCHOŚĆ, PŁOCHL1WOŚĆ , ści, i. ; Boh. plachost feritas ; Sorab. 1. lochkofeż lekkość; Bosn. plahost feslinatio, plascinost timor, cf. popłoch; Rag. plascivos, (plahos insolentia ; Croat. plahocha, (plahoszerchnoszt pusillani-mitas); Ross. nyjKMBOCTfc , (iutoxoBaTOCib , omiomnocTb , onioui.tHBOCTb niedbalstwo, nieostrożność);» pierzchli— wość, lekkość, niestatek; Unbeftdttb, ftlücbtigfett, flattrig* feit, Seidjtfinn ; (Vind. spafhnost, trepezhlivost). Powiadają: młodość płochość. Teat. 4. c, 51. Panowie Polscy strofowali Krzywoustego z płochości niebezpieczeństwa pełnej, terneritas. Krom. 127. Spraw pańskich naród świadkiem, a ich płochość lada Srogim występkiem często w oczy gminu wpada. Zab. 6, 384. Nar.

PLISZKA, i, z. ; Boh. pljśka , pieska, konjpäsek , konopó- PŁOCHO, PŁOCHLIWIE adverb. adject. płochy » pierzchliwie, sek; Slov. trasorltka, trasoritek; Sorab. 1. plieżka, plisch— ' ka ; Sorab. 2. schprizka , Garn. pastariza ; Vind. pliska. pasterka, (plafiza * sikora); Croat. bleszk, zeza, paztori-chicza, pasztirichicza , treszorepka; Rag. et Bosn. pliska;

Slav. konjarica, (pliska * łyska ; Dal. plyuszka « policzek) ;

Ross. iurbuianua, «piaaua, ro.ia ; §. a) trzęsiogonek, ptak, btC 33rtd;ftclje. Pliszka biała, binłogardł, motacilla alba, ptaszek niewielki, przebywa nad wodami. Zool. 250. Pliszka żółta, flava, Ross. 3ejeHHaKa, najwięcej przebywa w lasach i polach, ib., cf. czarnogardł, cf. pokrzywni-czek, sitowiec. — Pliszki piszczące. Banial. 1 3 b. —

§. b) Pliszki (cf. Boh. plichta * gletdje SBurfc tut ©piele, trnt aitbrc jufefjeu muffen), gra, ein ©piel. Chciał rozrywki i wdał się miedzy dzieci w pliszki. Teat. 42. c, 33. Podłe są grów wspaniałych pierwsze towarzyszki, Chcesz przyjść do faraona, trzeba zaczać w pliszki. Kras. Sat.

109.

PL1WA, y, i., PL1WKA, i, i., demin., (cf. plewa, plewka ; Sorab. 1. pluwizna szupinka) ; błonka, błoneczka, b(t§ ipćiutdjett. Węgorze mają oczy piiwą pokryte. Zool. 176. Białek w jajku cienką pliwką jest powleczony, ib. 214. Pliwka cienka, cuticula. Wejch. Anat. 56. et 35. Pliwka czyli skóreczka , która powierzchownią ciała pokrywa, ib.

56. PLIWCZANY, a, e, z pliwek, feiu^autig. Żyła pul-sowa ma 5 błonek, błonkowatą membrosam, pliwczaną cellulosam etc. Wejch. Anat. 126. PL1WKOWATY, a, e, na kształt pliwek złożony, feinlmutidjt. Ciało robaków miękkich jest pliwkowate albo mięsiste. Zool. 91.

PŁOĆ, i, z., PŁOCICA, y, i., PŁOCIEC, ćca, m., PŁOCICZKA, PŁOTKA, i, z., dem. ; Sorab. 2. ploschiza, blat -tejfa; Boh. bèlice ; Slov. bgelica , belica, bilica , plotica ; Hung. plataitz; Vind. plofha; Garn podlestva, klin; Croat. plochicza, plotnicza ; Slav. kesega; Ross. njOTBa, imo-

O jak nierychło znam moje płochości. Past. Fid. 25.    xoJiCTHHKa, feilte Seintnanb. Płócienko Tureckie, lustr.

Dawne prawa oddychają samym męstwa duchem, a po-    cel. Lit. Płócienko srebrne i złote. ib. Warg. Wal. 305.

gardą płochliwośei. Czack. Pr. 1, 240. Jan III. w p/o-    PŁÓCIENNICA, PŁÓTNICA, y, z., 1. skład lub sklep

chliwości Turków znalazł swoje sławę. Czack. Pr. praef.    lub warsztat płócienny. Tr., Seintuanbénteberlage, PeintvanbS»

N. Pam. G, 297. PŁOCHOWIEC, wca , m., krzewinka,    getniilbe.— 2. Zupan chłopski z płótna. Ossol. Wyr., (cf.

Nerium; bobkowa róża; trucizna; sam zapach kwiatów    sukmana); Eccl. 4HHnia, Ąhinniiii|A, 4bHaHaa, ii3ï xoJCTa

może szkodzić. Kluk. Dykc. 2, 438. Śleszk. Ped. 418;    CAi.iaHHaa 04^*48. PŁÓCIENNICZKA, i, ź.; (Boh. pla-

Oleattber, Sorbeerrofe. Syr. 1393; Bosn. oleandra, laendra.    tenice ; Bosn. lanarica) ; kobieta, co płótno przedaje

PŁOCHOWIEKNY, a, e, PŁOCHOW1ARSKI, a, ie, n. p.    lub robi. Tr., bie SeiniMnbfjänblerinn, Ceimneberinn. — §.

Płochowierny gmin. Zab. 14,158, lekkowierny, leicljtgläu*    Coż to za płócienniczka? co za bladość ciała kawalerze?

big. Płochowierna młodzież na słodycz się zbiera, A na    Mon. 70,83, cf. zbladł jak płótno, 231fiffe, SSfeidje. PŁÓ-

ukryty fortel oczu nie otwiera. Toi. Saut. 24. Wybij mi    CIENN1CTWO, a, »., tkactwo lub bandlel płócienny. Tr.,

z głowy płochowiarskie zasady, naucz, że to próżnym    geintneberet), CeimtumbSfanbel. PŁÓCIENNIE, a, m.\ Boh.

jest dymem, co się zowie szczęściem. Pilch. Sen. list.    plâtenjk , plâtnjk. Carn. platnâr ; Vind. pertni kauz, la-

4, 173. TŁOCHOZMIENNY, a, e, — ie adv erb. , łatwo    nenski tekauz, pertni fbtazunar; Sorab.    1. rubnć pwa-

odmienny, za lada przyczyną, leicfyt nerdnberlidt. Jeśli się    tnik; Croat. platnàr, rubjàr, länar    (cf.    rąb, cf. len),

tym płochozmiennym dobrom powierza, prędko go od- vilah'nàr ; Rag. partenàr (ob. Parć), lanar; Bosn. lanar; biegają. Pilch. Sen. list. 2, 215. PŁOCHY, PŁOCHLI-    (Ross. njtaiomHtiKB co chusty robi,    cf.    płat, płachta),

WY, a, e; (Boh. piach pavidus, blahowec błazen, cf.    7?oss. TKa»n> ; co płótno robi, tkacz,    ber    8eintt)anbntacl)er,

błahy; Sorab. 1. lochki, lochkużki, polochkużki lekki,    geinineber. Tkacze abo płóciennicy. Vol. Leg. 5, 592.

lekkuchny ; Vind. plah , plafheu « pierzchliwy ; Slav. pla-    Ustrzygł, by płóciennik , wiek mój niedojźrzały. Groch.

shljiv; Bosn. plah, plasciv , strasciv ; Rag. plàh, plahha,    W. 7. — §. Płóciennik, co płótno przedaje. Cn. Th.,

plahho, plasciv, (plahovatti insolescere) ; Croat. plàh,    ber SetmtJattb^dnbler ; Boss. xo4meBHHivb. PŁÓCIENNY,

plassly iv, leczlyiv * lękliwy; Ross. nyæAHBUil, (ibioxiîî    ‘PŁÓTNIANY, a, e; Boh. platenny; Sorab. 1. rubané;

błahy, lichy, mizerny, oiiaouiHbiîî, omioma.ibiłl niedbały,    Vind. platneni, pertini, pertni, (ob. Parciany, parć); Carn.

mornaiB, oiLiomaTb niedbałym być); pierzchliwy, niesta-    pertnęn, partnen , platnen; Croat. platnen, perten , ru-

tkujący, lekki; Carn. ferflav, fcrflavka, ferfûla ; fdjeu,    bni, rubji ; Rag. parten; Bosn. prriten; Boss. iiojothh-

fd)ud)tern, anêrcijkrifd), flatterig, unbeftänbig, flüchtig, leicht*    hbin, uopthhuh, xojocthhhuh , xojuuobmm; z płótna, eort

finnig. Jak zaradzić, jeżeli klacze będą tak płochliwe, że    SetniMnb, linnen», letntMnben*. Worki płótniane. Syr.

do siebie przystąpić nie dadzą. Hipp. 20. Itak pierzchli-    1007. Szorce płótniane. Budn. Exod. 28, 42. Płócien-

we, dzikie, bojaźliwe, niełaskawe; fo fdjeu, nńlb,Ult»    ne odzienie. Cn. Th. Płócienny* do płótna należący,

bdltbtg). Płoche sinogardlice. Cr esc. 590. Gołębie pło-    SettttOdttbS * , n. p. Handel płócienny. Tr. PŁOCINA, y, z.,

che. Groch. W. 556. Lud płochliwie ucieka. Teat. 44.    pleć, płot, plecienie, plecionka; bie gledde, b«3 ©eflecfy»

c, 75, ( ćf. popłoch). Gardzi mną płocha dziewczyna.    te. Kto imienie swoje prąciem godzi, ma ku grunto-

Teat. 6, 48. Płoche niewiasty, ib. 4,7. Z płochaś    wi swojemu końce prącia, abo jak mówią, płocinę obra-

przyszedł postawą, byś się z sieci wyrwał, Alboś co    cać. Sax. Rej.

złego widział, albo się z kim potkał. Rej. Wiz. 174 b. PŁÓCZĘ, ob. Płókać. PŁÓGZEK , czka, m., w górn., ten z miną przelęknioną, przestraszoną, mit fctynchterner, er»    co rudę opłókuje. Tr. ber dśrjroafdjer, ber baê ©rs abfpublt.

fdjrocfiter SDîiette. — Płochy wielkie na piasku zakłada na-    PŁÓCZKA, TŁUCZKA, i, i., miejsce, w którym rudę,

dzieje, Które jednym podmuchem lada wietrzyk ściera.    mającą wiele ziemi i piasku, płóczą, to jest, koryto.

Dmoch. Szt. fi. 74. lekki, lekkomyślny; letdjtfinnig, fhicfy»    Os. Żel. 81, ber ©pullltrog ; (ob. Płóka, płókanka). War-

tig, flatterhaft. Płochy Kupidyn, syn pieszczony maiki,    sztat służący do czyszczenia rudy zmieszanej z samą zie-

Wleciał na górę świeże zbierać kwiatki. Zab. 4, 142.    mią zowią płuczką, jest to koryto na 4 stopy głębokie,

niestatek, flatterhaft. Zamiast poprawy, jeszcze go płoch-    Os. Rud. 44. — Płuczka, Söafdnnerf, zabudowanie oso-

szym uczynisz. Teat. 28. b, 27. Złość jest płocha, często    bne, gdzie woda spadając na kraty, opłókuje większe

się odmienia, nie na co lepszego , lecz na co innego.    sztuki kamieni lub kruszców, zabiera z sobą mniejsze

Pilch. Sen. list. 3G0. Protheo rnutabilior ; płochy, nie-    kawałki, i te zostawia na gęstszych kratach; na reszcie

•stateczny, by wiatr, kuropłoch , pędziwiatr, tak state-    miałkie i drobne cząstki osadza w rynnach do tego przy-

czny jak masło na słońcu. Mącz.v— §. Skarby, oręże,    gotowanych. Mier. Mskr. PŁÓCZN1CA , y, i., narzędzie

wszystko to rzecz płocha, To grunt, gdy sługa pana    do opłókiwania rudy. Tr., bie 2ffiafcl)fra|e, ba3 6rj bamit

swego kocha. Kras. Mysz. 95. (błaha, próżna; eitel,    31t reinigen. 'PŁÓCZYFLAK, a, m., ob. Kopcidym, ku-

f^ledjt). Miejcie wzgląd na moje podeszłe lata i płoche    elita. Mon. 75, 590. eilt ©nbelfod), Śłudjenjunge. PŁÓ-

zdrowie. Smotr. Apol. 1. nietrwałe, niestateczne, wątłe.    CZY WĄS, a, m., Mon. 75, 590, ob. Moczywąs, moczy-

Pochodz. sub Płoszyć.    morda , ein ©aufauS, SłajSfittel.

, płód

Q- S«

PŁOCICA, PŁOGICZKA, ob. Płoć.    PŁÓD, u, w.; Boh. plod; Slov. plod,

, fad

Vind.

PŁÓCIENKO, a, n., dem. nom. płótno; Boh. platÿnko ; (Ross.    Sorab. 2. plod; Sorab. 1. plod, pwt

noiOTeHito ręcznik); cieńsze przedniejsze płótno; Ross.    (cf. sad) »owoc; Bosn. plod, rod, vochje; Rag. ploodp

PŁODONOŚNY - PŁODZIĆ.

PŁODNIE - PŁODNY.

Croat. plod ; Ross. 11.104^ ; cf. Ger. 23Iatt. 21 b I g. ;* ciało spłodzone, bie erjeugte $rud)t, bie Setbeêfrucbt. Płód w żywocie, brzemię , Slav. csedo ; Dosn. cedo ; bte inńtter* lidje Sńrbe, bte Seibeäbürbe, bte gntcfyt tnt Mterletbe. Białogłowy dziewięć miesięcy płód w żywocie noszą. Krup. 2, 490. Marya o Elżbiecie słyszała, że już sześć miesięcy płodem, t. j. Janem ś. chrzcicielem chodziła. Gil. Post. 272. lUłody płód Sorab. 4. modżo. Dyano, która z płodu rozwięzujesz, i matki ratujesz. Lib. Hor. 426. Mężate mnożne białogłowy Rodzą płód nowy. ib. 426. Jowisz Danae płodu nabawił. Otw. Ow. 224. (brzemienną ją uczynił). Jowisz obciążył płodem Likaonową córę. Olw. Ow. 62. Porzucić płód , porodzić płód niedoszły, martwy, ob. Poronić. Poroniony płód, ob. Poro-niątko, pomiotek. Niedonoszony płód, ob. Nicdoriosek. — Płód dziwny, chyba przyrodzona, monstr. — §. Płód, plemiennik, dziecię, dzieci, ftiltb, Sltltber. Gdy król bez płodu i potomstwa zejdzie. Herb. Stat. 8. (bezdzietnie). Zbigniew, Władysława poboczny syn, dla ujścia w domu poswarków z widzenia kradzionego płodu , trzymany był w zatajeniu na Szląsku. Nar. Hst. 3, 45. (dorywczy owoc miłości, yerftofilne $ntcf;t ber Siebe). — §. Płód, ród, plemię; Stamm, ©cfcfylecfyt. Płodzie, szacownych ojców noszący nazwiska , Zewsząd cię zasłużona dolegliwość ściska , Sameś sprawcą twych losów. Kras. Sat.

46. Crot. Prov. Kakov rod, takov plod; jaka matka, taka córa; cf. niedaleko jabłoni i t. d. — Fig. Sól pospolita jest płodem morza. Hub. Wst. 400. (ErjeugttifL — §. Wszelkie rosnące ziele płód w sobie zawiera, Który się w nieśmiertelny rodzaj rozpościera. Zab. 6, 4 37. Min. (żywioł płodzenia, płodność, zapłód; grndjt, $rncl|tbarfeit, 3euguitg3ftoff). U żydów hańba wielka była z niepłodu. Leszcz. H. S. 523. z niepłodności , Unfrn^tbarfeit. — §. Transi, fig. Płód, owoc, skutek pracy, zabiegów, myśli; $ntd)t, ©et[te$fntcf;t. Z podziwieniem czytałem płód twej muzy znakomity. Zab. 40, 390. Najsprosniejszy i najcudowniejszy płód dowcipu ludzkiego , jest wiara Maho-metańska. Kłuli. Turk. 4 45. PŁODNIE, PŁODNO, adverb.

adj. płodny; Boh. płodne; płodząc, obficie w płód, fruchtbar. TŁODNOCZYNNY, a, e, n. p. Płodnoczynna rosa. Zab. 8, 253. Nar. Płodoczynna rosa. Zab. 4 0, 53, Koss., płodności nabawiąca, Defruc^tcnb; Ross. 0.1040-TBOpubiH. PŁODNORODNY, a, e, — ie adverb., obficie rodzący, fefir fruchtbar, retd)ltd) frncfitbringcnb. Winną macicę chwalemy, gdy sama ku ziemi płodnorodnym swym ciężarem nagina podpory. Pilch. Sen. list. 346. PŁODNOŚĆ, ści, z., Boh. plodhost, plodistwost, (Plodota bożek Pan); Sorab. 4. powodnofcż, zpwodnofcż, nado-ba ; Vind. rodovitnost, fadovitnost, fadlivost; Rag. plö-dnos; Bosn. plodnost; Croat. plodnoszt; Ross. ilï040bh-TOCTb , M040p04H0CTb , M040p04te , ILI040H0Cie , MHOFO-mo4ic; Eccl. óiaroroÓ3HTe.ibHOCTb ; zdatność do płodzenia, wydawania płodu, urodzajność, żyzność, bte $ntd)b barfett. Płodność niewiasty, zwierząt. Tr. Płodność wielka, jedno zchodzi, drugie wzehodzi. Cn. Ad. 859. PŁODNY, PŁODOWITY, a, e; Boh. płodny, plodistwy, plo-ditedlny; Slov. płodni, płodny, urodny; Sorab. 1. pwo-

dnć , zpwodnć, noschacżć, zplahwanité; Vind. rodouiten, fadoviten, fadliu , faden; Croat. ploden ; Slav. plodan; Bosn. plodan, rodan, vochjan ; Rag. plodan ; Ross. 11J040-bhtłih, mi04opo4HLiH, MHoropo4HMH ; Eccl. 6jaroro63HBbiH ; płód wydający, (cf. żyzny, plenny, urodzajny); frndjtbar, fntd)łbrtngettb. Nad gołębie nic płodniejszego: gołębica przez dni 40 jaje pocznie, zniesie, wylęże i wychowa dzieci. Cresc. 588. Płodny z natury ugór, chociaż płonne trawy Rodzi czasem , niewielkiej trzeba mu uprawy. Zab. 42,248. Płodny jestem, Eccl. 6jaroro63jK>, Graec. evepo-géou. Cerkiew' nasza w święte męże płodowita. Smoir. Apol. 4 79. (obfita, obfitująca). Bają, iż był niegdyś czas, za którego ziemia płodowita nie była; a gdy nagle płodzić poczęła, inne krainy nieme bydlęta, same Ateny człowieka urodziły. Orzech. Tarn. 48.' Drzewa płodne, dawające owoc. Cresc. 374. Żadnych płodnych i pożytecznych drzew nie mają wycinać. Archel. 2, 20. Niepłodne drzewo, które żadnego owocu nie rodzi. Mącz., Rag. neplodni; Subst. neplodnik , f. neplodniza prolis expers ; (ob. Komonica, ob. Jałowa). — b) Płodny, od płodzenia , 3clIÖltttg^ s • Kto z ludzi pierwszy ściągnął na to reke, Aby odcinał chłopcom członek płodny. Hul. Ow. 4 42. ‘PŁODONOŚNY, PŁODORODNY, a, e; Croat. plodonószen ; Ross. ilï040H0Chi>ih , ob. Płodny; fructifer, fntdjtbringenb, fritdjttragenb, frnd)terjeitgenb. PŁODOWY, a. e, od płodu, $rild)t = ; Boh. płodowy, na plod. Brzemiennej aby krwi mało wypuścić, aby siły nie ustały, boby płodowemu donoszeniu nie wystarczyły. Cziach. Prz. 94. (donoszeniu płodu). Ostre choroby ze złem abo płodo-wem, abo macierzyńskiem bywają, ib. G. 2. PŁODU-CHA, y, 2’., krowa, która się ocieliła, eilte ^ttljl, bte ge* falbt fiat. Nie zaraz się zachce płoduchy na innego cielęcia. Haur. Sk. 54, ob. Komonica , jałowa. PŁODZIĆ, ił, i, spładzać ad. niedok., spłodzić dok. ; Boh. ploditi, zploditi ; Slov. ploditi, plodjm; Sorab. 2. plożisch ; Sorab. 4. plahwuyu, (wodwodnofcźam, zpwodnofcżu upłodnić); Vind. fadovititi (cf. sadowić), lad pernesti, prid pernesti, (aduvati ; Croat. plódim ; Bosn. ploditi, roditi ; Rag. plo-ditti, (oploditti, vzploditti * upłodnić , oneploditti sterili-tatę afficere, cf. omniszyć); Ross. ni04HTb , iiÆ04CTB0BaTb , TBOpiITb , TBOpiO , (OILIO4OTB0pHTb , 0mt040TB0pBTb Upło-dnić) ; Eccl. nao^onociiTii, imo^bCTBOBtiTH , (Hanji04HTH, yiiHHHTb nj040H0CHbiMŁ upłodnić) ; a) rodzić , płód wydawać; jcitflcn, ftrucfyt fienmrbringeit, ftrucfit bringen. Matka rodzi, ociec płodzi. Tr. Biada temu, który mówi ojcu swemu , czemu spładzasz, a matce, czemu rodzisz? Radź. Exod. 45, 40. Dzieci z nieszczęśliwych spłodzone rodziców. Teat. 49. c, A 2. Czart. Archanioł pannie powiedział, iż moc Najwyższego miała w jej żywmcie spłodzić jej własne nasienie. Gil. Post. 215 b. Natura rodzi i spładza rzeczy. Petr. Pol. 63. Nie wszystkie grunty wszystko płodzą. Otw. Wirg. 401. Płodzą się pszczoły, mnożą się, faciunt sobolem. Cn. Th. fie öCWtefirett ftd). — Fig. Pokaż przed światem, że nie sowy płodzisz w głowie. Teat. 16. b, 46. żeś głowa, że u ciebie nie pustki w głowie; cf. z pustej stodoły sowa wyleci. — b) Transi. Płodzić niecnotę, broić, dopuszczać się czego

niedobrego, wyrządzać, płatać; etroaô SofeS tttrêüben, an*    ba i gardło, ale się nie połyka. Dyk. Med. 2, 250. Płó-

ftellett, verüben, treiben. W oczach matek córki, a przed    kanie, gargaryzm ; czym gardło płóczą, ba3 ©ltrgelmajfer.

mężami żony    brał, i wszeteczność    z niemi płodził. Sk.    Bywają płókania gotowane z mleka,    z rosołu, z kleiku.

Żyw. 1, 370.    ttn§udjt treiben. Jako    chcą, i które żywno    Perz. Cyr. 2, 137. Krup. 5, 311.—    Płókanie rany, za

chcą, psoty płodzą. Sekl. Hl. 1 Leop, Apoc. 1 7, 2. Nie- sikanie, injectio, przepłukiwanie za pomocą sikawki. Perz. przystojne rzeczy płodzili synowie jego, a nie karał ich.    Cyr. 1, 86.    et 2, 136. bciS ©mfprtjjen in Sie Sßimben. —

1 Leop. 1 Reg. 3, 13. W Inflanciech płodzili niesły-    Transi, fig.    Rad gardło płócze. Tr. pija, er trlttft    gem.

chane grzechy, aż pomsta boża przyśpiała. Gorn. Wł. F Kto płucze flaki, rozumie, że każdy taki. Mon. 71, 752, 2. Bóg tych, którzy takowy grzech płodzą, każe karać.    cf. drugiego ożogiem maca, kto sam w piecu    lega.

Glicz. Wych. D 7 b. Nienawidzi wszystkich, którzy    PŁÓKA, i,    z,, ob. Płóczka, n. p. Wszystkie rudy,    gan-

nieprawość płodzą. Weryf. 42. Pomagali mu złości pło-    ki, płóki rzeczne, kamienie, i inne skarby ziemne,

dzić. Kosz. Lor. 71. Ludzie dopiero złości opuszczają,    okazują się przez ‘wietrunki. Biel. Hst. 26. miejsce, gdzie

gdy ich płodzić nie mogą. Ezop. 115. Zbytki płodzili,    ruda pod wodą rzeki się płócze; ©rjmafd)e, mo ba3 ©rj

i nauki przeciw słowu Pańskiemu    wymyślali. Sekl. 12.    s>om Éaffer befpült mirb. PŁÓKANKA,    PŁUKANKA, i, i.y

Przy maju a    przy trawach rozkosz    płodzić. Sienn. 426.    n. p. Gdy ziemia ta pełna jest pyłu,    dobra rzecz była-

— §. Tryumfy płodził wielkie. Teat. 42. d, D. (stroił,    by, żeby płukanka była w zaciszu. Torz. Szkl. 122. płó-

große £rtnmpfe anfMen). Słów siła o przeczytaniu tych    czka, ©rbmnfche. PŁÓKARZ, a, ot., płóczek, ber Spüler,

xiąg czytelnikowi płodzić niepotrzeba. Smotr. Lam. pr.

(prawić mu wiele). PŁODZICIEL, a, ot., który płodzi, ber 3e»0?r, (Erjenger; Sorab. zplahwacżer, zplahwnik, zplahuwar; f. płodzicielka; cf. rodzic, rodzicielka. PŁO-DZ1DYM, a, ot., kopcidym, zły kucharz, dymopłod; etn Subelfocb, etn fchlecbter ftwh, ob. Płóczyflak. PŁODZIEŃ, ia, w., swojski; ziele, boży dar, gatunek Mikołajka, eryngium, SDtnnneötren. Syr. 680. PŁODZIENIEC, ńca, ot., PŁODZISAMIEC, mca,

ber ettM§ Ctbfpnlt. Rzemieślnicy, węglarze, kowale, kuźnicy, płókarze, płacą po 6 groszy. Vol. Leg. 2,64. et 3, 52. Płókarze przy papierniach. Vol. Leg. 3,3 0. (Stampfer tn ber Papiermühle. ‘PŁÓKALNY, a, e, do płókania; Ross. nojocKarejbHLiii, Spül'.

Pochodź. (Etym. cf. płakać, pluć, pluskać), płóczek , płóczka, płócznica, dopłókać, napłókać się, opłókać, opłó-kiwać, popłókać, przepłókać, spłókać, luypłókać, wy~

m., PŁODZISZ , a , ot. , ziele płóczyny.

rodzeniec, czyniród, dziecinnik, dzieciniec, do płodu PŁOMIEŃ, ia, ot.; Roh. plamen ; Slov. płameń, plamen; obojćj płci pomaga. Syr. 758, crataeogonum, 3Salbl)trfc!p    Sorab. 2. plomc; Sorab. 1. plomio, pmonie; Vind. plaçant, 2Mlfd) 33tngelfraut, 23rennfrant. PŁODZISZEK, szka,    men; Garn. plemęn ; Crout. plamen, (plam, vusganye

ot., 1. ziele, łuczek, łuk polny winniczny, allium am-    od szerde excandescenlia) ; Dal. plamen; Hung. Jang,

peloprasum, SBtlblaud). Syr. 1220. Urzęd. 252. Kluk.    laangh ; Slav. plamèn; Bosn. plamen, plam, pram ; Rag.

Dyke. 1, 21; Ross. 3MieBHKE. — 2. Płodziszek, kamień,    plam, plamen, plamenje, (plóm excandescentia irae, ob.

do płodu pożyteczny. Cn. Th. peneros pansebastos. Plin.    Płonąć) ; Eccl. ii.vucLi, iuaMH, rn.uiciii,, noJOMa ; Ross. n.ia-

H. N. 37, 10, etn ©belftetu, ber jur gruchtbarfeit betragen    Mein,, maiui, murc (cf. pył), nuxt, (cf. puchać, buchać,

fon.

Pochodź, napłodzić, przypłodek, upłodnić, upłodniać. PŁÓKAĆ, *PŁUKAĆ, ał, płócze act. niedok. ; (Carn. spla-knem; Bosn. plakati, (ob. Płakać); Vind. oplakuvati, oplakniti, splakniti » pławić ; (plukati , oplukati * opałać zboże); (Sorab. 2. palkasch, pawkasch prać); Ross. no-jocKaTb, ncuomy, cf Ger. flauen, cf. fpüllen); spłókiwać, opłókiwać; fpülen, attöfpülen. Płókać kieliszki w wodzie; płókać bieliznę, chusty. Tr. Nawałności biją w mocny brzeg, brzeg płóczą, same błota nabierając. Birk. Exorb. E 4. wypłókują, wymywają, wyrywają, podrywają, pod-mywają, fie fpülen bat) Ufer aut). Ciepła rzewliwie łza płócze oko. Miask. Ryt. 82. wilźy, naß machen, tteßett. — Transi. Twa ojczyzna w twej się krwi plókała. Past. Fid. 296. Przed oczyma twemi ojczyznę twą płókano. Biel. 289. w krwi kąpano, tnt Slutte gebabet. Płókać się, pleszc.zeć się w wodzie, kąpać się, ftch tut ffiajfer Raben ttnb pldtfdjern. Gęsi się płókają. Bals. Sen. 29. Arabowie daleko przed Mahometem płókania zażywali. Kłok. Turk. 190. ba$ $aben. Usta płókać, ben 9Jhntb auöfpülen. Dzieci mają codzień usta płukać, aby od nich nie cuchnęło. Pir. Pow. 78. Gardło płókać, gargaryzować, gurgeln tmt etwas. Lekarstwem tym płócze się tylko ge-

159

PŁODZICIEL - PŁÓKAĆ.

PŁÓKA - PŁOMIENI C.

wybuchnąć); cf. Lat. flamma ; Graec. cplôÇ ; Angl, flame ; Ger. bte flamme. — Pr. et fig. Płomień jest dymem gorętszym i świecącym. Hub. Wst. 372. Płomień jest ogień gwałtownie wzruszony, na wszystkie strony miotający się, i razem z sobą porywający pary siarczyste i saletrowe. Boh. Dyab. 186-7. Pałam ranna, pełnam płomienia. Past. Fid. 85. Przyduszono siła buntów', Janczarskich, nim w płomień wybuchnęły. Klok. Turk. 228. PŁOMIEŃCZYK, 1. herb, ob. Zadora; (Ross. iLiaMeHHHKi» pochodnia; czeluść dymarki, którą płomień przechodzi);.

2. Płomieńczyk , lychnis chai ce donica , gatunek firletki, kwiatu źywoczerwonego. Kluk. Dykc. 2, 100, rotße $fnt* melroślętn; Ross. młlio Taiapcnoe, óoapcKaa cirfecs. PŁO-MIENIC, ił, i, act. niedok., płomienistym czynić, zapalać; Dal. plamenovati ; Croat. plamenovati, planuti, plan-tatti ; Eccl. niaMemo ; Ross. nbLiaib, fïantmtg machen. — Propr. et fig. Czułości o niebios darze , Ty wdziękiem płomienisz twarze. Kniaź. Poez. 3, 12. (rumienisz), cf. płonić się, płonąć.— Płomienić się, płomienistym być, lub stawać się, entflammen ; Boh. plńpolati ; Croat. pianinu— jem, plaszam plamen ; Rag. plamenovati, planuti, (vspla— nuti od jeda excandescere) ; Ross. iuaMentTb ; Eccl. mia— Memoca, niaMeHCTBOBamca, roptib be omb. *PŁO-

160 PŁOMIENIOPARNY - PŁONĄĆ.

PLONDROWAĆ - PŁONINA.

usplanuti od ijeda excandescere ; Carn. et Vind. splahniti, splahnćm detumescere). Zabolał na to Jowisz, strasznym gniewem spłonął. Dmoch. II. 2, 195. Na co sto tysięcy krwawym potem płonie, Jeden zje próżnujący, jeden to ozionie. Bot. Bocz. 626. Gdy zaczęła mi dziękować, płonąłem, zająkałem się. Staś. Num. 2, 51. Gdy się poda ona wejrzeniu memu, płonę się, bladnę natychmiast. Teat. 6, 59. Padła na klęczki, płoniła się, zapalały jej się oczyf głośniej biło serce. Ossol. Str. 3. — — bj Płonić się, ob. Płonieć.

MIENIOPARY, a, e, ‘iskrodmy, płomień parą wypuszczający, fcucrat^menb. Cielcami płomienioparemi Jason orze.

Zebr. Ow. 163, (ob. Płomienisty). ‘PŁOMIENIONOŚNY, a, e, — ie adverb., flammentragenb, flammenbrtngeiiD ; Croat. plamnonószni. PŁOMIENIOWY, a, e, od płomienia;

Croat. plamen, plamili, flammen*. Płomieniowa łona.

Haur. Sk. 93. PŁOMIENISTY, PŁOMIENNY, a, e; (Boh. plamenny ; Sorab. 1. pwomoyite ; Vind. plamenjast, pla-meniten, plamnast; Rag. plamski, plammenit; Iioss.

MaMeHHLiS, luaMeiiHCTbiM, iii>i.ikiii, nbijioKt, apniil, apOKï,

cf. jary); płomienie wydający, wybuchający, płomienia PLONDROWAĆ, PLĄDROWAĆ, af, uje act, niedok.] Angl. pełen, ognisty; ftontmenb, flantmtg, flammtet, feurig. Cherubina miecz płomienisty. 3 Leop. (jenes. 3, 24. (ognisty.

1 Leop.). Marsowe płomieniste byki. Chrośc. Otu. 157.

Płomieniste woły. ib. 152. (oh. ‘Iskrodmy, płomieniopa-Gorącc i płomieniste kazanie. Dirk. Dom. 29 , (cf. piorunujący). Z tak wielkiej miłości do boga , płomienista miłość wypadała i na ludzie. Dirk. Dom. 69. Gom.

Dw. 274. PŁOMYK, a, ro., ‘PŁOM1EN1EK, ńka, m., dem. nom. płomień ; Boh. plamynek ; Dosn. plamenak ;

Hag. jdamenak , plamencich ; Croat. plamenecz , plame-nck, ba3 Jlmitnuheit. Płomyk w popiele przysuty, chwyta ogień i sam się posila. Leszcz. Class. 49. Płomieniek z lampy. Dirk. Chodk. 24. Wódka ta płomyk na twarzy, to jest zapalenie twarzy, rozpędza. Syr. 1535.— §. mniej nieprzestrzegający. Krom. 601. Buda. Bs. 137, Płomyk, kamień drogi. Cn. Th., phlegonitis. Phn. H. N.,    5, (cf. pleniciel).

etn flautmeiiber Gbelftettt. Płomyk ziele, phlox Blin. Cn. Th. PŁONĘ, ob. Płonąć. PŁONIĄ, ob. Płoń et Płonina. Pochodź, cf. płonąć, opłąnąć, spłonąć, zapłonąć sie.    ‘PŁONIANKA, i, i., Hoss. noaoHHHKa, nrbmmua ; w plon

zabrana niewolnica, bie ©efangene, Kriegsgefangene. Budn. Ec.des. 2, 5. — 1. PŁONIĆ, ob. Plenić.

PŁONIĆ, ił, i, ad. niedok., spłonić dok., grunt płonnym czynić, wysuszać, wysilać, baS (Erbreict) unfruchtbar mad)en. Jęczmień znacznie płoni każdą rolą. Haur. Sk. 32. Jeśli bujnej niwy Ziarnem nie siejesz, chwast ją płoni i pokrzywy. Bot. Arg. 658. Jeżeli taką rola głęboko lemieszem podejmiesz , bardziej ją zepsujesz i spłonisz, że na niej nic się nie urodzi. Haur. Sk. 23. PŁO-NIEĆ, ncutr. nindok., PŁONIĆ się recipr. pass., a) płonnym się stawać, wygorywać od słońca, od zbytniej suszy; unfruchtbar m erb en, burd) jn große £ijjc bte fruchtbar» Już tedy w opisywaniu moim idę do plonu abo kwitnie-    fett verlieren, auSfrocfrtCU. Nie trzeba żałować    nawozu,

nia zboża. Kluk. Hośl. 5, 205. — Fig. Słodkie mi są te    żeby rola nie płoniała. Haur. Sk. 45. Bobem    rola nie

piękne plony, które z tej niwy, własnemi uprawionej rę-    płonieje , ani wygorywa , zwłaszcza jeżeli głąby    z korze-

kami , odbieram. Gaz. Nar. 1, 258 , cf. plonować, plenny.    niem tam zostawisz. Cresc. 169. Ścierni z ról nikomu

PŁOŃ, PŁONIĄ, i, z., PŁONKA dem., dziura w lodzie na rzece, jeziorze, [rusk. połonka * przerębla , eilte Sönhtte 2], hiatus fluvii in superßeie congelati. Cn. Th. eine 33Ienbc int (Eije, ein betntglid)e$ 8od) auf einem gefronten ftluffe; cf. przeręblą (cf. Hoss. njeHa, rucHKa , n.ienonKa mały łam w że-lezie ; blaszka, lama). Kto w gęstwinie nie błądzi, już snadniej na płoni Doplątać się do brzegu , iż nie będzie w toni. Hej. Wiz. 60 b. Po kryjomo te lody płoniło, a 5. PŁONIC lód « płonie czyli przeręble na Iedzie robić, słomą płonki potrząsało chytrze. Diałob. Odm. 15.

PŁONĄĆ, ął, ie neutr. jedntl. PŁONIĆ się recipr. a) gorzeć, pałać; entbrannt fepn, brennen, ftdj erhi|en; (cf. płomień, cf. łona, łuna; Dosn. plannuli incendere; Hag. plannuti, plamenovati flammam cmittere, ob. Płomienić ;

ryj.

plunder; Svec. plundra ; Cer. phtnbew; plenić (cf. plon), łupić, w zdobyczy zabierać, rozchwytać ; Boh. dramowa-ti (ob. Drzeć), branice plondrow'anie, (ob. Brać); Vind. ropuvati (ob. Rabować), robuvati, ropati, po fili odje-mati, opleniti ; Croat. poroblyujem, (ob. ‘Rab, *rob); Sorab. 2. plundrowasch ; Dosn. robiti, pljeniti; Slav. robi -ti, plinjati; Ross. pacxHTHTb, pacxnmaTb, orpaônib. Napadli mię rozbójnicy, plądrują mi po kieszeniach. Teat. 8. c, 75. PLONDROWNTK, a, m., co plondruje, łupieżca, rozchwytacz ; Vind. ropavez , ropar (ob. Rabuś), opi-pnik ; Croat. porobitel, ber ^lüttberer. Przyjeżdżają sprzymierzyńcy nasi ; lecz więksi plondrownicy a niżeli walecznicy, a rządu i powściągliwości żołnierskiej naj-

1.    PLON, u, m.; Boh. plan, koiist, (ob. ‘Korzyść); Cum. plejn praeda, (plan incursio) ; Croat. pleń, odera (ob. Odrzeć), praeda] Rag. pljen, odór, porób spolia; Bosn. 2. plin, pljen; Hoss. n-rbirb , iioaoii’b ; ‘polon, jęctwo, zdobycz, łupy ; ‘Sente, 3luöbcute Pobrał w plon wszystkie ostatki ludu. Budn. Jer. 41, 10. (w jasyr). Dopieroż

za nieprzyjacielem , gdy on za Rosią dzieli plony. Tward. Wł. 72. Jeśli się ociągasz dłużej , sam zostaniesz plonem zwycięzcy. 'Beat. 51. d, 21.

Pochodź, plenić, pleniciel, płonianka, poplenić, zapienić, cj. plondrować.

2.    PLON, u, m., kwitnienie, kwiaty; bie 331ütbe, ba§ 331üßcn.

nie przedawać, bo przez to płonieją role. Haur. Ek. 19. W lasach tam żadnej nie widać rodzajnej jabłoni, Lecz szeroka rozległość piaskami się płoni. Bardz. Trag. 57. Wszelkie drzewo domowe, gdy go nie opatrują, splo-nieje , a stawa się leśnym. Cresc. 666. et 65. (wyradza się). Płonieje zboże, ob. Wypłoniałe zboże, wygorzałe od słońca, wyprzałe. — b) Płonić sie, ob. Płonąć. —

SBuhnen tm (Eife machen. Po kryjomo te lody płoniło, a słomą płonki potrząsało chytrze. Diałob. Odm. 15. PŁONINA, y, z., ‘PŁONIĄ, i, z., §. 1) miejsce wygorzałe, wyprzałe, dla zbytniej suszy nieurodzajne, płonne, [hala, wyżyna bezleśna; eine 2llpe 2j, ein troefner unfruchtbar

PŁONKA - PŁONNY.

PLONOWAĆ - P Ł O S K U R.

161

których niemasz pąkowia ku kwitnieniu sprawionego. Cresc. 422. Końsk. Lek. 2, 48. Groch. W. 581. — g. Płonne drzewo * dzikie drzewo, leśne, polne, ein ttńlber Soum. Jest rozmaity obyczaj skracania drzew płonnych (płonek), i odmieniania w domowe. Cresc. 65. Gnój i leśne drzewa abo płonne, może obrócić w ogrodowe, ib. 80. — §. Owies płonny, ob. Owsik, kostrzewa. — §. Zboże płonne, wypłoniałe, wygorzałe, wyprzałe; auêge* troefneteä Sîorn, mageres, ttott ber £>tfce »erjefirteS, auäge* bôrrteS SÎOW. Pluta, otrząsłszy kwiat z kłosów, płonną tylko słomę rolnikom zostawiła. Nar. Hst. 6, 305. (bez ziarn). — b) Transi. Płonny, daremny, próżny, czczy ; leer, eitel, uergeblt^. Płonna to nadzieja, którą mię uwodzi. Teat. 5. b, 75. Powiedz mi, czy ta nadzieja, którąś mi czasem czyniła, nie jest wrcale płonna? Teat. 57. 26. Spodziewam się niepłonnie, że odpowiadać zechce powziętej o nim nadziei. Kołt. List. 2, 6. (nie bez gruntu). Płonne obietnice, jutro ich zapomni. Weg. Marm. 1, 203. Nie z mów płonnych, lecz z czynów sądzić o ludziach. Ust. Konst. 1, 98. Płonnie. Zab. 13, 386. Mow-a niepłon-na, nie leda co mówi. Cn. Ad. 518. (gruntowna). Ńie słucha żmija kiedy nauczony Czarownik nad nią zacznie rym niepłonny. J. Kchan. Ps. 82. (umiejętny). — §. Płonny, płochy, lekki; flatterhaft, letdjt, leid)t[mntg. Nie ważyła się wydać walnéj bitwy płonna rzesza i bez serca. Nar. Hst. 4, 116. Język pochlebców płonny. J. Kchan. Ps. 6. et 8.

rer 23oben ober Canbftridj. (Carn. etc. pianina Alpes, pla-ninske Alpinus, planinz alpicola); [rusk. połonyna 2]. Rola piaszczysta im więcej bywa oraniem przewracana, tym wię-céj wysycha, i obraca się w płoninę abo słoniawę, gdzie iadne nasienie nie może się kochać. Cresc. 92. ib. 7. et 93. [Miejsca górne lub tez w równi, bywają niepłodne, kiedy zbyt suche i słone, a te płoninami abo słoniawa-mi zowią. Cresc. 436, ob. Słoniawa 2]. Płoniny puste a wygorzałe. ib. 652. Przebyli las zgęszczony, łomisty, co płoninami od słonecznego wypalenia zowią. Krom. 561.

Raczej o role, aniżeli o płoniny, o grunty urodzajne, niżeli o polną dziczyznę, szczęścia pokusić zechcę, ib. 440.

Dzikie równiny, suche ‘płonie, łożyska ruiny. Przyb. Milt.

12. [§. 2. Płonina, płonią, przerębla, eine SBu^ne; n. p.

2j. Mosty sobie czynili przez płoniny na brzozach. Papr. hyc. 352. §. 3. Płonina, płonka nienajlepsza, [dzika, ein nńlber 4J, fdjledjter spfropfflamnt. Orzechy szczepią w niesmaczną płoninę. Olw. Wirg. 397. PŁONKA, i, i.; Boh. plan, pianka, fazar, sazenice, sazenićka, sadba ; Sorab. pżeszada ; Carn. sasajaniza , ostarçvk, natizh; Vind. sa-fad, vfadek; Croat, preszad ; Rag. planikka arbutus; Ross. caA*, BwcaAOKs; Eccl. npiiBHBOKt ; a) ein SötlHing, ein milbeS SaumfMmmdjen, baS nod) crft gepfropft werben ntujS.

Znajdujemy po polach, po lasach, młode dzikie drzewka grusz, jabłoni etc., te nazywamy płonkami abo dzikami.

Kluk. Rośl. 4, 92. (oppos. szczep). Z nasienia pospolicie płonka się rodzi, a nie drzewo domowe. Cresc. 114.

Płonkę ukrócić, a w domowe drzewo obrócić przesadza- PLONOWAĆ, ał, uje med. niedok., zakwitać, Hüben, JU niem. Cresc. 66. Tę młodą płonkę, którą szczepili, krze-    Blühen anfangen. Gdy żyta plonują, daje się widzieć nad

sali, z nagła podrosłą i dojrzałą ujrzą. Pilch. Sen. list.    niemi niby para ; jest to pyłek kwiatu, bez którego ża-

nojocouna; terrain, grunt wymierzony, dział roli, oddział, podział, stajanie, niwa; (Etym. płaski); ein Selbftrid), Sanbjtrid), ftlur, eine gemiffe 2lbtl?etlung eines ftelbeS. Weźmij trupa tego, a porzuć go na płosie pola Nawota. Budn. 2 Reg. 9, 25. Krew' Nawota oddam ci na płosie tej ; porzuć go tedy na tę płosę. ib. Zdrowie w tym , ktoby o kłosie na swej płosie, użąć radził śmiele. Gęb. Hym. 524. Na jeden dział roli albo na płosę, dosyć 24 wozów gnoju. Cresc. 81.

274. Płonka bez korzenia, n. p. wierzbowa, latorośl do dne ziarno się nie zawiąże. Kluk. Bosi 5, 205. sadzenia w ziemię. Cn. Th. 352. ein Pfropfreis. Płonka ‘PŁOSA, y, £., PŁOSKA, i, z , dem.; Ross. nojioca, noiocna, bezlistna, sam korzeń, ob. Odziemek.— b) Płonka dem. nom. płoń, płonią. TŁONKOWY, a , e, n. p. Płonkowa ziemia, vegetale. Staś. Buff. 97. płonki rodząca, SBilblin* ge erjeugenb. PŁONNIE adverb. adject. płonny. PŁONNIK, a; (Boh. planiste; \ind. safadifhe, mladikovifhe ; Bosn. prisad, yrisg, vrjesg, rasad od uochja al od zelja ; Croat. preszadische, preszadni vert, klyuchiczi); a) szkoła, gdzie płonki sadzą. Dudz. 51., Cn. Th., ber ^flanjgarten, bie Sknmfdjnle. Nasiennik, płonnik. Dasyp. lii; szczepnik.

Volck. 875. — b) Płonnik wodny, rolny, ziele, polygo- PLOSKONY, PLOSKUNY. Tr., pluskota, pluta, Sîegemretter. num femina, ïannentvabel, ?jïa$emt>abcl. Syr. 524. sangui- Pluskonny czas * plutny, dżdżysty. Tr. nalis, Slntfurfe. PŁONNOŚĆ, ści, i., nieurodzajność, PŁOSKOŃ, PŁOSKŁJŃKA, PŁOSKONKA, i, i. ; Ross. nao-niepłodność gruntu, drzewa, i t. d. ; (oppos. plenność);    CKOHfc, [konopie samiec, ber mamtltcBe ipanf, Rimmel,

bte Unfrucbtkrfeit. Płonność drzewa pochodzi z nieopa-    Dóbr. — 2]; płoskonne konopie, samica, konopie te,

trzenia. Cresc. 80. — Transi. Płonność nadziei, płonność    które kwitną, ale nasienia nie wydają. Kluk. Rośl. 3,

obietnic « daremność, próżność, bte $ergeBltd)fett, ©itelfeit.    350; Boh. poskonna konopé, (Etym. płaski); ber$tmmel,

PŁONNY, a, e, PŁONNIE adverb.; (Boh. plany polny,    Häftling, ber weibliche §aitf, (ob. Głowaczki, maciory). Zaw.

dziki); Slov. płany infructuosus; a) de agris idem, quod    Gosp. Haur. Sk. 6.    Syr. 822. [Konopie są dwojakie, które

niepłodny de plantis, animalibus et horninibus. Cn. Th.    dochodzą wcześnie    zowią się płoskonią (fttmmel), drugie

przez wyschłość nieurodzajny, wysilony, wyprzały, wypło- nie kwitnąc dają nasienie, i są maciorami abo głowatka-niały, (oppos. plenny), bürr unb mifrudjtBar (ttom Sobett).    mi (@aatl;anf). Ład.    H. N. 76. — ob. Konopie 2j. Pło-

Gdy jest płonna rola abo jałowa, jak orać. Haur. Sk.    skonki abo suszki.    Syr. 822. Wyrwana i osuszona pło-

23.— Drzewa płonne, bez żadnego owocu. Cresc. 571.    skoń. Przędz. 38.    PŁOSKONNY, adject. od płoskoni,

PŁOSKUR, u, m., PŁOSKURN1CA, y, ź.,

(unfruchtbare Saunte, bezowocne, niepłodne). Latorośle    Rimmel*.

ku szczepieniu mają być obierane płonne, to jest, na    gatunek orkiszu szerszego, kłosu płaskiego. Syr. 950.

24

Słownik Lindego wyd. 2. Tom IV.

162

P Ł 0 S Z C Z Y K - PŁOT. ]

PŁOT.

PŁOT, u,

»ara.

breitćiftrtgeS ©unfelforn. PŁOSZCZYK, a, m. ; Ross. noio-CKa; grot strzały, żelazo u łukowej strzały. Czart., (cf. płyt); ber ©el/ren, bte etferne ©plfce bêS $feifê. Kupid wzruszony jest westchnieniem, ugasza zapały, Sam w rzece niepamięci mocząc płoszczyk strzały. Szym. Ś. W. 12.

PŁOSZYĆ, ył, y, spłaszać ad. niedok.; PŁOSZĄC, PŁA-SZAĆ contin. et frequ., spłoszyć dok.; Boh. plaśjti ; So-rab. 2. ploschisch; Vind. plafhiti, splafhiti, sestrafhiti; Bosn. plasciti, strasciti ; Bag. plasciti, poplascivati, upla-sciti ; Croat. plashiti, plâssim; Ross. noiouiHTb, (cf. imo-luaTt, on.iomaTŁ niedbałym być), nymyTt, nyæaTL, ny-raib, cnymyTt, cnyriiBaib; Eccl. nyacaio, CTpamy; So-rab. 1. schericż, Iraschicź ; straszyć ptaki, żeby pierz-chneły, proprie de avibus, sed extenditur et ad alla ; spłaszać, odpłaszać, wypłaszać, fd)eud)en, niegldjendjen ; (cf. si si vel sio; Ross. um, WHKHyTb, inHKaTb). Małą rzeczą ptaki płoszą. Pot. Syl. 464. Na sznurach nawiązać pierze, laszczki, abo co takowego, coby ptaki straszyło i płoszyło. Cresc. 329. Ostrożnie, żebyście ptaków nie spłoszyli. Pot. Arg. 470. Bardz. Luk. 69. Lub. Roz. 466. (cf. Slov. Na zagâcezbubni chodit, na zające z bębnami). Jak szarańczę tak mię płaszają na tym świecie. Ryb. Ps.

222. Ci co płaszali monarchów jak muchy. Wad. Dan.

2. Zajuszone lwięta Płoszą przed sobą drobniejsze zwierzęta. Suszyć. Pieśń. A 3 b. Dzik psy ‘rozpądza i sko-lących kłem krzywym płasza rozjuszony, dissipât. Zebr. Ow. 199. Witołd wziął Podole mocą i Tatarów z niego płoszał. Stryjk. 470. (ob. Wykurzać). Motłoch po tyle— kroć już płaszany. Nar. Tac. 2, 264. PŁOSZYDŁO, ob. Straszydło.

Pochodź, napłoszyć, odploszyć, odpłaszać, popłoszyć, popłoch, przepłoszyć , rozpłoszyć, wypłoszyć ; płochy, płochliwy, płochość, płochowiec, płocha.

et a, m. ; (Boh. et Slov. plot; Sorab. 2. plot; Sorab. 4. pwót, fpwotżu sepio); Garn. plot; Vind. plut, plot, pluet, verbou, sagrajenje, (ob. Zagrodzenie); Croat. plot, (plotim, plotom ograjam » ogradzam) ; Rag. ploot; Bosn. plot, pletero, duvar; Ross. iueTeHb, oniOTb, H3ro-po^a, aaôop'b (cf. zabór, cf. obora), 3aópa,io, 3a6panie, TUHÏ , TUHOK’B , (cf. ILIOTb pita , trafta, cf. IMOTHHa , ILIO-THHKa tama); a) pleciona z chróstu grodzą, eilt 3cutt. Płoty robią, natykawszy koły w ziemię na dwie stopy od siebie, plotą między nie chróst w podłużki. Cresc. 444. Ogrodów grodze rozmaite bywają, jedni je przekopami okopują, drudzy płotmi z kołów i chróstu uplecionemi osadzają, ib. 142. Płoty bywają łozowe, brzozowe. Kluk. Rośl. 2, 163. Płot samorodny, z krzewią żywego pleciony. Cn. Th.; ciernie; Croat. sivicza, sze-chà; ein lebenbtger 3«itn, eine $etfe. — §. Latius: Płot dylowany, abo z żerdzi, ob. Parkan ; eilt SretterjaUU, Çfott* fettjaun. Płot kołowy, Vind. kolni plot, plut; Ross. yacTO-ko.il, nacTOKOJHKï, naciOKOieut, TŁinHHHHinj, (ob. Tyk). Część płotu między palem a palem, kwatera, przęsło Eccl. iißACZto. Płoty, ziemia płotami ogrodzona Eccl. w-Płot kamienny, abo grubo murowany, maceria. Cn. Th., ein ©teinjaun, eine ŚBefriebtgung non gelbfłetnen. — §• Phras. Prov. Dieter. Nie wszyscy z jednym szczęściem na świat się rodzą, Szerzej jedni niż drudzy swe płoty grodzą. J. Kchan. Dz. 217. (jeden pan, drugi sługa). Złote czasy, kiedy z kiełbas płoty pleciono, a połciami i gomółkami domy pobijano. Podw. Wroz. 24, (cf. pieczone gołębie na powietrzu). — Za płot wyrzucić, na ulicę, w błoto cisnąć; über ben 3<wn werfen, toegtoerfen. Grzyby, gdy najwyborniej przyprawione, za płot wyrzucić. Urząd. 149. Dobrodziejstw swych za płot nie miecą. Gorn. Sen. 27. Stary kurta, co zrobi, to jakbyś znalazł, a co zje, to jakbyś za płot wyrzucił. Burl. C 2. Nie zarzuciłeś za płot tego. Gorn. Sen. 434. Pierwsze kocięta za płot. Teat. 35. b, 33. (wyrzuć). — §. Dał mi się w znaki, oj nieraz przez dziesiąty płot przed nim uciekać musiałem. Teat. 22. b, 48. (umykać, ukryć się, w chróst). Trafił właśnie, gdyby kulą w płot. Teat. 52. c, 36. (daleko ztąd do owad, na trzy sążnie chybił). — §. Za płotem, za murem, za ścianą, za zasłoną; (unter einem 3<W* ne, (tinter einer .28anb, Gatter, @#u$we$rc. Śmiały za pło

tem. Cn. Ad. 1062. (bezpieczniej za murem; i baba za murem bije). Śmielsza niż rycerz w polu , i baba za płotem. Pot. Arg. 343 ; (cf. Slov. Bezpećnegśeg ge za ini-mi stâC, neż na spici). — Za płotem, pod płotem siedzieć, nie wpuszczonym być, pogardzonym; am 3^Urte ft|en, feinen 3utrttt balten, »erachtet feęn. Cnota hańbą zraniona gdzieś pod płotem leży. Falib. X 2. Próżny poeta nie śpiewa za płotem, Biorąc nadgrodę z monarchy sza-funku. Zab. 12, 21. Przył. W wieku atoli naszym trudno mówić o tym, Aby próżno poeta miał śpiewać za płotem. Dmoch. Szt. R. 90. J. Kchan. Rozbiegli się, i jak cygany żyli za płotem. Pam. 85, 1, 587. (bez domostw). — §. Trzyma się, jak pijany płotu. Rys. Ad. 66. na piędź nie puścić, nie odstąpić; ftd) feft alt etwaS (tatteu, nidjt auSlajfen , ntdjt abmetc^en. Takiego konia, jeźelić się zdarzy, trzeba się trzymać, jak pijany płota. Hipp. 13. Dzierż się tego mocno, jak pijany płota. Rej. Zw. 38 b. Dawnych zwyczajów trzymają się, ni pijani płotu. Kłok. Turk. 54. Tak się nie trzymaj reguł, jak pijany płota. Dmoch. Szt. R. 83. — Koło płotu chodzić, niewprost nacierać, tun ben $rei) (lerum gelten, md)t gerabe berairô rucfcit, niewyraźnie mówić. Cn. Ad. 353. Szczerze nic nie odpowie, chodzi koło płotu. Pot. Arg. 801. Pot. Zac. 127. Czemuż zawsze ze mną w koło płotu chodzisz, Nigdy prosto, ni jasno, a nigdy nie szczerze. Teat. 43. c, 157. Wyb. Odstąpił od rzeczy, koło płotów chodzi. Cn. Ad. 576. (niegrzeczy mówi; nie o tym tu mowa; er fd)meift non ber Üîaterte ab). — §. Tegoż tu płotu koł. Cn. Ad. 510. jednej faryny, jedna bursa, jednej kuźni, jednej mynicy ; na jedno kopyto, jeden jak drugi, szczur-kowie jednej mąki, osłowie jednej łąki; [te ftltb »Ott gleb d)ent ©d)lage, eine« ©elicöterS, gleiche Śrub er. — In bonam partem: Należący do kogo, kolega czyj, towarzysz, tejże klasy ; non eben ber Slajfe, Śefett)d)aft, ©enoffenfdjaft. Was do staropolskich obyczajów napominam pismem moim , bom też sam tego płotu kół, i brat wasz. Stan. Ryc. 4. Choć-ci sióstr nie mam w Grecyi i braci, Przecie się czuję tegoż płotu kołem. Pot. Syl. 119. Rys. Ad.

68. — Płotem stoi regiment w dłuż domów. Tr. uli—

PLOTARSTWO - PLOTKA.

PŁOTKA - PŁÓTNO.

163

plotka; największych przyjaciół umiał poróżnić i pokłócić. ib. 67, 11, O plotko niewstydliwy, sam pleciesz, nie wiesz co. Twór. Okuł. B 2. Nugiger, plotka, co ladaco plecie, lada co mówi. Mącz. Z nauki swej bywa poznan mąż ; ale kto jest plotka, będzie wydań na wzgardę. 1 Leop. Prov. 12, 8. Coż ci ten plotka chce powiadać? Radź. Ad. 17, 18. (*siejosłówca). Wolę zamilczeć, żeby ludzie nie mówili, że ja plotka. Teat. 6. b, 10. Jakiż ja plotka, zamiast sekretu dochować, sam go pierwej wydałem. Teat. 42. c, 20. Nie być plotką, swarliwą, kłamliwą. Gorn. Dw. 229. Ja mam na swoim dwmrze chować plotki? Furt ztąd o święte bezbożne dewotki. Jabł. Ez. 135. Plotko uprzykrzona, Szpetnaś w mych oczach i nader wzgardzona. Past. Tul. 90. (PŁOTKA ryba, PŁOCICA , ob. Płoć). PLOTKARSTWO, ob. Plotarstwo. PLOTKARZ, a, w., pleciuch, plotuch , plotka; eilt 0din)(i|>cr, 3Bafd;er; Boh. piętka?, genż pletky mezy lidi diela , pli— skać, darmollach; Sorab. 1. tréskaw'cz, treska?; Ross. cimeTmiirB , HepecKammcŁ, nepeuomnicB , CMymnirB. Zgubiony król, co na dyskrecyą takich plotkarzów się, daje. Jabl. Tel. 328. Plotkarzom usta zawrzeć trzeba. Smalę.

ca, szeregiem dîugim, in einer langen îRetf e. — b) Transi fig. Jamy serca rozdzielone są przegrodą mięsistą, płotem serca septum cordis zwaną. Krup. 2, 240. bte ®d)cb bewattb ber §erjfatnmcrn. — §. Cienkiemu drzewu mógł się zwierzyć zgoła, Między drogami śmierci i żywota Nazbyt błahego zażywając plota. Bardz. Trag. 86. (na okręcie , deska tylko przegrodą od śmierci). — §. Już nieprzyjaciel wpadał i w namioty, A krwią płócienne po-farbował płoty. P, Kchan. Jer. 229. (ściany namiotowe płócienne). — §. Na płotach z kłodzin przeprawili się.

Stryjk. 227. na pietach, płtach. (PLOTARSTWO, PLOTKARSTWO, a, n., świegotliw.ość, gadatliwość; bte ©e* nmfdjigfeit, @d)waj$afttgfett. Na ukaranie cię za twoje plotarstwo, nic ci nie powiem. Teat. 10. b, 54. Plotkarstwa, fałsze, obmowy, żywioł jedyny dworskich osadników. Nar. Hst. 4, 118. PLOTARZ, a, ot., plotka, świe-got, plotkarz; etn Sïldtfcber, Schwager, ^lauterer. Tak się plotarz, błazen i kuglarz w swoim kunszlowaniu kocha, jak pijaniea w piciu. Hrbst. Nauk. i 2. Hag. plottar se-pium struclor. PLOTĘ , ob. Pleść. PŁOTEK , tka, m., dem. nom. płot; Boh. plutek; Ross. saöopeitü, saóopimicE ;

a) ein Reuter 3antt. Cn. Th. — b) Odspodnia zasłona nó- 69. PLOTKLIWY, PLOTLIWY, ob. Pletliwy. żek łóżkowych, n. p. Zamiast płotku koło łóżka, kilimek PŁÓTNIANY, ob. Płócienny. PŁÓTN1EĆ, iał, ieje neutr. wytarty. Kras. Doś. 69. ber SSor^ang unten um bte Settfteb le ^erum. Płotek od łóżka zasłania łóżko od ziemi. Magier. Mskr. PLOTKA, i, z., a) pleć, plecionka, plecionego co. Cn. Th., eine gleite, etwa§ ©eflocbtneg, uon ge« flod;tner 2lrbett; (cf, Boh. piętka sidło). Plotka, strucla pleciona, Boh. pletenec; Slov. pletenice ; Sorab, 2. zalta, zawta; Carn. pręsheza , prejsheza , eilt geflodjtlter £ud;eit. Przyb. Ab. 145

— b) Plotki, bajki, bzdurstwa , bałamuctwa, plotkarstwo, PŁÓTlNO, a, n., (cf. Etym. pleść, plotę); Boh. płatno; gadaniny, obmowiska, Boh. piętka, klewety; Sorab. 1. Carn. platnu, part, (ob. Parć); Yind. platnu, pert; So-tréski ; Ross. cioeTHH, cn.ieTKH, nepecKa3bi, nepeBOAH, rab. 1. rub, rubno ; Sorab. 2. rubaż (ob. Rąb, rąbek),

(piat; Sorab. 1. pwat, linteum chusta); Croat. płatno, vilàhen ; Dal. płatno ; Rag. płatno ; Bosn. płatno , postav, (cf. postaw) ; Slav. płatno, bez, (cf. Lat. byssus bisior); Ross. no.iOTHO, xoictb, xoicTima, (cf. no.iOTHiime bryt, iuaTOicL chustka, ob. Płat, płatek, n.iaTOiniimcB co chusty robi, plotki roznosi. Teat. 10, 73. On go cf. płóciennik); Eccl. ntamo, (naant, .lemin, iiotmna

linteum) ; lniana tkanina, bie SetniMlib. Żona jego chadzała zaxvzdy tkać płótna. 1 Leop. Tob. 2, 19. Płótna cienkie, płótna grube; glancowane, farbowane, malowane, drukowane. Mon. 65, 285. Płótno woskowane, ob. Cerata. Płótno cienkie, cf. bisior; Carn. prashnu. Płótno szerokie, cienkie Ross. TuauKoe üoiotho. Płótno grube, parć, Carn. hodnik ; Ross. botoiu, cf. paklak. Płótno domowe Ross. xoJCTb, xoacTHKb, 'XOiCTiime. Płótno pstre w pasy, Boss. necTpe4Ł, necipeAHHa; gładzone farbowane, upaineHHHa, KpauiemiHKa, ( cf. krasny). Płótno tęgie, glancowne Ross. aoiueHna. Drukowane płótno Ross. Haóoilua. Z drukowanego płótna Ross. HaóojiueTLiH. Pewny gatunek płótna Ross. bpamma., ópaHt. Żaglowe płótno Ross. paBeHĄyini, napycima. Prov. Slov. Gaka pródza, take płatno; jaka przędza, takie płótno. Płótna Olen-derskie, Kolońskie, Flamskie, Szwabskie, Głogowskie, a z Wrocławskie. Vol. Leg. 5, 185. Płótno wszelakie a mianowicie płótno golcz, aby było na wielkie łokcie prze-

niedok., spłótnicć dok. ; bladnąć jak płótno, erbleichen, bleich unb blaß werben wie Ceinwanb. To usłyszawszy płó— tniała, i wszystka jej krew' i. twarzy uciekła. Pot. Arg. 44. Oblewa łzami spłótniała twarz starca. Weg. Marm. 3, 211.

tniałych zwłok. ib. 3, 216. Jak twarz jego spłótniała!

Nie mogła się oderwsć od martwych i spłó-

Bpaube, Bpaun, BpauaHbe, Hainymi, cMymi, CMynraii, CMyTHHueciBO, oKOJtecHna, OKoieoHaa; 2Bafd;erei), ©cwa= [che, ^lauberet), ŚRatfcheret), gabeln, Ml^en. Cn. Ad. 860. Bajki powiadają nieprawdę dla pokazania prawdy; plotki zaś chcą fałsze i kłamstwa udawać za prawdę. Jez. Wyr. Z domu do

lubi za plotk , które mu przynosi. Teat. 54. c, B 2. Ty za plotki, a plotki za cię. Rys. Ad. 67. (anguem concu-piscis, et te anguis). Plotki robić ; Ross. H3biHHHqaTb, CMyTHTb, CMyuaio, (cf. mącić, cf. smęcić, smucić). Jestem w takićm miejscu, które na samych plotkach stoi. Mon. 7*1, 537. Nigdzie się plotki tak bujnie nie rodzą, Nigdzie tak pięknie nie kwitną, nie wzehodzą, Nigdzie nie są w takiej sławie , Jak tu w Warszawie. Nieme. P. P. 120. Mahometańskie błędy i plotki. Sk. Dz. 709. (baśnie). — c) Plotka, personific., pleciuch, plotuch, osoba, co plecie jak na mękach, trzy po trzy, bajarz, bajarka; etn 2Sćtfd;er, eine 2öafcl)e, eine fSerfon, bte Sôdfchereç, Słlab fdjeres) bnreß ihr plappern nnb ©d)waßeit anftellt; Boh. kle-wetar, klewetnjk, f. kleweta?ka, klewetnice ; Sorab. 1. trćskawcz, treska?; Carn. fajtazh ; Ross. ciLieniHKS, cilict-qnua, BpaJb, óaMCHHKb, óyeciOBeus. Plotkaś! masz język długi, usłyszysz słowo, przyłożysz dziesięć muchy wielbłąda zrobisz. Mon. 70, 586. Był to wielki

• CL-

164

PLOTON-PŁOWY.

PŁOWOŚĆ-PLUĆ.

dawane, krom płótna czarnego, które na mały łokieć    Svee. bla ; Dan. blau; Lał. flavus; Ital. falbo; cf. Lał.

przedawane być ma. Herb. Stał. 322. Jak płótno pobladł.    palleo, pallidus; Graec. ęaX6ę albus, rreXôç, neXXôç ni-

Rej.    Wiz. 125    b, (ob.    Płótnieć). Zcięła zęby, a w    twa-    gricans\ Hebr. blD bul, pallere) ; a) bladożółtawy, falb, &letdj*

rzy jak płótno    zbladła.    Pot. Arg. 54.— §. Bawełny    uzy-    gelb, blonb. Gotowie byli białego ciała, włosów płowych,

wają    do szat i    ubiorów, także do płócien czynienia.    Syr.    Stryjk. 39. Czesał włos swój płowy. Tr. Tel. 56. Hippo-

733.    Z bawełny płótna    robią bardzo białe i miękkie.    Syr.    potamus jest zwierz farby lwiej abo płowej. Roter. 241.

czarnu-

732. ob. Muślin. (PLOTON, ob. Pluton). (PŁOTOWY, (Boh. plawka imię krów żółtawoczerwonych ; cf. PŁOTNY, a, e; Boh. plotni ; Sorab. 4. pwotowé; do    cha).    — b) Spełzły, wyblakowany; oerfd^offen, auêgegatl*

płotów dobry, w płotach się rodzący, do płota należący,    gen,    (uott ftarben). PŁOWOŚĆ, ści, i. ; Ilag. plâvost,

jako kół, słup, żerdź płotowa. Cn. Th. 3cuw «. Sad ma plavecchia , tue ftabtyett, ftalbigfett. być ogrodzony, wszakoż tak, aby cień płotowy drzewa Pochodź, wypłowieć, wypłowiały. nie zasłaniał. Cresc. 115. Powoj, który się po płociech PŁOZEM, ob. Płazem. PŁOZIĆ się, ob. Płazić się. PŁOZY pnie. Urzed. 290. Grubość płotnego kołu. Mon. 74, 675.    plur.; Hoss. noji03b, noji030Kï , noi03KH; sanice, brtó

PLOTUCH, a, m., pleciuch, plotka, bajarz; ein Sßafcfyer,    ©cfylittengefiett, btc Muffen. (Boh. plaż, lez sanki). Z gra-

©djtMjjer. Nic ci juz nie powiem, nawet i gadać z tobą    biny najtrwalsze płozy pod sanie. Kluk. Roił. 3, 21. Płozy

nie chcę, plotuchu. Teat. 10. b, 56. Złapałem cię plo-    do sań grabowe, jabłonkow’e. ib. 163.

tuchu, co to nie umiesz jak język za zębami trzymać.    PŁTA,    y, ź., piet, płatwa, płytek; Boh. plt, plti, wor;

Teat. 10. b, 54. PLOTY plur; włosy plecione, w ple-    Slov.    plt; Carn. vôr, (plutve, plutje quae flumina in ri-

cionki lub pierścienie spadające kosy; ^aatfle^ten, §aar«    paw    ejiciunt); Vind. plau, ploholadja, povodniza , flofa,

ringe, in ftledjten ober Gingen JjerabfaüenbeS §aar. Długie    flof;    Bosn. cjatta, çattara, (plitav, koji plitta surrih vode

natabilis); Rag. povôdniza ; Croat. plutva, flyosz, povo-dnicza; Ross, ihote, moTHiue prom, (iuothtł, iiiomj spajać belki); (cf. Germ. Çlette; Turc, isplata, cf. Graec. nXöiov); tratfa , baS $li)ß. Płty plur. ; n. p. Gdy na rzece mosty zrzucone zastali, nagotowawszy sobie według czasu płty, przepławili się. Papr. Ryc. Sprawcy łodzi abo płtów i czołnów. Herb. Stat. 269. Najpiervrej na płciech ucz si pływać. Klon. Fl. C 4.; not. « płta abo trafta, ratis. » S uścimy drzewa płty po morzu do Jope. 4 Leop. 2

czarnych włosów ploty kręciły się po kirysie. Staś. Num.

1, 65; Rag. piętka, zapletka, pletenizza ; Ross. iueTe-üiOK’L sznurek do wplecenia we włosy).

PŁOWA, y, z., spłowiałe zboże, taubeó ©eircibc. Kościoł na tym świecie powszechny, ma pszenicę i kąkol, ziarno i płowe. Hrbst. Nauk. M 6. (cf. plewa). PŁOWATY, a, e, — o aduerb., nieco płowy, etroaê bletcfygclb ober fa$l;

~ r-CD

nać dok., PLWAC niedok. frequ. ; (Etym. cf. bluć) ; Boh. pljti, pljgi, plwati, pljwam ; Morav. pługi; Sorab. 2. plu-nusch , pluwasch ; Sorab. i. pluwam ; Vind. pluvat, plu-niti ; Carn. pluvâti, pluneti, plujem ; Croat. pluvati, plyu-vati, plujem, plyńjem, plyunuti ; Rag. pgljunuti, pgljù-vati ; Bosn. pgljunnuti, pgljuvati ; Slav. pljuvati ; Ross. miOHyTb, naeßaTb ; cf. Graec. tztvco ; Lat. spuo ; ślinę wyrzucać, spluwać; fpc^eit, fpucfctt. Ci którzy często plują, siła w sobie flegmy mają, a gdyby nie pi wali, prędkoby w febrę wpadali. Sak. Probl. 84. Niedworstwo jest, za trzecićrn- słowem plwać. Eraz. a. Plunąwszy po trzy kroć, przeżegnał chorego. Urzeß. 453. Spluwam zabobonnie na co złego, aby mię chybiło ; despuo morbum. Cn. Th. 1044. Chcąc mocno uderzyć, tedy plują w rękę. Urzed. 454, Croat. plyunuti v ruke, admovere manus laboribus. Już on do stropu pluje, już nie po ziemi, lecz po ludziach depce. Pot. Arg. 396. W sufit plunie. Mon. 64, 204. (cf. wyżej gęba nosa). Już on w drugiej izbie oparty o ścianę , po brodzie pluje , młynkuje językiem , oczyma przewraca. Mon. 68, 205. (pijanuteńki). Krwią pluć, 931itt fpepett. Lekarstwo na plwanie krwią. Śleszk. Ped. 81. Krwi plucia przyczyny wszystkie, które naczynia krwawe w płucach zranić mogą. Krup. 5, 657. Wszędzie się z nieszczęsnej urągają sieroty, wszyscy na mię plują. Teat. 42. d, B., (mną pogardzają, mną się mierzią). Pola swoje tak popsuł, iż aż pluć na to trzeba. Pam. 85, 1,2015;

(Bosn. poplav, naplav). Karaś, gdzie ziemia jest płowata, tam się więcej kocha. Spin. 157. PŁOWIĆ, ił, i, act. niedok., płowym, czyli bladoźółtawym czynić ; falbe, bleid)* Parał. 2, 16. gelb machen; Rag. plavim, oplaviti, poplAviti ; (distng. plo- PLUĆ, pluł, pluje, ci. niedok., plunąć jedntl., spluć, splu-vitti, plovatti; Bosn. ploviti (luilare). Juz mróz drzewa płowi. Tr. PŁOWIEĆ, iał, ieje, neutr. niedok., spłowieć dok.\ Rag. plâviti, oplaviti, poplaviti, oplavjeti, popia— vjeti; Bosn. oplaviti; (cf. Ross, nojoßtib blednieć); a) płowym się stać, bladożółtawego koloru nabywać, żoł-knieć; bletdjgelb tocrben, falbe toerbcn. Flavesdt, płowieje, to jest, dostawa się, smaży się żyto. Macz. Ziele, które się ma zająć w zboże, inakszą ma postać, gdy jeszcze jest poziome, inną gdy płowieje, zaschnie i do gumna się wprasza. Pilch. Sen. list. 4, 181. Które przedtym nie uznały kosy, Płowieją pola rzęsistemi kłosy. Tward.

Mise. 64. Nie patrz na wino, gdy płowieje, gdy się za-ślnie w śklenicy barwa jego. W. Post. W. 3, 255. —

§ Aliter: Spłowienie żyta, gdy od wody abo wiatru jest, jakby go opalił. Man. (śnieć, rdza, ber Srartb im ©ctreb be). — b) Płowieć, bkkować. Cn. Th., pełznąć ; Ross. faeKHjTb, noó^eKHyTŁ, jhhhte,; »erfdjtejktt, bie garbc ocr* lieren. W coż się nam ta barwa nasza , ta świetność nasza obróciła ? jako nam bardzo spłowiała ? Janusz. Pos.

A 4. Spłowiały, popełzły. Cn. Th. 1044. PŁOWOGŁÓW ziele, ob. Sowia strzała. PŁOWY, a, e; (Boh. pławy;

Sorab. 1. nażowt ; 6'arn. plav; Vind. plàvu, plavoten ; Rag. plaav ; Croat. et Dal. plav; Slav. plâv, plavi; Bosn. plav, rigbj, suri, (cf. rydzy) ; Ross, noioßbiä; Eccl. niaBHH, nAABi [albus 2], cf. bławatek, cf. biały); (cf. Germ. Blau, fa£I; Holl, blauw; Gall. bleu; Gall. fauve; Hisp. bloo ;

PŁUCA - PŁUCOWIESZCZYK.

PŁUCZĘ - PLUGASTWO.

165

(ob. Fe). Jakby czucia nie mieli, Pluń im w kaszę, wać, uphuać, wypluć, wypluwać; fortassis etiam plugawy, zmieszaj z biotem, Jednakowoż weseli; ferunt convitia. plugastwo, plugawić, oplugawić, poplugawić, splugawić,

Brud. Ost. A 5. (06. Kasza). Na niego żółcią pluła, że    zaplugawić.

się ledwo nie otruła. Zab. 45, 193. (wyzionęła złości).    PŁUCZE, PŁÓCZEl ob. Płókać. PŁUCZKA, ob. Płóczka.

PŁUCA G. płuc plur. ;    rarius in singul. PŁUCO, a, pLUDp,AK _ , _ m [ w pludry ubrany. Corn. hiazhal., j,(r

n ’ (BolL    flov- Pluc®' P'uc,0;, S"rab- ¹-p'u'“'    fgmtfof«    an    pat.    Pludraku!    Kchow. Fr.    46.

puza; Sorab. 2. pluzza, laschke, (ob. Lekkie) ; \wd. plu-    *    '    *    rmum/i 1.7    j •

zhe; Garn. pluzhe ; Croat. plyńcha, plyuchicza , plucha;    PLUDRY, G. er plur.,    PLUDERKI, rek plur.    demtn., szero-

Rag. pluńchje, pluuchina; cf. Ger. Pruss. Occid. pluje;    kie buchaste worowate spodme, pberfiofen (31 big. od

Sax. Inf. pme; Ital. lonza; Ger. Sup. pnjen; Bosn.    Bawarskiego plobern buchastym być),    Croat.

pluchja, bila gigheriça; Slav. bile cxigirice ; Dal. bila    Blacha, hlache, lacse, gege, vulgo plyundre ; Carn.

gyigericza; Eccl. Hsoyiiia, aernoe, AyimuneL, m^xs BHy-    hlazhe; Dal. lacse, biscve ; Slav. csakshire ; ZłoA. kalho-

tdh neiOBina, npHTHrHTejbHLiH B034yxa, aexKoe; Ross.    kalhotky; Sorab. 4. kholowki, kołowy howfy ; 00-

lerKia, jernoe) ; płuca czyli lekkie. Perz. Cyr. 1, 43. bte    rab. 2. fez; Ross. mianu, TopÓacu ; Eccl ha^tis. Dał

filtttae. Płuca pulmon7s, wnetrzne pulchne, gąbkowate,    sobie robić pludry jak wory. Zbił. A ob. I Szwedby

składające sie z żył krwistych i nerwów, między któremi    gębę nadął    równo z sw-emi pludry, N.echno na plac    wy-

sa naczynia powietrzne. Zool. 46. Wejch. Anat. 108. Płu-    jedz.e....    Papr. Tr.    B b. W pludry się    ubieramy,    ze-

ca sa narzędziem oddychania. Kluk. Zw. 1, 38. Dzielą    byśmy się wyrzekli ojczystych obyczajów. Star. Ref.

się na płuco prawe i na lewe płuco. Krup. 2, 257.    18. Okretmcy miewają pluderki, abo raczej szarawary

(*Płuca, ta abo te, n. p. zdrowa płuca, abo zdrowe płu-    białe. Star. Dw.    42. Pludry, siedzenie    u ubrania; /e-

ce. Dudz. 51). Liścia sa płucami    krzewów, które ciągną    minalia, tantum    femora tegunt. Cn. Th.    1171. PLU-

w siebie powietrze otaczające. Brzost. Duch. 50.    ,DRZASlYy a, e, o adverb., buchasty, worowaty, IDett

PLUCHA, y, m, et i., plugawy człowiek, flejtuch; kobieta »te ein ©ad fptternb. Pludrzaste stroje nasze. Fredr. Świnia, flejtuch o wata, flondra, ein unfaitbrer SJłenfd). Cho- Ąd. ^

dzi w sobolach leda piecuch, leda plucha. Pot. Pocz. 106.    PŁUG, a et    u,    m.,    (Boh, pluh ;    Slov. pluli;    Sorab.    1.    pwuh.

Boh. neplecha klepa, pljhati paskudzić. PLUCHOSTWO,    Sorab. 2.    cholii,    choj ; Yind.    plug, pług, ra'u    5    ora;u    » v

a , n., plugastwo, flejluchostwo ,    nieochędostwo, Unfall⁵    oravo ; plushiti,    orati « orać , (cf. radło)    ; Lam. pług,

berfeit. Tr. Obrzydła nieczułość,    pluchostwo, ślepota.    dervü, vęsa (cf. drzewo) ; Croat. pług,    raiło (plusim <

Mon. 70, 177. PLUCHOWATY, a, e, — o adverb.,    orzę, cf. płużyć); Dal. plugh, ralo; Rag. plugh ; Slav.

nieochedożny, flejtuchowaty, unfankr. Tr. PLUCHOTA,    pług ; Bosn. pluggo raiło ; Rossmyn,, paao , opaao);

y, i., pluta, niepogoda; SRegenmetter , fpufcige# SBetter.    Germ, ber Wu8i (Svec. plog; Angl. plough et pław).

Na wieś myślącego przytrzymała pluchota. Pilch. Sen.    Pfug używa się do spulchnienia ziemi na gruntach lek-

list 502    '    kich; na tęgich socha. Kluk. Roił. 3, 116, (cf. lemiesz,

PŁUCKA, PŁUCKI, plur., dem. nom. płuca, «eine Sunge ;    cf. klęk, cf. radlica). Gatunek pługa Ross. caóaH %. Wo-

Croat. plyuchicza ; Boh. pljcko. Płucka cielęce. Tr. PŁU-    ty ugor i przeciągłe smugi W zagon krajały konczy-

CNIK, a, m., ziele; Boh. pljcnjk ; Carn. pluzhnek; Rag.    stemi pługi. Chrośc. Job. 9. Niechętny wół pług krzy-

gavés ; Ross. iuhochmcl , MeAymma ; §. a) porost ziemny,    wy dźwiga -Rui. Ow. 82. Który kmieć orze całym płu-

granicznik, gwiazdosz, miodunka biała majowa, studzien-    giem, ile będzie miał wołów abo koni, ma dać cztery

nik, lichen pulmonarius; dawniej go zażywano na dy-    wiązania konopi; a który połowicą pługu, dwie. Herb.

chawicę. Kluk. Dykc. 2, 83. Syr. 1350. Cungenfraut,    Stat. 141. Gdy dobędzie miasta niechaj go zburzy 1

Sungenfïedjte. — 3. b) Płucnik morski, pław płucom po-    P^ug uprowadzi. Chełm. Pr. 205. Pług skibokrajny, ski-

dobny. Cn. Th. ©eelnitge, halipleumon. Plin. H. N. PŁU-    bowalny, qu. v. §. Pług ttansl. jarzmo , fig. ^«8

CNY, PŁUCOWY, a, e-, Boh. plicnj ; Rag. pluuchni ; Croat.    Póki był młody, w pługu duchowym ciągnął. Birk. Chodk

plyuchni; Eccl. imoniHUH; do płuc należący, abo płu-    ^7. Dawno żebrze wyprzągnienia z pługu tego.

com podobny, ßnngcn « . Lekarstwo na płucną chorobę,    Sk. E 2. (uwolnienia z pod tego ciężaru).

z której suchoty pochodzą. Śleszk. Ped. 92. (Croat. plyù-    nVm• P^US ziemi, pewna miara ziemi. N. lam. iż, 348.

chobetesen pulmonarius). Żyła płucowa, krew' przez    Biskupowi Chełmińskiemu od każdego pługu zißm* P⁰^

płuca przechodzącą, do serca odprowadza. Zool. 8. Płu-    jednym korcu owsa i żyta oddawali obywatele tej ńye-

cna. Kluk. Zw. 1 , 53. Płucowe ziele. Krup. 5, 156.    cezyi. Czach. Pr. 317. Najdłużej w Polszczę ziemia Ha-

(płucnik). Płucna barwa, puniceus color. Sleszk. Ped.    beka zachowała miarę pługiem zwaną do podatku, ib.

418. ‘PŁUCOWIESZCZYK, a, m, ber SBcifirfager au$ ber    ²¹⁹^    «tfer, ein poi} Mn, cf staje cf. uwroć.

Ceber, auê ben (Etngeineiben. Aruspices , płucowieszczyko- Pochodź, pługowy, płuźny, płuzyca , Boh. pluhar płu-wie, którzy z żyłek, z osierdzia wyprótych z bydląt,    garz » c0    robi, płuznik.

przyszłe przygody wróżyli. Otw. Ow. 284. et 611.    PLUGASTWO, a, n., *PLUG (Tr.), brud, splugawienie,

Pochodź, verbi pluć, plwać, (cf. płusnąć, pluskać, plu-    nieczystość; Unflat^, Unrats ; Vind. gniloba, kotje, skur-

szezeć, cf. bluć), plwociny, piw acz, napluć, naplwać,    noba, klatje; Bosn. gnusoba , halla, çquar, gâd, ghnus ^

napluwać, opluć, opluwać, popluć, popluwać, spluć, splu-    Sorab. 1. nerad, cf. nierząd; Ross. CKBapa, noraHb; EccL

466 PLUGAWIĆ - PŁUGAWOMÓWNOŚĆ.

PLUGAWOSC - PLUSK.

CKBßi>NhCTiio , pa3Hbie bh4m CKBepHOAMcrBa, propr. et    Boss. cpaMOCiOBie; Eccl. CKBfunocnoBHie, CKBepHOCJOBCTBO.

transi. Czarny duch , który z ust piekielnych wychodził,    Jeśli obywatelstwo wyszło z kluby karności wszelkiej, te-

Pozarażane zioła plugastwem zasmrodził. Otw. Ow. 104.    dy plugawomowność najdzie dla siebie wziętość. Pilch.

Plugastwo zastarzałe, nie zaraz wychędożysz. Cn. Ad.    Sen. list. 4, 69. PLUGAWOSĆ, ści, i., nieczystość,

860. Duszne plugastwo obiera się około plugawych my-    nieochędoźność; ©c^mu^igfctt, Unfläterei); Boh. mrzkost

śli. Bej. Post. Tr 4. PLUGAWIĆ, ił, i, splugawiać,    (ob. Mierzić), ohawnost, ohawa ; Vind. klafaria, skurno-

cz. niedok., splugawić, poplugawić dok., plugawym czym    bnost, spornust, fvinjaria; Bag. ghnusnos, (cf. gnu-

pomazać, raazić, onieczysczać ; «nflätfltg tnadjen, befubeht,    śność) ; Bosn. gardoba , ghnusoba , ghnusóchja, gadnóst,

öcrttnretnlgen, propr. et transi.; Boh. ohawiti, ćmalikowa-    çquar, çquarnost; Boss. CKBepHOCTb, CKepHOra, CKBepHa,

ti, śimśati, zprznowati, zprznjm, upljhâm; Vind. oskur-    CKBepHOTBopeme. Dla plugawości grzechu człowiek przy

noviti, nevzhediti, omadeshuvati ; Carn. svinâm ; Croat.    Panu nie ma miejsca. Blat. Post. 179. PLUGAWY, a,

omërlyam ( ob. Ohmierzić), szmetun, oszkrunujem ; Dal.    e, PLUGAWIE, PLUGAWO adverb.-, (cf. Boh, plzky lu-

oszkvarnujem ; Bag. ghnûsiti ; Bosn. ghnusiti, opoganit,    bricus)\ nieczysty, nieochędożny, brudny; unflätig, Unfall*

gadniti, poganniti, hallaviti, ohallaviti, çqarniti, oçquar-    ber; Boh. ohawnÿ,“ mrzkÿ, ćmalikowaty ; Slov. mrzkÿ ;

niti ; Ross. Mapait, Mapaio, CKBepHHib, CHBepriaBHTb, no-    Sorab. 1. neschwarnc , neschwarnuzki ; Vind. gerd, sma-

raiiHTb, Burpa3HHTb, H3raAHTL, BbiraAUTb, copiiTb, copio ;    shen , skriun , skurn, skurnoben, sporn, klafarski ; Bosn.

Eccl. iiocMfta^iiTii, HemiCTOTCTByio. Obrazy wypalili, gro-    gard, gao , ghhrid , ghnusni, necisti, gadan , gadni,

by porozwalali, w chrzcilnice splugawili. Sk. Żyw. 2, 449.    hullav, pogón; Rag. ghnuusni, ghnüsan, (cf. gnuśny) ;

(exkrementa swoje wpuszczali). Odchodził wrót swoją    Slav. ruxan; Boss. cuepHQBbiH, noraiibiS, noramb. Pleć

zdradą zmazanych i poplugawionych. P. Kchan. Orl. 1,    plugawa. Teat. 58, 201. (nieczysta). Szkodzi dzieciom,

57. Trunki i potrawy splugawione. Biel. S. M. A 4.    kiedy plugawa mamka złym mlekiem karmi. Oczk. Przym.

424. (ob. Flejtuch, niechlujowata). Konstantyn Y, jak się z młodu okazał plugawym , także i na starość smrodem był. Biel. Sw. 75 b. (Graec. nongcowpioi;). Plugawie czynić, Boss. CKepHOTBopmii ; Eccl. HeracrOTCTByio. Plugawy statek, szata, dom. Cn. Th. 1052, ( cf. sprośny). Sny plugawe o nierządnych miłościach. Syr. 771. Ona po uszy i po same skronie W swoich plugawych wszeteczeństwach tonie. Past. Fid. 233. W plugawą paszę ciała ludzkie bestyom się obróciły. Tward. Wł. 261. Nie czytać ksiąg plugawych. Karnk. Kat. 348. Nie miał korzyści z pieniędzy swoich, i plugawie umarł na koniec. Ustrz. Kruc. 3, 32. Plugawa i wszeteczna mowa. Birk. Dom. 91. Plugawy w mowie, ob. Blazgoń. Cn. Th. 54.

Te rzeczy, które z człowieka wychodzą, te go spluga-wiają. 1 Leop. Marc. 7, 20. Nie to, co wchodzi do ust plugawi człowieka ; ale to co wychodzi z ust, toć pomazuje a plugawi człowieka. 1 Leop. Math. 15, 11,

Ci to są, którzy się nie splugawili niewiastami, bo są dziewicami. 1 Leop. Ap. 14, 5. (niesplugawieni. 3 Leop.).

PLUGAWICA, y, i., fladra, nieochędożna kobieta, plucha; eine ttllfUttytge, eine ©au. Byś się też myła bieli-dłem, przedsięś plugawica w nieprawości twojej przede mną. 3 Lectp. Jer. 2, 22. ('planowita. 1 Leop., planista). Który się złącza z plugawica, jednym ciałem stawa się z nią. Gil. Post. 54. PŁUGA WIEC, wca, m., niechluj, flejtuch, plucha, smród, smerd, smard, nie-ochędożny człowiek ; Boh. ćmatil, ohawnjk ; Carn. ko-slovna ; Coat, oszkrunitel, f. oszkrunYtelicza ; Bosn. ghnu-    PŁUGOWY, a,    e, Boh. plużnj; od pługa, płużny,    do płu-

snik; Rag. ghnusnîk, ghnûsaz; Boss. CKBepHaBeut, no-    ga należący,    ^3flug = .• Pługowe nogi, rosochy,    czepiga.

ranGEeb, (cf. poganin); Eccl. nenncTOTOiioóeifb ; eût Un* Cn. Th., cf. kozica; Croat. nosicza plusną; Boss. boójkh. ptfitger, ein fältifd;er SDîenfd). Złośliwy plugawiec i na -Pługowy nasad, ob. Nasad; Boh. kleć. Pługowy dyszel, ciele i na duszy. Sk. Dz. 245. Plugawcy wszeteczni ani    ob. Grądziel ;    Boh. hrjdel.

na boga , ani na zdrowie, ani na sławę nie pamiętają.    PLUHA Tr., ob.    Plucha.

Karnk. Kat. 347. Coż chcesz plugawcze, bym w tobie 'PŁUHATER, a, m., [po rusk. płuhatyr » za pługiem chodzą-kochała? Ten twój czub brzydki, te kozie uszy? Past.    cy 2], n. p.    Obierze się jeden towarzysz, że w    prostym

Fid. 114. Chłopie brzydki i nieobyczajny plugawcze. ib.    ubierze płuhatera jednego , drogi się tej podejmie. Tward.

114. Najszkaradsi plugawcy. Sk.    Dz. 102. PŁUGA-    W. D.    77.

WOMOWŃY, a, e, PLÜGAW0M0WN1E adverb., nieoby- PLUJĘ, PLUNĄĆ, ob. Pluć. PŁUKAĆ, ob. Płókać. PLU-czajnie mówiący, psotliwy ; 3oten reißCttb,- fdpnufitger    NA, y, z., płyn, cieczą, cieKlizna; ettüflö ftltejkttbeê, ftlüffb

brüefe ftd) fcebtcnenb ; Ross. cpaaiocjOBUbin, CKBepnocjio- geö. Mówi, do gęby co mu niesie pluną. Pot. Syl. 299. bhmh. Plugawomownym być, Ross.    cpaMOCAOBim»; Eccl.    ślina,    ber ©peidjel. Daj    wiatrom żagle,    nie    dbaj na tę

CKBepHOCJiOBHTH, CKBepHOCJOBCTByio.    Óżerce, opoje, plu-    plunę,    Cezara wieziesz    i jego fortunę. Chrośc.    Luk.    158.

gawomowni, najchętniej przestają    z podobnymi sobie.    pluta,    pluskota, nawał,    fturmtfcfyer Regelt.    — Transi.    Ten

Pilch Sen. list. 351. PLUGAWOMOWCA, y, w., pługa-    muszkietową    z konia    leci pluną, Ów z tyłu ścięty....

wo gadający człowiek. Tr. blazgoń. Cn. Th. 34, ber    Jabl Buk. /.    3 b.

ut plusk trzask! Cn. Th., ^litfćf) ! *ßlatfd) ! A ryba w wodę ogonem plusk! Cn. Th. PLUSK, u, m., §. a) pluskanie, wydawanie odgłosu pluskającego, plaskanie, (cf.

teurerer; Boss. CKBepHOCJOBeirb, ckbcphocjobhhk’B. PLU- PLUSK, particula sonum ipsum, cottabum, repraesenlans, GAWOMOWNOŚĆ, ści, z., nieobyczajne mówienie. Tr.,

3otenretjkrep, 3oten, tluffluberfeit tm Sieben ; Vind. klafar-skie befiede, spornu marnuvanje, klafanje, klobafanje;

PLUSKAĆ-PLUSNAĆ.

PLUSZCZE Ć.

467

a nie

Wle

kli go do Tybru

szczy.

niem mu pluszczy. Tward. Daf. 38. Niewiasta grzebiąc. PLUSNĄĆ, plusnął, plusł, pluśnie cz. jedntl., PLUSKAĆ męża, głową tłukła, aż krew' pluszczała. Warg. Radź. contin., (cf. Boh. pleskauti, pleskati; Ross. njecHyTb, 300. Krew' jego aż ziemię pluszcząca skropiła. Jabt

Ross. iuecKE klask); bcrê Slatfdjen be3 roeggegoffen 2Bajferś, ba3 Çlfitf^em, b«3 ©eplćitfcfyern, ba3 ©eplatfcfier ; (Sorab. 1. plaszk, plaszkot sonus piscium, in aqua se jactantium). Plasku strachała się wodnego ; tactum assilientis aquae. Zebr. Ow. 140. — §. b) Plusk, słota, niepogoda, plu-skota, pluta; naffeS ftunrnfcbeS SBetter, üîegenmetter; Boh. plusky, ( pliskanice deszcz). W zimie i Iecie, w plusk i pogodę muszą poddani robić. Świtk. Bud. 34. Mokrej jesieni pluski przenikające. Tward. Wl 129. Pta-stwo czarne zlatając się szargę i plusk brzydki wróżą światu. Tward. Wł. 40. W polu plusk, słota. Mon. 65, 95. — §. c) Plusk rybi; Boss. niecnt; ogon rybi, że nim w wodzie pluska , ogonowa sztuka ryby; ber gifdp fcfjroanj, ber ©ctynmig eineś gifd)e3, ba§ ©d)tMtt$fttcf ; (cf. Bosn. pliskaviça delphinus, Świnia morska). Owdzie wysmukłych rybek srebnołuski Orszak lekkiemi mąci wodę pluski. Anakr. 81; (Ross. MbmajiKa plusk wyziny). Gdziekolwiek tłucze w grzbiet lub w pluski, Nie może stłuc z kości twardej łuski. J. Khan. Orl. 1, 293. Achelijskie córy, gdy z Muzami pocierać się śmiały, ujrzą po sobie pluski robacze i wężowe skóry. Tward. Daf. 80. Suma od plusku dawać. Bielaw. Myśl. 1 2. PLUSKAĆ, ob. Plusnąć. PLUSKIEWKA, i, z., dem. nom. pluskwa, eine Heine jurt* ge 2Banje, ein Sßänjdjen. Pluskiewki w początku są biaława lub żółtawe , a potym po zrzuceniu skórki brunatne. Kluk. Zw. 4, 350. PLUSKIEWNIK, a, m., rodzaj rośliny coreopsis Li nn., ba3 2ßanpngeftd)t, ein ^flanjen* gefd)led)t. Kluk. Dyke. 1, 155.

PLUSKOTA, y, z., pluta, plusk, deszczowe pluskanie, słota, niepogoda; ftürmifi^eê ïïîegenwctter, 3Regengüffe; Boh. plusky. Jesienne już i zimne pluskoty coraz bardziej dojmą. Leszcz. Class. 71. Już następują jesienne pluskoty. Chrośc. Fars. 266. Pluskoty ustawiczne. Haur. Sk. 4. Czasy te do parnych chłodnych chmur, wilgotnych wiatrów i pluskoty bardzo skłonne. Fur. Uw. F 3. PLUSKOTNY, a, e, plutliwy, plutny, niepogodny, słotny, dżdżysty; fd;lacftg , fd)l«cferig, rcpcrtfci). Pluskotne Hyady. Klon. FI. A 2 b.

PLUSKOW1EC, wca, m., Nepa, owad wodny, ma cztery skrzydełka na krzyż ułożone, nóg sześć, z których pierwsza para podobna do nożyc rakowych. Zool. 158, eirt SQßaffertnfect, bie SBajfermaige, SBafferlanśb PLUSKWA, y, z.\ Boh. plośtice, stênice ścianwa, stin-ka ; Morav. plośtka, (Etym. płaski) ; Slov. plosćica, steni-ca, płostice; Hung. palaszka, palatzka ; Carn. et Vind. steniza; Croat. sztenicza, ztenica, czimavicza, kimak, kimka ; Rag. kimak , cimaviza ; Slav. sti'nica ; Bosn. kimak , cimaviça, kimka, kincina ; Sorab. 1. feżenwa ; Sorab .2. scżónwa ; Ross. Mont, MonHKt; §. a) cimex lec-tularis , bie Söatge; owad nieco okrągławy, płaski, brunatny, pełen soku czerwonego śmierdzącego. Kluk. Zw. 4, 350. Zool. 157. — Prov. Pluskwy nie rozcieraj. Cn. Ad. 559, ( cf. nie chcę się tobą pysklać). — §. b) Botan. Pluskwa, corispermum, rodzaj rośliny. Kluk. Dyke. 1, 156, ber Jffiattjenfame.

iMecKaTb klasnąć, klaskać ; Carn. pluskam, plunkam re-sonare in utrę, in dolio; Rag. pliskati guizzare, mouersi o scherzare corne fanno i pesci, pglûskati depalmare; Bosn. piskati , pliskati, kako ribba elabor, pgljuskati, pgljusnuti ( * 2. policzkować); Croat. ploszkam, plosznu-ti illido, plaudo , plyuszkam alapo) ; §. a) plaskać wylewając co; Vind. berlati, berlosgati, platfd)ew, platfdjen, ein ©eplätfdjer machen. Pluskam, co na ziemię rzucając, Graec. nattaßi^co , effundo aliquid in terram , sic ut so~ nitum faciat. Cn. Th., ettMê auf bie ©rbe fnn plätfcbern. Ryba pluska ogonem. Dudz. 21. W ryby przemienieni,' do wody wpadają, I krążąc się, gęstemi kroplami pluskają, Raz się na wierzch wydając, drugi raz się kryjąc Pod wody. Olw. Ow. 132. Pluskam wiosłem; pluskają wały, Graec. ntTvhÇco strepitum edo, qualem remus aquam percutiens aut complosio manuum, cf. klaskam , plaskam. Cn. Th. plmitfdjern, Hatten, Hitfdjen. — Fig. Żelazna łuska Wiąże parę ucieszną (Marsa z Wenerą, których zdybawszy na łóżku Wulkan żelazną niby siecią oplótł), a ta w sieci pluska Z śmiechem bogów. Gaw. Siei. 383. fie jappeln im 9?e|e. — Prov. Pluskał, pluskał, skał. Rys. Ad. 58. (kręcił się, a nic nie zrobił). —    . Ikarus k górze bieżał, i plusł w morskie

wały. Ryb. Geśl. C. (plasł, plasnął, z plaskiem lub pluskiem w'padł ; er platfd)erte Ijineiit, fiel mit einem 931atfcfyer inê Sßaffer ; Garn, shterbünknem). Rzucił żabom Jowisz, bierzwno w wodę , które wielkością swą plusnąwszy ciężko , szumem wody    żaby    przestraszyło. Ezop.    9. — §.

Transitive: Pluskać    kogo,    opluskiwać    kogo,    einen be-

fprü^en. Błotem w oczy mi pluska. Teat. 3, 27.

pluskając nań błotem. Biel. Sw. 49. Na wsze strony skaczą, pluskocąc; multa aspergine ro-rant. Zebr. Ow. 76. Ryby w morzu igrając, słoniawą rosą zioła przy brzegach pluskały. Otw. Wirg. 471. Pchnięty spisą dwa razy,    krwią    się pluskał    cały.    Tom. Roi.

59. fpobryzgał się).    — §.    Pluskać się,    bluć,    zrzucać z

żołądka, rzygać, zwracać, fid) befpesjeit, bredjeit, übergeben«. Jédz chléb , nie splukasz się. Cn. Ad. 347. (skromne życie, zdrowe).'—§. b) Transi, fig. Plusnąć, pluskać mową, bluć, pleść co ślina do gęby przyniesie, (cf. Boh. pleskati garrire, plisniti increpare, pljskam bhtero), plugawo gawędzić, unpt&ig fcfytMfccn. Szkaradne grzechy swoje począł pluskać. Birk. Dom. 91. Ona pocznie zbrodnie swoje szkaradne tak wszeteczną mową pluskać, że kapłan porwał się. ib. 91. Staruszek podochocony zaczyna przebąkiwać, żarcikami pluskać. Zab. 13, 199. Zdrowia wymyślać, koncepcikami pluskać. Teat. 10, 44. Najlepsi pisarze plusną czasem nieuczciwą myślą. Kpcz. Gr. 1 ,p. 74. laffen einen fd)lüpfrigen ©ebanfen fahren. PLU-SZCZEĆ , ał, y, neutr. niedok., strumieniem ciec z pluskiem ; Eccl. cTpoyHTłi (cf. struga), laut ftromen, firubeln fpmbeln. Krew' na wszystkie strony pluszczy, manat. Zebr. Ow. 149. Z rannej łani krew' strumieniami plu-Tward. Mise. 168. Krew' z pod serca strumie-

168

PLUTA-PŁUŻNY.

PŁUŹNY - PŁUŹYSKO.

Tel. 204. Nieborakowi krew' z ręki pluszczy. Teat. 54. c, A 2. Nieba cały ten dzień pluszczejąc, dokuczały nam z wierzchu. Tward. W. D. 19. Deszcz pluszczy. Cresc. 37. Stryjk. Gon. M. ; ( Boh. pluskati, pluskâm, prśi aż pluska ; cf. pluskota, pluta). — §. Pluszczceć czym, oblewać się czym, cf. płużyć; üOlt etmaS träufeln, »Ott ettüflä itberflteßett, propr. et tr. Biedzi się śpiący, ze strachu pluszczy potem. Wad. Dan. 35. Ze wszystkich lasów ptastwo się zleciało, Pluszczały drzewa krwią, gdzie ścierw znosiło. Chrośc. Luk. 238. Od kamienia nogi pokrajane, krwią mu zpluszczały. Nies. 1, 438. Ja się mam pobratać z temi tygrysy, którzy tak krwią ludzką pluszcza? Staś. Num. 1, 210. Stare paiże rdzą, a nie krwią im na ścianie zpluszczały. Wad. Dan. 92. Ledwie nie pluszczesz zbrodnią w żywe oczy. Rui. Ow.

254. — *§. Król ten nic nie sprawiwszy, mogąc, precz ich puszczał, Skarb wniwecz pluszcza/. Stryjk. Gon. L

3. (rozsypał się, rozprószył się, rozlał się skarb na niepotrzebne wydatki). PLUSZCZEĆ się, PLUSKOTAĆ się, pluskoce się, recipr. niedok., pleszczeć się, pluskając płókać się, kąpać ; tm 3Baffer plätfdjern, ftdj pldtfdjernb haben 2C. Gęś w wodzie się pluszcze. Min. Ryt. 4, 37. Baleny w morzu się pluskocą. Przyb. Milt. 225.— Transi. Między górami na błotach obozy W codziennej prawie topieli się pluszczą. Chrośc. Fars. 266.

PLUTA, y, z., (cf. Lat. pluo, pluvia); Carn. plóha ; Vind. ploha ; Ital. pioggia; Croat. plóha; Rag. plutatti fluita-re) ; Ross. neitacTbe ; [deszcz z śniegiem 2], pluskota, słota; fturmifdjctJ Sfagemuetter, Słegeugńffe. Niepogodę, deszcz, plutę cierpimy. Hrbst. Nauk. a. b. b. Kto widzi szpetną chmurę przed sobą, a '“nadziewa się prędkiej pluty, w czas sobie opończę odwięzuje. Rej. Zw. 79 b. Niepogody z plutą pobudziły bystre potoki. Groch. W. 555. Dla pluty i zimna musiał z pola zjechać. Warg. Cez. 55. Obozowych głodów, upałów i chłodów i plut się nie boi. Suszyć. Pieśń. 3,0 3 Piżmowany galancik kurzawy i pluty nie zniesie żołnierskiej. Pilch. Sen. list. 392. Oracz przeklina suszę , klnie kupiec plutę w drodze. Bach. Epikt. 36. — Pluta u rybaka, ob. pławy u nie-wodu. PLUTNY, PLUTL1WY, ‘a, e, pluskotny, dżdżysty, słotny; fdjlacferig, fcfilatftg, naß unb jifirmif# ; Slav. kisho-vito; Ross. HeHacïiHBUH, HeHacTHMH. Czas niepogodny plutny. Hipp. 36. Trwająca przez czas długi plutliwa chwila, kwiat z kłosów otrząsła. Nar. Hst. 6, 303.

1.    PLUTON, a, m., §. a) bożek piekielny, ob. Nya ; Carn. Peklęnz, Meroth. — §. b) Pluton, miano, które chartom się daje, 9?ame eines SBinbfpielS. Teat. 19. b. 73. Rozbroił się w izbie pluton z pokurciem. Teat. 19. b, 54.

2.    PLUTON, PLOTON, u, m., z Franc, peloton; rota piechoty. Dudz. 51, eine fflotte $ußt>olf. Plutonami. Kaw. Nar. 280, rottenroeife, cf. cugami.

PLUWIAŁ, u, mkapa kościelna, kapłańska, impluvia, vestis qua sacerdotes per pluviam utebantur. Cn. Th. 262. eine SRegenfappe ober ein Regenmantel ber ©eiftlidjen ; Bosn. pluvial, pluvio.

PŁUŹNY, a, e; Boh. plużnj ; pługowy, od pługu, ^flttg^,

spflug*. Płużne koła. Pot. Pocz. 705. Zgubić chcieliście ojczyznę waszę oraczą i płużną ręką (do Zaporożców). Swad. 1,49. Fredr. Danina płużnego, z pługu pola. Czach. Pr. 1, 219. (Boh. pluhar; Eccl. niyjKHHKS płuźny rzemieślnik, 'płużnik, *pługarz; Ross. niywHHKt krój p/uźny). PŁUŻYĆ, ył, y, neutr., niedok., (distng. Vind. plushiti; Croat. plńsim* orać) ; w dobrym bycie lub stanie zostawać, kwitnąć, świecić, świecić się, bonować, opływać, błogo się mieć; fid) moft 1 beftnben, gut forfommen, hlu&en, beflethen, e§ worin weit bringen, oiel oermögen; Boh. bru-ćim se, bruéiti se ; Slov. osoźjm ; Ross. óiameHCTBOBaTŁ ; Eccl. H^ElITOYhCTBOBSTH ,    , IlpeH3ÓHBaiO, Iipe-

H36BiTonecTBOBam Rzeczpospolita, w której stan śrze-dnych ludzi płuży, najbezpieczniejsza. Petr. Pol. 378. U dworów wszeteczeństwo płuży, a zaś skromność za głupstwo mają. Gorn. Dwór. 104. (popłaca, płaci). W tym powiecie czary bardzo plużyły. Ząbk. Ml. 324. Kiedy płuźą występki i swe miejsce mają, Grzeszy, kto dobrze czyni, jako powiadają. Gaw. Siei. 367. Wszelakie zbytki cielesne u nas płużą. Star. Ref. 51. W dostatkach płuży. Ryb. Ps. 64. (opływa). Płużenie, opływanie w dobrym bycie Ross. óiorococTOame. Płużący Eccl. 6ia-ro40JŁHUli. Z daleka miłość płuży, powszednieje z bliska. Pot. Jow. 23. Płużył nad inszych w łasce Władysława Sieciech, tak iż wszystko na nim polegało. Krom.

417. W towarzystwie ludzkim najwięcej płuży sprawiedliwość. Petr. Pol. 52. (może, znaczy, waży, płaci, popłaca). — §. Stolica, ziemie , powiaty, wszystko równie swawolą płużyło. Staś. Kum. 2, 122. (swawolą pluszcza-ło się, opływało). — §. Płużą tu ryby, pszczoły * płuży tu rybom, pszczołom. Dudz. 12. plaguje im, chowają się dobrze; bie gtfdje, 33tenen ïomrnen tyter gut fort, fragen gut an. — §. Płuży co komu » służy mu, plaguje, zdrowo mu, użyteczno mu; e$ ift ifjm bienltclj, erfprießltd), erflecfltdj, fietlfant, gefmtb. Płuży mi tu powietrze. Cn. Th. Fortuna pospolicie umysły nadyma, Komu płuży, rzadko się w swej mierze utrzyma. Groch. W. 425. Dobrym zawsze szczęście, złym zaś nieszczęście płuży. Bardz. Boet. 110. Widzimy tych, którym szczęście płuży, tłumem przyjaciół opasanych. Pilch. Sen. list. 58. Widzę, nic ci moja nie płuży, Dobra rada. Min. Ryt. 1, 141. Przyjdzie czas, że występek, lub mu dzisiaj płuży, Karę swą odniesie. Gaw. Siei. 367. Przez Zbigniewa do takiej, jaka tym czasem Sieciechowi płuży, przyjść możesz godności. Krom. 118. Wiatry się odmieniły i Cypryjskim płużyły okrętom. Tr. Tel. 57. Kocham, kto mię miłuje, kto mi sercem płuży. Min. Ryt. 2, 209. (sprzyja). Bogu tylko służyć, innym nie płużyć. Glicz. Wych. E 7. — §. Trzeba z pory korzystać, gdy płuży. Min. ^yt. 2, 153. gdy służy; łyka drzeć, kiedy się drą. PŁUŹYCA, y, z., gatunek pługa z rękojeściami, ein $fhtg mit £anbf>abeit, mit ©riffctt, aratrum auritum. ^Cn. Th. 714. Nowa płużyca. Teat. 52, 64. PŁUZYNA, y, z., nędzny pług, eut elenber ^fïltg; Slov. plużina bura, kozica. PŁUŹYSKO, a, ?»., §. 4) szpetny pług, ein Ijäßlh djer Çflug. — §. 2) Płużysko, drzewo, w którym się osadza pług. Skarb. baë ^fluggejtelle.

ILÜCBäJILHHKI}.

Uzdrowienie krwią płynącej niewiasty. Sk. Dz. 14. krwotok mającej, bie ben

nes

PL W AĆ - PŁYNĄĆ.

PŁYNĄĆ.

169

PLWAĆ, ob. Pluć. PLWACZ, a, m., PLWACZEK, czka,

m., dem., co często pluje; Sorab. 1. pluwar; Vind. plu-novez, pluvauz, llinovez; Croat. plyuvàvecz ; Ross. cæhh-TflH, cüioHaH, cjioHTHJKHHa ; §. a) ber ©peler, Speltyeler, (cf. śliniak). Władysława od częstego spluwania plwa-czem przezwano. Krom. 211. Biel. Hst. 357. — g. b) Plwacz, cicada spumaria, konik po drzewach skaczący, z tyłu niejaką pianę wypuszczający. Kluk. Zw. 3, 389. eilte Śrt $eupferb.— §. c) Plwaczek, żmija, ptyas Plin. H. N. 28, 6. et 51, 6, aspis in oculos hominum venenum ex-spuens. Cn. Th., ente 33iper, Me' ityr ©ift ben SDîenftyen lit ble Singen fprtyt. PLWACZKA, i, z., która pluje. Toł. Saut. 173. ble Spetertntt. — §. Piasecznica od plwocin, ber ©pucffafleit ; Boh. pliwâtko, pliwacÿ truhlicka ; Ross.

PLWOCINA, y, i., PLWOCINY plur., ślina wypluniona; Boh. wypliwekk, wychrkek; Carn. plunk ; Vind. plunek, plunez, pluvotina, flina ; Bosn. pgljuvaka, pgljuvotina, bgljuvottina ; Sorab. 1. bluhwanki; Croat. plyuvotina , izplyuvek ; Slav. pljûnka, rakotak ; Rag. pglju-vottina, pgljuvaccja, zapgljùvka ; Eccl. n:\ioiiOKCnmc ; Ross. nepxoTHtia, xapnoTHHa, imcbokl, atrêgemorfner Spcityeï. Perz. Cyr. 1, 155. Znowu mu policzkami twarz ranną i siną, Znowu wszetecznéj gęby sromocą plwociną. Pot. Zac. 114, cf. blwociny.

PŁYN, u, m., cieklizna, ciekłość, rzecz płynna, mokra; etnxrô glüfftgeS, ein flüfftger ober fließenber Körper, ftlüfftgfeit. O biegu i siłach płynów. Bub. Mech. 253. Funt płynów' zowią szopą. Krumł. Chym. 63.-Woda płynami pomaga do płodzenia wnętrznościom ziemi. Przyb. Luz. 177. Okropny ten przypadek wydziera im z oczu łez żałosnych płyny. Przyb. Ab. 186. Z rany bożka płyn nektarowy lał się. Przyb. Milt. 187. Anioł szybkopióry porze płyn sprężysty powietrza Przyb. Milt. 150. Sitftftrom, ßuftfluß. PŁYNĄĆ, płynęli, płynę intrans. jedntl.] (Boh. plynauti, plauti, plaul, plowu, plowati ; Slov. pługi ; Sorab. 2. plèsch, japleju; Sorab. l.plewam, plowam; Carn. plâ— vam ; Vind. plavati, (cf. pławić); Croat. plavati, plâvam, plo-vem; Dal. plivam ; Rag. plitti, plivati, plovitti, plovatti, plu— tati, poplivati ; Slav. plivati; Bosn. plitati, plittati, ploviti, pliuati ; Ross. n.iMTt, imiBy, njiaBaTŁ , niaBHTfc, ciwaBiiTB ; cf. Graec. rrlàsiv, ttXssiv , ßlveiv, ßlvoo) Lat. duo ; Ger. fließen, §loß; Hung. folyok; Hebr. Si'' jabhal * /ït/ccws); — §. a) cieknąć, ciec, lać się, rozpływać się; fließen, rinnen. Pod Warszawą Wisła płynie. Tr. Interluit montes Nereus, płynie, ciecze miedzy góry. Cn. Th. Płynęły mu łzy z oczu. Teat. 5, 27. .Płyńcie hojnym potokiem, płyńcie oczy moje, Wytaczajcie obfite łez rzęsistych zdroje. Zab. 1, 180. Nar. Płyńcie łzy moje obficiej. Teat. 13, 79. Z rany jego płyn nektarowy lał się taki prawie, Jaki z duchów niebieskich płynąłby w rozkrwawie. Przyb. Milt. 187. Białe płynienie u niewiast, ber Weiße ftluß, co trypa u mężczyn. Krup. 5, 48. Miesięczne płynienie niewiast. Krup. 2, 177. miesiączki, czasy, cf. pławy, upławy ; ber 9ftonat3fluß, bflS SJîonatlltye. Płynienie wnętrzne po członkach, fluxio-internae. Śleszk. Ped. 419.

SMutgattfl tyat. Krwi z nosa płynienie. Krup. 5, 159. bctS Sîafenbluten. Płynienie oczu, płynące oczy, (ob. Oko). Drzewo płynie żywicą « puszcza drzewo żywicę. Cn. Th. 902. Kraj mlekiem i miodem płynący. Pam. 85, 1, 753. opływający, überfließen non etmaS. — §. Similitud. Czas płynie, upływa, uchodzi, ble 3elt fließt batyin, ocrflleßt. Zagadałem się z tobą, a czas płynie jak woda. Teat.

33. d, 19. Płynie młodość jak woda, Chwiejemy się jak trzcina, Wiek nasz jak pajęczyna. Pieśń. Kat. 169. Płynie dzień za dniem , płynie I drugie jutro, co jeden dziś minie. Tward. Mise. 111; (truditur dies diem. Hor. 1, 295). Płyną lata. Cn. Ad. 120. (czas prędko uchodzi). Jak są drogie zabawy, jak ślicznie Gzas płynie Tym duszom, które ściśle z sobą się złączyły. Żab. 14, 149.— Fig. Włos jej po ramionach płynął bursztynowy. Tward. Pasq. 6. spływał, ba3 £>aar floß ihr non ben Stynltern tye* rab. — §. Płyną mu słowa, fluit oratio. Cn. Th., bie SBorte fließen tym, ftrómen tym au3 bem SDîunbe. O czym jeno chciał mówić, płynęła rzecz snadnie. Groch. W. 533. Gdy usta otwiera, niby miodociekiem słodkim płyną słowa. Teat. 45. d, 27. Wyb. Ś. Grzegorz płynącej i słodkiej wymowy. Kehow. Roz. 72. Jam to o tych sprawach troszeczkę szerzej pisał, aby tym rzetelniej historya nasza płynęła; quo planius decurrat. Krom. 592. Tak płynie w' mowie niezbrodzonćj Pindar uczony. Lib. Hor. 91. — §. Pan dobry, pieniądze płyną. Teat. 19. c, 68. sypie pieniędzmi, baâ (Selb ftrömt, er fpart e8 nltyt. Po ulicach nieustannie tłum ludzi płynie. Pilch. Sen. łask. 22. sypie sie, baê 3łolf ftrömt auf ben Straßen. Niepewme są te bogactwa , które ludziom od szczęścia płyną. Falib. G

5. obficie przybywają, 'Rcltyttyümer, ble oom ©lücfe tyerftro* men. Niewinny bywa ściśnion , a winniejszy skacze, Owemu zewsząd płynie, a ów w nędzy płacze. Rej. Wiz. 127 b. zewsząd mu przypływa, przybywa, e$ ftrömt tym oon allen Orten jlt. — §. Płynie mi co s idzie, udaje się, zdarza się , getyt OOtt Statten. Każda mi praca mój drogi Karynie, Dla ciebie, z tobą milusieńko płynie. Past. Fid. 258. (smarownie idzie). W rzeczach szczęśliwych , które po naszej woli płyną, mamy się bardzo pychy strzedz. Kosz. Cyc. 56. Ćoż tam słychać Elwiro, jak nam rzeczy płyną? Coć rzekł ociec, i z jaką powracasz nowiną? Morszt. 106. — §. Gdybym chciał, płynąłbym jak woda po Senatorskich pokojach. Teat. 15. c, 20. płużyłbym, dokazywałbym , byłbym wziętym ; {ty mürbe bert fetyr Heb unb angenetym fepn man mürbe flety urn mity reißen. — §. Płynie co z czego * fig. wypływa , wypada , wywięzuje się , wnosi się; baraud fließt, folgt, erglebt flty. Z tego wszystkiego takie zamknienie płynie. Salin. 2, 316. ib. 4, 585. ib. 4, 548. ib. 4, 507. — g. b) Płynąć po wodzie* pływać, ftymlmmen. Płynę est cum motu ; pływam etiam sine motu, ut ździebłko w śklenicy pływra. Cn. Th. 716. Wszak i ryby nie płyną przeciw bystrej wodzie. Kehow.

41. Nie płynie piesek, aże ogonek zamoczy. Pot. Arg. 392. — §. Płynąć wodą, na statku, w okręcie, jechać po wodzie, pływać; Vind. ladjati, brodariti, ob. Żeglować ; 3u SBaffer getyen, eine SBafferfatyrt matyen, ftyiffen. Naznaczyli sobie dzień, płynąć wodą za milę od miasta do je-

22

Sttwnik Linitjo wfd. 2. Tom IV.

2, 84. Płytkomyślna niewdadomość. Zab. 11, 569. miałka, płocha. PŁYTKOŚĆ, ści, i., cienka płaskość, nie-grubość, nicgłębokość, miałkość; Carn. plitvost ; Vind. plitlost, plitvost, plitlust, neglobokust; Ross. mŁikoctb, Hb.iKOTa, MtiKOBaiocTL, feine ftlädje, ol;ite $itfc ober Stef?, Seidjtfjeit, Untiefe. Płytkość miecza. Płytkość wody. — *§. Aliter: Rzuca się w głębią rzeki, i mimo jej płytkości, na drugim brzegu stawa , rapidité. Staś. Num. 236. mimo jej bystrości, gwałtowności płynienia; oDłjIetd) bet’ Strom retfettb mar. PŁYTNICE plur., w górnictwie, ławy czyli deski do pływania na nich po wmdach podziemnych; tut Słergtoerfe, SdjmumntMitfe, moraitf man unter ber 6rbc bet) ben Stollen herum fd)nnntmt. Tr. PŁYTWA, ob. Płetwa.

ona

rzu

dnego klasztoru. Lub. Roz. 525. Kiedyśmy wsiedli na łódkę, trzeba już dalej płynąć. Teat. 17, 9. Przypowieść dawno słynie, Kto nie umie pacierza, niech na mo-płynie. Raszk. Dz. 37. (cf. do boga, gdy trwoga).

My w tym okręcie, gdzie śmierć kieruje , płynicm jeden za drugim. Gorn. Dw. 75. PŁYNNOŚĆ, ści, z., cie-kłość, cieczą, płyn; Boh. plynost; Vmd. tekozbnost, tc-zhezhnost, vlashnost; Ross. huiakoctb , bte ‘frluffigfeit, ba5 ftlüffige. Liquor, ciekłość, płynność. Perz. Cyr. 158. —

Płynność słów’, wymowy; ob. Miodopłynność. PŁYNNY, a, e, PŁYNNIE adverb., płynący, ciekący; flteßntb, jluffig;

uczynić, roztopić, rozpuścić Ross. /Khahtb , ?KH5Ky. Płynnym się stać Ross. JKH/thTB. Ciało ludzkie składa się z części twardych i płynnych. W ej eh. Anat. 12. Płynne części ciała, jak krew' etc. Perz. Cyr. 1, 13. — §. Transi. Płynna wymowa, ob. Miodopłynna. PŁYNOMIAR, u, m., pese- liqueurs, narzędzie do oznaczenia ciężkości gatunkowej płynów’. Magier. Mskr.

1.    ‘PŁYT, u, m., PŁYTY plur., źle za płty, trafta. Dudz. dit ^loß ; Ross. iuotb. Na tym jeziorze nie chodzą łodzie, ni płyty. Pot. Syl. 91.

2.    PŁYT, u, m. ; (Svec. plit szpada; Lat. med. fletho * grot, płoszczyk ; Germ. mig. $liete kopia); $. 1) ostrze płaskie cienkie, eine bumie flache Schärfe, eine bumie fc&arfe gleiche Ober Scfynetbe. Stal nic spocznie, głębiej się bystrym płytem wrzyna. F*rzyb. Milt. 186. Siekiery nasze, topory i płyty. Chrośc. Luk. 297. Zab. 9, 214; Ross. n.ima, n.iHTKa fliza; Bosn. plitięa , sdilla plitka; Croat. pliticza, zdelicza piitva patella; Ital. pjatto. [ §. 2. Płyta, kamień łupko-waty, Graec. nlhüog 2|. Ten kamień łamie się duże-mi płytami. Torz. 101. cf. płat. PŁYTA, y, z., w piecu ludwisarskim wnętrzna objętość pieca , w której spiż roztapia sie. Jak. Art. 5, 308. ber innere jRamu beê @icß* ofeitS, ino bte ©locfcnfptefe in $Iuß gebracht tturb. PŁYT-CZYZNA, y, i., mielą, mielizna; Bosn. plitko, gazisete, bte Untiefe, Setcbtigfett. W płytczyznie ryby łacniejsze mogą mieć pożywienie z roślin. Kluk. Zw. 3, 199. PŁYTEK, tku, m., §. a) płet, drzewo składające traftę. Tr., eilt ftlößbaunt. — §. b) Botan. Płytek lsnardia , rośnie u nas w rzekach. Kluk. Dykc. 2, 61. ctitC ^flauje. PŁYTKA WY, a, e, cienkopłaskawy, cttoaS flad; ttltb fein. Naczynie pły-tkawe miedziane abo drewmiane do chłodzenia ługu sali-trzanego. Jak. Art, 1, 53. PŁYTKI, a, ie, Płytszy com-par. ; PŁYTKO, adverb., Płycićj compar., cicnkopłaski ; Croat. plitev, plitek, feilt mib flach, gaitj flach. Sierdzisty Mars stalą tnie, co potknie, płytką. Zab. 6, 146., Min. Na kogo płytkiej dobywacie broni? Hor. 2, 335. Zartko z płytkiej cięciwy strzałę wypuścił. Kras. Oss. FI 2 b. — §. Płytki, niegłęboki, miałki, propr. et fig., lltClt tief, fcidjt ; Carn. plitve; Vind. plitel, neglobok, gasliu ; Ross. MtiKiB, M'bJOK’B. Płyciej leżą nasiona, gdy się na posianej roli tylko zabronują ; głębiej, gdy się zaorują. Kluk. Rośl. 3, 197. Mruczenie płytkich strumyków. Staś. Num.

170

PŁYNNOŚĆ - PŁYTKO.

PŁYTKOŚĆ - PŁ Y W AG Z.

Boh. tekutÿ; Vind. tezhezhen, tekozh, vlashen; Slav. tekuch; Eccl. Temifciii ; Ross. HUi^Kifó. Ciało płynne, którego cząstki tak się słabo między sobą trzymają, iż najmniejszej sile łatwo ustępują. Śniad. Jeog. 58. Płynnym ‘PŁYW, u, m. ; pływanie ba§ Sd;mimmcn ; Croat. plavanye;

Rag. plivanje, ploov, plovstvo ; (Ross. ii.iob'L * ezołn , bat). Geś okiem wejrzy, a drugim na pływ sie odsunie. Bielaw. Myśl. E 4 b.

PŁYWAĆ, ał, a, intr. conlin., (dyalekty ob. pod Płynąć); pływać po wierzchu wody, niegrązić się, nie tonąć, (cum et sine inotu ; płynąć ver o est cum molu. Cn. Th.), fd)mtm* lltClt, nicht untergeben. Sitowie pływ’a, heban nie pływa. Cii. Th. Zdziebłko w śklenicy pływa. ib. Pływający, (So-rab. 1. plëwaczné ; Corn, plavudn ; Bosn. plitav, koji plitta svrrih vode, plovucch). Czarownice pławiono; prawdziwe czarownice po wierzchu miały pływać, i żadną miarą nie utonąć. Mon. 64, 266. Młyny pływające. Os. Fiz. 342. Sdjtfîênwbfem Pływać po wodzie i tu i tam, bin uitb ber fdjmtmmeu. Ryby samym tylko pływaniem przenoszą się z miejsca na miejsce. Zool. 61. Ćo się rodzi i pływa po wodzie, bądź zwierzę, bądź nie zwierze, ruch wodny, ob. Pław. Głupstwo przeciwko wodzie pływać. Falib. F. Gwagn. 243. Pot. Arg. 554. Mistrz In/lantski, widząc, iż trudno przeciw wodzie pływać, pod obronę Zygmuntowi Augustowi się poddał. Gwagn. 108. Pływał on kiedyś także na tej łodzi. Zab. 7, 207. (w tejże szkole ćwiczony). — Fig. transi. Wdzięczny pływa rumieniec w śniegu białćj twarzy. Ustrz. Tr. 114. Na jego szyszaku pyszna pływa kita. Dmoch. U. 104. (przegina się, rucha się). Suknia na nim, jak na kołku wisi, golenie po cholewach pływają. Zab. 15, 68. (kołyszą się). Piękny Likas , którego pływające włosy Żółte były, jak zboża dojrzałego kłosy. Chód. Gesn. 22. (spadające na różne strony). — §. Pływać w czym * opływać, tu etma§ fdjrointmen, oou etmaS uberfiteßen. Oczy mu we łzach pływają. Teat. 49, 73. Słówka jej pełne słodkości, a serce pływa w gorzkości, Lib. Sen. 12. Polacy, naród w szlacheckich wolnościach okwicie pływający; ale mu trzeba ostrożnie żeglować, byśmy w niej nie utonęli. Stryjk. 541. Byłem jak w zachwyceniu , pływałem w ukontentowaniu. Teat. 36. c, 8. Pływa sobie w rozkoszach, jak pączek w maśle. Teat.

52. d, 76. Przestań złego, czyń dobrze, a będzie pływała w dobrach dusza twoja. Kanc. Gd. 329. — §. Transi, fig. Ten człek pływa, pływa* kłamie, łże bardzo. Tr. er lügt. Szalbierz, który po suchych miejscach pływał, po wodach suchą nogą deptał. Mon. 68, 2Ó7. PŁAWACZ, a, m. ; (Boh. plowae; Sorab. 1. plewa?; Vind. plavauz,

P Ł Y W A C Z K A - P N 1 A K.

P N I A K 0 W A T Y - PO.

171

m., PNIACZEK , czka , m., demin. nom.

stonek, stone-'ii. pajn ; Yind.

o-

SRltmpf. PN1AKOWATY, a, e, — o aduerb., wiele pniaków mający, ötelftämmtg, ftaubtg, au3 tnelen flehten (Stammen beftebenb. PNIAKOWY, a, e, pniowy, od pniaka, ©tamm » ; Boh. pareznÿ. PNIEWIE , ia , n., pniaczki, krzewie, chróst, Chróścina, ©eftrdud). Wilk, gdy źrzobka zobaczy, czołga się na brzuchu, kryje się za pniewie, za pagórki, za drzewa. Klon. Wor. 5, Chciał się z pnie-wia dobywać zawodzi ; truncis avellere corpora tentât. Zebr. Oio. 58. PNIEW1STY, a, e, — o adverb., krzewisty, ftraitdjtg. Wyrzucili im na drogę co kamienistego, pniewi-stego i korzenistego, iżby przez to idąc pilnie patrzali, gdzie nogę stawić. Gorn. Ben. 556. PNIEJNIA, herb-, dwie łapy niedźwiedzie trzymają jabłko, przez które od spodu strzała przeszyta; w hełmie pióro sępie albo orle strzałą przeszyte. Kurop. 5, 59. ein SSappeu. PNIOWSZCZYZNA, y, i., co w lesie od pniaków płacą, Shtmeifcgelb, ©tarnin* gelb ht ben Sßdlberu. Tr. PNIOWY, a, c, od pniów, pniakowy, ©tantm«. Cn. Th.

po , sa, potle ;

plavar; Bosn. plivaç; Rag. plivalaz; Croat. plovècz ; Dal. plivacz) ; § a) pływający na wodzie, który po wodzie ruszając sobą pływać umie , ber ©duinmilter. Najlepszy pływaez najrychlej utonie. Pot. Zac. 26. Sławny pływacz w lada rzece utonie, a sławne rycerze w lada karczmie zabiją. Rys. Ad. 82. Pot. Jow. 64. Pływaczom na głębinie kurcz bardzo jest niebezpiecznym. Ilaur. Sk. 592.

—    Transi. Pływacz, pies pod rusznicę. Tr. legas piwej, eilt 2öaf[erlwnb. — *§. Ci, którzy na jeden rok po 1000 korcy pola wysiewają, to to są istni pływacze, nie godni tylko powszechnego wyśmiania. Mon. 71, 294. łgarze, Sluffdjinctber, 28tnbma$er. — §. b) Hist. natur. Pływacz, /a/co lanarius, ber ©djnńmmer, ©dimcberl, ein galf, gatunek sokoła , latając niby pływa na powietrzu. Kluk. Ziu.

2, 206. — §. PłyWacz, Lhytiscus, clirząszczyk wodny, znajdujący się w strumykach. Zool. 170. ein flehtet' 2Baf* fcrfrtfer. — §. Botan. Pływacz, utricularia, rodzaj rośliny, na miejscach wodnistych; w czasie kwitnienia podnosi się nad wodę , potym się znowu nurza. Kluk. Dykc. 5,

143. ein fflaujeugefdjledjt, SBaffcrfcfylattcl). PŁYWACZKA, i,

i., §. a) pławaczka, pławiaczka, która pływa, pływać umie; Eccl. n.iaBaTCJLmma, bte ©dpiummennit. Włod , 1. Niektórzy z nich ledwie się nie ochyną , Za tak piękne-mi w nurty pływaczkami. Jabl Buk. / b. (za Syrenami).

—    §. b) Pływaczka, pławaczka dziecinna, pławki dziecinne, narzędzie z sitowia, z kory drzewa, na którym się uczą pływać. Wiod., Cn. Tli., eilt ©d/Unniiliflop, ©d)tl)tnttn-' gürtel, worauf matt fdmhinmcn lernt. — §. c) Pływaczka, actio, pływanie, ba$ ©djrohnmctt. W pływaczce zmordowany. Chrośc. Ow. 294. — d) Pływaczka, miejsce pływania, pławienia , kąpania , bie ©djmenttltc ; Boh. pla-wnice. Puścić konie w pływaczkę. Budź. 51. PŁYWNY, a, e, do pływania służący; Sorab. 1. plcwarski ; Ross. nnaBaie-ibiibiM, ©djltumm *. Jeden z znaków rzędu gęsiego są nogi łapiaste pływne. Zool. 252; cf. wiosłaty, ło-patonogi.

Pochodź, słów płynąć, pływać vide sub Pław.

P N.

PNE, pniesz, ob. Piać.

PNIAK, a,

pień; Boh. pèn, krnen, parez, ston cek; Sorab. 1. penk, penck, żton ; fhtor, plok, brune, (penj * ul), fhtorezh, penjzhck ; Rag. hreeb; Ross. iichl, nettem), OTpyóotcB, OTpyóonemt; §. a) część drzewka abo chróstu przy korzeniu, (cf. odzie-mek); ber ©tantm, bas ©tammenbe, ber biffe ©to# eiitcö ©traitd)3. Pniak chróstu rosnącego, pień w drzewie; łodyga aho głąb w ziołach. Cn. Th. Aby nie rosochato, ale gładkim pniakiem rosły płonki. Cn. Th. Pniaczek, pniak , w który szczepią płonki, latorośle, ib. — § Pniak »kloc, ein abgcbaitettcr ßlojj. Skazany na śmierć, głowę już na pniaku kładzie. Przyb. Luz. 80. — Fig. Czytam mu fraszki i żartowne dzieje, Siedzi jako pniak , ani się rozśmieje. Pot. Jow. 2, 28. (nieczuły kamień). — §• b) Anatom. Ciało człowiecze dzieli się na pień alias pniak, i na członki. Kirch. Anat. 1. Krup. 5, 64. tułów, ber

P O.

PO; (Boh. et‘Slov. po; Carn. po;

Croat. pó ; Bosn. po, poslje ; Slav. o, posli; Rag. po; Sorab. i. po; Sorab. 2. po, pow ; Ross. no, cnyxTft; cf. Lat. post, postea ; Ital. dopo ; Cerm. be*; Graec.em, ecfi - ; Hebr. '£ pi » secundum , juxta) ; praepositio regens Localem vcl Accusativum Substanlivorum ; Dativurn Adjec-tivorum, (rarissime Dativurn Substantivorum)\ auf, tu, über, nad), an, bei), mm te. Przyimek po, gdy znaczy ważność abo zwyczaj, rządzi przypadkiem trzecim (Dalie.),

n. p. Po złotemu, po tymfowi, po dawnemu, po naszemu ; przez wyrzutnią, (contrad.), mówimy: po Polsku, po Francuzku etc. W tymże samym znaczeniu kładzie się z przypadkiem siódmym (Local.), n p. Po talarze bitym, po Łacinie; rządzi przypadkiem czwartym (Accusât.) , gdy wystawia rzecz w stanie biernym (passive), n. p. Przysłano po mnie; rządzi przypadkiem siódmym (Local.), gdy znaczy następstwo lub co podobnego , n. p. Po ojcu, po mieczu, po kadzieli. lipa. Gr. 5, 56. I. Po cum Locali Nominis, praepos. indicans locum, quo vel super quem quid versalur, volvitur-, §. 1) Po; an, ht, auf. Po prawej ręce mu stał. Warg. Radź. 172. Niech siedzą ci dwaj synowie moi jeden po prawicy twojej, a drugi po lewicy. YVT. Math, 20, 21. Po wierzchu « na wierzchu, superne. Cn. Th. (ob. Powierzchownie). Szańców nie rzucono, jak po stole Turczyn poszedł do nich. Birk. Zyg. 29; cf. jak po mydle, (oppos. jak po grudzie). Po ziemi się co wlecze. Cn. Th. auf ber (Srbc. Po gaju chodził. Oiw. Ow. 109. Po dachu łazić. Cn. Th. Po brzegu, ob. Pobrzeżny, pobrzeże. Po boku, ob. Poboczny. Abyśmy dziatki pożywili, gardłować po ziemi, po morzu nie litujemy. Hrbst. Nauk. D 8. Po mieście chodzić ; civitatis plateas vel domos omnes aut plures obire. Cn. Th. 1216. (ob. Miasto). Ergo po exprimit continuationem commutato-rum locorum : Po kościołach biega * z jednego do drugiego , er läuft tn bte Streben Ijerum * au§ einer tu bte anbre. Po bankietach, po biesiadach chodzi. Cn. Th. z jednej

472

P o.

P 0.

biesiady na drugą, cr gc^t ©cfymattfcreęen nad). Szukała go po rozmaitych miastach, po wsiach, po dolinach, po polach i równinach. P. Kchan. Orl. 4, 4 78. in »erfcbic* buen ©täbten, ^Dörfern, Adlern, auf bcn gelbem, in beu Triften. Do trzech set kościołów po różnych miejscach zmurowała. Groch. W. 188. au öerfcfjtebneu Orten. Moja myśl dawno się już po półmiskach błąka. Teat. 42 D. meine ©ebanfen irren fcfyott lauge auf beu ©Ruffeln gérant, pvifdjen beit ©Muffeln. Po panach król rozkaz ten rozesłał. Cn. Th. (* obesłał panów tym rozkazem). — §. Directio-nem insequendi: Po, nad;, auf, au. Po nim * ścigaj go, ścigajmy, ścigali. Cn. Th. ijjm nad; ! ff£t ifUtt nad) ! Spuszcza się wciąż po linie. Teat. 55. c, 37. mu ©eile l;crab. Po nici kłębka dojdziesz. Cn. Ad. 894. Po wodzie, po rzece jechać » nie wzwodę, betu ©trome nad;, mit betu ©ironte. Po wietrze, po wodzie miło jechać i sporo. Cn. Ad. 1305. (za szczęściem, za powodem). Po potrzebie jechać. Cn. Th. za interesem, tu ©efd;dftcn, ben ©efd)df* tcit nat^reifen. Z natchnienia ducha ś. do kościoła przyszedł, znać że nie po próżnej rzeczy. Bial Post. 264. nie z próżności, niepróżno, niedarmo ; ntd;t Utttfoitft, md;t t)I;ne midjtige Urfadje. Po dobrej woli * z dobrej woli, dobrowolnie; auS freiem Sßißett, fm;nuflig, gutwillig. Jeśli po dobrej woli nie pójdziem , musiemy. Groch. W. 549. Po gębie dać komu , po grzbiecie, po łbu. Cn. Th. auf ba? SDîaul, auf beu fJîücfen. — Po oku patrzeć, n. p. Po oku abo kącikami patrzeć na kogo. Era:.. Eiij; (cf. zezem, bokiem). Trochę go już poznawa, i z boku Towarzyszowi swemu skazuje po oku. Ustrz. Tr. 444. oh. Oko. — Po słońcu jechać » w tył mając słońce. Cn. Th. 720. Dudz. 54. mit ber ©onuc reifen, bic ©otitte im Süden Ijabcnb. Po gwiazdach jechali, astrorum duetu. Cn. Th. ben ©ternen itadj, ftdj nad; ben ©terneu ridttenb. — Aliter : Po gwiazdach, po poświecie, po księżycu, beneficio lu-minis. Cn. Th. przy oświecie gwiazd i t. d., betpn ©d)eb ne ber ©terne, bc? SDłonbe?, bet;in ©tcrnenltdjt, SOfonbltdjt. Bił się z Krzyżakami w nocy po księżycu. Biel. 281. Panna ta lubi po miesiącu chodzić. Teat. 24, 410. Czart. gdy abo gdzie księżyc świeci, im SDîonbfdjeine. Coż to jest za przyczyna, dla której błąkasz się po nocy? Teat. 39, 293. bet; 9îad)t. Ma ochotę po nocy włóczyć się. ib.

30. by 112. Wilk ci i złodziej po nocy wędruje, A trzeci błazen, co ich naśladuje. Bratk. C 4. Po chłodzie po-jedziemy. Cn. Th. (im £ül;leit, respecta vel loci, vel tem-poris). — §. Qrdinem, quo quid insequilur, consequitur Po, nad). Po bogu , po ojcu, pierwszy mój opatrzyciel. Cn. Th. Pierwszy po królu, secundus a rege. Cn. Th. G92. Po sobie mówili, czytali, jeden po drugim. Cn. Th. nad; einanber. Po ojcu, stryju, bracie, w żałobie chodzić. Cn. Th. nad; bem 3Sater te. in ber Trauer gelten. Po ojcu, stryju powinowaty » ze strony ojcowskiej, »tut ü(iterlid)cr ©Cite. Po kądzieli, po mieczu, ob. Kądziel. Po żenie wziął kilkanaście tysięcy. Cn. Th. z żoną, mit ber gran bat er fo öiel fcefommen. Chciała za niego wydać córkę swoje, i dawała już po niej dwa tysiące złotych. Teat. 26, 75. Na państwo nie po krwi, ale po cnocie wstąpił. Sk. Dz. 335. — §. 2) Po finale temporis finiti, praete-riti; actionis finitae (cum Locali); nad;, »orbet;, an?, auf. Pierwej było po wojnie, niżli się zaczęła. Groch. W. 537. ber $rieg mar fd)oit au?, ober ju fêttbe, efie er ttod; red)t angefangen batte. Po mej śmierci niech będzie jak chce ; nic do nas, co będzie po nas. Cn. Ad. 889. Po kąpielach przeleżeć się trzeba. Krup. 5, 221. nad; bem 3)abe. Ta dziewczyna już jest po ślubie. Teat. 30. b, 4 24. już zaślubiona, il;re Verlobung ift fdjon sorki;, fie ift fd;ou »er* lobt. Po nieszczęściu, godzi się szczęścia spróbować. Cn. Ad. 894. auf Unglück nad; Unglücf. Po obiedzie łyżka. Cn. Ad. 896. po czasie, po harapie, za poz/no, (oppos. za wczasu, w czas); ju fpdt, weint? fdjoit »orki; ift. Po czasie wojska zbieramy, po czasie wojujemy, w ten czas, gdy okazya minie na nieprzyjaciela. Opal. Sat. 4 90. W ten czas wierzymy, kiedy już po szkodzie. Nar. Dz. 3, 208 ; (cf. po szkodzie mądry). Już po naszym szczęściu. Staś. Num. 2, 62. już się skończyło, e? ift au?, e? ift »orki; mit unferm ©lütfe, c? brt* cüt ©nbe. Nie wspominaj tej sromoty, niech już będzie po niéj. P. Kchan. Jer. 442. (niech będzie zapomniona). Już po nim * przepadł na wieki, zgubiony; e? ift au? mit ibm, er ift oerloren, er ift bin. Jeśli wejdzie w społeczność z facyendarzami, już po nim. Teat. 19. b, 36. Zginęliśmy, już po nas. Teat. 53. d, 19. (fuimus). Już po mnie, co teraz pocznę nieszczęśliwy! Teat. 4. b, 114. Jeśli dawne czasy nie wrócą się przecie, Niedługo będzie już po świecie. Teat. 43. c, 4. Cieszą się z nowiny, że już po skąpym i okrutnym królu. Jabl Tel. 406. (że go już niemasz, że już nie żyje). Nic się nie rusza, ach już po nim, już nie żyje. Teat. 37, 46. Vind. je vun. — Po tym * potym, w przyszły czas, na przyszłość; jufünftig,, bernad), barauf. Zbytnie nie pytaj co będzie po tym, Żeś dziś zdrów zysk jest, miej dosyć o tym. IJetr. Hor. B 3 b. Co za sława brzmieć o nas będzie potym? Groch. W. 563. — Na po tym * na potym, na przyszłość; inBnfunft, für btC Bn* fuuft. Król dla na po tym lepszej obrony, sejm złożył. Biel. 538. — §.3; Po, usus , utilitatis, necessitatis, valons (cum Locali); ju etwa? (gut), WOJU. Dyabeł po łyżce, kiedy niemasz co jeść. Dzwon. Stat. A 5. dyabła warta, fie ift bcit %.... wertb. Nic po nim, nic wart, nikczemny, niepożyteczny. Cn. Ad. 551 ; Ross. ncr04HTt>-ca, »bite SBcrtb, JU nid;t?. Nic po tym , nic do rzeczy ; fd)led;t, uid;t gut, untauglich, ju nicht?. Nic po tych zbytnich potrawach, nic po tym srebrze na służbie. i obiciu złotym. Hor. 4, 4 76. J. Kchan. Co po tych skargach próżnych, jeśli na występy Przez szpary, jako mówńą, patrza urząd tępy? Hor. 2, 452. Dyabli po rozumie, Gdy sobą rządzić się nie umie. Teat. 43. c, 4 33. Wyb. Weź mię z sobą na wojnę, coż po mnie w pokoju? Bardz. Luk. 26. Nic tu było po tobie. Cn. Ad. 551. nie-potrzebnyś tu, bu bift tym ükrflüßtg, unnötig. — Coż w dzień po świecy? Sk. Zyw. 2, 44. Jeśliż sprawiedliwość każdy czynić sobie sam zechce , tedy powiedziałbym, że nic w Polszczę po prawie , nic po urzędnikach, nic po trybunałach, i po wszystkich sejmikach. Star. Vot. E 4. — Cum Dativo subjecli: Co mi po tym * na co mi się zda, co mi to nada; wa? braudje id; ba?, wa? bflhe

wa

P 0.

P 0.

txwon, tvaê UÜfct mir§? Co mu było po tak szerokim pań-stwie, co po tak wielu synach, co po tak gorącej przyjaźni Rzymskiej! Warg. Wal. 341. (co mia! z tego, jaką z tego odniósł korzyść, co mu to pomogło, na co mu służyło, na co się przydało, zdało). Wyjdzie mu ta zbrodnia na dobre; coby nam już było po prawach, co po sądzie, co po zwierzchności? Gorn. Dz. 82. Co mu było po sługach? gdy sam niewolnikiem został. Sk. Żyw. 1, 431. Co mi po mędrcu, co sam żyje sobie? Zab. 15,

37. Co mi po dobrym mieniu? gdy użyć nie mogę, Co po wszystkim? gdy słabość wznieca śmierci trwogę! Kras. W. 17. Jawnie to na męża powiadała, iż mu było nic po żenie. Diel. 157. (że mu żony nie trzeba). Coż mi po tym nazywać ją żoną, Gdy na nię tylko patrzeć pozwolono? Karp. 1, 139. Nic zdrowym po doktorze, i doktorowi po zdrowym. Dwór. C 2. Twoja rzecz wyłomu siedzieć, coć było po tak dalekiej drodze? Sk. Żyw. 2, 41. — §. 4) Qualitatis, relationis, Po «według, nad), lt)te, cum Locali Subslant. Za Ludwika wszystko po swej woli chcieli mieć Węgrowie, a nie według obyczajów naszej ziemi. Biel. 205. Po cudzej woli chodzić, skakać. Cn. Th. Po woli, oh. Powoli, pomału. — Pisma te, które chcesz jawnie czytać przed ludem, nie po jego głowie, czyli raczej przeciwne są jego obyczajom. Pilch. Sen. list. 43. Mówiąc po sumnieniu. Teat. 11. b, 26. (sumiennie). Przepraszam, wszystko po szczerości mówiłem. Teat. 8,

58. Po rozumie, ratione usus fuit. Cn. Th. A to sprawa po dyable. Teat. 31. c, 78. (dyabelska sprawa). W tym przeklętym miejscu, wszystko idzie po dyable. Teat. 11. b, 24. Oho! już po dyable sprawa, ih. 22. b, 56. Witanie jakie takie , ale żegnanie po dyable przyszło. Glicz. Wych. H 8. Mają go za sprawiedliwego sędziego, a bywa przecie po kacie często. Star. Dw. 50. Po dyasku go chwalisz, po dyaskuś uczynił. Cn. Th. Odyniec rozdrażniony, nie po miejscu ręką strzelecką trafiony. Pot. Arg. 481. Po próżnicy, ob. Próżno. — §. Qualitatis, cum Dativ o neutr. singul. Adjectivorum, et quidem contracto, excipias po staremu. Cn. Ad. 905. quod contrahi non po-tuit; Po pijanemu. Teat, 19. c, 67. et po pijanu. Mon. 64, 687. respondet adverbio ; n. p. Po obywatelsku * obywatelskie, według zwyczaju obywatefów kraju jakiego. Cn. Th. auf, ttadj 3Irt, auf eine genuffe 3lrt. Powiedz po prostu a szczerze. Teat. 12, 148. prosto, prostym sposobem , gerate fyerattś. Prawda najrychlej po prostu się zrozumie. Rzecz. Zł. A 2. Ze mną po prostu szczerze, ale nie po modnemu postępować należy. Teat. 16. b, 108. Choć żyje modnie , jednak kocha po staroświecku. Teat. 29, 92. Po grubiańsku ze mną się obchodził. Teat. 12,

18. auf eine grotę 2lrt, grot. Xiądz głośno pacierz mówi, a drudzy po cichu za nim. Star. Dw. 59. Po cichusinie-czku. ib. 47. Po mojsku, po twojsku, po naszemu , vide suis in locis. — Po gotowiu, ob. Pogotowiu. Po pańsku. Kazano im po Aryańsku wierzyć. Sk. Żyw. 2 , 87. (według Aryana). — Praemissum po nominibus gentilitiis, et morem et linguam gentis indicat: Przyszedł tu jeden po Polsku w kontuszu. Teat. 29, 25. tu ^olnifdjer Śłletbuug. Dziś u nas bardzo wiele strojów’, to po Włosku, to po

Hiszpańsku, po Brunświcku, po usarsku, po Kozacku, po Tatarsku, po Turecku. Gorn. Dw. 112. tnelerlei) Jllct* bertradjtcu, SBalfdj, ©pantfd) jc. U nas teraz wszystko po Paryzku. Mon. 64, 248. ^artftfd), tu tarifer ©efdjmacf. Wszystko teraz u nas po modnemu, ntobtfdj, po Francuzki! , po Niemiecku , dyabli wiedzą po jakiemu. Kras. Doś. 263. Dyabeł Ewę po Włosku zwodził, Ewa Adama po Czesku, Bóg ich po Niemiecku gromił, anioł zaś po Węgiersku z raju wypędził. Rys. Ad. 12. auf gut SBdlfcf), auf gut 33oljtmfd), auf gut 2)eutfd), auf gut Ungcrtfcf). Quoad linguam: Mówię ci to po Polsku, rozumiesz mię! Teat. 15, 86. Çolnifdj, auf ^olntfdj, tu ^olntfdjer 6prad)e. Mów z nami *Aramskie, a nie mów z nami ’Judajskie. Budn. des. 36, 11. *not. po Aramsku, po Żydowsku». Pięknie po Francuzku pisze. Napis po Angielsku. Exceptionem de-clinationis facit hoc unum : po Łacinie ; (nequaquam po ‘Łacińsku), Sateittifdj, auf ßateintfdj. Raz po Łacinie, drugi raz po Grecku chrześcianom nauki dawał. Sk. Zyw. 2,

40. — §. Po temu, adaequationis, gemäß, glcid), pro* portioutrt JU etiuaś. Głupi jest, kto wysoko siedzi, a głowy po temu nie ma. Sk. Kaz. 592. Ma siły po temu, żeby mu się mógł oprzeć. Nur. Ust. 2, 409. ( zdoły-wa , wydoływa temu, jest mu z to; cf. z to). Chciałeś być wielkim , ale nie miałeś po temu rozumu. Nieme. Bibl. Tar. 14. Jam nie po temu, bohaterom sprostać. Zab. 13, 136. Chociaż miejsce miał nie po temu , męstwem jednakoż zwycięstwa dopiął. Pilch. Sali. 212. (niedogodne). Miałem czas przystojny i pogodny do bitwy, miałem miejsce po temu, żadnćjem rzeczy nie opuścił potrzebnej. Baz. Sk. 573. Wiślica miasto było kiedyś bardzo obronne , jakoż ma miejsce po temu. Biel.

85. U nas wszystko po temu, wiek w samym kwiecie, serce nieustraszone. Pilch. Sali. Czas po temu. Zegl. Ad. 49. pora, pogoda. — §. 5) Po inclinationis, favoris, cum Locali Substanł.; po kim* za kim, z jego strony, jego stronę trzymając, jemu sprzyjając, po jego plecach; für jemaub, für feine fartât), auf ferner Seite, tfjn begünftigenb, (cf. Eccl. nocochcTuo posiłek, pomoc). Ło-trostwo orężem wsparte, zawsze prawo ma po sobie. Nar. Dz. 2, 197. Kto ma złoto, ma prawo po sobie. Rys. Ad. 30. Nie mając po sobie pisma ś., uciekł się do tej obrony. Baz. Sk. 590. Korybut w Czechach miał wielu ludzi po sobie, i Praga była po nim. Biel. 282. Większa część senatorów, po Henryku była. Biel. 129. Urzędnicy byli po żydach, tak iż kiedy żyd co uczynił, dano mu pokój. Biel. 247. Przeciw mnie kazanieś uczynił; on odpowie: i owszem po tobiem je uczynił cesarzu. Sk. Żyw. 2, 401. Rzekłszy po wilku, czemuż po baranie nie rzec? Pot. Poc. 100. Nie mieli w tym szczęścia i boga po sobie. Papr. Ryc. 123. Bezpieczen żyje mimo wszelkiej trwogi , Gdy kto łaskawe ma po sobie bogi. Hor. 2, 14. Mniej trzymaj o sobie, gdy szczęście po tobie. Rys. Ad. 41. Okręt czeka, wiatr po nas, wsiadać możemy. Pot. Arg. 217. Konstantyn pra-po wierze katolickiej wydawał. Sk. Dz. 187. Wszystkie okoliczności po nich były. Kłok. Turk. 28. Bujniejszych traw w żadnym położeniu nie znajdziesz , Chłód

Th.

j. trumnę). W długach po uszy. i drogę mój grunt, po rzekę. Cn.

174

P 0.

P 0.

k temu po pasterzach prawie; aplam pastoribus umbrarn. Żebr. Ow. 23. Po drodze mi ; nie z drogi. Cn. Th. auf bem SBegc, ntd)t aitś bem Sßcge. Po ręce, ob. Ręka. — g. 6) Po, distribut. per singulos, (cum Locali Substant.), ju, je jit. Chory użyje tego lekarstwa co godzina po łyżce, po śklance. Krup. 5, 234. Po kieliszku ratafii wypili. Teat. 52. c, 48. Ledwie po kubku dostało się każde

mu. Teat. 19, 30. Każdemu z osobna chłopięciu dam po jednemu jabłku, a którzy pilniejsi są, po cztery dam tym. Urs. Gr. 326. Przynieś komżę każdemu księdzu; i przynieśli po komży. Budn. 2 Beg. 10, 22. Wzięli każdy po groszu. W. Math. 20, 9. Dambr. 121. 5 Leop. Math. 20, 9. (każdy z nieb wziął po swym pieniądzu. 1 Leop.). Po groszu «groszami, grofcfyeitmetjc. Po groszu zbierając zbierzesz; po szelągu ciskając , rozciskasz. Bys. Ad. 58. Gęś wyskubią , rwąc po piórku. Comp. Med. 395. Po ziarnku, granatim. Cn. Th. Po kąsku, po trosze. Cn. Th. Po nici rozbierać, filatim. Cn. Th. Po razu wszyscy uderzyli = każdy uderzył raz. Cn.

Po jednemu ich wypuścił « pojedynkiem. Cn. Th. etujelit, einen nad) bent anbent. Po stopniach. Cn. Ad. 907. (stopniami, nie jednym skokiem). Tak źle pisze, że aż po literze dochodzić trzeba , co wyraził. Teat. 52, 89. Po części « częścią , częściami. Cn. Th. gropCtUljetlS. Po większej części, gröjÜeuffyetlÜ. — §■ Pretii vendendi et emendi. Po czemu (observa Dativum, cf. co), mtc trener ? Sorab. 1. po wele? Po czemu co chodzi, nie wie. Cn. Th. Po jednych pieniądzach wszystko. Cn. Th. Po groszu (Local.) cenię, przedaję. Cn. Th. jtt einem ©rofcfyeit baö Gtücf, für einen ©rofdjen. Po talarze bitym. Kpcz. Gr. 3, 56. Po talaru (obser. Dat. contr.). Cn. Th., Sorab. 1. po toleriu. Po złotemu. Cn. Tli., (obs. Dativ.). Po tynfowi ( Dativ. ). Kpcz. Gr. 5 , 56. — Po funcie, po łócie (Local.) Cn. Tli. — NB. Numeri dwa, trzy, cztery, dziesięć, usque ad milUoncm ponuntur in Accusativo-, pięć, sześć, siedm, ośm, dziewięć, milion, in Locali casu; n. p. Płacił po cztery tynfy ; po pięciu lale— rach. Tr. Pobor po groszy dwunastu z łanu postanowiono, potym po ‘dziesięci (dziesięć) groszy. Gorn. Dz. 8. Krakowskiej dyecezyi po ‘sześci (sześciu) groszach, a we wszystkich inszych po dwunastu groszy od grzywny płacić kazano. Krom. 668. Od pary trzewików ma-teryalnycli po złotych ośmiu , od skórzanych po cztery i po pięciu. Teat. 29. c, 52. Po dwu, po trzech, po 'piąci (pięciu), po '"dziesiąci (dziesięciu), po stu, po tysiącu * dwa a dwa etc., bini, deni, centeni, milleni. Cn. Th.—§. Continuât. Po dwa razy, dwa kroć, (Accusât), JU jmet)eu malen. Ja nie kaznodzieja, po dwa razy jedno bajać. Teat. 22. b, 109. Po dwa dni, po trzy czasem, dręczy się postami. Groch. W. 273. Po raz ostatni pytam was, czy chcecie? Teat. 25, 94. junt lefccn mai. Numerandi articulatim : Po pierwsze, junt crfieit, erfteuä, po drugie, junt jmet)ten, jmei)tenś, i po trzecie, ttnb junt brüten, brütend; Vind. pervizh, drugizh, tretkizh ; Slov. poprwe, podruhe, potrete, pośtwrte. Po wtóre, po trzecie, po czwarte, po piąte. Ostr. Pr. Kor. 1,21 (primo , secundo, tertio). — *§ Omissa praepositione Po : n. p. W tej rozprawie najpierwćj mamy baczyć sprawy ;

drugie jacy mają być sprawce ; trzecie iż sie każdemu przystoi ćwiczyć w tych sprawach ; czwarte, iż to wszystko nie hez przyczyny. Bej. Post. E 4. — II 1. Po cum Accusativo-, metam sive terminum loci, temporis, gradus indicat, btë, hto jit, t>i$ ait, btó l)tu. Długa aż po pas broda. Staś. Num. 1, 110. Gorn. Dwór. 302. Sicnn. 446. Po kolana, po kostki woda. Cn. Th. Tantalus w rzece siedzi po gardło, a wody pragnie. Kmit. Tr. B

3. Utopieni w delicyach po uszy. Opal. Sat. 53. U sukien tych były rękawy po łokcie. Szczerb. Sax. 458. Dadząć chatę niziucliną, stropu po nos, ścian po boki. Brud. Ost. A 9.

Tcat. 25. d, 24.

Th. Polikrates szczęśliwy był, aż po ludzką zazdrość. Warg. Wal. 226. Po przeckę, ob. Przęcka, — Żaden z nich po dziś dzień tego nie dokazał. Stur. Dw. 52. Od synów Władysławowych książęta Szląskie aż po ten wiek początek swój mają. Popr. Hyc. Po wszystkie dni moje, będę boga chwalił. Budn. Ps. 116, 2. przez wszystkie dni do końca życia, btü anê (Ettbe meiner $age. Po cztery dni z niemi, po trzy godziny z rana a trzy po obiedzie dysputował. Sk. Zyw. 2, 445. Po te trzy niedziele, które nam do bożego narodzenia zostają, bierze kościoł ewanielije o ś. Janie. Sk. liaz. 9. — 2. Po, finis, ad quem tendimus, consilium, nad), tt)0jU, JU, ba* rauf, monad). Pytają się wszystkich, których spotkają, zkąd, dokąd, i po co idą? Mon. 68, 670. Po to tylko przyszedł, żeby się ze mną kłócić. Tcat. 12, 18. Coż tu mam uczynić, przyszłam po radę. Staś. Num. 2, 65. Poszli po Klarysę, i z nia tu przyjdą. Teat. 24. c, 41. fic gicmjett fie l;ol)leu. Jak on przyjdzie, po mię pobie-żysz. Teat. 22, 15. (menu er fommt, [o laufft bu miel) tytule»). Poń « po niego, n. p. Posłano poń, Croat. pojn; Eccl. noHB, no hgmł , 3a nero. Po co statut i prawa chwalebne stawiamy ? Jeśli się obyczajów dobrych nie trzymamy! flor. 2, 152. J Kchan. (na co, niOJtt?). Bóg wie, co porobiły sejmujące stany; Dlaczego ten rząd, po co te wszystkie odmiany? Nieme. P. P. 10 Po coż tu Leonora ? Morszt. 184. (przyszła). A ty tu po co? P. Kchan. Jer. 128. Po dyabłaż mu było tam chodzić ! Teat. 36. b, 81. Wierzyciel jeden za drugim wpada, a każdy po pieniądze. Zab. 13, 191. Nic mieli już po co do domów się wracać. Sk. Zyw. 2, 86. Po ogień przyszedł, ob. Ogień. — Po obietnicę na prędkim koniu jechać trzeba. Cn. Ad. 896. Więc po rozum , po dowcip trzeba za granicę, Niegdyś bywał on wszędy, dziś ma dwie stolice. Kras. List. 51. — 5. Cum variis verbis : Po desi-derandi, non. Król listy do senatorów rozesłał, chcąc to mieć po nich, żeby do Warszawy przyjechali. Gorn. Dz. HO. er »erlangte tmn tljiten. Ludwik chciał to mieć koniecznie po duchownych , aby mu płacili połowę po-radlnego. Biel. 212; cf. wymagać po kim, żądać po kim, potrzebować po kim ; cf. tęsknić po kim. Cn. Th. — Cum verbist cognoscendi, experiendi, Po , ait, att§ , »Ott. Po głosie go poznała. Sk. Żyw. 2, 54. Pieśń. Kut. 140. Po słońcu znam południe, ex situ solis. Cn. Th. (au§ ber ©omie abitelnuen). Po dobrym budowaniu, dobre fun-

P 0.

POALABASTROWAĆ - POBAWA. 175

damenta poznawają. Sk. Zyw. 2, 39. Niech mistrza po- POALABASTROWAĆ cz. dok., alabastrem powlec, BertlaOrtftcrn^

Po sobie znam, ex    Uttt SltaBctftcr befletbcn. Gmachy    pomurował,    poalabastro-

me conjecturant,    tralio, Cn.    Th. Znać prędko i po twa-    wal. Hej. Zw. 167.

rzy, Jaki się w    kim ogień    żarzy. Jag. Wyb. C 4 b. Po    POALTEROWAC się recipr. dok,,    trochę się    przelęknąć

węchu, po smaku , po barwie, po zapachu etc., co po-    ftd) Cttl ineittg alterimt, erfd)recfen. Jeśliby z nagłego prze-

znać. Cn. III. Nie pokazuj nic po sobie, abyś wiedzia-    strachu albo gniewu matka albo mamka poalterowana

ła o tym. Teat. 36, 107. Chociaż to pokrywa, znać po    była, nie ma dawać piersi dziecięciu. Comp. Med. 569.

n*ć], jak jest pomieszana. Teat. 19, 25. Jam milczał, POARENDOWAĆ , /. poarenduje act. niedok., wiele rzeczy choćby mię zabito , nie podałem po sobie. Jabi. Tel.    29.    jedne po drugiej zaarendować,    ponajrnować; mehrere#

I tobie wierni będzicm , tylko    też chęć i ufność po    to-    nad) etnaitber pachten, tit ^ad)t nehmen. Heretyków, sko-

bie niech znamy, jakośmy też    po królach panach naszych    ro poarendował sobie czart, ten    oblig na nich włożył,

zawżdy znali. Biel. 48. —    111. Po adverb. loci,    cum    aby od nich czarci nie odchodzili.    Birk. Katu. Malt. B 2 b.

aliis praepositionibus. W oczy z niemi pięknie , a szy- P0BAB1EC , f. pobabieje rieutr. dok., babą się stać (o kil— dzi z każdego po za oczy. Teat. 25, 36. (zaocznie, hfo*    ku), n«d) cinattber jn alten SÖeiberit werben, "jednak się to

ter bent Hüffen). Po za oczy tylko śmiałe serca mają.    wszystko pobabiało. Teat. 43. c, 19. Wyb.

Teat. 28, A 5. Niech zastępuje mu uciec z po za drze- POBACZYĆ, f. pobaczy act. dok., Pobaczać niedok., Poba-wa. Jabi. Tel. 288. (hinter bem Sflltme Ijertnn⁻). Pasła po nad    czywać frequ. ; zobaczyć, poznać, wymiarkować, po-

tym laskiem swą trzodę. Teat. 55,11. an bem SBfllbdjcn hin.    strzedz; erfehen, wahr nehmen, gewahr werben. Wnet to

2. PO; a) praeposilio inseparabilis, multis in verbis non va-    z tej ewanielii pobaczymy, jeżeli jedno pilnie uważymy.

let nisi ad efßciendam conjugationem complétant (dokona-    W. Post. W. 2, 155. Może się to jaśnie pobaczyć ztad....

ne): błądzić, pobłądzić; iść, pójść. Podziękować, po-    Wys. Aloj. 59. Nie pobaczyli w nim nigdy żadnego

dziękował, podziękuj differunt a dziękować, dziękował,    grzechu, ib. 223. et 559. Warg. Cez. 85. et 12. Te

dziękuj, nam priora unum actum eumque perfectum et ab-    dwie pobaczone w Janie ś. rzeczy, będą materyą tego

solutum vel praeterilum signißcant, ut egisse gratias, egit    kazania. Bals. Niedz. i, 389. Judasz grzechu swego po-

gr atlas, posteriora imperfeclum , vel indeßniti numeri, ut    baczywszy, do kapłanów bieżał, i jawnie się tego spo-

agere gratias, agebat gratias. Cn. Th. 751. Pobili się,    wiadał. Żarn. Post 5, 772. (uznawszy). Abyśmy poznali

pobratali się, posiekli się, indicant vicissitudinem actio-    dobrze, które są uczynki ciała, a które ducha, poba-

nis, quo significatu carent tempore praesenti. — b) In    czować będziemy. Gil. Post. 175. (uważać, rozważać; er*

aliis praesertim in conjugatione frequentaliva, indicat ite-    wägen, Ad)t geben).

ralionem actionis : płacił, popłacił długi; nad) Ctltanber POBAJAC, f. pobaja act. dok., bajek napleść, »tel nad) ein* bejahen; (cf. Ger. nad) gerabe). Pobijam goździa, klina, czopu, crebro perculio. Cn. Th. 721. Pobił kury, gęsi, cielęta , więźnie = zabił wszystkie , pozabijał, jugulationem magnam fecit, pobrał, pościnał ludzie, podrapał księgi, popalił statki, połupił domy, popustoszył wsi : adde ver-tens simplici verbo omîtes, omnia, multos, quam plurima. POBAŁAMUCIĆ, f. pobałamuci act. dok., trochę bałamu-Cn. Th. 722. Saepissime praemillitur po aliis insepara-    etwa nabawić, ein wenig confit^ nnb nerioirrt machen. Je-

bilibus: ponaprawiać statki, drogi, porozdawać szaty,    go serce pobałamucone. Teat. 45. b, 87.

pozjeżdżać się, porozjeżdżać się; powykopywał drogi, POBANKIETOWAĆ ; Boss. noniipoBaib, ob. Bankietować, porozwalal domy, pozaprzątał komory.— c) Tempus du- ‘POBANTOWAĆ , /. pobantuje act. dok., porabować, randae actionis, • chwilę, aliquantisper, eine wenig, eilte fttrje Seit, eine 2Betle. Potrzymaj, postoj, poczekaj (trochę), pocierpieć, posiedzieć, poleżeć ; (haec carent praesenti). Similetn signißcationem habet in substantivo po-morek. — d) Spatium, per qttod actio obducitur, be*,

Über*. Pobielić, pomalować, polewać, pomazać, posypać; pobijam beczkę » obręcz wbijam. Cn. Th. 721. Pobijam dach gontami.

aitber ^iit fabeln, mehrere ŚHatfdjereęcn ntadjett. Musiał on co pobajać, chcąc pieniądze wydrwić. Teat. 22 , 105. Wuj, chcąc ich pożenić, pobajał te brednie. Teat. 17, 91. Ani chybi, że to Bartek pobajał te plotki. Teat.

51. b, 19.

Similiter cum nominibus :

po-

plundrować, nad) ehtanbcr berauben, anëplnnbern; (cf. Cer. Sann, cf. banizować); n. p. Biskupstwa pobantow’ane i z majętności odarte. Birk. Exorb. G. 2 b. Ojczyzna twoja wpadła w ręce rozbójnicze, już splundrowana , już pobantowana od wyrodnych synów' swoich. Birk, o Exorb. 29. Niemasz-li w' polu co wziąć, to my do chałupy. Weźmie się mięso, masło, groch, kapusta, krupy; Nie-cieżko pobantowoć po chałupie wszędzie. Mat. z Pod.

IÏ\ b.

powierzchnia , powierzchowny. — §. Cum quibusdam Substan-tivis praeposilio inseperabilis po-, mutatur in pa, e. gr. POBARASZKOWAĆ, f. pobaraszkuje act. dok., pogadać żar-Padoł, paczesie, parów, pagórek, paklepie, paręka, po- tobliwie, ftd) ein wenig fdjcrjfiaft unterhalten. Ani poba-ręka, paręcz, poręcz; (cf. Boh. palauk, palaućek łąka    raszkujesz z nim dobrze. Zab. 13, 154; Boss. noóecb-

podła). — §. Cum nominibus indicat situm propter len-    40Ban>, cf. pobiesiadować.

gitudinem alius rei dislentum e. gr. Pomorze, pomorski, POBAWA, y, £., pobyt, czas przez który gdzie bawimy; pobrzeże, pobrzeżny. — §. Cum Adjectivis, insequentem * bte beô Aufenthalte, ber Aufenthalt ino, ba3 SertOCtlen. successionem, e. gr. Pojezuicki, posejmowy, poobiedni;

§. Distributionem, e. gr. Pogłówne, podymne.

Widział się być celem przez czas swój pobawy Przewrotnych Maurów różnych zasadzek naprawy. Przyb. Luz.

476

POBAWIĆ - POBIJĄ Ć.

POBICIE - POBIEGAĆ.

Boss. noÔHBato ; crebo percussu protrudo clavum. Cn. Th. 721. eilten 9?agel, IM tc. etnfc^lageit, mit meltrern @d)lägett nad) einanber hinein treiben. — b) Actionis per spatium obdudae: Pobijać beczkę, obręcze wbijać, eine £oitnc befdilagen. Pobijać dach gontami, ein $acb mit ®d)ittbcltt be-fchlagcu, bccfett ; Sorab. zdeskuyu; Boss. peweTHTt, oópe-uieTaTb, (cf. poszywać słomą). W złotym wieku z kiełbas płoty pleciono , a połciami i gomółkami domy po-bijano. Podw. Wroź. 24. Kościoł odzierając, dzwonnicę pobijać. Gród. Dysk. E 4 b. jednemu wziąć , by drugiemu dać, (ob. Kościoł) ; hinc POBICIE, czym dach po-bijano, nakrycie dachu, (cf. poszycie), bie Scbetfuttg be3 Dad)§, ba$, montit es gebest ift. Chcę aby budowanie, i ściany murowane , i pobicie z dachówki miało. Modrz. Baz. 159. POB1CIEL, a, m., który pobił, ber gcfd)lagen fmL (distng. pobijacz). Boss. vulg. noótiTem,, zwycięzca.

263. POBAWIĆ gdzie, f. pobawi, inłrans. dok., trochę zabawić, ein wenig nertvetleit, fiel) ein wenig «uralten.

POBAZGRAĆ, ob. Bazgrać.

POBEREZE, a, n., (cf. pobrzeże) ; kraj województwa Bra-cławskiego, lezący po nad Niestrern , a ż ku granicom Tatarskim. Dykc. Geogr. 292. eilt Sanbftrirt; ant Sntcftcr,

(cf. Ukraina). Zawsze będzie taki kraj , jako pospolicie mawiamy, jak na Poberezu, wszelkiemu bultajstwu , ło-trostwu, i rozbójnikom, na szarpaninę wydany. Star. Pob.

A 3 b. POBEREZKI, a, ie, n. p. Poberezkie wino, Wołoskie etc. Vol. Log. 7, 516. wino z Pobereża. POBE-REZNIK, a, m., Pobereżnik, Ruskie słowo, po brzegach lasów pilnujący strażnik, leśny. Czart. Mskr., (cf. floss. noóeperaTL strzedz , pilnować; cf. noóepeJKHHin, » pobrze-gowy wiatr). Kto nie widzi owych żydów, owych pobe-reżników, owych hajduków u lada ziemianina , którzy

gonią kweściki po rynkach, po targach. Dirk. Kant. C ‘POBIEDKA, i, z., Boli. pobjdka ; pobudka, fJteiß, ßrmillt* 2 b. Szarpacze, stacyonarze, pobereźnicy, zarębacze.    iernitg, Sluregmtg ; (distng. Ross. et Eccl. noEnp zwycie-

Birk. Kr. Kaw. 38.    stwo). Jedzą czasem dla trunku, choć się przyrodzenie

POBESTWIĆ , f. pobestwi ad. dok., okrutnej dzikości na-    tym brzydzi ; pobiedkę mu dawają, jedząc to, po czym-

bawić , nrilb nnb graufam machen, 31t TXnmcnfćf;cn madjeit.    by pić mogli. Sekl. 111. — *§. Muzykowie grali w skrzy-

Pola odłogiem lezą, kmiecie pobestwiono, Krzywe kosy    pice na ośm głosów pobiedkę. Budn. 1 Chroń. 15, 21.

na srogie miecze przerobiono. Otw. Wirg. 396.    (przy śpiewaniu nizkim. Bibl. Gd. twrjujingen. Sutb.).

‘POBIAŁA, y, i., pobielony wierzch, biała powłoka, po-    *POBIEDZAĆ, ob. Pobudzać.

bielenie; weißer Shtftricf), Uebcrwetßuitg, Uebertundjmtg. — POBIEDZIĆ się, /. pobiedzi się recipr. dok., chwilę prze-fig. Co pod pobiałą grunt czarny ukrywa, Im więcej    cierpieć, eilte Seile leiben , 9?otl) leibeit. Biedzeniem bo-

myte, tym czarniejsze bywa. Karp. 2, 98.    żym biedziłam się, z siostrą moją, pobiedziłam. Budn.

POBIĆ, f. pobije ad. dok.\ (Boh. pobit; Sorab. 2. pobisch; Genes. 50, 8.

Bosn. pobitti, pobiati; Bag. pobitti, pobijvam; Yind. po- POBIEDZ, POBIEŻEĆ, POBIEGNĄĆ, /. pobieży, pobiegnie bit, pobiti, dolpobiti , pobijati ; Carn. povyli, povycm ,    intrans. dok.] (Boh. pobehnu , popobehnauti, popobjhati;

povyam ; Croat. pobiti, pobiam ; Boss. noÓHTb, cf. noót-    Sorab. 1. pobiźu , pobjzim , pobjham ; Vind. pobegnit ;

/(a zwycięstwo); a) extra praesens tempus , pobił nieprzy-    Garn. poveneti; Bosn. pobighnuti, pobjeghnuti, potecchi,

jaciela , poraził go na głowę, er l)rtt bjn fteillb gefdilageu.    potrricjati; Croat. pobechi, pobegńje mprofugo ; Bag. po-

Owa w krotce powiadając, poraził, pogromił, pobił one    bieghnuli); fytnlaufeit; cf. poskoczyć, n. p. Pobiegł po pa-

wszystkie nieprzyjaciele sw-oje. Rej. Post. Mmm 3. Po-    na,    er ift ÿiitgefalifeit, beit #errit JU Indien. Liszka pro-

bił dzieci, posiekł rózgą, biczem; er fiat bie Stitber gc*    siła    orła, aby jej dzieci, które pochwytał, puścił; on

fragen, geprügelt, gepcttfd)t. Lepiej być pobitym, niż    na prośby jej nie dbając, do dzieci swych pobiezał.

zabitym. Teat. 31, 86. eS ift beffer gefd)iageit (geprügelt),    Ezop. 26. POBIEGAĆ; \Boh. pobèhati, pobihati; Croat.

aB erfdjlageit werbett. Pobił deszcz zboże; dédit stragem    poderkâvam ; Boss. noóLraib, noótniBaTb) ; contin. et fre-

salis nimbus. C11. Th. obalił, ber Siegelt fiat bfl$ ©etreibc    qu. i. przez chwilę biegać, skakać, często po trosze bie-

ttiebergefcblagett. Tu nas grad pobił, tu woda zabrała.    gać; eilt wenig (leritmlûufen, Öfter laufen. Zwierzęta, gdy

Groch. W. 558. (grad nam zboża pobił, potłukł, po-    im dzieci pobiorą, tedy poryczawszy kęs, pobiegawszy,

wybijał; Boss. rpa^OMb xatöi noÓMo).—Recipr. Po-    powierciawszy się, snadnie zaś wszystkiego zapomną,

bili się z sobą, w załebki z sobą poszli, porwali się na    Rej.    Ziu. 150 b. Profesor nie pozwala pobiegać, każe

siebie; fte fiabeit mit einaiiber gerauft, fie befamett einanber    się    ustawicznie uczyć. Boh. Kom. 1, 575. — §*. Transit.

bep bie àopfe, e3 fam JU einer @d)ldgcrep ; (Dal. pobitisse). Pobiegała wszystek świat. Otw. Ow. 71. przebiegała, fie Niewiadoma ci przyczyna, dlaczego się pobili. Teat. 50.    ift bie gatlJC Seit burdjlaufeit, burd)ftri^eu. — 2. Oecon. Po-

b, 5, (praesens biją się). — b) Pobił kury, gęsi, cie-    biedź, pobiegnąć, pobiegać, pobiegać się; Boh. pobjhat

lęta, więźnie * zabił wszystkie, pozabijał, zarznął; cr Çat    se ; o bydle, subare, appetere Veuerem, (cf. bekać się,

fte nad? etttaitbcr getöbtet, erfragen, abgefdjladjtet. Pobił    bydlić się, poganiać się, pojeżdżać, cf. bekowisko); ftd)

mieczem wszystkich, którzy mu się przeciwili. 3 Leop.    belaufen, läilftfd) fei)lt, rauben, rillbem ; (Vind. fe pobegni-

Judit. 2, 16. (pomordował. 1 Leop.). Synowie twoi je-    ti, fe pobrati « porwać się). Chuda krowa lepiej pobie-

dnym cięciem od sprawnej poginą ręki katowskiej; sy-    ży do byka, niżeli zatyła. Lek. Końsk. 2, 21. Chuda

nowie zaś hetmańscy nie tak są pobici, jako raczej po-    krowa rychlej się pobiega, niźli zatyła. Cresc. 549. Gdy

mordowani. Siru. Qu. 83. Nie żołnierz , nie wiele ich    już owce pobiegną, tedy je odłączyć od baranów, aby

pobił. Cn. Ad. 736. — POBIJAĆ ad. contin.] a) itéra-    im ciężkości nie robiły. Cresc. 558. Na końcu maja byk

iionis. Pobijam goździa, klina, czopu; Boh. pobjgjm;    ma być do trzody puszczany; bowiem które w ten czas

krowy pobiegają, tedy też ciepłego czasu się cielą. napobirati, paperkuvati; Rag. pâlietkovati klasę spicas Cresc. 549. Kiedy krowy w czerwcu pobiegają się, te-    legere, palietkovalaz spicilex. Pobierki, braki, wyrzuty;

dy.... Lek. Końsk. 2, 21. POBIEGŁY Partie., n. p. Kro-    SluêfdjnjL SIuMnnrf. Wspaniałość tym wszystkim, jak

wom już pobiegłym przy wodach ciepłych bardzo zdro-    pobierkami wzgardzą, o co się gmin, jak o rzecz naj-

wo. Cresc. 548. które już płód zastąpiły, poczęły, ciel-    większą ubija. Pilch. Sen. list. 2, 210. Przy nawale po-

nemi się stały; trächtige 5łul)c, Me fiel) fd)0tt belaufen I)a*    tocznych zabaw, szczątki same i pobierki czasu, po- _

bett ; (dislng. pobieżny). POB1EG, u, m. ; (Rag. pobjega;    święcamy fdozofii. ib. 2, 39. (resztki). T0B1ERN1A, i,

Dal. pobega; Garn. povej; Ross. noótsrE ucieczka, no-    i., n. p. Wody Sperchijskie wydały ziół pobiernią : conlri-

61>rn, noóliJKKH latorośle, odnogi); pobieganie gdzie,    buere aliguid. Zebr. Ow. 167, cf. pobor

wycieczka na krótki czas ; Iptnetlcn, ?8orüI)crcilen, 0treif* POBIESIADOWAĆ ; Ross. nonitpoBaTb , ob. Biesiadować,

, ^tnftretfeu, ®urcl)ftretfen. Oilłączył się od floty dla (cf. Ross. noóedMoBaTb pobaraszkować). lądowych w Flandryi pobiegów. Przyb. Luz. 190. Aci- POBIEŻNY, a, e, do pobiegów służący, ®treifjUCI§*, gu einer strowie ścielą drogę, tak fortunnie gnani, Wcześnie w    (ErcttrftOU Menltd). Pobieżne    konie , wytrzymałe do biega-

port pożądany zadają pobiegi. Zebr. Ow. 188; portus te-    nia, nie w zawody, lecz w    prędkich podróżach i jazdach.

nuere pelitos. — §. Na szkucie pochody albo pobiegi,    Czart. Mscr. (Ross. noóttKHincb w Kamczatce, długi rze-

tarcice przy burcie przybite, po których flisi chodzą, kiedy    mień, zastępujący dyszel, w zaprzęgu psów),

szybują. Magier. Mskr. Saufbreter, ütrittbreter auf bent Sort» POBIJAĆ, ob. Pobić. POBIJAGZ, a, w.; Uoh. pobigeć, ber SlujJfdjtffe. Statki wszelkie powinny być pod kluczem Ross. nOAÓoiimiiKT); który co pobiją, ber Scfcfylager, (Boh. sternika, jako to: powrozy, pobiegi, tarcice do oszywa- pobigećka szlaga). POBIJALNY, a, e, od pobijania, gum nia, i t. d. Haur. Ek. 61. ib. 171.    SefcMacjen ; Ross. no46oîinbiH. POBITKA, i, i, Na stat—

P0B1ELACZ, a, w., który co pobiela ; Croat. pobelitel; Eccl.    kach pobitka daje się z tarcic nad rufą, gdy się suchy

yóliJMTejb; ber etnntS weißt, raetß Übersicht, überftret^t,    towar prowadzi, aby od deszczu nie pozamakał; pobitka

oerjinut. Pobielacz naczynia, polewacz garnców, crusta-    nazywa się także dach nad budą. Magier. Mskr. eilt 9łe*

vins. Cn. Th. ber bic £ößfc weiß glafirt. Pobielacz ścian,    ßenbad) über bent glußfdnffe.    — §. Pobitka, pobicie, poty nkarz. Mącz. bcr ïünd;er, ber Me dauern weißt. Pobielacz    rażka; Me fJîtcberlage, baö    3?tebermad;eu. Z pobitki pzi-

blachy, kotłów, cyną, ber SSerjimter, Ross. jy4HJLmHKb;    czyzny, w krwi gorącej oszczep się stał brzydki. Zebr.

srebrem, ber ^crftlbcrer, (cf. posrebrzeć). PÜB1ELAWY,    Oto. 378. (e caede).

a, e; Boh. pobëlawÿ albidus, subalbus ; na biały kolor POBISURMANIĆ, f. pobisurmani act. dok., poturczyć, bi-pochodzący, weißlig. Karciof ma pręt długi, laskowaty    surmanem uczynić, einem junt dürfen, gltnt fOïa^ometancr

abo strytiasty pobielawy. Syr. 669. POBIELIĆ, f. pobieli    madjett. Pobisurmanieni w Turczech chrześcianie. Wyrw.

act. dok., Pobielać niedole.; Boh. pobjliti* Sorab. 1. po-    Ceogr. 270. (renegaci). Darowano mu życie pod wa-

bèlam; Rag. pobjêliti ; Bosn\ pobiliti ; Lind. pobieliti;    runkiem, by się pobisurmani! , to jest Mabometową

Croat. pobelyujem, pobelilszem . pobelenye ; «EccL oób-    wiarę przyjął. Paszk. Dz. 28. er füllte Mjometancr tuer*

4>iK), oótaua; Ross. oóIjjihtb, oóiutBaTb , oót.uiBaio,    beit. Birk. Kant. B 2 b.

OTÔèjMTb, OTÓtaiiBaTb, iioóbjiHTt, noób.uiBaTb ; biało po- POBLADNAG, POBLEDNIEĆ, pobladł, pobledli, f. pobla-wlekać, polewać, białą farbą pokrywać; weißen, mit    dnie neutr. dok. ; Bosn. pobliditi; Croat. pobledujem,

meiner SRinbc, meiner garbe übergiepen. Pobielać blachy    obledujetn; Ross. no6.Tfc4HtTb; rumieniec stracić, bladym

cyną, ob. ‘Pocćnić, ttcrjtnncit ; Boh. cynowati, cynugi;    się stać, popłótnieć, Meid) Uttb Map merbeit. Na te słowa

Yind. pokofitrati, sakofitrati, sazinati, obkofitrati ; Bosn.    wszystek pobladł i pierwszą swą barwę odmienił. P.

pokositeriti, okositeriti ; Croat. koszitrim, czinyam, po-    hchan. OH. 1, 11. Wiele ich było, co srodze pobledli

czmyàvarn ; Slav. kalayszam, pokalayszam ; Ross. 4V4HTb,    Na te nowiny i uciekać chcieli. P. Kchan. Jer. 201. Cia-

BŁuy4HTb, noay4HTb , nepejy4HTb. Żelazo żeby na ró-    ło jego prowadzili smętni i pobladli, ib. 70. Pobladł na

żne naczynia kuchenne użyte być mogło, zwykli go cy-    takie dziwy zadumiany. Bardz. Luk. 16.

na pobielać, a takowe żelazo żowią blacha białą, fer POBŁĄDZIĆ, f. pobłądzi act. dok. ; Boh. poblauditi, pohre-

blanc. Kruml 193. Większej potrzeba biegłości, aby blachy kuć, niż oneż pobielać. Os. Żel. Pobielać wapnem , tynkować. Cn. Th. meinen mit $alf. Pobielony wapnem Eccl. noBarLiemiLni. Pobielić kredą Ross. nOMtiHTb. Pobielać garki, glaftrctt. ['obielać jaki kruszec warze -niem , sophistica ratione dealbare. Sleszk. Ped. 419. metf> fiebett. Fałszywa moneta, pobielana tylko. Pilch. Sen. list. 276.

śjm; Bosn. pomankati; Ross. npopyuiHTbCH ; w błąd wpaść, błędu się dopuścić; ftd) trrcu, einen 3rrtpum, geiler geben, fehle«. Wiecie, żem grzechu wielkiego nie zrządził, Tylkom pobłądził. Zab. 13, 145. I mądry częstokroć pobłądzi. Pilch. Sen. gn. 342. Pobłądzenie, Boh. poblau-zenj ; Slov. pobłauzenj błąd ; ber Srrtljum, ba3 Ślcrfcpen. — §. Po niewiadomym gaju chodzę pobłądzona. Otw. Ou/.* 109. zabłąkana, błędna, trug, ücrirrt; (cf. pobłę-POBIERKI, ów, plur.,    (ob. Pobrać),    ostatki pozbierane.    dny) * pobłąkany; Boh. poblaudily, n. p. Irzoda owiec

Dudz. 51, kłosów zbieranie, pokłosie.    Cn. Th. 283. spi-    niemała w gromadzie chodziła, a było pobłąkanych kilka

cilegium, Me 9îad)lefe ;    Boh. pabèrek    racematio ; Carn.    między niemi. Papr. Kol. U 2 b.

pobirk ; Yind. pobranki, napobiranje, , drugobranje, pa- POBLAKNĄG, poblaknął, poblakł, poblakło, f. poblaknie perkuvanje. Pobierki    zbierać, Slov.    pabèrkugi; Yind.    neutr. jedntl., nieco wyblakować,    popłowieć, popełznąć ;

23

177

POBIEGŁY - POBIERKI.

P 0 B IE R NIA - POBLAKNĄĆ.

Słownik Lindego wyd. 2. Tom IV*

178

POBŁAŻAĆ-POBOCZ.

POBOCZ - POBOCZNY.

»erfaßen, bie ftarbe »erlteren. Poblakły, a, e, Partie., n. p. Poblakłe róże. Przyb. Milt. 290.

POBŁAŻAĆ inlrans. niedok.-, Hoss. lOÓJajKaiL; przez szpary patrzeć na czyję swywolą, przepuszczać komu, popuszczać mu wodze; einem itacfyfefteu, burd) bte ginger fe$ctt; (Etym. błagać, błogo, cf. błażej); Rag. blâzniti blandiri ; Sorab. l.liżcżźu szo , cf. obleśny ; Ross. 6.M5KHTŁ wielbić, (cf. Ross. no6ja>KHcaTi> poswywolować). Kto złemu pobłaża, ten dobrych uraża. Cn. Ad. 405. Rys. Ad. 30. Panowie czeladź karzą, a sobie pobłażają. Budn. Apopht.

3. Pobłażanie Ross. nofkiamta. Ze światła wypływa pobłażanie , które się ludzko zapatruje na błędy i wady drugiego. N. Pam. 24, 326. Do szczętu dzieci psuje swym pobłażaniem. Feat. 30. b, 13. mit iljrcr 9îa#ftd)ttg» feit, ©elittbigfeit. ib. 18, 15.

POBŁAŹNIĆ , f. pobłaźni act. dok., odurzyć, błaznem uczynić, betören. Ta niewstydliwa niewiasta pobłaźniła nas wszystkich. W. Post. W. 2, 344. Falib. 0. Winem swowo-leństwa swojego opoiła a pobłaźniła wszystkie króle świata tego. Rej. Post. X x 4. Marnym kupiectwem prawie wszystek świat pobłaźniła. Rej. Post. X x 4. Pobłaźnić się, ftef) betören laffcit. 1 Leop. Jes. 24, 6. Poganie po-błaźnili się z swemi bogi. Biel. Hst. 25.

POBŁĘDNY, a, e, błędliwy, feljlerljaft, irrig, t)p(l ftcßler. Pobłędna poebybna mowa, soloecismits. Macz.

POBLIŻKI, a, ic, POBLIZKO adverb., tuż pod bokiem będący, gaitj nn(;c gelegen. Słyszę kogoś w poblizkiej izbie cicho gadającego. Weg. Mann. 1, 184. — §. Pobliźsi krewni. Tr. , (cf. blizkość), najbliżsi, btC ttddjften 3ïm)Cr* jnanbten. POBLIZKOŚĆ, ści, z., blizkość zaraz pod bokiem, bte SJKtlje. W poblizkości miasta. Tr. POBLIŻU adverb., tuż pod bokiem, blizko ; in ber 9îâl)e, ltnße, glctd) kij ber (Seite. Dowiedziawszy sic, iż tam pobliżu był, poszedł do niego. Wys. lgn. 38. Nie było wojsk pobliżu miasta. Nar. Ust. 2, 73.

POBŁOCIG, f. pobłoci act. dok., błotem poszargać ; Boh. poblatjti ; Bosn. poblatiti, mit ©fraßenf'otlj befubeltt. Niema być pobłocona szata, ale ochędożna. Petr. Pol. 2, 348.

POBŁOGOSŁAWIĆ, f. pobłogosławi act. dok., Pobłogosławić niedok., błogosławieństwa udzielić; Vind. posveli-shati, fegnett, bett (Segelt geben. Dajcież sobie ręce, po-tym i rodzice wam pobłogosławią. Teat. 54. c, 11.

POBLUĆ cz. dok., blując popaskudzić, kfpetjett, bebrct^cit; Rag. pobgljuvatti ; Croat. poblyuvavati.

POBŁYSK, u, m., migot blaskliwy, blask odbity od czego ; ber ©dnmnter, abpraflettbcr ©lanj. Niechaj pobłysk świetności oko ludzi razi, To najskuteczniej ducha poddaństwa mu wrazi. Teat. 15. d, 19. Wyb. Pojeżdżą dalej, aż pobłysk oręża ujrzy. Kniaź. Poez. 2, 73. — §. Jowisza, gdy się uznoi piorunnym pobłyskiem, Juno ucieszy. Zab. 15, 14. Kniaź., rzucaniem błyskawicy czyli piorunówr, baö 81ffcef#lcubern. "POBŁYSKANY, a , e, blaskiem świetny, kglßltjt, uiliglćtnjt. Luny poświata pobły-skana. Chodk. Kost. G9. O ślepy wodzu ślepych, mgło przed słońcem ranna, Perzu ogniem pobłyskany. ib. 32. POBŁYSNĄĆ, ob. Błysnąć.

POBOCZ, PÖB0K adverb., o bok, przy boku, pobocznie;

Vind. od strani, jur Seite. Siadł pobok ojcowi. Groch. W. 145. Pobocz tłumy idąc, rózgi od drzewa oliwnego słały na drogę. Miask. Ryt. 51. POBOCZ, u , m., PO-BOĆZ, y, z.; 1) miejsce poboczne, pobok, ubocz, bok; eine £5rt auf ber ©eite, ein (Seitenort. Macie nieco w ustronnym zaczekać poboczu , Póki się nie obudzi. Min. Ryt. 1, 112. Strumyk z poboczy Pochopne perły szemrząc sobie toczy. flor. 1, 200. Wykroty wspaniałości na pobocz zbytku możem zwać pychą, dumą. Pelr. Et.

108. — 2) Pobocz, wodza, powodek, cugiel, lejc, do przyfasowania konia do jednego lub drugiego boku , tudzież do pętania ; 3aitltt » Bügel. Włożywszy na konia jednę pobocz, spokojnie stać musi. Hipp. 34. Pod Warną i Amurat już chciał uciekać, aż mu Janczarowie pobocz na konia włożyli. 'Biel. 334. Spina mi poboczem nie-rozdzierzgłym nogi. Chrośc. Job. 50. — Fig. Przybierz miłości, przybierz namiętnościom poboczy. Pot. Arg. 46. On zaś do inszej imo słowo mierzy, Zdjąwszy się z ślubów przysięgłych poboczy. Pot. Syl. 416. — §. Prze-wora, pobocze; longurius, qualcm interjiciunt inter sin-gulos equos a praesepibus , ne pugnare possint. Cn. Th.

86. ber ©taWmum jnrifdjeit ben ^ferbeit. POBOCZNICA, y, ź.; Boh. poboćnice; bok jakiejkolwiek rzeczy, część jej ta, która po boku; bte (Scttenftrccfe, bte (Seite. Na czele ciągnął hetman , pobocznicę zaś wyznaczył jeździć. Pilch. Sali. 299. (bte ftlaitfe). Tak ciągnęło wojsko, że konni na pobocznicach jechali. Warg. Kurc. 28. (a latere). Obawiali się , by ich na posocznicy niezasłonionej nie ogarnęli. Warg. Cez. 206. Srzodek jest między pobocznicami skrajnemi. Petr. Et. 114. Zbudował Salomon na ścianach domu bożego koło kościoła ganki, i wkoło poczynił pobocznicę. 1 Leop. 3 Reg. 6, 5. Wujek. ib. (poboczne ganki, ©eitcitgâîtgc). — §. Kobieta nałożnica, ob. poboczna żona, eilte 23eijfd)läfcrtltlt. Prezbyterom mieszkania z posocznicami i z żonami zgoła zakazujemy. Żarn. Post. 5, 98 b. POBOCZNIK , a, m. , co pod bokiem się znajduje, maê fi# Jltr (Seite befutbet; (Boh. pobocnik pałasz przypasany). Prawe oko żołnierza uszykowanego ma być obrócone do lewego ucha pobocznika. Kaw. Nar. 231. (©eiteitmamt). Lichtarz sześć miał poboczników, co sie pręta trzymały. Leszcz, fi. S. 144. ramiona poboczne, (Seitenarme. POBOCZNY, a, e, POBOCZNIE adverb. ; Boh. poboenj, poboćne, wedleyśj ; po boku będący, (Seiten * , auf ber ©eite gelegen, 9?ekn ». Pójdziesz do tych pobocznych po prawej ręce oficyn. Teat. 32. b, 32. — Moral. Przyczyny poboczne , które wpływają do sprawy jakiej. Mon. 76, 41. 3?ckilttrfacktt.— Mathem. Anguł poboczny, deinceps posilus, 9?ekttU)iltfcl, około linii jednym końcem postawionej na drugiej. Solsk. Geom. 5. — Jurid. Linia poboczna pokrewieństwa, (Seitenlinie ber SSenuanbtf^aft, ma w sobie te osoby, które się ani od nas rodzą, ani my od nich , ale ed jednej krwi z nami pochodzą. Sax. Porz. 125; collaterales, jako to brat, siostra. Szczerb. Sax. 115. O spadku pobocznym brata i synów od brata. Chełm. Pr.

75. — §. Za pieniądze 10 pobocznych żon przybierzesz sobie. Teat. 36, 63. (nałożnic, pobocznie; fôektvcikr, tum ber ltttfeit ©eite). Miał Władysław syna pobocznego

POBOCZYĆ-POBOK.

POBOLEWAG - POBOŚĆ.

179

Zbigniewa. Nar. 3, 45. z nałożnicy, dorywczego, niepra- POBOLEWAĆ intrans. cont., bólu małego często albo i cią-wego łoża płód; Ross. iioóouiihih cuirs, ein natürlicher    gle doznawać, nad) etnanber ©d)nterjen cmpftitben; (Groat.

nneheltd)er ©oljin. “POBOCZYC cz. intr. dok., n. p. Po-    pobolyujem aegro; modicum doleo ; Bosn. pobolitise in-

chwyciwszy rudel od Naxu poboczyl ; Naxo petit diversa    cidere in morbum; Eccl. nocosr.Tii, noiyauiTH,

relicla. Zebr. Ow. 75. w bok popłynął, fettmdrtê fteuem.    ca troszczyć się). Raka ukrytego poznać, gdy ów węzeł

POBOG, herb; podkowa do góry barkiem stojąca w polu    w/ciele będący zacznie pobolewać. Perz. Cyr. 1, 121.

błękitnym srebrna; na niej krzyż złoty, nad hełmem pół-    Głowa pobolewała. Perz. Lek. 216. Plastr służący na sła-

charta w obroży z smyczą Kurop. 3, 39. ein Sßappcn. PO-    bowite pobolewania. Perz. Cyr. 2,509. Krupy młode na-

BOGACIĆ cz. dok., jednego po drugim zbogacić; Vind.    dymanie w żywocie, kruczenie, pobolewanie boków czy-

pobogatiti, nach etnanber bereichern.    nią. Spicz. 125. (ciągły niewielki ból). Rozmówię się z

POBOIĆ się, pobał się, f. poboi się recipr. dok.; Ross. niemi, azali się zawstydzą a poboleją. Smotr. Latń. 37. noóaHBarbCfl; trochę bojaźni przez chwilę uczuć, ftd) eilt (żałować będą).

wenig fürchten. Słysząc to, pobał się o skórę. Tward. W. POBÓR, u, m. ; Doli. berne; Ross. noóopct podatek, dani-D. 247.    na, czynsz, (cf. haracz, cf. myto, cło); Sorab. 1. zkwa-

POBOJ, oju, m. ; (Ross. no6on plagi, bicie; Boh. pobogo-    dwaté dahwk ; Vind. vezha, stibra, dazha, zhienf, fha-

wati zwojować); a) pobicie, porażka; (Bosn. poboj, po-    zinga; Carn. shtibra; Croat. bir ; Slav. dânak ; (Steuer,

bjenje yeliko gljudi ; Rag. poboj caedes ; Vind. poboi ;    2lbgabe. Na sejmie w Grudziądzu pobór abo pewne pła-

Croat. pobóy conflictus); a) bte ^teberlage, ba§ ©entefel. Na    cenie od głowy uchwalono. Krom. 598. (pogłowne). Po-

niegotowych nieprzyjaciół nagle uderzyli, i wielki w nich    bory wydają z gruntów, z czopowego, i innych rzeczy,

poboj uczynili. Krom. 58. Part, gdy z poboju zwija,    Boter. 3, 47. Aduram był podskarbim nad pobory kró-

I tył zwycięzcy podawa zelżywy. Tward. Daf. 64. Przyj-    lewskiemi. 3 Leop. 2 Reg. 20, 24. (nad płaty królew-

dzie ten wiek, przyjdą czasy twoje, Gdy ramię dzielne,    skiemi. 1 Leop.). Pobór dawać, płacić, ob. Poborować.

sposobne do zbroje, Pokażesz krwawy na poboj gotowe.    Pobór wybierać, odbierać, exigere tributum. Cn. Th. 722.

Miask. Ryt. 3. Na zwyciężnych wozach powracał, po    Pobór wiatrowy, ciężki, nieznośny, uciążliwy, z niczego,

rozgromionych Tureckich obozach , po Krymskich pobo-    Graec. àsQixov. Cn. Th. Dudz. 51 ; Graec. àeçixov, ab aëris

jach. Tward. Wł. 6.— b) Poboj, pobojewisko; bte 28a!)b    censione. POBORCA, y, m., wybieracz poboru, podatków,

ftatt, baö (Schlad)tfelb. Po wygranej zostawują nieprzyjaciół    Wlod., ber ©tClteretnitehmer ; Boh. bernjk , weyberćj ; Vind.

albo na poboju albo bez sił. Nag. Cyc. 79. et 117. Ato    noterjemauz, aufblakar, prejemnik te vezhe, vezbouni

co za koń tak wielki na poboju (Trojańskim) sam jeden    noterjemauz; Croat. pobirach ; Ross. ańopmHKE, noónp-

stoi? J. Kchan. Dz. 81. Józef i Nikodem, skoro krwa-    niw, flcai'nurs, acamnirL ; Eccl. 4aneco6iipa]ejb, Janowego doszli poboju ,,płótno rozciągali .... Odym. Św. 2,    cmuhicl , noummoHMeirb , MTJTOHMhi)K. Poborca, który

K k 2 b. (miejsca, gdzie Jezusa ukrzyżowano). POBOJSKO,    wszystkie dochody wybiera. Baz. Sk. 558. Poborca u Rzy-

ob. Pobojewisko.    mian, quaestor. Petr. Pol. 191; (cf. mvtnik, cf. celnik).

POBOJEWISKO, P0B0ISK0, POBOJSKO, *POBOISZCZE,    POBORCOWY, a, e, do poborcy należący, ©teuereinnelp

a, n ; Carn. vojvalishe; Vind. vojuvalifhe, bojalifhe, bo-    mer«. Poborcowy urząd. POBORCZYNA, y, i., żona

jifhe, bijelifhe, boini krai, metalifhe; Rag. bojnopoglje;    poborcy, lub wybierająca pobór, bte ©teuereinnehntertnu;

Croat. barb. mejdàn, (cf. majdan); Eccl. noótjHine;    Boh. bernice.

Ross. ńopÓHme, noóoHiue, (cf. boisko, bojowisko, boje- POBORGOWAG, f. poborguje ad. dok., po kilka razy abo wisko , bojsko); plac, pole, na którym się bili, bitwę    przez czas niejaki pożyczać, mehrere^ nad; etnattber eine

stoczyli, plac bitwy. Dudz. 51. bte Balüftatt, ba3 échladjt«    3dtlang borgen, auf Sorg nehmen ober geben.— §. Pobor-

felb. Z wielką się pochwałą powróci do domu z poboisk.    gować komu • poczekać mu, mieć z nim cierpliwość przez

Leszcz. Class. 47. On z poboiska wraca się wesoło z    czas niejaki, mit jentanben eilte 3Ót(ang ©ebulb fmben. Oba-

zgromadzonym kołem. Tward. Daf. 20. Turcy chodząc    czym twoje naukę, poborguj mi jedno trochę, aż cię

po onym pobojsku, ciała drgające obnażywszy z odzie-    pierwej spytam o jedne rzecz. Zebr. Zw. 105.

nia, głowy im ucinali. Baz. Sk.' 402. Olha, poraziwszy POBORNY, a, e, pobór płacący, do poborowania obowią-Drewlanów, uciekających z poboiszcza, goniła. Stryjk. \\8, zany, fteuerbar. 7Y. ; Sorab. 1. dahwkownó. POBOROWAĆ, (cf. poboj).    ał, uje, act. niedok., pobór płacić; Vind. stibrat, vezho-

POBOK adverb., ob. Pobocz. POBOK, u, m., pobocz, po-    vat ; fłeuent, ©teuem jahlen. Kto powinien poborować z

bocznica, bok; ©eitenfftuhe, ©eitenltnte, ©eite. Srzodck    swego gruntu, nie ma być dalej obciążon. Kfok. Turk.

równie odległy od obu poboków. Petr. Et. 103. Każda    127. POBOROWY, a, e, do poboru należący. Wiod.,

rzecz położona miedzy dwoma pobokami, w tej oba po-    ©teuer « . Poborowy rejestr.

boki znać, które ją obsiadły z obu stron; tak i rząd POBOŚĆ, /. pobodzie act. dok.; (Vind. pobadat ; Boh. powolny, położony między monarchią i demokracyą. Petr.    busti, pobodl pungere, pobadati incitare); bodząc popę-

Pol. 366. W kryształowym gdy odszedł obłoku, Prawym    dzić, ftoßenb weiter treiben. Widział siedm wołów tłustych,

ojcu usiadł na poboku. Miask. Ryt. 155. Tam niedaleko    a drugich siedm chudych, które one tłuste pobodły. Rej.

Anglia szeroka, Przy niej Szkocya sąsiada *poboka. Klon.    Zw. 203. Pompejusz Rzymem tak się już opieka, Ze

Fl. C 1.    cię upewniam od niego pobodzie. Chroic. Luk. 14.

180

POBOŹ - POBRAĆ.

POBRAĆ - PÔBRATYM.

ciwna

POBOZ , ob. Pobog herb. Dudz. 51.

POBOŻNOŚĆ, ści, 2., ‘POBOZEŃSTWO, a, n. ; Boh. po-bożnost; Slov. pobożnosl, pobożenstwo; Sorab. 1. po-bożnofcż ; Vind. poboshnost, andoht; Slav. poboxnost * nabożność , nabożeństwo ; (oppos. bezbożność), stosowanie się do boga i jego rozkazów, bie ©0tte3furd)t, bie grömmißfeit ; Vind. brumnost, boshij strali, poboshnost; Garn. poboshnost; Croat. pobósnoszt; Bom. bogomillost; Boss. HaÓ05KH0CTb, naóo/KmniecTBO. Pobożność to w nas sprawuje, że się szczerze przyłączamy prawdziwą wiarą ku panu Bogu. Rej. Post. D 4. Niepobożność jest prze-pobożności, bo ta, tak jak potrzebuje prawdziwe nabożeństwo, słusznie pana Boga wzywa; a ona nie dba nic o Boga, owszem nim gardzi. Rej. Post. 1) 4. Pobożność, pietas, jest właśnie chęć i uprzejmość umysłu, którą szanujemy tych, którymeśmy powinni ; a tak jest pobożność przeciwko bogu, przeciwko ojczyźnie, przeciwko powinnym. Petr. Et. 231. Najlepszy jest mistrz i nauczyciel pobożności natura. Warg. Wal. 170. Wiary przeciw królowi pobożeństwo ku Bogu fundamentem jest. Biel. 537. Duch mądrości, duch umiejętności i pobożeń-stwa. 1 Leop. Jes. 11, 2. Polacy! nieprzystałoby to waszemu pobożeństwu, chcieć, aby broń wasza miała się kiedy błyszczeć przeciw Krystusowi. Jan. Lig. mG. Pobożeństwo ehrześciańskie. Baz. Hst. 57. POBOŻNY, a , e,' POBOŻNIE adverb.; Boh. pobożny, pobożne; Sorab. 1. bromny, pobożne; Garn. brumn , bogarodne ; Vind. bo-gabojezh, brumen, poboshen ; Croat. pobósen, pobosno ; Slav. poboxan, miran , (cf. mir) ; ßosn. bogo milli, (cf. bogumił); Ross, imóowhhh, (cf. nabożny); bogu oddany, wedle boga; gotte3furd)tiß, fromm. Był Eormozus pobożny i nabożny i uczony w piśmie świętym. Sk. Dz. 852. Pobożny substantive, 'pobożnik; oppos. niepobożnik, ber ©Ottlofe, (cf. bezbożnik). Gdybyś nie mówił, żeby nie-pobożny porzucił drogę swoję, on niepobożnik w nieprawości swej umrze. Smolr. Lam. 12. Niepobożnik, gdy się odwróci od nieprawości swojej, ożywi duszę swoje. Radź. Ezech. 18, 27. Morderze i wszetecznicy, Hardzi i niepobożnicy. J. Kchan. Dz. 306. Zygr. Gon. 160. Smalc. 74. — §. Szkoły pobożne, ob. Szkoła. — §. Wojnę pobożną śpiewam i hetmana Który święty grób Pański wyswobodził. P. Kchan. Jer. 1. wojnę świętą, w której szło o religią; beit frommen, ben Iteiligett Śtrieg, ffteltgtonS* frieg. — §. ^Pobożnie przedawać, sumiennie, z bogiem, tanie , ßemiffeitfiaft. Ci którzy przedają, abo też pobożnie rzeczy swe przedawali. Vol. Leg. 2, 844. 'POBOŻYC, ob. Bożyć; cf. Carn. pobosham consolor. — *§. Żarty trząść z pobożenia; irridere pia vota. Zebr. Ow. 8. pobożne czyli nabożne śluby, nabożeństwo.

POBRAĆ, f. pobierze act.dok., POBIERAĆ niedok. et czestl.\ Boh. pobrati, poberu , (cf. pabërowati racemari, ob. Po-bierki) ; Croat. pobirati, pobrati, pobiram ; Vizir/, pobrati, poberati colligere; Sorab. 2. pobrasch; Sorab. 1. poberu; Ross. noópaTŁ, noóupaTL ; wiele abo wszystko, jedno po drugim abo razem , zabrać, mit Ctttrtrtber jjittmeßtteljmCrt , (cf. powziąć). Żagle i liny okrętowe nam pobrał. Warg. Radź. 28. (pozabierał). Pobrano, by czeczotki na lepie.

Rys. Ad. 56. Przyjdą nieprzyjaciele, a 'pobierzą (pobiorą) miejsca nasze i lud nasz. W. Post. W. 257. Gotowie poczęli Rzymskie państwa wojować, pobierać, osiadać. Biel. Św. 158. rabować, plundrować; plürtbent, auéraitkrt. — Przodkowie nasi prawowali się , z jednej miski jedząc, nierzkąc żeby sobie mieli około prawa gardła pobierać. Sekl. 22. życie odbierać, cittanber ba3 Cebett ttejimten. — Pobierać płatę, pensyą , jurgielt, odbierać; neunten, ettt* pfangen, crfmlten, eittjiefien. POBRAĆ się recipr., ślubem małżeńskim się związać, ożenić się, pójść za mąż; Eccl. ópanyca, (Kfmisi małżeństwo, wesele); ctltanber tteljmert, ftd) mit cittanber nerpetratpen. (Vind. fe pobrati * porwać się ; Carn. poberi se » idź precz, weź się ztąd). Jeżeli się dziś nie pobierzem, umrę ze smutku i z miłości. Teat. 35. b, 79. Daliśmy sobie wzajemne słowo pobrania się w małżeństwo. Teat. 7, 112. Pobraliśmy się ; dał mi bóg gospodynią dobrą, żonę poczciwą. Kras. Pod. 2, 146. Gdyby się pobrali, biedęby nam piekli o swoje majątki. Teat. 55. e, 13. Pobranie się, Boh. sńatek; (cf. z jąć, zjęty, cf. sejm).

POBRACIĆ się, f. pobraci się recipr. dok.; POBRATAĆ się contin.; Vind. pobratitife, sabratitife, pobratuvatife ; Carn. pobratitise, pobratem sê ; Rag. pobrattim; Ross. noópa-TaiBca; braterskie się z kim związać, jak brat a brat, cf. kumać się, pokumać się; ftd) mit CtttCJrt ücrbritbcw, 23rilberfd)aft mad)ett, [oppos. rozbratać się). Panowie Litewscy pobratawszy się i pokumawszy z Rusią, pustynie Ruskie osadzali. Stryjk. 228. Jedząc i pijąc z sobą się pobratali. Gwagn. 291. Heretyk za żywota pobratał się z' czarty, i teraz na czci u nieb jest w piekle. Birk. Exorb. H 3. Skoro z szatanem się pobraci?. W. Post. W. 354. Przez niebowstąpienie Pańskie, człowiek z aniołami w niebie się pobracił. Odym. Sw. 2 O o b. Sułtan starostę do siebie przyjacielskim sposobem dla pobracenia wezwał; który też temu uwierzył. Gwagn. 291. Miła rzecz w tak zgodnym szeregu, wielkich monarchów widzieć pobratania. Kchow. Wied. 56. POBRATA, v, z., POBRAT, u, rn., POBRATERSTWO, a, n., POBRÀTYMSTWO, a, n.; Vind. pobratenje; Rag. pobrattimstvo ; Eccl. noópaniM-ctbo , 4yxoBnoe hm KpecTHoe ópaTCTBO, [ob. Bractwo); Ross. coópaTCTBO; braterska przyjaźń, ścisły związek przyjacielski, btc Serbrüberuitß, bie Sriiberfdjaft, (oppos. rozbrat). Co zaś mię pytasz o Tymokrata, Tego się z Pro-tezylem rozeszła pobrata. Jabł. Tel. 189. Zkąd ta prędka zgoda, zkąd one tak nagłe pobraty? Pot. Arg. 805. Błazeństwa, które się czynią razem, dają prawo do pobra-tymstwa. Teat. 37, 259. Heretycy z czartem pobrater-stwo mają. Birk, o Exorb. 7. Żicmia a ciało ludzkie w podobnejże zostaje analogii, sympatyi, pobratymstwie, konnexyi. Teat. 26. c, 121. Mieszając się z niemi w obłudnym pobracie, Raz tych, drugi raz owych przvbiera postacie. • Przyb. Milt. 115. POBRATYM, POBRÀC1M, POBRATYN, a, m., drugi ja, przyjaciel za brata stojący; ^erjertêfrerntb, greuttb uttb 33rubcr, mit bent matt itt 23ritber= fd)aft lebt. Jaćwingowie Ruskie państwa wojowali, mszcząc się Połowców pobratymów swoich. Biel. 87. Litwini z Prusy, pierwszemi swojemi pobratynami, przez długi

czas

porozumienie mieli. Stryjk. 55. Zwiódł cię, jak brzękuje praes. ; Ross. noópejwaTL, noôpeHUHBüTb, no-wszystkich pobratymów twoich. Dirk. Razv Ob. E 2 b.

Żołnierze sobie obierali przyjaciół, pobratymów, kolegów, poprzysięgając wzajemną wierność, obronę, zemstę. Nar.

Tac. 50, 87. Naprzód zawżdym miewał pobracimy. Rudn.

Cyc. 22. POBRATYŃSKI, a, ie ; Ross. noópaTCKH ; ściśle przyjaźnią złączony, powinowaty; öerbrübert, uermaitbt. —

§. Pobratyńskie i obce języki. Kpcz. Gr. 5, p. 41.

P0BREDZ1G , f. pobredzi act. dok. ; pobałamucić, pobłądzić,

ópaKaTŁ, noópHKHBaTb; brzęk porobić, eilt ©eflimper ma* cfyett, CtttC SfBeile fltmpern. Uda się sztuczka, kiedy przy wdzięcznej twarzyczce, złotkiem abo tez woreczkiem po-brząknie. Teat. 7. c, 15. (ob. Brzękać). Woda pobrzękuje rozwarta; divulsa remis unda sonat. Zebr. Ow. 192. Żaden go głos nie zbije z toru, czyli on pochlebiać, czyli grozić, czyli ci próżnym tonem pobrzękiwać będzie. Pilch. Sen. list. 2, 12. Przywarą są myśli kwieciste, trochę uchybić w czym; einen Heilten 3Ierfti)j]i begehen, eilt    przesłodzone, czcze, przestające na samym pobrzekiwa-

Heineä SSerfe^en ftd; 31t ©dfulbeit fomntcn faffen. Nie mając    niu. ib. 4, 82.

zwyczaju sprawować balów, i teraz nic możemy, bojąc POBRZEŻE, a, n., 'POBRZEŻA, y, i., po nad brzegiem się, żebyśmy w czym nie pobredzili. Roh. Kom. 4, 591.    miejsce, brzegi, nadbrzeże; baê ©eftabe, ba§ Ufer, btC

Wielce pobredził. Pot. Syl. 521. Zawsze się Walter frau-    Hüfte, ber ©traub; Ross. óeperoBHme ; Eccl. noybiifHUMiie.

cymeru wstydził, Coż mu się stało, że teraz pobredził?    Ryby z pobrzeża poławiano wędką. Przyb. Luz. 274.

Pot. Jow. ,120; cf. poszkapić się, potknąć się.    Natura wasze pobrzeża strużki kwiecistym pęzlem odna-

POBROCZYC cz. dok., brocząc poplugawić, krwią    i    otoką    wia. Zab. 10, 205. Zabi Milszą mówią przechadzka nad

pobryzgać, mit 331ltt Uttb (giter befubeltt. Kapłani przy ołtarzach gardła dają; krwią niewinną ich kościoły, szaty święte skropione i pobroczone bywają. Janusz. Pos. A 4 b.

morzem obszernym. Żegluga przyjemniejsza przy pobrzeżu miernym. Zimor. Siei. 156. Znalazł stary czołn na onej 'pobrzeży. Chrośc. Luk. 272. POBRZEGOWOŚC, ści, POBRUDZIĆ, /. pobrodzi act. dok., brodząc w wodę się    i,, położenie nad brzegiem, bie Sage am Ufer. Pobrze-

puścić ; fnnmateu, einige Bett im SBaffer maten, {ob. Brodzić).    gowość miasta, granicy.'Pr. POBRZEŻNY, PODBRZEŹNY,

(Ross. no6po4HTi>, noópamiiBaTb uczęszczać, pochodzić    POBRZEŻN1E adv erb. , (POBRZEGOWY, POBRZEGOWO.

trochę, przechodzić się). — §. Wywłoczą na pola po-    Tr.), po nad brzegiem będący, leżący, Ufer*; Hüften*,

brodzone trupy. limit. Spyt. A 5. krwią oblane, mit Ślilt    Do tajemnych ustępów podbrzeżnych uchodzi. Otw. Ow.

befubclt ; ob. Pobroczyć.

POBROIG, ob. Broić. POBRONOWAĆ, ob. Bronować. POBROŹDZIĆ, f. pobroździ act. dok., brózdy pociągnąć,

550. Pobrzeżne. Roter. 210. Pobrzeżni mieszkańcy, Tr., bic Huftenl»emt)f)iter. Pobrzeżny wiatr, Ross. npóepeJKHincB, (w Archanielskićj gubernii, północny wiatr). Żeglarze po-gurd)Ctt nad) einanbei* Inrtjtefjett, (ob. Broździć). — Transi.    brzeżną linę odwiązali, A od brzegu wysoką nawę odbi—

Wszystko prawie Mazowsze, w pana ogołocone, Ruś a    jali. J. Kchan. Papr. Ryc. 25; lina, którą nawę do brze-

Litwa pustosząc, wskroś pobroździła. Krom. 272. gwał-    gu przycumowano, cuma; bie Uferleine, roomtt ba3 $al)r*

townie przeciągnęła, ślaki okrucieństwa ni brozdy po so-    jettg am Ufer angeluutben mar. — POBRZEŻNE, ego, n.,

bie zostawując, fie burdjftreiften uertyeerettb fDîafuren. — §.    Subst., brzegowy podatek, pobór, dań; Ufergelb, ©traub*

Pobroździć, pomieszać szyki, pobałamucić; eimaß anftiftcn,    gelb. Imieniem pobrzeżnego wolno magistratowi Wileń-

Utt^eil anftiftcn, 3>ermirnmg aitridfteit. On tu widzę idzie,    skiemu na rzece Wilii od każdej wiciny po złł. 2 wy-

żeby nam tylko czasem nie pobroździł. Teat. 24. c, 85.    bierać. Dub. 192. — §. Pobrzeżne notatki, na brzegu

POBRUDZIĆ, cz. dok., brudem pokryć, pokalać, popluga-    księgi będące, marginesowe; Sîanb * , am üianbe angemerft.

wić, posmolić, befetymnijen ; Boh. posiśmati; \ind. poger-    Przydany jest przy opisaniu każdego zioła rejestr po-

diti, poskurniti ; Ross. noMapan>, noMapbiBaTB, paaiaapaTb,    brzeżny, ukazujący tychże ziół przyrodzenie , moc i sku-

pa3MapbiBaTb, neperpa3HHTb, iicnaKOCTHTb. Pobrudzenie    tek. Syr. praef.

Ross. 3aMapanie, copenie.    POBUCZNIEĆ nijak, dok., pognić, faulen, mobern. Te suknie,

POBRUKOWAG cz. dok.; Roh. pokameniti ; Croat. potara-    od molów pobucznieją i zedrzeć się mogą. Glicz. Wych.

czujem; Ross. noMoemrb, noMamuBarb; ob. Brukować,    F 4 b, ob. Bucznieć.

bruk, ob. Pomost.    POBUDKA, i, z. ; Boh. pobjdka , (ob. ‘Pobiedka) ; Vind.

POBRUNATNIEĆ, f. pobrunatnieje , ob. Brunatnieć.    podbodnja , podshiga, naganja ; (Sorab. l.zbudżadwo ex-

POBRYKAG, /. pobryka intrans. niedok., Pobryknąć,    f.    po-    cytarz) ; to czym pobudzamy, podnieta, bodziec, pochop,

bryknie    jedntl., wierzgając    poskakać,    mutjmnUig fientm*    powod, transi,;    ber    fRetè, 3lntrteK ©poru, 33emcgtntgtfgrunb,

fprtngen    lUtb mît beu güpett    attêfcfylagen.    Młode    źrzebięta    bie fBeranlafnug.    Do    cnoty niewypowiedziana jest pobudka

często z stajni na osobne    miejsca wypuszczać    trzeba,    sława. Warg. Wal.    45. Do szukania wygody trzeba po-

gdzieby    sobie pobrykać mogły. Kluk.    Zw. 1,    175. —    budki, bez niej    trudno stare opuścić siedlisko. Staś. Buff.

Transi, ob. Brykać, bryknąć.    251. "Pobudzka. Petr. Ek. 57. Do pieniędzy może być

POBRYZGAC cz. dok., bryzgając powalać, befprt^en mit    przywiązanie; insze zaś pobudki do prawdziwej miłości.

Hotf) ; Bosn. pobrrickati; Ross. no6pbi3raTt, no6pŁi3rn-    Teat. 6. b, 55. Powiedz nam tę tak pocieszną śmiechu

Baib, cnpbicujTb, cnpbiCKaib, cnpbiCKUBaTb, cmiecHyib,    pobudkę. Teat. G, ,19. Pobudka, podług Browna doktora,

ciuecKUBarb.    rodzaj impulsyi. Śniad. Teor. 250. Pobudka, actio, po-

POBRZAKAĆ, /, pobrząka intrans. niedok., Pobrząknąć, f.    budzanie, ba§ 3lntrciben, SHnmuntew, Slnfpcmen. Cn. Th.

pobrząknie jedntl.; Pobrząkiwać, pobrzękiwać frequ., po-    — Pobudka, budzona, piosnka, ob. Ejnał, hejnał, t>a&

Sßedelteb. Pobudka wojskowa , uderzanie w bębny lub w trąby nad świtem. Tr., btc EteneEe. Bębny zawsze biją na pobudkę i na odwrót. Pam. 84, 465. Gdy się pokaże z morza świt malutki s Zaraz po wojsku biją na pobudki.

Jabł. Buk. M 4 b. Zona zła jest bębnem, który ustawicznie bije pobudkę. Teat. 26. d, 49. Niechaj bije pobudkę , ty nie słuchaj tego. Bardz. Luk. 37, (cf. na trwogę, POBUJAG intrans. dok., chwilę bujając przebyć , ettt>a3 auf» alarm). — §. Pobudka zegarowa, excytarz, ber Sfficcfcr an ber U(fr. Przydatek do zegara, żeby wciąż dzwonił o tej godzinie, o której chcę, nazywa się pobudką. Rog. Doś.

2, 310. — Personif. Pobudka » pobudziciel. Cn. Th. (ber Antreiber ; podszczuwacz, podżegacz). Gar ludu pobudka POBUNTOWAG ; Croat. pobuchójem, ob. Buntować, i podnietca złości, Obiega wojsko, żeby znikąd zawzię- POBURGZEĆ, ał, f. poburczy cz. dok., połajać kogo, einen

ettM$ [dielten. 1 Wać mię poburczałaś ; ale odtąd zgoda. Zabi. Amf. 70.

BUDZÀCZ, poruszyciel, motor. Mącz., poduszczacz, podżegacz, poddymacz; Croat. zatiràvecz ; Ross. noóyAmejiŁ, noompHTejb; ber 5litretßer, Antreiber. POBUDZICIELK A i, i., bte Slnreißerimt ; Ross. noompHiejbHHua. ‘POBU-DŹNIE adverb., ochotnie, pośpiesznie, mobiliter Mąci., angefporut, munter.

flattern, ßerurn flattern, fdjntärmeu. Ta-ć to jest duszy wolność, to jej niejakieś pobujanie, że się niekiedy z tej katuszy wymknie , i niebem sie ochłodzi. Pilch Sen. list. 2, 80.

tości Nie ginęły. Bardz. Luk. 125.

POBUDOWAĆ, f. pobuduje ad. dok., rozmaicie jedno po

bofiti; §. a) jedno po drugim rozwalić, zburzyć, eittê ttad) bem anberu jerftüren. Wiele miast i zamków poburzył. Tr. Miejsca poburzone pobudowane będą. 3 Leop. Ezech. 36, 10. (gniłki , co się walą. 1 Leop.). — §. b) Pobu-rzyć na kogo, podburzyć, pobudzić, podżegać, pojątrzyć, poduszczać ; aitfhrtngeit, tu £anttfd) jagen. Byka kolor czerwony poburza, lwa biała chusta osroża. Pilch. Sen. gh. 355. Poburzył szlachtę przeciw królowi. Tr. POBU-RZYCIEL, a, m., podburzyciel, podżegacz , poduszczacz ; ber Unrufifttfter, 31itßeßer, Slufßeßer, Slufrößrer. Rzymianie Jude onego poburzyciela zabili. Sk. Dz. 8. Cynna krwawej poburzyciel fali. Chrośc. Luk. 134. POBÜRZYCIEL-KA, i, z., btc Unrußfttfterimt.

drugim budując powystawiać, nad; etltanber aufbauen; Boh. POBUBZYĆ, f. poburzy cz. dok., Poburzać niedok. ; Boh. po-postawëti; Ross. nocTpoHTb, (cf. postawić, postroić). Miasto to jest dobrze pobudowane. Boter. 250. Podniesie przybytek Dawidów, pobuduje dziury jego, i to co upadło naprawi. Sk. Dz. 3. POBUDOWAĆ się gdzie ; pomieszkanie sobie powystawiać, ftdj mo anbauen. Pod lasem mieszkając pobudował się. Falib. P. Oskarżony, że się wysoko we wsi Alsyeńskiój pobudował. Warg. Wal. 263.

POBUDZIĆ, f. pobudzi cz. dok., Pobudzać niedok.-, Boh. pobaditi; Slov. popuzugi, powzbuzugi, pobjżym ; Rag. probûditi; Vind. pobuditi, prebudili ; Ross. noóy^HTb , noóy>K4aTb; §. 1 ) kilku ze snu obudzić jednego po drugim', einen nad) bem anberu au3 bem Sc&lafc meefen, auf» roeefen. Na ten hałas czeladź pobudził. Tr. Pobudzili się, ocknęli jeden po drugim, fte crmadjtcn nad) etltanber. POBYĆ, pobył f. pobędzie ncutr. dok., POBYWAG frequ. et — Transi, fig. Pełnia miesiąca największe na oceanie    contr, Boh. pobyli ; Sorab.    2. pobusch ; Ross.    no6bm>,

zwykła sprawować i pobudzać nawałności. Warg. Cez.    noóuBaTb; (Eccl. oiuitatii ,    oÓHTaio mieszkać);    pobawić

87. wzniecać, erroeefen, oerurfadjen, erregen. Niepogody gdzie niejaki czas, pomieszkać; etntgc uerroetlen, ftc^t z plutą pobudziły bystre potoki. Groch. W. 555.— g. 2)    eine SBetlc aufl;alten. Pobądź tylko roczek w Warsza-

Pobudzić kogo do czego, pobudkę mu dać, zachęcić,    wie, inaczej będziesz gadała. Teat. 19, 49. Wszyscy

Boh. pobidnauti, pobjdnu, pobjzeti, pobjzÿm ; Vind. na-    się na to rodzimy, *Coś pobywszy, że zginiemy.    Lib. Sen.

gnati, nahuskati, naganjati, naoistrugati, naferzhiti, pod-    14. Nie pobywaj mi tu,    nie postój. Cn. Th.    laß bid)

fhukniti ; Croat. nadrasujerń, nahusztujem, zatirâvam;    (lier nid)t ntcljr feßeit. POBYT, u, m., pobywanie, po-

Rosś. noocipHTb, noompaTb, npH3apHTL, npimapHßaTb ;    bycie, pomieszkanie, mieszkanie gdzie, bawienie; ba$

Eccl. nocTpcuaiii, noöymAaTH; antreiben, reißen ju etmaS,    Sßeilen, SSerroetlen, ber 31ufentfialt ; Boh. pobytj mansio ,

ermuntern, anfporiten. Ćhwała pobudza do cnoty. Żegl. Ad.    obyt, obydlj mieszkanie, obywati mieszkać, obywatel

11. Pobudzili go do tańcowania. Teat. 3. d, 81. Ku upiciu    mieszkaniec, cf. obywatel; Croat. prebivalische » pomie-

tedy wżdy jeden drugiego "pobiedza, prosi. Eraz. Jez.    szkanie’, (cf. przybytek); Ross. oÓHTanie, oÓHTa.tHine,

Elb, (ob. Pobiedka). Pobudzić kogo do czego, po-    HîHTeabCTBO; Eccl. OEHT&Vh. Bawił się długo w Wro-

duszczać, podżegać. Cn. Ad. 860. poddymać, malam in    cławiu; ztąd urosło w ojcu podejrzenie, jakoby te przć-

partem. Pobudzający, Vind. prebudliu ; Ross. noóyAH-    wlokłe na Szląsku pobyty, niosły w sobie jakoweś zdra-

TeibiibiH, noompHTeibHUH ; Eccl. ro^uaTeabHUH. Pobu-    dy. Nar. Hst. 4, 291. Krąg ziemi i ze wszystkiemi po-

dzanie, pobudzenie, pobudka; ba3 Meißen, Slltreißen, ber    byt na nim mającemi własnością swą pan mianuje. Ryb.

Sftetß. Pobudzenie, skutek wspólny, wszystkich władz    Ps. 40. Bogarodzico, daj na świecie zbożny pobyt,₍ po

pobudzających. Śniad. Teor. 250. POBUDZALNOŚć, ści,    żywocie rajski przebyt. Biel. 19; pobożne życie. Sk. Żyw.

i., incitabilitas, własność znajdująca się w żywych cia-    253. Nie spodziewał się długiego na tronie pobytu,

lach, okazująca skutki życia. N. Pam. 8, 214. sposo-    Nar. Hst. 2, 107. Pod czas jego tam pobytu. Gaz. Nar.

bność być pobudzonym, bte Sfteißbarfeit ; (Vind. prebu-    1, 107.

dlirost » ruchomość). Pobudzalność, własność żyjących POBZDURZYG cz. dok. ; Ross. nOBpaib, noBHpam, ob. jestestw, mocą której różnią się od samych siebie po Bzdurzyć.

niedok.; bzdzinami się okurzyć, einen j$tfł übet ben anbern

182 POBUDOWAĆ -POBUDZACZ.

POBUDZICIELKA - POBZDZIĆ.

śmierci. Sniad. Teor. 249. N. Pam. 10, 77. N. Pam. 14, P0BZDZ1Ć się, f. pobzdzi sie recipr. dok., Pobzdzieć się 206. et 22, 71. POBUDZICIEL, a, m., Cn. Th. PO-

laffen, einmal nad) bent anbern ffanfern. Na spowiedzi je- POCHEŁZNAĆ cz. dok., kiełzna czyli wędzidła abo uzdy, dnemu księdzu powiedziała Baba, ze się w kościele kil- munsztuki kłaść na konia. A". Kam. jdunett, ob. Cheł-kakroć pobzdziała. Pot. Jow. 83.    znać.

POCAŁOWAĆ, f. pocałuje cz. dok., (Całować niedoli., qu. POCHEW, ob. Pochwa. POCHEWKA, i, z., demin. nom.

r    K    H pochwa, eine «eine ©dteibe. Tr. POCHEWKOWY, a,

od pochewki, lub na kształt pochewki, POCHEWKO-WATY, «einfietbig, wie eine «eine ©d)eibe. Liście po-chewkowe, vaginans, ma osadę jak pochew gałązkę obejmującą. Bot. Nar. 52. Łodyga pochewkowata , c. vagi- -natus, pochewkami liściowymi otoczona. Jundz. 214.

e,

v.), füffett ; (Boss. noivLiOBaTb ; Vind. pokufhiti ; Sorab. 1. pohubiczkuyu ; Bosn. pogljubiti, celivati, ęuknuti). Chciał pocałować rękę Cesarską, ale mu jej umknął. Star. Div. 74.

Pocałowanie znakiem przyjaźni, przywitania. Sk. Dz. 31.

Nasza miłość na samych pocałowaniach się kończy. Teat.

15, 69. Pozdrówcie jedni drugich z pocałowaniem świętym. Pim. Kam. 269. Serdecznie słodkie jej pocało- POCHŁANIAĆ, ob. Pochłonąć, wanie dał, czyli tez wziął. Past. Fid. 324. Przy wita- POCHLEBCA, ‘PODCIILEBCA, y, w., POCHLEBNIE, a, m., niu lub pożegnaniu jeden dawał drugiemu pocałowanie,    POCHLEBIAĆ/; Boh. pochlebnjk, aulisnjk (ob. Lizać),

jak mówią, braterskie, bet 33wber«t$, które częstokroć    aulisny (eh obleśny), kolyza; Slov. pochlebnik ; Sorab. 1.

jest pocałowaniem Judasza. N. Pam. 16, 28, (ob. Juda-    lizczźak, liżcżicżer, blidownć pżeczel, woblizancz ; Garn.

szowskie pocałowanie). Podawał mu Sułtan boty swe    perlisuvavz, perlisanz, gladesh (ob. Gładzić), rnalizhnek,

do pocałowania. Birk. Cont. A 4. Ścisnąwszy szyję bra-    pojedesh; \ind. perlisavuz, perlisavez, parlisenik, ver-

ta, ‘pocałowając go, płakał. Kosz. Lor. 82. (całując go).    torepez ; Uoat. prilizavecz, szladkobuzecz, mama (ob.

— Transi, ßg. Kto go zabije, miecz katowski powinien    Mamić, mamiciel), pipàvecz ; Rag. gladitegl (ob. Gła-

go w kark pocałować. Boh. Kom. 2, 125, ( cl*, liznąć,    dziciel), blazniik; Bosn. blaznik, poloitegljaę, laskavaç,

uderzyć, ściąć). Tak się kwapię do pani, że ledwo ka-    mama ę, sladokusaę ; (hoss. nox4feómHiCE * podły, nikcze-

mieni kilka razy na ulicy nie pocałowałem. Teat. 22. c,    mny pochlebca, n04JeifB, npHCJyJKHHKt); Ross. jacBareji»

10. (ledwiem nie upadł na kamienie). — §. Prov. Pocą-    (c^ łaskawca), abcient (cf. łze), no4.aa3a (cf. podleźć),

łowrał nóżki. Cn. Ad. 861; Russi dicunt. Zajko łapki li-    npiroeóaTejib ( cf. chlipnąć, npnxjeÔHyTL łyżką koszto-

zet, kohdy uteczet ; zając łapki liże , gdy uciecze, gra-    wać), »iejOBthoyro^uiMi (cf. dogodzić), no^mnaja, Ha-

tias egit pedibus, quod sahus evaserit; et l)at ba§ Ipafett*    óHibmHKt, Baomeat, (ob. Wabić); Eccl. ithCThi|h, jcth-

panier ergriffen. POCAŁUNEK, nku, m., POCAŁUŚ, a,    TejŁ. npHTpanesHHKTi, no4x.ieóaTejb, msoójiioa-l, mero

m., blande t pocałowanie, całus, całusek, buzia, eilt    3a npimiymiBanie 4apoM'B KOpMflTt, oöidMaJO, hon ^npH

$üjüd)cn ; Ross. noutayn, o6jio6bi3anie, jJOÓ3aHie, aoóbi-    CTOaax'b inyiarb, Tpe^HHicb, (cf. trefniś) ; pasorzyt, na-

saiiie; Vind. pokufh, pokufbik; Slov. poljbeni. Pocą-    bzdyżyw , (cf. przyśmiewacz) ; bcr^ ©d)meid)ler, ber Seiler«

łowanie głośne Ross. 3acoci>. Upewniła go o swym    lectcr, ©pcid)ellecfer. Rozumiem, ze Polacy pochlebstwo

przywiązaniu, dając mu najsłodszy pocałunek. Zab. 12,    nazwali, 1 pochlebców od tego, ze po chlebie cudzym

176. Dwa pocałunki dopiero wziąć mi pozwoliła. Zab.    Pochlebcy zwykli biegać, za chlćb pochlebiając. Opal.

13, 51. Czysty pocałunek w oczach miłości za warun-    Sat. h0, (sed. cf. ftoss. noxjeÔKa polewka, noxaeôaib łyki najściślejsze stanie. Zab. 11, 102. Chcę dwudziestu    zką jeść, ef. chlipać; ci. Wiele jest takich, który za

pocałusów na twój rachunek. Teat. 20. b, 200.    polewką idą. Aosz. Lor. li b). Pochlebca wszyst o

„ ‘    chwali. Cn. Ad. 861. Pochlebca z strawy służy. ib. Po-

PÖCAP1L, f. pocap.es. dok, pochwyć.ć, połapie ; mmldjm,    cWebiacze głodnokupni. *•«*. Lut. % 50. Pochlebca

«Weden. >una . ptakowi me przepuszcza gdy go po-    ie dob^e wyéwricï0ny, Jest panom Jgarzom *ciot-

cap.ć gdzie może swoją chybkością. Haur. Sk. o09.    ^ony rodzony, jako pies „ilezkicm gdy kąsa . nie szcze-

■POĆCIWOŚC, ob. Poczciwość.    k;, ^ Także pochlebca, by co wyjgaf czeka; Pochlebca

POCĘ się, ob. Pocić się.    każdy piesek Pepowskiego, Za tym wnet bieży, gdzieby

POCECHOWAC cz. dok., cechami znaczyć, nad) etltanbcr be*    dostać czego. Rej. Zw. 216 b. Pochlebca sumnienia

$eid)nett. DLtego się pocechowali, łby i brody sobie po-    zdrajca. Faïib.    B 5. Pochlebnicy prawdy ci nie powie-

golili, aby ofiary z onych bałwanów brali. Rej. Post.    (jzą. Petr. Pol.    419. Szkodliwe podchlebniki. Kosz. Cyc.

P V 6- , ,    ,    25. Pochlebnicy miedzy wszemi ludźmi są najzłośli-

1. POCEN1Ć , ob. Cenić. 2. 'POCENIU, f. poceni cz. dok.,    vvSZemi, nigdy    nie są gorszemi, ani się ich nigdy wię-

(pocynić), cyną pobielić, ob. Pobielić, oerjtnneit. Naczy-    cćj trzeba ostrzegać, jeno wtenczas, gdy się i postawią i

POCENIE sie, ob. Pocić sie. POCIIADZAĆ, ob. Pochodzić. P0CHAŁAS0WAĆ, ob. Pohałasować. POCHAŃBIĆ, ob. Pohańbić.

POCHĘDOŹYĆ cz dok. ; Croat. posznasujem , ob. Chędożyć. POCHEŁPIĆ się zaimk. dok., nieco chełpiąc się pysznić, eilt wenig prahlen. Kto się W'stydzi podłego wózka, ten-by się rad pewnie pochełpił z pysznej karosy. Pilch. Sen. list. i, 424.

nie miedziane pocćnione. Sienn. 591.    mową naipowolnićj stawią. Kosz. Lor. 49 b. Chytry po

szo,

kam , smûkam , malizhèm se

185

POCAŁOWAĆ - POCHEŁPIĆ.

POCHEŁZNAĆ - POCHLEBIAĆ.

chlebca Ross. Km: Zgraja ‘pochlebców. Teat. 46. c, ,10. *POCHLEBCOWY, a, e, do pochlebcy należący, 6d)metd)* ler3*. Słowa pochlebcowe sa jako rany tajemne. Radź. Prov. 26, 22. POCHLEBIAĆ . PODCHLEBIAĆ cz. niedok., Pochlebować continBok..'pochlebowati, lahoditi (cf. łagodzić), kotyzowati; Slov. pochlebugi; Sorab. 1. liżcżżu (cf. lizać, cf. łasić się); Garn. perlisujem, smćr-

roshmarinèm se ; (Vind.

pohleuniti » pokorzyć , ponizyé); Vind. fe perlisovât, fe perlishovat, perlisuvatife (ob. Lis), lesizhitife, muzlatife, roshmarinitife ; Cront. prelisuvati (ob. Przylizać sie), pri— lizavati, prilizuvatisze, liszichiti, lichiti, pipam ; Dal. li-czimeriti, (ob. ‘Licemiernik) ; Slav. lisicsiti, ulizi'vatise ;

ba§ ©d)metd)eht, ©petdjellecfett, ^ellerlecfcn. Pochlebstwo, chodzenie z gębą po cudzym chlebie; przymilanie się fałszywą mową, dla pozyskania cblęba, lub czego podobnego. Kpcz. Cr. 3, 14. Pochlebstwo jest fałszywe chwalenie, lubieżne w mowie przykrycie , łagodne błaganie uszu człowieczych. Kosz. Lor. 40. Pochlebstwa małe Eccl. lacKaHÜine. Pochlebstwem się nie uwodzący, inadnlabilis, Sorab. 1. neliżcżżitć. Pochlebstwo signifient et habilum seu artem adulandi, ul umie dobrze pochlebstwo, et actum ipsum pochlebianie. Cn. Th. 724. Pochlebstwo jako zwierciadło fałszywe, Różną twarz twych postępków tobie ukazuje. J. Kchan. Dz. 41. Pochlebstwo swemi ponęty zwodzi serca niebaczne. Zab. 12, 255. Pochlebstwo gorsze niż trucizna. Rys. Ad. 56. Każdy rad pochlebstwa słucha, które kładzie i wmawia w ludzie, czego w nich niemasz. Sk. Kaz. 19.

Vind. pohladiti, ob. Chłodzić,

Bosn. laskati (cf. laska, cf. głaskać), lojiti , poloiti (cf. łoić), mamiti (cf. mamić), blazniti (cf. błaznić, cf. pobłażać), gladiti (cf. gładzić), pomillovati, gnegovati; (Hag. hlepiti ambire , pohlepa ambitio) ; Rag. glàditi, lasctitti tkoga, loitti tkoga , mazati, blazniti, krilovatti, (cf. kry-glować) ; Ross. nox.ili6cTBOBaTi> (cf. noxviebaib , noxae-ÓŁiBaib łyżką jeść, noxjieôba polewka), jiacKaTb, jiacnaio, jiacKaTeÆbCTBOBarb, oöiacKaib, iipH.iacKaTb, abCTHTb, 110-jbCTHTb , Æbiny , npHrojyÔHib, npMroayôiuiBBTb , Mioyio ,

.ia63HTbca, .TaÔJKycb, lo.iHTbca ; Eo.cl.Mmy, pochlebstwem nadrabiać, pochlebstwem się parać , pochlebcą być , paso-

rzycić ; fdjtttctdjeln, ©pctd)d Iccfcn. Za chlćb pochlebiają. Opal. POCHŁODZ1C cz. dok. ;

Sat. 50. Panom pochlebują. Sk. Dz. 830. Każdy sobie ochłodzić.

pochlebia, każdy mądrym sobie. Nar. Dz. 3, 121, Ross. POCHŁOŃ, a, m., coby wszystko pochłonął, żarłok. Cn. jiacKaTbCH. Bardziej chwalił tego , co upomina, niż te- Th., etu ,9Ser)d)lntgcr, freßgiertger Śftenfd), Vielfraß. PO-go, co pochlebuje. Sk. Dz. 325. Wolę gardło dać, ni-    CHŁONĄC, fi pochłonie cz. jedntl., Pochłoniać, pochła-

żlibym tym, którzy imię święte bluźnią, miał pochlebo-    niać niedok., Boh. shlititi ; Ross. ciMOHyn»; nagle i chci-

wać, abo na ich błędy przyzwalać. Baz. Ust. 237. Szpe-    wie połknąć, pożerać, propr. et transi, öerfcfyltttgen. Ła-

tnic *podchlebuje. Kosz. Lor. 43. Pochlebuj synowi swe-    komcom na pochłonieriie dostatków rozziewione paszczę-

inu, a uczyni cię bojaźliwym. 1 Leop. Syr. 50, 9. (pieść    ki zawrzeć. Gród. Dis. F 3 b. To nam woda, owo

syna. 3 Leop,). Niechże mi żadne szczęście świeckie    ogień pochłonie. Pilch. Sen. list. 3, 378. (zabiera gwał-

525. Zmiłuj się nade mną boże, bo mię pochłonął człowiek. Budn. Ps. 56, 1, not. właściwiej: «‘wysierbnał». POCHŁONICIEL , a, m„ POCHŁOŃCA, y, m., pożeracz , który co pochłania. Der 3łcrfc|ltnger. Czasie, rzeczy po-chłońco ! edax rerum. Zebr. Oiu. 582. Pochłonicielka,

nie pochlebuje. Sk. Kaz. 225. Lata mu młode pochle- townie). Czas wszystko pochłania. Ostr. Pr. Cyw. 2,. biały. Past. Fid. 09. Zonom swoim pochlebują, i paniami mniej godnie one nazywaja. Bach. Epikt. 50. PO-CHLEBNICA, y, i, POCHLEBNICZKA, i, z., dem. ; Boh. pocblebnice, aulisnice ; Sorab. i. liżcżżawka, wobli-zancżka; Carn. perlisnenka; Vind. perlisuvauka, perli— snenka; Croat. szladkobuzka (cf. słodka buzia), prilizavka; ob. Pożeraczka.

Dal. milolasicza ; Bosn. blaznica ; Bosn. blaznięa, laska- POCHLUBIĆ się, ob. Chlubić się. POCHLUBKA, i, z., vięa, poloiteglięa ; Boss. npiiMyaninua, (cf. przysługa);    chełpa, popisywanie sie; ^rfltdercü, Sîltljtttrcberey. Jeśli

hccl.' aacKaTGJbHHna, bte @d)ntcicb!ertitit. Mącz. POCHLE-    różne od prawdy będą obyczaje, Tak nam też ta po-

BMS, ia, m., 1 OCHLEBNICZEK, czka, m. dem. nom.    chlubka stoi za stre jaje. Rej. Wiz. 101. Na te po-

t:

pochlebnik, pochlebca; ( Boh. pochlebnicek, podlezaćek) ;    chlubki i na to wawoleństwa swoje, radbvś i ostatek

ein Heiner 6d)titetcl)!er. Pochlebniczków zawsze, pełno jest    wejny zdarf z nędznego. Rej. Post. K k 2. W pośrzodku

na dworach książęcych. Arom. ^02. Niebezpieczny po-    tych pochlubek a rozkoszy twoich, przyjdą po dusze

^^ ^ ' POCHLEBNIE, oh. Pochlebca.    twoje. ib. L l. 5. Kiedy tak madrvm zostaniesz, że sie

POCHLEBNA, PODC11LEBNV a, e, POCHLEBNIE adverb.,    nauczvsz wiecéj z poch łubki nie mówić? Tr. Tel. 61.

Ä    FOCHLUSTAć; j    ^ M. pobM. chU.ste. po-

lisnen.pcrlisn.iv, (pohlcvn modalm)-. Vind. pcrliscn,    s.cc ; gtrte 0m, 6ltt#ptó[d|m. Pochlustafcm jednego

perlisezhen , perlisnen, perlisliu , lesizhliu. vertorepen 'laPasl>lka- »I. ⁸² i Äo«. noxjibician., nox-icciarb. (pohleun mansuetus)\ Croat. prilizni, szladkobuzni ; Ross. POCHMIEL, a, m. ; Ross. noxMe.iLe ; podchmielenie sobie, n04CJiy/KJHBbiîi, yBUBBHBbiH, jiacKaïeJbHbiîî, rjBAUOio , ae-    ber ĄRaufd). Gdy Przemysław zapustne wesele odprawo-

ctho , JibCTHBbiM ; Eccl. jibCTłiTe.iHbiM, JiecTut POCHLEB-    waf . nieprzyjaciele w dzień popielców przypadłszy, ude-

STWO, ‘PODCHLEBSTWO, a, Boh. pochlebenstwj, rzyli na opiłych i z wczorajszego poehmiela śpiących, aulisenstwj, aulisnost; Slov. pochlebowńni, chłacholeni ;    Stryjk. 326. Iż się nie kocha w kosztownych potrawach,

Sorab. 1. liżcżżeno; Carn. perlisnost; Vind. perlisuvanje,    tecly tez nie chorzeje na pochmiele. Budn. Cyc. 22. Dla

perlesizhenje , perlisnost, perlisezhnost; Bosn. blaznost,    rany się nie bić, dla poehmiela nie pić. Rys. Ad. 12.

CHMURNIE adverb., chmurami zakryty, zachmurzony; IDOlftg, mit 2BolFcrt üCrOüttt, trübe ; Boh. pośmaurny; Sorab. 1. trochu mroczne, mrocżnoyitć; Slav. oblacsno ,

lojenje ; Dal. liczimerenye ; Ross. noxjtöcTBO, AacKaiejb- POCHMURNY, POCHMURY, a, e, POCHMURNO et PO-ctbo , aacnanie, jiacna (cf. łaska), jibmcnie . xecTb , no4-c^yra, MHioBaHie, KpacHoe c,iobo , cjobuo (cf. dobre słowo), yejOBiKoyroAie ; Eccl. i%i.i|icniiie ; bte 0d)metcßclet),

POCHMURNOŚC - POCHÓD.

POCHODNIA - POCHODZIĆ.

185

POCHMURNOŚC

Torz. 115.

tàvno ; Hoss. nacMypHbiH, yrptOMbiił, yrptoMOBaiu» ; Eccl. nocMypHbiH , MfUYbirL Juz oto z nieba noc pochmurna zchodzi. Groch. W. 55. — Transi. Posępny, niewesoły, melankoliczny ; fünfter, trübftttutg. Anglik pochmurny. Zab. 11, [258. Zabi. Czyź słudze bożemu nie godzi się jedno zawsze pochmurnym być? Sk. Dz. 501. Pochmurno on pogląda , by wilk na każdego. Hej. Wiz. 167.

ści, z., posępnóść, ciemność, phys. et metaphBoh. pośmaurnost ; Hoss. nacaiypHOCTb, yrpto-MOCTb ; Eccl. nocMypnocTb, MpauHOCTb ; bte ïrübfiett, Um* rcölftfyett, ©mtfetyett, gmftcrljctt, ber ïrübftuu. Bardzo się ludzkim, rozmownym i łagodnym wszystkim stawił, żadnej pochmurności w sobie nie mając. Sk. Zyw. 40. POCHMURZYĆ, f. pochmurzy cż. dok., Pochmurzać niedok., chmurami pokrywać, posępiać; mit SBolfen be* becfeit, trübe Uttb fünfter malien. Ledwie wznidzie jutrzenka na niebie , Ze pochmurzony Oryon ją zżenie. Tward. Daf. 48. — Transi. Pochmurzyć; Hoss. XMypHTb, XMy-pio. Faryzeuszowie pochmurzają abo ‘posupiają twarzy swoje , aby ludziom jawno było , iż poszczą. Sekl. Maili.

6. Pochmurzyć się, pochmurzyło się, zachmurzyło się, Boh. pomrakati se , posmaura se , pośmuruge se ; Hoss. npHHaxMypHTbOH , npiniaxiviypnBaTbc/i, yrptomliTb.

POCHOĆ, 'POCHODŹ, i, £., chuć, namiętność, żądza; (Rag. pohotjenstvo ; Eccl. iio.yotb concupiscentia, noxOT-CTByK) , ilO\OThCTKOßtlTII COnCVpio ; Hoss. nOXOTJIHBOCTb lubieżność; Vind. pohotenost « namiętność) ; 33egtcrbc, Set* benfćfjaft, letbenfcbaftltcljer $rtcb. Gdzieby ten , co ludźmi ma rządzić, nie był sprawiedliwym, i w pochodach swoich pomiarkowanym, pewnieby nie mógł dobrze rozka-zować. Gorn. Wł. T. 5 b. Dobre nie na pochociach zasadzone, ale na poczciwości. Gorn. Dz. 22. et 24. Wszystkie usiłowania nasze, inne za ciała, inne za duszy pochodami ciągną. Pilch. Sali. 121. Rozmaite ich na przemianę obracają pochoci. Pilch. Sen. gn. 192. Dziwaczne pochoei. Przyb. Luz. 275. et 108. To tylko jest wolność, której rozum, nie zmysły, nie '"pochodzi panują. Gorn. Wł. C 4.

POCHÓD, u, m.\ Vind. perhodifhe ; Hoss. noxoxh, noxo4Ka; §. a) pochadzanie sobie , chodzenie , sposób chodzenia , chód; baö ©eben, ber ©muj; (Hag. pohod, pohodba * wizytaeya, pohoditegl * wizytator). Wolność w człowieku twarz wesołą, śmiałe oko, pozór i pochód ochotny w nim czyni. Orzech. Qu. 156. Nogi abo pochód czyli postępki Pana z mosiądzem ś. Jan równa. Rej. Ap. 29. Nogi zdradliwej niewiasty drogą żywota nie chodzą, ale są błędne, a niewyśledzone kroki jéj a pochody jej. Eraz. Jez. B b 7.— Militair. Pochód, marsz, ciągnienie wojska lub jakiej dzielnicy jego. Jak. Art. 5, 508, Vind. marfh , bod, hoditje ; Slav. polazak : Hoss. noxo^, ber SJîarfd) eines $eer3. Regiment swobodnym krokiem w’ pochodzie zwyczajnym , może ujść 5 mile wielkie Polskie na dzień. Jak. Art. 2, 455. Dano mi białe suknie, musiałem pójść w pochód i zaraz być przy potyczce pod Chocimem. Teat. 50, 55. — **$. Idź brzeżnym pochodem wodom w oczy sławnym ; per jugum montis. Zebr. Oiu. 271. pasmem, ciągiem; 6trtd), śtretfe, Sattb*

Słownik Lindego wyd. 2. Tom IV.

ftridjl. — §. Na szkucie pochody albo pobiegi zowią się tarcice przy burcie na konikach przybite, po których flisi chodzą, kiedy szybują. Magier. Mskr. Saufbretcr, ©augbreter auf beat Sorbe beö $lttßfd)iife§. — §. b) Pochód, pochodzenie zkąd, wszczynanie się, poczynanie, początek, wszczątek ; Slov. pûwod, (cf. powod) : Vind. odrod, odrojenie, dolhod, odpritje, dolpritje; Ross. nponcxo-w/tenie, nepBoóbiTie, baë ©nfteficu, ber Ursprung, Anfang.

O srogim Turków początku i pochodzie, toż i o państwie ich i królowaniu krótka sprawa. Fur. Uw. A 2 b. Pociągnij to do swego pochodu , obróć oczy ku pochodowi i końcowi; pochodem tedy te rzeczy są dobre. Dudz. 51. Tr. — Active: Pochód, co początek daje, zrzódło fig., Der Quell, bte Quelle. Boga zowiemy dla stworzenia ojcem, jako tego, który jest przedni pochód wszelkiego na świecie stworzenia. Paszk. Dz. 148. UrgitcH. POCHODNIA, i, z., POCHODEŃKA, i, z, dem., (Macz.), POCHODNICZKA , i, z’., dem. sec., (Simon. Siei. 22) ; Boh. pochodne, fakula ; Sorab. 2. fakula', pocharna; Sorab. 1. fakula, swétza ; Garn. bakla ; Vind. bakla , lampa , lam-pafh , fvietilu ; Croat. bâklya, lùch, poszvèt, luzherna , dupler; Dal. szvitnyak ; Hung. szëuvetnek ; Rag. zubglja, zùbgliza , xazd ; Bosn. kandjella , duplir, zubglja, sviec-chniça ; Eccl. ayuiwa, ayuHHKa; Hoss. naaMCHumcL , <i>a-KeiB ; świeca duża smolna do przyświcenia komu idąc przed nim, bte 3acM, (cf. wachel). Powietrze się oświeciło z pochodni smolanych. Tward. Wi. 175. Widzieć z daleka pochodnie skrzące. Miask. Byt. 55. Morzu wody przylewać, słońcu przydawać pochodni. Chmiel. 1,75. Świeca trzymana nad pochodnią, gaśnie.

Strzałki i pochodniczka, Kupidyna sprzęty. Mon. 76, 2. — Pochodnia na powietrzu, fax, bolis. Gn. Th. eine fett* > rtge Sufterf^eüuung, Suftfacfel. — Poët Czuli pasterze pospieszcież, niźli pochodnia iutrzenna Bystre słońce pogoni. Miask. Byt, 6. POĆilODNIARZ, POCHODNIE, a,

m., §. a) co pochodnie robi. Cn. Th. Pochodniarz, fa-cularius. Macz. ber $acfelfltad)er. — §• 5) Pochodnik ; Boh. pochodnjk ; Hoss. nocami» oaKe.ib, ‘MtcieHOceuB ; pochodniowy sługa, od pochodni. Gn. Th. ber $acfeltrct* ger. POCHODNIOWY, a, e, od pochodni; Carn. baklé-ne ; gaefel* . Pochodniowe światło. Tr.

P0CH0DN0ŚĆ, ści, i., pochodzenie zkąd, lub z czego, bte 3U)ftammung. Zamiana głosek zacimia częstokroć po-chodność jednego słowa od drugiego. Kpcz. Gr. 5, p. 152. ( derywacyą, etymologią, cf. źrzódłoslów). POCHODNY, a, e, pochodzący zkąd, abftammeub, abgeleitet. Wyrazy pochodne poznają się przez pierwotne. Kpcz. Gr.

5, p. 65. (derivata). (Ross. noxOAHtm marszowy;. PO-CHODOWAĆ , ał, uje intrans. niedok., łajno puszczać, stolec mieć, (srać); offuett 8ctb Ijabeit, Qeffituttg fabelt,— DOlt £l)tcreu : nttfteu. Wydymaniu i zbytniej chciwości do pochodowania, lekarstwo. Syr. 409. Srebrnik ziele wydymanie i fałszywą chęć do pochodowania w czerwonce oddala. Syr. 292. Lekarstwo zapieczeniu końskiemu, gdy pochodować albo gnoju puszczać nie może. Syr. 277 ;

(idistng. nahodować, hodować). (‘POCHODŹ , ob. Pochoć). POCHODZIĆ, ił, i, intrans. contin., POCHADZAC frequ.-,

24

* na-

Boh. pochoditi ; Vind. fern pohajati, fem nahajati ; Bosn. popohoditi, hoditi maiło; (Croat. et Slav. pohoditi wiedzie, odwiedzić kogo); Ross. noryjiHTb, noryMBaTb (cf. pohulać), noópo4HTŁ, noópa*MBaTŁ ; §. 1) czas niejaki chodząc przepędzać, eine Sffietle ober eine Strecfe ge* (jen. Gdziekolwiek idzie, za nim pochodzamy. Groch. W. 598. Na kuropatwę uczyń net, przy koniu pochadzaj. Bielaw. Myśl. E 4. Corripere viarn , ochotnie sobie w drodze pochadzać. Mącz. ruszać dalej, munter DOrtMrtë gefeit. Z twarzą Achilles taką, z jaką więc pochodził, Z mieczem Agamemnona gdy srogim nachodził. Zebr. Ow. 329. einfjer gel)en, etnfjer fdjreiten. Jak pochopnie leci bełt, poparty cięciwą, Tak na młódź srogim pędem odyniec pochodzi, fertur. ib. 199. (naciera, pędem idzie, nachodzi). Pochadzam sobie, wschadzam sobie. Cn. Th. przechadzam się, id) gelje [parieren, nta* d;e mir burd) ©eben Seroegung. Patrzajcie ozdoba jaka w niej jest niebieska, jak wzrok pałający, Jaki duch i twarz i głos i chód pochodzącej. A. Kchan. 157. gdy chodzi, gdy gdzie przechodzi, mettlt [te gcf)t. — §. 2) Pochodzić zkąd ; Boh. pochazati ; początek swój brać, wszczynać się, poczynać się zkąd, (cf. pójść); eutfprttt* gen, eutftefjcu, [einen Itrfprung (mben, feinen Ślnfang nehmen; Yind. ishajati, ishajatife, isplemenitife, isroditife , sazhe-tife, fem priti, od koga roclitife; Ross. np0H30ÜTH, npo-H3X04HTH. Z czystego źrzódła mętny strumyk nie pochodzi , Ni orzeł niebosiężny podłych ptaków rodzi. Żab. 9, 7. Wznijdź słońce, z którego śliczny Blask pochodzi, ustawiczny. Groch. W. 37. Dalej badać się nie godzi, Co z sądów boskich tajemnych pochodzi. Past. Eid. 29. Często największe przypadki z najmniejszych rzeczy pochodzą. Ustrz. Kruc. 2, 280. Słowo z drugich pochodzące, derivatum. Cn. Th., Slov. wiludzenó , po-chadzagićne słowo; Eccl. np0H3X04Hoe mną, npoii3B04iioe,

( ob. Pochodny ). — §. Theolog. Nauczają, źe duch ś. pochodzi od ojca przez syna; nauczają, że duch święty pochodzi od ojca i od syna. Smotr. Apol. 153. Duch ś. od obojga wypływa, więc od obojga pochodzi. Pociej. 428. Duch ś. od ojca i od syna niestworzony, ani zrodzony, ani uczyniony, ale pochodzący. Kat. Gd. §3, Ross. npoH3X04Hiuifi ; Eccl. nf>OHC,xoAhiTŁ, ber 1). ©ctft ift ppm SSater uitb 6of)tte auêgepcub. Rusaćy ducha ś. od ojca, a nie od syna pochodzącego wyznawają. Gwagn. 504. Eccl. 0Tliencx04Hbiw, ii3X04flmin ort oma. Pochodzenie to jest niewymowne spółkowanie istności boskiej., którym sama trzecia osoba bóstwa, od ojca i od syna , jako duch od tego, którego duchem jest, one jedne i zupełną istność bierze, którą ma ojciec i syn. Kat. Gd. 65, Eccl. npon3iiiecTßie, iipoii^yom^eiiiiie. Duch ś. od ojca i syna, jako od jednego początku, pochodzeniem wiekuistym pochodzi. Kucz. Kat. 170. Wtóra osoba trójcy ś., dlatego właściwie imię ma, i synem ją zowiemy, bo wieczne jej od ojca pochodzenie, właśnie rodzeniem się nazywa ; jako więc ‘poszcie (pochodzenie) owo imieniem rodzenia znaczy się, tak osobę, która wynika, właśnie synem nazywamy. Kucz. Kat. 164. — Pochodzić czćm , zachodzić czćm, (ob. Pójść czćm), moyen flfftctrt werben.

Niewiasta, której oczy pochodziły zaćmieniem, zmówiła lekarza, gdyby ją uleczył. Ezop. 65. — §. 3) Pochodzić na co, (cf. pójść na co); Vind. podoben biti, enak biti, perpodobuvati, podobiti, napodobiti, napodobuvati ; Ross. noxo4HTL Ha Koro , cxo4CTBOB3Tb, (cxoæift, cxoîKï pochodzący na co, podobny; noxoadü podobny, równy; CX04CTB0, cx04CTBeHH0CTŁ podobieństwo, zgodność), y4aTŁCH, y4aBaTbca; Eccl. nO4OÓCTB0BaTH ; wychodzić na co podobieństwem , podobieństwem przybliżać się do czego , podobnym być do czego; ćtfmltd) fetjn, ftd) burd) Slepn* Itcbfeit einer anbcrtt @adje nähern, tfjr [aft glctd) fomnten. Miał włos pochodzący na biały. Ustrz. Kruc. 2 , 37. białawy, białasy, cf. Slov. nabjlÿ; Sorab. 1. nabćl; similiter czarniawy; Boh. et Slov. nâcernÿ; Sorab. 1. natżorn; Bosn. naçrrin; Vind. nazhern, etc. — Observ. Jak do wyrażenia tego pochodzenia na co, czyli zbliżania się do czego , u nas służy zakończenie przymiotników — awy, albo zastarzałe — asy ; tak w niektórych dyalektach przydana jest z początku przymiotnikom prepozycya na. — §. 4) Ad. transit. Pochodzić suknią, chodzeniem w niej wycierać ją; Ross. buhochtl , BLiHauniBaTt, ein Śtletb ab* tragen, abuufien. To nie sromota w sukni pochodzonój chodzić. Star. Ref. 63. Wys. Aloj. 190. Wąż kiedy szaty pierwsze i skórę złoży pochodzoną, srożeje bardziej. P. Kchan. Jer. 25. Wszystko to zwiotszeje, by płaszcz po-chodzony. ,/. Kchan. Ps. 151 , Ross. nOHOiueHHOił. Suknia pochodzoną, wytarta, popełzła. Ern. 21, Ross. oóhocoks, oóhocohcke. Trzewik pochodzony Ross. oionoKb, oto-noueKb. — §. Konia kupić, żeby nie drogo , choć po-chodzonego. Alb. na Woj. 6. wypracowanego , zrobionego, abftrapejtrt.— *§. [5) Pochodzić koło kogo, różnemi środkami uczynić go powolnym 4], Cierpliwością xiążę ugłaskane a pochodzone będzie, a miękki język przełomi twardość. 1 Leop. Prov. 25, 15. (zmiękczon bywa książę. 5 Leop.) ;, użytym będzie, crrueićftt, gemilbert werben.— g. 6*) Pochodzić kogo fortelem. Papr. Gn. 702. et 700. ob. Podchodzić, podejść.

POCHODZISTOŚĆ, ści, i., pochodzistość na dół, stoczy-stość, ukośne położenie czego ku dołowi, declivitas. Cn. Th., bte 9lbfd)nfftgFett, ber Slbbmtg; spadzistość; Boh. po-lożitost, ligowitost, obwyśnost, strân ; Slov. strmina na doł; Sorab. 1. nakhilitofcż ; Carn. stćrmóta , stermozhina; Bosn. stermenitost, strimenitost, strrimenitost, nizbrridi— tost, stranbrridisete, uzbrriddiça , visina ; Dal. bardo ; Croat. podolje, sztermócha, pobërdicza, priklonćnye ; Ross. nO;IOrOCTB , nOKOCŁ , KOCOropij , HaKJOHHOCTL , IUI3X05K4e-nie, pa3.iorocTL , noHyqjiiocib, CKarB , CKaieut, pacKarB, yMOHTi, (cf. ukłon). POCHODZISTY, a, e, POCHODZl-STO adv erb., stoczysty na dół, pochyły, połogi, spadzisty; abfdjufftg, abljdngtg; Boh. obwyśny, obwÿsenÿ, polo-żity, wzhûrnohnuty ; Slov. obwyśny, naprjkry, ułożity, dołu strmiii; Sorab. 1. nahorski, nakhilnć; Carn. ster-movitn, stermù, dolivisezh ; Croat. sztérm, priklonyèn; Dal. sztermovit, priklonik, vzbardovito; Bosn. stermenit, strimenit, nizbrridit, stranbrridit, uzberdit, uzbrridit; Ross. OT.iorifi, pa3Jorm , pa3ÆO)KHCTi>iH (cf. rozłożysty), noKO-CGHE , KOCOrOpHCTblH , HaMOHHUH , paCKaTHCTblll , CKaTII-

POCHODZONY - POCHOPIĆ.

POCHOPNI - POCHOWAĆ.

487

brać, mogłyby się nie pochopić. Furm. Uw. H b. z 'POCHOPNI kogo zbić, * zbić go z jednochody, pomylić mu szyki ; Ross. cóiiTb cl naxßeil, einen auś> bem ©leife brin« gen. Senat widząc zamiary Antoniusza Zbija go z pochopni; Już kilka ustaw jego spadało. Clirośc. Fars. 159. POCHOPNOŚĆ, sei, z.; Boh. pochopenj; (Slov. schopnost docilitas); pojętność, zdatność, zręczność; $ctlngfeit, ©e« fcf)icflict)feit. Gdy co u kogo widzi, to właśnie może udzia-łać, i ma na to pochopność z natury. Warg. Cez. 167. Co za bystrość dowcipu, co za duch autora, nawet jaka zwrotność i pochopność! Pilch. Sen. list. 544, Do czego twa umiejętność i pochopność? Farn. 201. POCHOPNY, a, e, POCHOPNIE, 'OCHOPNTE, POCHOPNO adverb., pędem idący, zapędzony; mit einem Slnfa^c, Slnlanfe; Eccl. noxaÖHbiii, naobiu nagły, (oh. Chopnąć). Jak pochopnie leci bełt, poparty cięciwą, Tak na młódź srogim pędem odyniec pochodzi. Zebr. Ow. 199. Nic się pochopniej na nowo nie rozżarza, jak miłość. Pilch. Sen. list: 2, 140. Pochopne strumyki. Dudz. 51. pochyło na dół pędzące, berab ftromenb. — §. Pochopny, ochoczy, nieleniwy ; rafd), munter, frtfd). Czeladź, widząc, że się sam nie lenisz, pochopniejsza będzie ku robocie. Cresc. 57. Polszczyzna ci tak bogato do wymowy dostarczy, jako sam pochopno usiłować zechcesz. Fredr. Ad. Ci, którzy są pochopniejsi, do ćwiczenia, mają być różnie od niepochopnych wychowani. Petr. Pol. 436. — §. Pochopny do czego » skłonny, prędki, ju etlM$ geneigt. Człowiek skłonny a pochopny do złego. W. Pęst. W. 5, 24. Dudz. 51. # Natura nasza jest prędka ku grzechowi, skłonna ku bałwochwalstwu, pochopna ku błędom. Żarn. Post. 5, 532 b. Przyrodzenie nasze ku wszystkiemu złemu jest skłonne i pochopne. ib. 3, 515. — §. Niekażdemu pochopno do Łaciny: zawiera i Polszczyzna nieubogi skarb dobrego rozumu. Fredr. Ad. nie każdemu łacno, nie każdy ma okazyą, utebt jeber bat ©elegenfjeit jum Sateiu.— §. Ody dziwne, Które śpiewały Helikońskie siostry, Pochopnie dowcip twój pojmował ostry. Zimor. Siei. 198. prędko, łacno, pojętnie, cf. Boh. pochopenÿ pojęty; Boh. et Slov. schopny pojętny. — ’£. Dawne stroje 'ochopnie nam teraz sprosne się widzą. Gorn. Dw. 113. prędko, łatwo , bardzo.

ctuh , nonypHbifi. Jest tam wszędzie wkoło bardzo przykra, przerwana, a namniéj niepochodzista góra. Baz. Sk.

285. Pochodzista droga do piekła. Ca. Ad. 1158, (cf. szerokie wrota do piekła ; piekło zawsze otwarte). Pocho-dziste wały. P. Kchan. Orl. i, 429. Poczynił w kościele okna pochodziste. W. o Reg. 6, 4. «no?, wewnątrz przestronne a z dworu węższe». — *§. Pochodziste a łagodne pochlebstwo. 1 Leop. list. Hier. 1, ("chytre. 3 Leop., podstępne, cf. podejść). POCHODZONY, ob. Pochodzić.

POCHOP, u, m., (cf. Boh. pochop ceklarz, łapacz; pochop pojęcie, wyobrażenie; chopiti, chapati, ob. Chapać, ob.

Chopnąć; Sorab. 1. kchopinam począć, kchopene początek) ; zapędzenie się, zapęd, popęd, pęd; ber 2Infa£ junt Saufen, ber Sfolauf, b«3 SInfefcen, ber Unfall, heftiger 2łitfa|,

(Eifer. Baranek (boży) wziąwszy pochop z nietknionćj epoki,

Wbieży na on wierzch góry twej wysoki. Mlask. Ryt. 1,

3.    Płyną z pochopem rzeki. Wlod. Włócznią utopił w prawym Pańskim boku, Silnym pochopem okrutnie przebiwszy. Odym. Św. 2 K k b. Z tyłu ścięty szabelnym pochopem. Jabf. Buk. 1 3 b. cięciem, ciosem, ®abellneb.

Wicher z wielkim pochopem przypadłszy, na cokolwiek trafi, nagłym obrotem kreci. Krom. 55. (gwałtem). Na nikogo , tylko na porywczy pochop mój do złego narzekam. Psalmod. 95. Dobrze się obchodzący z czeladzią, wszystko z pilnością, z pochopem i z życzeniem będzie miał dobrze zrobione. Cresc. 57. z gorliwością, z ochotą, llttt (Eifer unb Suft. Synowie jego, znamienitego pochopu młodzieńcy, praeclarae indolis. Krom. 545. yon i)Ortrefffi= d;ett Slnlageit. Z małych początków coraz większy pochop będzie brał w swoich złych postępkach. Opal. Sal. 60. coraz dalej się zapędzi. immer weiter Innern gerafften. Uczył się pisma, w czym ^gdy dobry pochop wziął, uczyniono go dyakonem. Sk. Zyw. 1, 49. gdy dobrze 'postąpił, ba er gute gortfdjritte barin gemacht fjatte. Z tej samej przyczyny, z której zguba wasza wynikła, powinniście brać pochop nadziei. Nag. Fil. 12. powód, pobudkę; Vinci, napel, napush, naganja, Itrfacbc, ©ruttb. Ziemia sama z swego pochopu owoc przynosi. Sekl. Marc. 4. (z swego powodu). Z oceanu, cokolwiek jest mórz, z niego wszystkie pochop biorą. Biel. Św. E 5 b. (początek, wszczątek). Wszystkie grzechy z tego pierwszego Ada- POCHORZEC, f. pochorzeje neutr. dok., pochorować się mowego pochop swój, przyczynę i początek wzięły. Salin.    recipr., zachorować, nad; cinanber fraitf werben; Croat.

4,    581. (źrzódło). Ze namiętności nasze z oczu pochop    pobolyujem ; Ross. noxßopaTb. Od smrodu pszczoły albo

biorą, razem z przyczyną ginąć występki muszą. Siru.    pozdychają, albo pochorzeją. Kąck. Pas. 20.

Qa. 135. Pochop komu czynić, pobudkę mu dawać; ei* POCHOTNY, a, e; Ross. noxoTHbiîi ; od chuci cielesnej poltern 2Iulaj5 gebot, ueranlaffcn. Nie obawiaszże się przez    chodzący, cielesny, nieczysty; uttjüdjttg, unïeufd), f(etfd)Ud).

to dać pochopu ludzkim językom, żeby Wc Pana nie-    Przestępstwo pochotne. Mon. 76, 551.

winnie o to nie posadzili? Teat. 9. b, 16. Coż inszego POCHOWAĆ, f. pochowa cz. dok., Pochowywać frequ.\ Boh. jest dziecię zgorszyć, jeno mu z siebie zły przykład a po-    pochowali, pochowawati; §. a) na czas niejaki zachować, auf*

chop dać? Glicz. Wych. D 7 b. 'POCHOPIĆ, f. pochopi    bewahren. Sieci kazała na nie nagotować, I kociec, gdzieby

cz. dok. ; (Boh. pochopiti; Slov. pochopugi percipio); po-    ich miał schwytawszy pochować. Papr. Kol. P. Kiedy kto

chwycić, ergreifen, fajfen. Wiersze te niech lub morze    lecie kupi zboża tanie, a pochowa do zimy, może dro-

potopi, Lub płomień pałem pochopi. Petr. Hor. C 4 b.    żej przedać. Petr. Pol. 74. — §. Pochować się recipr.,

Kto rozum ma, może niżej pisane rzeczy łacno pochopić.    obejście swoje mieć, żywić się z czego; ftd) erhalten, ftcf>

Spicz. pr. pojąć, begreifen. 'POCHOPIĆ się recipr. dok.,    ernähren ; (Boh. pochoweti sobe se fovere). Nie ma się

smarownie pójść, bez trudności postąpić, fcfjneU öött @tat*    czym pochować. Tr. Tylko pracą ręki swojej ma swe

tcu geften. Czas nie po temu ważne sprawy przed się    pochowanie, dom, żonę, dziatki ztąd opatruje. Falib. Dis.

E 3. — §. b) Pochować umarłego « grześć umarłego, et* nett lobten begraben, beerbtgen; Slov. pochował, pochowó-wâm ; Vind. pokopat, h semli prepravit, podsemluvati ; Croat. pokapati, zakopati ; Slav. ukopati, vkopati ; Rag. vkopatti, pokopatti, zakopatti, zaklopitti ùgrôb; Bosn. zakopati, zagrebsti, zaghrrinuti, ukopati, zadubsti, stavit pod zemglju ; Ross. noxopoHinrb, noxopotmTb, xopOHinb, cxopotiHTb, (oh. Chronić); Eccl. noxpaHHio, norpeôaio. Tobiasz krył w domu swym ciała zabitych , a o północy je pochowywał. 1 Leop. Tob. 2, 9. Ciało zabitego kazał pochować. Chmiel. 1, 581. Ludzie przy męczenników ‘grobiech jęli też swoje ciała pochowywać. Gil. Aaz. B b. Pochowywanie a ppgrzebowanie ciał ludzkich przystojne, starodawne jest. Żarn. Post. 3, 798; Eccl. noxpaneitie, iiorpenciniic. Wodzu! pamiętaj na mię, jeśli zginę, Pochowaj zwłoki, a gdy w te dolinę Stroskana matka Kol-mara przyspieszy, Niech ją przynajmniej grób syna pocieszy. Kras. Oss. D 3.

'POCHOŻY, a, e, Pochoży, zachoży, znaczy człeka, co zaszedł do miejsca jakiego, co osiadł w nim, lubo się w nim nie rodził. Czart. Mskr., (cf. przybysz, przychodzień, ob. Pochodzić); (distng. Ross. noxomin pochodzący na co, podobny) ; n. p. O zapisach ludzi prostych , wolnych, pochożych i na arendę danych. Jeśliby który człowiek wolny, pochoży, poddał się któremu panu, a na majętność od pana wziętą dał zapis swój z obowiązkami, tedy ten zapis u prawa będzie mocny. Wszakże ludzie ojczyste odchodząc od panów swoich, a inszym panom poddawszy się, takich zapisy przyjmowane nic będą. Stat. Lit. 259. Gdyby człowiek wolny pochoży, (to słowo znaczy wolno chodzącego za zarobkiem, i niepoddanego), poszedł do pana jakiej włości, odebrał ód niego zapo-możenie, i dał na siebie zapis, tedy obowiązki dzierża-nemi będą; lecz od panów własnych ludzie ojczyści żadnego opisu innym dawać nie powinni. Czach. Pr. 2, 173.

POCHRACHNAĆ, POCHARCHNAĆ, f. pochrachnie intrans. jedntl., Poehrachywać fregu., pokrztusić się; Boss. no-xapKHBaTb, fiel; ein wenig räufpertt. Tr.

POCHROMIC, /. pochromi cz. dok. , POCHRAMIAĆ niedok. ; §. a) pokulawić, chromoty nabawić, jednego po drugim chromym uczynić; eilten 1tad; bent attbcnt läfintftt, laftlt machen. Maxymin chrześcianom podrzynać lewą nogę kazał, a tak pochramiane do robot odsyłał. Sk. Dz. 170. — \. b) Verb, neutr. Pochramować, nachramować trochę, napadać na nogę, eilt wenig finfeu. Zdrowy, oprócz że pochramował na jedne nogę. Sk. Dz. 766. POCHRO-MIEĆ, /. pochromieje neutr. dok., chromymi pozostawać, nad; etitanber lal;nt werben. BoJajeścic wszystkie poślepły, poehramiały, poszalały. Teat. 55. b, 59

POCHRAPAĆ, f. pochrapie intrans. dok., Pochrapywać, pochrapuje fregu. et cont.; Ross. noxparibiBaib; czas niejaki przechrapać, ein 3cttlang fd;nard;en. Jedno otworzywszy oko, chciałaby jeszcze troszkę pochrapać. Zab. 13, 278. TreLb. (podrzymaćj. — Źrzebiec patrzy wesoło, i dziki często pochrapuje, i nozdrza dym gorący snuje. Zab. 10, 61. Koss. raz po raz chrapi, er fdjnard;! oft nad; eiitanber, fchnaubt, brauft.

POCHRONIĆ, f. pochroni cz. dok., Pochraniać contin.; (cf. Ross. et Eccl. noxopomiTb pochować umarłego) ; w ochronę pobrać, przytulić; m 23ewafjrung neunten, nad; etttanber bewahren, Itefdjiî^cn, 3uflud;t gewähren. Gdy gorąco w południe , owce w cień albo chłodny padół trzeba pochro-

nib. Cresc. 557. man foli bte ©d;afe tnS 5îül)Ie fluchten, ftd; mit tf;nen tn ben ©chatten mad;en. POCHRONA, y, z,, POCHRONKA, i, z. dem., miejsce ochrony, ucieczki, przytułek, azyl; ber 3ttffad;tÖ0l’t, ©dutiwrt;    pobrana de-

positum, repositorium, conservatorium, pohranitegl depo-sitarius). Głód w cieniu albo w pochronie jakiej cierpieć musi. Rej. Zw. 104 b. Skanderbek z pilnością przepatrzał wszystkie miejsca, góry, pagórki, lasy, chrósty, i wszelakie pochronki, na którychby się utaić mógł. Baz. Sk. 56. W pochronkach, w których się kryli, nie byli bezpiecznemi. liadz. Sap. 17, 4. Bądź ty im pochronką przed skaźcą. Budn. Jes. 16, 4. — §. Rzeczesz : a coż wie bóg? izaż będzie sądził przez ciemności? obłok jest pochronką jego, iź nie widzi. Radź. Job. 22, 14. zasłoną, przeszkodą oczom; Quille, ®C(fc.

POCHRZCIĆ, f. pochrzci, pokrzci, cz. dok., jednego po drugim ochrzcić, einen nad; bent aitbent taufen. Wszyscy, którzy się pokrzczą, mają im być grzechy odpuszczone. Bial Post. 150. bte fiel; taufen laffcn.

POCHRZYPCIZNA, CHBZEPCIZNA , y, z., POCHRZEPT, CIIRZEPT, CHRZYPT, u, m., międzyłopatcze, interscapi-lium. Cn. Th. 402. baö ©titef ąwifdjen ben be^ben ©d;ultcr* blättern ; {Bosn. hrriptina * pacierze ; Rag. vulg. harptina, harbat, spina dorsi, ob. Grzbiet, garb). Chrzypt, po-chrzepcizna u rzeźnika , kość z grzbietu wieprza ze słoniną. Magier. Mskr. Na wsi ci dadzą połcie i schaby, za-więdłe szynki i pochrzepciznę. Zab. 9, 575. Ejssym. Kiedy pan o co słusznie po chrzepciznie, albo po grzbiecie wzbierze służącego, ma milczeć. Haur. Ek. 178.

POCHUCHNAĆ cz. jedntl., POCIIUCHYWAG contin. et czesll. ; chuchy wydawać, <paild;c DOtt ftd; geben. Gdyby nieprzyjaciel pochuchywał z nieprzyjaźnią jaką przeciwko koronie Polskiej oburzyć się, musiałby się nazad cofnąć. Weresz. Kij. 35.

POCHUDNĄĆ, pochudł, f. pochudnie neutr. jedntl., PO-CIIUDNIEĆ dok. ; Ross. noxy^tTL ; Bosn. pomledniti ; z ciała spaść, chudym się stać, mager mcrbett. Jarzebiów tucznych nie zabijaj przed drugiemi, by snadź ich bicie drugie widząc strwożywszy sie zaś nie pochudły. Cresc. 591.

‘POCHUTNIC się do czego recipr. dok., pobudzić się, po-chop brać, ochotę wziąć; (Etym. chuć, chęć, pochoć; cf. Ross. noxorbiL pożądać) ; Suft nitb (£tfer WOJU befont* men, ftd; ermuntern laffcn. 1 przykładem przodków, i cnotą własną^upomnieni, do tego się pochutnili. Warg. Wal. 276. Żeby się tym bardziej pochutnili do uderzenia na nieprzyjaciela, sprawił ich w wojsko. Warg. Cez. 192. Pochutnił się do pomsty, aby się raczej ustrzegł krzywdy, niżli ją kiedyżkolwiek karał. Warg. Wal. 200. Do zobopolnćj przyjaźni z Rzymiany pochutnił się. ib. 88.

POCHUTNIWAĆ, Pochutnawać sobą, vel z sobą frequ. et contin., znacznie po sobie radość pokazywać, radośnie pląsać, podrygać, frettbtge ©eberben unb Ślcttonen machen.

skruszy, poszwy zostawi. Zebr. Zw. 2. Piorun przechodzi przez pochwy, i miecz w pochwach kruszy. Galat. Alf. 83. — Pochwy różne, wedle różności kształtu żelaznych instrumentów. Czerw. 10. Pochwa strzałowa. Toi. Saut.

17. (sajdak ^ kołczan, taftuj). — Transi. Błona myszki otaczająca, pochwą myszek mianuje się ; vagina muscu-lorum. Krup. 4, 3. bte üDîuêfelljaut, SDîlrôfelfcljeibe. Pochwa macicy, kanał błonisty, bte 9)hitterfd)etbe. Krup. 2, 160. — §. Pochwy źdźbła, w których kłos. Cn. Th. 1414; (Boh. pośwa, poświcka), ber ©cfyojSbalg beê ©etretbeś. — §. 2) Pochwa, pochwy u konia, rzemień zadni, podogo-nowy, podogonie, ber ©djroanjrtemen ant fferbe; Rag. pöhve postilena ; Bosn. pohve, poffe ; Croat. puhvine, po-drepina ; Floss, naxßy, (cÓHTb cb naxßeii zbić z jedno-chody) ; Slov. podchwostina. (Boh. pochwy phalerae, (]3fers befdjmttcf). Coż mu po samych pochwach, z mieczem się razem kupują? !}•. Nie mówię-ć o poszwy, ale o rzemień zadni, co go zowią pochwy. Alb. na Woj. 9. Siodło ma być z dobremi puśiiskami, z popręgami, z pochwami. Hipp. 39. Koń waśniwy powinien dzwonek na pochwach abo na nodze mieć. Stat. Lit. 396. Koń w w pochwy i nastołkę przybrany. Ezop. 15. Pochwy puklami ozdobione, ib. 16. Koń, choć dekiem, pochwami,, alsbanty przychędożony, przedsię koniem będzie. Kosz. Lor. 7.

(Boh. pobnaut se, vel sebau movere se, polmutedlny mo-bilis). Gestio, weselę się, pochutnawam sobą od wesela.

Mącz. Nie zda mi się, aby ochotę zbytnią źartkim skokiem , pochutniwaniem z sobą pokazować miała. Gorn.

Dw. 234. Z chodzenia, śmiechu, pochutniwania z sobą, wielekroć można człowieka umysł poznać. Gorn. Dw. 116.

— §. Latius : Pochutnawać abo poruchawać ramiony, agere geslum humeris. Mac,z. zżymać ramionami, mit bert 21d)fcltt Jltcfett. Julian był ramion pochutnujących. Petr. Pol.

2, 346. Gesticulor, pochutnawam sobą. Mącz. Gestus, po-chutnawanie a poruchanie sobą. ib. — § Pochutniwać sobie, głośno się cieszyć, radośnie wykrzykiwać, pokrzykiwać wesoło; jauchen, frofjlotfen, jucken. Niechaj radości żadnej nie używa Zły człowiek, ani sobą pocbutniwa,

Patrząc na mój żal. J. Kehan. Ps. 48. Woła Soliman, pocbutniwa sobie. P. Kehan. Jer. 225. Służcie panu statecznie w świętych cnotach stojąc, Pochutniwajcież sobie z radością zawsze się boga bojąc. Ryb. Ps. 3. Błąd wielki, sobie pochutniwać, a zbawienia zaniedbywać. Kanc. Gd.

(Cn. Th.), pochwalenie, poświadczenie, wielbienie; Boh. et Slov. pochwala; Vind. hvala, pohvala; Croat. pohvàla, pohvalenye, nahvàla, nahvalnoszt; Rag. pohvala, nâhvala ; Ross, no-xBaaa ; baô 8ob, bet)gclegteê £ob, Selobwtg, $et)lob. Na .niebieski pochwał czasu użył swego. Chodk. Kost. 11. (na nabożeństwo). Pochwała, in malam partem Pochwałka, POCHWALACZ, a, to., POĆHWALCA ,

215. — *$. Pod takim zwierzchnym pasterzem nędza twoja jęczy, jednak w nim lubujecie, i o zbawieniu swym przy nim sobie pochutnywacie. Smotr. Ex. 50. radośnie tuszycie, frofje ^offmtng fyabeit. — *■§. Transit, act. Pochu- POCHWACIĆ, oh. Pochwycić, tnawać komu « pobudzać, zachęcać, ochoty dodawać; ÜJîntf) POCHWALA, y, z., 'POCHWAL, u, m., madjeit, attfmuntern. Dobremu koniowi, gdy mu pochu-tniwa , wołając nań , choć jeszcze w stajni wrota zawarte, jednak sie bestwi. Kosz. Lor. 43 b.

y, m.,

qu. v.

co pochwala, poświadczacz, wielbiciel, ber Sobfpredjcr; Rag. et Bosn. pohvalitegl ; Croat. pohvalitel ; f. Rag. et Bosn. pohvaliteglięa ; Croat. pohvalitelicza ; Eccl. noxßa-MTejb ; Ross. nponoßh^Tenb. POCHWALIĆ, f. pochwali cz. dok., Pochwalać, ‘Pochwalować niedok. ; Boh. pochwa-liti; Rag. pohvâliti ; Vind. -ohvaliti, pohvaliti ; Croat. po-hvalyujem; Bosn. et Dal. pohvaliti; Slav. pofaliti ; Ross. noxBaaiiTb, noxBa.iHTb, 040ôpiiTb, 04o6paTb, 04a6piiBaTb ; Eccl. BOCXBa.îflio, c6;iar0B04HiH; §. a) chwały godnym osądzić, ogłosić; beloben, loben, mit £ob belegen. Nietylko ich broni przeciw zarzutom, ale ich też pochwala. Sekl. 39. Nie pochwala z wielu miar edukacyi mojej. Teat. 57, 105. Przyjdzie czas, kiedy to, z czego się teraz śmieją, będą ‘pochwalować. Gil. Post. 258. Wesoło będzie pochwalał język mój sprawiedliwość twroję. Wróbl. 120. (będzie uwielbiał). Pochwalam kogo głosem , krzykiem , klaskaniem rąk; excipio aliquem plausu, strepitu approbo. Cn. Th. Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus. Ossol. Str. 7. gelobt fet 3eM ©Oriftuê. — §. Pochwalić co, chwaląc potwierdzać (cf. uchwalić), approbować, approbacyą swoją utwierdzać; etmaś approbtren, genehmigen, betätigen, befrafttgen. Jeślim ja był prawym posłem twoim , tom co uczynił, potwierdź a pochwal; i pochwalił wszystko papież.

POCHWA, ‘POSZWA obs., y, i., ‘POCHEW, chwy, z., plur., POCHWY, POSZWY; §. 1) pokrowiec; czyli futerał, na szpadę, szablę etc.; Boh. pochwa, pośwa, po-świćka, krna ; Sorab. 2. schejda , Germ. bte ©djetbe., 2)c* geitfd;etbe, 9Jłefferfćf;etbe tc.; Sorab. 1. nożne, nożnieżki ;

Sorab. 2. nowżne, (cf. nożny, nożenki) ; Carn.'noshnèza, noshniza ; Vind. noshniza, noshenza , noshenze, noshni-ze sa mezh, mezhniza; Bosn. poffe, pohve, nosgniça, nosgeniça; Slav. korre, (cf. kora); Ec.cl. iio;Khiini|ti; Ross. ho»hh. Starzy Polacy mieczów w kościele z pochew do połowicy dobywali, gdy ewanielią czytano, oświadczając do gardł swych ewanielii bronić; aż gdy śpiewano gloria tibi, nazad je w pochwy wkładali. Krom. 62. Star. Ryc.

11. Miał miecz przypasany, który wisiał aż do lędźwi w poszwach. 1 Leop. 2 Reg. 20, 8. Wsiadającemu na koń, wymknął się miecz z pochew, na który spadł, i zabił się. Weresz. Reg. 72. Włóż miecz do poszwy. 1 Leop.

Joan. 18, 11. Przecz nie schowasz miecza w pochew?

Rardz. Irag. 424. Nie darmo w pochwach oręż mój no-' szę. Teat. 32, 114. Zapomniał szlachcic w potrzebie ojczyzny, że miał szablę w pochwie. Przestr. 95. Coż poszwy bez miecza ? W. Post. W. 143. Pochwy nie czynią miecza dobrym, ani złym. Pilch. Sen. list. 3, 107.

Nie ten miecz nazowiesz dobrym, którego pochwę drogie kraszą kamienie; lecz ów, który ostrzem płata. ib.

2, 246. Bardzo szpetna rzecz, kto ze srebrnych poszew ołowianego miecza dobywa. Rej. Zw. 50. Piorun miecz

490 POCH WAŁKA - POCHWIST.

POCHWIŚCIELNY - POCHYBEK.

Sk. Dz. 4 406. Papież ustawy concilium    pochwalił.    Sk.    wiek trafi, nagłym obrotem kręci; gdyż i samo nazwisko

Dz. 535. Alexander statuta Roku 4 533 potwierdza i    po-    toż poświadcza, gdy od własności pobiegu świszczę, abo-

chwala. Herb. Stat. 46. — *§. Dziwna rzecz, iż tego    wiem lecąc, Poświcielem, albo    od pochwytania Pochwi-

nowego ich męczennika żadnym cudem bóg nie pochwalił.    ścicielem rzeczony zda się być.    Mniemam jednak , że i

Rrbst. Odp. Xx 7 b. nie uwielbił, üerfldren. — §. b)    Ruś, a nie tylko Mazurowie, Pochwiściela tego, jeżli

Pochwalić się na kogo, odkażać się nań, odpowiedzieć    wichrem jest, chwaliła; ztąd dochodząc, że i po dziś—

mu, pogrozić, Sroiptitgeit gegen jemanben auêftojSen; (Vind.    dzień znajduje się tak    gruba Ruś Ukrainna,    która ile ra-

pohvaluvatife * przechwalić się, chełpić się). Jeśliby kto    zów ten wicher przed    oczyma jej przypada,    zawsze    glo

na drugiego pochwalił się chcąc ogniem szkodę uczynić, wy swe nachylając, pokłon mu rozmaicie wyrządza», tedy ten odpowiednik ma o tę pochwałkę    do prawa    być    (cf. Lelum Polelum). TOCHWIŚCJELNY, a, a, niepo-

pozwan. Stat. Lit. 354. POCHWAŁKA, i,    z.; Ross.    no-    godny, nawalny, procellosus. Mącz. faitfcitb, fturmifd).

XBaÆbôa; §. a) próżna pochwała, próżna chwała. Cn. Th. POCHWOWY, a, e, od pochew, (Scheiben-. Anat. Język eitler leerer    jRuljttt. — §. b) Poch wałka na kogo, odkazy-    jest pokryty    błoną pochwową nazwaną.    Krup. 2, 340.

wanie się,    odpowiedź na kogo, odgrażanie mu, allège*    POCHWYCIĆ,    TOCHWAC1Ć f. pochwyci    ad. dok., P0-

ftopne ©rolling, przechwałka. Czack. Pr. 206. Pochwałki CHWYTAĆ, TOCHWATAĆ contin., pochytiti; Ross. na cudze zdrowie, w statucie    Litewskim to, co    odpo-    noximiTb,    noxnmaTb; porwać do siebie, crljafd)en, er*

wiedzi w koronnym prawie. Ostr. Pr.CywA, 548.    Gdyby    greifen, git    faffen über JU    pacfeit Wegen. ‘Pochwaciła (po-

kto kogo gwałtem naszedłszy ranił, abo pochwałkę na chwyciła) ostry kamień, i obrzezała okrawek syna swe-jego zdrowie uczynił.... Siat. Lit. 188. et 354. PO-    go. 4 Leop. Exod. 4,    25. Jadłszy i piwszy,

CHWALNY, a, e, — ie adverb., od pochwały, do po-    książęta, 'pochwaćcie    tarcze. 4 Leop. Jes.    24, 5.    Ja

chwały służący, pochwały godny; £oB * , lobenèltutrbtg ;    cię pochwycę za łeb, dowiesz się czego chcę. Teat. 24.

Rag. pohvaliv, pohvagliv, pohvaliteglski ; V ind. pohvali-    c, 48. Z przodku gorąco pochwycą rzecz dobrą, ale

tlili, fhtiman , fiavitliu ; Rosn. pohvagliv, dostojan hvale ;    za czasem dalszym przychodzą do oziębłości. Gil. Lost.

Croat. pobvalyiv; Ross. noxßaabHbin, (MOÓpHTeibiibin ;    53. Okręty nasze mają    się za    zgubione, gdy dwa Al-

Eccl. uovü.vibiïTi, noxBaJiiTe-ieHTi, XBaiimmibifi, wmaiuri,,    gierskie kapry pochwycą    im wiatr, i zbliska ich górują.

XBaaeÖHbiit. Pochwalna pieśń,    Slov. chwólospew;    Germ.    Pam. 84,    842. gdy im    wiatr odbierają, trenn fie fallen

Sübgefnttg. Rozkosz mu nigdy    dobrej sprawy nie    przy-    beit 2Etnb    abgeiütitlten.    Pochwytać, połapać, jedno po

niesie, ani końca pochwalnego. Glicz. Wyth. E 4 b. drugim pogarnywać; nad) eiltattber aufgreifen, aitfl)afd)eit. (chwalebnego). W tym się statecznie a pochwalnie oka-    Liszka prosiła orła, aby jćj dzieci, które pochwyta!,

zać i popisać umieli, ib. A' 4 b. W małżeństwo słuszne    puścił. Ezop. 26. Ustawicznie on myśli, by wszystko

a pochwalne wstępow-ali. ib. D 6 b. Paciorki on z po-    dosypowal, a wszystko pochwatał. Rej Zw. 4 2 b. PO-

chwalną nabożnością wzięte trzymał. -Chodk. Kost. 51.    CHWYCIC się, porwać się, ailffprtltgeit. Pewne znamię

*POCHWATAĆ, oh. Pochwycić.    mocnośpi, gdy koń jest czujny, tak z długiego stania

POCHWIAĆ,    cz. dok., Pochwiewać contin., chwiejąc poru-    albo leżenia    natychmiast się pochwyci.    Cresc. 525. P0-

$k'szać; Ross. noiuaTarb, nomaraTbca, cm tretltg nntcfeln.    CHWYT, u,    w., pochwycenie, porwanie; Vind. potip,

POCHWILA, i, i., (Tr.), POCHW1LEK, lku , m., krótka popad, primik , perjernik; Eccl. noxHmaiejbCTBO, baè chwila, niejaki czas; eine SBctle, eine 3ett. W pochwilku    Ergreifen, Söegretjkn, fRauben, ber $anb. Ceres bojąc się

małym. Przyb. Milt. 279. (po małej chwilce). Po małym    o pochwyt, córkę swą ukryła. Zab. 15, 4 7. Kniaź.) (Boh.

pochwilku Zobaczę powracających do mnie kilku. Przyb.    na pochytky choditi pasorzycić). PÜCHWYTACZ, a, m.,

Luz. 452. Tym czasem koniowi, na pochwilek go cho-    captator. Mącz. porwacz, porywacz, Bosa. pohitaę ; Ross.

wając,' folguje. Ostror. Myśl. 26.    noximueib, ber Dläuber, ber etmaè ergreift unb bamit burd)*

POCHWIŚCIEL, 1. POCHWIST, u, m., świst, wiatr tęgi gept; f. Eccl. noxumaTeJbHHiW. ‘Pochwytny Eccl. noxn-świszczący. Cn. Th., ein fmtfeuber Sßtnb, Sattfenńnb. (Boh. maiejbubiił, rapax.

Stampfer. Zebrany len z ściernią tłucze się pochami, na kształt maglownicy ręcznej. Przędz. 405, (cf. cierliea,

pochwist pluskotny czas). Nimbus, wielki deszcz, po- POCHY, ów plur. ; (z Niern. pod)Clt tłuc), tłuki, ^üd)föppel, chwiściel, nawałność dżdżów. Mącz. Z żółtym się piaskiem pochwiściel ugania. Otw. Wiry. 424. Dla szumu i *po-chwiścieli (femin.) deszczowej nic nie słyszeli, obstrepenie bie $lûd)èl>red)e).

pluvia. Mącz. — 2. POCHWIST, a, m., Pogwizd. Slryjk. POCIIYBA, y, i., chyba, chybienie; baè 35crfeplctt, baë $elp Gon. K 5. bożek Słowiański, ber ©anfegott, SBillbgott;    leit, baè gefdfdtlagett; (Boh. pochyba wątpliwość; Croat.

Carn. Pohvist, Viharnek, Fertunz; Eccl. IIosBHS/iii, bii-    poglbel periculum;    Ross. oumÓKa omyłka). Bez pochy-

xopL, (cf. wicher). U,epK. c.iob. 2, 520. IToxbhct:e. Po-    by * niepochybnie, unfehlbar. Bez pochyby byli-ć i oni tam.

potu. 199. Między bogami Polacy mieli toż Pochwista, co    W. Post. W. 202.    Wszyscy Jana za to mieli, że krom

Miechowita powietrzem, a ja niepogodą wykłądam; a    pochyby prorokiem    był. Sekl. Marc. 41, not. »istotnie»,

ztąd Mazurowie niewmzesność powietrza, pochwiścielem    Miłość bez pochyby winniśmy bogu. Kucz. Kat. 3, 587.

mianują. Krom. 55. tamże Bfazoiuski dodaje: ojabym zaś    («bez wątpienia»), ib. 3, 553. POCHYBEK, bka, w.,

rzekł, że Pochwiściel, wiatrem abo wichrem świszczącym    ziele, dzw-onek trzeci; przeto pochybkiem mianowany, że

jest, który z wielkim pochopem przypadłszy, na cokol-    pochybił pierwszego i wtórego, Androsaemum; Dionysias,

POCHYBIĆ - POCHYŁOŚĆ.

POCHYŁY - POCIĄG.

491

i^onrab , ein isîraut. Syr. 830. POCHYBIĆ, f. pochybi    spadzie, przebywali zimę bezpiecznie. Pilch. Sen. list. 3,

ad. dok., Pochybiać niedok.; Boh. pochybiti idem., (po-    58. Wszystkie strumienie muszą mieć swoje pochyłość*

chybowati « poruszać, powątpiewać; Slov. pochybugi am-    i tam zawsze najwyższe są, gdzie się poczynają. Strój,

bigo; Croat. pogiblyem, pogibam deficio, languesco, peri-    Staw. B b. Kąt pochyłości, inclinationis, dwóch pła-

clitor; Ross. oiuhóhtlch omylić się, ouihóhtb zbijać, cf.    szczyzn. Lesk. Mier. 2, 173. et 174. Geom. 2, 27. Poszybować) ; nie trafić, fehlen, nicht treffen. Syr. 850. PO-    chyłość ekliptyki, kąt, pod którym ekliptyka przecina

CHYBNOSC, ści, £.; (Boh. pochybnost; Slov. pochy-    równik. Śniad. Geog" 105. POCHYŁY, a, e, pochylony,

bnost, pochibugićnost wątpliwość); omylność, bie Btneb    nachylony, połogi, pochodzisty; (ungebeugt, fuitgcnetgt, ab*

felfiafttgfett, bie 33etrńgltd)fett, $ef)lbarfett. POCHYBNY, *PO-    (langenb; Slov. et Boh. obwyśny; Vind. pohleun ; Rag.

CHYBL1W Y, a, e, POCHYB1N1E adverb. ; (Boh. et Slov.    vzbardit, prjék ; Croat. rebernaszt ; Ross. ot.io5Khcthh,

pochybny, pochybne wątpliwy); omylny, chybiający; trüg*    noKOCbiii, noKoceiTB, noHypHŁiit, CKaTHCTMH, cyTy.iOBa-

Itcb, fet)Ifd)iagenb, Ultgetntp. „ Pewna to, a niepochybna.    tbih ; Eccl. corBeHiihili. Uważaj położenie miejsca, jeśli

WargRadź. 297. Niepochybny, pewny, nie chybi. Cn.    jest równe abo pochyłe. Karp. 3, 149. Pochyłe opoki.

Ad. 659. Juz niepochny strzelec tęgi łuk nałożył. J.    Zimor. Siei. 205. Czemu wszystkie insze zwierzęta po-

Kchan. Dz. 19. Niepochybny raz śmierci, limit. Tr. G    chyłe twarze mają ku ziemi, sam tylko człowiek twarzą

3. Strzała niepochybna z cięciwy wyszła; I w kolistym    wyniesiony jest ku niebu? Sak. Probl. 1. Wszelki zwierz

nasuwaniu zawisła. Zebr. Ow. 106. Deszcz niepochybny    inszy pochyłym stworzony, a człowiek twarz wyniosłą

zmoczy ziemię niską. Tward. Wl 122. Dowody w ma-    niesie przed wszystkiemi. J. Kchan. Dz. 39. Łodyga

tematyce muszą być pewne, i z pierwszych i niepoehy-    pochyła, c. de clin atu s, tak w dół nachylona, iż wypu-

bnych przyczyn wzięte. Petr. Et. 7. Słowa niepoehy-    kłość łęku w górę jest obrócona. Jundz. 2, 12. Pochyłe

bnie z ust jego prawdziwe. Kanc. Gd. 127. Bóg nie-    drzewo łacno obalisz. Cn. Ad. 864, (cf. utrapionego łacno

pochybny w słowie. Groch. W. 14. Wierność jest po-    namówisz). Na pochyłe drzewo i kozy łażą. Rys. Ad.

chybliwa, Mars jeszcze ma dobrą nadzieję. Fur. Uw. H    42. Pot. Pocz. 13. Zabi. Firc. 25. Pot. Arg. 511. Nie

3 b. — §. Pochybny, pobłędny; irrig, fefilerfiaft. Pra-    bądź pochyłym drzewem, niech cię nikt nie depce. Rej.

wdę tak miłował, iż w żarciech pochybnego się słowa    Wiz. 51. Podolskie doliny chrzęstem kłosów pochy-

strzegł. Sk. Zyv). 2, 434. Pochybnie piszesz, mendose, ■    łych cię wzywają. Zimor. Siei. 177.—- Math. Linia po-

to jest nie chowasz ortografii. Mącz.    chyła, obliqua, z drugą, względem której jest pochyłą,

POCHYCHOTAć; Ross. noxoxoïaîb, ob. Chychotać.    kąt ostry abo rozwarty robi. Jak. Mat 1,21. Łęsk. Mier. 8.

POCHYŁ, u, m., pochyłość, pochylenie, pochodzistość; ber POCHYNĄĆ, f. pochynie act. jedntl., potknąwszy się, po-Slbfiang, bie Neigung fierabtudrtê, bie fpcrabiteigung. Słoń-    chybiwszy się upaść, fłolpern unb faßen. Fałeszny przyja-

ce w znacznym na zachodzie świeciło pochyle. Przyb.    ciel jedne godzinę bedzie z tobą trwał, a jeśli sie po-

chyniesz, nie podniesie cię. 1 Leop. Syr. 12, 14.

LAC niedok., (cf. Ross. noxy.iHTb ganić) ; — nachylić tro- *P0CHYTRZY⁷Ć ; Floss. noxiupHTb ; nieco chytrości użyć* chę, nakłonić ku czemu, nadwątlić; fjinbeugen, funitei*    ob. -Chytrzyć.

gett, propr. et transi. Byłem w kolebce dzieckiem, tP0CIÀC, jął, potnie act. jedntl., POCINAĆ niedok.; Ross. teraz starością pochylony chodzę. Psalmod. 59. Stoczył    noianaib, noTfinbiBaTb ; ‘pociapać, *pociupać, cięciem

bitwę, naprzód wygrał; pochyliło się szczęście, potym    pobić, posiec; fyatteitb Çtnftrecfcît, Ktttf)âuen. Trawa stara,

przegrał. Birk. Zamoj. 29. Pochyloneś rzeczy nasze    nie    może być tak dobrem sianem, jak ta, którą za mło- *

dźwignął. Petr. Pol. 81. Kościoł    boży już niejako za-    du    potnie. Ilaur. Ek. 70. (pokosi, aBmäpen ). Pocinać

starzały , pomaluchnu się od prostoty apostolskiej wy-    drzewo, porębowć, obalać. Ch. Th. eilten Sattln fällen,

rądzający, i ludzkiemi się przysadami prawie pochylający.    Sarmaty jak dopadną, to potną, pokraja. Teat. 43. c, 22.

Żarn. Post. 7. POCHYLISTY⁷, a,    e, dający się pochylić,    Wyb. ttt ©tucfe (tauen. Mięso na drobne kawałki pocię-

ttetgbar, beugbar, ba3 ftd) beugen    nub neigen läßt. PO-    te,    kurzy się z ofiary. Dmoch. II. 43. — §. Rzeki lo-

CHYLNOŚĆ, ob. Pochyłość. P0C1IY⁷Ł0 adverb., nachyla-    darni się były pocięły. Papr. Ryc. ścinał się lód na

jąc się, pochodzisto na dół, nakłaniając się ; ftd) fńitab*    rzekach.

netgenb, beugenb. Lądy pochyło brzeżyste, déclives. Otw. "POCIĄDZAĆ, POCIAŻAĆ , ał, a, act. dok., pozagrabiać,

Ow. 233. Kiedy pochyło na doł uciekali Srodze je nasi    pozajmować, (ob. Ciążać); pfanben, etnpfaitben, ctlt3 nad)

siekli i pędzili. P. Kchan. Jer. 249. Równoległobok po-    bem aubertt JUttt Uuterpfanbe nehmen. Ten co dom komu

chyłokątny, obliquangulum. Geom. 1, 70. P0CHY⁷Ł0ŚĆ,    najmie, może najemnika, gdy mu czynszu nie zapłaci,

ści, z. nachylenie się, połogość, pochodzistość na dół,    pociądzać. Sax. Art. 40. Niech je pociądza śmierć, niech

spadzistość ; bte ^erabnetgnng, ber 5lb^ang, baê ^erabbeu*    zstąpią do jamy żywo. Budn. Ps. 55, 15.

gen; Croat. rèber, (cf. żebro); Carn. krębru; Rag. niz- POCIĄG, u, m. ; (cf. Boh. potah conjectura, jumentum; barditós , nizbardiza, vzbarditos, vzbardiza , pobardiza ,    Ross. noTflrB pocięgiel) ; a) pociągnienie, baê ^tnjteljeu.

pobardje, stermenitós; Ross. otkocs , nonocB,' oworB,    SßornJÄrföjte^cn, SBetterjfe^CU, ber 3^0* £>tnjug. Koń ten

ooorocTL, noiorocTt, ymonB , cxo4B, ckbib , CKaTeu.’B,    dobry do pociągu. X. Kam. Stosunek śrzednicy osi do

iiOHypHOCTf., cyry.iOBaTOCTL , cyTyjHHa. Ościelali wierz-    śrzednicy koła, im będzie większy, tym więcej ulżenia

chy z taką pochyłością, iż przy wygodnym dżdżów    uczyni pociągowi. Jak. Art. 1, 280. Młodego źrzebca

Milt. 306. POCHYLIĆ, f. pochyli act. dok. ; POCHY-

492

POCIĄGŁY - PO CIAGAC.

POCIĄGAĆ.

wkłada do biegu nauka , Ze niesie jeźdźca podług pociągu munsztuka. N. Pam. 45, 120. Pociąg pióra, pęzla ; ein geberftrid), pnfelftrfd); (Vind. fhetni potęg, Ihetinska polega; Carn. potęga, potesaj * kreska , potęsa amussis\ Croat. potezay filum, linea). Jeden zły pociąg pezla cały obraz kazi. Dmoch. Szt. R. 82. Najpiękniejszą sławę narodową jednym pociągiem pióra znieważył. Ust. Konst. 2, 464. Ołtarze zmyślnego pióra wywraca pociągiem. Mon. 65, 95. Pociąg myśli. Kchow. Roi. 81. (snowanie się myśli, ber ©ebanfenjug, bie ©ebanfenreij/e). — Pociąg, pociąganie czego, kontynuacya, podlużenie; bie Bericht» gentitg, gertfejjwtg. — Anat. Kość tylnej części głowy ma w sobie dwa pociągi guzikowe, processus. Perz. Cyr. 1 , 177. 28. et 3, 67. — Pociąg, co za sobą lub do siebie pociąga, przynęta, magnes, powab; etWAÖ, bA$ Alt ftd) jiefjt, su ftd) jjinjiefyt, tnie ber üttagnet, 9ieij$, Slnretfcmtg, ïrieb, 3lI3- Któż się kiedy namyśla w kochaniu ? Serce samo za swoim idzie pociągiem. Teat. 25, 74. Z jednej strony czujemy pociąg jakiś do wykonania przedsięwzięcia naszego , z drugiej odrażkę od tegoż samego. Pilch. Sen. list. 2, 347. Dzielne są nagrody ‘pocięgi (pociągi). Kar. Dz. 2, 171. Poznałeś królu, dzielne krajów 98. Nar. Ta piękność i s u tak miły, Nie dla człowieka

za-

-'T O

o adverb., podługowaty, langltd).

lety ’pociçgi. Zab. twoja , Ten pociąg stworzonemi były. Kniaź. Poez. 4, 235. — b) Pociąg, wyciąganie po kim, ciężar, który ma dźwignąć, omis, służba; gorberuttg, 3ttimttfmitg, 3litmutl;ung, Żdenftforberuug. Poddanych ślacheckich, jakimkolwiek imieniem nazwanych pociągów i powinności wyjmujemy. Siat. Lit. 87. POCIĄGŁY^ a, e,

Broda pociągła. Pilch. Sen. list. 365. Pociągła szyja. Otw. 0iv. 75. Walec pociągły, cylindrus scalenus, gdzie elipsa jest zasadą. Sniad. Alg. 2, 167. — §. Ona pociągłym ognie rzuca okiem , I szkarłat z mlekiem w równe miesza szyki. Mor sit. 16. pociągającym do siebie, wabiącym; rctjjcttb, attjtclieitb. PO CIĄGŁOŚĆ, ści, z., n. p., twarzy, podługowatość, bie 8ängltd)fett. POCIĄGNĄĆ, f. pociągnie act. jedntl. ; POCIĄGAĆ niedok.\ Boh. pota-hnauti, potahowati , popotahnauti ; Sorab. 1. poeżanu, poeżabam; Garn. potegniti, polęgnem, potegujem ; Vind. potegnit, potegniti; Dosn. poteghnuti, potèzati ; Croat. potegnuti, potćsem, potcgnulszem ; Rag. poteghnuti, potèzati ; Ross. noTHHjTL, noifinnmŁ, noiacKaib, no-TacitHuaib ; ciągnąć, posunąć, powlec, podłuźyć, poruszać; luitjicljen, wegjiefjeit, eine SBetle ober ein ©tüct fort* Ate^ClT. Koń ten czy k sobie czy od siebie, równie dobrze pociągnie. Ossol. Wyr. Stołek pociągnąć. Pilch. Sen. gn. 235. Pociągnijmy dalej linią. Hub. Mech. 74. Króla powiem wielkiego w wojnie i w pokoju, Pióra do Sarmackiego pociągnąwszy stroju, I ojczystej Minerwy. Tward. WY. 1. (pióro do tego posunąwszy, bte $eber bil* Jlt fjtnjteljen). — §. Pociągnąć co czym, powlec co na czym; über etwaê Ijtnjtcben, womit beftmcfyen. Nóż ostrzejszy, kiedy go ogniwkiem abo musatkicm pociągną. Rej. Zw. 112 b. (powecują). — §. Intransit. Pociągnąć, dalej postępować, posunąć się ; oomtcfcrt, oonoéirtê ntefett, weiter ge^ett. Którą drogą pociągniemy? On mu odpowiedział : puszczą Idumejską. 4 Leop. 4 Reg. 3, 8. Kto chce prędko żniwo odprawić, niechże upatrzy przewodnika, za którymby drudzy pociągali żniwiarze. Haur. Eh. 52. — §. Pociągnąć * natężyć, dalej wyciągnąć, rozprężyć; ein wenig anêrecfen, befmen, in bie Sänge sieben ; (Ross. noiarOTa przeciąganie się, wyciąganie). Niech się stanie, co chce ; dajmy serenadę , No! pociągnij worka , trzeba pieniędzy dla kapeli. Teat. 13, 48. W tym kraju prawie zapalają się na nauki uczciwe; i rzemienia nie żałują tam ojcowie synom swym ‘pocięgać. Glicz. Wych. 2 b. (koszta wielkie łożyć). Dziesięć albo dwanaście lat pociągnąć jeszcze może. Teat. 49. b, 23. (życie przeciągnąć, żyć). Więcej sobie wolności, niż prawo pozwala, pociągają. Vol. Leg. 3, 511. Zagęściło się wiele ubogiej szlachty, którzy przystojnie nie mogą pociągać służby wojennej. Vol. Leg. 3, 447. Dam się jeszcze uprosić, i pociągnę się; ale jeżeli.... Teat. 4, 28. dam, będę łożył, co będę mógł, pociągnę się na ten wydatek, koszt, td) will c3 ttod) einmal Wran fejjeit. Na zbytki się i długi okrutne pociąga, Chocia czasem w kieszeni nie ma i szeląga. Nar. Dz. 3, 71. (sili się, er ftrengt ftd) nu). Pociągniesz z pany, ale nie na długo, Być tobie błaznem a nie panem, sługą. Bratk. H 5. (będziesz im równał). — §. Za sobą pociągać, skutek jaki, zdarzenie jakie za sobą ciągnąć, nad) ftd) Jtcfien. Często nieszczęście jedno drugie za sobą pociąga. Ustrz. Kruc. 3, 21. — Metaph. Pociągać do siebie, za sobą, przychylać do siebie, przywabiać, przynęcać; Alt ftd) jtel)en, an fid) locfctt, ju ftd) Ijtnjtcljen, retjjen. To mię jedynie do niej pociąga, że jest twoją siostrą. Boh. Kom. 4, 171. Chłopczyna miluchny, tak me serce do siebie pociągnął, że go oderwać nie mogę. ib. 1 , 190. Po-wabił się jej pociągającemi ponętami. Mon. 65, 568. Nie posiada tego , co jest potrzebnym do pociągnienia serca amantki. Teat. 32, 36. Czuję się być do niego pocią-gnioną mocą rozkoszną. Teat. 7, 3. Jeden zysk a wygoda obcych (kupców) pociągają, jeśli tego nie znajdą, gdzie indziej szukają. Jabi. lei. 55. — §. Pociągać kogo do prawa, prawem, pozywać, eilten i)0r ©ertd)t gelten; Boh. potahnauti ; (Eccl. noTA^Aimie , cy4»oe a4)AO , lipni , npaneacL, cnopE sprawa, proces). Dziś pociągają nas do sądu, o dobrodziejstwo choremu uczynione. 4 Leop. Act. 4, 9. Z dłużnikiem do sądów ‘pocięgać się musi. Glicz. Wych. N 3 b. Prawem go pociągnął o szkodę, która go od niego potkała. Chełm. Pr. 150. I toby się mogło opatrzyć, żeby ludzie niewinni , niepotrzebnie i z niemałą swą szkodą pociągani nie byli. Gorn. VW. M.

4. — §. Fig. Pociągnąć * pociągnąć winka, łyknąć ciągiem; Ross. noTjiniBaTL, jedfett, mit gnten 3Ü0cn trinfen, Jteflćn , fd)lncfett. Powroznicy, kucharze, tracze piją wszyscy ; Szewc pociągnie, nie mając w swój gębie wymiaru, Tyle ile trzech mogło z owego puharu. Zab. 16, 565. Pozwolę ci ztąd duszkiem pociągnąć do gardła. Teat. 42. d, d. Bez mody szalonej u mnie każdy ile chce z kufla pociągnie. Zab. 9, 323. Jzyck. Z uciechy dziś starego węgrzyna pociągnąć godzi się. Teat. 23. b, 106. Mam dziś wielką ochotę dobrze wdna pociągnąć. Teat. 7. c, 52.

POCIASOWAĆ, ob. Pociesać, Pociosać. POCIASK,

u, m.,    Za przyjściem Pańskim, rzeka ognista pociecze, o któ-

POC1ASZCZEK, szczka, m., dem., pogrzebaczka, kosior,    réj prorok mówi. Smotr. Lam. 160. Rzeki z żywota je-

koczarga, szorulec , ożóg, bic ©cbürfdjaufel; Boh. hreblo ;    go pocieką wody żywej. Baz Hst. 29. Roztopi je, i

Sorab. 2. groblo; Carn. lesizhk , lesizhje; Ross. yxBar&,    pocieką wody. 1. Leop. Ps. 147, 18. Zląkłem się; po-

yxBaTHKT), yxBaTeuî. Hama, pociask, którym ognia    ciekł zimny pot po twarzy. Zab. 12, 404. Kost. Wszys-

przygrzebują, rutabulum, ożog, pomiotło. Majcz., Volck.    tkie kolana pocieką wodą od strachu. 1 Leop. Ezech.

393. Rudicula, mała palica, którą gdy warzymy, ognia poprawujemy, przygrzebamy węgla; ożog, pociaszczek. POCIECHA, y, z., a) pocieszenie, to czym się cieszemy Macz. Gdy cały piec napełnią węglami, wierzch ich po- abo drugiego w kłopocie. Cn. Th., ber îroft;' Boh. poté-ciaskiem obgarniają, aby był równy. Os. Rud. 246.

POCIAŻNY, PÓCIĘŻNY, a, e, pociągający , ciążący, l/injte* fjenb. Orlice młode pozbierał potężne, Którym powieszał kule pociężne Na sznurze. Jabł. Ez. C 3. Pocią-żną siłą i własną wzbudzony. Przyb. Milt. 239.

POCIC się recipr. niedok., spocić się dok. ; Boh. potiti se, opotiti se, upetiti se, upocenÿ; Vind. potiti fe, snojiti, snojen biti, (ob. Znój); Carn. potiti, potim se, putim se, potim ; Sorab. 1. potżu szo ; Croat. potitisze , potimsze , potćnye; Rag. potittise ; Bosn. potitise, znojitise, opo-titise , oznojitise ; Eccl. iioththch, nonyca, norfcTb ; Boss. norfcTb ; potnieć , pot z siebie wydawać, fcbttußctt. Przez pocenie się, (pot, ©d)tt)eiß, ©djnńjjCIt), wychodzą z ciała naszego małe cząsteczki, zbywające od pokarmu , które się w istotę ciała nie obracają. Bog. Boś. 1, 106, ( cf. przedech J. Cały ze strachu się pocę. Zabł. Zbb. 116, ‘POCIĘGAC, ob. Pociągnąć. POCIĘGIEL, gla, m. ; Boh. (cf. poty na mię biją). Cały spociłem się, jak gdybym    potèh ; Carn. et Vind. knęstra ; Boss. nOTarb. Pocięgiel,

z wody wylazł. Teat. 54. b, 8. Tak wielką był zdjęty    jest to rzemień, którym szewc, gdy szyje, swmję robo-

bojaźnią , iż nietylko omdlał, ale też na piersiach, ręku    tę przytrzymuje na kolanie. Magier. Mskr. ber Knieriemen

i ramionach , krwią pocił się. Boli. Dgab. 3, 92. Improp.    ber ©djufter. Tr.

Okna się pocą, wilgotnieją, bie §cu[ter fd)ttńt$en. Tr. — POCIELNICA, ob. Pocilnica.

Fig. trans. Pocić się, silić się , usiłować, trudność mieć; “P0C1EM , u, xn., miejsce zaciemnione, ciemnota; ein bitlt-bep etroaS ober über etroaS fdjrotfcen, e3 ftd) fauer onfommen fier Ort, bie ©unfelbctt. Ukryjcie mię wy sosny, wv ce-faffeit. Ten się nad prawem poci, ów śpiewa za trzodą. dry w pociemie. Przyb. Milt. 295. Ustępują płomienie, Zab. 9, 20. Kilku historyków poci się nad pisaniem    gromy i pociemy. Przyb. Ab. 49. w POĆIEMKU, ob. po

czynów jego. Boh. Kom. 4, 307. Teat. 8. c, 66. Teo-    Ciemku. POCIEMNIĆ, f. pociemni act. dok., pocimić,

Jogowie pocą się nad tłumaczeniem pisma ś. Lach. Kaz.    ciemnym poczynić; Vind. potemniü ; Rag. potamniti, po-

1, 97. Chcę, aby nauk swoich pilnował, i w nich ze    tamńjetti ; Bosn. potamniti, potminiti, potmusciti , po-

wszystkićj mocy elaborował i pocił się. Boh. Ossol. 2,6.    mrricjati, Croat. potemnujem ;    Ross. noTCMHim    , nore-

Gdybyt ubodzy/nie wygrawszy prawa, pocić się mieli i    MHflTb; oerftltftent, iterbimfcln. Tr.    POCIEMNIEĆ neutr.    dok.,

wracać nakłady, toby żaden ubogi pana nie pozywał.    coraz ciemniejszym się stać, immer ftnfterer werben. A

Gorn. Wl N. (trapić się, męczyć się, ftd) ĆUtGfłtiJCtt).—    kiedy tylko małe światło dając Gwiazdy świeściły, a noc

§. Pocić active, pot pędzić, ©d)Wetß treiben. Wanny po-    pociemniała. P. Kchan. Jer. 157. Pociemnieliśmy mgłą

cące. Comp. Med. 7. — Fig. transi. Tu teraz gończe    nieumiejętności. Smotr. Lam. 26.

pocić czoła trzeba. Stryjk. Gon. G 2. Niewiele księgą    miejsce zacienione, eilt fdjcttthjer Ort. Szybko biegący w

pocić trzeba czoła, Komu profesor bóg, a cnota szko-    pocieniu strumyk. Sias. Num. 1, 46. POCIENIG    cz.    dok;

ła. Wad. Dan. 24. (głowę łamać, suszyć, ,bcn Kopf brc®    Vind. pofienzhati, ob. Cienić.

d)£lt). Nie godzien tak woelkiej dobroci, Ze ta sobie o POGIENCZYĆ cz. dok.; Vind. potinfhati; Rag. potâneiti; niego darmo głowę poci. Min. Ryt. 1, 132. POCICIEL,    Bosn. potanciti, otanciti ; Croat. potenchâvam, oh. Cienczyć.

a, m., sudator. Macz., Croat. potitel; Vind. potitnik, POCIERAĆ, ał, a, act. niedok., 'spocierać dok., (Potrzeć snoinik, ber ©dptn^er. P0CIC1ELKA, i, z., sudatrix.    dok., qu. v.). Boh. potirali, potru ; Ross. noTepeTb, no-

Macz., bte ©d;mt^ertnn.    Tepaib; a) tu i owdzie obcierać, ^tn unb wteber reiben,

P0CIĆHU, ob. Po%ł Cicho. *P0CICH; Carn. potih, ob.    nn[d)en, bcretbcit. Plugawym ogonem lisim ławy pocie-

POCICHNĄĆ ; Carn. potihnełi; Vind. vtihniti, po-    rają. Bej. Zw. 36 b. Gdy sobie czoło spocięrali a wy-

tihniti, tihu gratati, ob. Cichnąć.    tchnęli, uderzyli znowu. Biel. Św. 232 b. Pojmani, po-

POCIEC , f. pociecze intrans. dok.) Carn. potćzhi, petê-    cierając zelżywe okowy, W obcy kraj swoje nędzę brań-

zhem ; Bosn. potecchi, potrricjati ; Croat. potćchem ; Boss.    cy wloką. Min. Byt. 3 , 4. ( nosząc , dźwigając) . Mon.

noTenb, noieny ; popłynąć, zciec; Umfließen, tyerabjfteßen.    76, 845. — Pm. Pociera mną kąty. Cn. Ad. 864. za

7, 17.

śenj; Sorab. 2. troscht; Sorab. 1. trożt, trożtżik; Vind. trofht, vifelje, odshainost: Bosn. razgovor, utiscenje; Croat. kripost, vtisenje , batrivozt ; Ross. 0Tpa4a- To mi wielką pociechę przyniosło ; kto wie, jeśli toż samo i twego nie ukoi żalu? Mon. 67, iöi. — b) Ukontentowanie, uciecha; (Ross. norfexa rozrywka, fajerwerk, no* Tiuina ponęta), SSerGnügen, 6rGÖ$Itd)fett, grenbe. Pociecha matce jedyna, Widzieć takiego syna. Kniaź. Poez. 2, 38. Spólnych pociech w szczęśliwym małżeństwie zażywali. Falib, Q 5. Milion pociech z nim zażyłem. Teat. 36. c, 67. (td) fyabe tanfenb ©paß mit tfim Gd^bt). — §. Pociechy * dziatki, konsolacya , błogosławieństwo ; ternfrcnbe, Ktnbcr, Sctbeêerben. Gnębiły mój worek urodziny i imieniny J. P. Baronowej i jej pociech. Kras. Dos. 45.

*POCIEŃ, ia

m.,

Cisza.

Słownik Lindego wy i. 2. Tom IV,

25

194

POCIERACZ - POC1ESAĆ.

P0C1EŚĆ - POCIESZYĆ.

pomiotło ja u niego, używa mnie do najpodlejszych    po-    ciosał: i owszem    przystoi jednać się    z    niemi.    Budn.

sług; er braucht tuid) in «Ken, mie etttett    SBtfdtlappen.    Po-    Apopht. 77.

cierać kim * pogardzać, postponować, upośledzać kogo; ‘POĆIESĆ, ścia, m., consocer, n. p. Pocieściowie mogą eilten öerädjtlid) Beljanbcln, tl)n jnritcf[e|en. Darmo ubogi być zwani ei, którzy dzieci swoje wespołek złączyli, je-gminie stanem twym pocierać, Ty sam    dla kraju umiesz    den dał dziewkę a    drugi syna. Mącz., (ob.    Cieść,    teść);

i żyć i umierać. Nar. Dz. 2, 62. —    Cudze kąty    abo    ber 9Witfdmuegeruater    ; cf. ‘naciot, ‘pociot.

lenj « ; Slov. poteśitelnl. Trzebaby do niej pisać list po-cieszalny, zarywajacy na to, co zowiemy kondolencya. Kras. list. 2, 72. ‘‘POCIESZLIWY, POCIESZNY, a, e, POCIESZL1WIE, POCIESZNIE adverb.; Boh. poteśitedlny; a) pociechę, ulgę w kłopocie dający, mający; Vind. odshalni, trofhtni, odshalen , odshalezhen, povefelitliu , trofhtliu ; Ross. 0Tpa4HbiH, yrfemiiTe.ibHbiH ; tröftlid), trö* ftenb, troftöotl. Cesarz list pocieszny do Atanazego dał, w którym niewinność jego wystawia. Sk. Dz. 204. Listy swe do męczenników* pocieszliwm posyłali. Smotr. Lam. 168. Baz. Hst. 10. Woła do nas Pan pocieszliwie. Rej. Ap. 82. — §. Ukontentowanie i radość sprawujący, freubenreid) ; Eccl. pa^ocTOTBopHUH. Co może być po-cieszliwego i słodszego nad owe słowa Pańskie? W. Post. Mn. 10. Pocieszliwa obietnica. W. Post. W. 85. Cieszmy się obietnicami, a przykłady pocieszliwemi. Rej. Ap. 39. Pocieszliwe nowiny dochodzą do uszu naszych. Rej. Post. Iii 2. ib. T4 4. Pocieszliwe rzeczy, ib. B 1. Słowa święte a pocieszliwe. ib. R r. 1. O nim prorok pocieszliwie powiada, ib. C 5. WTiara o żywocie wiecznym, tobie pocieszna. Kat. Cd. 27. Pocieszliwe było pierwsze przyjście Chrystusowe. W. Post. W. 24. Ten kielich gorzki namnićj słodyczy pociesznej do siebie miewał zmieszanej. Bzów. Roi. 64. Na używanie rozumu dobrego , nigdy żadna fortuna niepocieszna i smutna nie bije. Warg. Wal. 129. — Pocieszny, ucieśzny, uciechę dający, sprawujący, zabawny; luftig, luftig Uta^eub, Stift gentä^renb; (Ross. norfeiuHbiii orOHb fejerwerk, norbuiHHKE fejerwerkier, 2. żartowniś; norfcwHOH szlachcic z kompanii artylerzystów). Coż to za pocieszna figura! Teat. 36, 98 Powiedz mi tę tak pocieszną śmiechu pobudkę. Teat. 6, 19. Z pow’ażnemi poważny, z wesołemi śmieszny, Każdą brał na się postać, był wszystkim pocieszny. Jabl. Tel. 224. — b) Passiv Pocieszny, pocieszanie, pociechę przyjmujący; tröftbar, tröftlid), ftd) tröffen laffcnb, consola-bihs. Cn. Th. Vind. odshalitliu, vtalhliu; Rag. tjesciv, utjesciv, utaxiv placabilis, utjescnos, utaxivos placabili-tas. POCIESZYĆ, f. pocieszy act. dok., POCIESZAĆ nie-dok., ‘POCIESZY WAĆ frequ. ; Boh. potesiti ; Slov. pote-śif, potesèni ; Sorab. 1. trożtuyu ; Vind. potafhiti, potro-fhtati, odshaliti,. tafhiti ; Bosn. rozgouoriti, utisciti, na-rajdapje, naslaghjenje ; Rag. tàxiti, tjèsciti, utjesciti, utaxiti; Eccl. oycai^iiTii, oyciiaaJAaTii ; Ross. norfeuiHTb ; frasunku odejmować , kłopotu komu ulżywTać, tröffen, pociechę i ukontentowanie sprawować, erfreuen. Gdybyś sama była, Za czyim pocieszaniem żałośćbyś znosiła? Otw. Ow 22. Seneka o pocieszaniu , de consolatione, przekładania Hr. Ossolińskiego. Zwykło niebo dobrze ufające serce pocieszać. Past. Fid. 51. Kogo bóg zasmuci, tego

ściany pocierać, tułać się po obcych domach; ftd) in *POCIEŚN'Ć; Hoss. norfecnHTb, ob. Cieśnić. fremben Käufern, unter fremben Seuten, in fremben Sanben POCIESZALNY, a, e, pocieszaniu służący, ïroft», ßonbo* berumftoßen. Jaka to trudność włóczyć się po świecie , a opuściwszy swój dom cudze ściany pocierać. Sk. Zyw.

1, 176. Porzuciwszy rodziców, cudze kąty pocierała.

Teat. 54. c, 11. Łączn. Zw. 4. Idzie pocierać obce strony. Zab. 12, 237. — b) Pocierać się z kim, (ob. Potrzeć się z kim). — Fig. Za pasy z kim chodzić ; (Rag. pottjerati se velüari), mit einem an&fnben, ftd) mit tfmt in einen 6treit, SBettftreit, SBettfampf einlaffen. Twojaby rzecz pigułki przy aptece tworzyć , Niż ze mną się doktorze w racye pocierać. Fot. Arg. 478. Achelijskie córy, Gdy z Muzami pocierać się śmiały, Wzięły na siebie wężowe skóry. Tward. Daf. 80. POCIERACZ, a, m. Vind. pobrisavez; Croat. potiravecz contritor; ber Sereiber, reiber.

POCIERPIEĆ, f. pocierpi act. dok.; Vind. poterpet; Rag. po-tarpjetti ; Bosn. potrripiti, podnositi ; Croat. poterplyń-jem ; Ross. noTeprrfeTb; chwilę przecierpieć, ein wenig leiben, bltlbeu. Lepiej tu trochę pocierpieć, a na wieki się weselić. Bial. Post. 233. Będziesz miał, ale trzeba, żebyś pocierpiał. Rys. Ad. 2. (cierpliwości tu trzeba).—

Pocierpieć komu * poczekać mu, mit einem CtlMÖ ©cbltlb Ijabett. Panie pocierp' mi mało, a wszystko-ć oddam.

Budn. Math. 18, 26. POCIERPKA, chróśeina., ob. Srnro-dynia. P0C1ERPNAĆ, POCIERPLY, ob. Cierpnąć.

POCIESAĆ, f. pociesze act. dok , POCIOSYWAĆ, ‘Pocia-sywać frequ., Pociosować, ‘Pociasować, Tociesować con-tin., pociosuje praes.", Ross. noTecaTb ; poobciesać drzewo , obrąbać. Wtod., einen Saum ber Sänge nad) bejim* mern, bebauen. Pociesać po kim, po pierwszym obrąbaniu drugi raz poprawując poobrąbać; ttadjljauen, baö erfte Sebauen nerbcjfem. Ktoby chciał po mądrym cieśli pociasować? Fot. Arg. 680. Szkoda po dobrym ‘pocie-szować cieśle. Pot. Jow. 2. — Inde transi Poprawiać, popiłować ; beffertt, auëbeftern, perbefertt, feilen. Mowa ta była taka , że już po niej nie było co pociesywać. Biel.

539. Siła na wierszopisa prawa pociasować. J. Krhan.

Dz. 33. Nie moja rzecz prawa pociasować, jednak wolno w wolnym narodzie wotować. Star. Vot. B. Religią wedle zdania swego poprawiali, a jedni po drugich po-ciasowali i przyczyniali. Żarn. Post. 3, 605. Wiele w nauce Pańskiej odmieniają, a jakoby mędrszymi byli, poprawują i pociasują. ib. 3 , 568. Ćorok poprawując i pociesując. ib. 3, 617. Concilium powszechnego nie może ani Hus, ani Luter, ani Kalwin, ani kto inny po-ciesować. Hrbst. Odp. G b. Oni pociosując go, lepszym i sprawiedliwszym go mieć chcą Sekl 51. Nie chciejże pociosywać sprawy jego. Srkl. 126. Gdy Kleo-men powiedział, że przystoi przyjacielom dobrze, nie-przyjacielom źle czynić, Ariston tak jego mowę po-

i pocieszy. Zegl. Ad. 81. Coź to Panie, żeś tak smutny, POCISZY, po ciszy, po cichu, niegłośno; ftttte, trn ©tttten. nic cię wcale nie pociesza. Teat. 53. b, 67. Pocieszy- Już o spisku na śmierć swoje słyszy, Lecz się boi po-wać. Sekl. 75. POCIESZYCIEL, a, m.; Boh. poteśilel;    ufać i robi pociszy. Jabi. Tel. 104. POCISZYĆ ; Yind.

Slov. poteśitel ; Sorab. 1. trożtar, pziretżtwar; Yind. od-    potihati, potihuvati ; Croat. potissùjem ; Dal. utissujem,

shalnik, tafhnik, trofhtar; Bosn. razgovoritegl, utiscitegl ; ob. Ciszyć, uciszyć.

Slav. utishitelj ; [Ross. norfeiiiHHKï, żartowniś); który po- POCUKROWAĆ, POCUKRZYĆ, act. dok., powlec cukrem; cieszą w frasunku, bet £ri)fter. Duch ś. pocieszyciel. YV. Vind. pozukrati, pofladkoriti, mit 3ucfer überjte^en. Migdały Post. 404. POCIESZ!CIELKA, i, z., bte ÎYÔftetltttt; Yind. jak pocukrzyć. Śleszk. Ped. 102. Gwoździków kramnych odshalniza, trofhtarza.    pocukrowanie. ib. 103.

POCIĘTY, ob. Pociąć.    POĆWICZYĆ cz. dok., Poćwiczać niedok., nieco przećwi-

POCILNICA, y, z., potnik; Boh. potnice; Yind. potivniza ;    czyć, etwaS ükrt. Nasłuchasz się o takich szlachetnych

Sorab. 1. potna ważna; Ross. noTiiaa öaita, nojOKX ;    pogańskich królach, iścieby się mogli i chrześciańscy z

miejsce, izba do pocenia, łaźnia, wanna sucha. YYlod.    nich czasem poćwiczyć. Rej. Zw. 43 b. W czterech

baâ ©djwtffbab, bte ©djmtjjftube. Cn. Th. 1081.    znakach osobliwie się poćwiczą prawdziwy kościoł. Rej.

POCINAM, ob. Pociąć. POCINEK , nku, m., pocinanie się , Post. Aa 4.

pocieranie się z sobą, walka; b«3 Raiten, baê gelten mit ‘P0ĆWIERDZ1Ć , ob. Potwierdzić.

emanber. Wyzwał Francuz husarza raz do pojedynku, ‘POCYRKLOWAĆ, cz. dok.-, Yind. pozirklati, pokroglivati, Rozumiejąc, że się z nim rozprawi w pocinku. Pot. Jow. pokroglati , ob. Cyrklować, ocyrklować.

227.    ^    TOCZ * po co, Wtmtad), WOJU, warum, praesertim praece-

POGIOSAĆ, POCIOSUJĘ, ob. Pociesać.    dente negatione ni: n. p. Po coś tam chodził? Ni pocz.

‘POCIOT, a, m., wuj, ber Oufel, Olietm. Stryj, stryjenka; Cn. Th. ojme ttrfadje, tint nicf)t3: (cf. ocz, cf. ni). Etiam pociot, ciotka. Jabi. Her., ob. Pocieść, naciot.    sine negatione: Gdzie idziesz, abo pocz? Rej. Wiz. 159.

POCISK, u , tn., a) ciśnienie, ciskanie; ba$ Söerfett, $tu*    Przyjacielu pocz tu siadasz? Rej. Post. D d 5. Młodzień-

werfett, ber Söurf, §trtwurf; [Rag. pótiska impulsio- Carn.    ców\ gdy kiedy szli, starsi pytali, gdzieby szli, albo

potis pondus, vis; Yind. potisk, porinenje , porivalifhe, pocz? Kosz. Lor. 78 b.

dok. ; Boh. poćiti, poćal, poenu, poćjnati; Etym. obs. ćati, cjti, ćmu; Slov. poćjnam, poćeti ; Sorab. i. pociecz, zpotżinam, khopinam, choppinacż ; Sorab. 2. cho-pisch, (ef. chopić, pochop); Carn. pozhęti, pozhncm, pozhejnam , perzhejnam, sazhem, obsol. zhnem, (pozhyti, pozhyem, pozhivam « odpocząć , spocząć); Vind. sazheti, pozheli, (pozhiti, pozhivati » spocząć); Croat. pocheti, pochinyam, pochimlyem, nachinyati, pricheti, prichinyam, prichimlyem , (pochivati, pochivam, pochinuti, pochu-hnńjem * spocząć); Dal. pocsinyem ; Bosn. pocęti, jati (ob. Jąć), (pociunuti, pocivati quiescere) ; Rag. pocêti, (pocinuti, pocîvati vacare; Slav. pocsivati) ; Ross, nonaib, nonrntaTb, HanaTb, HannHaTb, (3anonnBaTb; Eccl. noYiim , nonito odpocząć, spocząć); §. a) zacząć, rozpocząć, początek robić; anfangen, beu Énfaitg mad)en. Kiedy kmiecie poczynają żąć, dać im pokój tydzień, aby zaś drugi tydzień, kiedy w dworze poczną, dzień podle dnia robili. Haur. Ek. 69. Należy na mądrego, niż co pocznie, pierwej obaczyć, jakie ona rzecz weźmie dokonanie. Ezop. 53. Od boga poczynaj, a Jove principium. Rys. Ad. 51. Od małych rzeczy poczynaj. Cn. Ad. 772. (do wielkich rzeczy zaraz się rzucić, głupstwo). Niedosyć jest począć, jeślibyśmy aż do końca nie wytrwali. Módl. Gd. 113. Niedość jest dobrze począć, trzeba coraz dalej dobrze postępować, chcąc dojść doskonałości. Pilch. Sen. list. 274. Wiele ludzi dobrze pocznie, a źle kończy. Sk. Kaz. 573. Począwszy, trzeba dokonać. Cn. Ad. 867. Począć najciężej. Rys. Ad. 51. (początek najtrudniejszy, początek dobry, połowica roboty; cf. najciężej się ochynąć). Jeno począć trzeba, a resztę rzecz sama dokona. Pilch. Sali. 41. Kto dobrze pocznie, połowę ma wygranej. Pot. Arg.

fhok, pofhok). Kamień cisnął na głowę jego z dachu; POCZĄĆ, ął, ęli, f. pocznie act. jedntl., POCZYNAĆ mena ten pocisk ani się poruszał ś. Dominik. Birk. Dom.

89. Kunszt wielki dwa pociski zrobić jednym głazem ;

Niemniejsza i ta sztuka dwóch oszukać razem. Min. Ryt.

5, 511, cf. jednym pociskiem dwa wróble zabić, (ob.

Jeden). — b) Pocisk, który ciskamy, womit man wirft, missile, SBurfpfetl, SBitrffpiejJ, Sabwtg mit ©djtejśgcweljr îc.;

Croat. sida; Bosn. çagaglja, darda, orusgje;. Sorab. 1. żtapak, mjetacżna bron. Nazwisko pocisku daje się wszelkiemu ruchadłu, które będąc wyrzucone jakąkolwiek siłą, jest oraz posłuszne sile ważności. Jak. Mat. 2, 143.

Każde które mi mówi słowo, jest piorunowym pociskiem dla mnie. Teat. 47. c, 84. (33lt|ftral|l). O pociskach, któremi z armat zwykło się strzelać. Jak. Art. 1, 244.

(o nabojach, kulach, ładunkach). POCISKNY, POCISKOWY, a, e, pociskowi służący, jaculabilis, missilis. Cn.

Th.,

2ßurf f, ©pieß * ,* (Slov. wyhoditedlnÿ, co se muże wyhoditi ; Sorab. 1. cżiskanite, cżiskacźne; Ross. Mda-TeJtbHŁiił, ópocHBŁiH, ópocajbHbift (cf. proca), KH4Kuł,

KH40Kï>). Pociskna broń, missile. Mącz. Pociskowy żołnierz, jaculator. ib. 1447. ber ein SBurf », ober ©cfnepge* wefw flirrt. Pociskowa rana, nie sztychem, lecz pociskiem sprawiona, eine SBurfwunbe, ©djttpwuitbe. 7V. POCISNĄĆ, pocisnął, f. pocisnie act. jedntl., Pociskać niedok., Po-ciskiwać fregu.; a) pociskiem rzucić, cisnąć; Ross. no-ópocHTb, noópacuBaib, werfen mit etwaö. Pocisnąłem wróbla, ugodziłem kamieniem. Wlod. — b) Pociskać,

Sorab. 1. pocżiżcżuyu ; Vind. potefnit, potiskuvat; Rag. potisnuti; Ross. noniCKaib, noniCKHBaTb ; potłaczać, na-tłaczam. Cn. 7h. etwaö brüten, aHmäfili^ preffeit. Jabłko to swa ostrością wilgoć z żoładka na dół pociska. Spicz.

124.

bern. W sobotę wielką ognia i wody naświęcić, wszystkie kąty w domu poczarować, u nich jest rzeczą nilna. Rej. Post. P p 5.

196

począć.

POCZAROWAĆ - POCZĄTEK.

645. Niewiem, zkąd ja mam począć. Rys. Ad. 49. Je- POCZAROWAĆ cz^dok., czarów narobić; Vind. pozoprati, szcze nie począł. Cn. Ad. 319. — §. Poczynam wino, sazoprati, nad; etnanbcr fjtnjau&ent, czarami obłożyć, bejau* piwo, beczkę, chlćb, bochen, ser, postaw. Cn. Th. an* fange», anjapfen, anfcfyneibcn K. Z poczętej beczki trunek zwietrzały. Kchow. Fr. 72. Poczyna się co, początek bierze ; Sorab. 1. zpotżnu szo ; recipr.\ cö fängt etmaê ait, 'POCZASTKA, i, ź., n. p. Czego gdy zaniecha, lepiej od |ebt att. Powietrze, byle się poczęło, miasto i królestwo nas słyszeć będzie, i u swoich na więtszą się począstkę całe prędko ogarnie. Lach. liaz. 1, 308. Poczęła się gra-    sposobić może. Smotr. El. 9; Ross. nonecTt cześć, po-

nica synów Neptalim od Helef. 3 Leop. Jos. 19, 33. (za-    czesne, honor; flehte ßljre, (Sftrenbejeugnng.

jęła się. 1 Leop.).— §. Co pocznę z nim , abo Nie wiem POCZĄTEK, tku, w.; Boh. poćatek ; Slov. pocàtek, zaća-co z nim począć. Cn. Th. 87. co z nim robić, jak sobie    tek; Sorab. 1. zpotżatk, fpocżatek, fapocżatk, fpocżatk,

z nim poradzić; Croat. kaj chu, id; weiß ntd;t, l»a3 td;    fchopene ; Sorab. 2. fachopene; Carn. sazhętk, ar, as,

mit iljm anfangen füll, wie id; mir ï;clfen füll. Wszystko co    arręzh; Vind. pozhetik, sazhetik , sazhetje , vreuz, fvirk,

chciała Z nim tak jako z barankiem sobie poczynała. P.    arezh, afs; Croal. pochćtek, prichćtek , nachètje, zache-

Kchan. Orl. 1, 26. Nie wiem, coby w tym począć. Warg.    tek; Rag. pocêtak, postanak, pocêlo, nacelo ; Bosn. po-

Radz. 545. Niech jeno pomyślę, jak tu sobie począć.    cetak, pocelo, pocetje, istoçnik, uzrosz; Slav. pocsètak;

Tent. 5. b, 6. — §. Poczynać sobie dobrze, źle * postę-    Ross. nonarie, iianaîie, tianaTOK’B, nawMut, samiHL, na-

pować, poradzić sobie dobrze, źle, stawić się, sprawo-    najo, nonmrL, nepBOóuiie, r,iaBH3Ha, (nonaioicB kądziel) ;

wać się; fid; betragen, anffü^ren, »erfahren, Ijanbcin. Mądry    Eccl. gtmuo, iiayaao; poczynanie, zaczynanie, rozpo-

człowiek poczyna sobie mądrze. ,Sekl. 61. My jednak tak    czynanie; ber Slnfang, bać! Slltfangen. Dobry początek po-

na świecie poczynamy sobie, Ze rzadko abo nigdy nie    łowa roboty. Past. Fid. 3. Dobre początki stoją za po-

myślem o grobie. Groch. W. 402. Głupieś w tym sobie    łowę dzieła. Pilch. Sen. list. 275. (observ. Plural.). Na

począł. Radź. 2 Chroń. 16, 9. Najlepiej sobie począł,    początku zależy, kto ten dobrze sprawi, Połowicę wygry-

najrozumniej rzeczy swe obwarował. Gorn. Sen. 530. Mą-    wa , i na tym wiek trawi. Simon. Siei. 70. Kto początku

drze sobie poczynał we wszystkich sprawach swych. Radź,    zaniedba, ten końca przypłaci. Pot. Arg. 154. Początek

i Sam. 18, 14. Dawid we wszystkich drogach sw'oich    w każdej rzeczy ciężki. Pelr. Ek. 120. Kras. Pod. 2, 39;

roztropnie sobie poczynał. 1 Leop. 1 Reg. 18, 15. W    (Slov. każdi poćatek twrdi; poćatek wżdicki biwa twrdi;

wojsku nie mały czas bawił, znacznie sobie poczynając    najtrudniej się ochynąć;. Rozumie, że już koniec złego;

w potrzebie z nieprzyjacioły. Papr. Ryc. 401. W kilku    początek to. Bardz. Trag. 327. — In Plurali: Początki,

potrzebach rządąie sobie poczynał. Biel. 718. W żadnej    ber 5lllfang. Chwała bogu, początki dobre! BoIl. Kom.

rzeczy sobie niestatecznie a niemęskie    nie poczynali. Kosz.    1, 25. Jeszcze to nic, dopieroć to początki. Cn. Ad. 520.

Lor. 126. W niczym sobie miękko i    pieskliwie poczynać    (jeszcze to nie koniec, przyjdzie gorzej).    Licz już, dla

nie powinien. Pilch. Sen. list. 589. Za złe mu miano ,    początku, daj Boże szczęśliwie. Alb. na Woj. 8. sposób

że tak marnie sobie począł. Biel. 485. Bądź mężny, a    mówienia kramarzy, przestając na podanej cenie, boni

mężnie sobie poczynajmy o lud nasz. Buda. 1 Chroń. 19,    ominis gratia. Każda rzecz, która jest stworzona, ma po-

13. Mężnie sobie w bitwie poczynał.    Warg. Cez. 112. w    czątek i dokonanie. 1 Leop. 4 Ezdr. 9, 5.    Tak wszystko

boju. Krom. 42. Męstwem nie zdradą poczynać, siłami,    powichrzył, że niemasz ani początku ani    końca sprawy,

nie fortelami wojować. Warg. Cez. 10. Na cudzej stra-    Gil. Post. 18. tnie wiedzieć zkąd' zacząć). Na początku,

wie hojno sobie poczynać, z cudzej skóry szerzej rze-    zaraz na początku, gletd; im 2lnfa»ge. Na początku po-

mień krajać. Kosz. Lor. 41 b. — §. b; Poczyna niewia-    trzeba chorobie zabiegać. Opal. Sat. 74. Początkowi za-

sta, poczęła białogłowa, zaszła płodem, (cf. zastąpić),    biegaj, bo *pozdne lekarstwo nie tak pożyteczne. Rej.

brzemienia dostała, brzemienną została; fte pat empfangen,    Zw. 80; Croat. poehetkusze proti sztavi, bosze sztaro

tfł fdptwnger gemorben; Boh. poćeti, zaroda; Slov. pocèti ;    tesko bavi, principiis obsta. Z początku, od początku,

Carn. spozhęti, spozhnem, spozhetje; Vind. spozheti,    na początku, początkowo; anfängltd), üün 3lnfang; Ross.

spozhetik, spozhetje; Sorab. 1. podjacż; Rag. zacêti, za-    cnepBa, cnanaja; Eccl. iięiiAYAitA, iickoiiii, ci uaYA.i«,

vàrchi; Dal. zaesetye ; Bosn. zacetje ń utrobbi ; Croat. za-    iicnfmtA, ob. Pierwszy). — g. Początek, wszczątek; ber

nosujem, zachęt, zachetje ; Ross. aanmie, 3anaTLn1. Kiedy    2l»fang, Urfprnng. Początek człowieczy z co najlepszej

z upłodnienia zarodku w samicy staje się zawiązek na    krwi i najzacniejszej, która ciało ożywia. Birk. Zyg. 23.

przyszły płód, tedy to jest poczęciem, conceptio. Zool.    Żydzi od Abraama mają początek. Knrnk. Kat. 294. Bóg

76. bte ©mpfängntß. Adam poznał żonę swoję, która po-    początkiem wszystkiego, sam początku nie ma. Bies. Roz.

cząwszy porodziła Kaima. 1 Leop. Genes. 4. Najświętsza    A 2. Z Boga jest początek i pochodzenie. Baz. iht. 150.

Panna z Ducha ś. poczęła. Kucz. Kat. 163. cf. Boss.    Początek wszystkiego Eccl. BceHana.itHhin. Jeśli kto o to-

boimothtl, BOiLiomaTB. Niepokalane poczęcie Vind. zhi—    bie źle gada, tedy pomyśl, czy nie z ciebie początek?

stu spozhetje. Bez grzechu poczęta, Marya święta. Każda    Pilch. Sen. gn. 242. (źrzódło, przyczyna, powód). Po-

białogłowfa z nasienia biegiem przyrodzonym poczyna.    czątek, wszczątek rzeki Ross. BepxOBbe. — Phys. Cieniał. Post. 254. Ot poczniesz w żywocie, i porodzisz    pło i wilgoć, te dwa istotne każdego płodu początki,

syna. Sk. Kaz. 535.    Staś. Buff. 167. (żywioły, zarodki, llrprinctpien). Te sa-

wo

ma

me żywioły, które nam za pierwsze początki chimicy dają, są z innych złożone, a zatym nie mogą być pier-wszemi początkami. Rog. Dos. 1 , 8. Te istoty , na które się ciała rozkładają, nazywają się początkami, principia, abo częściami składającemi. Kruml Chym. 10.— Metaph. Początek, praw'da pewna i oczywista, będąca gruntem wielu innych prawd. Śniad. Alg. i, 1. ©runbleljre, ^rtrt* dp. Nie zapomnijcie o tych początkach, na któreście oba-dwaj przystali. Zabi. Roz. 69. Podług jego początków, na wszystkoby nieczułym być należało. Mon. 75, 160, (cf. przypuszczenie, wniosek). — g. Początek, początki jakiej nauki, bte Slttfangêgrünbe. Orzech. Qu. 146. Nie -umiem , tylko początki arytmetyki. Począteczki zdrobn. — §. Personif. Początek, de homine, wszczynacz, Urheber, QneU. Szymon Magus, ojciec i początek heretyków. Sk. Dz. 66. ( Eccl. 3jiOHavia.ïbHHK'B, HanajtmoónMH, Graec. aQisxaxoç, origo s. autor malorum). ‘POCZATKODAWCA, y, rrt., poczynający co, dający początek czemu, autor; ber Urheber, Anfänger. Początkodawca zgromadzenia narodów Greckich był Amfitryon. Nag. Fil. 192. POCZĄTKOWY, ‘POCZATECZNY, ‘POCZATNY, a, e, POCZĄTKOWO adverb.; Roh. poćatećny; Sorab. 1. zpotżinatżne, zpotżatkowne ; Vind. sazhetliu , pozheten , perven , vreu-zhen, suzhetme, od sazhetka; Croat. pochétni ; Ross. nOMUHHHfi, nana-iLHUH, H3na»mLHbiH, nepBOÓbiTHtiM ; Eccl. HCKONNhHi; od początku, 9lnfangê *, anfänglich, urfprun* flltd). Rzecz by też najlepsza, coś mieć musi od samego początkowego dzieła. Nag. Cyc. praef. 20. (od źrzódła, wszczątku swego, »on tarent Urfpruttge). Nic nie pojął napisu, bo niezupełne słowa wyrażone były, tylko *po-czątne litery. Jabl. Ez. 4. Początkowa, wersalna litera Ross. npomicuaa óyKBa. Początkowe, pierwiastkowe sło-Slov. pocinatliwć , poćatećliwć słowo. Xiążęta Ostrog-scy ‘począteczny ród prowadzili od Xiecia Kijowskiego. Steb. 1, 3. Chrzest jest ustanowiony, aby był znakiem ‘początnym albo najpićrwszym ludu bożego. Zygr. Gon. 229. (głównym , rodzajowym). W początkowym jeszcze wzroście miasta. fJul. Ów. 37. fw zaczynającym, wszczynającym się). Początkowe wiadomości. Lesk. praef. Geo-metrya początkowa (elementaris), i wyższa. Genm. 2, 13. Liczba początkowa radix, ©runbja^l, SBttrjeljaljl, przez siebie mullyplikowana daje kwadrat. Os. Fiz. 81. — Subst. Początkowy, poczynacz, poczynający, ber 9Infängcr; Boh. poćatećnjk, f. poćatećnice, prwnjce; Sorab. 1. zpotżi-tżer ; Carn. pozhętnek ; Vind. pozhetnik, prezhetnik, pervi sazhenjavez , f prezhetniza , pozhetniza , perva sazhetniza ; Croat. zachetnik, pochetnik ; Ross. nauHHaTeJb, nannn-iuhk’b, saanmiiHKt. Dzieło to służyć może początkowym za przygotowanie do wyższej nauki. Lesk. praef. ‘POCZA-TKOWOŚC, ści, z,; Boh. poćatećnost ; właściwość tego, co jest początkowym, bte 9Infängltd)fett.

POCZCIĆ, POĆCIĆ, /. poczci act. dok. ; Boh. poctiti ; Rag. poeîtati, posetovatti, poejastitti, setovatti, ejastiti, cîtati ; Carn. poshtujem, sposbtujem, (sposhtuvanje, sposhtya reverentia) ; Vind. pofhtovati, pofhtuvati, pozhastiti, zha-stiti ; Croat. postuvati, postujem , (postenye * cześć, po-stuvani venerandus , postuvanoszt veneraiio) ; Dal. stujem ;

Hung. tisztelem ; Slav. poshtovati (poshtovanje » godność,, dostojeństwo); Bosn. posetovati, poejastiti, pocitati (cf. poczytać, posetovanie , pocitanje observantia).; Ross, no-iiTHTb, nonmaib, nouecTBOBan,, (nomenie poważanie, nonTemibiH, nomiiTeaemb szanowny); potykać kogo jakim dowodem uszanowania, honoru, zaszczycać go czym, szczycić, einen womit beehren. Żebyś nas też dary swemi Poćcił błogosławionemi. Groch. W. 29. Poezcij ofiarą i ślubem boginią. Chrośc. Ow. 391. Poczczą ofiarą Ne-mezę w Ramuncie. Pot. Syl. 173. Tym gdy mię poczcić raczysz mój wdzięczny Panie, Za dar to sercu memu najdroższy stanie. Ryb. Geśl. D 5. U Rzymian wdowy, które nie więcej już poszły za mąż, wieńcem zachowra-łego wstydu poczczone bywały. Petr. Ek. 63. Rycerz kilka kroć był tym poczczon od pani, żeby się abo do muzyki przysiadł, abo rozmową jaką się bawił. Gorn. Dw.

24. Jag. Gr. R 2. Gdy na phe gonitwy przyjechał, po-czczorio go, abo wprzód skoczył ku pierścieniu. Banial. M 2. Gdy kogo na uczcie wyższym miejscem poczczą, się pierwej wymówić. Eraz. Ob. Eiij. — *§. Gdy wszystkie narody zawsze to za rzecz wzgardzoną miały, tedy nie może być to za lekką rzecz poczciono. Eraz. Jez. D 8 b. poczytano, bflfür galten, ad)ten. ‘POCZCICIEL, wielbiciel, ber 3Sereprer; Vind. pofhtuvauz, pozha-stnik POCZCIWIEC, wca, m., poczciwy człowiek; Ross. npaMHKx, ein guter etyrltdjer 2)łann. Kto z nas nie rad za mędrca poczciwca być miany? Zab. 7, 534. Bardzo się na tym oszukują ci poczciwcy. Zab. 9, 322. Zab. 8, 333. Cnota nędznych poczciwców na świat wyprowadza z kąta. Teat. 43. b, 78. et 1, 18. Czy się ty poczciwcze do prawdy nie kochasz? Treb. S. M. 94. Niepoczciwiec. Tr. POCZCIWOŚĆ, ści, ź.; Roh. poctiwost; Slov. poctiwost, poeta; Hung. tisztelet ; Carn. poshlenost, poshtenje ; Croat. postenye; Dal. chaszt, (ob. Cześć) ; Ross. nouecTt ; §. 1‘) poczczenie, zaszczycenie, zaszczyt, cześć, honor, poczciwe; bte SSerefinutg, Seeltrung, bte 6$re, (cf. pocze-sność, poczliwość). Poczciwość, jako i cześć, znaczy imię między ludźmi dobre; zkąd mówię: idzie mi o poczciwość; idzie mi o to, aby o mnie źle nie rozumiano. Petr. Et. 507. Prokuratorów w wielkiej poczciwości mają,‘czczą, ważą, raczą, by więc pany kaszte-lany. Glicz. Wych. N 4. Jaka to poczciwość, że pospólstwo ci się kłania! W. Post. W. 2, 223. Poganie bożkom swym pod dębem poczciwość wyrządzali. Riel. 43. Ku większej poczciwości, ku większej ozdobie Ziela wonnego przy twym nasadzimy grobie. Zimor. Siei. 173. Sprawisz szaty święte Aaronowi dla poczciwości i oche-dostwa. 3 Leop. Exod. 28, 2. (ku ozdobnej okrasie jego). Opatruje go bogactwy a poczciwościami. Rej. Post. K k 4. (dostojnościami). Domy ich poczciwościami ozdobione. Rej. Post. A a a 3. Wszędy starożytnych domów ludzie są we czci wielkiej, a w tym cnocie poczciwość się czyni. Gorn. Dz. 104. W poczciwości kogo mieć. Budn. Apopht.

79. (we czći). Stara przypowieść, że poczciwość chowa nauki, honos alit artes. Modrz. Baz. 338. Jeśli równego abo podlejszego czapeczką abo poczciwością uprzedzimy, tym nie będziemy podlejszymi, ale owszem obyczajniej-

POCZĘCIE - POCZEKAĆ.

L

sny, (poczżiwć, cżwoyecżne humanus)\ Carn. poshtên, pravêdn ; Vind. pofhten , zhastliu, zhasten , priden, prav-delan , praveden , refnizhen ; Slav. poshten ; Ross. qHCTO-4juiHfciH, qncTocep4eqHHH , npaB04yiiiHUH, He34o6Huä, He3406HBMß. Poczciwy człowiek kocha honor i cnotę, tak mocno, żeby nawet życie ofiarował za nie. Mon. 75, 615. Poczciwy człowiek w cnotach swoich stały, Nie żąda broni murzyńskiej, ni strzały. Lib. Hor. 29; (integer vitae). Człowiek poczciwy, wszystko dla boga i ludzi Gotów uczynić; jego nędza bliźnich budzi, Dobro ludzi jedynym starań jego celem, On prawdziwym ludzkiego rodu przyjacielem. Dmoch. Szt. R. 74. Kto jest człowiek poczciwy, więcej jest jak święty. Zabi. Fir. 79. Poczciwe lata ojcowie widzieli Nasi, o zdradach żadnych nie wiedzieli. Bardz. Trag. 87. Stracił wszystko przez poczciwe serce. Teat. 27. c. 57. (dobre serce, dobra dusza). Poczciwa Marysia, niech jej bóg płaci za dobre serce. Teat. 54. c, 2. Mówisz to, jak człowiek poczciwy, pójdź, niech cię ucałuję. Teat. 30, 26. Przyrzekasz to słowem poczciwym. Teat. 14, 113. (słowem honoru, pod poczciwością). Często słyszałem to słowo: jakem poczciwy ! i rozumiałem, że ludzie w Warszawie poczciwsi, niż indziej być muszą. Mon. 65, 452. Nie miej mnie za poczciwego , Rym nie miał wetować swego. Petr. Hor. 2 , Q 2. Poczciwy grosz mieszka się trzyma. Dwór. E. (poczciwie nabyty). Poczciwy handel. Falib. P. — §. Latius transi. Poczciwa suknia etć., uczciwa, jaka powinna być, porządna, należyta; orbentttcl;, gehörig, fanfter. Koczyka poczciwego nie masz. Teat. 19. b, 11. Sukni poczciwej na sobie nie ma. Teat. 29. c, 71. Od wczorajszego dnia jakem przyjechał, jeszczem z nikim poczciwie się nie rozmówił. Teat. 22, 16. Poczciwie tak panu memu. Teat. 25. c, 66. (dobrze mu tak). — POCZCIWE Subst., uczciwe, honor, dobre imię, dobra sława, cześć; bte ®f;rc, ber gute el;rltd;e 9?ame. Gdy kogo tkną w poczciwe, tam niemasz nadgrody. Morszt. 129. (Croat. Prov. Kem postenye neje drago, Jös neznaju pravo blago » komu honor nie drogi, ten nie zna prawdziwego skarbu). Król broni praw dla pożytku i poczciwego wszystkiej Rzpltćj. Gost. Gor. 65.

szymi. Eraz. Ob. Giij. (grzecznością, maniernością).

Abraam z poczciwością pogrzebał żonę swoje; i Józefa, i Jakóba, i samego Pana naszego, i inne poczciwe ciała poczciwie chowano. Rej. Rost. Bb 3. (z uczciwością, przyzwoicie). Niechaj chlebowi poczciwość wyrządza, Komu go żądza. Klon. Fl. G 3 b. (niech mu się kłania, niech mu służy, nadskakuje). Trzech, którzy bylina wydało miejsce ustąpili, z niepoczciwością zepchniono. Krom.

536. (turpiłer, z znieważeniem). — §. 2. Poczciwość, uczciwość, honestum, honestas, bte 6l)rltd)feit, 9îcblicl)fett,

9Red)tf$affenljeit; Vind. pofhtenost, zhastlivost, refnizhnost, nesapelazhnost, pridnost, pravednost, prauvdolanost; Garn. pravêdnost; (Sorab. 1. pożiwofcż, cżiftoscź czystość ca-stitas, poccżiwofcż, cżwoyecźnofcż humanitas) ; Croat. postenozt ; Hang. tisztesség; Rag. posctcnje; Ross. qn-CT04yuiie₍ iiHCT0cep4eqie, npaB04ymie, ne3Jioóa. Z dobroci wypływa poczciwość , czyli to jedno znaczy, sprawiedliwość. przez którą szanujemy innych należytości. N.

Pam. 24, 526. Stoikowie trzymają, iż poczciwość sama doskonałym jest szczęściem. Kosz. Cyc. 172. A poczciwość? — ten przedmiot służył czasom dawnym! Kras.

Sat. 20. Poznasz, co to są za ludzie, poczciwościami poczciwi! Mon. '64, 75. (jak najpoczciwsi). Człowiek po-ćzciwościami poczciwy. Mon. 70, 181. Rzadko się nie-poczciwość, tak jak zacznie kończy. Kras. Sat. 34. —

Juramenti, obligandi: Na poczciwość, pod poczciwością s jakem poczciwy, Uy meiner ®l)re, bei) meiner £rcue, (o roaljr id) efyrlid) Bin. Na honor i poczciwość ci mówię; wielkie słowo. Teat. 21, 188. Na moję poczciwość, ib.

15, 41. Zamku ma do ostatniego bronić, pod gardłem i poczciwością. Gwagn. 306. (pod utratą życia i honoru,

Bet; üBerlnft beS ßebeitö itnb ber ©lire). Wszystkie te artykuły pieczęciami, przysięgami, poczciwościami swemi i potomstwa swego warujemy. Herb. Stat. 692. POCZCI •

WY, a, e, POCZCIWIE adverb.\ (Boh. poctiwy, poctiwè;

Slov. poctiwy, co ćest prinâsi, a poctiwcho ćjnj; Hung. tisztesség-tevö ; Rag. cjastan , posetèn ; Croat. pósten ;

Dal. chasztan ; Vind. posteni, zhasten, zhastivrieden ; Ross. nonecTHWHj ; §. 1‘) cześć, to jest honor czyniący, zaszczycający ; eljrc&ringcnb, cBrentmU. Te zmarszczki od żelaza

ćkam sy, poseekâm ; Sorab. 2. pozakasch ; Sorab. 1. po-cżakacż; Vind. pozhakat, perzhakat; Croat. pochakujem, pochakanye ; Rag. pocekkati; Bosn. pocekati; Ross. no-40HÎ4HTL, no4*H4aTt, noo6o*4aTŁ, noo6>KH4aTb , noBpe-MeHiiTb, noro4«n>, (cf. pogoda); Eccl. noauMaio, nptt-oauuaio; chwilę poczekać, trochę się zatrzymać, etn>û$ warten, öerjteljcn. Panie ‘poczkaj (poczekaj) mało, abym się z swemi pożegnał. W. Post. Mn. 557. Wszystko będzie , jedno trzeba poczekać. Rys. Ad. 70. (miej cierpliwość). Poczekaj, aż się dopiecze. Cn. Ad. 868. (przed czasem chcesz). Emphat. Poczekaj jeno. Cn. Th. (zobaczysz, będę ci to pamiętał). Coż? jeszcze zadajesz mi kłamstwo w żywe oczy? ‘Poczkajno języku smoczy! Zab. 13, 273. Treb. — *§. Proszę, poczekaj mię, aż to powiem ojcu memu. W. Tob. 5, 9. (czekaj trochę na mię,

i poczciwe blizny Świadczą, co on przed laty czynił dla POCZĘCIE, ob. Począć, ojczyzny. Morszt. 102. Ćwiczenie nauk poczciwych. Petr. POCZEKAĆ, f. poczeka inirans. dok. ; Boh. poekati, popo-Pol. 154. Obiad od trunku zaczynać, nie przystoi, bo ta rzecz obyczajom nie poczciwa, i zdrowiu szkodzi.

Eraz. Ob. C. — §. Poczciwy, dobrego imienia, dobrej sławy; e!prltd), non gutem kennen. Kto uciekł z boju, ten już nigdy między poczciwemi miejsca nie miał. Star. Ryc.

18. On nie wart poczciwego wspomnienia. Teat. 1, 118.

Pożądliwość jest silny nieprzyjaciel poczciwej sławie twojej. Rej. Zw. 56. — Titul. obsol. Nauczciwsi i wszej (wszech) poczciwsi najgodniejsi w Panu Chrystusie Ojcowie, Wielmożny Arcybiskupie etc. Herb. Stat. 17. (wielebni, przewielebni; cf. zacny, uczciwy). — §. Zaczął rozmowy niebardzo poczciwe. Wys. Aloj. 125. (nieprzystojne, niepoczesne, ntetyt eljrkr). — §. 2. Poczciwy, moralnie uczciwy, cnotliwy, honestus ; eprltć^, rec&tfdjaffen, re=

Bltd; ; Slov. ctny, poctiwy; Hung. tisztes; Sorab. 1. ćże-

POCZEREWIE - P O CZE S NO ŚĆ.

POCZESNY - POCZĘSTE.

199

warte ein wenig auf mt#). Poczekam cię tu, aż przyjdziesz. 1 Leop. Jud. 6. — Poczekający Croat. pochakàvecz.

'POCZEREWIE , ob. Podczerewie ; (cf. Hoss. qepeßa trzewa ;

ob. Czerewo) ; n. p. Pioruna bałwana potym bito pocze-rewie kijmi. Stryjk. 132. może brzuch.? [są tu dwa wyrazy: po i czerewo * brzuch 2J.

POCZERNIĆ , f. poczerni act. dok., POCZERNIAĆ niedok. ; Boh. pocerniti ; Vind. pozherniti; Bosn. poęarniti, po-ęrrinti ; Hag. pozarnitti, pozargnetti ; Croat pochernńjem ; Ross. nonepHHTb , nocypMHTb ; (Eccl. nonepnBaio, nonep-HHBaio wymazać, zmazać); czarnym poczynić, na# ein* anber f#warj ma#en, fdjwarjen. POCZERNIEĆ neutr.\ über unb über f#warj werben; Hoss. nocMyrahTt. W pieczarach książęta Ruskie najmniej nienaruszone, tylko poczerniałe leżą. Gioagn. 329. Biała łabędzi gromado poczerniej z żalu ; wszak kir jest przyzwoitą żałobie paradą. Toi. Saut. 36.

POCZERPNĄĆ, fpoczerpnie cz.jedntl., POCZERPAĆ niedok., Vind. pofajeti ; Ross. nonepnHyTb, nonepnaTb ; trochę wyczerpnąć, etwaS fdjopfen, IjerauS fdjöpfen. Nie dopuścisz mu poczerpnąć w twej studni wody. Gorn. Sen. 298. Samarytanka przyszła dla poczerpania wody. Pociej. 339. ‘POCZERPAŁO, a,; n. Eccl. noYfCLnatio ; czerpadło, czerpak; ein 6#öpfgef#trr, Schöpfeimer. *Kra-sowolia jest kubek , albo jako Słowianie nazywają *mir-naja czasza albo poczerpało. Pim. Kam. 341.

POCZERWIENIĆ cz. dok., czerwonym uczynić; Croat. po-cherlyenüjem , krönen, rotl) nta#ett. Skóry baranie poczerwienione. 1 Leop Exod. 25. ( czerwono farbowane. 3 Leop.). POCZERWIENIEĆ nijak, dok., czerwonym pozostać ; Ross. noKpacHhib, erfüllten, rotl) werben.

POCZESAĆ; Hag. pocessati; Slav. pocseshljati ; Croat. po-chessńjem , pocheszalszem, ob. Czesać.

4. POCZESNOŚĆ, śei, i. ; Boh. poćestnost honestas ; So-rab. 1. tżestżnofcż ; cześć, honor, ‘poczciwość (cf. po-czliwość), zaszczycenie, zaszczyt; fêljre, ©^rtDÖrbfgfett, Vereitrung, ©ftrenbejeugnng. Takich ludzi wszyscy chwalą i w poczesności mają. Petr. Pol. 135. Budn. Apopht. 79. W osobie twej taką poczesność , poważność, dzielność, baczę, że.... Ryb. Geśl. ded. Królowie dzieciątku (Jezusowi) wielką uczcziwość i poczesność uczynili. Sk. Zyw. 20. Posłuszni synowie wszelaką poczesność ojcom wyrządzać mają. iSmolr. Lam. 149. (uszanowanie). Powdnnćj poczesności mu nie oddawał. Bzów. Roz. pr. Odbieraj, co tobie naznaczono, państwo, władzę, moc, poczesność, królestwo, narody, ib. 90.. Powiedz, czyś ty Messyasz ? twej bowiem osobie Wielka poczesność ztąd pewnie przybędzie. Odym. Sw. 2, E 5 b. Gdy na urząd był wybran , przyszli trębacze, chcąc mu poczesności trąbić. Ezop. 105. Rajca przysięga praw, przywilejów , poczesności i też pożytku miasta strzedz. Sax. Porz. 11. (honoru, poczciwego). Brody nie golą, bo za poczesność ją mają urody. Paszk. Dz. 122. (za ozdobę). — §. Niepoczesność, niedołężność, ułomność; falltgfett, SKangelbafttgfeit. Jezus ze strony téj, iż był dziecię , t. j. iż postać człowieczej niepoezesności przyjął, musiał rość. Biał. Post. 157. (2. POCZESNOŚĆ,

ob. Doczesność). POCZESNY, ‘POCZESTNY, ‘POCZĘ-STNY, a, e, POCZEŚNIE adverb.; Boh. poćestny, poće-stnè; Sorab. 1. potżestnć, tźestwanitć, pocżefny, tże-stnć ; godny czci, honorabilis. Mącz. (ob. Poczciwy 1.), ehrenvoll, eftrbar, adjtungśnmrbfg, eljrnmrbtg. Zelżonym jest dla nas, aby nas chwalebnymi i poczesnymi uczynił. Bzów. Roi. 79. Dostatek i majętność ludzie uczyni poczesne. Petr. Et. 40. Dobry to człowiek, poczestny mąż, i święty, mądry i sławny. Smotr. Apol. 81. (czcigodny). — Opposit. Niepoczesnik, n. p. Dokądże teraz między niepoczestnikami mieszkać mi dopuścisz? Bzów. Roi. 98, (cf. bezecnik). Każdemu ustępował miejsca pocześniejszego. Wys. Aloj. 339. Miasto to pocześniej-sze jest od tamtych , iż w nim rezyduje sam parlament. Boter. 39. Farao Józefa na wóz poczesny posadzić, i po mieście wozić kazał. Bzów. Boi. 84. dśhrenroagetL Masz chować takie hostye w puszce poczęstnćj. Sak. Persp. 29. (uczciwej , porządnej). W kapłańskim ubierze, w poczesnej stule, kapłan przed ołtarzem stanie. Pot. Syl. 187. Z poczesnemi orszaki, z wyborem strzelców pierwszą straż prowadził. Pilch. Sali. 199. Ma poczesną drużynę i piękny dom, obszerne mienia. Pilch. Sen. list. 316. okazałą, anfehnltd). Listy patryarchy do króla poważne były, poszanowane i wielce poczestne. Obr. 40. (pełne uszanowania). Przystąpiwszy k piej po-cześnie , przepowiedział jej orędzie niebieskie. Zyw. Jez. B b. ze czcią, z uszanowaniem, mit ($l;rfurd)t. Samego niepoczęstnie wepchnęli do ciemnicy. Groch. W. 174. zelżywie, fd)tmpfHt#, »entnefirenb. Dla potwarzy niektórych oszczerców, poczesne i niepoczesne , dobre i złe, zarówno cenić zwykli. Pilch. Sali. 55. (dobre i złe imię, sławę i niesławę). W rzeczach niepoczesnych sługa nie powinien pana swego słuchać. Gorn. Bw. 107. nieuczczi-wych, czci czyli honorowi przeciwnych; eljrloê, errett* ritljrtg. Gdyby najemnik w najętym domu niepocześnie się rządził. Sax. Art. 40. (nieuczciwie, nieporządnie, nieprzyzwoicie). — §. Poczesny, pociechę przynoszący, pocieszający, rozradujący; tröftlid), erfmtlt#. Nowina ta piekielnemu straszna , i miłosna niebieskiemu , i ziemskiemu gminowi poczesna jest. Bzów. Roi. pr. Ludziom żebyśmy się dobrze pocześnie postawili, z nas aby im słowo dobre i pociecha dobra urosła. Glicz. Wych. 0 1 b. — §. Figura niepoczesna, niemiła, nie podobająca się, tntanfefyttlt#. Na twarzy był niepoczesny, ale w nogach skory. Dmoch. II. 263. (ob. Pocieszny). POCZESNE Subst.. ‘poczta, podarek panu, zwierzchności abo godnej osobie , honorarium. Cn. Th. pokłon, ein fê[>rengef#enf. No idźże na poczesne. Teat. 36. c, 66, cf. tryngielt, na piwo, na w'ódkę; (cf. Eccl. noqecTH4aTeJL, Graec. ßoaßsvg, qui dat proemium certaminis). POCZĘSTOWAĆ, POCZĘSTOWAĆ, /. poczęstuje cz. dk., potraktować, (cf. podejmować czymj, Iractircn Będą ci tam radzi, i winem cię starym poczęstują. Teat. 7 , 36. Poczęstuj mię tabaczką. Teat. 23. b, 4. Ledw^o mię pięścią nie poczęstował Teat. 7, 15. — Przyjechał wojewoda przed żupę, i kazał sobie dać poczęstowanie. Herb. Stat. 101, (ob. Poczesne). “POCZĘSTE, a, n. , n. p. Jest to dla

200

POCZET - POCZLIWY.

POCZLIWOSC-POCZTA.

najczystszych duchów poczęstem niedarmem, I może się    nie czująca się do czci). — §. Możny, bogaty; ittddjttfj,

przyjemnym stać dla nich pokarmem. Przyb. Milt. 156.    retd). Brzemię na się Wadzie, kto z poczliwym rad się

POCZET, cztu, m. ; (Boh. poćet liczba, aućet rachunek,    towarzyszy. 3 Leop. Syr. 13, 2. (który z poczliwszym nad

pocetnj liczebny, arytmetyczny, pocitarstwj arytmetyka,    się towarzyszy. 1 Leop.). POCZLIWOSC, s'ci, i. , po-

sóisti, sećtu, sćjtam zliczyć, ob. ‘Czcić, czytać, (cf. po-    czesność, uczciwość, ‘poczciwość, dśljrbarfett. Niewie-

czytać); Slov. poeet numeru*, pocetne meno numérale;    ści gniew jest niepoczliwość i zhańbienie wielkie. 1 Leop.

Carn. shtivenje , shtivilu ; Vind fhtivenje, broi, (Ihteti,    Syr. 25, 29.

fhteu, fhtiem, fhtejem * liczyć) ; Ross. qeTb frakcya, pa- POCZOS, ob. Podezos. POCZOSAC, POCZESAC, ob. Czesać.

ra; qerb hm neuert cetno, licho, ob. Cetno ; cqeTb ra- 1. chunek, yqeTb, obrachunek; qeTKH różaniec; uhcmtb liczyć, uhcjo liczba, qHcaocJOßie arytmetyka; Ec.cl. npii-qcTL rejestr, spis); liczba, rachunek, obrachunek, rejestr, spis, szereg, lista: bie Batyl, bie 9îed)muig, Sere* dptung, baS s^erjeid;niß, bie Mc, golgereilje, bie Siftc. Przeliczcie lud , że będę wiedział poczet ludu. Budn. 2 Sam. 42, 2. Czwarte księgi Mojżeszowe, Numeri, księgi pocztów abo liczby. 1 Leop. Num. Nieprzyjaciele, acz go nierównie pocztem przenosili, jednak od niego porażeni. Krom. 17. Ten lud Mojżeszów' rozmnożył się tak bardzo, iż nas przechodzi pocztem i mocą. Biel. Hst.

27. Poczet dni ludzkich najwięcej sto lat. 1 Leop. Syr.

18, 8. Usiadło mężów w poczcie, jakoby pięć tysięcy.

W. Post. W. 185. Radości używa zbór niebieski nie .tylko nad wielkim pocztem nawróconych, ale nad najmniejszym nędzniczkiem , który się uzna wr upadku swoim. Rej. Post. E 3. Nie idzie to w- poczet. Kłok. Turk.

61. Nie szły mi, Ilalcyono, twoje w poczet modły; nil opis nobis tua vota tulerunl. Zebr. Oiv. 288. (nic nam było po nich'» Masz bogu dać poczet wiary swój. Bial. Post. 96. (liczbę daw'ać). Bogu kiedykolwiek z spraw swych uczynić poczet macie. J. Kchan. Dz. 68. Przyszedł, i dał poczet nauki swój, i oni słuchali go. Baz. list. 7. (sprawował się z niej, tłumaczył). W poczet świętych wszedł. Groch. W. 265. Zgromadzenie chrze-ścian za poczet głupich było poczytane. Bals. Niedz. 1,

44. I wojewoda nasz w poczet uczonych pójść może. Birk. Chodk. 36. Pisany in album nobilitatis , albo w poczet szlachecki. Star. Ryc. 11. Poczet sług, świta, 2. orszak ; Rag. druxenie , drùxtvo , sadrûxcnje , druxina, oh. Drużyna, ©efolgc. Przyjechał z wielkim pocztem sług i przyjaciół. Tr. Antoni Cesarz nigdy się nie zwykł wyprawiać z poczty sw'cmi, mówuąc, że poddanym ciężkie są poczty i każdego pana dwór. Kosz. Lor-. 109 b. Poczet żołnierzy, rota, turnia equitum. Cn. Tli. @d)ma* bron ; Rag. cetta ; Eccl. yctü , ii.at.kt» , poTa, mina jio-4en; qeTono4HTe,ib rotmistrz. — $. Poczet Rzymski, piętnastu lat obrót, którego Rzymscy cesarze przedtym zażywali, i do tvch czas papieże z a żyw aj a. Rog. Dos. 2, 282. Me aWinerjaM, Btnśjafd. TOCZETNIK, a, w., arilh-meticus, ein 3tt^ntetfter. Murmel. 178; Slov. poćetnjk rachmistrz.

§. Poczta ; Boh. et

POCZTA, y, i.\ Boh. poeta ; Slov. poeta , poctiwost ; llung. tisztelet; Ross. noqecTb; cześć, czczenie, uczczenie , Me SSeretyruttg. z najświętszą czcią pana naszego Jezu Chrysta , ciało jego przyjmiemy, a nietylko nie grzeszemy, pocztę boską jemu czyniąc, ale gdybyśmy jej nie czynili, barzobyśmy w tym grzeszyli. Hrbst. Odp. M m 3 b. Obyczaje dobre budują wiarę, pocztę bożą, zgodę, miłość, ib. N n 4 b.

Slov. poeta, poctenj, dar ku poctiwosti dany; Ross. noiuoHiioe ; poczczcnie podarunkiem, poczesne, pokłon, podarek godnej osobie, honorarium; cirt (Strenge* fdjeitf, etitc Serefjrung, ctroaś, ba3 man jemanbeń ocretyrt. Panom dla cnot ich dary dajemy, jakoby im cześć, chwałę dary naszemi wyrządzając; to pocztą, pokłonem, upominkiem zowią. Petr. Bor. 2, L 3. Krystyna między innerni podatkami i ten wymyśliła, aby sielanie na święta pocztę honoraria munera, to jest, kurczęta, kapłuny, gęsi etc. do śpiżarni znosili. Krom. 165. Aby oświadczyli miłość swoję przeciwko królowi, złożyli się na 150,000, i onę pocztę królowi oddali. Birk, o Exorb.

31. Przedtym nic nie dawano, darmośmy pasali, Bryndzę tylko abo ser na pocztę naszali. Simon. Siei. 102. W. K. Mość nie pocztę, jako jest mała, od poddanego, ale chęć moje, jako jest wielka, od sługi wdzięcznie przyjmiesz. Gorn. Dw. ded. Tę lichą pracą, miasto poczty drogiej, 1 godnej Twojej dostojności, Racz przyjąć. Odym. Sto. ded. Kazimierz oblubienicy swojej miasto poczty abo upominku weselnego, 5000 grzywien rocznego dochodu ukazał. Krom. 593.

Teat. 26. c, 15,

POCZĘTY, ob. Począć.

'POCZCIWY, o, e, poczesny, ‘poczciwy, czci pełen; cljr* nńtrbig, eftrenooll, angefeben. Chcą więcej ozdobić język swój, niż też myśl swą , a samych siebie poczliwemi a dobremi obyczajmi a uczynki. Eraz. Jez. E 5 b. Dusza niepoczliwa a niemądra. 1 Leop. Syr. 23, 6. (nieuczciwa,

POCZTA, y, z, ‘POSZTA. Cn. Th.; Boh. et Slov. posta; Sorab. 2. post; Croat. et Hung. posta; Carn. poshta ; Vind. pofhta, posta, pifmonofniza ; Ross. noma, nporoHü, Gall. poste ; Lat. med. posta , a positis equis ; Ger. Me <Poft. (cf. stójka, podwoiła, cf. roztsawione konie). Poczta , ustanowienie po drogach koni dla prędszego dojścia listów lub przejazdu podróżnych. Kras. Zb. 2, 374. Z Cyropedyi Xenofonta widzimy, że podobno Cyrus wynalazł pocztę , czyli jeżdżenie przemianą koni. Czach. Pr. 63. Miasto podwód czwórę pieniądze podwodne oddawać każemy, a za to porządną pocztę po całym królestwie stanowimy. Vol. Leg. A, 109. Pocztą jechać, mit ber W reifen. Biegam , jak na poczcie ; szkoda biednej szkapy. Tent. 52. d, 120. Poczta wozowa.

(cf. Gall. diligence), Me fatjrcitbc ^)3oft. Poczta listowa abo konna, Me reiteitbe ^oft. Pisał na pocztę do niego. Min. Ryt. 2, 103. przez pocztę, mit ber Sßoft Wszak co dziś przyszło z poczty, już zgadłem we wtorek. Kieme. P. P. 81. co z pocztą przyszło , co przywieziono z wiadomości ; maê bie M mitgcbracfyt tyat, m«3 mitgefomroen ift.

Oddawać na pocztę, dać na pocztę, auf bie fjfojł geben,    MAJSTRÓWNA, y, z., córka poczmajstrostwa, bie $)3ofb

aufgeben. Pocztą zabawiony do siebie odszedł. Kras. Pod.    meifter$*$od)ter. POCZTOWIEC, wca, m., gołąb', colum-

2, 229. (wyprawą pocztową, listami na pocztę). Wiel-    ba łabellaria , tak przywiązany do miejsca swego wy-

kie koszty Łożył na wiadomości i tajemne poszty. Pot.    chowania, iż na inne miejsca go zawiózłszy, przez niego

Arg. 236. (doniesienia, nowiny, korespondencye). Po-    nazad przesyłano listy. Zool. 226. bte Brieftaube, -pofttanbe.

czta, n. p. Dziś poczta, dzień pocztowy, ^ofttag. Nie-    1. POĆZTOWY, a, e; Boh. pośtowsky (distng. poćtowy,

masz tego tygodnia, i tej poczty, żebyśmy nie mieli od    poćetny rachunkowy); Vind. pofhtni; Ross. nourOBbrii;

niego doniesienia. Mon. 75, 682. — Poczta, dom po-    od poczty, ^3oft * . Pocztowy trakt. Teat. 19, 8. Ross.

cztowy, stacya pocztowa ; Çoft, $oftfjau3, ^oftftation ; Ross.    HMCKaa. Pocztom naszym brakuje tylko wozów poczto-

flMü, (cf. jama). — (o. POCZTA, y, z., żołnierze po-    wych. Mon. 73, 4-95. Carn. kripa, fcf. krypa). Poczto-

cztowi. Dudz. 52. plac, miejsce, stanowisko, gdzie żoł-    wym powozem jechał. Zab. 14-, 346. Pocztowa zapłata

nierza postawiono. Tr. posterunek, ber ^often etneê ©Ol«    Ross. nporomton, nporoHU. Dzień był pocztowy: więc

batCU. — 4. POCZTA, rodzaj ognistych kul w fejerwer-    był dyskurs o wiadomościach, któreśmy odebrali. Kras.

kach. Dudz. 52, eine 2lrt geucrräber bes)m genermef. Ogni-    Pod. 2, 110. — §. Pocztowe kule, któremi za spoiną

sta po sznurze puszczona poczta. Tr.) — POCZTAMT,    umową udzielano sobie wiadomości w listach do nich

POSTAMT (Tr.), u, m., z Niem., ba§ ffoftamt ; Vind. po-    przyłączonych. Jak. Art. 3, 308.

fhtnarifhe. POCZTARZ , POSZTARZ, a, w, (Cn. Th.), 2. POCZTOWY, a, e, od pocztu, turmalis. Cn. Th. 729, Boh. posty? (distng. poeta? rachmistrz, ob. Poczet); Croat.    (Boh. poćtowy, poćetnj rachunkowy, ob. Poczet); junt

postar, listonosz; Vind. pofhtni jesdar; Bosn. ulaka,    ©efolgc, jur ©ttytoabron gehörig. POĆZTOWY, ego, Subst.

kgnigonoseja na kognu tekuchi ; Ross. iKminioirL, no-    masc., szeregowy, sługa towarzysza, ber 9fettfncd)t etneö

UTapb, flMiuHKb ; co na poczcie bieży, u nas podwodnik,    Pocztowy albo poczetowy, turmalis, poczet

abo posłaniec, kursor. Cn. Th. co koło poczty zatru-    zaś turmą; może się pocztowy nazywać vicecommilito,

dniony, do poczty służący; ber mit ber ^oft Jlt tflUtt fiat;    gdyż pocztowy jest półtowarzysza. Chmiel. 1, 82. Płatna

postylion od listowej poczty, ber ^üftbotc, Briefbotfie,    kawalerya składała się z towarzyszów, pocztowych, czyli

^oftt’ned)t, ber ^oftiliou non ber Brtefpoft. Pisarze i po-    szeregowych, i luzaków. Czach. Pr. 1, 215.

sztarze ustawicznie przy sobie miał, dla roznoszenia li- P0CZUB1Ć, f. poczubi cz. dok., potrząść za czub, ein tüC» stów. Sk. Dz. 768.

nig ait ben Sïopf îriegen nnb jaufeit. Trochę go poczubił. Teat. 28, 93. Poczubić się recipr,, einanber Dcipm ^opfc nehmen. Ten obieś nadszedł , i małośmy się nie poczu-bili. Tent. 17, 84.

cytit, pocitj, pocjl, pocigi, pocytjm ; Vind. pozhutit, ob-zliuliti, sazhutiti, (pozhutik sensus); Croat. pochutujem ; (Bosn. pochjutiti ; Slav. pochutiti auscultare, cf. czuć * słyszeć); Ross. nonjBCTBOBaTt, uyBCTBOBaTŁ, omycniTb, omymaib (cf. ocucić), nyBCTBOBaHie, (nyBCTBO zmysł), nocabiuiaTb; §. a) nieco uczuć, etmaś> empftnben. Mnieć to nie bardzo boli, ale ty poczujesz. Cn. Ad. 510. Już żądło poczułem miłości. Past. Fid. 74. Nie może dłużej zcierpieć urazy poczutej. Przyb. Luz. 117. Poczuć zmysłami, węchem etc., empftnben, fpitren, ried)en. Powąchaj, poczujesz proch, siarkę, saletrę. Teat. 11. b, 5. Czyste wino jak kryształ; jak już miły zapach jego z daleka poczuwam. Teat. 55. d, 7. Szmer i wrzawę nieprzyjaciół za sobą poczuł. Pilch. Sali. 219. Kołat obozowa warta poczuła. Warg. Cez. 252. usłyszała, fie ncrfpürte, merfte. Nie zdarzyło się złodziejowi, abowiem poczuto, gdy chodził a tętnił. Eraz. Jez. M 6 b. — §• b ) Poczuć, pobaczyć, zrozumieć, pomiarkować, wnieść; merfcn, mafjrnefimen, anf etmaê fetdießen. Z nocnego zgiełku o drodze nieprzyjaciela poczuli. Warg. Cez. 111. — §. Poczuwać się w czym lub do czego , nieobojętnym być względem czego, staranie na to łożyć, na pieczy to

mieć; fîd) pt ctmaê gebrungen füllen, «tritt gleichgültig habet) fept!, ©orge barauf oermenben. Z przykładów pogańskich się budujmy, A wżdy się w tym poczujmy. Prot. Jat. 29. Posłał do niego wierzyciel, aby się w oddaniu długu

Czas zdradny pocztarz Odwinięć drugdzie złe gazety w liście. Wad. Dan. 96. — §. Po-czlarz, co konie z urzędu daje; u nas burmistrz, podwodny urzędnik. Cn. Th. 794, poczmajster, ber ^oftmeb fter; Vind. postar, pofhtnar; Slov. poćtar. — §. Żydzi POCZUĆ, f. poczuje med. dok., Poczuwać niedokr, Boh. po-płacący pogłówne, od donatyw, hybern, pocztarzów, i od wszystkich innych podatków wolni być mają. Vol.

Leg. 5, 643. (od składki na pocztę). POCZTARKA, i, z., pocztą trudniąca się, bie mit ber Çoft )U tflUU f)at; roznosicielka listów, gazet z poczty, lub też żona poczta-rza; bie Briefträgerinn, 3ritung3trdgerinn, ^oftbotfiinn, Brieftrćb gerif gran , ^oftilionSfran ; Slov. poctarka. POCZTARSKI, a, ie, §. a) od pocztarza ; Boh. pośty?sky ; Croat. po-starszki Ross. nomrapcKM, nomrapeBb, ^oftboten = , ^oftb Itottś! *. — §. b) Pocztowy, Çojî*. Pocztarskie konie.

Tr. Ukazały się okręty, które zwykły uprzedzać i oznaj-mować o nadchodzącej flocie, zowią je pocztarskiemi.

Pilch. Sen. list. 2, 259. Çoftfôiffe. POCZMISTRZ, POCZT-MAJSTER, POSTMAGISTER, POSZTMAGISTER, POST-MAJSTER , a, m. ; Slov. poćtar; Vind. postar, pofhtnar;

Croat. postamester ; Ross. nonTMCHCTepTj ; pocztę trzymający, ber Çoftmeifter. Na pocztmajstra się gniewał, że nas nierychło expedyował. Teat. 8 , 63. Pocztmagister.

Volk. Leg. 6, 62. Poczmistrz z St. Menehoud poznał ujeżdżającego Ludwika. Gaz. Nar. 1, 229. Postmagister generalny ziem Pruskich. Vol. Leg. 5, 399. POCZT-MAJSTROSTWO, a, »., POCZTMAGISTROSTWO. Vol.

Leg. 6, 62, §. a) urząd pocztmajstra, ba§ ^oftmeifteramt. —

§. b) Collect. Pocztmajster z żoną, ber ^oftmcifter mit feiner gran. POCZTMAJSTROWA, y, z., utrzymująca pocztę, lub też żona pocztmajstra, bie ^oftmeifterinn. POCZT-

26

POCZTA-POCZT MAJSTRÓW A.

POCZTMAJSTRÓWNA - POCZUĆ. 201

Slownih Lindtgo wyd. i. Tom IV.

poczuwał. Haur. Sk. 249. Któż ma tak kamienne ser- POCZYNIĆ cz. dok/, Boh. podelati; Carn. pocięłam, ob. Czynić, ce, aby się nie poczuwaf. do wzajemnego darowania POCZYŚCIĆ cz. dok.\ Boh. pociśtugj ; Croat. pochishujem;

uraz

esobistych ! KoU. List. 173. — §. Poczuwać się w    Bosn. pocistiti, (pocist, lik purgatio) ; Boss. nouHCTim,,

czym abo do czego, na sumnieniu winnym się czuć    Eccl. coomimaTU, oh. Czyścić, oczyścić,

czego, ftd) itt fernem ©cmtffen getroffen füllen. Kiedy ja POCZYTAĆ, 'POCZYŚĆ, TOCZCIĆ, f. poczyta cz. dok., się "do niczego nie poczuwam, to ja żartuję z tego, co    poczytuje pr., Poczytywać frequ., (Boh. poćisti numerare,

Judzie o mnie niesłusznie gadają. Teat. 15. c, 4. Ani    referre, pocitati, sćjsti, sćitam zliczyć; Bosn. pocitati ,

zgryzota, ani poczuwanie się do jakiego występku złego    poejastiti venerari ; Rag. poeîtati, posetovatti, pocjastitti,

nie przerywa mu snu. Teat. 48, 5. Gdy cnotą i go-    setovatti honore afficere, ob. Toczcić ; Croat. zpochitd-

dnością nie mógł, w ustawicznych grzechach swych po-    vam objicio, exaggero ; Ross. iioiithtl , nonmaTt powa-

czuwając się, conscius sibi, srogością państwo sobie    żać; nonni, nonimdi ledwie nie, prawie); 1) policzyć

umacniał Krom. 46.    "    między czym, kłaść w poczet; rechnen JU eitüflS, unter

POCZWARA, y, 1, potwora, obfoda ; lim. ypo«, ypo-    *«»”«8 ***«,. niirc*itcit; Vind koga med

4Hiia,

ypOAem, ypo.uime, eine gtWe ©cfłolt, ciii    hjuiobne vdrosh.ti, vm.enjat., fhteti, perfod.t,, trokat.;

S^teiWib, eine mgetmt, ©efpenft. Coż za poczwary    łiots. cuecTt, coyry, cnHTaiŁ, hhc^hti,, ohcjio. W mita k niegodny na ciebie wydały.-dekret. Teat. 49, 70. - I«    poczytają dw.e godziny wolnego chodu. B,el.

POCZWARKA, i, dem. - 8. Hut. Hat. Zasklepiona    fw. A i b. (rachują na radę Te xięg. zamykają w so-

gasicnica zowie się poezwark,, pu,pa. Zad. 98. Kluk.    b,e poczytanie ludu 1 Leap. Numer. i. (poczet, obrachu-

Zw. 4, 14. bic imm. Çuppe bc« StfattttetUita«i Bo», «y-    "cl<)- N,e poczytałeś s.ę rozsądkiem swym. 1 I.eop. 4

«a , KyKonta, minima.    8 48. (me osądziłeś s.ę o Leo, me obrachowa-

t .    , , r.    feś się). Grzegorz papież między świete poczytany, Sk.

POCZWARZE L się, f. poczwarzy się recipr. oc., oczwa-    704.. Dwanaście patryarchów możesz ‘poczyść za

rzać się, Poczwarować się rnedok., lanc beaucoup    e ,j liczby tych, którzy uczyli w starym zakonie. Rej.

façons, badiner. Lr. tnel ttmftaubc    ntarfiClt, tanbdlt,    (0;.    ^    —    Błogosławiony,    któremu pan grzechu nie

Czwarzyć się).    poczytał.    W.    Rom. 4, 8. nie    przypisał, nie przywłaszczył ;

POCZWARTE, ob. Czwarty, po czwarte. POCZWORKA,    anrcdjneu, juredjnen, be^nteffen. Niech te rzeczy, które

i, z., sprzężaj poczwórny koni, eilt fßtcrgefpann, $ter»    sie potrafiły, poczytają, nie ku zatraceniu, ale skaraniu

fpdttncr. Koni stadnych, jezdnych, furmanek, poczwo-    narodu naszego. 1 Leop. 2 Mach. 6, 12. (niech je marek pełno w stajniach. Mon. 73, 764. POCZWÓRNY,    ja nie za zatracenie, lecz skaranie). — §. Poczytam to

a, e, POCZWÓRNO adverb., z czterech złożony, uterfnd) ;    Za zysk, za despekt * mam to sobie za zysk. Cn. Th.

Boh. etwery ; Vind. zhvetern, fhtiriguben, fhtiri vpre-    pokładam sobie, für etnxrô galten, e$ fo CUtfeflCU, betrat!)«

shen, na fhtiri vpreshliu ; Slav. esetverostruk ; Bag. ce-    Nje poczytaj mi tego za winę. Teat. 9. b, 4. nie

tverostruk; Croat. chetvèri ; Eccl. qcTBepaimi ; Ross. be    mićj mi za złe, nimm e8 mir Htd)t übel. Ludzie od tak

ueTbipe pa4a> HCTBCpoHKifi, Rytmy poczwórne, tetrasti-    wielu wieków to zawsze za rzecz ohydną mieli; tedy

cha. Min. Ryt. 4, 105. Poczwórny grosz Polski, czwar-    nje może być to za lekką rzecz ‘poczciono. Eraz. Jez.

tak. Cn. Th. eilt 93icrgrofd)CltftÜ(î. Poczwórny wóz, qua-    B 8 b. (poczytano). Ja pomierność za największą po-

driga. Warg. Wal. 28, ein merfpttUUtger    SSngcn. Ujrzą-    czytuję cnotę. Siem. Cyc.    376. —    §. 2 ) Poczytać tro-

łem, cztery poczwórne wychodziły; w    pierwszym po-    chę, przez    czas niejaki    czytać;    eilt menig lefcit, CtmaS

czwfórnym konie rydze, we wtórym poczwórnym konie    Jefett ; Ross. nouHTaTt, noumbiBaib.

wronę

202

POCZWARA - POCZYNAĆ Z.

POCZYNIĆ - POD.

etc. W. Zach. 6, 2. Już powstała zorza, Już j POD, (PODE pluribus consonantibus insequentibus, e.gr. Apollo wypędza swe poczwórne z morza. Kulig. Her.    pode mną); (Boh. et Slov. pod, pode; Sorab. 1. pod,

3. Poczwórny cug koni, poczwórne konie.    Cn. lh.,    p₀t, zpodë, podzpode; Sorab. 2. pod, fpod, fpodi,

iuerfpćhtnige ffioffe. Wjeżdżał do Rzymu tryumfator po-    fpofi ; Carn. pod, spod, spodej , sdol, sdolej, (cf. z do-

czwórnemi białemi na wozie złocistym. Warg. Wal. 59.    ju|. \{nd, pod, spodai, spodei , odspodai, sdolai, sdo-

Poczwórno « z czterema końmi, üierfpättltig. Jeździć lu-    ]e| f tuspoda, ispod, spod, (pod, dnu * spod , dno, tło);

dno, poczwórno w karocie. Bach. Epikt.    29. POCZWO-    Croat. pod,    zdoła; (2.    pöd, tle    »podłoga, tło); Slav.

RZYĆ cz. niedok., poczwórnym uczynić,    poczwórno po-    p0tj ( njxjee    , (ob. Niżej,    nisko);    Bosn. pod, ozdol (cf.

drożyć, yertnerfadjen. Za Zymunta III, zaczęto    obwiniać    z dołu), ozdal, odzdäl ; (pöd 2. pavimentum, 3. laquear)-,

tych, którzy kupując tanio zboże, toż samo w    poczwo-    Ross. n04^ ; cf. Ger. Śobcn ; Angl, bottom ; Svec. batton

rzonćj cenie przedawali. Czack. Pr.    i,    526.    »spód;    cf.    Graec. ßvö-og) ;    Praepositio regens Localem

POCZYNAĆ , ob. Począć. POCZYNACZ,    a,    m.,    poczynają-    vel Aeusat.,    respectu quietis    in loco, vel motus ad locum,

cy, który co poczyna", inceptor. Macz. ber 3lttfattger, Boh.    (oppos. nad) » niżej czego inszego, blizko czego wyższe-

poćateenjk, f poćatećnice, prwnjce ; Sorab. 1. zpotżi-    go; unter, mtlje bet) etmaś fltyem, bei). I) cum Locali reizet-, Carn. pozhętnek ; Vind. prezhetnik , pozhetnik ,    spcctu loci, pod czym, niżej czego, unter etmerê. Zosta-

pervi sazheniavez, f. prezhetniza, pozhetniza, perva sa-    wiłem ich pijanych pod stołem. Teat. 7, 12 d. Czart.

zhetniza; Croat. zachetnik, pochetnik, prichćtnik, f. pri-    Kto bywa na koniu, bywa i pod koniem. Rys. Ad. 24.

chetniza ; Ross. HaunHaTejb, HauHmuHKE, nounHajbiu,HKE.    Rej. Żw. 144. Doczekam się, choć pod ziemią tego.

o to

Paszk. Dz. 43. (w grobie). Widziałeś konia, którego miał pod sobą. A. Kchan. 248. (na którym jechał). Miał 500 koni wozowych pod rzeczami, które z sobą wiózł. N. Pam. 14, 146. (w wozach, na których rzeczy były). Pod majem * omajony. Cn. Th. 394. Upewniam cię zawczasu, że umrzesz pod murem. Teat. 27, 15. pod niebem , pod płotem , na dworze, na ulicy ; auf ber ©traße, unter fretyem Rimmel. Nic nie miał, i starość w śpitalu, albo pod murem kończył. Teat. 19, 52. Będę na wieczerzy pod białem orłem. Teat. 4L b, 205. w oberży pod znakiem białego orła, Dętym weißen 2lblcr , tut ©aft* jtattfe Jltm meißelt Slbler. Szukaliśmy ich, a oni tu pod naszemi oczami. Teat. 1. c, 58. przed oczami, nor Ult* fern Singen, unter unfern Singen. Boże wspcrmoż mię, oto moje niebezpieczeństwo pode mną jest. Sk. Zyw. 2,341. (tuż). Mruknie pod nosem. Mon. 73, 723, (cf. półgębkiem , przez zęby). Nie chciałbym widzieć dzieła mego pod plackami. Mon. 64, 636. (użyte na placki). Pod barwą, jednej maści, ob. Barwa. Spojrzyj na te okrucieństwa , które się pod twoim imieniem dzieją. Staś. Num. 1, 151. twoim imieniem, pod pokrywką twego imienia; unter beinern kanten, tu betnent Sîameit. Pod liczbą, ob. Liczba. Zostawić co pod wątpieniem. Warg. Wal. 276. w wątpliwości, wątpliwie, jwetfetyaft. Lekkiemu sercu i otucha, i dobra myśl, i nadzieja dobra, wszystko to u niego pod wątpieniem. Rej. Zw. 87. Pod jedną planetą, kto się z kim urodził. Cn. Th. (pod jedną gwiazdą).— Pod pokrywką, pod płaszczykiem, pod pozorem. — Pod polewką mięso. Cn. Th. $letfd) ttt ber ©uppe. Pod kluczem jest co * w zamknieniu , unter bcttt ©tyloffe, ocrfdrtoffen. Pod kluczem chować. Petr. Ek. 6. Zonę swoje pod kłódką zamyka. Teat. 36. c, 78.

—    §. Pod, dependentiae, unter, abhängig non. Pod kim być. Cn. Th. Wolałbym pod Turczynem być, niż pod takim rządem. Kłok. Turk. praef. Pod jednym prawem z kim siedzieć, etnerlety Siebten unterworfen fepn. Wszyscy my pod tymże prawem siedziemy śmierci. Dar. Lot. 2.

—    §*. Obsol. Wziąć, dobyć czego pod kim * z pod kogo wziąć co, nad czym on panował; einem etwaö nehmen, worüber er $err war, ba3 unter tym war, tym untertänig war. Kazimierz wziął pod biskupem Kujawskim Raciąż f Lelowski też powiat pod Bolesławem wojował, wziął też Lendską ziemicę pod Piusem. Biel. Ł150. Dwieście miast wziął pod chrześciany Mahomet. Paszk. Dz 94. Upatrzywszy swój czas, gdy Mieczysław jechał do Poznania, ubiegli Kraków pod nim i osadzili. Biel. 111. Ktoby pod kim co u nas uprosił, a to temuby, pod kim to on sobie uprosił, pierwej było nadane, tedy pierwszy przywilej przy mocy ma ostać. Stat. Lit. 54. — §. Pod, conditions et accessorii, bety, mit, unter. Pod pewną kondy-cyą obowięzuję się. Kras. Zb. 1, 466. unter einer gewiffen 23ebtltgtmg. Nie odpisuję się cale od tego zdania, lecz pod pewną miarą. Pilch. Sen. list. 3, 244. Tyś Panie wszystkie rzeczy pod miarą, pod liczbą i pod wagą rozłożył. 1 Leop. Sap. 11, 21. (rozrządził. 3 Leop). Pod rękojmią, gegen SBurgftyaft. Pod przysięgą, trttt einem (Eibe. Pod moją cnotą*jakom dobry, na poczciwość. Pod zakładem się spierać. Pod gardłem, pod kijem, pod chłostą, pod klątwą, pod łaską lub niełaską, podwiną, pod posłuszeństwem, pod grzechem przykazuję, zakazuję, stanowię. Cn. Th. bety Śebenś * , ©tocf *, Śannftrafe, bety meiner ttngnabe, bety 33erantwortltd)fett it. f. w. ctmaö aube« fehlen. Każdy powinien pod cnotą, pod wiarą, położyć, czego w bitwie dostanie. Tarn. Ust. 264. Pod grozą. Gorn. Dw. 355, ob. Groza. II) Pod, cum Accusât. ; si-gnißcans rnotum ad locum, unter. Pod ziemię śmierć każdego tłoczy. Durl. A 2. Każdy pod się garnie. Teat. 4-3. c, 3. Pies ogon pod się. Jabi. Ez. G8, (cf. gon). Bierze Julią pod rękę, i odchodzą oboje. Teat.

41G. er nimmt fie unter ben Slrm. Złe głosy nie idą pod niebiosy. Teat. 55. d, 19. ku niebiosom, nie dochodzą niebios, Ipttntnelan. Pod kij mu przyszedł, nawinął mu się, er fam tym unter beu ©tocf, er fam tym in beu SBurf. Skoro mu Świnia pod kij, skoczy na owych z zasadzki. Pot. Pocz. 4-84. (jak tam przyszli nieprzyjaciele, gdzie na nich czyhał). W małym poczcie pod wojsko Litewskie podbieżał. Papr. Gn. 1071. Wyprawił rotmistrza pod ludzie dla języka. Diel. G82, (ob. Lud). Przychodzi i śmieje mi się pod nos. Teat. 36, 31. (w oczy). — §. Ochotnie szli wszyscy pod miecz. Sk. Źgw. 1, 216. na ścięcie, fte giettgen (unter baê ©tywert) junt SRtdjtplaÿ uner* fdjrocfen. Wszyscy pod miecz oddani, miasto pod ogień. Birk. Zyg. 10. na ścięcie, na spalenie skazane; junt ©tywertftrctdjc, junt Reiter befttmmt. Pójdziesz pod szubienicę , i pod prawa żwawe męża zapalczywego. Hor. Sat. 250. im będziesz oddanym, bu wirft tynen baljttt gegeben, Überliefert werben. — Niemasz takiego rozkazu, syna jedynaka brać pod żołnierzy. Teat. 8, 29. na żołnierkę, junt ©olbaten. Pod nierówne się rzeczy siłom swoim poddawali. Żarn. Post. 3, 655 b. Okup za nas pod grzech zaprzedane uczynił. Żarn. Post. 95.— §. Pod usus, eon-silii, JU, für. Grunt pod len ma być kruchy i tłusty. Ład. H. N. 91. Z jaworowego drzewa czynią kufliki pod pokost. Cresc. 466. do pokoszczenia , junt gtnteißeu, bte Überftmetyt merbeit. Wozów tyle nie było, ile ich potrzeba pod chorych wyciągała. Perz. Cyr. 3, 18. SBagen für bte Sfranfen, bte Traufen barauf ju legen. Trzeba mu będzie konia pod człeka. Teat. 56. b, 65. ein Oîettpferb (unter) für beit fMfnetyt. Trzeba mu i drugiego konia pod wózek. Boh. Kom. 1, 143. junt SBagett, nor ben fffiagen ju fpannen. Koń pod wierzch, (ob. Wierzch). Koń jeszcze chroma; nie można go brać pod siodło. Teat. 19. b, 67. (kulbaczyć i na nim jeździć). Pod polewkę mięso. Cn. Th. unter bte ©uppe. — §. Temporis. Pod czas * za czasu, jur 3cit, unter, roctyrenb. Pod czas sejmu. Mon. 64, 559. Pod czas Te Deum, armaty słyszeć się dały. Ust. Konst. 1, 161. Zabił go pod dobrą myśl na rozmowie. Stryjk. 509. pod czas uczty, (ob. Dobramyśl). Z laty ubywa pod starość zdrowie. Zab. 13, 295. Pod wieczór * ku wieczorowi, gegen Slbenb. Pod wieczór ciało święte maścią pomazano. Pieśń. Kai. 75. — §. Pod Dirnensionis , wedle, nad). Pod sznur, ad amussim. Cn. Th. Wszystkich tych ziół pod jedne miarę społem uwarzyć. Cresc. 534. Natura wszystko pod wagę i strych słuszności i

podał.

mu

sprawiedliwości ułożyła. Pilch. Sen. list. 5, 216. — §. Numeri: Pod sto, blizko stu, do stu, około stu, gegen, (Ulf, an, oljngeföljr fo rnel. Pod siedm tysięcy wybornej piechoty Za Szwajcarami poszło prawą stroną. P. Kchan. Jer.

49. Pod tysiąc Turków było z paiźami. ib. 247. Pod tysiąc koni jazdy z nim jechało, ib. 295. Godzien mąk piekielnych pod tysiąc tysięcy. Kulig. Her. 25. Pod sto lat żył. Warg. Wal. 276. Pod zeszły mój wiek, pod lata moje stare, już jedną nogą stoję w grobie. Smotr. Nap. 24. 111) Pod Cum aliis Praepositionibus, z pod czego, z czego wydobywając, lutter etinaê bertW. Dobądź się z pod wód Neptunie, i dodaj pomocy. Dardz. Trag. 540. Z pod koni wyrzuci się gnój co dzień , z pod wołów dwa razy w tydzień. Kluk. Zw. 4, 453. — 2. POD, Praepos. in-separ., §. a) adjungit Verbis vel Nominibus directionem actionis sub aliquid; n. p. Podpisać, podpis, podlewać, podpaść, poddawać, poddanie, poddaństwo. — §. b) Exprimit haud magnum adhuc incrementum actionis non multum provedae, ein wenig, etwaö ; Podpić sobie, pod-weselić, fid) ein wetttg beranfcben, luftig machen; cum Nominibus podkrzewina, podrost, respondet: nie do appro-ximationis; podrostek, jeszcze nie wyrostek. — §. Pod, permulationem status inferioris in superiorem : Podrosnąć, podpomodz, podratować. — §. Notionem secreti: Podglądać kogo, podkraść, podstrzegać, podsłuchać. — §. Permutationis secretae: Podstawić, podrzucić, podsunąć, podrzut, podsunięty testament.

Pochodź, spód, spodni , spodnie ; naspodni, odspodni, podspodni; podłamie, podslole i t. d. (Ross. nOAOBHKB cegła ogniskowa w piecu).

PODAĆ, podał, f. poda cz. dok., podaje praes., Podawać frequ. ; Roli. podati, zdâti, wzdati, wzdawati, odewzdati, poskytnauti, poskytati, poskytowati; Sorab. 4. podacż, podahwam , podahm , zkicżu ; Carn. podâjam , zhęsdam , odrajtam ; Vind. podajati , napreidat, zhresrozhiti, zhres-dati, prezhdati, prieddati, totaidati ; Rag. podatti ; Croat. podati, podalszem , podajem , podâvam, podavali, pre-dati, izruchiti, (ob. Wręczyć, wyręczyć); Slav. pridati ; Ross. no4aib, no4aBaTb, npe4aib, npe4aBaib, C4aib, C4aBaTb, C4aBHBaTb; podawać co komu, Ijtngebeit, über* gelten, fmireicfyeu, juretdjen, ubcrreidjen. Bekę Star. Dio. 51. Kiedy komu słowy co obiecujemy, ręce sobie na znak pewnej swój wiary podawamy. Sax. Tyt.

157. Jemu i wody podać niewart. Teat. 21, 84. Podawać piłkę,* nadawać, ob. Galić. Z rąk do rąk podawać. Wiśń. 4 82, Ross. BpymiTb, BpynaTL, wręczyć. Baz żagle podać Zefirowi, Drugi raz krzywić je ku Notowi. Rardz. Trag. 87. Z lecem nie rozumie Jak go podać lub przybrać ; nec frena remittit, nec retinere valet. Zebr. Ow. 33. popuścić, nadjlaffen, fahren laffen, fallen laffeu, fdjiefScn laffeu ben Bügel. Wąż to W’ kłąb niezmierzsny zatokiem się zwija, To się jak nagły potok okrutnie podawaj impetu fertur. Zebr. Ow. 56. napada , wysuwa się pędem, fdlteßt Ijenwr. — Podaję tył » uciekam, n. p. Wyście tył podali, i pierwsi z bitwy pouciekali. Dardz. Luk. 457; ( terga dare). Mam ci sekretnie do wykonania niektóre podać rozkazy. Teat. 6, 54. zlecić, Scfe^le gelten, auftragen. Na

pierwszym miejscu u stołu pannę całowano, Także do końca podawać kazano. J. Kchan. Tr. 16. dalej kolejno przez cały stół tak uczynić kazano, man ließ e$ fo meiter gelten btë JU (Ettbe. Adamowa wina, przez podawanie rodzaju na nas ścieka. Salin. 4, 387. przez udział, komu-nikacyą plemienia, burd) btc gortpflanjung btô auf UttS. Acz ci zmysły co inszego podawają, ciebie niech umocni wiara. W. Post. W. 245. stawią, pokazują, ofiarują, prezentują; barbteten, oorftellen, barretd)en. Podawała się między dwoma obozy wielka równina. Ustrz. Kruc. 2, 272. ofiarowała się niby, zdarzyła się, c(J prdfentirte ftd) jtmfdjen ben Sägern eine große ébettc. Ow'o jest Ergast, jakoć mi go nieba Podały w ten czas, gdy mi go potrzeba. Past. Fid. 319. (zdarzyły, nastręczyły). — Podać, Verb, neutr., n. p. Obaczył Jonatas, że mu czas podaje, a dopomaga .... 4 Leop. 1, Mach. 42, 4. (na rękę przypada , służy). — Podawać kogo na urząd, zalecać go na ten urząd, prezentować; ctiten jtt einem Slintc oorfdjla* gen, OOrfteHen. Cesarz, acz heretyk, czcząc jakokolwiek kościoł Bzymski, po śmierci Liberyusza, nie podał na papieztwo aryana. Sk. Dz. 233. Podawanie plebana, plebanii, ołtarza, bcneficyum jakiego, actio, kollacya, prezentowanie. Cn. Th. proponowanie, ba$ SSorftcIleu, Çrâfentiren 31t einem Slmte. Podawania plebana prawo, ko-latura , ba$ ^rdfentattWl3red)t, władza podawania urzędów duchownych. Weryf. pr. 2 ; jus patronatus, n. p. Zjednali sobie Polacy u papieża wolność podawania dziewięćdziesiąt urzędów duchownym, confcrendi. Krom. 574. W podawaniu kapłana wiedzieć potrzeba, jeśliby kościoł wakował, a podawca przełożonego nie obrał, pókiby cztery miesiące nie upłynęły, traci i kościoł i lenno; a biskup poda, kogo będzie chciał. Szczerb. Sax. 303. Piel. Św. 82 b.— Podawać komu jaką myśl, jakiś projekt; einen ©ebanfen mittpeileu, einen 33orfd)Iag tttadjen; Ross. Hapa3yMiiTfc, Ha4opa3yMiiTL. Będę mówił, co mi kolwiek myśl poda. 5 Leop. Job. 13, 13. (‘potknie. 1 Leop.). Podobało mu się to podanie. Papr. Gn. 54, 48. ta propozycya, ten wniosek, projekt, ber 3>orfd)lag. — Math. Podanie, propositio. Geom. 1, 45. Jest wiele podań, których dowiedzenie gruntuje się na równości pewnych trójkątów. Jak. Mat. 1, 47. matbcmatifd)c Aufgaben.— Podawać się abo kogo av pośmiech. Cn. Th. eilten bCUt ©elddjter flrciß geben. Podawać kogo abo siebie w języki ludzkie, otwierać na się gęby ludzkie, dawać przyczynę do mówienia o sobie, tué ©erebe bringen. Kto w'pańskiej niełasce, z tego wszyscy dworują, a jak poczną, tak go będą sobie podawać, nosić, piastować, aż do pacholąt przyjdzie. Gorn. Dw. 124. (cf. po kolędzie nosić). Będą go sobie z tyłu palcem ukazować, wszędzie gdzie się zejdą, będą go sobie podawać. Kosz. Lor. 16 b. Podawać po sobie* dać znać po sobie, ftd) etwaê nterfen laffen, ait ftd) »erfpuren laffeu. Jam milczał, choćby mię zabito, nie podałem po sobie. Jabł. Tel. 29. — Podanie kościelne , tradycya. Cn. Th. btc ütrabition, ntfinbltdje Ueberltefe* rttng, Slov. podónl, odewzdani; Sorab. 4. podahtżo, po-dahwizna ; Ross. it04ana, (c4ana wydanie, oddanie, npe-4anie, npe4aßanie zdrada). Cnoty Wojciecha ś. przez 900

PODACIE - PODAGRA.

PODAGRYCZNIK - PODARKÓWY. 205

vulogi ; Dal. guta ; Bosn. gutta; Rag. noggoböl; Slav. kostobolja, ulozi ; Ross. no^arpa; Eccl. KainuyrE, 1104a-ypa, iioror»oni;iiine. O podagrze i innym boleniu nóg. Sleszk. Ped. 219. Pedagra bardziej ludziom dostatnim niż ubogim przypada. Haur. Sk. 415. Czasu Hippokratesa mało ich było, coby podagrą niemagali, a to dla miernego chowania. Kosz. Lor. 119 6., (ob. ‘Niemodz). Podagra na pół zleczona, Gdy często aż do potu robotą znużona. Jak. Baj. 105. Wrzaskliwa podagra. Ryb. Geil. C. PO-DAGRYCZNIK, a, w., ziele, kozia stopka, aegopodium, podagraria, dawniej zażywane na bole w stawach. Syr. 112. Kluk. Dyke. 1, 9. ©eißfuß, ©erfd). PODAGRYCZNY, a , e , — ie adverb., od podagry, ^obagra *, pobagrifdj ; Boh. podragowaty ; Vind. potegrast, gotau ; Croat. vulo-slyiv ; Rag. nogobolan ; Ross. no4arpimecKM. PODAGRYK, a , m., podagryczny człowiek , podagrę cierpiący ; Bosn. guttavaç; Croat. vuloslivecz ; Ross. no4arpiiK'B; ber baß fßobagra bat. Przez niego trzy podagrykowie zostali uzdrowieni. W. Post. W. 3, 84.

PODAJĘ, ob. Podać. — (TODALSTUSZYK; Ross. mwa*-dyuiHHKt; alsztuk do podwięzywania , eilt tXnterpalëtud), ftalßtud) junt Itnterbinben. PODAM1NEK, ob. Aminek Polski). — PODANIE, PODANY, ob. Podać.

lat trwającym podawaniem przyszły do nas. Bals. Niedz.

1, 202. (Eccl. 0Tuenpe4aHHUH, Graec. natęonagadorog, a patribus traditus). Podaję między ludzie * ogłaszam, głoszę. Dudz. 52. unter Me Sente" Bringen, Mannt ntadjen.

Radby się rycerz w téj okazyi podał światu, radby się oraz i królowi spodobał. Pot. Arg. 296. radby się wsławił u świata, oznajmił światu, unieśmiertelnił; er möchte ftćfj gerne ber üffielt Mannt ntadjen, ftd) bentonit machen. —

§. Podawać, oddawać, poddawać; ba^tn geben, Çingeben, tveggebeu, übergeben, ergeben. Mówisz, iż podając Pan Chrystus Piotrowi owce, apostołów samych jemu nie po-ruczył. Smotr. Ex. 53. Podaję kogo katu , podaję bestyom na pożarcie, podaję kogo w niewolą, podaję szyję. Cn.

a, n., PODARUNECZEK, czka, m., dem.\ Slov. darunek ; Sorab. 1. podahek ; Boh. wzatek, wzatki, (wziątek); Vind. darovifhtvu , darovitje , darstvu , obdaritje, daruvanstvu; Croat. prikaz, prikazen ; Rag. ejas, (ob. Cześć, *poczta)> dobrarüka; Bosn. nadar; Ross. no4apeHbe, n04apeHLHite, no4apoKb, no4apoueKrB, 4apOBuuma, B3aTKii ; Eccl. no-cyat, no4apoKb, oóuiua, M340iiMaHie, enaroppm ; co się komu daruje, daje, baS ©efebenf. Ugłaskali Tatarów wkraczających podarkami. Boter. 3, 63. Podarunki dawać, Ross. KaaHiiTbca, iioiuohiitlch, (ob. Pokłon). Podarki oczy zaślepiają, język wiążą. Cn. Ad. 871. złotym szydłem wnet przekolesz, (cf. ślinogorz). Podarki brać podłego jest serca. Cn. Ad. 870. Podarkami gardzi, (ob. Nieprze-darowany). Podarek od nieprzyjaciela, podejźrzany. Cn. Ad. 869 ; (timeo Danaos et dona ferentes). Świat chytry wielu zawodzi, Niejednemu nawet przy podarzach szkodzi. Kulig. Her. 242. Podarza żadnego nie mamy, cobyś-my mu dali. 1 Leop. Genes. 53, 10. Przyniósł mi brat podarza i upominki twe. 1 Leop. Hier. 1. Uczcił ich tak znamienitym podarzem. W. Post. Mn. 69. Drogim poda-rzem. W. Post. VU. 3, 122. Spodziewała się wńększego jeszcze podarza. Gorn. Dw. 283. Podaruneczki daje swojej kochance. Teat. 30. c, 11. Dostaję podaruneczki od pani. Teat. 16. c, 6. Podarunki szły mi od pana: Kras. Pod. 2, 144. Podarek zaletny, milośniczy podarek. Dosyp. X x 1 b. —    §• Darowizna, którą mąż swojej nowej mał

żonce pierwszego rana po ślubie daje, nazwana podarunkiem rannym, SJîorgengabe. Gal. Cyw. 2, 154. *PO-D A REM NIE ; Sorab. 1. podarmo, ob. Daremnie, Darmo, Nadaremnie. P0DARK0WY, a, e, od podarka ; Sorab. 1. dahrowć, dahrowski ; Vind. daruvatliu , dodelitliu , ©efdjfltfś * , ©aben * . Ofa królestwo swoje podarkowe papieżowi uczynił, z każdego domu pieniądz srebrny po-

Th. Nie podam rąk na więzy; wolę gardło szablom podać , niż ciało w niewolą. Dirk. Zbar. A 3. (nie dam się więzić). Jezus na krzyżu nakłoniwszy głowę, podał duszę. 1 Leop. Joan. 19, 30. oddał, wypuścił, gab [einen ©eift auf. Pan go na takie ubóstwo podał, iż chlęba prosił. Sk. Dz. 851. (przepuścił nań takie ubóstwo). Życzę , żebyś sję w takie niebezpieczeństw o nie zawsze podawał. Boh. Kom. 3, 159. ftdj in ©efaljr begeben. Sam swe życie podał w niebezpieczeństwo , żeby mógł Wc Pana ratować. Boh. Kom. 3, 97. Gwałtowny wiatr nie dawszy przybić do lądu , podał ich daleko na morze czarne. PODAREK, rka , m.. PODARUNEK, nku , m., PODARZE, Zabi. Roz. 23. (zapędził z niebezpieczeństwem ratunku).

Jest rzeczą głupią gwałtem się silić, i niby nie podawać chorobie. Perz. Lek. 340, (cf. nie dać sie, nie ulegać, nie ustąpić). Tak się dumie podał, że go niemożna cierpieć. Warg. Cez. 22. Podaję się smętkowi, przypuszczam do siebie smętek. Cn. Th. — g. Gdziemkolwiek oko podał, na pował leżały trupy. Zebr. Ow. 179; quocunque actes oculorum flexeram, gdziemkolwiek oko obrócił, tt'0*

I;tn id) nur meine Singen bilden ließ. — §. Podanie, podawanie, powzdanie , zdawanie kupna . majętności, oddanie rzeczy prawnych abo kontraktowych. Cn. Th. 808. baö gc* rid)tlfd)e îrabiren, Ueberltefern, ©tnljanbtgett, Slbtreten. — §.

Podawać w targu, targować, targując postępować ; bieten,

Ijanbeln, ein ©ebrt tfmn auf etmaé, warum man Rauheit.

Podawanie, baß Sieten, baß ©ebot; Sorab. 1. podahwk.

Kto więcej poda, ten otrzyma ; qui pluris licitatur, ei addicetur. Mącz. Podaję więcej, podkupuję kogo, postępuję więcej od niego, einen überbieten, cf. pędzić, podbić kogo. — §. Podać się do kogo, podobnym mu się robić, formować się według niego; ftd) nad) einem bilbctt, iljin nad)fd)lfld)ten, timt gleichen. Człowiek w człowieka podać się może. Mon. 70, 61, (cf. udać się). Ten młody kawaler arcywspaniałą posiada duszę, bynajmniej się do ojca swego nie podał, który kutwą i sknerą. Teat. 7. c,

70. Widamy u stworzenia rozmaitego, że się oddziela a wr różność podaje ród od rodziciela. Gil. Kaz. B b 4.

''PODACIE adverb., hojnie, okwicie, abundanter. Mącz. reid)ltcl), überflüffig.

PODAGRA, PEDAGRA, y, z., z Greckołac., dna nożna.

Crcsc. 617. ib. 163. Sienn. 107. baß ^obagra, baß perlcin in beu Süßen; Boh. dna w nohach, pokostnice, dnawa nemoc; Vind. podegra, potegrom, podogrom, po-dagran ; Carn. kert, kretiza, (cf. kret); Croat. vùlog,

206 PODAROWAĆ - PODAWCA,

PODAWACZKA-PODBIĆ.

stępując. Sk. Dz. IZA. podarki dające, do podarków obo-    domości, traditor, n. p. Cokolwiek przedtym było wąt-

wiązane, ®efd)eufe gebenb. PODAROWAĆ, TODARZYĆ,    pliwe, teraz przez mię podawcę ma być pewne. Sienn.

f. podaruje cz. dok. Verb, darować, darem dać, w da-    491. Grecy byli podawcy zacnymi praw i obyczajów na-

rowiznie dać, Podarowywać frequ., fdjenfeit, a!3 ©cfdjenf    rodowi ludzkiemu. Janusz. Oksz. D Z b. Podawca pleba-

hittgcbeit; Vind. podaruvati; Ross. no^apnn.; (Boh. poda-    na, plebanii, ob. Kolator, ber Serletl)er, Vergeber einer

rjti se * zdarzyć się, udać się dobrze). Przyjmij podarze-    ^fritnbe. Dostojeństwa duchownego jest podawca zwierz-

nie z rąk moich. 1 Leop. Genes. 33, 10. (podarze, po-    chność duchowna, a beneficii jest podawca zwierzchność

darek). Prokurator jeśli nie zobaczy częstej poczty, po-    świecka. Obr. 30. (udzielaczem). Prezentacya jest persony

darzenia, częstowania, bardzo zlenieje. Sax. Porz. 117.    przez podawcę biskupowi słuszne wystawienie. Weryf. pr.

— Transi. Winę podarować, wybaczyć, odpuścić; bie    2. Senat rozkazuje podawcom abo wytrykuszom kościel-

©d)itlb fdjenfen, eilt $erfe!fjen uerjeifyen, »ergeben. Hoj nie    nym, aby.... Baz. Hst. 92. Patronowi albo podawcy

podaruję mu tego. Teat. 13, 7. Bądźcie miłosierni, po-    należy obrona praw kościelnych. Szczerb. Sax. 303. Rej.

darowywujący sobie, jak i bóg z łaski podarował wam.    Post. E Z. Łakomy podawca za dary takie pasterze owie-

Budn. Ephes. 5, 2. Znaszając i podarowywając jeden dru-    czkom daje, że te obumierać muszą *prze niedostatek

giemu, jeśliby kto na kogo miał żal, jak    i Chrystus po-    nauki. Rej. Ap. 35. Rej. Post. E 3. — Podawca    lenna,

darował wam. Rudn. Coloss. 3, 13. Prawo Rzymskie na-    Szczerb. Sax. 212. ber Sehenden. PODAWACZKA,    i, z.,

wet karę śmierci podarowywa temu, kto się zbrodni w    która podaje, bte Uebcrgebertltn, lîeberliefertittt ; Boh. poda-

pijaństwie dopuszczał. Ostr. Pr. Kr. 1, 47. — (PO-    waćka ; Vind. podajauka, podajauniza; Ross. nOAaieib-

DARTY, oh. Podrzeć). PODATEK, ‘PODAWEK, tku, m. ;    HHua. PODAWCZY, a, e, służący do podawania kogo na

Boh. auloha, (cf. nałożyć); Sorab. 1. dahwk, zkwadwató    co, Sefłalluitg3 *, Einfej)itng3 « , Serleif)ltng3 » . List podaw-

dahwk; Vind. podauk, tribut, gornaloshba, naloshba ,    czy służy do oddania krolewszczyzny uprzywilejowanemu,

gornaklad, nakłada; Croat. podónyek, stibra ; Ross. no-    Kras. Zb. 2, 51.

4UTŁ, HaaonE, KHHCOHB, ypotCB; dań, pobor, czynsz, P0DAW1Ć, f. podawi cz. dok.] Bosn. podaviti, udaviti ; myto, cło, dymowe, czopowe, powołowszczyzna etc., nam    Croat. podavlyujem, podaviti; Floss. noAaBHTb, riOAaBMTb ;

est vox generalis; bte Abgabe, (Steuer. Wielkie nałożył    Boh. podawiti; jednego po drugim udawić ; einen nad)

podatki na poddanych. Ld. Podatku, pogłowia i dani da-    bent aitberu ertüürgeu. Wszystkich braci swoich kazał po-

wać nie chcieli. Budn. Ezdr. 4, 13. Król    włożył dań na    dawić. Star. Dw. 48. Niewinne ptaki podawił do    końca,

duchowne, i k temu z kościołów srebro    pobrano krom    Biel. S. M. A. 3 b. W nocy podawiły się same.    Warg.

Krakowa, bo na ten‘podawek biskup Krakowski nie chciał Wal. 190. PODAWICIEL, a, m. ; Eccl. noAaBMTejb , ber przyzwolić. Biel. Św. 244 b. — *§. Rodzicom każdy wi- Ermurger.

Ross. n04rß034Hib , nOArBanoKiiBUTb ; poduszczać, poddy-mać; attf{)ej>CU, atthe|en. Za podbechtywaniem Krzyżaków', incitantibus Crucigeris. Krom. 503. PODBECHTACZ, a , m., poduszczyciel, podżegacz, ber 3Iitfhej$er; Vind. nahu-skavez, naganjavez, podfhuknik, napraulavez; Ross. nOA-roBopmuKb, cMyTHHKb, jem. CMymima.

©teuerstem. Nauka podatkowania znacznej ważności spra- PODBESTWIĆ, f. podbestwi cz. dok., rozjątrzyć na kogo, w’a dla dobra pospolitego. Mon. 73, 493. Wzrosła w podatkowaniu nierówność, fiskalność, słowem oszukanie i uciążliwość. Ust. Konst. 1, 82. PODATKOWY, a, e, do podatków należący ; Ross. noAauibiH, bte Abgaben betreffend ©teuer * . PODATNIK, a, m., podatki płacący, ber 5lbga* bett jal/It, fteuerbar tft. Od Tatarów Rusacy sami, chociaż to ich towarzysze i podatnicy hyli, bez szkody być nie PODBIAŁ, u, m., ziele, tusslago, $uflattig, rodzaj, do mogli. Krom. 297. PODAWAĆ, PODAWANIE, ob. Po-    którego należy lepiężnik. Kluk. Dykc. 2, 244. ib.    5, 157.

dać. PODAWCA, y, m., PODAWACZ, a, m. ; Boh. et    grzybienie mniejsze, Car ziele. Comp. Med., (cf.    kniat);

Slov. podawać; Sorab. i. podahtźer, podahwar, podali-    Vind. podbel, kopitnyak; Ross. noAÓLjfb, MaTb n    Marnota,

wacie?; Vind. podajauz, podajaunik; Croat. podavàvecz ;    MaiepHHKï, ótiOKonbiTHHK^. PODBIAŁOWY, a,    e, ^)ttf>

Ross. noAmeib, CAaTUHKb , BpyuiiTeab ; Eccl. noAaneuTi,    lattid) ». Woda podbiałowa. Haur. Sk. 300.

nopTeiu»; powszechnie podawający cokolwiek, ber fńttgc* PODBIĆ, f. podbije cz. dok., Podbijać niedok. ; Bosn. et Rag. ber, §tnretd)er, ttcberretdjer, Itebermadier. W ten czas piłka bieg swój dobrze odprawuje, i trwa gra długo, gdy między podawaczem a odbijaczem taka jest miara, iż i ten grzecznie podaje, i tamten rozumnie odbija. Gorn. Sen.

87. co piłkę gali , ber ben Salt ctnfctyenft. Podawacz rzemieślniczy, pomocnik , ber ^onblaugcr. Podawca jakiej wia-

nien jest cześć, posłuszeństwo, podatek. Hrbst. Nauk. t PODBEGHTAĆ, f. podbechta cz. dok., Podbechtywać frequ. ; 8 b. poddanie się, Itnterthanigfeit, Ergebenheit. PODATKOWAĆ, ał, uje, inlr. cont., podatki płacić, fteiterit,

SIbgaben geben. Im się bardziej zaludnia kraj, tym więcej jest podatkujących. Kluk. Kop. 1, 65. Geta musi podatkować gruby. Mon. 71, 391. — PODATKOWANIE, ia, »., sposób rozkładania podatków, obrachowanie ich, ba3

gegett jemanben roilb ttnb jorntg machen, aufbrtngett, anfge« brad)t macfjcn. Kazimierz gniewem przeciwko Władysławowi podbestwiony, pokój stanowić rozradził. Krom. 748. Mucha ziemię Ruską wojował, jeśli nie za podbestwie-niem, tedy pewnie za przebaczeniem Stefana; si non couchante, saltem connivente. Krom. 750.

podbitti ; Croat. podblam ; Ross. noAÓHBaTb , noAKOJtoiHTb, noAKOJtauHBaTb ; §. a) podbijaniem co pod czym drugiém umieścić, unter etmaś hinein fragen.— §. Podbijać licytującego , wzbijać go, podwyższać ; einen fteigern, treiben, in ber siuctiou; Vind. svishati, povishati, navishati, fhtei-grati, gorvdarjati. — g. Podbić kogo pod siebie, pod

moc swoję, zhołdować kogo, podmanić; Boh. et Slov. Wiewiórki podbielałe. Banial. I 2, od spodu białe, podmaniti, podnUinugi, (cf. man); Garn. oblâdati, spo- (Croat. podbelyńjem subcortico).

iioa6oh podszewka); podbijanie pod moc sw-oję, zhoł-dowanie, zawojowanie; baä llebermältigen, Untermerfen, Sejmingen, ©ro&ern, bte ©roberung; Vind. podverhsba, podvershenje; Croat. podlosenye ; Ross. noKopeme. Dziś mocarze już nie czynią rozległych podbojów. Zab. 9, 217. Chciwość czuwa wśrzód samych podbojów, ib. 15, 76.. Na Portugalii podboje Hiszpańskie jakby suchą działy sie ręka. Zab. 16, 401. Dla podboju krajów. Rar. Tac. 2, 302. PODBÓJCA, ob, Podbijacz. PODBÓJCZY, a, e, podbijający sobie, zwycięzki; erobentb, ftegretd). Daj sobie owe gracką i podbójczą minę, Która do poddania się zniewala dziewczynę. Treb. S. M. 93. ( Ross. noA-ÓOHHŁJH od pobijania, nOAÓofimHKt co boty podbija).

207

PODBICIEL - PODBIELĘ Ć.

PODBIERAĆ - POBRODZIĆ.

dryem, spodnêsem ; Vind. febi podvriezh, podvrezhi, PODBIERAĆ, ob. Podebrać. PODBIEŻENIE, ob. Podbiedz. poddati ; Boss. noAKiOHHTb , noAMOHflTL, nOABepniyTb, PODBIJAĆ, ob. Podbić. PODBÓJ, oju, m., ( cf. Ross. no4BepraTb, ochautb , ociuiiBaTŁ, nopaóoTHTL, nopaóo-maTb ; Eccl. oó-raAtni, noBHHym, 3aKaóajnTii ; fid) miler* ruürftg macljen, unter feine ©emalt bringen, bedingen. Nieprzyjaciel, chociaż podbity pod nogi, Może Jeszcze być, swój czas opatrzywszy, srogi. Morszt. 137. Żeby byl cały świat podbiły, Kato jest nieużyty. Lib. Hor. 42. — §. b) Podbijać oczy, gębę, posinić; nntnb fcfylagen, blau fd)la* gen. Cn. Th. Koń mu się podbił na grudzie. Pot. Bocz.

224. nogi sobie poranił, przetarł, ba3 ^ferb Ijat ftc& bie 33etlte nntltb gelaufen. Bydlę tuczone na miękkiej i opa-rzystéj paszy, prędko się podbija. Pilch. Sen. list. 392.

—    §. Podbić komu nogę, przyprawić kogo o upadek,

einem ein Sein unterfangen ; Sorab. 1. podrażu; Ross. iioa-miecTb, noAineTaTb, noAimiÓHTb, nOAiunöaTb ; Eccl. nOA- 'PODBOGZYC się, ob. boki podejmować; Rag. et Bosn. ütnMio Horoio , 3annHaio Koro Horoio, subst. 3annHaTeab.    podboccitise applicare brachia ad latera\ Ross. noAÖone-

—    §. Podbijać komu bębenka, ob. Bębenek. — §. c)    HHTbca, nOAÓoneHHBaTbca, bie tpćinbe in bie Seite feiert.

Podbijać co czym, podszywać; unterfüttern, füttern. Di-    (Croat. podbochèn ansatus, bracchiatus, ob. Uchaty).

ptois, płaszcz drugim suknem podbity. Macz. Król w at- PODBOSĆ, f. podbodzie, podbodę, cz. dok., od dołu po-łasowćj szubce, podbitej rysiami. Stryjk. Henr. — Fig.    bóść, non unten fjinauf ftedfen, fiüßen; Rag. podbadati;

Miał smok ten brzuch chropawym jaszczurem podbity.    Bosn. podbadati, pofięati ; Croat. podbâdam, podbolszem,

Tward. Daf. 18.— §. d) Podbijać się, wzbijać się, una-    incito, ob. Poduszczyć, podbechtać. (Rag. podbâdalaz;

szać się; ftd) fdjttńngeu, empor fcfmungcn. Gołębie pod-    Bosn. podbadilaç; Croat. podbadàvecz impulsor; f. podbiwszy się w górę, znikły mi z oczu. Staś. Num. 2, 107.    badàvka; ob. Poduszczyciel, ob. Podbechtacz).

Wysoki lot poety Greckiego, gdy    sie do    nieba    samego    PODBOŹEK , żka, to., półbożek,    ein łpal&gott.    Bogowie i

podbija. Lib. Ilor. 92. PODBICIEL,    PÖDBIJACZ,    a, m.,    podbożkowie. Teat. 29. b, 42.

PODBÓJCA, y, to., który co sobie podbija, ber lieber* PODBRADZAĆ , ob. Podbrodzić.

malitger; Ross. nopaóOTineab, nOKOpHTeab, (ob. Pokorzyć). PODBRAŹYĆ sobie intr. dok., (od brahy), podchmielić so-Gornomyślni krajów inszych podbijacze są niesprawiedli-    bie, podpić; fid) Bcraufctjeu, ftcfy eilten SfiailftÜ tttufen. Gdy

wi. Zab. 9, 213. et 221. Gdzież są ci podbiciele , któ-    sobie człowiek zbytecznie podbraży, To po Łacinie raz

rych Bosfor rodzi! Zab. 12, 178. Wielbią podbicielów    u, s s dwa razy. Bratk. D 4 b, (t. j. sus).

krain. Zab. 9, 250. Tchnął żądzą tytułu niezwyciężonego PODBRÓDEK, dku , to.; Boh. et Slov. podbradek, Jalok; w każdym rodzaju podbójcy. Pam.    Warsz.    4, 52.    Czart.    Slov. podhuba ; Vind. podbradek, podbrada,    podbradjak,

PODBICIELKA , i, z., bie nebcrmflltigerinn.    skranja , (podbradifhe * spodnia    żuchwa) ; Croat. podbrà-

PODBIEDZ, PODBIEGNĄĆ, /. podbieży, podbiegnie intr.    dek; Bosn. podbradak ; Rag. podbràdak; Ross. iioaöo-

dok. et jedntl., Podbieżeć niedok., Podbiegać conlin. ; Boh.    poAOKb, noAńopoAoneKb ; Eccl. nOAropTame , noAÖopo-

podbèbnu, podbehlÿ; Slov. podbehugi ; Ross. nOAÓh-    aoki>, HHJKHaa ne,nocTH nacib ; ba$ Sltnn, baô Unterftnn,

JKaîb, noAÓkrnBaTb ; Eccl. noATHUato, (ob. Podciec); §. a)    bie Unterfetyle. Podbródek jest część nizsza pod wargą

biegać aż pod    co, przybliżać    się; &të Unter etniflê Ijttt    niższą; u mężczyzn dorosłych włosami czyli    brodą po-

Iaufen, fiinjU rennen. Owi co do    zamku z ogniem podbie-    kryta. Krup. 2, 357. Język do podbródka    strzała, A

gali .... Bardz. Luk. 576. Wojsko pod Kapitolium pod-    podbródek do gardła samego przywdziała. Otw. Ow. 490.

biegało. P. Kchan. Orl. 1, 67.— §. Podbiedz kogo, zdy-    — $. Podgardłek, ber Slaber, Slober, ©über, bie SBampe.

bać, uchwycić;    einen erfiaftfien,    ermtfdteu, etnfiolen. Pod-    Patrz, jak im wiszą brzuchy z onemi podbródki, Co je

biegł śmielca,    i kędy śmierci    nasnadniejsze przeście,    tam wytuczyli snadź waszemi snopki. Rej.    Wiz. 161.

Łono mu przejął wieprz dwiema zębami. Zebr. Ow. 201.    Nie było z czego zyć »wikaryuszom , Nie znali co mieć

(occupai audacem). Słońce twarz powlokło swoję barwą    troisty podbródek. Pulp. 5.    $. Podbródek abo łań-

śmiada, Bo miesiąc ciemnym podbieżał je kołem. Miask.    cuszki, część munsituka. Hipp. 60. btc Svinnfettc am ^fcr*

Ryt. 159. — g. b) Podbiegło jakie miejsce ciała krwią,    bejaume. Munsztuki mają być z podbródkiem okrągłym

ociekło, bte 2Bunbe tft mit siut angelaufen. Członek na-    albo kw-adratowym pobielanym, nieostrym. Hipp., 39.

derwany krwią podbiegnie. Perz. Cyr. 1, 112. Podbie-    PODBRODNY, a, a, od podbródku , hinn * . Łańcuch

gły, a, e, partie., ociekły, angelaufen. Jak się z sińca-    podbrodny koński, łańcuszek Vind. bersda , bersdna

mi krwią podbiegłemi obchodzić. Perz. Cyr. 1, 87.    ketenza.

PODBIELEĆ, f. po^dbieleje neutr. dok.; Ross. noAÓtiiiTŁCA; “PODBRODZIĆ, f. podbrodzi cs. dok , Pobrodzać, Podbra-bielawym sie stać, na biały kolor pójść , mepdj wrbett. dzać niedok., podtopić, untertaud)en. Podbrodzał mdłe

208 PODBRONOWAC - PODCHMIELIĆ.

POCHÓD - PODCHWYCIĆ.

Zdaje mi się, żeś sobie podchmielić Teat. 46. c, Ross. ont n04ï XM’fejSKOM'L. Kto się na chléb żołnierski, kto na nędzę żali, Kiedy sobie podchmieli, a nie raczej chwali Cnego Bacha z Cyterą? Hor. i, 96. Nar. Budn. Apopht. iii. Skrzypiński sławny był zwykłym podchmie-laniem. Slryjk. 417. — §. b) Transit. Chłopek mózg podchmieliwszy jedzie krzycząc z miasta. Ryb. Gęsi. B m., ślniak grzyb, boroik. Jundz. 564. eine 2. mózg zalawszy, ben Stopf benebeln.— §. c) Podchmielić proprie, chmielem zaprawić, mit ^opfert anma#eit. Tr. PODBRZUSZE, a, n. ; Vind. podzhrovu, spudnji trebuh , PODCHÓD, u, m. ; Ross. n04X04,E ; podchodzenie, podbie-podpafje, podpoje; Ecel. no4'ipeßie, no4nynie ; Ross. no4Ópioiiinna ; dolna część brzucha. Perz. Cyr. 20, ber Unterbau#, podpepcze. ib. i, 156. podołek, łono. POD -BRZUSZNY, PODBRZUCHOWY, a, e, ben Unterleib betreff fenb ; Ecc/. no4nynHUH, no4upeBiiHH; {Ross. n046pioumHK'L CHODZIC sobie cz. niedok., Podchadzać sobie frequ.-, Boss. poprąg). Żyła podbrzuszna. Perz. Cyr. 1, 189. Podbrzu-chowa. Krup. 3, 78.

BODBUDOWAĆ, f. podbuduje cz. dok., budowanie jedno podprowadzić pod drugie, podjechać budowaniem pod drugie; Sorab. i. podtwaru; Vind. podzimprati , unter* bauen. PODBUDYNEK, nku, m., podprowadzony budy- podchodzić kogo, ob. Podejść.

nek , podbudowanie, podjechanie; bie Ituterbaung, ber PODCHORĄŻY, ego, m., namiestnik chorążego, ber Unter* Uuterjug, substructio. Cn. Th.    fćinbri#. Tr. Ross. ii04npanopmnK'L.

PODBUDZIĆ , f. podbudzi cz. dok., Podbudzać niedok., po- PODCHOWAĆ, f. podchowa cz. dok., odchować cokolwiek, duszczać, poddymać, aufregcu, anfttucgeln; Ross. n04CTpe-    ein menig groß gieren, aufgtehen. Zwierzęta skoro się uro-

Kait, n04CTpeKHyTL. Władze podbudzające, które dzia-    dzą i trochę podchowają, potrzeby swoje same sobie

łają na jestestwa ożywne. Śniad. Teor. 249. Sprzysię-    opatrzyć mogą. Sk. Kaz. 633. Chlewik ma być dla pro-

gli podbudzają pospólstwo. Gaz. Nar. 1, 202. PODBU-    siat podchowałych. Haur. Ek. 112. — §. Podchowawszy

DZICIEL ; Ross. no4CTpeKaiejb , ber Slltfreger, Slufmiegler.    konie, pojedziem do Lwowa. Czach. Tr. L 2. trochę im

PODBURZYĆ, f. podburzy cz. dok., Podburzać niedok., po-    wytchnąwszy, odpocząwszy, odżywiwszy ich, eilt menig

buntować, podbechtać; aufrührerif# ma#en, aufgebracht    raften laffen.

machen ; Ross. n04T04KHyrb, no4TaiKiiBaTb, B03npaM04b- PODCHWYCIĆ, f. podchwyci cz. dok., Podchwytać, pod-CTBOBaTb. Uciemiężony lud do podburzenia łatwy. Przestr.

330. Płomień wiatrem podburzony pożera co napada.

Past. Fid. 30. PODBURZYCIEL, a, m. ; Vmd. gorsbodu-vauz, gorsvertuvauz ; Ross. CMyniTCJb, ber Sïufrü^rer.

W rodź. zeńsk. Podburzycielka ; Ross. CMyTHieabnima.

PODCECHOWAC, f. podcechuje cz. dok., podznaczyć tajemnie, a nic rzkomo nie bacząc baczyć, subnoto. Mącz. insgeheim bemerfen, omuerfeu.    ,

PODGERULIK, a, m., cyrulika pomocnik, ber Untcr#irurg ;

Ross. no4J,feKapb.

PODCHĘDÓŹYĆ cz. dok., Podchędażać niedok., nieco oehędo-żyć, etmaS reinigen, oon unten rein ma#en. Ule na wiosnę podchędażać. Haur. Ek. 137.

PODCHLÉBA* PODCHLEBNY, PODCHLEBOWAĆ , ob. Pochlebca.

PODCHMIEL, u, m., ob. Pochmiel, podpicie sobie, ber 3îauf#, baS 9îanf##cn ; Vind. pianostiza, pianstvize ; Ross.

XMli-ib, (noxMCJbe ból głowy z podchmielenia). Nie jestem pijany, jestem tylko w podchmielu. Zabi. Zbb. 5.

PODCHMIELIĆ sobie, cz. dok., Podchmielać sobie cont.,

§. a) podpijać sobie, podweselić sobie; Slov. podchmelif, podrusif sa; {Boh. ochmeliti nekogo okpić, oszwabić); Ross. no4ryMTb, no4ryiHBaib, no4KyjHKaib ; (xarfeahTb, oxMlutib opoić się, xmIkIcbuh , XMGJeH'B pijany, onoxMeMTb po pijaństwie co tęgiego zadawać) ; fi# ciu 9?auf##en triufeu.

konie Febus na Iberskim brodzie. A. Kchan. 355 ; tin-git gurgite equos. W Afryce Febus stroni Od widoku naszego, podbradzając koni. Chodk. Kost. 2. Dobrze jest konia podbradzać w wodzie, aż do kolan. Cresc. 519. PODBRONOWAĆ cz. dok., bronując zakryć, bergen, mit ber (Sgge bebeefen ; Vind. podvlazhiti, ob. Podwléc. PODBRZEŹE, PODBRZEŻNY, ob. Pobrzeże.

ŹNIAK, a,

2Irt (Erbf#itmmme ; Boch. podbrjśek.

PODBRZE-

żenie, zbliżenie pod co, podejście, podstęp; baS 3ln* rütfen, 9?al)erücfen, Untertretung unter etmaS, Serucfuug. Admirał nie wątpiąc, że nowe podchody Maury czynią, wraz ku nim zwracać każe przody. Przyb. Luz. 55. POD-

n04X04HTB ; §. 1 ) trochę zmordować się chodzeniem, fi# ein menig rnitbe gehen. Pochodziłem sobie, ambulan-do aliquantum sum fessas. Cn. Th. A tom nalazła dziewczę, podchodziwszy sobie; en quaesita diu tandem mihi reperta est. Zebr. Ow. 121. — §. 2) Podchodzić pod co,

chwytuję contin., Podchwytywać, 'Podchwytawać frequ ; Boh. podchytiti, podchycugi, podchycowati ( * 2. podpierać) ; {Sorab. 2. podchischisch podrzucić) ; Eccl. no4Xit-maio, no4Kpa4LiBaio ; Ross. no4XBaTHTb, no4XBaTbiBaTt ; podchwycić, z nienacka uchwycić, ułapić, przejąć; un* »ermerft anfangen, aufgreifen, ertappen, erhaf#en. Idmono-wą córę, która się z gorliwości wielkiej obiesiła, Zawisłą dobrotliwa Pallas pochwyciła. Zebr. O w. 141. {pendentem levavil, podniosła, do góry trzymała). Podchwytuje słowa, i najmniejsze śpieguje ruszenie. Teat. 28, 75. Zacząłem go podchwytać w słowach, i nieznacznie pewności uczyć. Mon. 64, 150. Faryzeuszowie radzili się, jakoby Jezusa podchwycili w mowie. Sk. Kaz. 451. mie fic ihn tu ber 9îebc fangen tonnten. Jedno słowo wyrzekłem do niej, i to podchwycono. Teat. 5. b, 64. Przychodzą na kazanie, nie dla nauki, ale na podchwy-tanie słów. Sk. Dz. 282. Podchwytywali Cycerona krytycy, że aż nad to często peryody swoje kończy tym pięknym spadkiem : esse videatur. Pir. Wym. 256. (zdybali go na tym). Na tak grubym podchwycony kłamstwie, zawstydził się. Mon. 70, 525. Chciał go podstąpić a podchwycić w jakich omyłkach jego. Rej. Post. N n 1. Barzo tego byli pilni, aby go w jakiej omyłce podchwycili, ib. P p 5. — Captare aliquem, pilnować na kogo, podchwytawać. Mącz. auf einem paffen, #11 gu

fangen futyen, tym aufpaffen. — §. Podchwycić kogo wać kogo, podejść go z nienacka; einen beriicfen, erwt* ftyen. Niechaj patrzy na wsze strony, Aby nie by/ podchwycony. Jak. Baj. 215. Synowie Stefana w króle-

gać niedok.-, Sorab. 1. podcźanu, podcźaham; Ross. nOA-TarHyTb, n04TaniBaTb; pod co podciągnąć, bté unter etwaö f)in$tefien. Krzyżacy jak świeckie rzeczy, tak i duchowne podciągali pod sw'oje władzę. Nar. Hst. 5, 30. stwie ojcowskim podchwyceni będąc, do Polski sie ucie-    Sukcesyą swoje pod prawo dożywocia przyszłej małżon-

kli. Krom. 153, (frustrait). — \. Podchwytywać co,    ki mojej podciągam i kładę. Teat. 26, 91. Prawda ta

nad) etmaê fyaftyen. Bywają momenta, gdzie postępek    pod żadną wątpliwość podciągniona być nie może. Man.

nagły dokazuje wszystkiego, jakoby podchwytując nagle,    69, 108.

czego zwyczajnym trybem idąc, nie można dokazać. Ustrz. PODCIEC, PODCIEKNĄĆ, podciekł, f. podciecze, podeieknie hruc. 3, 115. P0DCHWY1ACZ, a , m., pochwytająey    intr. jedntl., Podciekać niedok.; Vind. podtezbi, podtieka-

co , godzący na co; ber SUlfpaffer, Sluflauerer, ber Ctma3    ti, spudteztii; Croat. podtćchem; Eccl. no4THuaK) : Ross.

aufjufaitgen tradjtet. Na wykrętną mowę niezawzdy trze-    no4Tem>, noATeKaTB; ciekąc podpłynąć, unter etwaś fjtn*

ba odpowiadać dla podchwytaczów. Budn. Apopht. 29.    fließen. Subtermeat pontes fluvius, podcieka. Cn. Th.,

Któż się takowych podchwyaczów na świecie przęsłu-    podpływa. Włod. Alino, podciekam. Urs. Gr. 249. Pod-

cha ? Pim. Kam. 310. PODCHWYTKA, i, z., podchwy-    ciekły Vind. potezben , podkladen. TODC1EKACZ ; Vind.

tywanie, podrywka , łapka, sidło; galle, einen JU fangen,    podtiekar, spudtiekavez.

étylinge, gallftricf. Chytrości a podchw'ytki, captiuncu- PODCIĘCIE, PODCINANIE, ob. Podciąć. lae. Mącz. PODCHWYTLIWOŚĆ, ści, z., chytrość po- PODC1ĘGACZ, a, m., (cf. Ross. n04ia>KKa » podciągniecie) ; chwytywająca, Serfanglityfeit. Zdrady a podchwytliwości, poprag, pas, którym konia ściagaja. Włod., ber ©ab captiones. Mącz. POCHWYTL1WY, a, e, PODCHWYTU- telgurt.

WIE adverb., chytrze godzący, aby podchwycił, oerfan* PODCIENRITKA, ob. Podsiębitka.

glity. Filip starał się uwodzić przez najpodchwytliwsze PODCIENIE, ia , n., miejsce cieniem okryte, ein beftyrttteter oświadczenia tych, na których godził zgubę. Nag. Fil.

59. Umysł podchwytliwy. Fredr. Ad. 94. Captiose , chytrze , podchwytliwie. Mącz.

PODCHYLIĆ cz. dok., pod co nachylić, podgiąć, unter et* PODCIEBPIEĆ med. dok., nieco pocierpieć, ein wenig leiben.

waâ Ijinbcugcn ; Eccl. noAmmato.    Ezop. 25.

PODCIĄĆ, podciął, f. podetnie act. jedntl, Podcinać niedok.-, P0DC1EŚ, przycieś, ob. Podwalina. PODCIĘTY, PODCINAĆ, Boh. podtjti, podtâl, podtnu, podtjnâm ; od spodu przyciąć, odetnąć; mm unten bebauen, aityaucn, altyaueu, ein* flauen. Urodziwe cyprysy bystrą siekierą u spodu podcina. Ustrz. Troi. 45. Dąb podcięty z ogromnym rumorem się wali. Tward. Wł. 92, Slov. podtatÿ. Pnie podcięte, aby statkom płynącym nie szkodziły.    Fam.    85,    PODCISNĄĆ cz. jedntl, Podciskać niedok.,    podrzucić,    pod-

1, 320. Z siekierą idę do lasu na dzień    cały;    tam    mieść, unter ctwaê Ijtnwerfen; Sorab. 1.    podcżisznu;    Rag.

podcinam, ścinam, rozcinam. Teat. 54. b, 8. Zboże na    podtisnuti, podtiskati submiltere-, Ross. nOATiiCHyiL, nOA-

tym polu kosą podetną, zbiorą i do stodoły zwiozą.    TUCKHBaTb.— § Podgnieść, unter efwa3 brücfen; Sorab. 1.

Podw. Wroz. 24. Trawa kwitnąc rano, W wieczór pod-    podcżiżcżu supprimo ; Vind. podtifniti, podstiskuvati.

cięta, obraca się w siano. Ryb. Fs. 180. Dzik Anceu- PODCYGOWY, a, e, pod cycami się znajdujący, unter ben sza kłem srogim podcina. Bardz. Trag. 102.    Błędu    ko-    ©ćtugwarjeu beftnbltty; Eccl noACOcemibiu ; Graec. vnoxh-

rzeń podcięty. Sk. Dz. 645. Podcinać żyły,    subnervare.    -thog, submammillaris.

Cn. Th. podrzynać, abftynetben, etnftyuetbeit. Dawid pod- PODCZAS adverb., czasem, niegdy, tedy owędy; juwetlen, ciął żyły Woźnikom. 1 Leop. 1 Parał 18,4. Podcinanie    bisweilen, banu itttb Wattn. I głupi podczas mądrze od-

języka przyrosłego. Perz. Cyr. 2, 194. podrzynanie, ba3    powie. Cn. Ad. 873. Podczas w podłej sukmanie naj-

fiófen ber angcwatyieiten    Podcięte nogi, nietylko dzie się pańskie zdanie, ib. Podczas dowcip wyborny w

chybkość swą tracą, ale też jeszcze kalectwa dostają.    kącie leży. Cn. Ad. 872. Rzadko, ale przecie podczas

Pilch. Sen. list. 2, 217. Goni śmierć i uciekającego i    to bywa. Fur. Uw. G b. — $ Podczas, ob. Pod.

podcina golenie. Birk. Kaz. Ob. L. (bte ©tyenfel Ictynten). PODCZASTWO, a, n., urząd podczaszego, ba3 üDïmtbftyenfen*

—    Fig. Wszystkim podciął szumny Bachus nogi. Fot.

Syl. 229. (z nóg ich zwalił, er Ićtymte tyncit bte Seine).

—    Król Pruski biskupowi Warmieńskiemu płaszcz bardzo podciął. N. Pam. 4, 67. skrócił, t. j. dochód jego zmniejszył.

PODCIĄG , u , w., siestrzan , balka wielka , drugie mniej-poprzeczne utrzymująca. Włod. Dudz. 52. Świtk. Bud.

870. ber Uuterbalfen, îragebalfen, auf bent bte Querbalfen rttyen. PODCIĄGNĄĆ , /. podciągnie cz. jedntl., Podcią-

« ur-

£)rt. Wyszedł na podcienie. Zab. 15, 272. (Eccl n04-ctHmo, nOAcrfcHHK) obumbro, Graec. vnoaxiâijo)). PODCIERAĆ, ob. Podetrzeć.

ob. Podetnąć. PODCIOS, ob. Podwalina, ob. Podczos. PODCIOSAĆ , TODCZOSAC cz. dok , podcinać, unter eb waö fun Raiten ober jtmmern; Ross. noAiecait, noAiecu-Barb — Fig. Podczosać języka, mówiąc o ludziach. Eraz. Jez. Y 4. hamować, skracać.

sze

amt, szynkow'stwo ; Buli. śenkstwj ; Croat. peharnichja , (cf. puhar) ; Eccl BHHOJiiTie. PODĆZASZANKA, i, i., PODCZASZANECZKA, i, i., demin., córka podczaszego, beS Stunbftyenfen îotyter. Śliczna podczaszaneczka. Teat. 32. b, 50. PODCZASZY, ego, m.\ Boh. ceśnik, nalewać, senk, ćeśir; Rag. podejasenik; Sorab. {. toczka, totżka, (ob. Toczyć); Vind. nalivar, (ob. Nalewacz) ; Carn. likćb, lykeb, (cf. litkup); Bosn podejasnik, peharnik, (cf. puhar;; Croat. pehàrnik ; Hung. pohârnak ; Dal. pod-

Słownik Lindego wyd. 2. Tom IV.

27

210

PODCZASZYC - PODDAĆ.

PODDAŃGZUGH - PODDANOŚĆ.

dać

swo-

342. Oddajcie

chassnik, peharnik; Eccl. n04uainiîi, bhhojhtcæl , bhho-nepnaïejt, BHHOuepniît, npe4BKycine4b ; Ross. obs. uapo-*jhhkt> (06. Czara), n04liauiHHKS, ber 5Dînnbfd)cnfe; urzędnik dworu królewskiego , mający w straży trunki do stołu monarchy. Kras. Zb. 2, 374. Gdy podczaszy przyniósł pierwszą czaszę^ przed króla z napojem, król kazał dać biskupowi. Sk. Zyw. 2, 290. Przewinili coś dwaj urzędnicy królewscy, podczaszy i piekarz. 3 Leop. Genes. 40, 1. (szynkarz. 1 Leop.), (cf. cześnik). PODCZASZYC, a, m., syn podczaszego, beê 9)?unbfd)enfeu @o[m. POD-CZASZYNA, y, ź., żona podczaszego ; Boh. ćjśnice; Croat. peharnikovicza , ( pochassnicza potoria cantilena ) ; beê fOîmtbfdtcnfcn grau.

TODCZEDEWIE, ia, n., [najdelikatniejsze futro, z pod-brzuszka, ob. Pupki. 4 ] n. p. Bobrowego podczerwia, od jednego.... Instr. cel. Lit. Futra bobrowe podczerwia. Vol. Leg. 4, 356, (ob. Poczerwie). Ross. nepeBW, uepe-BnaTbiß mKx’L brzuchowe skóry wiewiórcze, tchórzowe, lisie.

PODCZERNIĆ cz. dok., czarno podfarbować, unter etmaê (fin fd)märjeu ; Ross. no4*tepHHTb , no4*tepHHßaTb, no4eypMHTb.

PODCZESAĆ cz. dok., czesząc pod co podkładać, podsuwać, untcrfdutmeu ; Ross. no4ltecarb, no4'iecbiBaTb.

PODCZOS, u, m., (cf. Boss. no4*tecï szparag); flofil *, ober tattfproffe. Prototomus, podczos, najpierwszy głąb, młoda kapusta. Macz. Cyma, młode czosyki albo łodygi, które się na kapuście albo też na inszych ziołach na ostatek puszczają, podczos. Macz.\ Croat. czima; Bosn. cimule., vrrisj, varsi, versi, (cf. wierzch). Skąpiec żył tylko podczosem i zieleninką. Zab. 9, 64. Dojźrzałe z grząd zrzyna kapusty podczosy. Zab. 10, 50. Koss. *POD-ĆZOSAĆ cz. dok., podciąć, ob. Podciosać. PODCZOSO-WY, a, e, podczosowi podobny, cymosus. Cn. Th. fprof* fig, tote fôrautfproffen.

PODCZYŚCIĆ cz. dok.; Ross. no4*tHCTHTb, n04UHmaTb, 1104-umuHBaTb ; nieco poczyścić, ctmaê reinigen, au3 bcm ©rób* ften rein machen.

POQDAC, /. podda cz. dok., Poddawać niedok. ; Boh. poddali, poddawati, odewzdati ; Slov. poddâwâm ; Sorab. 1. podahm; Vind. poddali, podat, zhriesdati, zhrjesdajati ; Carn. poddam; Croat. poddati, poddajem; Slav. pridati, (ob. Przydać); Ross. C4aTb, C4aßaTb, C4aBbiBaTb (ob. Zdać), no44aTb, no44aßaTb; kłaść pod co, unter ettnaö legen, barunter fyinlegcn. Snadźby przyszło pod Etnę pod-mi ramiona, I włożyć na wysoką Osę Peliona. Tward. Wł. 1. — §. Poddawać co komu « pod rękę mu podawać, podsuwać; einem insgeheim etmaS jufcfyiebeu, $in* fd)iebeit, unterfdjiebeu. Nieznacznie coraz sumki poddawał kommisarzowi. Kras. Pod. 2, 44. (Ross. Hano44aTb, Han044aBaTb polewaniem wrzącą wodą pomnożyć gorą-cość w łaźni). — §. Poddać pod moc czyje ; Eccl. no-napaio, noBHHyTb , (cf. powinąć, cf. powinny); ergeben, Übergeben. Bóg wszystko Chrystusowi poddał pod nogi jego, i postanowił go głową nad wszystkim. Salin. 2,

470. Nie mogąc obronić fortecy, poddał ją. Ld. Poddanie, bic Uebergabe, Vind. poddanje, poddaja, predaja, zhriesdaja, zhesdauk ; Ross. C4attie , C4a«ta. Poddać się,

Rag. podattise ; Bom. pridattise, (cf. przydać się) ; Ross. C4aTBCfl, C48BaTBCH, (cf. zdać się); Eccl. nojoparoca (cf. pokorzyć się), iiokiih/i.tii ca , noBHHyBaTbCH. Poddać się, uniżyć się, ukłonić się komu. Cn. Th. 873, ( Ross. 1104-43*13 uleganie, ustępowanie). Poddać się swejwoli, smutkowi * oddać się, ftd) bcnt Uebermutfje ergeben. ‘PODDAŃ-CZUCH , a, m., contemt., poddanik , poddaniec , podległy komu ; ein Untertan, Untergebner. Sad grodzki w ręku poddańczucha, ekonoma. Przestr. 156. Król ten, ich trzebieńców poddańczuch. Staś. Num. 1, 122. POD-DAN1EG, ńca, m., PODDANIK, a, m., który się poddał jako jeniec, ber Untergebne, ber ftd) ergeben fiat. Przemysł poddaniki Sasy z Drżenia wolno wypuszcza, dedi-titios. Krom. 279. Cn. Syn. 267. — §. Poddany, podległy komu, ber Untertan, Vind. poddanik, poddan , pod-loshnik, podvershenik; Carn. podloshnèk ; Croat. podlö-snik; Slav. podloxnik ; Eccl. rio^fk^YhiiiiKL. Otwórz twe serce królu , gdyć skargi poddańcy niosą. Zab. 13, 323. Jak. Co mi ztąd, że mi liczny poddańców tłum kolana nagnie? Zab. 13, 232. Nar. PODDANKA, i, z., która komu poddana, podległa ; Croat. podlosnîcza, bte Utt= tertljantnn. Wiem , iż jestem twoja , że do ciebie należę, . poddanką twoją jestem. Teat. 54, 10. PODDAŃSKI, a, ie, od poddanych, Unterbauen * ; Ross. no44aHHtmecK»î. Zuchwałość poddańska. Nar. Tac. 2, 414. PODDAŃSTWO, a, n., PODDANOŚĆ, ści , i. ; Boh. poddanost, poroba, (cf. parobek, cf. *rab, robota); Slov. poddanost; Carn. podloshnost; Vind. podanost, poddan je , podvershenje, podloshnost, ponishnost, podvershba , podvershenje; Bosn. podlogh , podłoga, podjarmenstvo ; Croat. podlosnoszt, podlosenye; Ross. n044aHCTB0 , 1104-ßjiacTie, noBHHOBeHie; §. 1) poddanie się, uznanie podległości komu, posłuszeństwo; bte Untertfmnigfeit, ber ©efwr* fam. Berengaryus poddaństwo Ottonowi oddawszy, na królestwo przywrócony był. Sk. Dz. 872. Nieprzyjaciele prosili łaski, i poddaność uczynili. Biel. 66. fie ergaben ftd), unterwarfen ftd). Wybrali Giedymina na księstwo, i poddaność mu jako własnemu dziedzicowi uczynili. Stryjlc.

mu upominki i poddaność wasze. Sk. Zyw. 1, 19. Albrecht z poddaństwem swym Zygmuntowi się deklarował, takim sposobem, aby z mistrza Pruskiego był od króla uczyniony księciem lennym. Biel. 500. Wszyscy królowi, i wiarę, i poddaństwo przysięgą odnowili, ib. 503. Siła miast w poddaństwo wziął. Warg. Cez. 227. W rządzie Rzpltćj nic dobrego być bez posłuszeństwa i poddaności nie może. Sk. huz. 61. Świetność oko ludu razi, Ta najskuteczniej ducha poddaństwa mu wrazi. Teat. 15. d, 19. Wyb., (cf pokora, posłuszeństwo). Za taką ich upornością , Słowom mym niepoddanością, Nie przyjmę na wieki żadnego. Ryb l's. 189. — g. Poddaność według prawa jest, i jeśli słuszna? Petr. Pol. 22, (cf. niewola, niewolstwo, podległość). Poddaństwo nie jest z prawa przyrodzonego. Mon. 76, 842. — §. 2) Collect. Poddaństwo : poddani, bte Untertanen. Słudzy płakali , poddaństwo wesołemi okrzykami głosiło powrót dziedzica. Kras. Doś. 254. Dodali im z poddaństwa chłopców kilku. Torz. Szk. 104.

PODDAĆ - PODDASZNY.

PODDDAWACZ - PODDZIELIĆ. 211

daje; Vind. zhesdajauz, ber ttebergeber, tlntermerfer ; (Boss. no44aBajtmHK'B w Jaźni nalewacz wody wrzącej dla pomnożenia gorąca).

dan , podoblastnjen, podloshen, podvurshen, podvershen, PODDENNY, a, e, pod dnem się znajdujący, unter bein 330-ponishen; Slav. podloxan ; Bosn. susgjagn, rob; Ross.    ben etiteé ©efd)trreÖ kftnbltd); Ross.    n0440H0Kb ‘podden-

no44aHHbiM, no4B4acTHUH, no4Ha<mbHHH ; Eecl. Hanaib-    nek * podstawek pod dno.

CTByeMUH, HauHHaeMWM; podległy komu, ««tertuürftg, un* PODDEPTAĆ cz, dok., depcąc podgnieść, untertreten; Vind. tertljäntg , ergeben. Nigdy po dobrej woli, aż wojskiem    podteptati, podzepetati, podmesgetati, podmanzati ;    Ross.

przymuszeni, poddanemi być chcieli. Warg. Cez. 227.    n04MHTb, n04MHHaTb podmiąó.

Azaż nie bogu poddana będzie dusza moja? 3 Leop. Ps. PODDŁUBAĆ cz. dok., dłubaniem poddróżyć, DOtt unten nué* 61, 1. (podrzucona. 1 Leop.).— §. Nie byl pyszny, ale j)ö{jlen; Ross. no4404ÓHTb, no44a4Ó4HBaTb. jako pokornemu przystoi, poddany, spokojny, w mowie PODDMUCHNAG cz. jedntl., Poddmuchać niedok., poddać, łagodny. Sk. Żyw. 1, 232. ( untertänig, nńllfdlirtg ; po-    dmuchaniem podniecać, propr. et    fig., non unten    anblct»

wolny, dogodny). — Substant. Poddany, ego, m., pod-    fen; Carn. podpihujem.

danik, ber Untertan, (ob. ‘Ojczyc). Poddanemu z panem PODDOIG, f. poddoi cz. dok., nadoić trochę, ein wenig trudno walczyć. Gaw. Siei. 163. Kto nigdy nie był poddanym, rzadko bywa dobrym panem. Cn. Ad. 390.

Poddanemu każdy pan ciężki. Cn. Ad. 872. (poddany skwierczy). Prov. Slov. Gaki pan , taki kram,

Król nie jest przez sie królem, ale przez poddaństwo, PODDAWAGZ, a, m., PODDAWCA, y, m., który co pod-To niszcząc, sam się niszczy. Jabl. Tel. 4 75. PODDANY, a, e.; Boh. poddany; Slov. poddani; Sorab. 1. po-dalinski, poddahnski , poddahn, poddabnk ; Vind. pod

zawsze

ntelfen, abmelfen. — Transi. Poczekaj Panie Instygator, poddojemy my cię tak, jak ty innych doisz. Teat. 14, 95. Niech jeno przywiezie pieniądze ; jak się dorwę jego szkatuły, poddojęć ją należycie. Teat. 22 , 43. gaci pani, takowi poddani ; jaki pan , taki kram. Slov.    PODDOMNY, a, e , pod    domem będący, unter    bem    £>aufe

Prov. Kde sa pâni zwadâ , musâ sa sedlâci za wlasi ru-    beftttbltd), podziemny, uitterirrbtfd) ; n. p. Hypogeon,    jaski-

wat; kiedy się panowie wadzą, na poddanych włosy nia pod ziemią, piwnica albo śpiżarnia poddomna. Mącz., trzeszczą.    Vind. podhisha, spudnja hisha » *poddomie.

PODDAĆ, f. podedmie cz. dok., Poddymać niedok.; Carn. P0DDUPN1K, ka, m., pieluszek poddupny, eilte SBtltbel podpihujem; Croat. podpuhâvam; Ross. no44yrb, no4-    unter bem ^intern ber    fletnen Sîtnber; Ross.    no4ry30Kb.

4yBaib; dymać na co od dołu wzniecając, aufblafen, OU»    PODDUPNY, a, e, ob.    Dupa'; podzadkowy.

nt,Khi|h [cantor 2]. Ordynował go na wszystkie ordines kleryckie, jak nicpoświęconego laika, czyniąc go zaklinaczem, świeconoścą, poddyakonem. Fund. 74. 8ubbict‘

blafeit. Jeśli podedmiesz ogień, rozżarzy się, a jeśli plu- PODDYAKON, a, m. ; Vind. poddiakon; Eccl. n044bflKb, niesz nań, będzie zgaszon. 1 Leop. Syr. 28,14. Poddęty płomień wznosi się w obłoki. Morszt. 2. Włoch co miechy poddymał na kuźnicy. Star. Vot. 2 b. miechy ciągnął poddymając ogień, ber ben Slafebalg jog. Bóg stwo- comté. Poddyakon. Sk. Dz. 497. rzył kowala, poddymającego węgle na ogniu. 1 Leop. PODDYMAĆ, PODDĘTY, P0DDĘC1E, ob. Poddać. PODDY-Jez. 54, 16. — Fig. Poddymać, podpuszać, nadymać,    MACZ, a, m., poddymający    co, ber 9lnblafer,    2lltfad)er.

flllfgeblafen , ftolj macfyen. Nauka jego poddyma go.— Transi.    Poduszczyciel, ber 3lnl)e|er.    Ow poddymacz, przyjaciel

Poddymać, poduszczać, aitljefiett. Lud burzyć i poddy- omylny, będzie cię przestrzegał i upominał, aby na swój mać. Gaz. Nar. 1, 147.    młyn wodę obrócił. Rej. Zw. 91 b. PODDYM1G, /. pod-

PODDACHOWANIĘ, ia, n., miejsce pod dachem, ob. Pod- dymi cz. dok., Poddymiać niedok., przykopcić sujfumigo. dasze, poddaszek; bie 33ebad)nng, ein bebauter Ort. Sub-    Mącz., etrcaé räucherig matten.    PODDYMKA, i, z., fachel,

grundatio , poddachowanie, podsienie , przedsienie. Mącz.    sufflatorium. Mącz. wachlarz    kuchenny, wachel,    eilt $em

PODDACHOWY, PODDASZNY, a, e, pod dachem, dachem nakryty; bebaut, mit einem $a$e bebecft. Cn. Th.

Sorb. 1. podtżeschnć; Ross. n04B040UHUH, nep4aiUHbiîi PODDZIAŁ, u, m., PODDZIAŁEK, łku, m., dem., nowe PODDASZE, a, m., PODDASZEK, szku, m., dem, miejsce pod’    dzielenie na mniejsze części rzeczy już podzielonej, część

dachem, poddaszne, strych, podstrzesze ; ber Ort unter    znowu poddzielona , bie Unterabt^eilung ; Boh. padèl, pa-

bent ®adje, ber 33oben, ber (Söller; Boh. huro (góra), dèlek; Vind. poddiel, spudni pou; Ross.    ; Eccl.

puda, ponebj,    pätro ( cf. piętro), podkrow; Sorab. 2.    no4pa34,fejeHie. Poddziały, subdivisiones. Geom. 1, 228.

żurla, pschëtsch    ; Carn. svisle ; Vind. nahise, podstrehi-    Są w niektórych    mowach Cycerona podziały na części,

na, podstrehje, podstreshnik; Croat. podcziglèni; Ross. \ tychże części poddziałki. Gol. Wym. 132. Podziały mo-BacTpbxa, Ha4tH3ÓHua, ikuboioio (cf. podwalina), nep- wy znowu na poddziałki drobić lubią. Pir. Wym. 146. 4aKTi, nap4aK'L,    nep4aneKi. Poddasze, t. j. wszystkiego    PODDZIELIĆ, f.    poddzieli cz. dok., podzielone części

budynku góra.    Haur. Ek. 11. Na strychu na poddaszu    znowu podzielić,    unterabt^eilen; Vind. poddeliti, medde-

była polepa gruba. Haur. Sk. 94. Dachy Włoskie nie    liti ; Croat. podrazdelyujem ; Eccl. no4pa34bjaio, (n04pa-

mieć dobrego poddasza. Świtk. Bud. 111. — §.    34l>4flTeabH0 subdistinguendum); (Sorab. 1. poddżjlam,

poddżiwam subigo; Ross. no44tJiaTb, no44’biHBaib, podrobić, konterfakcye robić, pofałszować; no44tTb, no4-AtBarb pod spód brać na siebie). Bonifacyusz cztery

erroftbel, geuerfatÿer. (Ross. no44HMKH, no44HMbe czas, w którym w izbach chłopskich palą).

mogą

Poddaszek, przeddaszek, przed dom wychodzący, a od cieczenia na ścianę broniący , suggrunda. Mącz. elit 2Bct* terb«#. PODDASZNY, ob. Poddachowy.

biskupstwa założył, i na cztery pasterstwa je poddzielił. Ijerüerger. Parochus, podejmownik, przystaw, którego urząd

Sk. Bz. 706.

jest posły przyjmować , gospodą i wszelakiemi potrzeba-‘PODDŹWIERZE, a, »., miejsce pode drzwiami, lub niż-    mi do kuchni, do piwnicy i do stajni opatrować. Macz.

sze drzwi; Vind. poddurje, spudne dure, t>er Ort unter    Ojcowie chrzesni od dawnych podejmaczami i rękojmiami

ber TJmre, bie Itntertöüre.

PODDŹWIGNAĆ, f. poddźwignie cz. jednil., Poddźwigać

zwani byli. Kucz. Kat. 2, 325. — Transi, fig. Bóg po-dejmiciel mój, i ucieczka moja. I Leop. 2 Heg. 22, 3. niedoli., w górę podnosić, podważyć; Sorab. 1. podbè- (ochrona moja).

». ;

huyu ; Croat. podigujem , podisem , podigelszem; (Hoss. PODEJRZANIE, PODEJRZENIE, P0DEŹRZEN1E, ia ,

n0404BHityTt, no44BHrarb podsunąć),

PODEBRAĆ, f. podbierze cz. dok, Podbierać niedok. ; Boh. podebrati, podbjrati; Croat. podbiram ; Hoss n040ÓpaTb, n04ÓnpaTb; z dołu wybrać, od spodu brać; non unten ber nehmen, tnegnebmen, abnebnten. Uważać trzeba, jak głęboko chłop lemieszem podbiera, i zajmuje. Haur. Sk. 12. Podbieranie Eccl. no4.6npKa. Podebranie gniazda. Staś. Num 2, 45. ein fReft attiSitebinen. Na sery niezbyt bardzo podbierać śmietany, aby twaróg nie był jałowy. Haur. Ek. 129. abfd)bpfeu. Żeglugi morskie niemało mu sił i zdrowia podebrały. Pilch. Sen. list. 2, 25. Każdy dzień, każda godzina ciebie przemienia, podbiera. Pilch. Sen. list. 3, 342. — §. Rzeka podbiera, podlizuje, podmywa, podrywa; abfpü{)leit, unterfpuljlen, wegfpttblcn. Dom mój na mocnej skale zbudowany; rzeki gruntów jego nie podbiorą. Sk. Zyw. 1, 81. Cicha woda brzegi podbiera. Cn. Ad. 78. Grunt ten zda się być mocnym, lecz gdy go podbierze (rzeka), razem w przepaść upada. Jnbł. Tel. 290. Podbieranie wody Sorab. 1. wodć nastork. — $. Podbierać pod siebie, podgarnywać; an ftd) reißen, unter ftch nehmen, tu feine ©eroalt bringen. Majętności biskupie pod władzą swoję podbierał ; in potestatem redegit. Krom. 714. — $. Podbierać miód, podbierać pszczoły, łaźbić , jak bartnicy mówią. Cresc. 695. ib. 605. bie SMenciiftocte befebneibeu, ben $onig auSfcbneibeu. Podbieranie czyni się po wypędzeniu dymem pszczół z ula ; a spód się odrzyna. Kluk. Zw. 4 , 208. Podbieranie miodu najlepsze w przymrozki. Kąck. Pas. 34. Nie trzeba przez chciwość w podbieraniu wyzuć pszczół z potrzebnej na zimę karmi ; tyle tylko podbierać można, ile pszczołom zbywa. Zool. 125. Podbieranie miodu Sorab. 1. klukano. Do beczek cho

wa miody podebrane. Lib. Hor. 110. Wiją się, niby pszczoły podebrane. Wad Dan. 2 KM. Turk 75 którym miód podebrano. (Hoss. n040op"B zbiór, ir04Ónpa-TCÆb zbieracz; n04ÓopHhifi zebrany, n. p. o kartach i.

PO DE DM NIE , ob. Poddać. PODEFALKOWAĆ, ob. Defalko-wać. 1'ODEGNIE , ob. Podgiąć , podginać

PODEGNAĆ cz. dok., pod co zagnać, btë morunter tyw tret* ben; Croat. podegnavam, podegnalszem subigo, adigo; Hoss. no40niaib, ri04roHHTb, (ti04ron'b bydło na przedaż przypędzone, n04i’0HHi>n1 na przedaj spędzony).

PODEGRZAĆ, /. podgrzeje oz dok., Podgrzewać niedok.; Hoss. no4orptTb, U040rpl)BaTb ; nieco podpalić, eilt tt»C* ntg mann machen. — Transi, fig. Miłych sąsiad drużyna wesoła., W szczerej poufałości podgrzeje czoła. Hor. Sat. 241.

PODEJMOWAĆ, ob Podjąć PODEJMACZ, PODEJMOWNIK, PODEJMIGIEL, a. m., podejmujący stołem, domem, cze-stownik; Eccl. no4HTeab, ber 3luftief;mer, (Empfänger, 33e*

Boh. podezrenj ; Sorab. I. menkluwano, zwe wóbmo-szleno; Garn. sum, sumnya, (cf. sumnienie); Vind. zi-janje, fum , fumnia. dousbenje, fumnenje; Croat. szu-mlya; Ross. n0403ptHie ; Eccl. no43upaHie, no43piHie, n0430pCTB0 , n043pHTGJŁCTB0 , n043HpaTe4LCTB0, n0430ps, OMbUIMeHie , 3-IOMHHTC.IbCTBO, 3-IOMHtHie, IICIIbl|ICKi\IIIIIC ; złe o czyjej poczciwości rozumienie na sam domysł, ber Ü8erbad)t, ber $lrgrool)n. Podejźrzenie, obawianie się czego abo do kogo z rozumienia niedoskonałego sporządzone. Lub. Hoz. 299. Zona nietylko uczynku złego, ale i po-dejźrzania ma się chronić. Petr. Ek. 18. Podejrzenia się strzeż o drugich; osobie drugim nie daj przyczyny. Cn. Ad. 875. Wielce podejrzani są ci, co każdego mają w podejrzaniu. Zab. 13,76. Posła Francuzkiego Turcy wzięli z gołego podejrzenia, jakoby sie przyłożył do ucieczki Koniecpolskiego. KM. Turk. 109. PODEJRZANY, PO-DEŹRZANY, a, e, PODEJRZANIE adverb.; Boh. pode-zrelÿ, podezfele; Sorab. 1. zle wobmoszlenć; Garn. su-mniv; Vind. doushliu, zioua, fumnitliu, fumniu , obdou-shliu ; Croat. szumnyen; Hoss. 3a3opnbM (cf. zajrzeć), n0403pHTeJibHbiH ; Eccl. 3JtOMHiiMhiH ; 1) o kim podejrzanie mają, abo kogo w podejrzaniu mają, na kogo podejrzanie mają lub mieć powinni , üerbäd)ttg. Osobom pode-źrzanym nie ma być wolny do domu przystęp, jako są dworzanie, nierządni pachołcy, żacy, baby, żydówki, które na cnotę białych głów czuwają Petr. Ek. 18. Listy te bez podpisu bardzo podejrzane. Teat. 5, 76. Ze wszech stron przymierze podejrzane mamy, A ledwie nie codzień wojny wyglądamy. Star. Vot. D 3 b. Fortunę tak skorą, miał za podejrzaną. Tward. W(. 55. PODEŹRZEĆ, f. podeźrzy, med. tiiedok., Podzierać cont, (Etym. obsol. Źrzeć qu. v.) ; 1‘) proprie z dołu na co patrzeć, przypatrywać się czemu wyższemu , suscipere, (cf. podglądać ; Eccl. 1104-3pl>TH, uo^i^HfiJTii *podzierać, podstrzegać, śpiegować); pon unten hinauf fdjaitcn, oberivartê betrachten, nach oben flauen ; (Hoss. no403pbTb 3Btpa zoczyć zwierza). Niebem bóg otoczył wszystko swoje dzieło, Które podeyźrzeć ze wszech stron miło. Klon. Fl. A 3 b. — 2) Podejrzeć kogo o czym * w podejrzeniu go mieć. Tr. eilten in 3Ser* bacfyt haben, Slrgmolm hegen, argttmhnen; Boh. podhljdati, domnjw.ati se ; Sorab. 1 mënkluyu , zlewobmoszlu ; Garn. natovzûjem, skumam; Vind. fumniti, fumnivati, vokuvati, zijati, doushiti, hudupomenjati, safumniti, sazijati, sa-vunkuvati, savokuvati ; Croat. szumlyati, szumlyivati, szum-nirnsze ; Slav. sömljiti ; Bosn. sumgniti; Eccl. n04CMbi-uijinTH, 3-iOMHHTe.ibCTByio ; Hoss. no403piTb noro bi ue&TE. PODEJRZLIWOŚĆ, ści, i., skłonność do miania kogo w podejrzeniu, bie 9Irgn)0()nifd)bett, ber $ang junt Slrgiuo^uen; Cum. sumlivost ; Vind. doushlivost, zijounost ; Hoss. He-

cą, lecz podejściem majętność pomnożył. Kras. Sat. 96. Chytrym podejściem szkodzić się ośmiela. Min. Auz. 121. — 2) Rana krwią podchodzi abo podeszła » podcieka. Tr. mit Slut unterlaufen. — 3) Podchodzić sobie, ob. Podchodzić.

40B'fepMHB0CTb. Częściej podejrzliwością, niżeli rzeczywistością biedzimy sie. Pilch. Sen list. 89. PODEJRZLIWY,

PODEŹRZLIWY, a,* e, PODEJRZLIWIE adverb. ; Boh. po-dezriwy; Sorab. 1. mënkluyité; Carn. dimliv, sumliv. su-meshliv; Vind. (umniu, zijaozhen, doushezhen ; Bosn.

sumgnivaç; Croat. szumnyiv; Ross. no403pkBaK)miH, ne- Z PODEŁBA na kogo patrzeć * z pod oka, einen non unten 40Bł>p'iHBhiH, n0403pmejibHMH ; Eccl no43iipaTC.ibHbiii,    anfeljen. Ledwie zpodełba na mnie spojrzał. Xiadz. 52.

no43pHiejieHï, 340MHHTe4b, 340MHHTe;ibHHH ; podejrzeniem PODELGNĄĆ, f. podelgnie, intr. jedntl., pod czym przy-narabiający, argrDO^nifc^. Podejrzliwy źle wszystko wykłada.    lgnąć; Ross. n0404bHyTb, n044HiiaTb, ftć^ unterhalb rtnfle*

Cn. Ad. 665. Nieszczęśliwy podejrzliwy, ib. 662. W zwie-    beit, anfejjett. Gdy koniowi w zimie śnieg lgnie w pod-

dzonych dudków rzędzie Podejrzliwy wkrótce będzie.    kowę, wlać mu w podkowę roztopionego łoju, tak mu

Teut. 52. d, 8. PODEJRZON PODEJRZAŁ, PODEŹRZON,    to podelgnienie nic będzie więcej przeszkodą. Haur. Sk.

u, w., ziele Osmunda lunaria, gatunek długosza. Kluk.    470^

Dykc. 2, 160. Ross. qepHOH nanapoTHHKt, îleine SDîonb* PODELZYĆ cz. dok., nieco ulżyć, etmaê erleichtern; Eccl. traut. Podejrzon żółty, Psia cebula, ob. Psi.    no4Jierqaio.

Bosn. podmaknuti ; Croat. podmeknuti, podméchem, un* ter etn>a$ Inn fdjtcbeu, unterrütfen, ferait rücfen. Podemknij stołek pod stół. Tr. Podemknął kilka rejmentów pod miasto, ib. Podemknął się nieprzyjaciel pod mur. ib. — §. Skoczy z konia, drzeweczko podemkłe wytargnie. Papr. Cn. 506. podrosłe, cienko wyrosłe, które w górę wystrzeliło. X Kam. aufgefcfjoffen „ fdjntddjtig.

PODEJRZLIWY - PODEJŚCIE.

Z PODEŁBA - PODEPRZEĆ. 213

PODEJŚĆ, podszedł, podeszli, /. podejdzie intr. dok., Pod- PODEMDLIĆ, PODEMGLlC, /. podemdli cz. dok., nieco nachodzić medok., Podehadzać frequ. ; Slov. podgjti, pod- demdlić, przymdlejszym uczynić, ettM$ fdjirćtcfyen. Subde-chózym ; Sorab. 1. podońdu podzandu ; Ross. 1104OMTH, bilitntus, podemglony, przyzemglony. Macz. nox04Hib; 1 a) iść aż pod co, przybliżać się aż do, pod- PODEMKNĄĆ, /. podemknie cz. jedntl., Podmykać niedok., stępować pod co; big unter ettvag hingegen, anrüden, fid) podsunąć, podsuwać; Rag. podmaknutti, podmaknîvati ; annexera. Planety pod słońce, i jedne pod drugie podchodząc, zaćmienie czynią. Boh. Próg. 8 p. Planety jedne nad drugie są wyższe, gdyż jedne pod drugie podchodząc jedne drugie zasłaniają, jedne na drugie cień rzucają. ib. 2 p. Rzeka ta spada z takim pędem ze skał, iż tam spodkiem podejść można, nie zmaczawszy się.

Boter. 246. Z wojskiem pod same ogrody 1 przedmieścia podchodził. P. Kclian. Orl. 1, 70. Wojska na nich sztur- PODEMNA * pode mną, unter tnir. Zdradę pode mną zrobiła, mowały, 1 chorągwie Austryjskie pod mur podchadzały. Teat. 17, 147. ob. Pod. PODEMN1E. N. Pam. 16, 17. Groch. W. 556. Arabowie podeszli aż na przedmieścia ob. Pod.

Carogrodzkie. Sk. Dz 748 — §. Podchodzić pod co» PODEPNIE, ob. Podpiąć.

zakradać się pod co, jtd) unter et!M§ btnfd)letd)en. Z strzel- PODEPRZEĆ, podparł, podparty, f. podeprze cz. dok., Pod-bą w ręku, szukając, czy się nie nagodzi Zdobycz, la-    pierać niedok. ; Boh. podeprjti, podpjrati, podchytiti,

komy myśliwiec podchodzi. Przyb. Mili. — §. Podejść,    podchycowati, (cf. podchwycić); Slov. podpjrérn; Sorab.

zdybać, podchwycić, chytrze, tajnie, szybko uchwycić;    1. podpru, podperam , zpodżerżuyu; Carn. popręti, pod-

uberrumpeln , ernnfrtjen, erl)afcl)en. Janczarowie kryjomką    prem, podpiram ; Vind. podprćti, podprit, podpirati, pod-

podeszli to miasto. Baz. Sk. 219. Myślą, jakoby cię w    perl, podprćm ; Croat. podpirati, podpiram; Rag. poda-

czym podeszli, ułowili, podchwycili. Datnbr. 445. — b)    prjêti, podprjêti, podporitti; Bosn. podapriti, podporiti,

Transi. Podchodzić kogo, oszukiwać kogo, z mańki za-    naslonitti ; Ross. no4nepeib, n04iuipaTb, n044ep*aTb,

żywać; einen Inntergehen, übewortjjetlen, beoorttyeilen, berüc*    no44ep*nBaTb, no4upyTHTb, no4KpyqnBaTb ; Eccl. oiwpa-

fen, betrügen; Ross. no4CH4irb ( cf. podsadzić), no4-    10, n04*yTBep*4aTH, noybKpimuaTH, noMomecTBOBam,

naecTb , no4n4eiaTb (cf. Dodpleść), oómaHyTb, oónaHbi-    4obo4hth; od spodu wspierać, wesprzeć, propr et fig.,

Baib, f cf. obmamić). Wet za wet oddajem, Gdy franta    unterftüjjen, ftüjjeit. Stare domostwo podpierać trzeba,

sztucznie podchodzimy wzajem. Zab. 16, 69. Ryć zdra-    Teat. 6, 62. Najmowali kowale i ślósarze, aby co poezy-

dzon a ‘podejdzion; capi re aligna. Macz. Bogatego gdy    nało upadać, tego zaś podparto. 1 Leop. 2 Parał 24, 13.

podejdą, wiele ma nagrodzicielów szkody; a ubogiego,    Podparłszy me łokciem utroskane ciemię. Kulig Her. 81.

choć już oszukano i 'podeszto (Gerund. Praet ), jeszcze    Atlas wielki nieba z gwiazdami podpiera. A. Kchan. 104.

go fukają. Bial. Post. 296. Rozumieli, że ich w tym    Noga nogę podpiera, ręka    rękę myje. Pot. Arg. 625.

‘podeszto". Radź. Genes. 45, 18. Człowiek obłudny usty    Podparcie » podpieranie i to    co podpiera, podpora; bag

podchodzi przyjaciela swego. 1 Leop. Prov. 11,9. Każdy    Unterjtüfcen, bte Unterftüfcung, bie ©tfifce. Sami na obie

brat podchodząc podszczepi a podejdzie, a każdy przy-    nodze chromią, a drugim w podparcie się stawią. Smolr.

jaciel na zdradzie będzie postępował. 1 Leop. Jer. 9, 4.    Lam. 14. Podajże podparcie serca i myśli temu nędzne-

Największej sztuki dokazuje, kto potrafi nieprzyjaciela po-    mu człowieczeństwu naszemu. Rej. Post. S s 3. (posiłek,

dejść." Papr. W. 1, 171. Król miał dobrze nagrodzić,    pokrzepienie). — Podpierać    się czym, wspierać się czym,

Ktoby mógł tego zucha fortelem ‘pochodzić (podchodzić).    inniti. Cn. Th. 744; (Slov.    podpjram se ; Sorab. 1. na

Papr. 6’n. 702. ct 700 PODEJŚCIE, ‘podeście, 1) oszuka-    netżo szo zlehuyu, pżjprocżuyu szo; Carn. slonęti, (cf.

nie, podstęp, podsada; M $tnterge$en, Seoort^etlen. Nie pra- słoń); Vind. gornafionitife , gorpoflonitile; Croat. naszla-

nyamsze; Bosn. naslonittise, prislonitise). Stary podpiera    no4pi3Ka. Do podrzynania Ross. n04p'fe3HUH, (no4pt3,&

się laską. Prot. Kont. B. Podparłszy się na łokciu. Olw.    narznięcie; wykrojona podeszwa; szyna pod sannicami).

Ow. 335; Ross. no4ropH)HHTŁca podparłszy się łokciami PODESCHNĄĆ, f. podeschnie neutr. jedntl., Podsychać nie-dumać. — §. Podeprzeć boków, fulciri cibis. Cn. Th.    dok.; Ross. n04C0XHyn>, n04cuxan>, n04C0X4HH ; ode

737. Rzekł wilk: obym ja dostał mięsa tego, Podparłbym    spodu po woli odeschnąć, ötm unten alllttäfjltd) auftrocfnen.

jako tako boku zgłodniałego. Papr. Koł. L 4 b. (Vind.    Po.-jsycha, owszem juz podeschło.

fe podpirat * puszyć się).    PODEŚCIE, ob. Podejść.

PODEPTAĆ, /. podepce cz. dok., Podeptawać frequ., noga-    1. PODESŁAĆ, f, podeśle, cz. dok., Podsyłać niedok. ; Ross.

mi na co nastąpić, podeptać co ze wzgardy, z szkodą,    n040C4an>, no4CMaTŁ ; pod ręką przysyłać, ^etmltcl) SU»

z nieobaczka, mit güßen treten; Sorab. i. potepcu, po-    fdjttfen, juftecfen. Podesłany Ross. n04CtObHŁiM. Podsyłają-

tepcem, poteptam ; Garn. potéptâm, pomendrâm, (potę-    cy kogo Ross. no4CU4ŁmHKt. PODESŁANIEC, ńca, w.,

pàm se vagari) ; Vind. pozepetati, pomanzati, manzati,    tajemnie wysłany, ein Ijetntltcl) 2ïp0efd^t(îter, eilt fyetmltCÖer

dolpozetati, dolpotreti, dolpotirati ; Croat. poteptävam ,    S3üt^C.

pogasüjem , potepehujem , (poteptanye « marnowanie, roz-    2. PODESŁAĆ, f. podścielę dok., Podścielać niedok. ; Roh. po-

rzutność); Ilung. eltapodom; Dal. potreptati ; Rag. pote-    destlati, podstjrati, (ob. Rozpościerać) ; Sorab. 1. podfcze-

patti; Bosn. potlaciti (ob. Potłoczyć), poplesati (popląsać),    wu; Vind. podstlat; Croat. podsztreti, podsztiram, pod-

plesati, tlacciti, zgaziti, (potepstise illidere, offendere) ; Boss.    szterlszem, podgrinyam , (cf. podgarnąć); Ross. 11040-

noTonTaib, noTamürmTb, HCTOiuaTb , HCTairraBaTt, no-    cjaib, iHMcrton, ; słać pod kim , posłanie pod kim ro-

nptTb, nonpaTb, noniipaib, (cf. poprzeć). Deculco, po-    bić; unterftrencn, Unterbetten, unterlegen, unterpolfteru. Krówki

deptawam , o ziemię rozcieram. Mącz. Końskim kopytem    wydoję i świeżo podścielę. Teat. 52, 8. W stajniach pod

zmarłych podeptali. Bardz. Trag. 529. Podeptać, z bło-    bydło podściela się słoma. Kluk. Bośl. 3, 170. Przez zi-

tem zmieszać, zelżyć. Cn. Th. 875. tu bctt $0tl) treten.    mę bydłu dla ciepłego im na ten czas wyleżenia, pod-

Sprawiedliwości niemasz, podeptane sądy. Groch. W. 1.    ścielają. Haur. Sk. 30. Podesłanie, podkładka; Unterlage,

Nieprzyjaciele podeptał; nad jętemi się zmiłował. Pieśń.    Uutcrftrcn, ob. Posłanie; Sorab. 1. podszwano ; Croat.

Kat. 82. Mieli bohatyry Moskiewskie podeptać, i z błotem    podsztil; Ross. no4CT’fe4Ka. Jcdnę opończę obróciłem na

zmieszać. Birk. Zamoj. 5. Ojczyzno, już dawno byłby be-    podesłanie, drugą na kołdrę. Pilch. Sen. list. 2, 422.

zecny Tatarzyn nogami twojemi podeptany. Birk. Podz.    Boh. Dyab. 2, 505. — Transi. Podścielać, podrzucać,

15. Cieszymy się z czarta zwyciężonego, z piekła po-    unterwerfen. Aż wszystkie nieprzyjaciele Pod nogi twe bóg

deptanego. W. Post. Mn. 522. Do cnoty iść trzeba, wszyst-    podścielę. Groch. W. 519. (cf. podnóżek). — Wenera

kie pożytki podeptawszy. Gorn. Sen. 220. PODEPTACZ,    często wadzi same bogi; czasem odsądzi własną żonę,

a, m. ; Croat. poteptavecz; Eccl. nonpaTC4b, ber 3îtC*    a sama abo się nadawa, abo insze podściela. Tward.

bertreter.    Pasą. 44.

dok., podeszczwać psa, puścić go szczcując na kogo ; lo31je£en, «nljejsen ; Ross. no4TpaBHTL, no4TpaBMBaTŁ, pr. et tr. Podszczwali niektórego szczekacza, aby go swemi kwe-styami rogatemi zabawił. Baz. Hst. 7. — §. Pobudzać, pod-beehtać, przeciwko komu, cf. poduszczyć ; aufmuntertt, ret* £eit JU-etwas Sofen. Podeszczwani od niektórych, wpadli w kościoł. Sk. Dz. 739. Podeszczwał nań jego powinne-go, który go pojmał, ib. 514. Własne myśli nasze do złego nas podszczuwają. W. Post. W. 2, 57. On to pod-szczuwa cię na nas.    Budn.    Jer. 43, 3. Czart zawzdy    pod-

podrezalszem ; Ross.    no4pt3aTb,    n04pb3biBaTb ; od spodu    szczuwa a poduszcza    ludzi    świata tego. Rej.    Post.    E 5.

podciąć,    przyciąć;    ooit unten    befdjnctbett,    nad; oben ju    Baz. Hst. 7.

fdmeiben.    Zelżywość    im uczynili, półbrody    im goląc, a    PODESZŁOŚĆ, ści, i. ,v§. a)    wieku podeszłość,    podstarza-

szaty ich krótko podrzynając. Sk. Żyw. 2, IGI. Zakazano księżom z zapuszczoną brodą chodzić, żeby ją podrzynając, dali znak, że o tę zabawę nie dbają. Sk. Dz. 343.

Za ciepła podrzynając (podbierając), kiedy miód miękki,    a, e, §. a) podeszły w leciech, wiata, letny, podstarzały,

siła się go rozpłynie Kąck. Pas. 33. Nożyczki do pode-    podżyły; Boh. letitÿ, stafecÿ; Slov. letiti, pożiły, staro-

rznięcia języka przyrosłego. Czerw. 10. bte 3^0^ jum IÖ* letÿ, starobyły; Sorab. 1. letnć; Vind. perleitni, perliefen. Gardło mu jako owcy poderżnął. Sk. Dz. 691. cr fdjtutt t^m ben §ais ab. Porwawszy scyzoryk, gardło sobie nim poderżnął. Mon. 70, 746. Poderżnięcie Ross.

PODERWAĆ, /. poderwie, cz. dok., Podrywać niedok. ; So- PODESSAĆ cz. dok., Podsysać niedok., nieco wysysać, et* rab. 1. nakweknu ; Ross. no4opBaTb, no4puBaib, 1104- waS airêfaugcit, abfangcn; Ross. no4cocaTb, no4cacbiBaTb. pacTb ; od spodu porywać, wyrywać; won unten fortrct* PODESZCZWAĆ, /. p.odeszczwa cz. dok., Podszczuwać m<?-fSctt, wegretjlen. > Powietrzem jestem poderwana; acta per auras evehor. Zebr. Ow. 45. Palcami wału podrywają się w górę stępory. Jak. Art. 3, 321. Dębowi sztukę z boku poderwała Zjadła starość ; połowa go już odleciała. Bardz.

Trag. 371. Cicha woda brzegi podrywa. Opal. Sat. 47.

Zegl. Ad. 32. podbiera, podmywa, podlizuje, fpüfylt btC Ufer auö ; (fttlle SBaffer haben tiefe ©riiube).

PODERŻNĄĆ, f. poderżnie cz. jedntl., Podrzynać niedok. ;

Boh. podfezati, podrezawati ; Slov. podrezugi ; Bosn. pod-rizati; Bag. podrèzati ; Croat. podrezati, podrezujem ,

łość; bte Sejaljrtfyett, Sctagt^ett; Boh. seślost; Eccl. mho-ro4eHCTßie, Graec. aoXvrjfiSQia. — §. b) Podeszłość rany krwią, podciekłość, baS Unterlaufen nttt 331ut. PODESZŁY, ten , velkolieten ; Carn. perlejtn ; Bag. vremenit ; Bosn. vrjemenit ; Ross. ïiohchiuh , mhoro4HeBHUH ; betagt, be* ja^rt, ntd^t ntcftr jung. Jest to człowiek w wieku pode-

no4n4bcHie, »oeHb rfeja ito no4,B iliiochoio , no4omßa ; spód stopy. Zool. 58. bie ftujSfofjte, bie 0ofyle. Od podeszwy aż do wierzchu głowy, nie najdzie się w nas zdrowe miejsce. Eraz. Jez. K k 6. Chociażby mię kto pod PODFORA, ob. Potwora.

sztyra > jak mi zdaje, to musi juz mieć przeszło lat unten abrei&en. Piłą podcierać, podrzynać; unten a&fcigen, 50. Teat. 34. c, 5. Niepodeszły człowiek Ross. HeocTa-    öon unten obfćigert. Litwa w lesie drzewa podtarłszy, Krzy-

ponï. — §. b) Podeszły czym, krwią etc., podciekły ;    żaków poraziła. Biel. 211. Wołochowie zasadzkę na Po-

angelaufen, unterlaufen mit ettnaS, mit siut. Rana otokiem    laków uczynili, i drzewa w lesie na to podtarli. Biel.

podeszła. Tr. Podeszłą łzami, skoro wspomni sobie Swoje    436. Każde drzewo *spodcierali. Biel. Św. 218 b. Woły

kochankę, ociera źrzenicę. Pot. Syl. 320. podlaną łzami,    aby były na karkach nie podcierane. Torz. 24.

!n SW"*B    _ PODEWRZEĆ, f. podewrze inlr. dok., Podwierać »iedok...

PODESZWA, i, z.; Boh. ^podsew pieska nohy, chodidlo,    podgotować się, etttWS auSfieben, auSfodjen. Podwiera co;

chodjdko ; Morav. podeswa ; Slov. podeswa, spodek no-    niech podewre; subferveßo. Cn. Tli. 749.

POGRZANY., Podej^, ’PODEZGE, TODEŻŻY, o,

podplàt; Bag. podplât, poplàt; Bosn. podplat; Slav. stu- 0 zeBn^ >    ⁰ zegac.

pallo; Boss. n040uiba , iuccHa; Eccl. niecHa, niecHima, PODFARBOWAC cz. dok., podbarwić, aż pod co pofarbo-

wać, nieco pofarbować ; biö unten etmaê tjttt färben, ein wenig färben ; Boss. no4Kpacnib, no4KpamiiBaTb, no4UB,fe-THTŁ , no4UBtqaTB, no4UBbiiHBaTb.

podeszwy upiekł, nie powiedziałbym. Teat. 16. c, 57. PODFUfROWAĆ, f. podfutruje act. dok., futrowaniem we-(pieczenie pod podeszwy, gatunek mąk czyli tortur). Znak    wnątrz opatrzyć; Vind. podkładali ; unterfüttern, (JUêfutteut

uciekania, nogi podeszwę pokazać. Chmiel. 1, 68. Po-    Wit SSrettern, ©teilten, 3C. Przekop wewnątrz kamieniem

deszwa u ubówia, u pończoch, bte 0ol)le an 0$nl)ett,    ciosanym podfutrowany. Warg. Badz. 103. Obił a pod-

©trfimpfen. Wyrżnięta z skóry podeszwa Boss. n04pl)3L.    futrował ściany kościelne wewnetrz forsty cedrowemi. 1

Podeszwa w obuwiu wewnętrzna, Vind. sout; Ross. Ha-    Leop. 3 Reg. 6, 14. — §. Fig. transi. Tęcza, gdy się

CTHJKa, bie 33ranbfoI)le. Podeszwa nowo podzylowana Ross.    P° dżdżu słońcem podfutruje, Krzywym swym łukiem

H04MeTKa. Podeszwy podzylować (Vind. podplatiti). ‘Szwiec,    wielką część nieba zfarbuje. Olw. Ów. 217. (podszywa

m., (cf. półgardłek) ; część przednia szyi pod gardłem r ber Sorber^alS, bie éorbergurgel ; (Boh. podhrdlek, lalok, lalaućek; Slov. podhrdli, lalek, lalok; Carn. lalok; Sorab. 2. podgardlo , podgarlo; Sorab. 1. podhordwo; Vind. podvrat, podvratje, (podgerlika « gruczoł podgardłowy) ; Bag. podvratak). Podgardłek abo przodek, przednia część szyi, jugulum. Kirch. Anat. 3. Niektóre wody czynią wielkie podgardla. UrzeLd. 429, (cf. wole). Otyłe podgardłki i roztuczonę brzuchy ich, znać dawają, jakiej mierności naśladują. Żarn. Post. 101 b. Wziął na się postać byka, Kłąb się nad szyję wydał z łopatek ; schowałe Podgarle się zwiesiło. Otw. Ow. 99. podgardłek wołowy, skóra obwiesista pod gardłem; Croat. flam , flamovina, pod-vratëk ; Vind. volouju podgerlifhe; Boss. no4ńopo40Kt ; bie SBantme, bie SBampe. Podgardle wieprzowe, skopowe, cielęce. Wiel. Kuch. 422. Podgardłek, pedozorze, Śłelń&ratCtt. Ern. 546. Podgardłek u kura , nadpierszek. Cn. Th. ber §a|menBart. — b) Podgardle, rzemień podgardłowy u munsztuka końskiego. Tr. ber Słefylriemett ant ^(erbejanm. PODGARDŁOWY, PODGARLANY, a, e, od podgardla ; Croat. podgutni ; 2?orberl)al3 * , SSorbergnr* gel * , 28ammen*. Podgardlane kiszki. X Kam. z podgardla wieprzowego. PODGARLICA, y, i., wole gołębie» ber $ropf einer £anl>e. Przemienia się w gołębice , Gdzie piersi były, tam sie gładko ciągnie podgarlica. Zab. 15, 194.

PODGARNAC, f. podgarnie act. jedntl., P0DGARNYWAĆ, frequ., podsuwać, podkładać pod co; unter etttWÖ l)in* fcfyaren, Binfcfytebcn, Ijmraffen. Podgarnąć ogień ( Vindl oginj pogrievati , sgrievati). Pompejusz wszystkie morza

kiedy się na skóry zadłuży, tedy podeszwami się wypła- S*Ç słońcem , promienie słoneczne w się wbiera). ca. Bej. Zw. 167 b. ‘Podeszwica. Urs. Gr. 134. Podeszwa PODGARDŁO, PODGARLE, a, n., PODGARDŁEK, dłka, u kołacza, spód. Wtod. ber Sobeit eines 5îuc&en8, bie Urn terrinbe. Podeszwa w budowaniu, podwalina, bie Unter* fdjroelle. Po zgorzeniu domu, na ciepłym jeszcze pogorzelisku , podeszwy na dom ludzie zakładają. Gorn. Sen.

575. Podeszwę do młyna, którą wiele chłopstwa u jednego końca podnosiło, on u drugiego sam tylko snadnie podnosił. Papr. Byc. 370. Po drugiej stronie drzwi między podeszwą i ścianami ma być komorka zapierzona.

Torz. 16. Układać podeszwy debowe na ziemi. ib. 13.

PODESZWO WY, PODESZWIANY, a, e; Boss. 11040111e-BHŁiii ; do podeszwy należący, ©etylen * , ftnßfotylen * . Nerw podeszwowy idzie po wewnętrznej stronie podeszwy. Krup.

3, 228. Podeszwianą puchlinę jak rozganiać. Spicz. 125.

PODETKAC, cz. dok., Podtykać niedok., pod czym przytkać, tkaniną podsadzić, unter ettuaS Bin weben ; Vznc?. podtekati, medtekati ; Sorab. 1. podtkayu. Podtykać, podplatać, sub-texere. Macz. untergeben. PODETKNĄC, /. podetknie

act. jedntl., Podtykać niedok. ; Sorab. 1. podtéknu, pod-tjkam ; Boh. podstreiti, podstrkowati ; Vind. podvtekniti, podtifniti ; Croat. podtkävam ; Boss. n040TKHyTb, n04TU-K3TŁ; podsuwać, podkładać, poddawać; untcrftetfen, unter etwas ^infteefen, Jjinfcfjieben. Subjectus ignis, ogień pode-tkniony, podłożony. Macz. Zapewne przyjechał hołysz, żebyś mu co podetknął. Teat. 25; 80. Sprawie swej nie ufając miasto, prócz pieniędzy, obciążony wóz wybornym winem podtykało. Nies. 1, 38. sekretnie poddawało, ofiarowało , Iieimlid? jitftccfen, sufd)itfen.

PODETNIE, ob. Podciąć.

PODETRZEĆ, /. podetrze cz. dok., Podciera ć niedok.; Ross. no4TepeTb, no4TnpaTb ; od spodu obcierać, wycierać,

pod moc swoje podgarnął. Mon. 70, 554. podbił ; (Croat.    wa§ böfe werben. Podgniewawszy sobie, rzecze z trza-

podgriniam , podsztiram * podścielam).    skiem, wylejcież to. Wys. Kat. 159.

‘PODGĘŚCIĆ cz. dok., nieco pogeścić, ein wenig »erbtcfen; PODGOLENIOWY a, e, n. p. Podgoleniowa żyła, venapopli-Boss. no^rycTHTb, no4rymaib.    ^ea/ AVup. o, 80. pod golenią będąca, unter bent ©djien*

PODCIĄĆ, podgM, podgięty, f’ pedegnie act. jednll, Pod- pODGOLIĆ ,f.' podgoli ad. dok, od spodu nieco ogolić; gmsć medok.- Carn podgamti, podgtoem; Hoss. 1,040-    R    p„dbriàti.    podbriciU, podbriciwli; Croat. podbrija-

rayrb, n04FH6aTb; Ecd. mmmm-, od spodu odgm.ć    ü »    rdbrf    Hau. „046p.iT,., D«4<pn»n; Eccl. „04-

»on traten (unau hegen. Podginad szatę . podkasać auf. '    unten «mi ÿbtauf tafiten. Z brodą i , gto-

fdturjen. Kwiatki szczypiąc Kup,dek kladme w fartuszek    skr#nie podgolone. Su,z, . Pies„. 3, Fi b. propr. et

podgięty. JVar. Oz. 2, 180. M. 4, 142.    podskubnać, einen tupfen, jaufen. Jeśli ty się opu-

PODGLĄDAĆ. f. podgląda act. dok.; \ind. lukati, skriunu    ścisz    na wszeteczną wolą, Ujrzysz, że    cię ci mistrze

gledati, kukati, pogleduvati , fhpegati ; Croat. napazu-    by błazna podgolą. Bej. Wiz. 175. Ty    rozum opuści-

jem ; Ross. n04rÆfl4rt>Tb. n04iMH4biBaTb, npnrJH4,feïb, npH-    wszy    udasz    się    w swowolą, Ale wierz mi, w tej łaźni

iWHBaTb ; Eccl. no43pbTH, noAT^iifiATH (cf. podejrzeć),    prędko tam    podgolą Bej. "Wiz. 29. Nietylko podgolić,

Cbraia^aTH, ci.MOTfUATii ; pilne oko mieć na kogo, na oku    aie j    Spabć człowieka nieprzekonanego    prawem, dają.

kogo mieć a to tajemnie, nieznacznie, podstrzegać, pod-    ßutfn.    Apopht. 110. Podgolili, co było    pierwej bardzo

chwytywać, śpiegować ; l/eimlid; ein Singe worauf fjaben, długo, dziś nazbyt krótko'. Falib. B 3. poderżnęli, ^eimlid; beobachten. Margrabia mię podgląda. Teat. 41. c, PODGÓRCZYK, a, m., podgórzanin, na podgórzu mieszka-356. Daremnie się mężu biedzisz, Nigdy żony nie wyśledzisz, Czatuj, dybaj, strzeż, podglądaj, Ślubów, przysiąg, po niej żądaj. Mon. 74, 126. Podglądanie, Boss. npH-rM4Ka, no43opii, no4CMOTp$ ; Eccl. cbrimpmuc. Podglądający, Boss. no43opHbiii; Eccl. no4CMaTpnBaTejbHLiii n. p. Kopaóab, ob. Obserwacyjny. PODGLĄDACZ, a, m., podstrzegacz, podchwytacz, śpieg, ber gemeinte $eob«cbter;

Croat. napazitel ; Boss. n04r^H4nHKb, H04CMaTpHBaJbmHK’b, no4CMOTpmnKii, npucMOTpmuKb, /. no4rjta4nwua, no4CMa-TpHBaibHHua; Eccl.    corM4aie.ib, c1.rAn41.miKT,,

cxo4hhk'b, no43opmuKb, uinioHi, no43upaiaH, no4CTpe-raieJb. Rozmawiać z nią niemożna, dla tysiącznych pod-glądaczów i stróżów. Mon. 69, 286.

PODGŁASKAC cz. dok,, Podgłaskiwać contin. et frequ., głaszcząc podsunąć, podgarnąć, unter etwa§ binftreidjelit, nieco pogłaskać, ein wenig ftreicfjelrt. Tył głowy podgłaskiwać. Eraz. Ob. G i i j.

P0DGŁ0DAĆ cz. dok , podgryźć, nieco podgłodać ; ein we* nig annagen, non unten benagen ; Boss. no4r404aib, 1104-

jący, ber ant ©cbirge wotynt. On. Th. PODGÓRNY, a, e; Ross. n04ropHMił; pod górą leżący, mieszkający, am $uße beö 23ergeê wohnhaft, ober belegen. POGÓRŻANIN, a, m., a) na podgórzu mieszkający, podgórczyk , ber unter bent ©ebirgc woljnt; (Boh. podhorók, podhofelec; Croat. pod-górecz). Podgórzanin niezgrabny mający dobre serce, szacowniejszy jest od podłego dworaka. Zab. 16, 22. — b) Goral, podgórzanin, z Podgórza Krakowskiego, eilt @üb* reuffc, ob. Podgórze 2. — PODGÓRZANKA, i, i., kobieta z podgórza, eine au8 bent itntergcbirgc, j. S. be^ Arafat! JC. Podgórzanka przy swojej prostocie, nie znająca obłudy, szacowniejsza jest od obłudnej dworzanki. Żab. 16, 22. PODGÓRZE, a, n.; Slov. podhori submon-tana regio ; Sorab. 1. horski nazbehw; Bosn. podgorje; Croat. podgorje; Eccl. (no^itrofuiic dolina; Boss. n040^b, no40Aie pochyłość góry, ob. Padół, ob. Podole); Boss. no4ropie ; 1) kraj blizki gór podgórzem nazywamy. Kpcz. Cr. 3 p. 108. baS Untergebirge, ber guß, Sibbattg eineg ©ebirgeê, bie Saitbfcfyaft ant ©ebirge; doiizna pod przystę-rja4HBato.    pem góry leżąca. Mącz. Podgórze lub przedgórze, jest

PODGLOWNY, a, e, a) pod głową będący, unter bent fôopfe    rzędem górzystości najniższym , która począwszy od ró-

Hegenb. Tak myśli, a cichy sen z podgłównego wału    wnin, następnie wznosić się nie przestaje. Mier. Mskr.

Zkradłszy się, myśl i oczy mruży mu pomału. Pot. Arg.    (ob. Przedgórze).— 2 a) Nom. propr. Część województwa

606, cf. wezgłowie; (cf. Boh. podhlawnice poduszka,    Krakowskiego i ziemi Przemyskiej, pod górami Karpac-

Eccl. no4BbiHHHK$, no4jruiKa, iio^ybrAamuc ; Boss. no4ro-    kiemi. Dykc. Geogr. 2, 293. bie Sanbfcbaft ant 2Ibbange

jioBoieb, srojioBOKt, npHrojtoBOK'b skrzynka podgłówna,    be3 ßarpaitfdjen ©ebirgeö, an ber ttngcrif^en ©ränje in ©a*

z pochyłym wiekiem) — b) Podgłówny, po głównym    lijien ; Russiam australem et submontamm hactum vocat

idący, nieprzedni, śrzedni; mittelmäßig, Slfittel «. Wina są    Crotner. — b) Podgórze, miasto naprzeciwko Krakowa, z

różne, stołowe, śrzednie, główne, podgłówne. Hay,r. Sk.    drugiej strony Wisły, bie ©tabt fffobgorje. — c) Podgó-

510. (Boss. iiptiroiOBOKi, no4roaOBOK,b pierwszy ciek    rze, miasto w Inowrocławskim , niedaleko Dybowa. Dykc.

wódki, wyskok).    Geogr. 2, 293. naprzeciwko Torunia.

PODGNIĆ med. dok., aż pod jaką część pognić, nadgnić; PODGORZEĆ , f. podgore neutr. dok., Podgorywać frequ. ; biö unter etmaö l)ttt anfaulen, eilt wenig nerfauleit; Boss.    Ross. no4ropbTb, mwopHTb; od spodu się palić, non

no4rHHTb, no4rHHBaTb.    unten auf brennen. Lasy i chrósty dla gorącości z korze-

PODGNIEŚC cz. dok., gniotąc podcisnąć, bi3 unter etmaâ    nia podgorywały ; radicitus ardebant. Krom. 709.

reiben, mit bent Sieben unterfdjarren; Boss. no4rpecTH, no4rpeóaTb.

216

PODGĘŚCIĆ - PODGNIEWAĆ.

PODGOLENIOWY - P O D G K A BIĆ.

bin fneten, ein wenig etnbrücfettSorab. i. podcżiżcżu; PODGRABÎC cz. dok., grabiami podgarnąć, propr. et fig., unter* y ind. podtifniti, podriniti, podfhokati, spudpotlezhi.

PODGNIEWAĆ sobie intr. dok., trochę się rozgniewać, et*

PODGRODZIE - PODJĄĆ.

PODJĄĆ.

217

PODHETMANI, iego ,

PODGRODZIE, ia, n. ; Ross. mwpa^ie; kraina pod grodem , to jest miastem , przedmieście , bie ©egeitb bety et* ner ©tabt. Zbiegło się tam wszystko podgrodzie. Zimor. Siei. 239. wszyscy, co pod miastem mieszkali, ‘podgro-dzanie, przedmieszczanie, Sßorftdbter. PODGRODZIĆ cz. dok., aż pod co zagrodzić, big unter etmaS tytn etnjduncn; Vind. podgraditi, medgraditi; Croat. podgragyujem. ‘PODGRUCHOTAĆ; Eccl. no4rpoxomy substrepo.

PODGRUDZIC , f. podgrudzi act. dok., Podgrudzać niedok., na grudzie nogi podbić, auf ben (ErbfctyoEen trntnb getyen, trtUrtb laufen. Gdy się psy na grudach lub ostrym śniegu podgrudzą, omyją się im stopy wodą, w której się ty-tuń gotował. Kluk. Zw. 1, 596.

PODGRYŹĆ, f. podgryzie act. dok., Podgryzać niedok., pod-gryzuje contin., od spodu ogryźć, unten tyer benagen, be-* beißen ; Croat. podgrizójem ; Ecc/. no4rpLi3yto ; Ross. nÓ4-rj04aTb, n04rja4MBaTb. Pod czas susze zwykli robacy na zagonach podgryzywać z korzenia rozsadę. Haur. Ek. 41.

PODGRZEŚĆ cz. 'dok., PODGRZEBAĆ ? niedok., Sorab. 1. podhréyu; podkopać, unterfctyarren, untergraben.

PODGRZONĄĆ, f. podgrzonie act. jedntlpodgarnąć, (cf. odgrzonąćj, unten tyiufctyarreu. żeby były trzewa lepiej upieczone, samem wągli podgrzonął. Bardz. Trag. 342.

PODGRZYBIAŁY, a, e, podstarzały, starością podchylony, prawie zgrzybiały, Dont 5llter etlMg gebüdt. Król Czeski Jan , podgrzybiały i jednego oka już pozbawiony. Krom. 330.

*PODHARACZYĆ cz. dok., podbiwszy haracz nałożyć, pod-jarzmić, jiltgbar ntactyen; Bosn. podharacen tributarius.

m., hetmanowy namiestnik, ber Un* tcrfelbtyerr. Podhelmani polny, albo jego namiestnik. Mąez. Był więcej trzydziestu lat już rotmistrzem, już pułkownikiem, już podhetmanim, już też hetmanem. Pilch. Sali. 115. Papr. Ryc. 296. Podhetmani Dońskich Kozaków. Ross. ecayjTB.

PODHOŁDOWAĆ, f. podhołduje act. dok., podbić pod władzę swoje, podjarzmić; unterjochen, ftcty unterwürfig ma* etyen. Antychryst te tyrany pożre , a i ostatek świata łacnie podhołduje. Bial Post. 22.

PODHOROSZCZYZŃA , [właściwie PODOROŻCZYZNA, cf. do-roha « droga; ob. Czerw. Okol. Zadn. 83. — 2j, y, i., podatek, który na Wołyniu, Podolu, Ukrainie, opłacał włościanin, kiedy nie odbywał drogi, którą był rocznie obowiązanym odbywać. Czart. Mskr. Podróże, które chłopi dla pana czynićmuszą w województwach Ruskich, pod-horoszczyzny zowią. Oslr. Pr. Cyw. 1, 52; (za talar bity chłop o kilkadziesiąt mil jechać musi), $rotyttretfen, bte btc Untertyamen für ityren tperrn ttyun müffen.

*P0D1MIENNIK; Ross. iKMŁHMHumHiCE ; posiadający co pod cudzęm imieniem.

PODJĄĆ, podjął, podjęli, f. podejme act. dok., ‘Podej-mać contin., niedok., Podejmować cont.\ Vind. gorjemla-ti , gorjemati; Sorab. 1. podyimam; Croat. podjemlyem, podjelszem ; Eccl. iiojveätii, no4^eMjno, no4*HMaio ; Ross. npHno4»aTb, npnno4HHMaTb , npimo4'BHMaTb , iKMinwaib, no4uanaib ; a) podnieść, auftyeben. Podparłszy się na łokciu , i podjąwszy głowę, zaczęła swą mowę. Otw. Ow.

Słownik Lindego wyd. 2. Tom IV.

315. (Bosn. podnimitise niti in cubitum). Na kogo wynosiłeś głos, i podejmałeś ku górze oczy twoje? Budn. Jes. 37, 23. Podjął mię duch , a uwiódł mię do bramy. Budn. Ezech. 11, 1, W momencie chwytne kotwice podjęto. Przyb. Luz. 54. bie Stnfer lictyten. Do podjęcia czyli podniesienia, Eccl. n04’bflTHMH ; Ross. n04'B-GMHLiîi, ‘podjemny. — §. Podejmuję boki, podjąwszy boki chodzę, szumno stąpam. Cn. Th., Ross. no4Óoae-HHTbca, no4ÓoqeHHBaTbCfl, bie tpćinbe in bie ©eite feßen. Junak, górno o sobie trzymający, gdy stanie między dostojniejszemi, tedy acz boki podejmuje, przecież w drobniejszym być się widzi pierzu. Pilch. Sen. list. 326. Recipr. Pod boki się podejmować. Eraz. Ob. B. — §. Podjąć upadającego , podkładać mu rękę, podeprzeć , wesprzeć go, unterftnjjen. Będzie tobie Jezus w zachwianiu podporą, w pośliznieniu się podjęciem. Sk. Żytu. 1,

5. (wsparciem). — b) Podejmować pracą, etc., brać na się pracą; übernetymett, auf fid) netymen; Sorab. 2. podyi-macż, podyimam szo netźoho ; Boh. podniknauti, podni-kati ; Vind. na fe vseti ; (Bosn. podnitise agere, se ge-rere). Jaka rzecz podła, dla której wy taki kłopot i taki trud podejmiecie. P. Kchan. Jer. 557. Panie, nie podejmuj pracy, bom ci nie jest godzien, abyś wszedł do domu mego. Sekl. Luc. 7. (nie zadawaj sobie pracy, fatygi, nie fatyguj się). Chrystus dobrowolnie śmierć podjął. Kamk. Kat. 38. Podejmuję karanie * karzą mię , karę cierpię, ©trafe letbeit. Podejmować szkodę, szko-dować, ©Ctyaben leiben. Od nieprzyjaciół szkodę wojska swego podjął. Sk. Dz. 735. Bzów. Roi. 36. Od nich wiele podejmował. Kanc. Gd. 284. (wiele cierpiał; Ross. no4'BBTH, no4rBeMiiK) znosić, cierpieć). Szczere jego pragnienie podjęcia nawet męczeństwa, jeśliby się bogu tak podobało. Sk. Zyw. 2, 43. — Recipr. Podejmować się czego « brać na się, über fid) netymen, auf fid) netymen, ftcty einer ©ad)e unterjietyen. Trzeba pilnie zważyć , czego się podejmujemy, i siły nasze z temi rzeczami, które bierzemy na się, znieść i pomiarkować. Pilch. Sen. gn. .292. [quid valeant humeri). Nie podejmuj się brzemienia cięższego nad twą moc. Radź. Syr. 15, 2. Nie podejmuj się, czego nie umiesz. Cn. Ad. 636, (cf. nie podejmuj się szaszku legawego pola). Czego się kto podjął, to czyń. ib. Podejmowanie się czego (Vind. na-vsetje , nafevsetie, podjemanje , podstoplenje). Podejmująca się śmiałość; Ross. npe4iipinMqHB0CTŁ, UttternetymnngS* getft, adj. npe4npiHMimBUH. — c ) Podejmować kogo, strawować, żywić kogo, cf. częstować u siebie, być mu rad u siebie; einen unterhalten, auêtyalten, Unterhalt geben, bcmtrttyen; Vind. gostiti, gostuvati, obgostuvati, pogo-stuvati, (ob. Gościć); Ross. ynomiiBaTb, OTnoqHBaTb , nonoTuiiBan., noîniiBato, nomyio. Ja ciebie podejmować u siebie będę wszystkiemi potrzebami. 1 Leop. Jud.

19. Przyjąwszy nas, przez trzy dni łaskawie podejmował. ib. Act. 28, 7. Wsadźcie go do ciemnicy, a podejmujcie go chlebem z smutku, a wodą ucisku. 1 Leop. 3 Reg. 22, 27. Porta kosztem swym podejmuje wszystkich zagranicznych ministrów, skoro tylko na gruncie jej staną. Gaz. Nar. 1, 192. Dawniej posłowie Tureccy

28

218 PODJACHAĆ- PODJECHAĆ.

PODJĘCIE - PODKANCLERZANKA.

runter hin fahren. Podjechanie, podbudowanie, podbu-dynek. Cn. Th. 734.

przez wszystek czas swojego bawienia przy dworze Polskim, kosztem Rzpltej podejmowani byli. Skrzet. Pr. Pol.

2, 291. Wielka to wielmożność jest, wiele ubogiej PODJĘCIE, ob. Podjąć.

niedok., Croat. podjeszti, podjédam; Ross. n04'btcTb, n04’B-li4aTb ; a) podgryzać, »an unten abfreffen. Ani myszy, ani kretowie szkodzić swym podjadaniem nie mogą, gdy zioła piołunową wódką pokrapiasz. Syr. 347. — b) Podjeść, głodu z największa zbywać, prawie się najeść, cf. podkarmić; beit gröften junger fitUen, ftd) stemlic^ fatt effett. Kozy, gdy podjedzą, napoisz je w źródle. Nag. Wirg. 521. Ja i stojący podjem. Teat. 53. b, 65. Chłop odbywa dzień za pieniądze nadto tanie, gdyż za nie i podjeść dobrze nie może. Mon. 69, 196.

szlachty podejmować stołem swoim, a nie na raz, ale PODJEŚĆ, podjadł, podje, podjedzą ad. dok., PODJADAĆ zawzdy. Petr. Et. 291. Często go Menelaus w domu podejmował, Kiedy umyślnie z Krety do nas przeżeglo-wał. J. Kchan. Dz. 52. Chełm. Pr. 132. er bcmtrthete tljn oft tn fctitcttt $aufe. Podejmowanie, Ecd. OYYftuffiAemiie > yromeme, baö Senrirtljen, bte Seroirtljung. Podejmujący,

Ecd. ype5K4aTejL, qpeîK/uiTeab, ber Śemirtfjer. — Transi Aby nie tak wygnanie uciskało Władysława , puścił mu Konrad majętności niejakie, zkądby zonę, dzieci i siebie podejmować mógł, sustentare. Krom. 174 (utrzymywać, żywić). — Fig. Hymeneus i miłość szczodrcmi zapachami ognie podejmują; largis satiantur odoribus ignes. PODJĘTY, ob. Podjąć.

Źebr. Ow. 102.    PODJEZDEK, dka, m., podły mały konik, ein Klepper, eilt

PODJACHAĆ, ob. Podjechać. PODJADAĆ, ob. Podjeść.    fd)led)te$ $ferb ; Sorab. 1. tupotaki, mahwe spèschne ko-

PODJADEK, dka, m., robak korzenie podgryzający, eilt    ne, (cf. Zmudzinék, cf. hetka); (Rag. jedek equus edo-

SBitrm, ber SBltrjelnager. Tr.    dus). Podjezdka, na którym sługa panu swemu służy,

PODJARZEMNY, a, e, PODJARZMI, ia, ie , PODJARZMO-    i na nim jeździ dwudziestą szelągów płacą. Szczerb. Sax.

WY; Sorab. 1. podpżaznć ; Vind. jarmeni, podjarmou,    453. Podjezdka pod sobą miał ladajakiego. P. Kchan.

Subst. jarmovez, podjarmou vol ; Croat. podjarmen , pod-    Orl. 1, 196. Podjezdka nie uczyni dzielnym koniem

jarmni , podhamni; Ross. iwLfipeMiibiß, apeMHbiii, upe-    bogate siodło. Pilch. Sen. list. 356. Niechże już piel—

MOiiocHHH, Subst. ncMbflpcMHiiicb dem. nOÆ'bflpCMHH'ib ;    grzym na podjezdka siada, I dąży truchtem do wieczy-

pod jarzmem ciągnący, tut Socfre gcpeitb, 3oct) laftbar. Sie-    stej chwały. Zab. 14, 249. Szym. Pędzi, aż się od biedzi na oślicy i na oślęciu, synu podjarzemnej. Sk. Kaz.    gu podjezdkowie pocą. Klon. Wor. 21. Nie ma gdzie

148. Mułów dwieście i podjarzemnych (wołów) pięć    rozsiodłać podjezdka. ib. 56. PODJEŻDŻAĆ, ob. Pod-

tysięcy. W. 3 Ezdr. 5, 43. PODJARZMIĆ, ob. Ojarzmić,    jechać.

JĘZYCZNY, PODJĘZYKOWY, a, e ; Ross. no4rBfl3H'iiibiii ; pod językiem będący, unter beut 3^02 Bcftltbltdj. Gru-czołki podjęzyczne, sublinguales. Kirch. Anat. 49. ,Pod-językowe. Krup. 1, 25. et 2, 345.

nopaóomaTb; Ecd. noßimyTb. PODJARZMICIEL, PODKA, PODKAĆ, ob.. Potkać , Potyczka.

PODKAC1E, ia , m., pod katem służący, pomocnik kata, ber Untcr^enfer. Quaestionarius, forytarz złoczyńców, opra-PODJAZD, u, m., podsłuch nieprzyjacielski, żołnierze na wca , podkacie. Mącz. prześpiegowanie wysłani, ©treifparttjCS) ; (Ross. n04’tt34'B PODKADZIĆ, f. podkadzi act. dok., Podkadzać niedok., Pod-podjechanie, przybliżenie ). Nieprzyjacielskie podjazdy nazad odpędzać. Łejk. 238. Udał się tak daleko naprzód , jak tylko dla nieprzyjacielskich podjazdów można było. ib. PODJAZDOWY, a, e, od podjazdów, ©tretf*, sur ©treifpartlue gehörig. Letki żołnierz służy do tych wszystkich czynności, które pospolicie podjazdowemi nazywają. Jak. Art. 2, 465. — Fig. n. p. Takowe dzieło    2Bei)rrtltcf) ftreuen. PODKADZ1CIEL, a, m., który podka-

wyciągałoby nie podjazdowej, lecz przysiedziałćj pracy.    dza ; Croat. podkaditel, ber unter etttXrô l)iuräud)ert, ber

Czart. Myśl. 169, Gall. à cheval; cf. byle zbyć, od ręki,    Serducfircr.

dorywczo, ubeit ^tu. PODJECHAĆ, f. podjedzie, pod- PODKANCLERZY, ego et a, m. ; Croat. podpiszecz ; ber jadę intr. dok., Podjeżdżać cont. et frequ. ; Ross. n04'&-    Uutcrfaujler, SStcefattjfer, 2)ïtittfter. Minister królestwa Pol-

śxaTb, nÓ4t'Ł**aTb ; przyjechać aż pod co, btö unter eh    skiego; zastępujący miejsce kanclerzów wielkich. Kras.

iM3 \)in fahren, retten. Pod Kamieniec, aby go oglądał,    Zb. 2, 375. PODKANCLERZYNA, y, z., żona podkan-

podjeżdżał. Dirk. Kaz. Ob. F 2 b. O północy podjeżdża    clerzego , bte lînterfflMjlerimt. PODKANCLERSTWO, a,

kareta pod jej okno. Teat. 27, 3. Z ludźmi swemi pod nieprzyjaciela podjechał dla języka. Biel. 656. *Podja-cbaliśmy (podjechaliśmy) nawą, podpłynęliśmy. Cn. Th.

— §. Podjechać budując, podbudować, podmurować; bt§ unter ettturê bin bauen, ntauern, mit ber èîaucr btê ba*

unterjochen ; Slov. podmanugi ; Sorab. 1. podpżahnu ; Carn. ‘PODJĘZYCZE; Ecd. no^aabiuie, Graec. vnoyXwmov. POD-jarmam; Vind. jarmati, podjarmati ; Rag. podjârmiti ;

Bosn. podjarmiti, (podjarmenstvo armis domatio); Croat. podjarmójem, naklenńjem , nakleplyem ; Ross. n04Kao-miTb, no4ioiOHHTb, no4BepriiyTb , no4Bepraib, nopaóo-

TIITb ,

a, m ; Ross. nopaôoTineab, ber Unterjocher. PODJAWOR, ob. Podklon.

.kadzywać czejtl, ode spodu pokadzić ; Slov. podkadzim ; Croat. podkagyiijem, üon unten beräucliern. Słomą i siarką trupów podkadzacie. Wad. Ban. 224. U starych medyków podkadzywania albo kurzenia bardzo do chorób rozmaitych ważne bywały. Ocz. Przym. 15. — §. Podka-dzić komu, co pochlebnego powiedzieć. Wol. eilt toeittg n., a) godność lub urząd podkanclerzego, pieczęć mniejsza , bte Unterfanjlermurbe. — b) Collect. Państwo pod-kanclerstwo, podkanclerzy z żoną , ber Ullterfattjler Uttt feiner ©emafiltnn. PODKANCLERZANKA, i, z., córka podkanclcrstwa, bte Unterfanilerêtocfiter. PODKANCLE-

RZYĆ, a, ot., syn ich, ber Unterfanslerêfofm. PODKAN-CLERSKI, a, ie, do podkanclerzego należący, Uttterfanjler *'.

Podkładki, jaja, białe raki. X. Kam. ©9er. PODKŁADAĆ , ob. Podłożyć. PODKŁADACZ, a, ot., który co podkłada, podłożyciel ; Eccl. no4iaraieib. ‘PODKŁADEK , dku , ot., n. p. Oszwąbił ich ręku fortelnym pod-kładkiem, supposita manu. Zebr. Ow. 103. podsunięciem, machlaniną; Unterfcblagen, Unterfcl)leif. PODKŁADALNY, a, e ; Ross. no4Kja4Hbin; Eccl. no4iaraiejibHbiH ; mogący być podłożonym, junt Unterlegen, baè fi# unterlegen läfft, suppositorius. Cn. Th. 1044.

PODKLAROWAĆ, f. podklaruje act. dok., nieco klarowniejszym uczynić , ein menig tiar ma#eit. Złe wino pić potrzeba, gdy się jeszcze mąci, Ledwie się podklaruje, zaraz octem trąci. Pot. Jow. 205. faum mtrb er ein menig

PODKANONIER, a, m., w artyleryi podoficyer, ber Unter*

CCinottter. W jednej kompanii alterzystów dziewięć bom-bardyerów, 100 pierwszych kanonierów, 50 podkano-nierów, ma się znajdować. Pam. 84, 706.

PODKARM, u, ot., podkarmienie, podpasanie, dawanie tyle, by sobie podjeść; mäßiges füttern, trenn man nur etmaS junt Verbeißen giebt. Podkarm, pokarm, popas w drodze; bas putter, bas füttern, auf ber Sîeife. Podkarm, miejsce popasu, stanienie; baS gntter, ber Ort, m man auf ber fRetfe füttert. Cn. Th. PODKARMIĆ, f. podkarmi

ad. dok., Podkarmiać niedok., dać podjeść, od ibiedy nakarmić; ein menig füttern, su effen geben, effen taffen. Rar, fo....

Kokosze młode podkarmić. Haar. Ek. 72. karmiąc pod- PODKLEIĆ, /.podklei ad. dok.\ Ross. no4KieHTL, no4Kien-chować, rtttffütern, bis etmaS aufmädfft; ob. Popasać, pod- BaTb; spodem do czego przykleić, untcrleimcn, nntertfeben.

pasać. Cn. Th.

Na maski zażywamy skóry podklejonej płótnem. Teat. 24,

PODKASAC, f. podkasze ad. dok., podkasuje pr., Podka-    29. Czart. Mapa płótnem podklejona, eine auf    Sciumanb

sywać frequ., podkasany et podkasały part. perj.\ Boh.    aufgeflebte tarte. Podklejenie Ross. no^Mehna.

podkasanÿ; podpasać, podginać na sobie szaty, podgar- PODKŁÓG, cz. dok., od dołu pokłóć, non unten fielen; nać, podwiązać ; auffebürjen, untergürten; Sorab. 1. pod- Ross. no/tKOÆOTb , no/tKaraBUTb.

kaszuyu; Vind. gornapalati, gorsagerniti, podpafati; Carn. PODKLON, u, ot., gatunek jaworu, niewysoko wTyrastają-podvibam; Rag. izadjêvati, zadjeevam, prirûciti; Croat. cy, podklon , czyli podjawor. Mon. 74, 747. eine Reinere prigernujem, prigernulszem, zgernüjem ; Ross. no44ep- 2Irt Sl^orn.

rnyTb , no44epmBaTŁ. Śpieszą pilnie, szat swych aż ku    PODKLUCZOWY, a, e, n. p. Podkluczowe kości    leżą nad

wionę, niby jak klucze. Kirch. Anat. 108. et 129. Krup. 3, 59. bie @#lÜffelfno#en. Żyły podkluczowe, arteriae subclaviae. Kirch. Anat. 33. Żyły ‘podkluczowne. Boh. Dyab. 2, 34. *PODKLUCZNIK, podpiwniczy; Ross. no4-MiouHHKt, ber Unterfellner.

piersiom podkasawszy. ? Otw. Ow. 217. Podkasałe po-    piersiami w każdym boku jedna, na kształt    S skrzy-

dołki u sukien. Sk. Żyw. 2, 30. Gdy się podkasuje, książki, które miał w zanadrzu, wpadły w wodę. Birk.

Dom. 11. Szlachcic w kontuszu podkasałym. Nag. Fil.

35. Błotu łaje, kiedy się upluska; a co błoto krzywo? a czemuś się nie podkasał? Rej. Zw. 78 b. — §. Kur

PODKOLAN, u, ot., ziele, dwójlist, pariist, ophris, 3mct)* Blatt. Syr. 1472,

PODKOLANEK, nku, ot., u człowieka, i u zwierząt w ' przednich nogach, część ciała pod kolanem, poples. Cn. Th. bie ^niefc^le ; Boh. podkolenj ; Rag. podkogljeniza, podkoljeniza, podkolejno ; Bosn. podkoljenięa ; Croat. pod-koleno , podkolemcza, szlukonósje ; Carn. shibra ; Ross. et Eccl. n04K0.îtH0K’B. Łysty Mięsiste podkolanek zwykł wiązać żylisty. Otw. Ow. 226. •— §. Podkolanek, we-zgłówko pod kolana; ein ^nicpolfter, ein Stiffeu unter bie $nie su legen. PODKOLANKOWY, a, e, pod kolanem będący ; Croat. podkolenichni ; Ross. n04K04hHHbiH, unter bem Me beftublt#. żyła na zgięciu kolana nazywa się pulsową podkolankową. Perz. Cyr. {, 47.

mając podkasałe biodra swoje. 1 Leop. Prov. 30, 30. ‘PODKNAC, ob. Potknąć, wysokie a cienkie, fio# uttb bünn. Jeleń podkasały. Hor.

1, 85. Chart z brzuchem podkasałym. Otw. Ow. 111. cienkim. PODKASAN1EG, ńca, ot., wskasany, krótki, kęska, curtus, succinctus. Mącz. ein Stufgefc^mjter. POD-KASKA, i, z. ; Sorab. 1. podkask ; taśma, binda lub pas, do podkasywania służąca; ein ©ürtel, eine Seibbinbe 3um Sluffcbürsen, Slufbtnbeu beS tleibeë. Tr.

PODKASAC cz. dok., PODKĘSYWAĆ contin. et frequ., ob.

Podgryźć; Ross. no4KycaTb, no4KycbißaTb.

PODKŁAD, u, ot., PODKŁADKA, i, z., Ross. no4K4a4Ka podszewka , (no4Kia4,B jajko podłożone) ; Boh. podkładek; Sorab. 1. podkwad; podłoże, co się pod drugą rzecz podkłada, baS Untergelegte, bie Unterlage, bie ©runb* läge; Vind. podloshba, podlo'shik, (podlog* kętnary, le-gary; podłoga, podkłada * podszewka ; Croat. zklandyi* PODKOMENDA, y, i., niższe dowództwo, baS Untercomatt* legary; Ross. no4Kia4HHa kętnary) ; Ross. no4Ma4Ka,    bo; Eccl. n04Haua.de; Ross. uacTOHauaatCTBO. PODKO-

n04Kia40UKa. To ciało, na którym się dźwignia wspie-    MENDANT ; Eccl. n04’BynpaBHTe4b ; podrządca. PODKO-

ra, nazywamy podkładką. Hub. Mech. 86. Dobre ma-    MEND.NY, podrządny ; Eccl. no4Haua,ibHbin, no4UHHHTejb-

xymy staną się edukacyi podkładem, i czystej wiary pod-    hhh ; nntergeorbnet tm ©ommattbo.

porą. Mik. Turk. 414. Wyobrażenie nasze o rzeczy ja- PODKOMISARZ, a, ot., pomocnik komisarza, pod nim pra-kiej niczym nie jest, jak zbiór wyobrażeń pojedynczych, cujący, ber Utttercommiffartu3. Subdelegatus, podkomisarz, ile zjednoczonych w jednym pokładzie. Cyank. Log. 54. Mącz.

— Math. Podkład, basis. Wyrw. Geogr. 263. Podkład PODKOMORZY, ego, ot., ber tammerer, ber tammerljerr; pod siodło, wojłok, ein §tl}, ben man unter ben (Sattel    Boh. podkomor; Vind. jispnik, jispni gospud, ( pod-

legt. Podkład pod dno naczynia Ross. n04A0H0KS. — §.    kamra, podjispiza * niższa komora) ; Ross. nanieprept (cf.

kamerarz), nocTeJBHUH'B, nocTeuLHHqeß, (cf. pościel).

Art. 2, 173. Podkopy albo miny, najkrótszy sposób do dobycia miast. Archel. 2, 152. W królestwie bożym podkopów żadnych niemasz; ziemia tam nie drży od strzelby. Birk. Kant. G 4 b. — §. Transi, fig. Podkop , dół pod kim kopany, dołek, łapka, sidło; eine ©rube, $afle, ©etylin» (je. Tajemne podkopy zdrady zgubić cię usiłują. Zab. 7, 376. Prywata ojczyznę zdradliwym podkopem osłabia. Ossol. Mow. 61. Pytania na zdradę i podkop. Tr. lei. 24. et 473. PODKOPAĆ, f. podkopie ad. dok., podkopuje pr., Podkopywać frequ.; Boh. podkopati, podkopa-wati-, Slov. podkopâwam; Vind. podkopati, podkopuvati ; Bosn. podkopati ; Garn. podjędam; Rag podkopatti; Grout. podkopati, podkapam ; Sorab. 1. podhreyu; Boss. nOA-KonaTb, noAKainiBaTL ; od spodu odkopać, mm unten loä» graben, untergraben. Podkopawszy drzewo, obalili go na ziemię. Cn. Th. Podkopali mur, i prochem podsadzili. Tr. unterntiniren. Podkopać się, ftety untergraben. Jeśliby złodzieja zastano, a on wyłamuje dom, albo się podkopywa.... 1 Leop. Exod. 22. W oćmie pod cudzy dom się podkopywa. Chrośc. Job. 89. Podkopawszy się pod mury, wpadli do miasta. Papr. W. 1, 49. — Fig. Jeden pod drugim sztucznie podkopywał dołki. Zab. 14, 37. ©ruben unter einem graben. PODKOPCA, y, m., PODKOPNIK, POD-KOPOWNIK, a, m. ; Vind. podkopauz; Croat. podkàpa-vecz; Rag. podkopûc, prokopâc; Slav. lagumexia; Eccl. noAKonaîejit ; Ross. noAKonmHKŁ ; co się podkopuje, ber ftety untergrabt. — Milit. Podkopnik, minier. Jak. Art. 3, 302. ber ÜJîtllirer. Sporządzone komory dla zasłony pod-kopców. Kar. Hst. 3, 120. Rzymianie przy wojskach swoich miewali podkopowników, którzy ziemię na kształt królików podkopywali. Papr. W. 1, 49. PODKOPNICZY, a, e, podkopnikom służący, üDîttttret ». Naczynia podkop-nicze, których używają podkopnicy. Jak. Art. 3, 303. PODKOPNY, a, e, podkopany, podziemny; untergegraben, unter ber 6rbe, untertrbifcty ; Croat. podkópni; Ross. noA-koiihlih. Ganek podkopny. Galerya podkopna. Tr.

a,

W Polszczę do sądzenia spraw granicznych wysyłał król swoich dworzan, którzy będąc przy komorze, t. j. dworze króla, byli komornemi , komornikami. Podkomorzy Koronny był u dworu pierwszym komornym , wprowadzał posłów cudzoziemskich do króla, obrządków dwornych był sprawcą, a w pospolitém znaczeniu był pierwszym z podkomorzych, którzy sprawy graniczne sądzili, a zwyczaj każdego szambelana czyli komornego nazywał podkomorzym. Podkomorzowie Koronni, nie mogąc brać tytułu komorników, bo już namiestnicy podkomorzych toż samo urzędu nosili nazwisko , woleli zostać przv tytule podkomorzych. Czack. Pr. 2, 203. PODKOMORSTWO,

n., urząd podkomorzego, bte litanunertyerrenronrbe ; Boh. podkomorstwj. Podkomorstwo, urząd w Polszczę w rozmaitych stopniach i obowiązkach uważany. Podkomorzowie wielcy, ©roßfäntmerer, W rzędzie urzędników krajowych , są najwyższemi królewskiego gabinetu rządzcami.

Podkomorzowie dworni, $offantmertycrren, Sîamntertyerrcn, których szambelanami nazywają, zawsze przytomnemi są do zawołania królewskiego ; i znakiem ich klucz złoty przy sukni zawieszony. Podkomorzowie ziemscy, Sattb» fanttlterer, mają urząd znaczny w województwach, ziemiach i powiatach , gdzie sprawy o granice między obywatelami sądzą. Skrzet. Pr. Pol. 197. Kras. Zb. 2, 375. A.

Zamoj. 26. ‘PODKOMORZA , y, i., panna służebna, ve-stispica. Mącz., bte flammerjungfer, ob. Garderobianka, panna , szatnia. PODKOMORSKI, a, ie, do podkomorzego należący; Boh podkomorskÿ; Hoss. KaueprepcKiiî, no-CTe-ibHHuiH, Kämmerer », Äantntertyerrcu *. Znakiem pod-komorskiego dostojeństwa jest klucz złocisty. Skrzet. Pr.

Pol. 1, 198. Sądy podkomorskie sprawy graniczne w województwach sądzą. ib. 2, 400. PODKOMORSTWO,

n., a) urząd podkomorzego, (ob. Podkomorzy), bte Slatniltertycrrenmurbe. — b) Colled. Państwo podkomorstwo, podkomorzy z żoną, ber śłammertyerr mit feiner ©ematyltmt.

ber SBurjel beftnblicty ; Eccl. noAHopeHHbiH, Graec. tmoQQtÇoç, subjectus radici.

Wiersz do J. W. Piaskowskich, Podkomorstwa Krzemie- PODKORZENNY, a, e, znajdujący się pod korzeniem, unter nieckich. Zab. 11, 158. PODKOMORZANKA, i, ź., córka ich, beś ^ammertyerrn îoetyter. Panny podkomorzanki obie-dwie powykradać się dały. Teat. 16. 6,.11. PODKOMO- PODKOŚCIELNY, a, e, pod kościołem będący, bet) ber 5îtr» RZYĆ, a , m., syn podkomorstwa ; Vind. jispni mladenzh,    (tye beftnblicty, unterhalb ber fôirctye. Wstąpiliśmy na plebanią,

be$ Santmertyerrn ©otyli. PODKOMORZYNA, y, i., żona pod-    przed obchodzeniem domów podkościelnyeh. Xiądz. 104.

komorzego, bte Jłatumertyerrin. Podkomorzyne, cześnikowe,    Dziadek podkościelny. ib. 191. (pod kościołem przesia-

burgrabine, chorążynę będą nas odwiedzać. Teat. 25. c, 107.    dujący).

PODKONIESZY, ego, m., po koniuszym idący, ber Unter» PODKOS1Ć, ez. dok., aż pod co pokosić, nieco pokosić, ftaHmetftcr. ‘PODKONNIK,- a, m., Cało, drab, podkonnik btó unter etmaś tyin mätyeit, ein mentg abmâtyeit; Ross.hoa-drudzy mówią. Macz., ber 5łeitfnectyt.    Kocim, noAKaimiBaTb.

PODKOP, u, m. ; Rag podpöp, prokôp ; Sorab. 1. podko- PODKOSTNY, a, e, pod kościami się znajdujący, unter ben pano, podhrétzo; Vind. podkop, (rudni podkop, rudna Änoctyen beftnblicty ; Ross. ikmkocthuh. jamina , podkopalifhe » kopalnia, stoła); Bosn. podkop; ‘PODKOSZULE, a, n., spodnia koszula, ba3 Ulltertyetttbe; Cioat. podkop; Ross. noAKOirb; podkopanie, podkopane Vind. podkitel, podfraiza , interfat. miejsce, milit., mina. Jak. Art. 3, 302, Slav. lagùm; PODKOWA, y, z.; Boh. et Slov podkowa; Sornb 1. pod-Croat. oja ; bie Untergrabung, bie Unierminiruitg, bte SOîine.    kówa, potkow; Sorab. 2. potków : Vmd. podkou, poikou,

Podkopy, miny, ganki i galerye podziemne, podsadzają    podkva, koinsku shclesu ; Hung. patko; Croat podköva;

się prochem, żeby były na powietrze wyrzucone. Jak.    Dal. plochya ; Rag. podköv, ploccja; Bosn podkov, pot-

Art. 3, 508. Podkopy używają się przeciw fortecy; prze-    kov; Slav. podkova , plocsa ; Eccl iioakobi ; Ross. no4-

ciwpodkopy, contramines, służą do obrony fortecy. Jak.    KOBa; żelazna ochrona kopyta końskiego, ba3 Jpufeifen.

łał; summum imperium maritimae orae, etc., Warg. Kurę. 34.

Podkowy są wielorakie, pospolite, pantofle, miesiączki, zawiaskowe. Kluk. Zw. 1, 181. — Fig. Podkowy za kim zbierać, pograbiać za nim, pokłosie zbierać, to co on PODKRZEPIĆ, ob. Pokrzepić.

jedntl., Podkrzesywać frequ., podetnąć, od spodu obciąć, »on unten befcfyneiben, ;. 33. Saub, Säume. Drzewa podkrzesywać, odcinać dolne gałązki. Kluk. Roił. 1, 113. W sadach gałązki zbytnie podkrzesywa. Lib. Bor. 110. Lasy dla prędszego wzrostu podkrzesane, z gałęzi i za-walin oczyszczone. Xiadz. 58. Rutę dwakroć każdego ro-

upuścił pozbierać, nad) einem 9?ad)lefe galten. Ja zbierając PODKRZESAĆ, ‘PODKRZOSNAĆ, f. podkrzesze ad. dok. et podkowy za pierwszemi z lekka , Niewiem jeszcze co tego dzjeła mego czeka. Pot. Arg. 226. Męstwo naszych przodków, Za któremiśmy w sławie nie zbierali podków.

Pot. Arg. 665. PODKOWAĆ, ob. Podkuć. PODKÓWKA, i, i.\ (Ross. n04K0BKa okucie); dem. nom. podkowa; 1) ein fleinea £mfet|en, ein £ufetëd)en. Podkówki u botów.

Cn. Th. (Etfen an ben Stiefeln. Szydzą z podkówek    Pol-    ku nożem podkrzosnąć.    Syr. 523.

skich, jakobyśmy sie niemi jak konie kowali. Mon. 65,    PODKRZEWINA, y, i.;    Boh. podekrj;    Vind. germouje,

359. — §. Bywają też wędzidła otworzyste, jak nasi zo-    fhibje, protje , (cf. pręt;; bie Staube; (cf. Gall. sou-

wią z -podkówką, a i te troistego kształtu, jedne zowią    bois). Podkrzewiny śrzodek utrzymują między krzewiną

gęsią szyją, drugie kotczą nóżką, trzecie kurzą stopką.    a zielem, mając ciało między miękkością ziela i tęgością

Hipp. 60. eine 31rt ©duj). — 2) Podkowka ziele, POD-    krzewiny pomiarkowane. Kluk. Roił. 1, 5. PODKRZE-

KOWNIK, wytrych, klucz, otwieracz, nasienie coś na    WNY, a, e, jłaubig. Pień podkrzewny, caulis suffrotico-

podkowę pochodzi; bają też, że to ziele podkowę ko-    sus, kiedy z korzenia kilka wyrasta pniaków drzewiastych,

niom z nóg zdziera. Syr. 769; coronilla securidaca,    Seih    aż do korzenia co rok    ginących. Bot. Nar. 38.

frant, ^eltfcfyen. PODKOWNIK, a, m., rzemieślnik    czyli    PODKSIĘZYCZNY, a, e,    pod księżycem    będący,    podmie-

kowal od podkow, ber ^uffctymib; (Boh. podkownjk clavus    sieczny, unter betu SDtonbe. Już stanął na opasie podksię-

solearis); Vind. podkouni kovazh ; (Ross. nOAÓofimHKŁ co    życznego sklepienia. Przyb. Milt. 128.

podkovati ; Rag. podkovatti ; Bosn. potkovati, podkovati, ukovati kogna; Croat. podkovati, podkàvam ; Hung. pat-kölok , patkólnyi ; Ross. n04K0BaTb, n04K0BbmaTb ; ode spodu okuć, podbić, »on unten befragen. Konia okuć, ein ^ferb befcfylagen. Dla ubezpieczenia nóg końskich czyni się podkowame. Kluk. Zw. 1, 181. Koń ułaskawiony da sobie nogi macać i podnosić ku podkowaniu. Cresc. 518. Podkowanie koni ma być podkowami równemi ku kopytom. Cresc. 520. Podkuły, Slov. podkowanÿ ; Hung. pat— kóltt; Slov. podkovan.

PODKOWAĆ-PODKRÓLI.

PODKRZEPIĆ - PODKUPOWAĆ. 221

boty podkowa czyli podbija). PODKOWOWY, a, e, od PODKUĆ, f. podkuje ad. dok., PODKOWAĆ niedok. ; Vind. podkow, <pufeifen ■» ; Boh. podkownj ; Vind. podkouni.

PODKRAJ, aju, m.\ Boh. podkragj ; kraina, prowincya, ba3 ©duet, bie Canbfcfyaft. Libityno ! ty co królestwo twe rozciągasz w podkraju księżyca. Zab. 9, 221.

PODKRAŚĆ , podkradł, f. podkradnie, ad. jedntl., Podkradać niedok. ; Croat. podkradam, podkragyujem ; Eccl. 1104-Kpa4UBaio, no4XHmaro; (Ross. n04KpacTbca, no4Kpa4H-BaTca wkraść się); nieznacznie okraść, podchwycić, fietm» lid) beftebleu. Suppilo, podkradam, tajemnie kradnę, łupię i zdzieram po trosze. Mącz. Boję sie, żeby on mnie nie podkradł w sercu Karoliny. Teat. 22. b, 29. (cf. po- PODKUCHARZ, a, m., (Klok. Turk. 229), PODKUCHMI-dejść kogo); Rag. podkradaz defraudalor.    STRZY, ego, m., po kuchmistrzu idący, ber Rnterfucben*

PODKRASIĆ «. dok., nieco pokrasić, pofarbowad, (in W>    M U9^' ,7°” VM Podkuhai:' sPu'lr,i' k"har-

Ilia färben; Bo». no/,KPac«îrt. no^amnoaiL.    P0D₁KUPilU' m'; Ä"“' "TT’

___'    .    \    r    a\ podkopowame sie pod kogo, wargielt. Ln. Ih. ba§

PODKREŚLIĆ, PODKRZESLIL, f. podkreśli ad. dok., POD-    Verbieten, ba§ $Iuêfaufen ber ffiaaren; Vind. predkup,

KRESLAC, niedok., kreską podznaczyć; Vind. podrifati,    przedkupzhnia. — b) Tajemne przekupienie, n. p Sę-

podpotesati ; Croat. podbriszati; Ross. n04nepKHyTb, n04-    dziów podkup, przedarowanie ; ba$ Seftecben, ©rfaufen.

MepTHTb, no4nepKHBaTb, onoaHTb, unterfheifyn, mit Un*    PODKUPIĆ, f. podkupi ad. dok., Podkupować kogo nie-

terftreidjen bejeidjnen. Za drugim, trzecim etc., czytaniem,    dok'. Bohm podkaupjm, podkupugi ; Sorab. 1. pzèszadzu

dziwował się, iż niektóre miejsca w podkreślaniu opu-    kupu. yind priedkupiti, predkupuvati ; Bosn. prikupiti,

ścił, które w piękności dawniejszym nie ustępowały, i    (podkuppiti colligere subtus)] Ross. no4KynHTb, no4Ky-

oneż podkreślał; postrzegł z czasem całą swoje księgę    naTb, OTKynHTb, omynaîb, nepeioproBaTb, nepeiopro-

od początku do końca podkreśloną. Mon. 64, 816. Pod-    BMBaTŁ. PODKUPOWAĆ się, (rec.)y pod kogo. Cn Th.,

kreślenie Ross. n04nepTKa, n04uepneHie.    a) podawać, postępować więcej w targu; meî)t bieten, et*

PODKROIC, f. podkroi ad. dok. , Podkrajać contin., Pod-    bie SBaare ailêfaufen, einen ûberbieten. Na targach

krawać frequ. ; Boh. podkrogiti, podkragowati ; od spodu    gdyby kto kogo w czym podkupował, jeden drugiego w

odkroić, poderżnąć, »on unten abfdjneibeu. Złotą głowę    cenie podchodził. ... Haur. Sk. 245. Podkupowanie,

bałwanowi miecz Syryjski podkroił. Bals. Sen. 15. Pszczo-    kiedy jeden przed drugim kupując podwyższa, abo nad-

łom miód podkrawać. Cresc. 605. podbierać, podrzynać.    daje wjçcéj nad drugiego. Mącz. ‘ Petryło u Sułtana sta-

PODKROLI, ego, m , wicekról; Vind. podkral, podkralu-    rał się o hospodarstwo, podkupując Iwonie, Sułtan do

vauz, kralou namestnik, ber Unterföltig, 3SicefÖnig. Warg.    Iwoni posłał, aby on mu tyle dał, ile inszy daje, abo

Radź. 330. Podkróli Syryjski. 1 Leop. 3 Ezdr. 6, 3.    jemu ustąpił. Biel. 653. Nie pięknie, kogo podkupywad

Farnabaza Daryusz , jakoby podkrólim na pomorzu udzia-    w targu. Teat. 23. b, 37. — b; Podkupić kogo, taje-*

mnie go przekupić, przedarować ; Vind. naperkupiti, po-mizhiti, podmasati, pomasati; einen fyetmltcfy Befielen, er* faufen. Miasto dobył prędko, przez zdradę stróża jednego, który dał się podkupić. Biel. 148. PODKUPNIK, a,

m.\ Boh. podkupnjk, /. podkupnice; Vind. predkupez;

Mskr. ©fogtafeln, ©pfegeltafeln, mit 3inn uub Quecfftlber be* giepen. — §. Podlać * nieco polać, ein wenig begiepen. Ryż polewką mięsną podlany. Syr. 1001. Dano na stół prosię, czarną polćw-ką podlane. Teat. 22. b, 108. ein gerfel in ber fd)warjen @auce. Z wina dobra myśl roście, A frasunek podlany Taje by śnieg zagrzany. J. Kchan. Dz. 228. Podlać sobie * podpić sobie, podchmielić, ftd) ein 9tdufd)d)ett trtnfen. Stary łacno odmłodnieje, gdy sobie trochę podleje. Cn. Ad. 1102. Podlawszy sobie trunkiem spało co żywo. Nar. Hst. 5, 249.

Bom. prikupitegl; Eccl. noAKynmttwŁ; Boss. nepeóoHmHKis, nepeTopromuHKTi, KyjiaKE ; a) co się pod drugiego pod-kupuje, ber tteberbteter, Sluêfanfcr ber ŚBaarcit; który nad drugiego więcej podaje, licitator. Mącz. — b) Co kogo przekupuje, ber 93cjied)er, (ürfaufer. PODKUPNY, a,e,

1. od podkupowania się pod kogo, uberbietenb, auêfau* PODŁAKNĄC med. jedntl., nieco załaknąć, ctwag (mngem; fenb, 2Inéifan[0 * . Podkupne Subst. auctarium contra Eccl. no^aany subesurio.

alium emtorem oblatum. Cn. Th. bfl3 Itebergebot, ber 3Iu8* PODŁAMAĆ, /. podłamie act. dok., podłamuje pr., Podła-îauf. — 2. Podkupny, przekupny, od przekupienia; 23e*    mywać frequ.\ Ross. ihwomhtl, iKwaMHBaTb ; Boh. pod-

ftecbltngg * , (ErfaufungÖ * . Urągali naszym nieprzyjaciele,    lamati, podlamowati; Slov. podłomiti ; ode spodu odła-

iż ich pieniądze podkupne z szturmu wyzwoliły, wołając;    mać, öOtt unten at)Dred;cn, aitbrecben, anflttcfett, suffringere.

auro se redemisse, ne oppugnarentur. Krom. 620. PÖD-    Cn. Th. Podłamanie, Ross. no^OMt; (Boh. podiom pam-

621.

KUPSTWO, a , n., przekupstwo, bte 93cfted;Itd)fctt, 33efte* pinalió). Podłamacz Boh. podlamatel. d)ltng. Sejmy powinny być od przekupstwa wolne. Biel. PODLASIE, PODLASZE, POLESIE, ia, n., Kraj blizki lasów podlesiem nazywamy. Kpcz. Gr. 3. p. 108. eine Sattb* PODKUREK, rka, m., czas koło którego kury w nocy pieją, fd)aft unterhalb ben ŚMlbew, ttlttcrwalben ; Ross. noA-iliCOKTj. i śniadanie które koło tej godziny ku porankowi na no-    — §. Nom. Propr. Podlasie, Podlachia, województwo

cnych ucztach dają; ber ^>a^nenit)ecfer, ein $rül)ftücf berer,    Podlaskie, graniczy z Województwem Brzeskim Litewskim,

bie bie 9?ad;t fifnburd) big junt $aÿnengef$re9 gefd)wdrmt ba*    Dykc. Geogr. 2, 293. bte SBoiwobfcbaft $oblad)ten. Podla-

ben. Przy wieczerzy trzymał się, lecz jak na podkurek,    sze abo od lasów gęstych, abo też ztąd nazwane, iż jest

krzyknął na Błażeja; ej sam gorzkie gomułki! Teat. 43.    Lachom abo Polakom przyległe. Biel. 88. Stryjk. 181.

c, 76.

PODKURZYĆ, f. podkurzy act. dok., Podkurzać niedok.;

Gwagn. 337. Polesie abo Podlasze. Krom. 249. PODLASKI, a, ie, spobladjifd). Województwo Podlaskie. Dykc. Boh. podkauriti, podkurowati ; Slov. podkaufjm; Eccl.    Geogr. 2, 293. Na kilku zagonach, zwyczajnie, jak

noAKypHBaio ; ode spodu    okurzać, podkadzić,    tum    UtttCU    szlachcic Podlaski. Teat. i. b,    39. PODLASIANIN, a,

berduebetu. Ziele to kładąc    na węgle, łono    rodzącćj    pod-    m., po Rusku Polesianin, Poleszuk. Nar. Hst. 4, 85.

ein ^oblact;ier. Podlaszanie. Steb. 163. PODLASIANKA, i, z., eine ^obladjicrimt. PODLASZCZKA, i, i., polny fiołek, ein 2Mbt>eild)en ; Ross. noAJrfecoKb. Fiołki są dwo-

kurzaj; bo tym podkurzeniem płód zaumarły wygnasz.

Spicz. 183. Rurka aptekarska do podkurzania w nos, w zęby, w uszy. Cn. Th. 959. Podkurzanie, suffumigatio. ib., podkadzenie, podkurzaczka. Cn. Th. 959. Podkurzać jakie, ogrodne , i płonne podlaszczki. Syr. 1446. pszczoły, dym od spodu na nie puścić, (cf. wykurzyć). PODŁATAĆ cz. dok., łatając podszyć, podsadzić, unter et* Ogniem podkurzać. Falib. Q. (ogień podkładać). Piorun    wag IjtnflŃfen, Ultterfcpcn; Ross. iiOAniaTHTB, noAniamiBaTb.

góry podkurza. Biel. S. M. 7. Uciekli na wieżę, chcąc PODŁAWIE, ia, n., miejsce pod ławą; Vind. podklopje ; się tam bronić; ale gdy ich nasi ogniem podkurzyli, mu-    Ross. nOAHapbC, ber Ort unter ber Sauf. Jeżową skórą

sieli się poddać. Biel. 380. Król Stefan podkurzył Wiel-    chłopcy gonią psy z podławia. Pot. Pocz. 499. Klecz.

kie Łuki. Papr. Tr. D 2.    branbfd)aj$ett.    Zdań. 67. unter ber Sauf fyeröor.    Bezbożna ta nauka z pie—

PODKUTY, ob. Podkuć.    kła, z podławia wyczerpniona.    W. Post. W. 2, 342.

PODKWAS, u, m., chem. ciało, które ma tyle kwasorodu,    Kroniki nie z podławia wydarte, dowodzą to. Weryf. pr.

iż zaczyna być kwasem, nie będąc jednak tym pier-    24. Nielada pismo , godne podławia. Pim. Kam. pr. Pro-

wiastkiem nasycone. Sniad. Chem. 196. 0anerftojf. Pod-    chem przypadłe pióra, jak gdyby z podławia wyjmują,

kwas siarczany, acidum sulphurosum. Śniad. Chem. 233.    Baz. Sk. pr.

N. Pam. 6, 320. Podkwas saletrowy, acidum nitrosum. PODŁAWIĆ, f. podławi act. dok., Podławiać niedok., a) je-Śniad. Chem. 239. PODKWASIĆ cz. dok., nieco nakwa-    dnego po drugim udawić, eilten ltad) bettt aitbern IDÜrgeit.

sić, ein wenig lauem; Ross. noAKBacmb, noAKBaiuuBaTb.    Niechże je śmierć podławi. Ryb. Ps. 104. Brud. Ost. C.

PODLĄ, ob. Podle.    >    12. — b) Podławić, potłoczyć, powtłaczać, podrożyć;

PODLAĆ, podlał, f. podleje act. dok., Podlewać niedok.;    nad) etnanbcr brücfctt, prcfîcn, einbrücfen, etitprejfen. Powierz-

Boh. podliti ; Slov. podljwâm; Croat. podlevam ; Ross.    chnia ciała nawet najgładszego jest zawsze najeżoną chro-

noAÆHTb, noÆiHBaTb ; pod co wylać, unter etlMg gtejktt.    powaciznami i podławiona wielu wklęsłościami czyli dziur-

Podlej masła pod pieczenią. Tr. Konstantynopol, miasto    kami. Jak. Mat. 4, 359. (porysowana).

Helespontem i Propontydem podlane. Stryjk. 589. bcfiromt, ‘PODŁAZIĆ, f. ‘podłazi act. dok., (cf. dłazić) , podgnieść, benejjt. — §. Podlać taflę sposobem zwierciadłnika cyną    nieco tłoczyć; ettt wenig brütfett, preffen. Mądrość wszyst-

i merkuryuszem Tafla podlana, czyli zwierciadło. Magier.    kich serca mocą swą podłaziła. 1 Leop. Syr. 24, 10.

Z góry tej wolny był prospekt na podległe morze. PoL Arg. 259. subsitum mare. — Transi. Podlegać winie r podpadać winie; einer ©träfe unterliegen, tu eine ©träfe-üerfatleu. Ktoby to uczynił, winie wyżej mianowanej pod— leże. Stat. Lit. 24. — Podlegać komu, podległym być komu, poddanym być, Ross. nOÆtemaTfc ; Eccl. Hanaab-CTBOBaTHCfl, unterworfen fep. Koniecznie trzeba, aby ktoś rozkazywał, a wszyscy podlegali. Zabi. Roz. 59. (słuchali). Cnota szczęściu nie podlega. Źegl. Ad. 37. Mądry szczęściu nie podległ. Cn. Ad. 462. W szyszaku, w czapce, w turbanie, w kapturze, Wszyscyśmy jednej podlegli naturze. Kras. Mon. 94. Od wyroku tego żaden człek się nie wybiega, Równie mu bohatyr i gnuśnik podlega. Dmoch. II. 168. 'Pod boga wszechmogącego opatrzność rzeczy wszystkie podległy. Żarn. Post. 20. (od niej zawisły). Podległy, Vind. podloshen, podloshnik * poddany, poddaniec; Carn. podloshnèk; Croat. podlosmk, f. pod-losnicza ; Slav. podloxan, podloxnik; Bosn. podlosgjan, podlexâk ; Ross. no/tnanajiLHBiii, 3aBHCiiMbiii, noKop.niBbifi ; Eccl. iiauajbCTByeMbiH , iiauimaeMbin, iio,i,p;ńYbimii7>. Zycie podległe chorobom, piękność odmianie, bogactwo utraceniu , sława uszczerbkowi, przyjaźń obłudzie, miłość niestateczności. Karp. 4, 71. (wystawione na co). Ten, który sarn jest podległy, gdy podległego sobie znajdzie, oddaje mu to w trójnasób, co sam od wyższego znosi. Kras. Pod. 2, 35. PODLEGŁOŚĆ, ści, z., dependeneya, zawisłość; Bosn. podlogh, podłoga, podjarmenstvo; Carn. podlosbnost; Vind. podloshnost, ponishnost ; Croat. pod-losnoszt, podlosenye; Boss. 3aBiiciiMOCTb, noKopaiiBOCTb, bte Slbhftngtgfeit, Unterwürfigfett. Każdy człowiek musi być w podległości czyjej s i mieć w swojej zwierzchności kogoś. Zabi. Roz. 56. Zony podległość mężowi Eccl. iioa-MymecTBO. Całość, wolność, niepodległość ojczyzny. Gaz. Rząd. — Meton. Wielkie podległości Syamskiej korony Krętym strumieniem skrapia Mena rzeka. Przyb. Luz. 521. (krainy tej koronie podległe, państwa jej, ihre grojktt flrcwitącit).

‘PODLEKARZ, a,

Ross. no4ybKap£.

PODLEKCZYĆ cz. dok., od spodu polekczyć, nieco polek-czyć, oon unten erleichtern, ein wenig erlebtem ; Eccl. noa-

(potłoczyła. 3 Leop.). Doktor wejrzy w szklenice a reki podłazi, Lecz wierz mi ten na worek, nie na zdrowie wazy. Rej. Wiz. 61 b. (pulsu maca).

PODŁAZIĆ, ob. Podleść.

PODLE, 'PODLĄ; Boh. podle; Slov. podle; Sorab. 4. podia, pola; Sorab. 2. podia, pola, pla, porome, fpo-rome, pofporome, pofpor; Vind. poleli, polgi, po-leg, vred; Garn. poleg, sravn, memu; Croat. polëg, iszkër, tik , tikcze ; (Croat. poi * przy) ; Slav. poleg, pokraj ;

Boss. inwlł, B03jt, chemio; 1 .praepos. reg. Genit., (cf. podług); wedla, pobok, obok, przy, u; neben, bet), neben bet). Mistrz miał mieć miejsce w radzie podle króla po lewej stronie. Biel. 395. Ciało jego 'podia ojca pochowane. Bapr. Ryc. Kazał mu podle murów jeździć. Baz.

Hst. 86. We wszystkim się podle swej hardej myśli sprawują. Eraz. Jez. 7. (podług). Obrzezani podle zakonu Mojżeszowego, ib. J i 8 b. Dzień podle dnia rozkoszują.

3 Leop. 2 Petr. 2, 13. (dzień *pole dnia. i Leop., dzień po dzień, dzień w dzień, einen £ag nsd) bent attbern).

Boże daj, abyśmy dzień podle dnia się odradzali. Żarn.

Post. 3, 532. Haur. Ek. 69. — 2. Adverb. Podle mieszka.

Cn. Th. banteben, neben bet). Już i tobie biada, kiedy tuż podle gore u sąsiada. Budn. Apopht. 67. Ledwiem się nie pomylił, Bom chciał w podle zanieść. Teat. 6. b, 21. (do sąsiada). Dziewczę wpadłszy z podia.... Pot.

Jow. 2, 43. twn neben bet). — PODLE, ob. Podło.

PODLEĆ, ał, eli, podleje neutr. niedok., zpocHeć, f. zpo-dleje dok.) Sorab. 1. wozpatnu ; podlejszym się stawać, fcf)led)ter werben. On-ci teraz musi rość, a ja schodzić.

Sekt. Joan. 3, not. «podleć abo umniejszać się.» Takli śmierci, która okropnym walisz ludzi grotem, Zpodlałaś, że i myszy nawet łowisz z kotem. Zab. 11, 355. W wierze i ufności podleli. Kanc. Gd. 292. Módl. Gd. 22.

Baz. Hst. prz. 6.

'PODLECIE ; Slov et Boh. podlcti ; wiosna, ob. Lato.

m., pomocnik lekarza, ber Untcrorjt^

PODŁAZIĆ-PODLEDZ.

PODLEGŁOŚĆ - PODLEWA. 223

PODLECIEĆ, f. podleci act. dok., podlatuje pr., Podlatywać frequ. ; Bag. podletjotti; Ross. noÆterkTb, mweiaib ; wzlecieć, etttporfltegen, aitffliegen. Chcąc nad rozum swój podlecieć wyżej , Do piekła trafi i upadnie niżej. Chrośc.

Job. 90.

PODLEDZ, PODLEGNĄĆ, podległ, f. podlegnie, podlęże

intr. dok. et jedntl., PODLEGAĆ contin. ; Sorab. 1. zpo- lernaio. deljham, podlehuyu; Viiid. podleshati, spodaleshati, pre- PODLEPCZYCA , y, z., ziele, Gallium spurium, gatunek magan biti ; Cyoat. podlechi, podlćsem , podlegam, pod- przytuli, podobna do Lepczycy. Kluk. Dykc. 2, 19. eine legelszem; Rag. podlecchise; Ross. notent,; 1. poddać 3lrt 23et)fujj.

się, uledz, ustąpić; unterliegen, fid) unterwerfen, nadtgeben.    P0DLEP1Ć cz. dok., pod    spód    przylepić, podkleić, unter*

Miękkości i chuciom ciała podlęże, dogadzając nieco śli-    lieben; Boh. podlepiti ;    Boss.    no^dsniiTL.

skićj namiętności. Pilch. Sali. 120. Nie trzeba ciału ule- PODLESIADŁY, a, e, blizko siedzący, blizki, sąsiedni; bar* gać, aby mu nie podlegać. Pilch.    Sen. list. 98. Podlegać    nebelt fiijenb, tta!)C benachbart. Ty wierzchołkiem tej    góry

komu, gniewliwemu, dziwakowi,    ulegać mu, einem nach*    władasz, i podlesiadłym miastem. Zab.    6, 375.    Nar.

geben. Tr — §. Niewiasta, któraby'podległa z bedlęciem,    PODLESIEDNIK, a, m., pospołu siedzący,    consessor.    Mącz.

zabita będzie. 3 Leop. Levit. 20,    16. (któraby 'obywała    ber neben einem fijjt, ber Set)fi|er.

z bydlęciem. 1 Leop. , któraby cielesną sprawę miała). PODLEŚNICZY, ego, m., dozorca lasów pod leśniczym zo-(Sorab. 1. podlehawcz; Croat. podlegavecz succubus). — stający, ber Unterfbrfter, cf. leśniczy, nadleśniczy; cf. ga-2. Neutr. Podlegać pod czym » leżeć pod czym, unter    jowy. PODLEŚNY, a,    e, pod lasem leżący,    (cf. Podla-

etwaä liegen; Ecd. mmeæy, Graec. xaraxeigcu, humijaceo,    sie), am Salbe liegeub.    Łąki    podleśne. Kluk.    Zw. 2, 362.

subjaceo; Eccl. HimeæaHie, Graec. lapswdu, subjectio. PODLEWA, y, z., 'PODLEWIE, ia, n., (Ross. no^aiiBKa *

polewka); czym co podlewają, sos; Vind. vlaga, mozhi-lu, poliuka, juha, Me Srube, ber Ueberguß, Me ©auce.

substrudum, fulcrum; Hag. podłoga, materia, od sctos-seto cinij < materyał ; Bosn. podłoga, podlogh » poddaństwo , podległość ; poloj , palia, palir scala doliaris ; Hoss. no4JiorB podstęp) ; — posadzka, tlo sadzone, wyłożone, ein getäfelter gehoben ; Vind. pod, tle, (ob. Tło) ; Hung.

Podlewa czarna, żółta. Cn. Th. Ryba do podlewy. Bielaw.

Myśl. E 2 b. Indyk do podlewy. Banial. B 3. Podlewę czyli sos robią z różną zaprawą do indyka pieczonego , dając na przystawkę osobno. Wiel. Kuch. 422. Węgorza    padłaś; Croat. pod, taràcz ; Slav. dólnj tavan ; Ross. nom,,

z podlewa przyniesiono na niemałej misie. Mon. 74, 680.    noAHiCB, noMme ; Esel, iiomoctt» , naJtearb. Sadzone po-

Pies się o chrzęst nie rozgniewa, Rychlej, gdy nie dasz    dłogi. Morszt. 38. W carskich salach krwawe korale

podlewia. Bielaw. Myśl. 4 b, cf. parza , ospa. PODLE-    między błyszczącemi wstydzą się szmaragdami po cedro-

WAĆ, ob. Podlać.    wych połogach. Tward. Wl. 148. Ślepa podłoga, na

PODLEŹĆ, podlazł, podleźli, f. podlezie ad. dok., Podła-    której się daje druga podłoga gładka, lub taflowa. Ma-

zić niedok. ; Boh. podlezti, podlyzati ; Sorab. 1. podłeżu,    gier. Makr., Hoss. n04n0Jbe , adj. no4noJbHbiH. Trzcinna

podzaleźu ; Vind. podlesti, podlasiti, spudlesti, salesti ;    podłoga Vind. terstni pod, rokitie. — :,'§. Okręt o tro-

Croat. podlezńjem ; Hoss. no4Jit3Tb, iuwa3HTb; chyłkiem    jej podłodze. 1 Leop. Jes. 35, 21. o trzech piętrach, o

pod czym przechodzić, propr. et transi., uniżać się, uit*    trzech dnach. PODŁOGOWY, a, e, od podłogi, gußbo»

terfriecfyen, unter etiuaâ burcldrtccheu, ftd) erntcbrtgcn. Gdy    ben*. Hoss. nojioBbiw.

fortuna dusi, Choć kto wysoki, zgiąć się i podłazić mu- PODŁOKTEK., tka, m., wezgłówko pod łokcie. Cn. Th. eilt si. Pot. Arg. 552. Ja gdzie przeskoczyć nie mogę, Tam 3lmtpolfter, fôifîen unter Me 31mtC JU legen ; Hag. podlaktni— podłazić uczę nogę. Ryb. Geśl. B 2 b. Starodawna przy- za , podmiscicje. powieść powieda, Podleźć trzeba, gdzie przeskoczyć się PODŁOM , oh. Podłamać.

nie da. Pot. Syl. 448. (ustąp' mocniejszemu;. Możniej- PODŁOMYŚLNY, a, e, PODŁOMYŚLNIE adv erb., myślący szemu nigdy się nie przeciw', raczej ustąp', a gdzie nie    podło, uiebrig betlfeitb, niebertraefytig. Podłomyślny, nie-

możesz przeskoczyć, tam podleź, bo głową muru nie prze-    dbały o swój honor. Petr. Et. 112. Przewrotne serca,

bijesz. Ezop. 50; Slov. kde né możes preskoćif, prekroc.    podłomyślne dusze. Zab. 11, 30. Nar. Podłomyślny nie-

PODL1Ć się recipr. niedok., spodlić się, upodlić się dok.,    cnota. Teat. 54. d. 72. PODŁOMl ŚLNOŚĆ , ści, i.,

podło się uniżać, (cf. podleć); fiel) tnegmerfeu, herabumrM*    podły myślenia sposób, mebrige Senfungöart, 9?ieberträcl)«

gcit, nieberträdjtig machen. Jeśli się spodlimy, wolność na-    tigfeit.

szę stracimy. Teat. 45. d, 14. Wyb. Gmin ludu spodlony. PODŁOPATKOWY, a, e, subscapularis. Krup. 4, 94, Hoss. Przyb. Luz. 215. (podły). Podlić activ. Chodk. Kost. 48.    iKwonaTomibiS, unter beu (Schulterblättern beftnbUcf). My-

PODLIPNĄĆ nijak, jedntl., pod czym przylipnąć, unter etmaS    szka podłopatkowa abo łopatkowa tylna. Krup. 4, 94.

auflebcit, Heben bleiben; Hoss. nc>40;ibiiyTb, no4.mnaTb;    Okolica podpaszna abo podłopatkowa, regio subaxillaris.

(no4M[iaJia pochlebca).    Perz. Cyr. 1, 20.

PODLIZAĆ, f. podliże ad. dok., podlizuje pr. ; Hoss. 1104- PODŁOŚĆ, ści, i. ; Sorab. 1. fnadnofcż, żpatnofcż , (cf. 4H3aTb, n04.iH3biBaTb ; ode spodu odlizać, wylizać; t)0rt    snadność, szpetność); Carn. porednost; Vind. odvershnost,

unten belecfcu, auMecfen. De agua subluente, rzéka podli-    ponishlivost, malomifelnost, flabomiflivost ; Hoss. 1104-

zuje, podmywa, podbiera, ber glu(I fpüljlt bas Ufer au$.    40CTb; nieszlachetność, 9?iebrigfett, $eringfcfjäjjigFeit, 9îie=

Woda odbita od skały podlizanej. Otw Ow. 256. Ka-    berträd)ttgfett. Podłością nazwij zbytnie uniżenie. Mon. 86,

mienie wodą podlizane. Lib. Hor. 89. Rzeka głazy pod-    428. Jaka to podłość, pisać się podnóżkiem czyim,

lizane, krzaki i domy porwane prowadzi z sobą do mo-    Zab. 11, 69. Niechajże nigdy podłość pism twoich nie

rza; lapides adesos. Hor. 2, 10. Min. (Slov. podlizać;    szpeci, Można pisać szlachetnie i dla samych dzieci.

Hoss. n04^a3a pochlebca).    Dmoch. Szt. H. 10.

PODŁO, adverb. adj. podły; Hoss. 1104JIO ; błaho, nie- PODŁOŻE, a, n., podkład, podkładka, co się pod drugą

przednie, nienajlepiej, ^ źle ; fd)led)t, gering, eleitb. Zdanie rzecz dziwne cię uwiodło, Że o twych ziomkach wszystkich trzymasz nazbyt podło. Mon. 70, 156. Przecież mnie w mym wyborze szczęście nie uwiodło, Ulubiwszy Biedo-sza , trafiłam niepodło. Teat. 43. b, 89. — §. Podło, zbyt uniżenie, nieszlachetnie; ntebrig,    nieberträcfyttg.    Podło    któreby ociec przy własnej żenie z cudzołożnicą miał,

się czołgać Ross. paóojrbncTBOBaTb.    Podło myślący ob.    chociażby po śmierci żony tę podłożnicę swoje pojął,

Podłomyślny.    nie mogą dziedziczyć. Siat. Lit. 86. Baltazar opasan ko-

PODLODOWY, a, e, pod lodem się    znajdujący;    Hoss.    łem żon i podłożnic. Kulig. Her. 177. Smotr. Lam. 73.

no4Ae4HbiH, unter bern ©ife beftnblidj.    PODŁOŻNY a, e, a) do podłożenia, od podłożenia, pod-

PODŁOGA, i, i., TOŁOGA; Boh. podlaha astrych ; obs.    łożony; Unterlage«, untergclegt, junt Unterlegen ; Eccl. 1104-

dlâha, ob. ‘Dłazić, dlażiti brukować; Vind. podlog * grunt,    jaraiejbHbnl ; (Hoss. no4^oa«HbiH podrzutny', podstępny,

ziemia, podlog, podstava * legary, podłoga, podkłada,    no4Jio*HOCTb podrzutność). PODŁOŻYĆ, f. podłoży ad.

podfuter « podszewka ; podloshba , podloshik « pokład;    dok., Podkładać niedok.; Boh. podlożjti, podkladati ; Slov.

Carn. podłoga * podszewka ; Croat. pódlogó, podlosek    podłożit, podkladâm ; Sorab. i. podkwaduyu, podwożam ;

podkłada , Me Unterlage. Rama czyli podłoże tylko w jednym punkcie, to jest, w śrzodku opory, przy-mocniona jest do pomostu. Jak. Art. 1, 329. PODŁO-ŻN1CA , y, ź., położnica żonatego, z którą mimo żony swojej nakłada; Me 33ei)fchläferiitn, bad ^ebMnetb. Dzieci,

4flb, ezih^-ł, nad), gemäß. Żyć podług stanu, to jest zwyczajem rządnie żyjących. Teat. 4-, 432. (według stawu grobla, jak kogo staje). Miesiąc bierze od słońca światłość, podług tego, jak blizko od niego albo daleko chodzi. Gorn. Dwór. 410. Roztropnie zbrodnie po-

Vind. podloshit, (podloshiti, spodpoloshiti, podkladati, podstaviti » podszyć) ; Hag. podloxitti, podlâgati, podlaa-gam ; Busn. podlosgitti ; Croat. podlechi, podlesem , pod-lâsem , podlosilszem; Eccl. no^Biarain, n04Kaa4UBaTH ;

Ross. no4i05KHTB, noÆiaraTï,, no4K4a4MBaTL, (»2. podszyć), no4*aTb, n04®MaTL ; a) kładąc pod czym umieścić, pełniać, jest to mieć poczciwość podług świata. Zab. 7, miejsce dać pod czym, podsunąć, podstawić, podsadzić; unterlegen, eine ©adje unter etwas legen. Podłożyć pod kury jaj do wysiedzenia. Ryd. 619er unterlegen. Jaj piętnaście najwięcej kurom się podkłada. Tom. Roi. 98.

Boh. Dyab. 2, 82. Do podkładania wezmą się jak najgrubsze jaja. Kluk. Zw. 2, 403. Poduszkę pod głowę podkłada , aby tym spokojniej leżał. Kosz. Lor. 50. Wziąwszy kamień, podłożył pod głowę swoje, i spał. Sk.

Żyw. 1, 245. Podłożona rzecz Ross. no4K.ia4Ka, 1104-K.ia4onKa, (2 podszewka). Podłożny szmat Ross. no4-Bepuiua. Jeśli upadnie, nie stłucze się, abowiem bóg    glücît. Tego są zdania, że rzeczy po pijanemu lepiej

mu podkłada rękę swoje. Wróbl. 86, («supponit manum    się udają; zaczym chcąc się popisać w czym, na umor

suam, to jest wspomaga jego»). Gdy już zginąć mieli,    upijają się, i dziwna rzecz, że choć im to zawsze pra-

alić bóg podkłada moc swoje ku ich pocieszeniu. Biał.    wie wstydem i niepodługmyślnością płaci się, przecież

Post. 420, (cf. podpierać, podejmować). Ogień podłożyć,    nie porzucają swojego zwyczaju. Mon. 73, 63. PODŁU-

podpalić, $euer cmlegen. Przełomy drzew nakładli i ogień    GOWATY, a, e, PODŁUGOWATO adverb., więcej długo-

podłożyli. Tward. W/. 420. — Podłożyć co pod kogo abo    ści niż szerokości mający, länglich; Boh. obdlaużny, ob-

komu, poddać mu; Ross. no4BepT4iTb, n04BepHyTb, 1104-    dlaużeny, dlauhatÿ; Slov. podłhowaty; Sorab. 1. podowhi ;

BepibiBaTb, einem etroaS untergeben, unterwerfen. Podło-    Carn. podolgast; Vind. dungoviten, podougi; Bosn. du-

żył mu wszystko pod nogi. Karnk. Kat. 53. Czeka, aż    gast; Rag. podùgh, dùgast ; Croat. podugövat*, Ross.

będą podłożeni nieprzyjaciele jego za podnóżek nogom    np040irOBaibiH, 44HHH0BaibiH. PODŁUGOWATOŚĆ^ ści,

jego. 1 Leop. Hebr. 40, 43. Leszek pod wiarę i opie-    i, bte Sangltdjfett; Ross. np0404r0BaT0CTb. P0DŁUZ, w

kę mieszczan zamek Krakowski podkłada. Krom. 295.    PODŁUŻKI adverb., wdłuż, tn bte Sänge, IängS, ber Sän*

Na ostatnim aż niebie stanęła, Dowcipowi swemu pod-    gc nad). Podłuż muru w chatach mieszkają. Tr. Koły na

łożyła wszystek świat czujny. Suszyć. Pieśń. 3, Q 4. (ogar- tykawszy w ziemię na dwie stopy od siebie, pleść mię-nęła dowcipem swoim). Pod wolą bożą podłożył swo-    dzy nie chróst w podłużki. Cresc. 144. Pasy te niech

ję wolą. Bzów. Roi. 45. Wszystkę nadzieję twoje pod-    pozszywa rymarz w podłużki. Solsk. Arch. 452. PO-

łoż mocno pod miłosierdzie a pod świętą opiekę jego.    DŁUZEĆ, f. podłużeje neutr. dok., dłuższym się stać,

Rej. Post. X 5. Podłożony. Steb. 2, 245, (Slav. etc. pod-    länger werben. Podłuźały latorośli drzewa^ tego od mnó-

loxan, ob. Poddany; Eccl. n04UHHHTejibHbiH podkomen-    stwa wód. Budn. Ezech. 31, 5. P0DŁUZYĆ , f. podłu-

dny). Podłożonym być, Vind. podstati , pod kum stati,    zy att.dok., Podłużać niedok., dłuższym czynić, wzdłuż

komu podloshen biti, unter einem ftefjen. — §. Podkła-    wyciągać, verlängern; Boh. obdlaużiti ; Sorab. 1. podley-

dać rolą. Tom. Roi. 44, ob. pokładać rolą. — b) Aliter:    schäm; Vind. podougiti, podougovati , sdougiti ; Croat.

Podłożyć, podsunąć, na miejsce jednej rzeczy drugą    podusńjem; Dal. produsam ; Ross. np0404JKaib. Podłu-

poddać, podrzucić; unterfdjieben, ftfltt eines anberit ^inge*    zenie Croat. podusenye. P0DŁUŻ0NY, a, e, verlängert,

ben, Verfällen. Dobre i uczone biskupy wymiatał, a złe    in bte Sänge gejogen, n. p. Plac podłużony na podwórze

i świętokupce podkładał. Sk. Dz. 1076. Testament pod-    zdatniejszy jest od czworograniastego. Świtk. Bud. 54.

łożony, podrzucony, podsunięty; Ross. n04Jto>KnbiH, (1104-    t. j. podługowaty. PODŁUZKA, i, i., każda rzecz w

405KH0CTÏ» podrzutność, zfałszowanie). — Gabryel    dłuż idąca, zraz podłużny; Rag. roxnîk, jebc lange ©a*

swą niewidomą postawę (w niebie) zostawił, A podło-    ebe, Ctn lattgeS ©tud. Korzenie rozporzesz w podłużki.

żył ją ludzkiemu zmysłowi, Członki człowiecze i twarz sobie sprawił. P. Kchan. Jer. 5. PODŁOŻYC1EL, a podkładacz, który jedno pod drugie podkłada lub podłożył ; ber Unterleger, Unterwerfer, Untervrbner; Rag. podloxitegl, PODŁY, a, e, (PODŁO adverb.), PODLUCHNY intensiv. Ross.\ podlâgalaz subjector, debellator ; Eccl. n04.iaraie4b.

PODŁUBAĆ cz. dok., nieco dłubiąc podrzynać; Ross, no-40Jt6nib, no4ai6aHBaTb, etwas meißeln.

PODLUCHNY, ob. Podły.

PODŁUG, praep. reg. Gen., wedle, według, stosownie do;

Vind. potle, savolo, polek, spoleg, rauno, (cf. równo);

Ross. cjrb4ya ; [Eccl. noßniirL secundum 2], m,cKp.Aii, no-

36. (w zdaniu, mniemaniu, rozumieniu świata). — *§. «Rozkazał pan słudze do siebie przychodzić podług jak będzie miał interes», na co tu podług, kiedy jest jak? Gol. Wym. 210. (chyba: podług tego, jak b. m. i.). PODŁUGMYŚLNY, a, e, — ie adverb., pomyślny, nad) SButtfd), erwunfdjt. Podługmyślne okoliczności. Nag. Fil. 22. Odbiegło go pierwsze szczęście, a sprawy podług-myślne przeciwnemi stanęły. Krom. 297. PODŁUGMY-ŚLNOŚC, ści, z., zdarzenie podług myśli, pomyślność; erwünfdjter 6rfolg, wenn eS temanben ua^ feinem ©inne

, m.,

Cresc. 62. Rozerznąwszy śledzia ; podłużki przyłóż na świerzb'. Sienn. 504. — Podłużka w dachu, tram na wierzchu krokiew. Cn. Th. ber $orft im ®acbe, bie S^fte.

no4JiUH; nie wiele wart, niewielkiej ceny, nizki, pospolity, prosty, ordynaryjny, błahy, nieszlachetny; gering, fd)led)t, nicbrtg; Sorab. 1. sznadnć, źpatnć, (ob. Snadny, szpetny); Carn. niskuobnashne, porędn ; Vind. nefhlah-ten , podnufhen, burn , odvershen , ponishliu, malomi-feln, flabomifliu ; Ross. paócKtH. Podła rzecz, marna rzecz, fraszka; przyłożywszy szeląg będzie Żemła. Cn.

Słownik Lindego wyd. 2. Tom IV.

29

Ad. 875. (Garn. qvçka, poqveka). Takich przyjaciół mo-    Ross. n04Ma3aTB, H04Ma3BiBaTB ; ode spodu pomazać, tWtt

zna nabyć za podluchną cenę. Papr. Pr. A 4, (cf. bez-    Mltett fjerunt befdjmirren. Żelazo, co się ciężko obraca,

cen). Podluchny przypadek wieczną stratą kładzie. Ryb.    łojem podmazować. Rej. Zw. 15 b. Szydzić z kogo spra-

Geśl. C 4. Dla rzeczy podlejszej, nie opuszczaj godniej-    wą, rzeczą jaką, gębę wykrzywiać, ogon przyszyć, gębę

szćj.' Cn. Ad. 457. (dla ścieżki, gościńca się nie pu-    podmazać. Cn. Ad. 149. Podmazanie Ross. no4Ma3Ka,

szczaj). Lepsześ opuścił, a do podlejszegoś się obrócił.    ( * 2. tynek).

Cn. Ad. 450. (lepszy gil, niż motyl). Podlejsze rzeczy PODMIAC cz. dok., nieco pomiąć, etwaö jerfrtitteln; Ross. podczas pożyteczniejsze. Cn. Ad. 879. Podłych rzeczy 1104MHTB, n04MHHaTB; poddeptać, podtratować. mądry się nie wstydzi. Cn. Ad. 880. (Zenonium est et ‘PODMIANA, y, z., pod ręką przemiana, wymiana, pod-lentem coquere). — Podłego stanu, podłego rodu czło-    rzut; Ross. et Eccl. iKMMiuB, n04»iiHa, Graec. vncâlayga.

wiek. Cn. Ad. 877. (Eccl. 34opo4HUM, Subst. 3Jiopo4ie).    ‘PODMIENIĆ cz. dok., pod ręką wymienić, podrzucić;

Co rozumiesz, nietrudno to odmienić panu, Uczynić    Sorab. 1. podmenu; Ross. no4MiHim>, n04»itHHBaTB.

wojewodę z podluchnego stanu. Papr. Gn. 609. Nie    'Podmieniacz Ross. iKMMiwmHK'B, oszust.;

trzeba się z podłemi pospolitować. Boh. Kom. 1, 56.— ‘PODMIATA, i., n. p. Pysznemu skoro odejmiesz bogactwa, Moral. Podły, podłomyślny, nieszlachetny; utebrtg, ttte*    jakoby niejaką podmiatę jego pychy, wnet nos zwiesi,

bertrcufytifl, ltnebel. Cożkołwiek piszesz, chroń się pisać    Weresz. Reg. 84. substratum, podstawa, ©mttblage, cf.

stylem podłym, Wszystkich stylów piękności szlachetność    podnieta. PODMIEŚĆ, podmiótł, f. podmiecie act. dok.,

jest źrzódłem. Dmoch. Szt. R. 10. Podły pochlebca    Podmiatać niedok., podmietuje frequ. ; Boh. podmesti,

Ross. iKweiVL, npucjyjKHHKt, f. npticJiyjKHHLia, paóo-    podmjtati; Rag. podmetnuti, podmecehyem; Ross. 1104-

Æ’fcncTBOBaTeÆB.    MeTiiyTB, n04MeTBiBaTB; a) podrzucić, jedno za drugie

POBMACHNAĆ cz. jedntl., nieco pomachnąć , zamachnąć ; podsunąć ; untergeben , oerfalfcfyen, ftatt etwaś attbew pin* Ross. n04MaxHyTB, no4MaxiiBaTB, eilt wenig fdjwingen.    geben. Heretycy fałszywe nowe wykłady podmiatają, pi-

‘PODMAGAĆ. Tr. ob. Podpomodz, Podpomagać.    smo ś. wywracają. Sk. Dz. 118. Plotki, baśnie o apo-

PODMAJSTRZY, ego, m., pod majstrem robiący, po maj-    stołach fałszywi pisarze podmiotali. Sk. Dz. 28. Fałsz

strze idący; Vind. podmoister, palir ; Ross. no4i»acTepBe *    miasto prawdy podmietuje. W. Post. W. 2, 257. Prze-

czeladnik, (ob. Podmistrzek), ber tttttcrmetfter, ber Ober*    ciwne wyznania zamiast prawdziwych podmiatał i wielu

gefcll. Podmajstrzy zastępuje miejsce majstra mularza.    zwiódł. Sk. Dz. 273. Niewstydliwemi podmioty zbory

Magier. Mskr. Podmajstrzy, smelcerz u pieca wielkiego.    nasze podmietują. Żarn. Post. a 6. (fałszywie zarzucają).

Os. Żel. 84.    —b) Podmiotać co komu, podawać mu pod rękę , pod-

‘PODMALOWAĆ cz. dok., od spodu, lub nieco pomalo-    suwać mu, nastręczać; einem etwaä an bie £>anb geben,

wać, non unten ober ein wenig bemalen; Vind. spudobra-    eä ihm in bie §äitbe geben, twrlegen. Boże ty rozmaitych

sati, vmiefobrasati.    pomocy do mego zbawienia używasz , i one mnie pod-

‘PODMAMIĆ cz. dok.-, Ross. iio4m<ihhtb, no4MaHBiBaTB ; zwieść,    miatasz. Sk. liaz. 621. — c) Podmieść miotłą, wymieść

berittfen, ob. Omamić. ‘P0DMAMIC1EL , ob. Omamiciel;    z pod czego; an^fe^ren, nnter ,etwaś jufaittmeit fepren;

Ross. no4ManmHi<rB zwodziciel. ‘PODMAM1EN1E, omamie-    Ross. no4MCCTB, n04MeTaiB. Świnie w chlewach eonie; Ross. no4JiaH'B , no4MaHKa, no4MaHHBatiie * wabienie.    dziennie podmiatane być powinny. Iiluk. Zw. 1, 154.

‘PODMANIĆ cz. dok., manem swoim uczynić, podbić sobie, PODM1EŚCIE, ia, n., miejsce pod miastem, ber Ort unter* podjarzmić, fid) Utttertllänig machen; Boh. podmaniti, pod-    fyalb einer @tabt. Tybur pod te czasy podmieście. Faliss.

manjm, (ob. Man). Maxymilian Niemce, Włochy i inne    FI. 21, Boh. podmestj niższe miasto,

krainy, aż do Francyi podmanił. Biel. Św. 54.    PODMIESIĘCZNY, a, e, podksiężyczny, pod księżycem bę-

PODMABSZALl, ego, m., na szkucie, ten co przy mar-    dący, leżący; Rag. podmjesecni ; Ross. no4ayHHBiH. fllb*

szałku na sztymboku siedzi. Magier. Mskr. ber Untermaß    Innarifćh, unter betu 3)tonbc gelegen. xMy podmiesięczni lu-

fdiall, auf ben ^luPfc^tffeu.    dzie. Pot. Arg. 241. Podmiesięczne kraje. Bardz. Luk.

PODMARSZCZYĆ cz. dok., nieco pomarszczyć, ein wenig    55. J. Kchan. Psal. 30. Który (Bóg) deszcz ziemi urodzajny

fälteln; Bosn. podvratiti.    daje I rosą skrapia podmiesięczne kraje. Chrośc. Job. 24,

PODMARZNAĆ nijak, jedntl., nieco pomarznąć, ein wenig    Kulig. Her. 293. Krąg nasz podmiesięczny. Zab. 5, 327.

frieren; Ross. no4Mep3HyTB, n04Mep3aTB, no4CTBmaTB.    Koss. Podniesiony nad skazitelne i odmienne podmie-

TODMAŚLIĆ cz. dok., nieco masłem zaprawić, ein wenig    sieczne rzeczy. Bzów. Roi. pr.

mit 33utter anmadjeit ; Ross. no4MacMTB, no4MacMBaTB PODMIESZAĆ cz. dok., przymieszać pod co, untermifcficu ; smarować olejem , masłem.    Vind. podmiefhati ; Ross. no4M’feuiaTB, no4M’buuiBaTL Pod-

PODMATUŚKAEY, a, e, n. p. Podmatuśkała panna, pod-    mieszanie, przymieszanie Ross. no4MtcKa, no4MtcB, (2.

starzała, exoleta virgo. Mącz. eilte «ltlid)c 3ttttgfrait.    (oszukanie).

PODMAWIAĆ, ob. Podmówić. PODMAWIACZ, a, m., który PODMIGNĄĆ cz. jedntl., sekretnie pomignąć, (leitltlid) eilten kogo podmawia , poduszczyciel ; Eccl. n04r0B0pitHKt, ber Slugenwittf geben; Ross. no4MHrHyrTB, n04MnniBaTB. siufreber,, Sluffie^cr.    ‘PODM1ÓD, u, m. ; Carn. podrnêd, podmędenz puls; cf.

PODMAZAĆ, f. podmaże act. dok., podmazuje pr. Podmą- miodowina, miodow-nik.

zywać frequ.; Slov. podmazugi ; Sorab. 1. podmażuju; PODMIOT, u, m., PODMIOTEK, tka, m. demin.; Ross. n04-

PODMIOTNY - PODMŁODA.

PODMOCZYĆ - P ODMULIĆ.

J

227

Merb; a) wszystko co jest podrzuconym, za co inszego    by robiło, miodzie, podmlodę, drożdże zadawać. X. Kam.,

podemkniętym, podsuniętym, zfalszowanym, zfałszowa-    cf. Ross. moæoæhtl, n04M0404HTb.

nie, fałszerstwo, oszukanie, podejs'cie, podrzucenie, PODMOCZYĆ, f. podmoczy ad. dok. ; Ross. no^MOUUTb, podsunięcie; etwas ttnterfdjiobeneä, 93erfalfd)te8, Unterste»    no4MauiiBaTb; od dołu pomoczyć, tum unten anfeucbten.

bmtg, SScrfćilfdjung. W wielu rzeczach znajdowały się z    Podmoezył mu szkodliwie sianożęć, iż pożytku zwykłe-

dawna fałsze i podmioty, z łakomstwa i złości ludzkiej.    go z niej mieć nie mógł. Stat. Lit. 299. PODMOKNĄĆ.

Syr. 188. Gdy człowiek co widzi od wymysłów, wnet    f. podmoknie neutr. jedntl.,    Podmakać niedok., od    dołu

się obawia podmiotu. Gorn. Dw. 55. Gdzież kiedy ra-    przemoknąć, tum unten naß werben, angefeudjtet werben,

dość bez podmiotu była! Pot. Arg. 304. Strzeż się, że-    Gaj len podmakał wodami    stokowemi. Otw. Ow.    631.

byś miasto spraw bożych, nie podejmował się podmio-    Ustąpił na nizinę podmokłą    stokami, ib. 109; Ross.    1104-

tów szatańskich. Żarn. Post. 53 b, (cf. podszejpt). Nie-    mokhjtł, no4MaKaTb, n04M0KibiH, ücmmouiitch , n04Ma-

wstydliwemi podmioty zbory nasze podmietują. Żarn. Post.    uiiBaibCU. Podmoknienie, Ross. n04M0UKa; (Vind. pod-

a b. Który dekret ty podmiotem mienisz, jest to je-    mok, młaka» błoto, kałuża).

Jagiełłowe dzieło. Smolr. Ex. 93. Smotr. Lam. 162. PODMORSKI, a, îe, pod morzem będący, pomorski, an ber — De homine: Podmiot, podmiotek, podrzutek, odmie-    @ee gelegen; Eccl. no4MopcKoe Kamerne, ito 11041 BO4010,

nione dziecię, supposititius. Macz. Podmiotek, podrzu-    powodny.

tek, Söecbfelbalg. Ern. 1387. Żydzi nazywali Jezusa pod- *P0DM0ŚĆIC cz. dok., (Ross. ikmmocthtb, no4MainHBaTŁ ⁵ ru-miotem. Farn. 118. Twierdzi, że własne dziecię, nie sztowanie pod czym wystawić). TODMOŚC1E, ia, n., jaki podmiotek. Pot. Arg. 590. Fałszerz on był i lada podmiot niewieści. Tward. WŁ 21. — b) Aliter: Podmiot, co pod drugie podrzucono, podlegający drugiemu, podległy; unterworfen, untergeben, Sînedjt, @elaoe impr. Romulus był podmiotem ponurej wściekłości, en PODMOTAC cz. dok., pod co namotać , unter Ctwa3 anfwic* proie à cette fureur. Stas. Num. 2, 134. — §. Na jedwa- fein; Ross. no4MOiaTb , no4MaTbiBaib. bnym podmiecie rozliczne kolory Stosowane z najdroż- PODMOWA, y, z., namowa do czego, zachęcając, podbu-szych kamieni we wzory. Pot. Arg. 176. na gruncie, dzając ; Ueberreben, Sieben. Uczyniła to z mojej pod-podkładzie jedwabnym, auf eilten fetbltcn ©ruitbe; Ross.    mow'y. Teat. 11. b, 82. Za jego

no4^e5Kamee. —■ §. Strzedz się będzie niejeden używa-    nę tę zaczął. Nar. Hst. 3, 261. Z

nia słowa podmiot do wyrażenia materyi, czyli argumentu pracy pismiennćj , i nagani dlatego, że nazywa się podmiotem słoma, którą pod bydło ścielą; myśli nie zwracając na tę uwagę, że podmiot subjedum, tak dobrze jak przedmiot objedum, pochodząc od słowa miotać, czyli rzucać, służyć może równie, jak i tamto, w fizycznym i moralnym sensie. Nakoniec jeżeli zdawać się będzie komu to słowo niedosadnćm, niech sobie zada pracę wynalezienia dogodniejszego, a tak potrzebnego słowa. Czart. Myśl. 31. — §. Transi, fig. W tym dziele kiedy będą cudze czytali podmioty , Chwalić w nich albo ganić swe będą roboty. Pot. Arg. 225. przymioty i PODMIOTNY, PODMIOTOWY, a, e; Ross. no4-

szcze

miejsce pod mostem; Boh. podmostj; Ross. n04M0CTbe, ber Ort unter einer Sritcfe. (Ross. iio4moctkh rusztowanie). PODMOSTNY, a, e, pod mostem się znajdujący, unter ber Sritde bcftubltd); Sorab. 1. podmostne.

król woj-Nar. Tac.

3, 68. PODMOWIC, f. podmówi ad. dok., Podmawiać niedok. ; Vind. podmarnuvat ; Ross. n04r0B0puTŁ , n04ro-BapiioaTB , no403BaTb, no43biBatb , ( no4M04BiiTb potakiwać); Eccl. no4ÓaHBaio, yBtmaBaro; namawdać podbu-dzając, ju etwaê berebcn, uberreben. Teat. 38, 105. — §. Podmówili sobie, połajali się. Dudz. 52. fie Ijatteu CU neu Söortwccbfet mit eiitanber, überwarfen fid) mit etnanber. — §. Podmawiam się, omyłam się, chybię rzeczy, hal-lucinor. Macz. ftd) »erreben, i)Crfpred)en. W wielu mówieniu trudno się ustrzedz, abyś się nie podmówił, a nie rzekł tego, czego nie trzeba. Eraz. Jez. R 5 b. POD-MOWCA, y, m., podmawiacz, ber 5Iufreber; Ross. 3aro-BopmuKTi, n04r0B0pmHKb, ob. Podbechtacz.

czyny.

MembiM ; podrzucony, unterfd)Oben. Zmor. Siei. 212. Nie- PODMROZIĆ cz. dok., nieco zamrozić, ein wenig frieren ma» jeden ociec cudze dzieci podmiotowe za swoje karmi.

Klon. Wor. 61.

PODM1SNY, a, e, pod misami bywający, unter bctt @rî)Üffeln befutblid) ; Ross. no46aio4HbiH < cf. prawda.

PODMISTRZEK, strzka,

Obcrgcfelt, coadjutor magistri. Macz., Ross. no4MacTepbe.

PODMLEĆ cz. dok., nieco pomieć, ein wenig in ber fDîüfde ma fieu ; Vind. podmleti, vmieimleti.

PODMŁÓCIG cz. dok., nieco pomłócić, ein wenig abbrefdjen.

Podmłócić, kłosować, przekłosować , co większy, co suchszy lub dojrzalszy kłos obić, co zwiększa omłócić.

X. Kam.

m.,

podmajstrzy, ber lîntermeifîcr,

cjjen; Ross. no4Mopo3HTb, n04M0pa*HBaTb.

PODMRUKNAĆ cz. jedntl., nieco pomruknąć, ein wenig brummen ; Eccl. n04T0.maH), Graec. vttoxqsco , suberepo.

PODMUCH, u, m., poddymanie, poddęcie ; ba3 ttnterblnfen, Slnfblafen tum unten, baê 2Iublafen. Jedna iskierka podmuchem wyżej nad inne podleciała. Zab. 15, 55. Upatrzywszy wiatr do podmuchu ognia służący, wieże oblę-żeńcom spalili. Nar. Hst. 3, 221. — Fig. Zbuntowali się za podmuchem jakiegoś ambitnego i zuchwałego człowieka. Nar. Hst. 2, 246. (za podpuszczeniem , pod-bechtaniem, podbudką). — Transi. Skrzepłe lody Akw?i-lon gniecie mroźnym podmuchem. Hor. 2, 160. Nar. powiewem, fraftigeö SBc^en. J

PODMŁODA, y, i., młodzie czyli drożdże piwu świeżo uwarzonemu zadane, ©berufen, ©ä^efen. Zadać piwu, że- PODMULIC, f. podmuli cz. dok., Podmulać niedok., od dołu

przymulić, mułem podrzucić, unten anfdjlćmtmen, ©d)lamm unten anfeßett. Podmulone brzegi. Swad. 2, 28.

miast w Polscze popalili. Kiom. 476. Mistrz Władysła-wa kędy indziej obrócił, podnaprawiwszy kursora. Krom. 477.

PODMURNY, PODMUROWY, a, e, pod murem będący, lezący; Croat. podzidni, unter ber SOîflner gelegen. Pod- PODNASZAĆ, ob. Podnieść, murny plac, podmurze, pomérium. Cn. Th., ber    *PODNIAT, ‘PODNIATA, ob. Podnieta,

ger, ber paß unter ben ©tnbtmauern. Mon. 71,265, Rag. PODNIEBIE, ia, n., miejsce pod niebem otwartym, nadwo-podmirje ; Croat. podzidje. PODMUROWAĆ, f. podmu-    rze, dium, ein Ort unter frezem Rimmel. Spał na pod-

ruje cz. dok., mur podprowadzić, podbudować, podje-    niebiu. W/od. Sorab. 1. podnebo ; Vind., Carn. et Rag.

chać murem pod co; Boh. podezdjm ; Vind. podsidati,    podnebje, klima; Croat. podnebie clima, cardo coeli, 2)

spudsidati; Croat. podzidâvam, untermauern. Piramidy    baldakin ; Bom. podnebje * baldakin, sufit; Boh. ponebj

te są cegłą od-spodu podmurowane. Star. Dw. W. Wiel-    piętro; Ross. no4Heóecbe powietrze podniebne, no/we-

kie pożytki podmurowania domów drewnianych. Świtk.    óecmn ziemia. PODNIEBIENIE, ia, n., §. a) Podniebie-

Bud. 143. Domostwa na wysokim podmurowaniu, z    nie, dium, ber Diane Rimmel. Cn. Syn. 304. Goż pię—

minami na dach wystawionemi. Xiądz. 58. Na palach i    kniejszego nad to podniebienie, Którym bóg swe stwo-

niezmiernych podmurowaniach stawiali gmachy. N. Pam.    rżenie nakrył. Suszyć. Pieśń. 3 N 4.— Transi. Sklepienie

6, 322. PODMURZE, ob. Podmurny.    na kształt nieba ogarnywające co, okrywanie, eine MU*

PODMUSNAG, /. podmusnie cz. jedntl., Podmuskać niedok.,    fdjlteßcnbe 2BöIDimg. Na stany wysokie kościoła, jakoby

Podmuskiwać, podmuskuje frequ., od spodu pomusnąć,    na podniebienie niebieskie wysadzeni. Hrbst. Art. 42.

UOU unten tunauf ftretdjen mit ber $anb. Czuprynę pod-    Podniebienie w budowaniu, strop, sklep; Slov. podnebj

muskuje. Klon. Wor. 58. Sublino, podmuskuję, przy-    w swetnicy lacunar; Bosn. podnebje, (podnebj piętro);

muskuję. Mącz. Miłosną zdięta gorączką Podmuskuje mu    gewölbte 2)ecfc, 2B0Ibung. Zasklepił dom tramami i pod-

brodę rączką. Zab. 15, 194. PODMUSK, u, m., pod-    niebieniem cedrowym. Budn. 1 Reg. 6, 9. W Egipcie,

muskanie, podmuśnienie, ba3 ©lattftmcl)en »Ort unten.    że deszczów niemasz, to tam domy bywają bez wierz-

Gardlina w podmusk dobrze położona, lat trzydzieści    chów i podniebienia. Haur. Sk. 122. Pokoik na słupach

potrwa. Haur. Ek. 66. gładko.    marmurowych wystawiony wierzch swój mając abo pod-

PODMYĆ, /. podmyje cz. dok., Podmywać frequ. ; Ross. n04-    niebienie. Star. Dw. 27. Słupy pałacu uczynili srebrne,

MHTb , iKMMHBaTŁ, n04C0caTŁ, ii04cacfciBaTL ; od spodu    podniebienie jego szarłatow-e. Budn. Cant. 3, 10. Wzbu-

odmyć, pomyć, unten fyer bemafdjen. — Fig. Ustąpisz z    dzisz ściany marmurowe, filary diasprowe, zawiesisz pod-

domu i z miłej dziedziny, Którą ci Tyber podmywa    niebienia z Indyjskiego kamienia. Suszyć. Pieśń. 3^4.

upłynny. Hor. 1, 200. (quam Tiberis lavit, oblewa).    Kość słoniowa swym glansem wygładza przedsienie, I lu-

Mon. 67, 616. — §. Woda podmywa co * podlizuje,    strowne tło sali; strop i podniebienie Barczą twarde

podpłókuje, podbiera, podrywa; ba§ Söajfer fpuljlt Ctw«3    murłaty. Zab. 15, 29. Kniaź. — §. b) Transi. Anat. Pod-

öon unten aul, reibt e3 au3, rnajdjt Cê auö, reißt eg aus.    niebienie, Boh. podnebj, swrchek ust; Slov. podnebi,

Ot tu bystra rzeka pływa, Wysokie podrywając skał    zwrchek ust; Rag. nebbo od ustij ; Vind. vustnu nebu,

brzegi podmywa. Bardz. Trag. 403. Woda chwiejąc się    gout; Carn. nębćs; Croat. tek, (ob. Tok); Sorab. 1.

wiatrami, Drzewka i młode krzaczki podmywa wałami.    zwerschni hort, dżiaszna, (ob. Dziąsła); Ross. hgóo;

Kolak. Wiek. A 3. Na podmytym stoi brzegu. Bardz.    Eccl. .mona, inoóo no piy, no HHUJKHOMy, npeBUcnepHH-

Trag. 234. Podmyte w morzu skały. Bardz. Luk. 84.    ira; 'palat. Smotr. Apol. 81. Sklepistość w górze gęby

Ruina zamku przez podmycie wody. Vol. Leg. 3, 16.    się znajdująca. Krup. 2, 338. ber ©aituten. Wejch. Anat.

Podmyte miejsce brzegu Ross. npOMOHHa. Podmycie Ross.    177; zwierzchnia przysklepiona cześć paszczęki. Kluk.

no4MbiBKa.

‘PODMYCIĆ cz. dok., podkupić, przekupić, przenająć; Carn. podmitim, beftec^en, erfaufcn.

TODNACZELNY, a, e ; Eccl. n04HauaiLHHÖ ; podkomendny, untergeorbnet. Eccl. ncMnauaaie podkomenda.

P0DNAMIESTN1K, a, m., podrządca , podstarosta, subregu-lus. Mącz. ein Hnterregent, ttnterbefepljflBer.

PODNAMÓWIĆ, f podnamówi cz. dok., Podnamawiać niedok., tajemnie podmówić, namówić podbudzając, (ictntltd) JU CtlM$ Söfett bcreben. Przyszłaby była zdrada do skutku, by byli na postanowiony ze zdrajcami podnamówionemi czas Krzyżacy przyspieszyli. Krom. 635.

PODNAPRAWIĆ, f. podnaprawi cz. dok., Podnaprawiać niedok., sekretnie naprawić do czego, nasadzić na co , ' Ijetmltd) Jlt ettoaê abridjteit. Podejrzenie było , iż Tataro-wie od Litwy podnaprawieni, Podole pustoszyli. Krom. 577. Krzyżacy przez zbrodniarze podnaprawieni, wiele

Zw. 1, 47. Podniebienie, część wierzcbna ust, trochę wydrożała. Sak. Probl. 94. — Podniebka wołowe , u rze-źnika * podniebienie. Magier. Mskr. £)d)fengaumen. POD-NIEBIENIOWY, a, e; Sorab. 1. podnèbéski; od podniebienia w uściech, ©auntett * . Kość podniebieniowa (ob. Radło), leży na tylnej wyższej części podniebienia, os palatinum. Krup. 1, 64. Nerw podniebieniowy. Krup. 3, 157. Gruczołki podniebieniowe. Kirch. Anat. 49. PODNIEBIESKI , a, ie, Budn. Ephes. 6, 72. PODNIEBNY, a, e ; Ross. n04iie6eCHŁiM ; pod niebem będący, unter bent Rimmel beftnbltd). Wszystkie rzeczy niebieskie i podniebne pięknym porządkiem idą. Morszt. 252. Bóg nietylko światu panuje podniebnemu , Ale i gwiazdom niebieskim. Pot. Arg. 247. Jowisz Apollina z nieba wypędził na podniebną ziemię. Tr. Tel. 29. — §. Podniebny, na podnie-biu bedacv, napodworny , nadworny, subdialis. Cn. Th. 457.

PODNIECIĆ , f. podnieci cz. dok., PODNIECAĆ niedok. ; Boh. podnécowati, podnjtiti ; Vind. oginj nashiveti, reshiveti ; Croat. podnetujem, podnetilszem, podgrinyam; Eccl. 1104-rHtmaTH ; podpalać propr. et fig., poddymać, poduszczać, podbudzać; auflammen, anfad;en, anblafen, anbefcen. Kościoł ogniem podniecili, ze zgorzał. Sk. Dz. 321. Podniecali popi bunt nieunitów Rusinów. Ust. Konst. 1, 75. Częstokroć mała liczba podniecała krwawe rewolucye. Gaz. Nar. 1, 177. Zewsząd go targają, zewsząd szczypią, a żałość śmiechem podniecają. J. Kchan. Ps. 132,

P0DN1ESTRZAN1N, a, w., nad Dniestrem mieszkający, ant ®mefter mobnenb, ber ©niefterbemobner. Kozacy z Podnie-strzanami. Tward. W. D. 2, 224.

PODNIEŚĆ, podniósł, podnieśli, f. podniesie, podniosę cz. dok., Podnosić niedok., Podnaszać frequ.\ Boh. podnesti, podnesu, podnâsjm ; Sorab. 1. podnoschuyu ; {Croat. pod-nezti, podnasham, podnashati * znieść, znosić co; znâs-sam, podisem, podigati {ob. Podźwignąć), izvisziti, izvi-shujem, (cf. wywyższyć * podnieść); Dal. podnoszim, pod-neszti ; (Bosn. podniti, podnjeti, podnositi pati, ferre , podnosiv tolerabilis) ; Bosn. ustatti koga , dvighnuti ; Bag. podnjeti, podnossiti ; Ross. no/meem, 1104HOCHTB, B03-4'kTB B03/tl>BaTL , npitII04HflTB , npiMOAHHMaTB, IipHIIO^BI-mütb , Eccl. no^BiATij, no^BeMiio ; §. a; podjąć co upadłego , n. p. z ziemi, aufbeben non ber (Erbe. Û nóg swoich lezącego podniósł. Tr. Narzędzie do wklęsłej czaszki podnoszenia. Czerw. 17. Oka w pończosze podnieść. Magier. Mskr., (cf. spuścić, zgubić). — Transi. Syna mu ze chrztu podniósł. Sk. Dz. 588. (auS ber £aufe (»eben, do chrztu trzymał). — Fig. Potrzebnych ratować, upadłych podnosić. Petr. Ek. ded., aufrtd)ten. Nędznego podnosić, to jest, spomodz, pocieszyć, erigere. Macz. — §. b) W górę co podnosić, wznosić, podwyższyć; tn bte ben, aitfbeben, ergeben. Podnoszę co i spuszczam, spuszczam i podnoszę, jak stąpor, żóraw' studzienny, tłuk moździerzowy, wiadro wodę czerpając. Cn. Th. Gdy wielki dzwon u kościoła podnieść miano, pierwej go papież przeżegnał. Sk. Dz. 879. zawiesić, aufjteben, aufbdngen. Na słowo komenderującego: podnieście broń! przy trzecim bączku za broń się chwyta, a podnosi się szybko do góry. Kaw. Nar. 245. Gdy się obłok podnaszał od przybytku , ruszali się Izraelitowie z miejsca. Radź. Num. 9, 17. Łodyga podnosząca się, ascendens, na ziemi leży, wierzchołkiem w górę obrócona. Jundz. 2, 12. Skrzynia z podniesionym wiekiem. Szczerb. Sax. 142. (z wy-pukłćm). Podniesienie, Eccl. no4HeceHie, ikmhocb; Ross. B03inecTßie. Podnieść się z łóżka, z stołka, ftd) aufrtd)ten. — Transi. Podnosi się góra pod same obłoki, wznosi się, ergebt ftd). Jedno wyniosłe drzewo nikogo nie zadziwia , kiedy cały las do tejże podniósł się wysokości. Pilch. Sen. list. 267. Morze tak się nisko zniża, jako się ziemia wysoko podnosi. Boter. 3."— Żagle podnieść, do góry wyciągnąć; bte ©egel attfpben, aufftecfett. Chciwy kupiec na morze żagle swe podnosi. Kolak. Wiek. B 4. Podniósłszy żagle, wiatrem sporym jechaliśmy. Warg. Radź. 50. — Kotwicę podnieść, z morza wyciągnąć, bert 3lltfer ltd)ten. Do okrętu wszedłszy, podnieśliśmy' kotwice.

Warg. Radź. 17. N. Pam. 23, 144. — Oczy podnieść, bie Singen aufbeben, empor richten. Na ulgę męce, oczy podnosił do nieba. Jabl. Tel. 290. Todniowszy (podniósłszy) oczy. W. Num. 24 , 2. P. Kchan. Jer. 52. — Aliter : Nadyma się, i brwi oczu swoich wzgórę podnosi. We-resz. Reg. 83, (cf. wyżej nosa gęba, puszy się). Nędznik musi leżeć wszędy potłuczony, A ci, co im świat służy podnieśli ogony. Rej. Zw. 269 b. (zhardzieli). — Uszy podnieść, bte C>bren binrt^teit. Gdzie się kolwiek obrócisz, a uszy swe podniesiesz, tam usłyszysz, że zginiemy. Orzech. Qu. 171. — Podniesieniem ramion mi odpowiedział. Kras. Pod. 2, 233. (zżymając ramionami, 21d)fel suefett). — Podniesieniem palców przysięgę wykonali. Stryjk. 689. mit Slufbebuug ber gtuger. — Podnieść ręce ku niebu. Xiadz. 24. wyciągnąć, bte ipćutbe aitfbeben, auśftrecfen. — Aliter: Podnieść ręce na kogo, porywać się nań, bte £>ćtnbe mteber jemattb aufbeben. Syn Klotaryu-szow na ojca rękę i miecz podniósł. Sk. Dz. 554. Podnieść piętę, rogi nastawić. Smotr. Apol. 10, cf. wierzgnąć, ftd) attflebnen. Człowiek ten przeciwko mnie, miasto wdzięczności, podniesie piętę, i hardzie powstanie. Odym. Sw. 2 X 2 b. Podnoszący się, powstający Eccl. npHBOCTaro-min. — Wojnę podnieść, rozpocząć, wydać wojnę, einen 5łrieg anfattgen. Wandalowie wojnę przeciw Chmieleckie-rau podnosili. Birk. Chmiel. C 4. Młodością rządzony wojnę podniósł. Sk. Dz. 874. Konając synom rozkazał, aby na Krzyżaki wojnę podnosić, póki mogąc ociągali się. Krom. 276. Star. Ryc. 22. — Prawo podnieść przeciwko komu. Chełm. Pr. 90. et 91. sprawę z nim rozpocząć, einen ^rojefi anfangen. — Długów narobiwszy, konkurs podnoszą. Teat. 21, b, 4. krydę robią, bankrutują; -$rtba anfagen, Sanfrott machen. — Podnieść sumę lub kapitał u kogo leżący » wybrać, ein angelegte^ Capital erbeben, auMjebett. — Głowę podnieść pr., ben îtopf auf* rid)ten, ba3 ipaupt empor beben. Podnieście wzgórę i po-dźwignijcie głowy wasze. Sekl. Luc. 21. Nie będzie śmiał twarzy podnieść, zwyciężony twemi dobrodziejstwami. Gorn. Sen. 14. — Fig. transi. Podnosić głowę, wydobywać się z pod czego, wybijać się, górę wziąć; ftd) ber* oor arbeiten, baś £aupt empor beben, bte Oberbanb gemm* nett. W Austryi zaczynają nauki podnosić głowę, auto-rowie się pomnażają, i oświecenie rozpościera się. Pam. 85, 1, 692. Już głowy nikt podnieść nie mógł z żadnej strony. Leszcz. Class. 14. Nie mogą głowy podnieść pod Turecką ręką, Którą są zhołdowani, jak piekielną męką. Paszk. Dz. 53. Ubogi głowę podniesie nad pany. Bardz. Trag. 231. Bałwochwalstwo, które zawsze głowę podnosiło , poniżył. Sk. Dz. 355. Choć wszystko zniszczy i w jeden kąt zbije, Kto mu się oprze, kto podniesie szyję? Chrośc. Job. 45. — Otwiera marszałek sesyą od podniesienia niektórych projektów oczekujących decyzyi. Gaz. Nar. 1, 69. (od przekładania na nowo, öott neuen UOrtra* gett). Głos podnieść, odezwać się głośno, z natężaniem głosu, feine ©ttntme erbeben. Dziesięoiu trędowatych za-bieżalo Jezusowi, i podnieśli głos swój do niego. SekL Luc. 17. Podnoszących głosy i ręce pod oknem ubogich, kazał odegnać. Xiadz. 24. Ach dla Boga, nie po-

dnoś głosu; gdyby nas usłyszano.... Teat. 37, 199. (nie krzycz;. — Podnosić ton, wyżej go natężać, nastrajać, ben ÿttyer fłtntmen. Nie jest to pierwszy ton, który ona podnosi i spuszcza. Teat. 19. c, 100.— Cenę podnosić, podwyższać. Cn. Th. bett ^retjü erljöljen. Intratędóbr podnieść. Przędz, (podwyższyć, powiększyć). Kto daje, nie

gen ben Born be3 £>ernt. — c‘) Podnieść prawa, znieść, uchylić; ©efefse aufljebett, fafftren. Bóg sam ma wolność prawa swoje, które sam stawi, podnosić i onym ubliżyć. Sk. Dz. 34. Chrystus prawo postanowił, którego żaden pan na świecie podnieść nie może. Sk. Dz. 562. Burzyciele pokój podnosili na ziemi. Rej. Ap. 57. obalili.

ma

net; Croat. podnet, netilo, netil; Ross. n04T0nKa, pac-Tonua, no/tnrfeTa, no/tnrferB; czym się ogień podnieca, utrzymuje, żagiew', rzeczy paleniu służące, każda rzecz, co służy do rozniecania ognia. Włod. podsyta ogniowa, podżoga, podżega; Bnnbcr, 3îafirmtg bel §euer3, bremtba* re Sad;en. Podniatę uczyniwszy, zamek spalili. Biel. 533. ogień podnieciwszy, podłożywszy, getter aitlcgeit. Wybiorą z ofiary na podniatę ognia pańskiego łój ; zapali go kapłan na ołtarzu ku podniecie ognia. 1 Leop. Levit. 3, 14. Biada miastu krwi, którego ja wielki podniat uczynię. 1 Leop. Ezech. 24, 9. (pożar). Ogień, gdy nie ma podniaty, prędko gaśnie. Petr. Ek. 71. Kto słonecznej pochodni podniety dodaje, Ze tak jasnym płomieniem pałać nie przestaje. Zimor. Siei. 215. — Transi, fig. Podnieta, ponęta, pobudka, bodziec; 3łetfi, Slutrtcb,

Dał jej szatę za upominek, miłości podniatę. Zebr. Ow. 221. Abyś do tego miał podniatę abo pobudkę. Star. Ref. 154. Takowe biesiady są jakowe podniaty nierządu. W. Post. W. 195. Oddajem bogu z serca skruszonego w tych hymnach obiatę, Ostydłym sercom Polskim nielada podniatę. Groch. W. 27. Ztąd mi większa podniata wątpliwości rosła. Pot. Syl. 85. Marya nie miała żadnej w sobie podniety, ludziom ułomnym zwyczajnej. Bals. Niedz.

l,    97. (pokusy). Nie trzeba podniatu długiego; non est certamme longo utendum. Zebr. Ow. 10. PODNIETCA, y,

m. , podpalacz, poddyraacz, poduszczacz ; ber SInfttfter, 3In(ie|er. Car ludu pobudka i podnietca złości, Obiega wojsko, żeby znikąd zawziętości Nie ginęły. Bardz. Luk. 123.

podnosić albo wyliczać dobrodziejstw, a ten kto bie- PODNIETA, ‘PODNIATA, y, i., PODN1AT, u, m. ; Boli. podrze, ma większe je czynić, niż były. Gorn. Sen. 17.

(uwielbiać, wielbić). — Podnosić kogo na jaki urząd, wynosić, einen 311 einem Simie ergeben. Roku 1392 Witold był na stolicę W. X. L. podniesiony; a zachowując stare obyczaje podnoszenia wielkich 'księdzów (książąt), był w czapkę ubrany; tamże mu miecz, i laskę i pieczęć oddano. Stryjk. 462. Obieranie i podnoszenie wielkiego księcia Litewskiego, chcemy aby ustało, żeby i znak żaden nie był tego podnoszenia albo inauguracyi.

Herb. Stat. 680. — Łopatkę prawą dacie ofiarnikowi na podnoszenie z ofiar waszych dziękownych. Budn. Levit.

7, 32. Podnieść kości jakiego świętego, bte ©ebetne Ct* ne8 ^eiligen tn bic £öf>e fjebett, erhöben unb bem SJolfe m> jetgett, (»eilige ©ebcine ergeben, ejmlttren. Roku 1254 podniesione są kości ś. Stanisława i omyte w winie, i rozdane do niektórych kościołów w świątości. Biel. 146.

Posłali do papieża , prosząc o podniesienie kości ś. męczennika. Biel. 145. Grzegorz IX. Elżbietę Węgierską królewnę za świętą podniósł. Biel. św. 99 b. Jan XXIII. podniósł w relikwie Tomasza Akwinata. ib. 104. Podniesienie krzyża ś., 5îreu$erf»ô(lUttg, święto katolickiego kościoła , ob. Podwyższenie. Podniesienie hostyi poświęconej, część mszy. X. Kam. — §. Podnoszą się czym, abo z czego, abo podnosi mię co * nadyma, aufblafett, auf* blähen, ergeben ben ©tolj, ben SKutjj. Opanowaniem Nowogrodu Iwan podniesiony, na wszystkie księstwa Ruskie myśl swą zasadził. Stryjk. 634. Między ludźmi podniesionego serca, zgoda być nie może, gdy jeden drugiemu ‘postępić nie chce, jeno chce każdy, aby na jego przestało. Eraz. Jez. Kkób. Wolę palrzać na szczęścia nie- PODNIOSŁY, a, e, nienizki, przywyższy; etruaâ (jod), erp* stateczne koło, Niż na hardego pana podniesione czoło.    (»et, ergaben. Jeżeli świerzopy wielkie będą, podniosłego

Zab. 12, 415. (podniosłe, wyniosłe). Ci, którzy pychą    stadnika potrzebują: ale podniosłego w ciele, nie wyso-

i dumą nad innych się podnaszają i nadymają, najmniej    kiego w nogach. Hipp. 13. — Transi. Podniosły umysł,

mają rozumu. Zab. 13, 72. Kłosy najbardziej się pod-    pyszny, dumny. Tr., wyniosły nieco, ftolj, f»Pd)ttUltl)ig I

naszające, są najpróżniejsze. ib. 71. Rusacy podniósłszy    (Boss. no^eMHUH do podniesienia, ‘podniosły, *podno-

się w pychę z tego zwycięstwa, wjeżdżali do Polski.    śny). PODNIOSŁOŚĆ, ści, z., wysokość, bte ©rf»abettl»eit.

Biel. 116. Gorn. Dw. 524. Łacniej nieszczęście skromno    Miejsce jest siedmiogórne, gdzie z swą podniosłością

znosić, niż się w szczęściu nie podnosić. Cn. Ad. 409.    Rzym leży. Chodk. Kost. 35, Dal. podnosznoszt.— §. Nie-

— Kto wyżej nad stan swój podnosi się, ten daleko się    jaka wzniosłość duszy, ein ©rab ttOtt $od)mutf>. PODNO-

niżej wydaje rozsądnym ludziom. Teat. 15, 5. (ftd) über    SZĘ.₍ ob. Podnieść.

spu-

feinen ©taub ergeben ; cf. piędzią się mierzyć).— Prawda, PODNIŻYĆ, f. podniży act, dok., Podniżać niedok., żeśmy się prędko podnieśli, boję s,ię tylko, żebyśmy je-    szczać, trochę poniżać; ettMŚ erniebrigen, (lerablaffen ; Bosn.

szcze prędzej nie upadli. Teat. 23. d, D. wznieśli, ftd)    podnisgeti ; Eccl. no^mmaro. Publikola przed narodem

cmporfcbnmtgeu. Kto dom swój wysoko podnosi, szuka    zgromadzonym nawiązki (fasces) podniżał. Faliss. FI. 17.

obalenia. W. Prov. 17, 16. Miał otuchę, z której się na TODNO, ob. *Pono, podobno.

wielką nadzieję podniósł. Sk. Dz. 518. — *§. Te-ć nas 1. PODNÓŻEK, żka, m. ; Boh. podnoż, stupadlo ; Sorab. mędrostki o to przyprawują, iż Pański gniew na się pod-    l.podnoża, podnożnć stólcżk ; Sorab. 2. schäml ; Rag.

nosimy, gdyż on zawżdy obiecował pohańbiać te mędro-    podnoxje, podnox ; Slav. podnoxje, klupcsica ; Bosn. pod-

stki ludzkie. Rej. Zw. 198. ściągniemy na siebie, wzbu-    nosgje, stolicch, toujelięa ; Croat. podnösje ; Vind. pod-

dzimy; ftd) jujtefiett, gegen ftd; rege ntadjen, über ftd; brin*    nushje, podnogauniza, podnogaunik, podnogni stolez 5

Carn. pruzhèza ; Ross. n04H0*ie, no4H05KKa, (ii04ho;kkh PODOBA, y, z. ; (Boh. podoba * powierzchni kształt; Vind. kobierzec ślubny); Eccl. CKaMba, cnaMefiKa, CKaMeenKa,    podoba, poduba, obras, furm, model imago, figura r

(Lat. scamnum); ławeczka pod nogi, ber 3uj5fd)Ćtmel, 3u$*    pulchritudo, exemplum ; spoduba, spodobnost justitia,

tritt. Ujrzawszy jednego cielistego, a on nogi zwiesione    podubekasnik, serzalu » zwierciadło ; Carn. podoba « wzór,

z ławy z trudnością trzyma, sam mu podnóżka szukał,    podobność, podobieństwo, podobstvu * kształt, spodo-

i sam go pod nogi jego postawił. Sk. Dz. 902. Na pod-    bnost decentia; Rag. podoba opportunitas, (cf. 'pogoda ,

nóżku ozdobnym noga jéj spoczywa. Dmoch. II. 2, 178.    doba); Eccl. no^OGa * zwyczaj, y40Óie sposobność, zda-

Budn. Ps. 99, 5. Podnóżki tkacze, Boh. podnożky ; Croat.    tność, wczesność, pora, pogoda; tieno^OBa nieskładność,

nichalnicze, thalechke; Sorab. 1. tkalćżża podnoża; insi-    nieład; Ross. n040óie; a) podobieństwo, bte 5le|inUd)fett.

lia. Cn. Th. Cn. Syn. 486. ber ©djćimel ober guj-Stritt ber    Członki w drzewie mają niejaką podobe ku członkom

SßeDer. Podnóżki w warsztacie tkacza, służą do wydepty-    zwierzęcym. Cresc. 50. Smak inakszy jest domowych,

wania fachy. Magier. Mskr. — Milit. Ławka, podnóżek,    niźli dzikich zwierząt; jest podoba, iż ₅ się też tak za-

w przedpiersieniu, zchodek ziemny, dany z jednej strony    chowywa między roślinami. Cresc. 80. Żeby się ustrzedz

wnętrznej, już to dla wyjrzenia na pole , już też do po-    obmów, pamiętaj na przysłowie nie daj podoby, ujdziesz

stawienia się na nim piechocie, mającej strzelać. Jak.    obmowy. Mon. 73, 612. unikaj podobieństwa, pozoru,

Art. 3, 300. ber Auftritt Alt ber Sruftroeljre. — Mathem.    okazyi, pochopu nie daj.— §. Niepodoba, niepodobień-

Podnożek czyli podstawa. ₅ Zabór. Geom. 85. — Transi.    stwo, niemożność, bte limitöglid)feit. Niepodoba ukazuje,

et fig. Podnóżek * PÜDN0ZE, a, m., co pod nogami le-    aby rodzicom nieposłuszny, miał być posłuszny prawom,

ży, ©cfjćtmel, alleä wa§ unter ben gitjJen liegt. Ja twe nie-    Petr. Ek. 91. — *§. Podoba, kształt, figura, bte ©eftalt.

przyjacioły złupione ze zbroi, Jako inszy podnóżek dam    Chciwemu dając obrok oku, Przypatruje się swej panny

pod nogi twoje. P. Kchan. Ps. 168. Położę nieprzyja-    podobie. Pot. Syl. 289. Chcę się koniecznie dowiedzieć,

cioły twoje podnóżkiem nogom twoim. 1 Leop. Math. 22,    ktoby on był z twarzy i z podoby. Pot. Arg. 204.

44. Budn. Ps. 110, 7. Upadam pod nogi twoje, czyń    Ryby wzdręga i kleń są podoby jednakiej,    jako płocica,

z podnóżkiem twoim, co raczysz. Sk. Kaz. 62. mit bet*    Spicz. 156.    We wsze osoby Darmo się    namieniwszy,

nem nntertputgften 5vned;te. Podnóżkiem być u wszyst-    nakonięc podoby Zażył ptaka, co w nogach roznosi pio—

kich, do najpodlejszych posług być, mediastinus. Mącz.,    runy. Zebr. Oiu. 311. (przeobrażał się, przemienił, prze-

(ob. Pomiotło). Święta Temido, i tyś boską szalę Dała    kształcił, przewierzgnął). — b) Podoba, upodobanie; ba&

mu w ręce, stawszy się podnóżem. Kniaź. Poez. 1, 119.    Seiteben, ©efallcit, Söo^lgefallett, Seljagen. Młodaś i bo-

Panie, taki porządek, jaki w niebie znamy, Uczyń na    gata ; możesz    mieć męża do swojej^ podoby.    Pot. Syl. 60.

tym podnóżku, na którym mieszkamy. Kanc. Gd. 266.    Ty obnażyłeś    według twej podoby Żebraka z jego sprzętu

(na tym padole). — Tytuł: W listach dosyć podło, pod-    i chudoby. Chrośc. Job. 80. Czyni, co tylko w jego jest

pisują się podnóżkiem. Zab. 11, 69., (cf. ścielę się pod    podobie, Ustawy gwałci, zwyczaje wywraca. Chrośc. Fars.

nóżki, pod stopy, upadam do nóg),    fu$ffllltger, untertfyćb    12. Wojsko przysposobił, że mu ku jego przysięgło    po-

ntgft gefiorfamfter ^necjń. W listach dziś podpisują się naj—    dobie. Chrośc. Fars.    198. Chrośc. Job. 126. Chrośc.    Ow.

niższemi sługami; nawet za honor sobie mają być pod-    47. Jeśli w sercu twojćm nie znajdzie się, coby przy—

nóżkami. Mon. 64, 461. Jegomość, który za honor po-    paść do jego miało niepodoby, Głos twój do boga wznie-

czyta, pisać się moim sługą i podnóżkiem, gniewałby    siesz poufale. Chrośc. Job. 43. coby się bogu nie podo-

się, gdybym go nie nazwał Dobrodziejem    moim.    Mon.    bało;    feilt SfttßfaHen erregt; cf. Eccl. Eoroeyro^met

64, 461. Odchodząc mówi: podnóżek Pański! Ç-. Kła-    Graec. 'freageazlu, deo placendi cura; ójaroyro4ie doganiam , szczęśliwej drogi życzę. Teat. 52. d, 37. — 2.    dzanie. PODOBAĆ się recipr. niedok., upodobać się,

PODNÓŻEK, PODNÓŹN1K, a, m., podziemny człowiek,    spodobać się dok.; (Boh. podobati se podobieństwo mieć,

na

231

PÖDNOZE - PODNURZYC.

PODOBA-PODOBAC.

drugiej stronie ziemi mieszkający; ber 2Itttipobe, ©egen*    videri, podobit se udawać, simulare, podobiti odkształcić,

fnfSIer. Podnóżnicy, którzy na drugiej części świata prze-    wyobrazić, repraesentare, exprimere ; Carn. podobûjem »

ciwko nam nogami są. Mącz., {Croat. podnosczi). Do    formuję, kształcę; spodobe meni se decet; Rag. spo-

Indyi i do Japonów, i do podnóżków naszych hojność    dobitti accommodare, cf. przypodobać; podobittise ko-

trafia. Sk. Dz. 91. PODNÓŻKOWY,    PODNÓZNY, a, e,    mu convenue; Yżncł.    podobiti, podobuvati * kształcić,    po-

od podnóżka, pod nogami będący;    Ross. CKaivieemtbiH,    dobiti, napodobiti,    napodobuvati ; pochodzić na co    po-

gltjjfcfyctmel « . Nikczemne podnóżkowe rzeczy, śmieci;    dobieństwem, perpodobuvati » podoben biti * podobnym

quisquiliae. Mącz., 2(uêtt)ttrf, ben titan unter bte $üße tritt.    być; Eccl. n040ÓcTB0BaTH, n040ÓHbiMTi KOMy óbiTb, no-

Murzynowde przed nią czołobitnie czynili, a nieprzyjaciele    40Óamiuca emulujący; CLno^OEiini, cri040Ó.iflio zaszczy-

jej proch podnóżkowy lizali. Birk. Żbar. B b.— §. Pod-    cić; ii0406aerB należy się, przystoi; Ross. n040ÓtiTbca

nożni ludzie, podziemni, ob. Podnóżnik.    podobnym być); 1) podobać się komu, do gustu mu

P0DNUKAC cz. dok., nalegając podbość, napędzać,    antret*    przypadać, lubym, miłym, przyjemnym mu być; ctnettt

ben; Croat. podnukävam stimulo.    gefallen, Wohlgefallen; Sorab. 1. zpodobam szo, łubu szo,

PODNURZYC cz. dok., nurzać podtopić, untertauchen; Sorab.    lubi szo, mi szo lubi, (ob. Lubić, luby; Lat. libet ; Germ.

1. podmuram; Vind. dolpotoniti, podvtaplati,' podvto-    beliebt); Sorab. 2. sze spodobasch, sze lubisch, sze ho-

Puvati.    blubisch , hoblubnusch; Boh. ljbite se, zaljbit se ; Slov.

lubif sa, lûbî sa; Carn. dapâsti, dapadem (cf. dopaść, przypaść), polûbe sè mi, (cf. polubić) ; Vind. dopasti, fe dobru sdeti, meni dopade, meni fe lubi; Croat. do-pasztisze, dopâdamsze, povolyemsze, (cf. powolny) ; Bosn. ugoditi, (cf. ugodzić); Ross. nojnoôitTbca, 6jaroBH4tTL-ca, B3oaHyTbca (cf. wzgląd), HpaBirrbca, noHpaBHTtca (cf. narów), HpaBHO , yro4HO , H3BOJaerca , (cf. wola) ; Eccl. 6^aroyro*4aK), 6aaroyro4HO. Ci którym my się podobamy, podobają się nam, przynajmnićj w tym samym , że my się im podobamy. Zab. 3, 263. Co się raz podoba, więcej się nie podobać nie może. Szczerb. Sax. 51. Wielom się podobać trudno, a wszystkim niepodobna. Sak. Okuł. Bardz. Trag, praef. ; Slov. ne narodil sa ten, kteribi sa lubił wśem. Nie jedno się wszystkim podoba. Cn. Ad. 605. (każda głowa ma swój rozum). Nie jak wielom , lecz jakim staraj się podobać. Min. Ryt. 4, 152. Każdemu swoje się podoba. Cn. Ad. 336. (każda liszka swój ogon chwali ). Podobała mu się kolaska z letkiego noszenia. Kras. Doś. 84. Wszystko pozwolić jestem ci gotowy ; Boś mi się z tańca swego spodobała. Odym. Św. ded. Z tych rzeczy nie podobaj się sobie, które też i źli czynić mogą Glicz. Isocr. I i 4. Tak mi się spodobało; moja w tym wola. Teat. 11, 51. Byliea roście, gdzie się jej ziemia spodoba. Cresc. 271 , (cf. kochać się, wykochać się). Podobam się bogu Eccl. 6o-royrożK4aio, Graec. tfeanearm. Podobający się, upodobany, Croat. povolyen , (ob. Powolny); Ross. JiioóbiH , (ob. Luby); Eccl. Batirooyro^hiiTt. Podobający się, czyli upodobany bogu , Eccl. GorooyroAMnt, Graec. ’&saQsatog. Podobanie, ob. Upodobanie. — 2 a) Podobać sobie co, upo-dobywać sobie co , upodobanie pobrać w czym, polubić co, etwas lieb gewinnen; Ross. jnoóoBaTbca, najnoóoBaTb-ca. * Bogaty wdowiec poznał ją, podobał sobie, i chciał mieć za żonę. Kras. Doś. 277. Nikt nierad swemu'powołaniu, a podoba zabawy nienależne sobie. Zab. 8, 316. liyck. Sokratesa naukę w ustach Alcybiadesa coraz więcej sobie podobała. Weg. Marni 1, 25. — Passiv. Dobry prfcykład i model zaczynał być od niektórych podo-banym. Xiadz. (polubionym, przyjętym). W wdziękach przyrodzonych była podobańsza daleko, niżby się ustroiła w Sydońskie purpury. Tward. Pasq. 10. wziętsza, milsza, bardziej luba; gefćilltger, Uel>Itd)er. — b) Podobać sobie w czym, kochać się w czym, upodobanie mieć w czym, SMlgefallen an etwas ftnbett. Seneka bardzo sobie w swoim dowcipie podobał. Gol. Wym. 74. Z boskiego podobania sobie w każdej sprawie naszej dobrej, nie mamyż nadgrody? Lach. Kaz. 1; 36. Topola podoba sobie na mokrzyznach. Jak. Art. 3, 162, (cf. plagować). PODOBIEN, PODOBEŃKI, PODOBNIEŃKI, ob. Podobny. PODOBIEŃSTWO, a, n., P0D0BN0ŚĆ, ści, z., Birk. Dom. 126; Boh. podobenstwj, napodobnost podobieństwo, podobizna obraz; Slov. podobnost aequabilitas, po-dobenstwo , podobeninost, podobitelka parabola, simili-tudo ; Sorab. 2. podoba , (ob. Podoba) ; Vind. podobnost, poduba, perpodobnost, perpoduba, enakefbnost, (podub-stvu, podobuvanje * rys) ; Garn, podobstvu » kształt, forma; spodobnost decentia\ (Vind. spodobnost, spodoblivost * należytość, podobnust, spodoba, imago, figura)', Croat. szpodóba, szpodobnoszt, priszpodöbnoszt, prikladnoszt (ob. Przykładność), prilichnoszt; Rag. prîlicnos, slicnos, prikladnos, slikka, (podobnos capacitas) ; Bom. prilicnost, prilika, slikka, prikladnöst, slicnóst, (cf. śliczność) ; (po-dobnost convenientia) ; Ross. n040Óie, cjninie, CX04CTBO, CXOACTBeHHOCTt , CX04H0CTL , (cf. y40ÓH0CTb, y40ÓCTB0 pora, pogoda); Eccl. T05K4eoópa3naH; pochodzenie na co w kształcie, fcie Sleljnltdjfcth Podobieństwo różnych rzeczy nie może być zgoła równe. Cn. Ad. 881. (równanie rzeczy nie może być we wszystkićm ). Między podobnemi rzeczami jest przyrodzona miłość, gdyż podobieństwo jest przyczyną miłości. Petr. Ek. 90. Podobieństwo czyli zgodność myśli wyobrażeń. Mon. 76, 182. (harmonia). Uzbroić się przeciw wykrętom podobności, analogii. N. Pam. 3, 335. — Math. Podobieństwo ściąga sie tylko do ułożenia boków, nie zaś do wielkości ; wszystkie kwadraty są podobne do siebie, czy wielkie czy małe. Geom. 1, 176. Solsk. Geom. 3. — §. Podobieństwo jakiej rzeczy na zmysłach abo na umyśle wyrażone, idea, wyobrażenie. Cn. Th. bte 3bee, ba3 Silb üott einer ©ad)e, bte ftettltng. — Podobieństwo jakiej rzeczy na drzewie, kamieniu, tablicy wyrażone, obraz; bte Slbbtlbung, btt$ 23ilb. Cn. Th. — Podobieństwo w mowie; przyporównywanie, alegorya, (przypowieść); baö ©letdjtttfŚ in ber Uîebe, bie SHicgorie ; Sorab. 1. pżirunano, pżirunawka ; Carn. pergli-ha; Vind. perpoduba, pergliha, napoduba, perpodobnost, pripovist; Bosn. pricięa, prilika; Ross. npHTKa, (cf. przyciąć). Wystawiał prawdę w podobieństwie. N. Pam. 13, 99. W piśmie czytamy, co bóg żałował, to się rozumie, niejakim podobieństwem wziętym od ludzi. Karnk. Kat. 207. To wszystko mówił Jezus przez podobieństwa do ludzi, a krom podobieństwa nie mówił im; aby się wypełniło : otworzę ja usta moje w przypowieściach. Sk. Kaz. 79. Podobieństwo ewanielii o talencie uczy, że dary przyrodzenia pilnością mnożą się. Modrz. Baz. 32. Salomon złożył trzy tysiące podobieństw ; a pieśni jego było tysiąc i pięć. Budn. 1 Reg. 4, 32. Podobieństwo pięknie rzecz zdobi, ale nie dowodzi. Petr. Ek. 154. — §. Podobieństwo do wierzenia, prawopodobieństwo, bte ©flljrfdjemlfcljfett, Sorab. 1. wernohzdacżnofcż; Rag. isti— noprîlicnos, potvardivos; Croat. veruvânye ; Ross. Bhpo-no40Óie, Bipoarie, BhpoamocTb, BhpomwaHie, iiMOBtp-hoctb. To jest rzecz bardzo do podobieństwa. Teat. 41,

13. (bardzo podobna do prawdy). A to cierpliwość nie do podobieństwa. Teat. 56. b, 42. Niepodobieństwo ku wierzeniu. Cn. Th. 514. (incredibilitas). Bóg same serca widzi ; człowiek tylko podobieństw się chwyta. Pot. Arg. 264. — §. Podobieństwo do uczynienia, dostąpienia , możność uczynienia , possibilitas. Cn. Tli. bte 3)10« fllidjfeit. Niepodobność ku czynieniu , niepodobieństwo , impossibilités. Cn. Th. 514. Niepodobieństwo , niepodobne rzeczy; niesłychana, niewidana to rzecz. Cn. Ad. 635. — (PODOBŁOCZE, a, n., miejsce pod obłokami, podniebienie, ctrt Ort unter ben SBolfen; Graec. vnovsqaov. Cn. Th. 119. PODOBŁOCZNY, a, e, pod obłokami będący, (cf. podniebny, podmiesięczny) ; unter ben üffiolfett

fceftnblicfj ; Eccl. no4Eo6iaBHLiH. Jednym skrzydłem gościniec mierzy podobłoczny, I gołąb płochopióry i jastrząb żarłoczny. Nar. Dz. 2, 198. Zab. 42, 237. Nar. Czego się mauzoleom i ich podobłocznym strukturom dziwujesz ? Toł. Saut. 80). — PODOBNIE adverb. ; Boh. podobne ; Slov. podobne, napodobnë ; Boss. oópa3HO; Eccl. o6pa3Ht, npHHCKpeHHi, no40ÓHbiME oópa30ME, tobl be TOyt, TaKE ate, similiterą równie jak, na kształt. Cn. Th., öljnlid), auf eine âfjnltdje 3Irt, fafł fu. Podobnie ku wierzeniu, p rob aliter, rcal;rfd)etnltcfj. Cn. Th. — *§. Orfeusz, muzyk niepodobnie sławny. Otw. Ow. 388. bez podobieństwa, nie do porównania, imoergldcfyltd?. Charta lelapsa, niepodobnie rączego, darowała mu. ib. 290. Na téj wyspie bardzo niepodobnie bydło się mnoży. Boler. 65. (nie do podobieństwa, nie do uwierzenia, nie do pojęcia).— §. Podobniejby jemu do mnie przyjść 5 przystojniej, łacniej, lepiej wypada, fd)icfltd)er, fügltcfyer. Cn. Th., Sorab. podobne słusznie. PODOBNO adverb., ‘PODOMNO, ‘PODNO, ‘PONO, §. a) tak się zdaje, może, być może; tuafirfcfldltltd), meOetcfrt; Sorab. 1. pjtscha ; Carn. bôje , vojê , mende , mendej ; Croat. bers , jèda , jedali; Dal. bars; Bosn. jeda , recchako ; Vind. morebi-ti, mordei, lohkei, mari, lolhzkei, vufzhe, lofhzhe, spodobno pulchre, cf. nadobno); Boss. HMOBtpHO. On to podobno, co*... — Podobno o tym mówisz. Cn. Th. Ja już z jéj wyroku nędzny wesołego , Nigdy ‘podomno cieszyć się nie będę. P. Kchan. Jer. 179. ‘Podno się nie mylę. Zebr. Ow. 336. Błogosławieni są, którzy miłują czystość; ale‘podno takiego żadnego przy dworze nie znajdzie. Glicz. Wych. 7 3. — §. b‘) Podobno, możno , ntößltcfy. Wszystko podobno u boga. Rys. Ad. 71. ‘PODOBNO-KSZTAŁTY, a, e, kształtu podobnego , afmltcfyer ©cftnlt ; Eccl. noAo6oBH4HHH, no4o6oo6pa3HbiH. PODOBNOMYŚL-NY, a, e, — ie adverb., myśli podobnych, ćtijnitcben 0itt* ne3; Eccl. no4o6ocMucjeno. PODOBŃOŚĆ, ob. Podobieństwo. — PODOBNY, PODOB1EN, bna, bne ; PODO-BEŃKI, PODOBIEŃKI, PODOBNIUCHNY, PODOBNIÖ-TK1, P0D0BN1UTEŃKI, PODOBNIUSIEŃKI, a, ie; adverb. in—0; Boh. et Slov. podobny, podoben, podobno; Sorab. 1. porunofcżiwe, runofcżiwe, (cf. porównać, równać); Carn. podobn ; Vind. podoben, perpo-doben , enakefhen , (spodobn « nadobny, piękny) ; Croat. zpodoben , szpodoben, priszpodoben , prihchen, prikla-den, (cf. przykładny); Bosn. podoban, ( = 2. accommoda-lus, idoneus), prilicjan, prikladan , slicjan, (cf. śliczny); Slav. prilicsan ; Bag. slicni, priklàdan; (podoban habilis, idoneus, podobni conveniens, opportunus) ; Boss. 11040-6huh , (n040ÓHHKE naśladowca), noxoadii, noxo*E, cxo-4huh , cxoacin, cxohce , cjhuhuh , 94aKOH, cjobho ; Eccl. TOKMeHHuii, touhmh ; §. a ) pochodzący na co, poszedł na co, trafił się na kogo, afmlid). Niepodobny, nie trafił się nań, różny. Cn. Th. 514. Podobni sobie; jeden drugiego zjadł. Cn. Ad. 881. (jakby go z oka wyjął, jakby mu z oka wykapał, wykapany; Slov. gakobi mu z oka wipadol ; cf. kubek w kubek ; jednej kuźni, jednej mynicy, jednéj faryny). Tak do siebie podobni, iż patrząc na jednego i drugiego, różnicy znaleźć nie można. Teat.

Siownik Lindego wyd. 2. Tom IV.

35 , 424. Twarzą i wszelką postacią był mu podobny, że go wszyscy za "brata jego mieli. Warg. Wal. 342. Im pilniej wpatruję się, razem czyz osobna, Twarz obóch, gdyby jedna postać tak podobna. Zab. Amf. 88. Slov. Prov. Równe za podobne stogi, unum idemgue; (cf. nie kijem, lecz pałką; nie pałką, lecz drewnem; cf. nie biały chlćb , lecz bułka). Wyznawanie to jest memu wyznaniu pospolitego ludu równe i podobne. Salin. 2,

8. Same między sobą są to rzeczy różne i niepodobne. ib. 6, 112. Podobnym być, Vind. podoben biti , enak biti, perpodobuvati ; Bosn. prilicitise ; Boss. nox04HTŁ na Koro (ob. Pochodzić), cx04CTB0BaTŁ, y4aTbca, y 4a-BarŁca, (cf. wdać się w kogo); Eccl. n040ÓciB0BaTH, n0406nbiME KOMy 6mte. Natura nas różnemi przymiota-tami darzy, Niemasz dwóch dusz podobnych, jako nie-masz twarzy. Dmoch. Szt. Fi. 51. Podobny podobnego sobie smakuje. Fredr. Ad. 21. Dosyć podobny Boh. na-podbnÿ. Podobniuteńki człowiek Boh. podobnjk, po-dobnićek. Podobny do kogo, podobny komu, n. p. Spotkałem kawalera podobniuteńkiego do Wc Pana. Boh. Kom. 1, 73. et 1, 281. Teat. 1. b, 115. Podobniu-chna w tym kształcie krasnej jarzębinie. Zab. 6, 464. Min. Czart podobniusieńki do ptasznika, co przepiórki wabi. Bals. Niedz. 1 , 161. Czeski język bardzo podobny mowie naszej. Gorn. Dw. 43. Im miłość podobniej-sza do przyjaźni, tym doskonalsza. Teat. 48. d, 37. Niemasz nic nad spanie, śmierci podobniejszego. Zab. 1, 61. Alb. Wszystkie dni nie są do siebie podobne. Teat. 45. b, 25. nie jednakowe, cttt £aij ift ntd)t wie ber anbere. Żaden człowiek nigdy lak sobie nie był niepodobnym. Zab. 13, 62. (wcale inszy, tak znacznie się odmienił).— Math. Podobne figury, które jednegoż są rodzaju , i mają kąty każde każdemu równe, i ściany, które zawierają równe kąty, proporcyonalne. Solsk. Geom. 19. Jak. Mat. 4, 91. Łejk. 18. Niepodobne figury, które będąc jednegoż rodzaju, w angułach mają różnicę. Soisk. Geom. 19. Wszystkie koła i kwadraty są sobie podobne. Jak. Mat.

1, 96. Terminy ilkości podobne. Ustrz. Alg. 9. Terminy ilkośei niepodobne, dissimiles, są, które się z odmiennych liter składają. Ustrz. Alg. 10. Biegi podobne. Hub. Mech. 6. — §. b) Podobny ku wierzeniu, ku prawdzie, iMbrfdjetttltd) ; Sorab. 1. wericźne, wernohzdacżne ; Carn. virjetn, virijçtn , Vind. verjetliu ; Croat. verùvan ; Bag. vjerovni , istinoprîlicni, istinopodöbni, potvardiv ; Boss. Bipono4o6Hbiö, BipoaTHUH, HMOBtpHbiM ; Eccl. BipyeHbilt. • Jest rzecz prawdzie podobna, iż Bulgarowie od zacności spraw swoich zwali się Sławakami. Stryjk. 102. Nie podobna , jak pięknie się udało. Teat. 8, 64. nie do uwierzenia, ift faillît JU glauben. — §. c) Podobny ku zrobieniu, dostąpieniu, ntögltd). Co się u świata niepodobnego zdało, to bóg uczynić raczył. Biał. Post. 66. Podobać się niektórym, rzecz jest podobna , wielom trudna , wszystkim niepodobna. Bardz. Trag, praef. Niepodobna, nie sposób, nie można, Eccl. iey4o6t. Niepodobnej rzeczy; (Vind. plave gofi, selen pefs, kaker pet krou sa en grofh * płowe gęsi, zielony pies, pięć krów za jeden grosz). Podobny ku pojęciu, zrozumie-

30

niu * pojętny, wyrozumny, zrozumiały, begreifltd). — §. d)    podoła temu jeżyk niewymowny. Zbił. Lam. B 1. Cze-

Podobny do czego, zdatny, sposobny; fcfytcfltdj, tauglid),    mu nie podoła kto, zwyczajnie gani. Min. Był. 3, 338.

gefd)icft, fitglid). Do boju podobnym i sposobnym, kazał    Ja się daną mi od Pana miareczką kontentuję ; w czym

się ściągnąć. Warg. Cez. 82. Miejsce na rzece ku ło-    z łaski jego przemagam , w tym postępuję; czemu nie

wieniu ptaków podobne. Cresc. 626. Cielce trzyletne    podoływarn, od tego się wstrzymuję. Smotr. Ex. 7. —

już są do roboty podobne. Haur. Sk. 55. — §. Podo-    §. Nienawisna i 'niepodołana była wszystkim Polakom

bniejszy ja do niej, niż ty; ja jestem sobie pański pod-    Sieciechowa potężność. Krom. 121. nieznośna, tutertrćtg*

dany, a ty dziś u nas, a jutro bóg wie gdzie. Teat. 54.    lid). Krzyżacy niepodołana wielkomyślnością nadymając

c, B 2. lepie; przypadam jćj, dogodniejszy, przystojnej-    się, najmniejszej słuszności zażyć nie chcieli; intolera-

szy, td) bin für ftC fdjtcfltcfyer. — §. e) Podobny, nadobny,    bili faslu tumentes. Krom. 479.

DOLANKA, i, femin., bte ^obolteritttt. Podolanka , romans X. Krajewskiego. PODOLE, a, n., (cf. Boss. noroît, U040;iie padół; Croat. podolie); ^obolten. Powiaty Kamieniecki , Łatyczowski i Czerwonogrodzki ; nie wiadomo, kiedy jest ta część Rusi nazwana Podolem i dlaczego? Zdawałoby się, iż dla różnicy od Rusi górnej wzięło imię Podola, to jest Rusi dolnej. Nar. Hst. 6, 238. — Prov. Nie potrzeba po guzy jeździć na Podole. Alb. na Woj. 13. (iw karczmie guzów dostanie, nie trzeba na Tatary jeździć). Szkoły wielce są podobne żołnierstwu albo kozactwu, około którego się na Podolu albo na Ukrainie parają zawołani ludzie, aby tam, nie inaczej, by na jakim żołnierstwie albo Podolu dzieci pićrwszego ćwiczenia nabywały. Glicz. Wych. KI b. — (PODOLEJOWAĆ, f. podolejuje cz. dok., podolejkować, olejkami podmazać, befalbctt. Dziś patrzą cudzych żonek, muskanych, malowanych, podolejowanych. Klon. Wor. 58.). — PODOŁEK, łka, m. ; Boh. podolek; Slov. podołek, luno, klin; Ross. nOAOJTB, no^oJbUHHt; $. a) łono u szaty, kraj szaty, poła ; ber @aum dne3 $letbe$, ber ©cfyooß, ber ttutertOeil. W tańcu ptak jej nie doleci , Gdy podołek rozpuści, wymiecie i śmieci. Simon. Siei. 112. Roztoczyli szerokie podołki swoje. Bej. Ap. 10. Gdy nie mogli już chodzić, dzierżeli podołki swoje. 3 Leop. Lam. 4, 14. ( fałdziste szaty swoje). Przystąpiwszy z tyłu, dotknęła się podołka szaty jego. 1 Leop. Math. 9, 20. Los miecą w podołek, ale od pana jest skutek jego. Radź. Prov. 16, 33. — §. Na podołku warzyć, prażyć* w strachu być, truchleć, iu 51engften fe^rt. Kiedyby tobie to się działo, co mnie, dawnobyś kaszę na podołku warzył. Pot. Syl. 11. Komu miłość praży na podołku jagły, trudno zwłokę cierpi. Pot. Arg. 690. dogrzewa, dokucza; tuamt madjett, jufe^eit. — §. b) Podołek, podbrzusze, brzucha niższa część, łono w ciele pod brzuchem. Cn. Th. 568, podpępcze , ber SdjooS am Sîôr* per, ber Unterleib. Dziecięciu dasz napierśniczek wełniany, aż do podołku długi. Mon. 69, 908. — Testicu-lus, podołek,. jądro w mosznach męzkich. Mącz., bte $0* be; mado. *PObOLISTY, a, e, pełen podołów, coli %\)â* 1er. W stronach podolistych i głębokich powietrze bywa mgliste. Cresc. 15. PODOLNY, a, e; Boss. no^oJbHUH ; w dole leżący, tief Itegeitb, niebrig. Drzewa więcej lubią górne miejsca, niż podolne. Cresc. 99. PODOLSKI, a, ie, z Podola, od Podola, ^obolifcb. Mnie miodu Podolskie pasieki nie dają. J. Kchan. Dz. 256. Kamieniec Podolski, ob. Kamieniec.

podobany, mogący się podobać; gefaüenb, fcfyön, lieblich. PODOLANIN, a, m., z Podola obywatel, Ctrl Çobolier. PO-Podobny Astur, pulcher. A. Kchan. 275. Piersi podobne. ib. 254. Czyż nie jestem młoda i podobna? Teat. 18. c, 23.— §. Ujrzawszy męża podobnego, pochwalił sprawy jego. Papr. Gn. 202. chwalnego, chwalebnego ; lo* blid), Iobettêmûrbig.

PODOBOJCZYKOWY, a, e, n. p. Podobojczykowa żyła, subclavia. Perz. Cyr. 1, 44, unter bem @d;lujfclbeine beftnblicl), ob. Obojczyk.

PODOCCIAN, u, m., acetis, sól z podkwasu octowego i z zasady solnej złożona. Śniad. Chem., dśifigfauerfalj.

PODOCHMISTRZŸ, ego, m., Cn. Th., zastępca lub pomocnik ochmistrza, ber itnterljofmeifter, Vertreter be£ Ober*

Ijofmeifterä.,

PODOCHOCIĆ, f. podochoci cz. dok., podweselić, podchmielić, pod dobrą myśl podpić sobie; ftd) guten SOîutljS triu*

Ten, ftd) gottrage trtnFen, burd) £rtnfen luftig toerbctt. Wchodzą śpiewając, dobrze podochoceni, każdy z nich mając dwie butelki. Teat. 55. c, 54. Zab. 9, 323. Jan Kochanowski w Bachusie nie pijaństwo czcił, ale mierne pod-ochocenie. Kras. List. 90. Tańcuje, gdy sobie podochoci. ib. 107.

PODOUHODZIĆ, /. podochodzi cz. dok., jednego po drugim dójść, odkryć, poodkrywać; eineö nad) betu anbent entbetfen, ergruttbett. Jćj intryg wszystkich ciężko podo-chodzić. Teat. 48. b, 15.

PODOCZODOŁKOWY, PODOCZOJAMISTY, a.^ e, pod jamą lub dołkiem oczu będący, unter ber 2lugcnf)0f;Ie beftitbltd).

Kanał podoczojamisty. Krup. 1 , 75. Nerw podoczodoł-kowy. ib.

PODOGONIE, ia, n„ rzemień pod ogon koński podchodzący , pochwy, pochwa u konia, ber ©djmanjrienten atu ^ferbegefd)irre ; Slov. podchwostina ; Boli. farkas;_ Rag. pöhve; Slav. podrepina; Croat. podrepina, puhvine; Carn. podrepnèk, podrepnèza ; Vind. podrepenza ; Ross. naxBy.

Podogonie nie powinno być zbyt krótkie, bo konia pod ogonem kaleczy. Kaw. Nar. 393. PODOGONIOWY, a, e, od podogonia, 6d;roan$riemeu *. PODOGONOWY, a, e, znajdujący się pod ogonem, unter bcnt (Scfymanie beftublid).

PODOIĆ, f. podoi cz. dok., jednę krowę po drugiej od-doić; Boh. podogiti; Croat. podajam, podoilszem ; (Bosn. dojiti, datti sissu, cf. *doić dziecko); Vind. pomusti , nad; etttanber abmelfeu.

PODOŁAĆ, f. podoła intr. dok., Podoływać nicdok. et frequ,. zdołać, mieć siły po temu, mieć mocy z to abo zeń,

(ob. Z), gett>ad)fcn fe^n; Boss. o^ojtib, oAoatBaTb. Nie

PODORYWACZ, a,

m.,

P0D0SINN1K,

Jundz. 563, eine 21rt plj$e.

PODOSTATKIEM adverb., dostatecznie, öüHauf, Ifinretdjenb. Wina jestźe podostatkiem ? Teat. 7 , 27. Gdzie wody niemasz podostatkiem, tam wiatraki potrzebne. Rag. Dos. 2, 252. W Indyi jest podostatkiem bawełny. N. Pam.

PODOSTRZYĆ cz. dok., nieco zaostrzyć, ein wenig fdldrfeu. Podostrzony. Zebr. Ów. 88.

PODOWIADYWAĆ się recipr. frequ., dok, podowiaduje się f., jednego po drugim dowiedzieć się, nad) etltattber er* fahren. Wiele rzeczy ważnych od nich się podowiady-wałem. N. Pam. 13, 17. Póki stryj nie siedział w Warszawie , mogliśmy mu mydlić oczy; ale już to kilka mie-sięcy jak przyjechał, zaczym podowiaduje sie tkiém. Teat. 22, 98.

PODOZORZE , a, n., mięso gruczolow’ate przy ozorze wieprzowym , cielęcym i t. d. V\’lod. Podozorze u rzeźnika część od ozora wołowego z grdycą. Magier Mskr., b«3 bruftge gletfd) unter ber Odjfeu », ©pneinS *,

Podozorze, podgardłek, ^Ibraten. Ern. 546.

‘PODPACHAĆ; Ross. no4naxan>, ob. Podorać PODPADAĆ, ob. PODPAŚĆ.

PODPAL, u, m. ; Boh. podpal, $. a) podnieta ognia, pod-

*PODOMNO, ob. Podobno. PODOPOZYCZAĆ, ob. Dopo-

życzyć.

PODORAĆ, f. podorze cz. dok., Podorywać frequ., ode spodu przeorać; Slov. podorati; Boh. podworati, pod-worowati; Sorab. 2. podworasch; Sorab. 1. podworaż, podworacź, podworuyu, (podwor, podworano proscissus ager) ; Carn. podoram ; Vind. podorati, okulsorati ; Bom. podorati; Hag. podoratti ; Croat. podorati, podórjam, podoralszem; Ross. no4naxan>, no4naxnBaro, üon unten burctippgen, tüegacfew. W listopadzie należy gnój wywieźć , worać go , inne pola podorać na jarzyny. Mon. 67, 207. Łąki stare podorywać, aby z nich lepsze były trawniki. Haur. Ek. 51. Padli, jak dwa kwiaty różane Rozkwitłe upadają pługiem podorane. Groch. W. 314, (ob. Podciąć, podcięty). — §. Podorać gnój, oraniem pod ziemię go podprawić, untcracfern, unterppgen. Subst. Podoranie, podorka. który pługiem podorywa, ber Unteracferer, ber cttnaâ un» terartert., Tr.

‘PODORĘZE, a, n., oręż poboczny, Untergeiueltr, ©eitenge* tneljr; Vind. podôroshje, spudniu oroshje.

PODORGANISTA, y, m., pod organistą będący, pomocnik jego; ber Uuterorganift, Unterfdjulmeifter. Mospanie pod-organisto, czyby to nie można weselszych rzeczy uczyć? Teat. 20, 92.

PODORKA, ob. Podorać. PODOROŻNE, ob. Podróżne.

PODOSEK, ska, m., krzywe one żelaza, któremi się oś do łoża armatnego przyciąga, podoskami zowią. Archel. 3, 62. ipsa rotarum fibula, axibus firmandis immitti soliła. Mącz., bte Slcfyfenfcfyteue, bcrê 2(d)fenMed), ber 3ld)fcnftoß, bas 2ld)3efien. Okowy drewnianych osi są podosek , złożony z dwóch części z sobą spojonych, i opaski podoskowe, (brebans.) Jak. Art. 1, 272. 3lrf;feurtnge, 2ld)3retfeu.

PODOSOWIK, a, m., gatunek grzybów'.

o wszys-

Mböjunge.

żoga, podsyta; rcaê junt Unterjünben bient, 9?d)rung beS gelten», Bunber. (Ross. no4na4Ka mąka pod polewkę pod-mieszana). Ogień bez podpału nie może być. Syxt. Szk. 461. Na domy rzucili podpały, Które pożarły domów onéj nocy dwieście. Zimor. Siei. 248. Podpały wojenne u dawnych, falarica, podobne bywały do włóczni mając śpiczaste żelazo, obwinione w kądziel, siarką, smołą i olejem napojoną. Papr. W. 1, 196. Sffittrfbranber , ©cfyteßbranber, 23ranbfdutffe. — Fig. Bogactwa im nic innego nie zostawują, jedno pobudkę ku rozmaitym zbytkom , a ‘podpały przeklęctwa bożego. Rej. Post. H 6. Już podpałów lubieżności nie czuje, ale jeszcze pycha go nadyma. Pilch. Sen. list. 2, 324. — §. b ) Podpał, actio, podpalenie, podkładanie ognia, pożoga; bnê 2Iu$ültbcn, Unterlegen beś gelten», geucranlegeit ; Boh. zharstwj ; Vind. po-shganje , poshaganje, (ob. Pożog ) ; Ross. santUTaie^LCTBO. Nikt o podpaleniu w piecu nie myśli ; a kiedyż izbę ciepłą mieć będziemy? Teat. 8 , 24. Oblężone miasto ledwo od podpału odproszone. Nar. Hst. 1, 126. Odkup od podpału, bte 23ranbfd)«fiitltg. Podpalaniem pieniądze wystraszać , branbfd;aj>cu. PODPALA , PODPALCA , y, m., PODPALACZ, a, m., podżegacz, podżognik, podkładacz ognia; Boh. palie, żhar, (cf. żar); Slov. podpalać, kterÿ tagne a złobywe podpaluge; Croat. palihisa, palikucha ; Slav. upaljtelj ; Rag. uxixalaz; Ross. B03?KiiraTeJb , 3a-aairaieiL, sa/KHraibmuKs ; Eccl. B03na.inTe,ib ; ber geucran* leger, ber 5Dîorbbreniier, propr. et transi., poduszczacz, ber Slliftiftcr, 21n^e|icr. Herostrat, podpalacz kościoła Efezyń-skiéj Dyany. Zab. 1, 34. Alb. Neron z siebie wdnę podpalcy miasta zwalił. Nar. Tac. 2, 246. Podpalacz, ib. 2, 5 48. On go na to poduszczył, i sam był podpalą tego złego.

1 Leop. 2 Mach. 4, 1. Liwinius z innemi podpalcami buntu, na wygnanie skazany. Nar. Tac. 2, 236. Herszt i podpalca buntu szubienicą życie skończył. Nar. Hst. 2, 353. — (PODPALACZE, a, n., radix palatii. Cn. Th. 737, miejsce pod pałacem. Włod., ber ^lajs unter einem sßalaiS).—- PODPALALOŚĆ, ści.ź., PODPOLAŁOŚĆ, oko-pciałość, czarnawa farba. Mącz. pulligo , jRaudjfnrbe. PODPALAŁY , PODPOLAŁY, a, e ; (cf. Boh. podpałka miano, które ciemnobrunatnym krowom dają); podpłowiały, płowy, falil. Flavus, płowy, nieowszeki żółty, podpolały. Macz. (śmiady). Podpolały , Szary. Dudz. 52. Podpolały, wilcza-sty, szary, ravus. Cn. Th. 1101. Nie wszystkie są białe fiołki, są brunatne, są i podpalałe. Simon. Siei. 29. Podpolały, okopciały, czarnawy, farba taka, jak gdy co dymem okopcą, pullus. Mącz. PODPALIĆ, f. podpali cz. dok., Podpalać niedoli. ; Z?o/z. podpaliti, podpalowati ; Slov. podpaługi ; Vind. podshgati, podshagati ; Croat. podpa-lyujem ; Ross. n04na,inTb , no4najHTb, no4TomiTb, no4-Tan.itiBaTb; ogień podkładać, podniecać; geuer mtlegcn, öOtt unten anjunbeu. Herostrat podpalił kościoł Efezyń-skiéj Dyany. Zab. 1 , 34. Alb. Trzy razy byłem przez złoczyńców podpalony. Teat. 21. c, 64. Tyrani dziedzice częstokroć od własnych poddanych bywają w budynkach podpalani. Mon. 67, 200. — Transi, fig. Podżegać, poduszczać, pobudzać, podbechtać; anfeuern, attretfen. Podpalał go do męczyńskiej korony gorącemi słowy. Sk.

Dz. 415. Szaleństwo Kleopatry! serce podpaliwać zbrojnego gościa! Bardz. Luk. 180. PODPAŁKA, i, i., podpalanie, podniecanie, podnieta, żagiew'; ba3 Untereren* nen, birô 2lnjünben. Łuczywo służy na podpałkę w piecach. Kluk. Rosi. 2, 33. PODPALSTWO, a, n., podkładanie ognia, ba3 geueranlegeit. Kryminał podpalstwa. fallen tn eine strafe. Niespodziewanie téj karze podpaść Nar. Tac. 2, 346.    mogę. Teat. 8, 77.

padać pod co, lub czemu, podlegać, zawisnąć; unterlte* gett, unterworfen fe^n. Nie czujemy żadnej rzeczy, która pod zmysły nie podpada, to jest, która żył suchych zmysły składających nie porusza. Boh. Dyab. 39. — Podpaść karze , winie , wpadać w nie , podlegać jej, unter*

paszą

podsilić, podkrzepić, dać podjeść; mit $utter, SBeibe, fKafiniltg fictrfen, laben. Jako śnicerz oczy natężonem patrzeniem utrudzone, uwalnia, zwraca i podpasa; tak i my, powinniśmy niekiedy umysłowi ulgę uczynić, i nie-jakiemi go rozrywkami podsycić. Pilch. Sen. list. 2, 22.

‘PODPALOWAĆ cz. dok., palami podsadzić, unterpfćlfjfen; PODPAŚĆ cz. dok.. PODPASAĆ niedok., podkarmić,

Vind. podsterbrati, podkoljati.

PODPARAFIA, ii, i., parafia od drugiej głównej zawisła;

Carn. podfara, bte linterpfarre, £od)terpfarre, ba3 filial.

Plebanie i ogrody niesprzedane, powrócone będą plebanom i xiężom przy podparafiach. N. Ram. 21, 312.

PODPARAFIALNY, a, e, od parafii, Unterpfarr *. Każdy PODPASEK, ska, w., podpastuszy, pod pastuchem stojący, biskup łącznie z prefektem ułoży liczbę i rozległość pod-    ber Unterflirt. Niemasz Dafnisa, na łożu potnieje, Wier-

parafialnych kościołów, i tyle można utworzyć podpa-    nych podpasków konają nadzieje. Zab. 12, 403. Koss.

rafialnych kościołów, ile potrzeba wymagać    będzie. N.    PODPASUJE , ob. Podpasać.

Ram. 21, 311.    PODPASZE, a, n., miejsce pod pachą    ; Vind. pasduhe,    pod-

PODPARCIE, PODPARTY, ob.    Podeprzeć.    pasduhi; Eccl. no4na3yxa;    Ross.    n04TMUiKa, bte    Slcflfel*

1. PODPAŚ, u, m., miejsce    pod pasem,    część    ciała pod flöfjle. Wlod. Ziele to złą    wonią    podpasza oddala, gdy

łonem; Vind. podpafje, spudnju telu, cf. podpępie; ber    prochem jego będziesz nacierał pazuchy. Sienn. 262.

îfjetl be3 ^orperô unter bem ©Ûrtel. ( Vind. podpaf ilia).    Gdy nań miecz podnosi, ten ugodził go spisą w pod-

Nie tajne mi są z rybim niewiasty podpasem. N. Ram.    pasze. Nar. Hst. 4, 314. PODPASZNY, a, e, pod pa-

22, 1Ó7. (Syreny). — (2. PODPAŚ, PODPAŚĆ, ob. Po-    chą zostający. Wtod. Cn. Syn. 847, 31d)fel(|t)filen * ; Sorab.

pas, Podpaść). PODPASAĆ, f. podpasze cz. dok., pod-    1. podpażnć; (Boli. podpażnjcek piesek damski, mucek,

pasuje pr., Podpasywać frequ,; Slov. podpasugi; Vind.    0d)0Oßf>unbc(jen). Hircus, pot abo cuchnienie podpaszne.

gornapafati, gorsagerniti, podpafati; Rag. et Bosn. pod-    Mq.cz., (ob. Parkot). Okolica podpaszna albo podłopatko-

passati ; Croat. podpassńjem; Ross. n04noacaTb, no4no-    wa , regio subaxillaris. Perz. Cyr. 1, 20.

flCMBaTb; podkasać, podginać, podwięzywać ; auffdjürjClt, PODPATRYWAĆ, ał, pr. podpatruje cz. dok., podglądać aufbtnbeit, untergürten. Stójcie podpasani w prawdzie,    sekretne oko mieć na co , fietmltd) uadjfpuren. Dzień

przyobleczni w pancerz sprawiedliwości. Gil. Kat, 317.    noc nicem nie czynił, tyłkom podpatrywał ich ^sprawy.

Podpasanie, Eccl. et Ross. no4noacKa, succingulum. —    Nag. Cyc. 59.

Barkę wziąwszy, używali pomocy, podpasując okręt, bo- PODPEŁZAĆ cz. dok., podłazić, pełzać pod co podejść; jąc się, aby na Syrty nie wpadli. W. Act. 27, 17. Budn. Ross. no4noi3Tb, no4naji3UBaTb, unterFried)en. ib. (przywiązali barkę do okrętu).    PODPĘPCZE, a, n„ podbrzusze, hypogastrium. Perz. Cyr.

PODPAŚĆ, jedntl., podpadł, f. podpadnie cz. niedok. POD-    156. podołek, ber Unterleib unter bem Słabel; Vind. pod-

PADAĆ; Vind. popast ; Ross. no4nacrb, no4na4aTb ; §. 1    popje, perritovina; Ross. no4nynt>c ; Eccl. no4nynie, no4-

a) podpaść pod kogo, nagle się rzucić pod niego, pod-    wpeine. PODPĘPNY, a, e, pod pępkiem będąey , unter

walić się pod niego, ode spodu napaść; ftcf) unter einen    bem -Kabel beftttbltcfi; Eccl. no4nymibiH.

flinftürjett, fiinmerfeu, ifm »Olt unten anfaHen. Szermując PODPIĄĆ, /. podepnie cz. dok., Podpinać niedok., ode spo-jakoś bardzo blisko Rynald zapędzony, Pod    Sakrypanta    du przypinać, zapinać; unten    anfcfmaOen, gurten, anfttöp*

wszytek podpadł podsadzony.    P. Kchan. Orl. 1, 32.    fen, feft aufpaunen,    anjtefiett ;    Croat. podpinyam ; Eccl.

Herkules pod Cerbera podpada    srogiego, W    zwyciezkićj    no4nHinaio. Dobrze    jeżdżą,    którzy dobrze podpinają,

ręce groźną buławę trzymając.    Bardz. Trag.    42. Nie-    Hipp. 59. Niemczyk    podpięty,    z pręcikiem w ręku. Teat.

przyjaciel krążył go, ucierając się zawsze podpadaniem 3, 27, ob. Opięty, rcd)t glatt angefpannt, attgejogen. i małemi potyczkami. Ustrz. Kruc. 2,371. (nagłemi nie- PODPIĆ, f. podpije cz. dok., Podpijać niedok.-, Boh. podna-spodzianemi napaściami). — b) Podpadać pod kogo,    pigi se; Ross. no4nHTb, no4niiBarb, n04KyjHKaTb, wave/ kogo, uciekać się pod obronę czyją, do niego się    cyCMTbca; podchmielić sobie, fiel) eilt 9Mufd)c&en trinfen.

ją, tedy podlejsze. 1 Leop. Joan. 2, 10. Teraz sobie podpijać, teraz czas tańcować. Lib. Hor. 39. Nie jest grzech podpić sobie mądrym i uczonym , A wszak Bachus Minerwie był bratem rodzonym. J. Kchan. Fr. 48. Jeże-lim trochę podpił, kara już gotowa, Bo za to mocno boli i cięży mi głowa. Teat. 43. b, 37. Wino w' podpiciu wesołego czyni. Jabl. Tel. 259. Drugi, jakby sobie królestwo podbił, że sobie podpił. Chmiel. 1, 62. Mówrią cza-

o ratunek udawać; ju jemanben feine 3ufhuJ}t nefimen, ftć$    Naprzód dobre wino stawia, a gdy sobie goście podpi-

an jemanbeit um Unterftöfcung ma^en, ifm au gemimten fu«

Ąien. Starszy syn wojewody Mołdawskiego, wygnany od młodszego, podpadł pod Kazimierza o protekcyą.

Tward. Wł. 54. Xiędza gwardyana podpaść musisz, który gorliwością swoją tatulę nam przeprosi. Teat. 27,

127. Moja rada podpaść panny Teresy wuja. Teat. 28,

110. Podpadły pod kogo, dla obrony przyjęty przyjaciel, cliens. Cn. Th. 873. — §. 2) Neutr. passive: Pod-

Ross. ikmimcthkł , aapyqjrreJB, pyKonpHMa^niKł. Podpisany własną ręką skrypt Ross. 3apyqHbin. Przywiódłbym i innych wielu, coby téj sentencyi mojej podpisali. Biel. 11, (cf. pisać się na co, oppos. odpisać się, rozpisać się). Przodkowie nasi nie podpisywali się w listach jak tylko bratem ; potyrn powolnym sługą ; dzisiejsi zaś najniższymi sługami i podnóżkami. Mon. 64, 461. *— §. b) Podpisać list, abo na liście, napisać na nim adres; Rag. nadpisati kgnigu ; Ross. Ha4nncaTb, Ha4imcbiBaTb ; Ecd. Ha^nHcyio ; bie Sluffdjrtft auf einen 33rtef fchreiben. List ten zanieś temu , do kogo jest podpisany. Teat. 38, 269. (podług adresu). Podpisać się na tytule księgi, ftd) auf bem £ttel nennen. Ci, co o wzgardzie sławy księgi pisali , Na tychże tam księgach z pilnością imiona swoje podpisali. Warg. Wal. 301.

sem, muszę sobie nań podpić. Sax. Porz. 151. podo-chocić się do załebków, fiel) ßourage trinfen gegen jeman* ben. Podpicie, podpiłość, podpitek, krapuła ; ba3 3tâuf^* cfien, ber fRaufcf); Vind. pianostiza, pianstvize; Eccl. n04-mnie, no4noHKa; Boss. xintjib. Podpiły, podpity, Boh. podnapity, podrauśily; Ross. npiinbflHCb.— §. Pijże włodarzu ! Ę*. Jużem podpił sobie. J. Kchan. Dz. 200. dosyć się napiłem, ich hfl&e mid) fatt getrunfen, cf. podjeść sobie.

PODPIEC, podpiekł, /. podpiecze cz. dok., Podpiekać niedok., od spodu popiec, son unten bebaefeu; Ross. no4neq’b, no4nenaTb. ^PODPIECZE, a, n., miejsce pod piecem, ber fRaum unter bem Ofen; Boh. podkamnj ; (Ross. no4-neuHHK'b dziura pod piecem).

PODP1ECZĘTOWAĆ cz. dok., od spodu popieczętow’ać, nu* terfiegeln; Ross. n04neqaiaTb, noAnenaTUBaTb, (* 2. przedrukować).

'PODPIEKA, i, i. ; Ross. no4nena; brunatna skóra chleba, cf. przylepka, bie braune Srotfeite.

PODPIELUSZEK, ob. Poddupnik.

PODPIERAĆ, ob. Podeprzeć. PODPIERACZ, a, m., który

PODPISEK, ska, m. ; Boh.

szczamy mieć , jedno żeby sami wszystko ręką swą podpisywali. Herb. Stał. 401. Czach. Pr. 1, lit). Tarn. Ust. 197. Regent kancelaryi w prawdziwej Polszczyznie zowie się podpisek. Trep. S. M. PODPISKOWY, a, e, od pod-

podpisarj ; Sorab. 1. wotpiszwar, piszarski pomocznik, zapiszwar ; Croal. podpiszecz ; Eccl. miCYiiit; Ross. no4b-anen, n044bHneH ; substytut pisarza, umanuensis. Mącz., tabellarius. Cn. Syn. 867. ber Unterfchreiber, 6chreibcrge* hülfe, UuterflertdftSfdjrci&er. Pisarzom ziemskim inne dopi-podpiera, wspieracz, pödporca, podpora, ber ttrtterftn^er. ski, którzy tylko w pisaniu im pomagać mają, dopu-PODPIERSIF.Ń, POPIERSIEŃ , śnią, m., P0DP1ERŚN1K, a,

m., rzemień pod piersiami końskiemi ; Boh. et Slov. pod-prsyna, prsotiny ; Carn. podpersnèk , podpersneza; Vind. podperfina; Croat. podperszina ; Slav. opêrsine; Bosn. podprrisje , preseni, poprugh za prrisi od kogna ; Rag. piska; Ross. no^Łaneciiiii.

podparsje; Boss. HanepcHHtcL, narpy^HHKt, ber Sruftrtemen. PODP1TEK, tku, w., podpicie, podpijanie sobie, ber fRanfd). Podpiersień ma leżeć nad łopatkami, ażeby koniowi do Na podpitku episkopi brodami sie wycinają. Pim. Kam.

stąpania i wyrabiania nogami nie przeszkadzał. Kaw. Nar. 393. Podpiersień. Alb. na Woj. 9. Siodło chwami i z popiersieniem rządnym szerokim. Hipp. 39. P0DP1JAĆ, ob. Podpić.

pr. PODPITY, ob. Podpić. P0DP1WNICZNY, ego, m., ma być z po- pomocnik piwnicznego, ber Itnterfellner ; Vind. podkletar ; Ross. noAKJionHHKi..

‘PODPLASAĆ cz. dok., nieco popląsać, ein wenig gaufelttb PODPIŁOWAC cz. dok., ode spodu przypiłować, son unten    fynpfen unb tanjen. (Boss. no4n.iHcaTb, no4n4HCbiBaTb    tań-

bttrdjfdgen ; Ross. n04niUHTb, n04im.mBaTb. Pnie te mają    cować do instrumentu lub pieśni).

być tak podpiłowane i podcięte, aby statkom płynącym ‘PODPŁASZCZE, a, n. ; Boh. podplaśtj ; odzienie pod płaszcz

nie szkodziły. Pam. 85, 1,320. Pocjpiłowanie Ross. 1104-mona, no4moeHie.

PODPIŁY, ob. Podpić. PODPINAĆ, ob. Podpiąć.

PODPIS, u, m. ; Boh. podpis; Sorab. 1. podpisz; Vind.

służące, eine Reibung unter bem SOîantel ju tragen. *P0DPLĄTAĆ cz. dok., Podplątywać czejtl., pod czym poplątać, sekretnie zaplątać, phys. et mor., unter ettMÖ tytt nerwirren, oerwicfeln, nerftfen, ^eimlidi »erflcchten. Co mu podpifs, podpifmu; Croat. podpisz, podpiszek; Rag. pod-    się jeno podoba w schismatykach broi, zwodzi je,    ma-

pis; Ross. no4nHCb, no4nncKa, pynoimcaine , pynonpH-    mi, oszukawa , podplątywa, obala, błędy przez nie    sieje.

KM4CTB0, pyKonpHK,ia4HBaHie, 3apyneHie (cf. zaręczenie) ;    Smotr. Ex. 27.

CKptna, saKpbna, sauptnim (cf. krzepić), cnpaBa, (cf. PODPLEŚĆ, podplótł, podpletli, {. podpięcie cz. dok., Pod-sprawa); §. a) podznaczenie imienia pod jakim pismem,    płatać niedok., pod czym popleść, w czym zapleść; unter»

bie Unterfdjrift. Niżej na podpisie wyrażony.... — §. b)    flechten, unter etwaź (lin flehten ; Vind. podplesti ; Boss. noa-

Podpis na liście, napis na kopercie, adres; Ross. Ha4-    iuecTb, n04nieTaTb, (2. podbijać nogę, podejść, okpić) ;

nncb, bie 2Iuf)chrift auf einem Srtefe. PODPISAĆ, f. pod-    Ecd. no4njeiaio subnecto.

pisze cz. dok., podpisuje praes., Podpisywać frequ. ; Boh. PODPŁÓKAĆ cz. dok., podpłócze /. płócząc podmyć, pod-podepsati, podpisowati; Sorab. 2. podpiszasch; Sorab. 1.    lizać, podbierać, podrywać; son unten befohlen, tsegfpüfj*

podpischu, podczèychuyu ; Vind. podpifati, Croat. pod-    len, aitêfpü^leit. Budowania na piasku, gdy na nie przyj-

dą nawałności wód, łacno podpłókane bywają, i wniwecz obrócone. Gil. Post. 98.

pissńjem, podpiszati; Bosn. podpisati ; Rag. podpîsati ;

Ross. no4nncaTb, no4nHCbiBaTb, 3apynHTb, 3apyqaTb, (cf.

zaręczyć) ;§. a) imieniem swoim podznaczyć, imię swoje pod PODPŁOMYK, a, m., PODPŁOMYCZEK, czka, m. , dem., czym wyrazić; nnterfcbreiben, unterzeichnen. Ten testament    PODPŁOMIENNY n. p. chléb. 3 Leop. 3 Reg. 17, 13.

dla lepszej wiary i wagi ręką własną podpisuję. Teat. 5,    podpopielny. 1 Leop. ib., PODPŁOMNY, W. ib. ; Boh.

57. Podpisujący co, Vind. podpifar, podpifavez; Croat.    podplamenice ; Croat. pogàcha ; Hang. pogatsa ; chléb u

podpiszavecz; Eccl. no^niiCKTenh. Podpisany, co podpisał,    samego płomienia pieczony, cf. wychopień; an ber glamtne

gerbfteteS 23rot, Çlûmntenfu^ett, 33rotfudjen, Slfc^enDrot. Podpłomyk i chléb między węglem pieczony, z boków wnet się przypiecze, a we śrzodku surowe ciasto zostaje, także i popiołu tam się wiele przymiesza. Cresc. 4 59. Podpłomyki przed węglem i płomieniem z wierzchu tylko . Maranie, no4Mora, noMora, n04Kpina. Podpomożeniem się popieką. Sak. Pr obi. 200. Placek abo podpłomyk.    bliźniemu dogodził. Prot. Jał. 27. W którym pasterzu nie

pomogło święte bóstwo jego. Rej. Post. O o 6. PODPO-MOZENIE, ia, n., subst. verb., pomoc, podpora; bte 33ety* Jjtilfe, ©tnfce, Unterfiüjjung ; Vind. podpomuzh, pomagavi-za, pomuzhna frednina; Rag. podpomooch; Ross. 1104-

Biel. Ust. 85. Z tej mąki przynieś mi upieczony pod-    będzie podpomożenią ducha ś., już słabe jest pasterstwo

płomyczek. Sk. Żyw. 2, 194. Podpłomyk z jęczmiennej    jego. Bej. Ap. 35. Źle człowiekowi być samemu, ale mu

mąki. ib. 1, 405. Pokarm ich podpłomyki, pieczone pod    uczyńmy wżdy jakie podpomożenie. Rej. Post. H 3. Trzeba

żarem, zaprawy mleko świeże, rozkoszy oliwa. Boler.    mu jakiego podpomożenią. Rej. Zw. 1 b. Uczynię czło-

498. Nie wymyślnemi potrawami, ale podpłomykiem pro-    wiekowi podpomożenie przystojne jemu. Radź. Genes. 2,

stym i wodą częstuję go. Pociej. 167. Podpłomyczek na    48. «not. małżeństwo jest najpożyteczniejsze podpomoże-

węglu upieczony, a kawalec baraninki, to były półmiski nie człowiekowi.» Żadne podpomożenie w smutku a w ich. Rej. Zw. 69 b.    upadku człowieka nędznego, jemu wierniejsze być nie

PODPŁYNĄĆ, f. podpłynie cz.jedntl., Podpływać niedok.;    miało, jedno cnotliwa żona jemu naznaczona. Rej. Post.

Ross. no4MbiTb , H04njibiBaTb ; Eccl. no4iuiaBaio ; wodą    Ho. PÖDP0M0ZYCIEL, a, m., wspieracz , ber Unterftüt*

podchodzić, podciekać pod co; big unter etro«$ tyinfdjroim*    jer, 5lnl;elfer; Rag. podpomochnîk; Eccl. y no4KptnMTe^b,

ntett, fńnfaljren, (mifliejklt. Rzeka, która pod miasto pod-    cinocntuibłiHKi, cnOMomumcb. P0DP0M0ŹYC1ELKA, i, i.,

pływała.... Pilch.' Sali. 244.    0 jak szczęśliwi są, co    która podpomaga, bte Unterftńjjerintt. Bial. Post. 83.

ląd spokojny podpłynęli łodzią, Już ich nie porwie wiatr w przykre obroty. Zab. 13, 220.

PODPOlć, f. podpoi cz. dok., Podpajać niedok., robić, żeby kto sobie podpił, nieco upajać kogo, podraczyć go;

Ross. no4nonTb, no4noiiBarb, einem ein 9îâufd)d;eit beçbrin* gen, ifm ein wenig beraubt machen. Podpojenie Ross. no4noHKa.

PODPOKORZYĆ , f. podpokorzy cz. dok., Podpokarzać niedok. , nieco upokarzać, etwaä bentütfytgcn. Przyczyną łagodnego i podpokorzonego poselstwa Jerzemu to było, iż.... modesta et submissa legatio. Krom. 621.

PODPOLAŁY, ob. Podpalały. PODPÓŁKOWNIK, ob. Podpułkownik.

PODPOŁUDNIOWY, a , e, ku południu mieszkający, mittag* lieft, gegen SDîittag woljnenb. Do Afryki zaszedłszy, tam podpołudniowe gromili narody. Klon. Wor. 7.

PODPOMÓDZ, podpomógł, /. podpomoże cz. dok., Podpo-magać niedok., wspomagać, pod ręce podejmować, nie dawać upaść, poddźwigać, na nogi postawiać, podpierać, wspierać; aufftelfen, uttterftüjjen, in bie £ol?e fyelfen;

Slov. napomóhdm ; Carn. perpomorem ; Vind. podpoma-giti, podpomagati, napomagati, podpreti, podpirati, pod-stebrati; Bosn. podpomocchi, podpomagati; Rag. pod-pomochi, podpomocchiti, podpotnaagam, podprjeti, poda-prjêti ; Ross. no4Monb, no4MoraTb, n04KpliniiTb, n04Kp1i-nMib , no4KpyTHTb, no4KpyniiBarb ; Eccl. no4T>yTBepm4a-Tii, noMomecTBOBanï, cnonbuiecTByio. Wspaniałemu przystoi , żeby podpomagał i czynił ludziom dobrze. Gorn.

Sen. 4 67. Powinnością jest, żebyśmy bliźnich wszelakim

obyczajem podpomagali. W. Post. W. 28. Kazimierz Wło- ©tttjj * ; Ross. no4nopnbm. cby pieniędzmi gotowemi podpomógł Krom. 577. Pod- *PODPOROŻE, a, m., miejsce pod progiem rzecznym; pomożony dobrodziejstwem cudzym. Bial Post. 220. Pod- Ross. no4nopo*be, ber $laj5 unter einem Sßafferfalle, cf. pomagali go wszyscy bracia jego. 4 Leop. 1 Mach. 3, 2. zaporoże.

Czymby mdłość swą podpomodz, się pyta. Kolak. Wiek. PODPORUCZNIK, a, m., second lieutenant, ber Unterhalte* C 4. (pokrzepić). Lud żywnością od niego podpomożony. nant ; Vmd. podnamestnik, podleitenant ; Ross. 1104110-Prot. Jul 28. Te słowa moje was na przyszły czas wiel- pymHKfc; (Croat. podpórek subpraes). PODPORUCZNI-ce podpomogą. ib. B 2 ft. Proś, aby cię w tym pod- KOWSKI, a, ie; Ross. no4nopymHKOB'B, no4nopyTmmeiî.

przed powodzią, Burzliwych czasów uniknęli słoty, Pod PODPOPIELNY n. p. chléb. 1 Leop. Judic. 7, 43. pod popiołem upieczony, ob. Podpłomyk.

PODPORA, y, i., PODPÓRKA, i, i., dem.-, Boh. et Slov. podpora; Sorab. 1. podpéra, zaperadwo ; Sorab. 2. podpora; Carn. podporna, oppretje , podparina ; Vind. pod-pera, podpir, podporna, podpara, podpertje, steber, podsteber; Croat. podpor, podpörnya, uporisehe, pod-porische. zdersàlo, naszlon, podlogà, podlosek ; Dal. podpor; Rag. podpór, podpôrstvo, podpomooch; Bosn. podpor, podporstvo, podaprenje, pritka ; Ross. 1104110-pa, no4nopKa, onopt, onopa, no4Kpina, downa; Eccl. no4nnpKa, nojęLiiopa, onopna, no4KptnKa, no4Kptn;ieHie ; to , co drugą rzecz podpiera , phys. et transi., bte Sttijjc. Podpory, przymurki, podpierające miejscami wewnętrzne wału futrowanie. Jak. Art. 3, 308. - Wola ludzka dla krewkości swej ma dwie podpory, rozum i pamięć. Bals. Niedz. 1, 150. Luby soku, winko stare, podporąś mojej starości. Teat. 55. d, 8. Podpora rzeczy domowej, to jest, na kim gospodarstwo leży, columna /amiliae. Macz., (filar). Podpora wielka Rzpltéj. Cn. Ad. 882, (cf. mur). Niemasz cię ojczyzny swej wielki miłośniku, Przednia tejże podporo, i czujny strażniku. Groch. W. B 5. Mamci ja jeszcze z onych starodawnych doktorów podpory tego mego dowodu. Baz. Hst. 173. (świadectwa). — §. Materya jest podporą wielu własności przez zmysły dostrzeżonych. Cyank. Log. 51. podkładem, podmiotem, subjectum, basis, grunt; ©ntltblage, Unterlage. — Podpórki dla płonek, macic winnych, oft. Tyki. PODPORCA, y, m., podpieracz, ber Unterftufier. Gil. Post. 49 ft. POD-PORNY, a, e, od podpory, podpierający; Uttterftûjjltngg *,

PODPOŚCIERAĆ cz. 'dok., pod czćm rozpościerać, unter    lifttg fdjtmhm Zawiódłszy kogo, nie bój się podprzysiądz

ettnaê augfpretfsen, angbreiten; Sorab. 1. podpżeztźeram    choć krzywo. Hul. Ow. 59. #

subtendo; Vind. podgerniti, podprestreti, podfhirjati, spud- PODPUCHNAĆ, podpuchł, f. podpuchnie neutr. jedntl., od sefhirjati.    dołu napuchnąć; Bosn. podpuhnuti, tum unten anfc^tüeüen ,

PODPRACOWAĆ cz. dok., pracując nadmordować się, i) öerf^tueüen. On tej nocy nie spał, włosy miał roztarga-etlM§ mübe arbeiten; (cf. Sorab. 1. poddźjlam subigo).    ne, oczy podpuchłe. Teat. 48, 14.

PODPRAWIĆ, f. podprawi cz. dok., Podprawiać niedok., ‘PODPUŁKOWNIK, PODPÓŁKOWMK, a, m. ; Boss. no4_ Podprawować frequ., podstawiać, podsadzać, podkładać, iiomobhhicb; namiestnik pułkownika, ber Itttteroberfte, ber wprawiać pod co; miter etmag legen, fc£en, Men; Eccl. Oberftlientenant. Podpułkownik pomocą będzie pułkowni-noATBOpflTłi ; (nOAnpaBaaio corrigo , emendo , poprawuję).    kowi swemu we wszystkićm , co się tyczy służby. Aaw.

co do

Lśni klejnot drogi folgą podprawiony. Groch. W. 169.    Nar. 158.

Przebiła się na mieczu pod pierś podprawionym. Otw. PODPUSZCZKA, i, z., PODPUSZCZADŁO, a, n.

Ow. 557. Broń końcem w piersi podprawiwszy. . . . Otw.    podpuszczania mleka służy; (Boh. podpauśtka « potrawka ,

Ow. 145. Tarcza spodkiem podprawiona skórą wołową.    siekanina, bigos); bag 8ab, bte Sîtld) gerinnen JU laffen ;

499. podszyta, unterfüttert. Piłka drukarska podpra-    (Boh. syriśte; Sorab. 1. sćdriźcio, sédreno ; Vind. lirfhe,

wia się na balice sznurkiem albo ćwiekami. Magier. Mskr.    firifhzhe , rafol, f’ zhem fe mlieku vfiri inu stilni ; Croat.

Ziemię'skopawszy, podprawić gnojem bydlęcym. Przędz.    szerische, podlev). Podpuszczka, serzysko, podpuszcza-

65. Gron, którycheś nie podprawował, zbierać nie bę-    dło, mleko zsiadłe w żołądku cielęcym jeszcze ssącym,

dziesz. Radź. Levit. 25, 5. — §. Podprawić kogo do    którego używają do podpuszczania mleka. Sienn. Wyki..

czego, podstroić, sekretnie go na kogo nasadzić, pod-    Syr. 670. Kluk. Zw. 1, 228. Krup. 5, 79. ^äfelab, ^(tl*

wieść; einen tnoju anftellen, baju abridjten, braunen.    berlab. Podpuszczka u rzeźnika jest w ślazie cielęcym;

PODPREFEKT, a, m., N. Pani. 22, 41. pomocnik pre-    używają jej do podpuszczania sera. Magier. Mskr. —

fekta w powiecie, powiatowy starosta, ber ttuterpräfect.    Transi, et ßg. Za obleśnych zauszników łagodną pod-

PODPROBOSZCZ, a, m., pod dozorem proboszcza pro-    puszczką; assentatorihus frigidum, ul dicunt sujfundentibus..

bóstwem zawiadujący, ber Unterprobft. Xiądz podproboszcz. Krom. 511. PODPUŚCIĆ, f. podpuści cz. dok., Podpu-WeLg. Org. 5.    '    szczać niedok.] (Boh. podpuśtiti * mięso dusić); Boh. sy-

PODPRÓĆ, f. podporze cz. dok., aż pod co rozpróć, big    riti, posyriti, posyfaly ; Sorab. 1. podpuschcżu , pod-

unter etmag fjin auftrennen ; Ross. n04nopOTL₍ noAnapuBan.    puschcżim, zeszćdru ; Bosn. siriti, usiriti ; CroaL szirim r

PODPRÓCHNIEĆ, f. podprochnieje neutr. dok., od dołu    uszirujem ; (Ross. no^nycTHTt, n04nycKaTb * aż pod co

napróchnieć, tum unten Rtorfd) merbeit, anfaulen. Drzewko,    puścić, przypuszczać); — podpuszczać mleko, zsiadłym

gdy podprochnieje, trudno go już kręcić, Bobyś już i z    go czynić, bte Sîtlcf) laben, gerinnen laffen. Ziele przytu-

korzenia musiał wszystko stręcić. Rej. Wiz. 88 b.    lia mléko podpuszcza , właśnie jak serzysko. Syr. 1412.

P0DPR0F0S, a, m., ber Unterprofog. Podprofos ma być    et 670. Mleko podpuszczane. Sienn. 608. Sery podpu-

profosowi posłusznym; przy exekucyi rózgi nosić i zol-    szczane, ©afyltfüfe, ©Üfjfafe, robią z słodkiego mleka,

nierzom rozdawać / kordegardę zamiatać etc. Kaw. Nar.    włożywszy, w nie nieco podpuszczki. Kluk. Zw. 1, 228..

\ 92.    ‘    ‘PODPUSZYC cz. dok.\ (Ross. no4nyuiHTb, n04nymaTb pod-

PODPROPORCZYK, a, w., ob. Podchorąży; Ross. n04npa-    szyć futrem, n04nyuma futrzane podszycie); cokolwiek.

nopmuKb, adject. no4npanopmiiKOBb.    napuszyć , nadąć, podbechtać, aufblaljen. A. Kam.

PODPROSIĆ, f. podprosi cz. dok., Podpraszaé niedok., Pod- PODRABAC, ‘PODRABIĆ, f. podrąbi cz. dok., Podrębować, praszam kogo, upraszam pod kim, upraszam tajemnie,    Podrąbywać frequ. Sorab. 1. podrubam, podrubnu; Ross.

suppeto. Mącz., (ob. pod kim), fyeintltd) UlU etntag anfu*    n04pyÔHTb, n04pyôaîb; podsiec, podciąć, ode spodu

cfyeit, bag ein anberer fd;on ^at, bur^ Sitten unb 3Infud)cn    odrąbać; non unten anftaucn, tnegl;auen. Chłop nasadziwszy

einem anbern ein Sein unterfcl;lagen.    siekierę, począł drzewo podrębować. Ezop. 18. My do

PODPROWADZIĆ, cz. dok., aż pod co zaprowadzić, taje-    siekiery, maszt podrąbać. Teat. 26, 3. Podnieśli ręce

mnie przyprowadzić; big moflin unter führen, fyetmlicl) l)ers    swe na niego; ale upadli, jakby ich podrąbił na ziemi,

bet) fuhren. Złączywszy sie z Tatarami, podprowadził ich    Dambr. 841. (jak z nóg ścięci). Gdy siekierą odlew go

wielkie, ordy pod Sandomierz. Steb. 3, 55.    ciąć kusi, Zadrżał i zajęczał dąb, przed swym podrąba-

PODPROZE, a, n., dolny próg; Vind. podprag, spudnji    niem. Otw. Ow. 336, Ross. n04pyÖKa. U myśliwców,

prag, bte Uttterfdjmetle, oppos. nadproże.    gdy kto kształtem innym Mówi polując, musi wnet być

PODPRZĘGAĆ cz. dok., pod czym zaprzęgać, przyprzęgać,    winnym, I musi z drzewem prawnie osądzony Być pod-

unter etmag I)tn anfpantten; Ross. no4npaub, no4nparaib. rąbiony. Klon. Fl. E 2.

PODPRZEOR , a, m., pomocnik przeorrski ; Vind. podpriar, PODRACZYC, f. podraczy cz. dok., podweselić , podocho-podpriednik, ber Uttterprior. PODPRZEORYSZA, y, i.,    cić trunkiem, podchmielić , podpoić; ein ffiaufcbcben betp

bte Unterprioritm.    *    bringen, ein mentg befäufett, bctrunfen ma^cn. Nim jeść

PODPRZYSIĄDZ, podprzysiągł, f. podprzysięże, podprzy-    zgotują, tak pan goście podraczy, Co mu jeść dadzą,

sięgnie cz. dok. et jedntl., Podprzysięgać niedok., taje-    drugi nie obaczy. Bratk. 7 2 b. Podraczyć się, abo somme , chytrze, pod ręką przysięgę złożyć; fteimlicf), arg*    bie, podpić sobie; ftd) etrt fRĆUtfd)d)cn trinfen, fid) berau-

fdjett. Dzbanie, kto sie twoim podraczy sokiem, Sen go    Wrzucą w wodę wątroby ofiarowanych bydląt, i insze

łaskawym obejdzie mrokiem. Hor. 2, 141. Nar. Począł    ‘podroba, Neptunowi ofiarą. Pot. Arg. 795. Z krowy za-

przeslronniejsze nad inne spełniać puhary; toż podraczy-    bitej będzie skóra, łój, mięso i różne ‘podroba. Haur.

wszy sobie,    kazał.... Pilch. Sen. gn.    513.    Winkiem Sk. 52. Z ryb różnych podroby    i ikry.    Hor.    Sat. 221.

podraczony.    Hor. 2, 234. Kniaź. Anakr.    69.    Każdemu dają rosół z podróbek    rybich.    Boh.    Dyab. 2,

PODRAPAĆ, cz. dok., Podrapować contin., drapiąc poranić,    10. Ty, który mszcząc się bronisz ciałom grobu. Nasyć

befragen, OOlt oben serfrajjen; Boh. podrbati; Sorab. 1. po-    się w polach śmierdzących podrobu. Chrośc. Luk. 238.

drapuyu ; Boss. HCitapanaTt, HCuapanbiBaTb, HcnecaTt.    1. PODROBIĆ, /. podrobi cz. dok. ; (Slov. podrobiti ; Hung.

Piersi lekce    podrapować i pogłaskować.    Spicz.    185.    darabolni; Boh. podrtiti ; Bag.    podrobitti);    na drobne

PODRASTAĆ,    ob. Podrosnąć.    części podzielić, drobno pobić,    potłuc; in flehte ©tütfe

PODRATOWAĆ, f. podratuje cz. dok., podpomodz ratun-    jerlegen,    , jerftoflen. Kto wieki na króciuchne

kiem, wspomodz ; einem (Ut8 ber 9îoty Reifen, tym ctuśtyel*    minuty podrobił? Zimor. Siei. 213. Coż już będzie, je-

fen. Brat brata przez drogość niesłychaną, nie mógł pod-    śli i ten krótki czasu przeciąg, na różne podziały pod-

ratować. Star. Vot. B 3. Żywności podratowania żebrzą.    robiemy? Pilch. Sen. list. 2, 141. Członki jego straszli-

Krom. 478. Tatarowie od książąt Ruskich wywabieni i    wie podruzgotane, podrobione. Birk. Dom. 47. Boss.

podratowani, do Polski wpadają; exciti et adjuti. Krom.    nepeÓHBHMH.

349.    2. PODROBIĆ, f. podrobi cz. dok. Podrabiać niedok., (cf. Boh.

‘PODRAŻAĆ cz. niedok., [cerk. iiojfiuraTii » naśladować, nad)*    podrobiti * podbić sobie; Sorab. 1. poddżjlam, poddżjwam

ctyrnen 2]; n. p. Chce, 'abyś mu w tej rzeczy pochlebiał    subigo); trochę obrobić, citt meitig bearbeiten. Drzewo pod-

a podrażał. Eraz. Jez. F 6 b.    robione schnie prędzej, jak całkie. Jak. Art. 3, 170.

PODRAZIĆ cz. dok., od dołu zrazić, porazić, »on unten »er* Podrobić pończochę, przyrobić część jej zdartą, eilten leijen, eins »erfeijen ; Boh. podrazyti, podrażjm, podrazym ©trumpf anftricfen. X Kam. — §. Podrabiać czym, nara-

subverto; Sorab. 1. podrażu supplanto.

PODRAŻNIĆ, f. podraźni cz. dok., drażniąc poruszyć kogo, einen etmaä necfen unb jerrcit; Boss. no4pa3Him>, no4pa-5KHHBaTŁ. Podraźnię się z nią trochę. Teat. 28. b, 56. pokłócę sie z nią trochę.

PODRĘBOWAĆ, ob. Podrąbać.

PODRĘCZĘ, a, n., poręcze u krzesła, na którym rękę kładą , ber 21wt ait einem Sefmftltylc. Wyrwała mu małpa poduszeczkę, na której położył był rękę, z podręczą. Gorn. Dw. 160. PODRĘCZNY, a, e, % a) pod ręką się znajdujący, na dorędziu będący ; unter ber §anb be» ftnbltty, bety ber £>anb; Boss. n04pynHUH. Druk podręczny większy. Solsk. Geom. 28. pod rękę pismo, obliqui char acier es. Cn. Th. 731. ßurftöfcfyrift.— §. b) Podręczny; (Boss. n04pyqnuM podległy, poddany); wyręczający kogo, namiestniczy, üßice ⁵ » zastępczy, ftetloertrctenb. Podręczni rotmistrzów tysiącznicy, setnicy. Nar. Hst. 2 , 66. Z początku podręczni mistrzów Krzyżackich mieli tylko tytuł komendorów. Nar. Hst. 5, 316.

PODREPCIĆ, f. podrepci cz. dok.. małemi kroczkami podeptać, mit uielen unb Deinen ©dritten nieber treten, jer» treten, mit gftßen jerfiticfen. Na podwórcu, gdzie ludzie i bydło częstym przechodem podrepcą i potretują ziemie.... Haur. Sk. 30.

PODRĘTWIEĆ, POTRĘTWIEĆ, f. - ieje, neutr. dok., zdrętwieć jeden po drugim, nad) einanber erftarren. Padł czołem w ziemię, a u. zbladłej gęby Kąsają piasek potrę-twiałe zęby. P. Kchan. Jer. 244.

PODROB, u, m., PODROBA, y, 1, PODROBY plur., PODRÓBKI zdrobn., droby, drobki, wnętrza wyjęte z bitych zwierząt, trzewa, baS ©efdjlinge, (Oefterr. ba3 33aitfd)el). Podroby nazywają się wątroba, płucka, serce, śledzion-ka, skopowe, cielęce i t. d. Wiel. Kuch. 422. Podroby wodą umyjesz. Radź. Levil. 1,3. Wyjmiesz błonę, która jest około podrobów z wszystką tłustością ich. ib. 3, 9.

biać czym, przesadzać; etnrnâ übertreiben, überfpannen. Nie pisze z naturalnością, wszędzie nawtyka myśli żywych, podrobionych, wytwornie kształtnych. Pir. Wym. 160. — §. Podrobić, podrzucić konterfakcyą, pofałszować ; »erfcilfcfyen, natymadjen. Zmyślone i podrobione zaświadczenie. Gaz. Nar. 2, 30 b. podrzucone, zfałszowane; »erfälfdjt, nad)gemad>t.— §. Podrobić sobie. Cn. Th. 734. nadpracować się, nieco zpracować się, fid) ctłM§ ntûbe arbeiten.

PODROSŁEK, łka, m., PODROSTEK, stka, m. ; Bag. pod-raasli, podraaslich, podrâslich, f. podraasliza ; Boss. 1104-pocTOKi ; podrosły człowiek, prawie wyrostek; eilt auf» gefcboffener junger Éenfd), ein ftyon eti»a$ ermatyfener 3üng* ling. Są przykłady, że wilcy nietylko dzieci, ale i słusznych podrostków porywali. Haur. Sk. 312. Dzieci abo podrosłkowie niech takich strojów używają. Modrz. Baz. 203. Nie mogą być karani dzieci, podrosłkowie jednako jak dorośli i starzy. Petr. Pol. 320. Podrostka trudnemi drogami do cnot wiodą. Suszyć. Pieśń. 3, G. b. Janusz. Oksz. P 5. Janusz. Pos. D. PODROSNĄĆ, podrósł, f. podrośnie neutr. jedntl., Podrastać niedok. ; Boh. et Slov. podrûsti, podrostati ; \ind. podrastiti, vreditife ; Créât. podrasztujem ; Eccl. no4pa»4aio, no4pacTaio ; Boss. 1104-pocTH, no4pocTaTŁ ; dosyć znacznie wzrastać, podnosić się, phys. et mor., Ijeran matyfen. Animusz przy swobodzie podrasta, a w niewoli odpada. Pilch. Sen. gn. 223. Podrosłe dzieci, od siedmiu lat, gdy już zaczynają mieć baczenie. Petr. Ek. 94. PODROST, u, w., §. a) pod-rośnienie, dosyć znaczny wzrost, ba$ 3lltfmacbfcn; Boh. podrosteliny. Rym mój, któryć, dziecię, niosę, z podrostem twym rość będzie. Miask. Byt. 3. Z podrostem cuda czynić będzie, Które roznosząc rącza sławka wszędzie, Wyprawi za nim. ib. 34. — $. bj Podrost, ziele, hypocistis, quia sub cisti radice nascUur. Gn. Th. ein (je* totffed ftraut be^m Plin. H. N.

żny, podróżnie, w ciągu odprawującćj sie drogi, renb ber Sletfe, auf ber fTîetfe. Ciężkie mu było podróżne paBHUBaTB.    gorąco. Birk. Dom. 57. Śmierć podróżnie w jednym

‘PODRÓWNAĆ cz. dok., nieco równym uczynić, od spodu wyrównać, öon unten ebnen ; Ross. noApoBHHTt

n04-

PODRÓŻ, y, i., droga, która sie dokąd odprawuje, bte gościńcu i Kupido stali. Wad. Dan. 218. — §. Podró-Sletfe, (‘SBegfabrt ) ; Boh. cesta, chuze, chodba, paut;    żny, ego, m., Subst., człowieTc    w podróży, eut,Sletfenber.

Slov. gjti, cesta; Sorab. 2. reifa , rejfa; Carn. rajsha ;    Podróżnego w dom przyjąć. X.    Kam. PÓDRÓŻNE,    ego,

Yind. potuvanje, raisha, hod, hoja, zestuvanje, popotu-    n. Subst., nadrożne, opatrzenie na drogę, strawne, koszt,

vanje, pot; Croat. putuvanye ; Ross. nyTB (ob. Pątnik,    Cn. Th. 457, Carn. popotneza , fTcetfefofteit, Sletfegelb. —

putny), 110^3410 (ob. Pojazd), nyreuiecTBie, CTpaHCTBO,    — Fig. Trzeba umysł podróżnym niebieskim utwierdzić,

CTpaHCTBOBaHie ; Eccl. noj^fc, nol^^, no:b34Ka, CTpa-    abyśmy krzepko piersi na szable pogańskie stawili. Birk.

HHyecTBO, CTpaHCTBie. Pożegnania smucą i tych, co w    Dom. 159, (ob. Wiatyk). — Podróżne, ‘podorożne;

podróż jadą, i tych, co zostają. Przyb. Luz. 138. auf    Ross. no4opo5KHaa, paszport, ber Sletfpaß. Podróżne    wy-

P(J-

bte Sleife geben, oerretfen. Odwołuję się do każdego, co    dawała kancelarya królewska.    Czach. Pr. 64.

w naszym kraju podróże odprawił. Kras. Pod. 2, 18. Na    DRÓŹOWAĆ, ał, uje, cz. niedok., podróże odprawować,

podróż trzeba się upić; jak inaczej opuszczać Warszawę    wojażować, pątnikować, reifen; Yind. potuvati, zestuvati,

kochaną. Teat. 15, 67. Niech ma podróż swoje niewy-    raishati, popotuvati; Carn. rajsham ; Croat. putuvati ;

gody, ma ona i rozkosze. Ossol. Baj. 2. Niedługo się w    Ross. nyTemecTBOBaTB, CTpaHCTBOBaTB. Nieuhamowana

podróż niebieską wybierze. Teat. 1. b, 12. Szczęśliwa    podróżowania żądza władnęła młodym mym wiekiem,

podróż! Zab. 14, 249. — §. Podróż, opisana podróż,    Teat. 2. c, 5. Podróżowanie Ross. CTpaiidBie , CTpaHCTBO.

opisanie podróży; bte Steife, bte Sletfebefdjretbung. — (PO- PODRÓŻOWAĆ CZ: dok., rumienidłem podfarbować, non DROŻEĆ, f. podrożeje neutr. dok., w górę pójść, dróż- unten rotlj färben ; Ross. no4pyM3HHTB, no4pyMHHBiBaTB. szym się stać, tfienrer merben. (ob. Podrożyć). Teraz PODROZOMIEĆ med. dok., podrozumiewać contin. , przy wszystko podrożało. Mon. 67, 594. Wszystkie towary    czym dorozumieć się, bety etn>«8 fubfumtrett, babety t>erftc*

tego roku podrożeją, zwłaszcza dla tych, którzy je na    Ross. n04pa3yMtßaTB.

rejestr biorą. Mon. 68, 111. Żywność podrożała. Gaz. PODROŻYĆ cz. dok., droższym uczynić, cenę podwyższyć, Nar. 1, 229.) — PODRÓŻNIK, a, m., człowiek podró-    öertfienern; Vind. dragiti, sdragiti, predragiti, sdrashiti ;

żny, w drodze będący, drogę odprawujący, wojażer, ein    Rag. podrâxati, podraxivati. PODROŻYGIEL, a, m., któ-

Sleifenber; Boh. pocestny, pautnjk, ob. Pątnik, putny;    ry co droższym czyni, ber Słertbenrer; Carn. et Vind. dra-

Sorab. 1. pucżnik, podróżnik; (podróżnik komornik, qui    ginar, predragovez.

in aedibus conductitiis habitat, f. podrożnica, podróżni- PODRUKOWAĆ cz. dok., jedno po drugim wydrukować, stwo conductio)-, Carn. popotnek; Vind. popotnik, zestnik, nad) einanber brncfett, abbrncfen; Ross. nonenaraTB , («2. potni zhlovik, prehoinik, prehajar, prehajavez ; (podru-    popieczętować).

drobne kawałki porozbijać, itt Reine ©tüde jerf^lagert, jerjlucfeln, połamać, jerbre^en, jerfc^metteru; Boh. podrtiti. Porwał krzyż i obraz zbawiciela, i podruzgotał wszystko. Sk. Dz. 894. Flota wszystka prawie była potłu-miona i podruzgotana. Boler. 3, 201. Skaził i podruzgotał regle jego. 1 Leop. Lam. 2, 9. (połomał. 3 Leop.). Podruzgotał słupy, a lasy powyrębował. 1 Leop. 4 Reg. 25, 14. (połamał. 1 Leop.). Członki jego straszliwie podruzgotane i podrobione. Birk. Dom. 47. Podruzgane Samnitskie oręża na tryumfach Rzymskich widywano.

shnik, kapłan, odhudnik diaconus); Ross. nonyTHHKB, PODRUZGÓTAĆ, PODRUZGAG, f. podruzgoce cz. dok., na /. nonynmita , t340KB, CTpattCTBOBaieiB, CTpaitHHKB , f. CTpaHHHita; Eccl. n&ThiiiWB, f. nyiHima, nyiexo4H-TeiB , CTpaHCTByiomiH , 40po*HBia neJOB-fcicB , nyieuie-CTBeHHHKB, nyTexo4eu,B. Eurepejscy podróżnicy twierdzą.... Wyrw. Geog. 144. Podróżnik na statkach, sankach, Ross. ct40KB, cf. siadacz. — §. b) Botan. Podróżnik ziele, cykorya ; ®td)orten, SBegwart ; Boh. cakan-ka, ćekanka; Ross. coiHiteßa cecipa, neipoBbi óaiorn (Eccl. no4opoaCHHKB seris, intubus ; Ross. n040p0JKHHKB ; emberiza nivalis, trznadel; alauda campestris, skowronek).

1762.— 2]; Croat. podrum, pevnicza pod zemlyum, Bosn. podrum, izba, pivniça, konoba, stragn cella vinaria, horreum vinarium ; Slav. podrum, ( «2. kasamata) ; piwnica podziemna , loch w ziemi na schowanie żywności , cf. parsk, pasieka, ein $rud)tMer tn ber (Erbe. W podrunach ma być dostatek i rząd ; a przy wielkich roz-chodziech mają być dwie, przy większych trzy; jedna zawarta, druga, co z niej wydawają, ci co rządzą dwory, trzecia ma być kuchmistrzowa, kędy pan mieszka abo przyjedzie. Haur. Ek. 87. Klucze od piwnicy, podruny i spichlerza, ib. 31. Beczki do mąki w podrunie powinny być. ib. 39. ib. 51. ib. 17, cf. Carn. jamenza,

Ogrodowego podróżnika korzeń zażywa się od niektó- Faliss. FI. 44. Ross. nepeÓHBHMH. rych jak kawa. Kluk. Rośl. 2, 241. Podróżnik broda- ‘PODRUNA, y, z., [z tureck. podrom * cella vinaria. Men. I, wczany, ob. Brodawnik. PODRÓŻNY, a, e, §. a) drodze służący, nadróżny; Sleife*, jur Sleife gehörig; Boh. et Slov. pocestny; Sorab. {. pucżowmć ; Carn. popotne ;

Vim/.^popotni ; Ross. 4opo?KHBiH (drogowy), nyTHBiu, ny-TeBBiii, 3at3HciH (cf. zajezdny), CTpaHimaecKm (cf. strona, stronny), crpaHCTByiomu! ; Eccl. no4opo?KHBiH, ii.uiaTbhb ,

CTpaHHBiif. Podróżne zawady, ob. Obłogi. Po podróżnemu adverb., w podróżnych sukniach, abo jako podróżnik, reifernaßig. Jakże się prezentować tak po podróżnemu?

Teat. 8, 30. Zasadzki podróżne, albo zastępowania na dobrowolnej drodze. Szczerb. Sax. 163. po" drodze, na drogach ; auf ber ©traße, Sanbjtraße. — §. b) Podró-

31

Siownik Linie§orjvyd. 2. Tom IV.

repniza; Vind. repnifhe , repna jama, bedniza, riepenza, besniza.

zdradach, co po podrywkach? machinae. Mącz. Zdrady i podrywki wynajdować, dolos cudere. Mącz. Dialecticae captaliones, podchwytki, podrywki. Mącz. — g. Pod-rywka, sieć mała do łowienia ryb, o dwóch pałąkach na krzyż, na długim kiju, która sie do góry podrywa. Magier. Mskr. etn HeineS ftifdjttejj.

PODRUSZTOWAĆ cz. dok., u cieśli i mularzy, z belek i tarcic robić piętrowanie przy budowli gmachów lub do ich reparacyi. Magier. Mskr. etlt ©crftfle (UtffMeit.

PODRWIĆ, /. podrwi intr. dok., Podrwić sie. Cn. Th., po-

szkapić się, pokawić ; Rag. podrughivatise; einen 53t)(ï PODRZADCA, y, m., TODRZĄDCY, TODRZONCZY, ‘POD* fdjtejktt, eilt 33er(cl)eu machen. Błąd jest człowieczy ży-    RZĘDCA, pod kim zawiadujący    rządem, zastępczy rządz-

wot ; my się strzeżmy, Jako najmniej pobłądzić i po-    ca, ber Untcrfłrtttfyalter; Eccl.    no^jnpaBHTeüb; ( Ross.

drwić na świecie. Opal. Sat. 195. Z zbytniej łagodno-    n04pa4nnK:E liwrant, no4pfl4b    liwrunek). Wielkorządca

ści przyszło hetmanowi podrwić i pobłądzić. Chrośc. Fars.    Krakowski z podrządcym jego.    Vol. Leg. 3, 424. Pod-

285. Nie godzi się dwa razy podrwić hetmanowi, Do-    rzędcy Krakowski, ib. 5, 170.    Tym czasem już był pa-

syć raz, a podrwi raz, niech nie drwi drugi raz. Opal.    łac królewski naznaczył podrzonczy aliantowi, gdzie pro-

Sat. 86. Na co się przyda być uczonym, O jakoż wie-    sto pojechał. Pot. Arg. 311. PODRZĘDNY, a, e, sub-

lu podrwi z królem Salomonem! Pot. Jow. 85. Podrwić    ordynowany; Eccl. no4liHHHTeMbni, ob. Podkomendny,

głową, głupstwo popełnić, einen bumntctt 6treid) machen,    untergeorbnet. ‘PODRZĄDZ1Ć cz. dok.-, Boh. pozrjditi sub-

Ostrożnie, żebyś nie podrwił głową. Teat. 52. d, 79.    stiluere, subordinare ; Vind. podnaredbati, podverstiti,

Długo myśl, nim co zrobisz, bo kto skoro zacznie, Lub    podlagati, podvrezhi; (Ross. no4p«4HTb, no4pa*aTb kon-

podrwd głową, lub mu rzecz pójdzie opacznie. Zabł.    traktować liwrunek lub pracę z kim).

rozedrzeć, etneö nad) bent anbern geretfkit; Cam. podreti, podiram , podrêm , podèrem ; Rag. podrjêti; Croat. poci iram , poderszlem , podert ; (Bosn. podrjeti* wyciągnąć ; Posłowi źle się domyślać więcej, niż podrjet ortgo, causa, stirps-, Vind. podrit proslernere,

Zbb. 86. — Podrwigłowska, imię wdowy. Teat. 42. c, PODRZEĆ cz. dok., Podzierać niedok., jedno po drugiem 64. — §. Podrwić sprawą lub sprawę, podrwić co, przez głupstwo popsuć, pogorszyć; etmaś öerfcfylintmew,

»erÿltltjen. Czy chcesz podrwić sprawą, takie rzeczy gadać! Teat. 9, 71.

rozkażą, bo tym nie jeden podrwił wszystko. Biel. 248.    podreti, dolpodreti * puścić strzelbę). Łąka zasiana ko-

PODRYBEK , bka, m., ryba smaczna, salmo lacustris, bte    niczyną, użyteczna jest na 6 lat; gdy wyjdą lata, po

SadjêforcHe. Krup. 5, 72. łososiopstrąg.

PODRYĆ, f. podryje cz. dok., Podrywać cz. jedntl. ; Boh.

drzeć ją, i zasiać na nowo. Patn. 84, 812. (poradlić, wzorać, wzryw ać). ( Carn. podir » przepaść ziemna, przerwa), podryt, podrywati, podemlit, podemeti, podmjlati ; Carn. PODRZEĆ, podrżał med. dok., nieco zadrżeć, ein wenig podjędam ; Ross. n04puTb, no4pbiBaTb; wyryć nieco pod gittern ; Ross. ii04po>KaTb. czym, ein wenig untergraben, untermalen. Świnia podry- PODRZEMAĆ, ob. Podrzymać.

ła cokolwiek. Cn. Th. Drągi żelazne ku podrywaniu a PODRZEPlELlC cz. niedok., [podochocić. 2] n. p. Rozumów rozwalaniu murów potrzebne. Baz. Sk. 374. Ziemia sa- dawcą, winkiem sobie podrzepieliwszy, [vino ingenium ma od podrycia i podkopów drżała. Pilch. Sen. list. 375. faciente. 2] krzyczą. Zebr. Ow. 174.?

rezowati; Ross. no4p’k3aTB, no4pli3UBaTL ; podrzynać (ob. Poderżnąć), ode spodu obrzynać, wyrzynać ; £>0lt nntCrt befcbltetbcn, auêfdjnetben. Ul otworzywszy podrzeży laski w ulu , a miód wybierz. Cr esc. 608, (ob. podbierać miód, pszczoły, sub Podebrać).

Impet wody arkadę już zaczął podrywać. Mon. 67, 647. ‘PODRZEZAĆ, f. podrzeże cz. dok.-, Boh. podrezati, pod-(iob. Poderwać, podmyć, podpłókać). Dziura wodą pod-ryta , Ross. B04opow, B040poHHH; Boh. podemlenina.

n04paacaTb naśladować) ; przeszydzając z kogo naśladować jego mowę, gestykulacyą etc., einem nacbfpotten; (Boh. pfetwareti se ; Vind. namerkouzhuvati). Subsanno, podrzeźniam , najgrawam. Mącz. Wy raczej nam podrzy-źniacie , niż naśladujecie. Teat. 38, 9. Dyabeł ma swoje meczenniki i zakonniki, jakoby podrzeźniając kościołowi bożemu. Star. Dw. 49. Tak mojej lutni struny grały , A strunom zawiślane echa podrzyźniały. Zab. 9, 341. Zabł. Sroka podrzeźnia. Bielaw. Myśl. E 4 b. PO-DRZEŹNIACZ , a, ber 3?ad)fpotter ; Ross. no4pa>KaTe4b. PODRZEZNIACZKA, i, z., bte Sîa^fpotterinn; Ross. no4pamaTe4bHHua.

PODRYGNĄĆ, f. podrygnie cz. jedntl., Podrygać niedok., podryguje pr. ; Ross. no4paraTb; ruszać sobą, pochutna-wać, poskakiwać; jappeln, Sprünge mauert, fpringen, tan* gen, ppfen. Ujrzała królowa Dawida podrygającego i PODRZEŻNIAC, PODRZYŻNIAC, iał, ia, intr. niedok.-, (Ross. skaczącego przed archą. 1 Leop. 2 Reg. 6, 16. Córy Syońskie chodziły podrygając a trzewiczkami skrzypiając.

Radź. Jez. 3, 16. I laska głogowa, gdy jej przychędo-ży, Ochotnie z nią staruszek podrygając chodzi. Rej. Zw.

28 b. Przy kokoszce jarząbatćj podryguje kur włochaty.

Teat. 21, 49. Gdybyś ty taki ciężar dźwigał, Pewnie-byś tak po bruku rześko nie podrygał. Pot. Pocz. 349.

Kobiety niech się uczą ciągnąć łuk, jeździć na bachmacie , Lepiej niżli podrygać w bryzowanćj szacie. Biel. S.

m., najgrawacz, subsamalor. Mącz.,

N. 19. Strumyczku, co to sobie igrasz Z kamyczki, i tak wesoło podrygasz. Burl. B 4. PODRYG, u, w., po-drygnienie, ba3 3<*ppeln, ©Cjapple. Mon. 70, 159.

PODRYWAĆ, ob. Poderwać, Podryć. PODRYWKA, i, z., PODRZUCALNY, a, e, mogący być podrzuconym, fytnwerf* podchwytka, prędkie podejście, łapka, sidło; 33crit(fung, bar, unterwerjUd), unterfdjtebbar. Cn. Th. PODRZUCIĆ, f. Uebcrliftnng, $alle, SaUjłrficf. (Ross. n04pbiB,B szkoda,    podrzuci cz. dok., Podrzucać niedok.-, Boh. podwrhnauti,

uszkodzenie; mina, podkop). Co po tych chytrościach,    podwrhu, podrwcy, podwrhl, podwrhu, podhoditi ; Slov.

podwrhnut, podhazugi; Sorab. 2. podchischisch ; Sorab. vl. poocżisznu, podmenu; Vind. podvrizh, podvrezhi, podtishati, poddjati, podkladati, podsdrushiti ; Bosn. pod-vrricchi; Rag. podvàrchi, podmetnuti ; Croat. podverchi; Ross. H04KHHyTB , n04KH4bIBaTB . n04Öp0CHTb , n046pacu-BaTb, no4ßeprHyib, no4ßepraib, no4BepTtîb, no4ßep-

no4KH4MiirB, HaH4eHiiiirL ; Eccl. n04KH40Kï, imjemjb [infans 2], no4Bep*enuff, TeMHincb. Dom podrzutków, Ross. B03iMTaTeju>HHH 40M'B, ein ginbel&awS. W podrzutku tym historycznym nie ma rządu , ładu, szyku , chronologii. Nar. Hst. 7, 154. Na zapytanie, czy Borys bratem Beli, jedni go podrzutkiem być mienili, drudzy HyTb, no4BepTbiBaTb, no44epHyTb, no44eprnBaTb, n04-    go utrzymywali. Nar. Hst. 3, 257. Nie chcieli podrzu-

MtuHTb, n04MtHHBaT ; podmiatać pod co drugie, unter    towi Szujskiemu służyć nikczemnemu. Tward. \VŁ 50.

CttUCtâ I?tntt>erfert. Podrzucił wszystko pod nogi jego. Rej.    PODRZUTKA, i, fem. Pot. Syl. 514. PODRZUTNOŚĆ ,

Ap. 1. Woły, zwierzęta i wszystkie ptaki, podrzucił    ści, i., (podła) podległość, uniżoność ; Unterwürfigfeit,

pod nogi nędznego człowieka. Rej. Post. E e 2. Izali    Untertljduigfeit. Stanęli na tym stopniu służebniczćj pod-

bogu podrzucona nie będzie dusza moja? 1 Leop. Ps.    rzutności, że.... Mon. 76, 252. — §. Podrzutność; Ross.

61, 1. (poddana. 3 Leop.). Ziemia ze wszystkim pod-    no4aonuiocTb ; zfałszowanie, bie Uuadftbeit. PODRZUTNY,

rzucona jest pod panowanie nasze. Rej. Ap. 9. — §. Pod-    a, e. PODRZUTNIE adverb , zfałszowany, fałszywie podrzucić co komu, w jego ręce rzucić, przyrzucić, juwer»    sunięty; unterfcljoben, i)erfdlfd?t, nid)t dd)t; Sorab. 1. pod-

fert. Piłkę dzieci wzajemnie sobie podrzucają. Zab. 15,    wożitć, podkwadżenitć; Vind. podvershliu, podvershen;

71. — §. Podrzucić, sekretnie, zręcznie, szybko, pod-    Rag. podmetnut, podvàrxen , podstavgljen ; Ross. 1104.10-

dawać, podkładać, I;eimlicł; Ijiuwerfen. Będę się starał,    hchmh , cocTaBHUH. Kanony te podrzutnemi a nie apo-

aby ten bilecik podrzucono mu pod oczy. Teat. 52. d,    stolskiemi nazywają. Smotr. Lam. 47. Złości wnetrzne

413. Gazeta ta obraziła wielu, ile pod czas sejmu pod-    zwykli zwierzchnią dobrocią zakrywać, abo słowy i podrzucona. Mon. 65, 359. Gdyby matka, chcąc się dla    rzutną dobrocią farbować. Petr. Et. 149. Podrzutnie,

wstydu dziecięcia pozbyć, podrzuciła go.... A. Zamoj.    podrzuconym sposobem, suppositio modo. Cn. Th.

139. dît $iub weglegen, wegfefien.—§• Podrzucać co ko- PODRZYMAĆ, PODRZEMAĆ, f podrzymie intr. dok., chwi-mu chytrze, zdradliwie, podsunąć co inszego; mttcrfdjt^    lę przedrzymać, etwa3 fctylummeru ; Sorab. 1. podrjmam.

I>ett, öerfdlf<$en. Jakóbowi Laban podrzucił Liją, z cho-    Podrzymać po południu trochę nie szkodzi, tak z pół

remi oczyma, za żonę, gdy wieczór był. Biel. Hst. 15.    godziny. Sienn, 480. Weg. Marm. 5, 60. Leniwcze,

Podrzucili wagi ‘niesprawne. 1 Leop. Amos 8, 5. Sza-    mało co ‘podrzemiesz, alić przyjdzie na cię niedosta-

tan zwykł co innego , miasto pisma bożego podrzucać. tek. 1 Leop. Prov. 6, 9. (podrzymiesz. 3 Leop.).

ca4a, no4ca4Ka ; §. a) podsadzanie, podkładanie, abo to co podsadzono, podłożono; baS Unterlegen, Unterteilen, baS Uiitergelegte, Untergefteßte. Dobył zamku podsadą prochów. Stryjk. 757. Papr. W. 2, 266. Podsada min siarczystych upadek gotuje. Przyb. Luz. 91. Wysokie wały, Nigdy się szturmów z głębi ni podsad nie bały. Przyb. Milt. 47. — §. Podsada, podkład, podstawa, podstawek, fundament, bazys; bic Unterlage, ©ruublage. — §. b) Podsada na kogo, podstęp, podejście, sidło, łapka, podrywka; galle, $inteviift, ©cftliitge, SerütTung. 0 pokój trzeba się starać, któryby w sobie żadnej podsa-dy nie miał; bo jeśli kto pod zasłoną pokoju gotuje przeciw nam wojnę, z tymci nie jest prawdziwy pokój. Modrz. Baz. 414. Uczynili nań chytrze tajemną podsa-dę. Papr. Gn. 803. Nie waż ty lekce złości i fałszu podsady, Zły duch musi być chytry i przepłodny w zdrady. Przyb. Milt. 269. Podsada wojskowa, zasadzka, etn £>tnterfialt. Zasadzili nań podsadę na wierzchu gór. Budn. Judic. 9, 25. Ćwiczyć się mają, jak śpiegować rzeczy nieprzyjacielskich, jako też podsadki na nie zasadzać. Modrz. Baz. 441. Daj mi połowicę ludu , a ja osadzę je na podsadzie. Jer. Zbr. 146. Baczcie sobie podsadę uczynić miastu. Budn. Joz. 8,4.'— §. c) Podsadka , grzyb pod drzewami rosnący. Cn. Th. 216. ein Çtlj, bet unter bcn Säumen wadfft. Posadki albo podsadki. Syr. 1394. — (‘PODSADLIĆ cz. dok., sadłem podtłuścić, ein wenig mit è$meer anmatfycn; Ross. no4caMTb, no4ca4n-

Wiśn. 559. Co nie do cnoty wiedzie , podrzucono jest PODRZYNAĆ, oh. Poderżnąć. PODRZYŹN1AĆ, ob. Podrzćźniać. i fałszywie nauce chrześciańskićj przypisane. Sk. Zyw. 1, PODSADA, y, z’., PODSADKA , i, z., demin. ; Ross. 1104-33. — Podrzucać, wrzucać co od dołu wzgórę , iit bte £wl)e werfen. Neptun do nieba podrzuca wały czarne.

Jabt. Tel. 80. Wyskakują z opałki boby abo grochy,

Jak je rolnik podrzuca, a wiatr niesie płochy. Dmoch.

II. 2, 25. — Podrzucać dachówkę, dachy, u mularza, wapnem dach opatrzyć, aby nie przeciekał. Magier. Mskr., mit M uerwerfeu. PODRZUCICIEL, a, m., który co podrzuca, ber etwas unter eine anbere <5ad)e tmt wirft, ber Rn« terfcfyieber, Serfälfcfycr ; Crout. podverzitel, podmetavecz;

Eccl. no4BepraTe4b ; Ross. noMtHin.HK’B oszust. 1. PODRZUT, u, m., Logic., przedmiot, podmiot, ber ©egen* fłctttb. Nauki jakiej podrzut, subjectum , przedrzut obje-ctum. Kruml. Chym.\. Odmienienie dzieje się przez wprowadzenie do podrzutu pewnej jakości, której przedtym w nim nie było. Cyank. Log. 62. Petr. Pol. 2, 200. —

§. Podrzut, podrzucenie, podsunięcie; b(tê ^tltwerfcit UW ter etwas, baS Unterfdueben, Scrfalfdfeu ; Vind. podvershba, podvershenje ; Ross. no4KH4Ka, no4Mrbws, n04MbHa; Eccl.

H04BeprTj, no4BepjKenie, no4M,feHa , (ob. Przemiana). —

rzecz

243

PODRZU CICIEL - PODRZUTEK.

PODRZUTKA - PODSADLIĆ.

2. PODRZUT, u, et a, w., PODRZUTEK, tka, m., podrzucona, dziecię podrzucone, podsunięte fałszywie; etwas UnterfcfyokeS, eine unterfctyolme @adje/etn uuterfdwb* neS $tnb. Podrzutek, podmiotek, SSet^felbalg. Ern. 1587.

Podrzutek , czyli dziecię znalezione. Teat. 30 , Boh. nâ-lezenec, sebranec , sebrancy; Sorab. i. namakanz; Carn. podvershk , smenénk; Vind. naidenik , respotnik , saver-shenu deitte; Croat. podrersek; Rag. podstavak; Ross.

POSIADACZ, a, m., który co pod kim podsiada, zabiera, otrzymuje, ber 23ejt$nef;mer fremben ©tgentljunrô. Od krainy Assyryjskićj podsiadacz oblęże je, a zagubi jednego z nich. 1 Leop. 4 Eidr. 15, 33. (*podwsiadacz 3 Leop.)] Bosn. podsiditegl obsessor.

Bart. PODSĄDNY, a , e, sądowi podległy, bçnt    ©eridjt    cretum frumentum, wyczyszczone, podsiane zboże. Mąci.

Ultterliegenb ; Boss. n04Cy4Hbifi.). ■—PODSADZIĆ,    f. pod-    Mącznym sitem podsiewają, pytlują,    ib. Podsiać psze-

sadzi cz. dok., Podsadzać niedokBoss. no4ca4HTi>, 1104- nicę. Kekl. Luc. 22, mot. wypałać, wzmiotać», ben ffieifcert cajKHuaTb; podkładać, podłożyć, podstawić; unter ettraö [testen, binfefcen, binfteflen, Anlegen, unterfeien, unterfteUen. Podsa- PODSIADAC, ob. Podsieść. dzę ja drążek ! no ! puszczaj teraz. Teat. 55. e, 46. Mądrości prawda jakoby grunt jest podsadzona. Budn. Cyc.

10. Zadnie nogi podkowami ostro podsadzone. Banial.

E 4 b. (podkute, podbite). Podsadzać pod kokosz, podłożyć pod kurę, nasadzać kokosz. Cn. Th., ber plenne PODSIARCZAN, u, m., sulphis, sól z podkwasu siarczane-69er unterlegen. Podsadzać jagnięta, cielęta do    ssania,    go powstająca. Sniad. Chem. 2, 50,    ©auerfchmefelfalj.

przysądzać, przypuszczać, Sammer u. f. ro. junt    ©äugen    PODSIĘBICIE, ia, n., PODSIĘBITKA,    P0DC1ENBITKA, i,

i., strop wytworny, futrowany, sufit; eine gefütterte, ge» täfelte 3immcrbecfe, ©ipśbccfe. Chmiel, 1, 78. Bić pod-siębitkę , u mularza i cieśli, do pułapu przybijać deski, dla dawania sufitu. Magier. Mskr. Cudem pałacu tego stropy, cudem podsiębicie, Tak złotem lite, że w bły— skocie wstyd czynią słońcu. Morszt. 38. A w tym ru ! podsiębitka na sam stół w pokojach. Zab. 8, 342. lzyck. Miasto podsiębitki cienka trzcina z sitem. Min. Auz. 19. Ktoby miasto podcieńbitki w pokoju dał zmalować tym-panum astrolabii. Solsk. Arch. 121.

unter bie aîîütter fteüen, junt ©äugen anfejjeu, faugen laffen.

Pod owieczki stare podsadzać jagnięta. Jei. Ek. F i. Na tej wyspie matki nie karmią dzieci piersiami, ale je podsadzają pod kozy. Boter. GO. (Eccl. no4ca4HHua, ne3a-Konnaa meua, h.uo;kmuii|;i nałożnica). — Podsadzić miny, prochy, eine 9)îiene unterlegen, untergraben, (cf. podkopać). Już i na niego miny podsadziłem , i wkrótce go wysadzę. Boh. Kom. 1, 314. Podkopy podsadzone prochami, mają być na powietrze wyrzucone. Jak. Art. 3,

508. — Podsadzić się pod kogo, zasadzić się pod kim,

podchodzić pod kogo, przybliżać się pod kogo; non Ult» PODSIEC, podsiekł, f. podsiecze cz. dok., Podsiekać nieten an einen anrüefen, ftćf; unterhalb    feiner fefcen, ftd)    ihm    dok. ; Boh. podsekati; Bag. et Bosn. podsjecchi; Croat.

amtäliern. (Boss. n04CH4tTb podejść    kogo).    podszckûjem ;    Boss. n04ciub, n04ctKaTb ; kosą i t. d.

PODSALETRAN, u^, m, nitris, sól z    podkwasu saletrowe-    podciąć, pon    unten ttJCgpauen , abfiaucn. Upadł, jak pod-

go powstająca. Śniad. Chem. 2, 50,    ©alpeterfancrfalj.    sieczony kłos    letny dostały. Groch. W. 549. Ociec nie

PODŚCIAGNĄC cz. jednll., pod czym zawściągnąć ;* Korab.    tak się z synem pieści, jak matka,    a czasem mu i prą—

1. podzczahuyu substringo, unter CtmaS Jltfamutcn jic^en.    tkiem podsiećze. Bej. Zw. 178 b.    Dowiedziawszy się,

PODŚCIELAĆ, ob. Podesłać.    iż wiodą z sobą domową w'ojne, rzekł ludowi: nie kwap-

PODSĘDEK, dka, m.; Vind. podfodnik, nishi fodnik, ber    my się z niemi walczyć, aże sobie    sami dobrze podsie-

UHtcrricfyter ; §. a) urzędnik sądowy ziemstwa ; ma drugie    ką, a tak będą potym krótsi, gdy    ujrzą, że wnętrzną

wy-

miejsce po sędzim ziemskim. Kras. Zb. 2, 376. Znie-    wojną giną. Jer. Zbr. 134. (aż się dobrze osłabią

sienie tytułu podsędków. Vol. Leg. 7, 183. — §. b )    silą, wycieńczą). (Croat. podszechni subeisivus; Boss.

Transi. Krótki a gruby brzuchacz, pçkacz, fin furjer    iKMcfeKB gatunek sierpa ogrodniczego).

SDicfbaucfy. PODSĘDKOWA , y, z., żona podsędka, bte PODSIENIE, PODCIENIE, ia, n., PODSIONEK, nka , m., Hnterriditerinn. PODSĘDKÓWNA, y, i., córka jego, ltn»    dem. ; Boh. podsynj; nakrycie przed domami. Cn. Th.,

terrid;terftod)ter. PODŚĘDKOSTWO, a, n.; §. a) urząd    bte Cattbe rur bent é^fc, bte £>alle, ein bebecïtcé SorbauS.

podsędka. Vol. Leg. 7, 728, ba3 Rnterridjteramt. — §. b)    Subgrundatio, poddachowanie, podsienie abo przedsienie.

Collect. Podsedek z żoną , ber Unterrichtet mit feiner ftrau.    Mącz. U dawnych Rzymian najprzedniejsze stany na

PODSĘDKOWSKI, a, ie, PODSĘDKOWY, a, e, od pod- podsieniu obiedywały. Warg. Wal. 42. sędka, Uiiterricfyter «. Podsędkowe, n., Subst., zapłata PODSIEŚĆ, podsiadł, f. podsiedzie cz. dok., PODSIA-podsędkowi, Unterid)tergcbüj;rett. Pamiętne, podsękowe    DAĆ niedok., ( Bag. podsjesti, podsjedam ; Croat. pod-

albo komornicze. Tarn. Ust. 20. PODSĘDKOWICZ , a,    szédam obsideo, podszèda, podszegyenye obsessio ; Bosn.

m„ syn podsędkostwa , lînterrid)terêfo^n.    podsjest, podsisti* obleżeć; Ross. no4ct4aK), no4CH4y,

PODSELOWAĆ, podzelować, podzylować, cz. dok., obuwie    no4clłCTb » przysieść się; (Boss. no4CH4tib » podejść ko-

podeszwą podszyć, z AHtm. befohlen, lUtterfoplert ; Boh.    go); Eccl. n04cfe4aK> subsideo); — *§. podsiadać, sie-

podrazyti ; Vind. zhreule tumplati, popraviti, podplatiti.    dzieć przy kim czas niejaki, posiedzieć, potrwać; etmaS

Podselowanie, Boh. podrażka; Boss. no4MeTHa„ adj. no4-    ft^ett bleiben, beharren, airêbauern. Nie jest to prawy przy-

MeTOMHbiH.    jaciel, który czasu fortuny podsiada, a w nieszczęściu

PODSIAĆ, /. podsieje cz. dok., Podsiewać niedok. ; Vind.    opuszcza. Ezop. 107. — §. Podsieść kogo, wziąć komu

podfjati, vmiefs fjati; Boss. no4ctflTb, n^ciimb. §. a)    prawą rękę, wyższe miejsce; jentanbctt bic rechte $anb

trochę posiewać, etiMö befäett. Podsiała sobie rutki.    nehmen, über ihn *)31ajj nehmen, ihn jurütf brängett. Syno-

Bys. Ad. 57, (ob. Ruta, podstarzała sobie, podmatuśka-    wie podstarościego w gospodzie służą moim; a w szkoła). Miasto to wszystko prawowierne jest; ale kąkolem    le czasem ich podsiadają. Kras. Pod. 1, 44. Dosyć mieć

się heretyckim codzień podsiewa. Sk. Dz. 1026. — §.    kary król Lidyjski będzie, Gdy go do żony Eumenes

b) Podsiewać sitem, przesiewać; fieben, bltrchftebcn. Ex-    podsiędzie. Pot. Syl. 594. Nie bój się Herodzie, żeby 716. — §. Mlćko takie nigdy się nie podsiedzie, ani nie podstoi. Tom. Boi. 65. nie zsiędzie, nie ustoi się;' bie 9Jlil# feßt nt#t, rctrb ntcbt flar.

Chrystus miał cię podsieść w królestwie twoim. Biał. b) Collect. Podskarbi z podskarbiną, ber 0#aßtnetfier mit Post. 161. Zdradliwi nas sąsiedzi posiadają. Simon. Siel. feiner ©emaljltntt.

105. Pochlebnicy wszystkich dobrych w tym, coby do- PODSKLEPIĆ cz. dok., podwieźć sklepienie, untemtölben, brego na nie przyjść miało, zwykli podsiadać, z ręku Podsklepiony Croat. podboltan.

im wydzierać. Kosz. Lor. 113. — §. Podsieść się, przy- PODSKOCZYĆ, f. podskoczy cz. dok., Podskoknąć jedntl., bliżyć się. podsadzić się; fi# tinter ettuaê Ijinfeßett, f)in* Podskakać, podskakuje contin.. Podskakiwać jrequ. ; Boh. ficHen, Ijinritcfett, ftd; banmter feftfcßen. Za przybyciem po- streckowati; Sorab. 1. podskakuyu bore; Carn. skaklam; sitków, pod ścianę bliżćj się zamkowi podsiedziono. Biel. Vind. pouskozhuvati, poskskati, gorposkakati, gorposko-

zhuvati, gorskozhiti, gorposkozhiti ; Boss. iioackomhtb ,

noACKaKHyTb, noACKaKHBaib, noACKaicaTb, np/tHyTb, npa-AUTb, noAnpurnyib; Eccl. B3nrpaTMca; skacząc się podnieść, ze skokiem się porwać; auffprtngen, aufßupfen, flû» pfen unb fpringen. Kazał go tak bić, że ciało na powietrze podskakiwało. Fund. 76. Zegnam ciebie, moja Chloe mała, Któraś nie raz podskokła, i mnie całowała. Chód. Gesn. 123. Rozumiałam, że podskoczysz z radości. Teat. 21. c, 10. ib. 27, 21. PODSKOK, u, w.; Boss. CKaaica ; podskoczenie, skok wzgórę ; ba$ Slttfbüpfett, ber Sprung, baê Rupfen. Ptaki podskoki robią po gałązkach. Przyb. Luz. 323. Podskok ciała uderzającego jest tym silniejszy, im większa jego będzie sprężystość. Jak. Art. 1, 256. (ob. Odbić sie), baö Slbprcllen, 2Ibfprtngen. — Transi. Że mi się, jak to mówią, na pierwszym podskoku nie powiodło, ja przeto fantazyi nie tracę. Kras. List. 2. 65. w pierwszym zapędzie, pochopie; bepnt erjten Slnlauf, 2lnfaß.

PODSKÓRNY, a, e; Rag. podkoxni ; Croat. podkösni ; Sorab. 1. podkożownć; Eccl. n0AK05KHbiH ; zaskórny, unter ber £)ttUt befttlbltcß. Nerwy podskórne, subcutanei. Krup. 5, 154. Podskórne kości. Byb. Gejl. D. Rany podskórne. Sienn. 292. za skórę aż zasięgające , SBunben , bte bur# bie §aut gelten, ni#t bloße tpautrounben. Podskórny guz Carn. podkoshnèk. 'PODSKÓRZE, a, n., spodnia skóra, podkład pod skórą, baê ttllterleber; Vind. podvifinje, spudni leder.

PODSIEWAĆ, ob. Podsiać. P0DS1EWACZ, a, m., który podsiewa, ber llnterfaer, ber unter etwas bin fäet; Eccl. noActaTeafc. P0DS1EWTNY plur., co się podsiewa, n. p. sitem, b«ê Sßeggeftebte, bur#3 (Sieben 2Ibgegangne; (Boss. noActß'B dosianie). Urzędnik ma żyto na gumnie zaraz wyprawować, a wyprawne do śpichlerza chować, aby potym nie wytrącał na podsięwiny. Baur. Ek. 54, cf. podsitek.

PODSUNIĘĆ, f. podsinieje neutr. dok., od podbicia zasinieć,

»on unten blau werben, blau anlaufen »on Schlägen, (Stoßen.

Oczu podsinienie z stłuczenia. Sienn. 557.

PODSIOD-ŁOWY, a, e, pod siodłem będący, unter bem Sat* tel beftnblt#, (Sattel» ; Boss. noAcfeAeabHbiit, ob. Podsobny.

PODSITEK, tka, m., gatunek sita, eine 2lrt (Sieb. Ma mu dać koryta do tłuczenia lej gliny, podsitki do wysiewania jej z grubego piasku. Torz. 104.

PODSKAKAĆ', PODSKAKIWAĆ, ob. Podskoczyć.

PODSKARBI, iego, m., Subst. , powszechnie, szafarz pieniężny, ber S#aßnteifter ; Boh. pokladnjk , urednik nad pokładem; Carn. salosbnishar, blagaynik, pagadûr; Vind. sakladni predstoinik, pagadur, varih zheste , fhazmaister ;

Croat. tórnik, pagadur; Hag. blagahranaz, blagajnik, ha-znadar, (z Tur.), Bosn. haznadar, aznadar; Slav. hazna-dór, kieesnik ; Boss. Ka3HOxpaHHTC3b, tmHaneii ; Eccl. co-KpoBHUtexpaHHTCAb. Pan Bóg u hojnych panów podskarbim PODSKROBAC , /. podskrobie cz. dok., Podskrobywać frequ.r jest. Gorn. Dwór. 580. Quaestor u Rzymian właśnie był    podskrobuje praes., ode spodu oskrobać, »on unten be»

podskarbim; podskarbiowie wojenni zawiadowali skarbem    fraßen, abfraßen, abfd^aben. Podskrobać drzewa, oskro-

na    zapłacenie    żołdu    wojska. Pilch. Sali. 58. Podskar-    bać,    ochędożyć drzewa. Wlod., interradere arborem. Cn.

bi    koronny,    ber ftroitf#aßmetfter, jako korony i skar-    Th.,    Saunte bef#neiteln, bepußen. PODSKROBEK, bka,

by    królestwa    chowa, tak też niechaj na sobie pana ra-    m.,    placek z reszty ciasta, wyskrobanego z dzieży. X.

dnego osobę    niesie.    On będzie czynił wyprawy, rachun-    Kam., eilt SUtc^eii »Ott jufammen gefraßtett £eigreften. Wolę

ki służebnych, dworzan, on będzie sprawcą monet, któ-    szołdry i lada kołacza podskrobek z pokojem, niż twoje

re mają być bite. Na dworze, nadworny podskarbi, §of«    pasztety. Pot. Jow. 2, 27.

Siat. 189. PODSKARB1C, a, m., syn podskarbiego,

S#aßntetfter$foltn. PODSKARBIANKA , i, i., córka, <5#aß* meifterötoeßter. PODSKARB1NA, i, aś., §. a) żona podskarbiego, bte ©djaßmeifterinn, beê S#aßmetfterS ©etnailtnu. a, n.; Eccl. noAnpuiie.

— §. b) Podskarbina klasztoru mniskiego , zawiadująca PODSKUŚć, PODSKUBAĆ, /. podskubie cz. dok., Podsku-skarbem klasztornym, bie ©ecfelinetfteriltn etlteë Slloftcrê. Tr.    bywać frequ., podskubuje praes., szczypiąc podrywać, po

TODSKARBIŃSKI, a, ie, n. p. urząd. Vol. Leg. 6, 481;    trosze wyszczypać ; Croat. podpukavam, auêrupfeit, beru*

Rag blagajnicki, haznadàrski, Scbaßtltetficr * . PODSKARB- pfen, bejupfett, pffücfett. Skoro gąsięta mają dwa miesiące, STWO, a , n., Vwd. flushilu sakladnega predstoinika, sa- pierwszy raz się podskubują; jeżeli się zaniedba podsku-kladnu predstoinifhtvu; Rag. blagajnictvo, haznadarstvo ;    bowanie corocznie, przy pieczeniu pióra idą w marno-

Croat. pagaduna; §. a) ba§ Scbaßtttetfteramt. Podskarbstwo,    trawstwo. Kluk. Zw. 2, 158. Młodociane gęsi raz tylko-

urząd a dostojność podskarbiego, quaeslura. Mącz. — §. podskubować, i do dwora oddawać pierze. Haur. Ek.

fdwßnteifter, będzie skarbów dworskich sekretarzem. Herb. PODSKRZYDLNY, a, e; Eccl. nOAKpBHbHbiH ; pod skrzydłami się znajdujący, unter bett klügeln beftnbltd). Pod-skrzydlne pióra. 1 Leop. 4 Ezdr. 12, 29. Eccl. noAnpbi-jih , nOAKpHJHme piórko podskrzydlne. ‘PODSKRZYDLE,

podsłuchywaczami swych panów, i wszvstko roznoszą. Teat. 48, 7. PODSŁUCHACZKA, i, i.,’ ble $or<$erf»n. PODSŁUCHOWY, a, e, n. p. Podsłuchowa galerya w podkopach , wychodzi w pole dla podsłuchania nieprzyjaciela. Jak. Art. 3, 300. ble $ord)gallerte tu beu SDîtenen.

133. Dwakrotf w rok, żeby w miękkiej wyspać się pierzynie, Podskubują od spodku gęsi gospodynie. Pot. Pocz.

311. — Transi, fig. Podskuść kogo, urwać go, uszkodzić go; eilten rupfen, prellen. Musiał on dobrze podskubywać pana, gdy o innych źle rozumie. Teat. 29. c, 41.

Turczyn obchodzi się z Wołochami, jak z baranami, PODSŁUPIE, ia, n., PODSŁUPIEC, pca, m., a) pede-ochrania ich dla wełny, a potym podskubuje. Ktok. Turk.    stal, postument słupa. Callit. 6. Chmiel. 1, 77. styloba-

75. Gdy komisarz kradnie swego pana, wielkorządczyna    ta. flog. Pud. 24. ba$ $ußgeftelle ber ©ciule; Vind. podpir,

równie podskubuje swoje panią. Zab. 16, 4. Teat. 3. d,    podpara, steberska podstaja; Rag. podstùpje, podstuupie,

60. — Podskubać kogo, abo komu skrzydła, poniżać    stylobata ; Croat. podsztup, podsztupje ; Hung. oszloptalp,

go, uskramiać, żeby nie wzlatał, nie wzbijał się, einem    oszlopnak; Ross. no4CTOJinie, TjMÓa; Eccl. ctukiiao, 1104-

bie Ringel befdjjlteiben. Chodzi by podskubiony, opuściwszy    ciaita 1104b CTOjni>. W małej chatce nie widać ani ka-

skrzydła. Rej. Wiz. 56 b.

P0DSŁ0DZ1Ć, f. podsłodzi cz. dok., Podsładzać niedok.; Ross.

246 POD SŁODZIĆ - PODSŁUCHAĆ Z.

PODSŁUCHACZKA - PODSTĄPIĆ.

błąków, ani podsłupców. Rog. Bud. 17. — §. b) Pod-słupie, miejsce pod slupami, porticus, ein Sdulengaug, no4CJiacTHTL, no4CJiamnBaTL ; słodyczą zaprawić,’ »erfaßen,    eilt Ort JWtfdjen unb unter Säulen. Dach nad podsłupiem

propr. et fig. Żarty wesołe są zaprawą albo podslodze-    abo szopa. Hipp. 36.

niem życia. Boh. Zamoj. 314. Pilch. Sen. list. 3, 347. PODSMAŻYĆ cz. dok., nieco posmażyć, eilt wenig im $ett PODSŁOŃECZNY, 'PODSŁOŃCY, a, e, pod słońcem leżą- bacfen, Jdpnoreit ; Bosn. podfrigati, (podfriga, Ital. suffritto). cy ; Rag. podsùncjan ; Eccl. n04C04HenHHH ; (Ross. n04- PODŚN1EŻNY, a, e, pod śniegiem się znajdujący, unter bem C04HenHaa ziemia, no4COMcminK'B parasol); unter ber Son* Scfjnee Iicftnbltd); Ross. no4CHrh>KHbiH.

Ite licgcitb, subsolanus. Kraj podsłoneczny między ekwa- PODSOBNY, a, e, pod kim będący, leżący, unter jetltattbeu torem i tropikami. Wyrw. Geogr. 70. Najwyższe góry bcftltblid). Jeżeli choremu pościeli nie prześcielają, tedy są w krajach podsłonecznych między dwoma słońca kre-    ów podsobny zaduch pod nim zacuchnie. Ilaur. Sk. 417.

sami. ib. 12. Czy się im siąść podoba na podsłońcym    Tak zacnemu ciału na stosie zbywa, Tak przytknięty, nie

wzgórku, czy w gaju cienistym. Przyb. Milt. 74.    podsobny ogień, Pompeja porywa. Bardz. Luk. 148. (nie

PODSŁUCH, u, m., podsłuchy wanie, b«§ 2kfwrd)cn, §or*    podłożony). — Koń podsobny. Pot. Jow. 2, 23, Boh.

cf;eu, Setoufdjen. Kącik od posłuchów wszelkich uwolnio-    podsednj ; Ross. no4ct4e4LHUH ; którego kto pod sobą

ny. Bardz. Trag. 460. Podsłuch odprawiać. Teat. 55. e,    ma, siodłowy koń u wozu, bn§ Sattelpferb, siodłak.

10. podsłuchywać, podchwytywać; rtttf ber Satter ftefyen, PODSOKOŁY, a, e, pod sokoły zdatny, jum gctlfenbetjett ÿordjeit. — Podsłuchy wojenne, 'posłuchy, straże obser-    tuiujlid). Za charta podsokołego trzy ruble groszy. Stat.

wacyjne, na podsłuchywanie nieprzyjaciela, $uilbfd)aft3*    Lit. 396.

jwften, Solbaten, ble beit gciitb beobachten; Ross. otbo4hmm PODSOLIĆ cz. dok., nieco posolić, ein wenig faljcit; Ross. KapayjiB. Patrzą na obóz Trojan czujnemi podsłuchy,    n04C0;imb; Eccl. no4C04eiib subsalsus. PODSOLAN, u, m.,

Uważając najmniejsze nieprzyjaciół ruchy. Dmoch. II. 258.    sól z podkwasu solnego powstająca. Sniad. Chem. 2,58.

Skoro gdzie beczenie posłyszy do koła, Czujne ucho    Sauerfalj.

nadstawia, jako podsłuch    zgoła. Toi.    Saut. 59. A w tym    PODSPÓD, adverb. loci, na spodzie czego, na dole, unten,

się cieniu ludzie ukazali,    Ci, którzy    hyli wyszli na *po-    bantnier. Kto teraz na wierzchu, może być podspód ; a

słuchy. P. Kchan. Jer. 227. PODSŁUCHAĆ, f. podsłu-    kto teraz podspód, na wierzchu. Cn. Ad. 571. (kto by-

cha cz. dok., Podsłuchywać frequ., podsłuchuje praes. ;    w a na koniu, byw?a i pod koniem; cf. wóz; szczęście

Vind. tinku pofhlufhati, pofhlufhielati; Croat. zachujem ;    odmienne; to dzwono raz wysoko, drugi raz jest na

Ross. no4C^ymaTb, no4C4ymnBaTb, npncjiymaTb ; sekre-    dole). P0DSP0DN1, ia , ie, na spodzie będący, dolny,

tnie uszu nadstawiać, by podchwytać słowa czyje, cf. Unter*. Podspodni kamień młyński. Sekl. Math. 18. podglądać; bel/orcfyen, l;orcl;en. Często niekontenci odcho- PODSTAĆ się, f. podstoi się recipr. dok., o ciekiiznach, dzą, którzy podsłućhywając i śpiegując kogo, coś na    ustać się nieco, fiel) fcßcn, eilt wenig flar werben. ( Eccl.

siebie posłyszą. Teat. 27. c, 66. Skrada się na palcach,    1104CTOK) subsisto, n040T0HTe4bHbiö, Graec. vcpsatixoç,

aby je mógł podsłuchać. Teat. 52. d, 14, Kryjomo i mil-    quod in naturam rerum cadit). Winu dać się przez trzy

czkiem podsłuchać, ib. 50. c, 5. Podsłuchałem go, wiem    dni podstać. Syr. 588. Wino przetoczone podstoi się

o wszystkim, ib. 55. c, 25. Mam o rzeczy wielkiej z    prędko, iż będzie jaśniuczkie. Cresc. 344. Wódkę, co

tobą mówić, tylko tu niebezpieczno,    żeby kto nie pod-    się podstoi, zlej po lekku w chędogie naczynie. Syr.

słuchywał. Boh. Kom. 5,    72. Iliero    naprawował pewne    534. Takie mleko nigdy się nie podsiędzie, ani nie pod-

osoby podsłuchować, co kto czyni i mówi. Petr. Pol. 2,    stoi. Tom. Roi. 65. Sok odszumowany i podstały, abo

60. PODSŁUCHACZ, PODSŁUĆHYWACZ, a, m. ; Vind.    klaryfikowany. Syr. 584. PODSTANIE się, subst., usta-

pofhlufhauz, pofhlufhielar ; Ross. n04C^ymiiBaJibmHb'b ;    nie, ba3 ©ejjClt, 5ïlarwerbM. Oczyszczenie soli za zlewa-

sekretny podchwytacz mowy czyjej, ber $orcfyer, $cbor*    niem rozcieku z mętów’ na dnie osiadłych, nazyw'a się

d)cr. Podsłuchacze, śpiegowie. Petr. Pol. 2, 120. Pod-    przez podstanie się per subsidentiam. Krurni. 116.

słuchywacze pode drzwiami i oknami, końcem rozsiewa- PODSTĄPIĆ, ‘PODSTĘPIĆ, f. podstąpi cz. dok., Podstepo-nia baśni. Ostr. Pr. Kor. 1, 216. Służący są za zwyczaj wać niedok. ; ( Boh. podstaupiti brać na się, podjąć się;

Slov. poclstupugi subeo, podstaupiti praeire ; Bag. pod-stûpiti ; Croat. podsztuplyujem suggredior-, Vind. fe pod-stopit ; Carn. podstopiti andere) ; Boss. nOACryiiHTb, noA-cTynaTL; g. a) podchodzić pod co, unter etroaê treten, untertreten, Bis su etroaê anrücfen, ftd) btë baÿfn «nnâÇem. Podstąpił pod dach dla deszczu. Tr. Juz wojsko pod fortece podstępowało. ib. (podciągnęło). — §. Podstąpić kogo, podejść kogo chytrze, podstęp pod kim czynić, cf. dołki kopać; einen mit £ift fangen, in bie ©djlinge loc* fen. (Vind. podstopitife * przywłaszczać sobie). Wszędy nasadzał się jeden na drugiego, aby go w czym podejść a 'podstępić mógł. Rej. Zw. 78. Chciał go podstąpić a podchwycić w jakich omyłkach jego. Bej. Bost. N n ł. Fałecznie obchodzili się z nim, chcąc go zawzdy podstąpić w rozmowach swoich. Bej. Post. J 7. Nie na prostaka trafili, w czym go ‘podstępić a ułowić chcieli, tym się sami ułowili, ib. P p 5. Oni podstępce nasadzili się na jakie podstąpienie pana tego. ib. Q q 1. — §. b) Podstąpić co, podjąć co, podledz czemu, podpaść; ettt>a3 erletbett, über jtd) ergeben laffen, über ftd) neunten. Chrystus z nieba zstąpił, Aby śmierć za mnie okrutną podstąpił. Kanc. Gd. 221. Pysznego nie wyrwie hardość, bo śmierć musi podstąpić, ib. 261. et 7.

PODSTAROSTA, y, m., 1. ‘PODSTAROŚCI; Ross. noACTa-pocTa, ber Unterjtaroft, Unterburgricfyter, Unteruogt, cf. pod-wojewodzy. (Boh. podstarśj najstarszy parobek browarny). Namiestników starostów zowią podstarostami : w Wielkiej Polszczę surogatorami. Skrzet. Pr. Pol. 2, 411. *Pod-starości, substytut gardłowego starosty, na jego miejscu sądy według kadencji odprawia. Kras. Zb. 2, 576. Pod-starosta, 23crgl)auptniann, w mniejszych kopalniach jest tym, czvm jest starosta, Oberbergfyauptntann, w większych. Kluk. Kop. 2. 285, — 2. PODSTAROŚCI, iego, m., subst na wsi włodarz, folwarkowy, z kańczukiem nad ludźmi stojący, ber SSerntalter etneś 8anbgut8; (Vind. majar, pri— staunik). Ekonom podstarościemu odda połajaniem, pod-starości gumiennemu groźbą, gumienny chłopcu kijem. Kras. Pod. 2, 35. Mospanie podstarości ! §». Co pod-starości ? idź sobie Wc Pan precz, chybaś sam podstarości. Teat. 31. c, 101. ib. 8, 28. PODSTAROSTWO,

a,    n., g. a) urząd podstarosty, Unterburgrid)tcramt. — §. b) Miejsce podstarościego , SBertualterftette. Bardzo życzę, abyśmy choć na podstarostwie byli u niego. Teat. 22.

b,    69. PODSTARZEĆ, f. podstarzeje neutr. dok., w lata sobie podejść, podeszłym się stać; Groat. posztarójem-sze , postarelszem , altem, alt werben. Podstarzawszy się Abraham-, chciał ożenić Izaaka. .Zai. //. T. 40. Podstarzał sobie. Cn. Th. Podstarzeliśmy już oboje. 4/on. 72, 349. Podstarzały, (Boh. starecy ; Croat. posztarel). Podstarzeje wino, z rozkoszą pić je będziesz. W. Syr. 9, 16.

PODSTATA, y, i. ; Boh. et Slov. podstata, bitnost ; substan-tia, essentia, istność, jestestwo, ba3 SBefen. Bóg jest myśl nieśmiertelna, pedstata wszystkich rzeczy. Budn. Apopht. 81. Kanc. Gd. 4. Podstata, substanlia, abo istność chleba materyalnego , zostawa w sakramencie. Baz. Hst. 19, (cf. chlćb nadpostatni : ob. Podstawek Metaph.). PODSTAWA, y, i., PODSTAWEK, wka, m., PODSTAWNIK,

a, m. ; Boh. podstawek; Slov. podstawnik fundament, basis ; Carn. podstava ; Vind. podstava, podstaja, pod-stai, podstavik , podstopje , podlog (ob. Podłoga), pod-par (cf. podporj, podpora, poliżą (cf. półka), (podstava, podlog * iegary, kętnary; podstava, podłoga, podkłada, podfuter * podszewka ; Croat. podsztava « podłoga, podszewka ; Bosn. podstava subductura ; Rag. podstava, materia, od sctose seto cinij, 1) materyał, 2) podszewka; Slav. podstava, svitta « mater /a) ; Eccl. ctomo, noAtCTiiu», ctakhao ; Boss. noACTaßa, noACTaBua, noACiaBOUKa ; §. 1 ) podkład; każda rzecz, którą pod drugą podkładają, podstawiają, albo na której druga spoczywa, podpor; bie Unterlage, ©runblage, ber ©tauber. Kloc, ława, stół, podkład, podstawek, żeby wino podwyż stojące raźniej toczyć, kętnary. Cn. Th. Drąg dźwigalny przez to ulżywa ciężaru , że większą część jego na podstawek przenosi. Solsk. Arch. 4. Pod ulmi trzeba stawiać klocki albo jakie podstawniki. Cresc. 592. Słoniowa kość, aby była dobrym podstawkiem (fulerum), tak ciężkiemu zwierzowi, mocnym ją klejem złączyła natura. Torz. 213. (podporą), Na czym podstawki ziemi ugruntowane są? 1 Leop. Job. 38, 6. fundamenta, filary, bie ©ruttbpfctler. Podstawek albo kołek u łapki, sidła, klatki ptaszćj, którego ruszywszy, ptak się abo zwierz ułowi. Cn. Th. baö ^allfolj att einer §alle. Podstawek pod filarem kamiennym, na którym spoczywa , bie ©ruublrtge. Podstawek abo stolec słupów śnicerskich abo filarów kamiennych, podsłupiec. Bog. Bud. 24. ber ©mtlenfup, podsłupie; Rag. podstùpje; Ross. noACToanie, TjMÓa. Podnóżek czyli podstawa, statif. Zab. Geom. 85. Podstawa pod osłę Eccl. nOATOUHjie. Podstawek moździerzowy, fundament, przylany do nożnego moździerza, zastępujący miejsce łoża. Jak. Art. 3, 309. ber SDîürferfufb Podstawa armatna, obrączka osadzająca się w dennej części formy armatnćj, dla utrzymywania drdzennego drąga w położeniu pionowym. Jak. Art. 3, 508. ein IRetfen tnt Scbeuftücfe ber ^anonenform. Podstawek pod dno naczynia Ross. iioaaohoke. — Podstawek u skrzy-pców, na którym struny spoczywają. Kluk. Bośl. 2, 164.. ber ©teg iit ber Violine. Już mi zrobiono podstawek do onych żółtych skrzypców⁷. Boh. Kom. 1, 207. Podstawki maciczne różnego kształtu do połogowania, pessaria. Czerw. 36. — Mathem. Linia, na której wystawiona jest jaka figura, zowie się podstawą, basis. Geom. 1, 32. Jak. Mat. 1, 99. Lesk. 17. Podstawek. Os. Fiz. 95. ©ntublinie. Góry te formują trójkąt, mający w swojej podstawie 25 mil. N. Pam. 1, 27. — Metaph. Podstawek, podkład, podrzut, substaneya, podstawa, jestestwo; Boss. nOA-ie-

wamee, baś SBefeit - ©runbrcefen, baś einer ©rfdjeinung junt ©runbe liegt. Przemienia się chlćb i wino w ciało i krew', tak iż same własności chleba i wina bez żadnej istoty i bez żadnego podstawka , a bez żadnej rzeczy podległej zostają. W. Post. W. 214. Natura sama w dzikim jeszcze społeczności stanie, założyła już podstawę do nierówności między ludźmi. N. Pam. 20, 183. (grunt, zasadę y pochop). — §. Statek , który podstawiamy, gdy co ciecze, podstawek, skopiec, miednica, czasza. Cn. Th. 1064.. ein ©efdjirr junt Unterlegen. — §. 2) Podstawek, personif.x

zastępca, zastępujący kogo, wyręczyciel; ber etttett öer» tritt, ber ©tettoertreter. Ustawiamy, aby sami pisarze u sądów siadali, a odprawowali ludzie, nie przez podstawki.

stęplować ścianę lub dach, stęplami czyli podporami je wesprzeć w czasie podmurowania. Magier. Mskr. Pod-steplować slupy. Torz. 45. Podstęplowanie, contignatio. Krom. 261.

Herb. Siat. 401. Cesarz rozkazał, aby księża sami msze

P0DSTĘPGA , y, m., podejściem narabiający, zdrajca, oszust; ein öerücfer, ^interge^er, ranfe* OoUcr Setriiger ; Boh. podwodnjk, f. podwodnice, pokładać, aukladnjk, auskocnjk; Carn. potuhnćn, f. potu-hnenka; Vind. potuhnjenik, savitnik, temnak; Ross. ko-3H04tH, jjKaBeu-b, f. aynaBHua, sóohhhk^, aóoSuaKt, npoHbipa; Eccl. npoubipmuKŁ, npoimi)!» (cf. ponury), (ko-SHorjacHHKt komedyant). Widział onę pokrytość onych fałeszników, a onych podstępców swoich. Rej. Post. Q q 1. Oni podstępce, nasadzili się na jakie podstąpienie pana tego. ib. Q q 1. Co oni omylacze a podstępnicy uczynili, ib. P p. 5. Oglądało oko moje podstepniki moje. Budn. Ps. 92, 11. VV. Post. W. 3, 341. ‘ PODSTĘ-PNOSG, ści, i., chytrość podchodząca, oszukująca; bte ^tnterlift, Slrgltft; Boh. auskoćnost, potutedlnost, ośeme-tnost; Vind. savitnost, safuknost, (podstoplivost * odwa-żność) ; Bosn. et Rag. podhibnost ; Croat. shegavozt, pod-himbènoszt; Ross. 3ÓOH^HBOCTb, 3,iOHbipcTBO, Jtecrb, 340-XHipCTBO , 4yKaBCTB0 , 4yi<aBCTBie , npOHbip4HBOCTb , npo-

PODSTĘPNY, a, e, PODSTĘPNIE adverb.,

odprawowali, podstawków zaniechawszy. Sk. Dz. 514. PODSTĘPNIK, a, m.,

PODSTAWIALNY, PODSTAWNY, a, e, {Ross. noAda-bhhh podrzucony, zfałszowany) ; do podstawienia, mogący być podstawionym; jum Unterteilen, Unterlegen, Un* terfefcen. Folga, jest to rzecz pod drugą podstawna. Karnk.

Kat. 175. Podstawialny kosz, który podstawiają, zbierając abo trzęsąc owoc, cedząc co etc., exceptorius qua-lus. Cn. Th. Podstawne słupy. Hor. 1, 300. PODSTAWIĆ,/. podstawi cz. dok., Podstawiać contin., podsta-wuje praes. ; Boh. podstawiti, podstawowati ; Sorab. 1. podstahwam; Vind. podstaviti, podstaulati, spudpostaviti,

(podstaviti, podloshiti, podkladati, podfutrati * podszyć;

Croat. podsztavlyam suppono, subsuo veslem\ Rosn. pod-stavirn subjicio, suffulcio, podstaviti haglinu subducere;

Rag. podstavitti, podstavit » podszyć) ; Ross. no4CTaBHTb, no4CTaBMTb, no4CTaB;iHBaib ; §. a) stawić lub podkładać pod co, podpierać pod co: unter etroaö [teilen, fe|en, le» gen, ftujjen. Statek podstawiamy, gdy co ciecze. Cn. Th.

HbipCTBO.

oszukujący, doły kopiący, podrywający, podejściem narażający ; (itnterlifttg, berinfenb, luntergejjenb ; Boh. podwodny, auskoćny, ośemetny, potutedlnÿ; Slov. podwodny, lsti-wÿ, schytrały ; Sorab. 1. yebaczniwé; Vind. sbrisan, sa-vit, premeten, skriunosavit, galufifhen, saferlan, saro-blen , potuhnjen , safukan , (podstopliu; Carn. podstopliv, podstopne animosus) ; Rag. podhibni ; Croat. podhimbeni ; Slav. prevarljiv, zloglav ; Bosn. podhiban ; Ross. K03H0-4'feiiHhIM , K03HeiiHbIH , 340K03HeHHbIH , 4eCTHbIH , 4yKaBHbIH, jyKaBbIH , 3Ó0M4HBblH , npOHbip4HBbIH , 340HMpHbIH ; Eccl. K03HeBaTtlIi, IIAK'KTbirb, 340K0BapiIbIM,    ^140-

OtfMkirb. Odrwić, oszukać, co komu podstępnym wydrwić sposobem, to polityka teraźniejsza. Teat. 29. c, 19. Podstępnie się obchodzić; Ross. K03HCTB0BaTb, «031104^8-

1064. Spicz. 98. Gdzie piasek wybiera, żeby nań ziemia pie spadła, drzewa podstawuje. P. Kchan. Orl. 1,

310. Podstawił mocne ramiona swoje pod te filary. Birk.

Sk. E 3. Szyję pod miecz podstawuję. Bardz. Trag. 54. podłożę, poddam, unter bflâ ©djtucrt (»wiegen. Ziemia prawie jest podstawiona podnóżkiem nóg jego. Rej. Post.

N 6. (podłożona, podległa). Anchiz, kochanek Wenery,

Klacze swe pod niebieskie podstawił ogiery. Dmoch. U.

121. (podłożył). — §. b) Podstawić co zamiast czego, podrzucić, podsunąć, przemienić; unterfc^ieDen, ftatt et!M$ anbent (ńnfteHen, »ertauben, an bte ©telle fytttfejien. Irys tarcze odmieniła a Egidę podstawiła , którą zamiast swej własnej chciwy rycerz chwyta. Jabt. Tel. 230. Zostawu-jący dziedzictwo podstawia dziedziców. Gal. Cyw. 2, 178.

CTBOBaTb, npoHbipcTBOBaib , .lyKaBHTb , C4yKaBHTb, no4y-KaBHTb; Eccl. 4yKaBHyfO , 4yKaBCTBytO , K03HCTByK) , 340-K03HCTByK) , 340K0BapCTByK) , HaBtiyio. PODSTĘPOWAĆ , ob. Podstąpić.

(inszych oprócz przyrodzonych sukcesorów postanawia, substytuuje). O dziedzicach podstawionych i fideikomi-sach. ib. 177. Po oddalonym Kolatynie podstawiony był Publikola. Faliss. FI. 17. (na miejscu jego nominowany).

PODSTĘP, u, m. ; {Vind. podstop, podstoplenje » przywłaszczenie; Rag. podstup oppugnatio, podstupiza insidiae;

Stodjter. Ożenił się z panną podstolanką. Teat. 19. b, 46. PODSTOLE, a, n., miejsce pod stołem, ber Üîaunt unter bem ïtf^e. On czegoś po podstolu szuka. Pot. Jow. 2 , 48. PODSTOLI, ego, m., namiestnik stolnika, subda-pifer, ber Untertrudjfeś, Untertafelbecfer ; Boh. podstole; Vind. mifni raunauz, mile prestiravez, mifni strieshau-nik; Hang. asztalnok; Ross. CT04bHHK’b, CKaTepTHHtcE, adject. CT04bHHuiH. Pan Podstoli, tytuł romansu Krasickiego. P0DST0L1G, a, m., syn podstolego, be3 Unter» trudjfeS ©o^tt. Twój syn, pan podstolic, boś ty pan pod-stoli. N. Pam. 16, 117. PODSTOLINA, y, i, żona podstolego , bte ©enta^ltnn beâ Untertru#fe8. PODSTOLSTWO, n., §. a) godność podstolego, baâ Untertrncfjfeêamt. — b) Collect. Państwo podstolstwo ubolewali nad jego

Ross. n04CTyn,b podstąpienie, podchód, przybliżanie); PODSTOLANKA, i, z., córka podstolego, be3 Ulltertrucf)fe$ podejście, podrywka, zdrada, dół, podkop; ^interlift,

Iptntergeljett, Ueberltften, Seöortljetlen, 9îdnfe; Boh. podwod, auskok ; Slov. podwod, lest; Carn. potuha, {distng. po-tucha) ; Vind. savitnost, skasnost, potuknost, potuhnje-nost; Rag. tlâpstvo; Croat. himba ; Ross. n0440r:6, 3Ó0H,

K03H04’1>hctb0 , 34oyxHmeHie ; Eccl. Hfiinorb [additamen-tum 2j, kv/hi> , kt/^iioiuhiiic , KT>yno,vfciicTi:inc , xtrrpocT-HOTBopeHie. Padłem mu do nóg, i wyznałem podstępy moje. Teat. 4, 116. Nie mogę się przezwyciężyć, abym szedł z kim podstępem. Teat. 36 64. (podstępnie). POD-STĘPGA, ob. Podstepnik. PODSTEPIĆ, ob. Podstąpić.

a,

PODSTĘPLO WAĆ, PODSTEMPLOWAĆ, f. podstępluje cz. dok., od dołu podpiętrzyć, podfutrować, podwiązanie dawać; unterftotfruerfen, oott unten ein ©totftuerf geben. Pod-

śmiercią. Kras. Pod. 2, 249. podstoli z żoną, ber Unter* trucOfeô mit feiner ©emafdmn. Zaprosił ich do państwa pod-stolich. ib. 2, 180. lub: do państwa podstolstwa.

wszym wstępie chcę podstrzydz owieczkę i obłatać sobie skórę. Teat. 16, 110. ob. Podskubać.

PODSTYCZNY, a, e, subtangens. Śniad. Alg. 2, 110, (ob. Styczna). Jak. Mat. 2 , 231.

PODSUMOWAĆ cz. dok., u dołu posumować, «tttcrfummtrctî. Rachunków podsumowanie czyli bilans. Gal. Cyw. 1, 100.

PODSUNĄĆ, f. podsunie ad. jedntl., Podsuwać niedok. , a) posuwać pod co, podkładać, podstawiać, podmykać; unter etwaê |itnfdjteBen, hinrfiden; Vind. podfishati, pod-djati ; Boss. no^cyHyit, noACOBaTb , no4COBbiBaTb, no-A04BHnyTb , no44BHrai’b, no404BurHBaTb, no4BeprbTb,

PODSTROIĆ, f. podstroi ad. dok., Podstrajać niedok., a) nastroić trochę instrument muzyczny, ein 3nftrument etwa3 fttmmen. Mewi podstraja Wirgilego lutni, Tersyt rumakiem Achillesa toczy, Zgoła gdzie stąpisz, pełno bałamutni. Zab. 10, 158. Zabi. — b) Podstroić kogo na kogo,

* podprawić, einen heimlich jn etwas abridjten, beftellen.

PODSTRÓŻY, ego, m., Subst., namiestnik stróża, ber Ult*

u •    • ,    . no4BepnyTb, n04BepTbiBaTb, no44epnyTb, no44eprnBaTb.

P0DS111\CHNĄĆ, f. podstrychme cz. Je^n •>>    n^c'    Podsuń    choremu pod głowę poduszkę,    Tr.    Nieprzyjaciel

podmusnąć ; auffiretcfyen, ttt tte §0^e firet^cit. a    g*³-    sje pod    fortece podsunął, podchodził    pod    nie, podsa-

rząc za mepróznym od flaszek stolikiem Dął puszył ^ gje .    • przybliiy| się aż pod> er ift ongerücft. —

podstrychniętym do góry wąsikiem. Zab. 1 , 3o . zyc .    Nigdy nie można nadto napisać, kiedy serce pod-

PODSTRZEDZ, ob. Postrzedz. PODSTRZEGAĆ, ał, a, ad.    SUwa wyrazy. Teat. 5. c, 31. (podaje, nastręcza). W dru-

niedok. ; Hag. zamjêrati, oglêdati, izvidjati; Ross. n04CTe-    giej części tej mowy podsuwa Demosten śrzodki do od-

penb, no4CTeperaTb, iKMMtmrb, no4M'fenaTb; podchwy-    prawienia wojny. Nag. Fil. 8. podaje,    pokazuje, an bie

tyw&ć, podglądać kogo, podzierać, sekretnie oko na nie-    £anb geben. — Wychodząc podsunie    monety w garść

go mieć, oczami pilnować; fyeimltcl) eilt beobachteubeö    Singe    chciwej    ochmistrzyni. Min. Byt. 3, 128.    sekretnie jej

.auf jentanben |aben, ihn öon weiten beobachten, , ihm    auflau*    poddaje, w rękę kładzie; er febiebt e3    ihr    in bie #anb,

em, anfpaffcn, anöfpähen. Juno zazdrośna męża śpieguje,    {tyr $u. — b) Podsunąć co na    miejsce drugiego,

i stoocznemu Argusowi wszystkie kroki jego podstrzegać    podrzucić, untergeben.

każe. Teat. 52. d, 82. Długo będzie podstrzegał, tak PODSUSZYĆ, f. podsuszy ad. dok., Podsuszać niedok.', pilnie będzie upatrował, aż się wszystkiego dowie. Gorn.    Ross. n04cyuiHTb ; od dołu przysuszyć, nieco wysuszyć,

Dw. 307. Żona, gdyby najcnotliwsza, nigdy od starego    (cf. podeschnąć), son unten etwaś abtrotfnen, auftrocfnen.

zazdrośnego męża podstrzeganą być nie przestanie. Teat.    Albańskie jeżeli podsuszysz jagody, Wonnym dymkiem

5. c, 26. Zły człowiek zwykł podstrzegać sprawiedli-    żadnej w nich nie poniesiesz szkody. Hor. Sat. 220.

wego, a żąda umorzyć jego. Wróbl. 87. Podstrzegali Je- (podkadzić). Skórę chudość podsusza; adducit cutem zusa Faryzeuszowie, żeby mieli, z czegoby go oskarżyli. macies. Zebr. Ow. 67.

1 Leop. Luc. 6, 7. — §. Równość szlachecka była za- PODSUW , u, m., podsuwanie, podsunięty podarek, eilt wsze w najpilniejszym przodków naszych podstrzeganiu.    jugeftecfte8 ©efdjenf. Alboż to każdy sędzia podsuw bie-

Dyar. Gród. 49. (pieczołowaniu). PODSTRZEGACZ, a, m.,    rze? Teat. 46. b, 35. PODSUWAĆ, ob. Podsunąć. POD-

podchwytacz, podglądacz, podzieracz, śpieg; ber Späher,    SUWACZ, a, m., podrzucacz, który co podsuwa na

Sluffaurer, argliftiger Beobachter, Spion; Sorab. 1. stroże    miejsce drugiego, ber Unterfdjteber, Berfćilfcher. Testamen-

hladacżer; Rag. zam.jêralaz; Ec.cl. n04CTperaTe4b. POD-    tbw fałszywych chytry podsuwacz. Nag. Cyc. 37. POD-

STRZEGACZKA, i, fem., bie Spähertun ; Sorab. 1. stroże    SUWACZKA, i, fem!, bie Unterfchieberinn.

hladacierka.    PODSWARZYĆ sobie, f. podswarzy ad. dok., trochę po-

PODSTRZELCZY, a, e, n. p. Za podstrzelczego psa trzy    kłócić się z sobą, ftch eilt wenig Überwerfen. Concertare

kopy groszy. Stat. Lit. 396. pod Strzelca zdatny pies,    verbis cum aliquo ; podswarzyć sobie z kim. Mącz. Ka-

für eilten    tauglich. ‘PODSTRZEL1Ć cz. dok., strze- toliey jak gołębie, podswarzywszy sobie, gdy prawdę

łając podranić, eine Schufiwuube bepbringen, ein wenig JU* ujrzą, sami się wspólnie całują. Sk. Dz. 155. Oba so-famnten fchießen; Ross. n04CTp,fejiHTb, n04CTpkJibiBaTb.    bje przez listy w miłości podswarzyli, i bez gniewu na-

PODSTRZESZE, a, »., miejsce pod strzechą, poddasze;    łajali. Sk. Dz. 282.

ber £auSboben, ©acbboben.^Baba suche z wyszulcem z pod- PODSWAWOLIWAĆ cz. czestl., nieco poswawolić, ein we* slrzesza prowadzi gulki. Zebr. Ow. 209.    nig fOîuthwittCtt treiben, Ross. no4ypanHTbca.

PODSTRZYDZ, podstrzygł, f. podstrzy ze ad. dok., Podstrzy- PODŚWINEK, nka, m„ Boh. podswinće; [roczne prosię 4], gać niedok.; Ross. no4CTpHMb, n04CTpnraib; nieco ob-    prosię podrosłe, ein etwaê großem gerfel. Za świnię 20

strzydz, od dołu wystrzydz, ein wenig befdjtteiben, ser*    groszy, za podświnka 12, za prosię tegoletnie 5. Stat.

fchneiben, finden. Grzywa u konia, gdyby była niekształ-    Lit. 394.

tna, nieznacznie podstrzygać się może. Kluk. Zw. 1, 180. PODSYCHAM, ob. Podeschnąć.

Poganie synom swoim pierwszy włos obrzędnie podstrzy- PODSYCIĆ, f. podsyci act. dok., Podsycać niedok.’, (Ross. gali i nazwisko nadawali. Krom. 48. Za uwolnienie Ka-    n04CbiTHTb podsłodzić) ; a) podkarmić, nieco nasycić, et*

zimierza

od zakonu, miał papież tę powinność na Pola-    wa3 fdttigen, propr. et fig. Podsyciła mię^ ta potrawa,

ków włożyć, aby wkrąg włosy na kształt mnichów pod-    Tr. (podjadłem). Podsyciłem się nieco juz przed obia-

strzygali. Krom. 89. (ob. Postrzydz, Postrzyżyny). Na pier-    dem. Tr. Wiem dobrze, żeście jadem szatańskim pod-

32

Słownik Lindego wy i. t. Tom 1T.

sycone. Bzów. Roz. 98. Ustawiczne rzeki zakręty, pod- PODSZCZEPIĆ, f. podszczepi ad. dok., Podszczepiać nasycają ciekawość podróżnego, i pozbawiają nudoty. N.    dok., ode spodu zaszczepiać, oott unten (Ulf fpalten, pfrop*

jFam. 21, 265. Jak śnicerz oczy, patrzaniem utrudzone    fett.— *Transi. Podszczepiać kogo, podchodzić go, po-

uwalnia i podpasa, tak i my powinniśmy niekiedy urny-    podejść go, oszukiwać go, podrywać; etttent etrt Śettt

słowi ulgę uczynić, i niejakiemi go rozrywkami podsy-    unterfdjlagett, eine gßlk legen. Zakon boży w sercu jego,

cić. Pilch. Sen. list. 2, 22. Krzyżacy od pokrewnych    a pochodzenie jego nie będzie podszczepione. Wróbl. 87,

Niemców ludźmi i bronią podsycani. Nar. Hst. 6, 8. (po-    non supplantabnntur gressus ejus. Nie będą podszczepione

sileni). Naprzód dawniejszych przyjaciół drogiemi upo-    postępki jego. 1 Leop. Ps. 56, 51. Każdy brat podcho-

' minkami podsycili. Pilch. Sali. 138. W nim miłość, a    dząc podszczepi a podejdzie , a każdy    przyjaciel na zdra-

w niej gniew podsycać będę. Teat. 46. c, 50. Jeśli    dzie będzie postępował. 1 Leop. Jer.    9, 4. Zdrady swe

twoim przykładem mą cnotę podsycisz, Większym mię,    zatajać, o to będą stać, aby mię podszczepili. ib. 129.

niż ja ciebie podarkiem zaszczycisz. Teat. 46. c, 125.    Powstań panie, uprzedź go a podszczep go, wyrwij du-

Niewieści krzyk i wściekłość podsycona winem. Olw. Ow.    szę moje od złośnika. 1 Leop. Ps. 16, 12. (bemutfnge tfm,

162, fpodegrzane). — b) Podsycać czym jaki trunek,    8utlj. ). Który pożywał chleba mego, tenże wielkie

przymieszać co do trunku; etinaS lutter eilt ©etrditf tnt»    uczynił nade mną podszczepienie. 1 Leop. Ps. 40, 10.

fd)en, ein ©ctrdnf mit etmcrô fpetfeit. Szynkarze. żeby się    (tritt mid) unter bte güße. C n t p.). —    §. Podszczepić co

nie ważyli podsycać, albo jakimkolwiek sposobem fał-    pod kim » podsieść co pod kim, einem anbern nehmen, ent*

szować wina. Vol. Leg. 5, 566.    ttmtbett, Uttb fiel) bctöim Jltm Seftßer machen. Powstał prze-

PODSYŁAĆ, ob. Podsełać. PODSYŁEK, łka, m., podsy-    ciw Wsewoldowi Jaropełk, dlatego, iż pod nim wziął i

lanie, nadsyłanie, co nadesłano; Ross. no4CŁnrL, 1104-    podszczepił dziedzictwo ojczyste księstwa Kijowskiego.

CŁuna, no40C4anie, baö 2U>fd)tcfett, 3ufdH(fcn, ba$ 3u0e:!    Stryjk. 170. Skirgajło nie długo się na nowym pań-

fcfytcfte. Poczęli już nasi brać górę, lecz Roman podsył-    stwie, pod bratem starszym nie słusznie podszczepio-

kiem na słabiejące miejsca świeżych ludzi, dokazał, że    nym, weselił. Stryjk. 468.

się znowu walka zrównała. Nar. Hst. 4, 140. PODSY- PODSZCZUWAĆ, ob. Podeszczuwać. PODSZCZUWACKI, ŁĄCZ, a, m.\ Ross. i^CLUtLmuteL ; pod ręką posyłający, a, ie, od podszczuwacza, Slnffie^er », 3htftt>tegler » . Uważał ettt bettttltdter 51bfd)tcfer.    W’ nim wszeteczne i podszczuwackie obyczaje. Bardz. Boet.

PODSYPAĆ, f. podsypie act. dok., Podsypywać czejtl.,    70. PODSZCZUWACZ, a, m., który podszczuwa, po-

podsypuje pr. ; Boh. podtrausyti, (ob. Potrząsać); Vind.    duszcza, poduszczyciel, ber Slnljeper; ( Boh. pośtjwać,

podtrofiti, spudrofiti ; (Bosn. podsipati » przekupić); Ross.    pośtiwaćek; Sorab. 1. żeżuwar; Croat. cziaczius, podba-

n04CunaTt; nasypać pod czym, unter etttXrô f)tnfd)ntten.    davec ). Wyrzuciwszy podszczuwacza, ustanie ogień.

Podsypać prochu na panewkę, Quitter flttf bte Pfanne    1 Leop. Prov. 26, 21. Nie będziesz potwarcą, ani pod-

fc^utten. Na słowo kommenderującego : podsyp', proch    szczuwaczem. 5 Leop. Levit. 19, 16. Kucz. Kat. 5, 194.

przewróconą ręką na panewkę się podsypuje. Kaw. Nar.    (oskarżaczem ani poduszczaczem. 1 Leop.). Podszczuwa-

258. Jak. Art. 1, 412. PODSYPKA, i, z.\ Ross. 1104-    czowi nigdy na dobre nie wynidzie. Rej.Zw.50b. Wie-

cmiKa, n04ncunaHie ; proch nasypany w zapał, przy po-    le podszczuwacz a pochlebca, chociaj cichy a milczący,

mocy którego podaje się ogień nabojowi. Jak. Art. 3,    złego sprawić może. Rej. Post. Y y 4. Nierozumnych

309. b(tS Quitter auf ber Pfanne. Przez prędkość zapo-    doradzców i podszczuwaczów poniechaj. Pilch. Sen. list.

mniał podsypki. Pot. Jow. 2, 70.    ‘    3, 176. PODSZCZUWACZKA, i, i., bte Sln^erttm ;

P0DSYTÀ, y, i., co podsyca, podkarm , podnieta, posi-    Sorab. 1. żeżuwarka.

łek, posilenie, fig. bte 9?at)rung, ©tärfiwg. Oczy jej PODSZEPNĄĆ, f. podszepnie act. jedntl., podszeptuje pr., czarne srożą się nieco, Mając z miłości podsytę. Anakr.    Podszeptywać frequ., nieco komu do ucha poszepnąć,

31. Żarty spólne: wesoł-li kto jest, swą podsytę, Kto-    einem etrcaê ctnpftcru, gitfïnftcrit, tnS £)(>r faßen ; Croat.

li cichy, zabawy znajdzie przyzwoite. Gaw. Siel. 360.    podsèptavam ; Ross. et Eccl. n04ineiiHyTfc, n04ineim>i-

Feudalne dzierżawy, dzielna podsyta dla ambicyi i pry-    Baio. Podszepnij mu, aby nic ojcu memu nie wspomi-

watnych. Nar. Hst. 2, 215. Miewali Krzyżacy świeżą    nał o tym. Teat. 27, 149. Boję się, żeby mu dyabeł

dopełnienie, dokompletowanie, pomoc.

PODSZAFARZY, ego, m., Subst., namieśnik szafarski, sub-curator. Mącz. ber ttnterfdjaffner.

P0DSŻAŃC0WAĆ się, f. podszańcuje się recipr. dok., szańce aż pod jakie miejsce robić, fid) btë fUN tterfdmnjen, 6d)ctttien btó unter etmaś lnu madmt; Ross. no4uiann;o-

BaTbCH.

zawsze z Niemiec żołnierzów podsytę. Nar. Hst. 4, 331.    czego nie podszepnął. ib. 55. b, 109.— Transi, fig. Wy

rzućmyż ten artykuł, który sławę maże , Interes go podszepnął, honor zatrzeć każe. Treb. S. M. 52. PODSZEPT , ob. Poszept. PODSZEPNÎK, a, m., który co podszeptuje, ber glufterer, Oitnfhtftercr, Óltrenblafcr. Niechaj chory wszelkich podszepników i baby stare powy-gania od siebie. Perz. Lek. 325.

PODSZEWKA, i, ź., (cf. Boh. podśew podeszwa); Boh. pod-P0DSZCZAG cz. dok., pod czym naszczać, unter ettMÖ fltn sjwka; Carn. podlôga, (cf. podłoga); Vind. podłoga, pod-piffett; Croat.' podsczati submingere.    kład, podkłada, podstawa (cf. podkład, podstawa), futer,

PODSZCZEKAĆ cz. dok., podszczekuje pr., nieco poszczę- podfuter, (cf futro); Bosn. podstava : Rag. podstava ; Croat. kać, belfern ; Carn. javkati, javkam.    podztava, podsztava ; Ross. n04K4a4Ka, no4Kja40UKa,

Jak ten, co się obłudną przyjaźnią podszywa. Min. Auz. 119. Jakiemi się zdradami nie podszywał, aby tylko królestwa tego dostać mógł. Janusz. Oksz. B 3. (używał wszelkich zdrad). — Podszywać kogo , ćwiczyć go , przecierać, dawać mu łacinę, dokuczać mu, dojmować do żywego ; einen burcbhetheln, big an bie (Seele, btó anS Sebett. On mię tam, jak podszywał, jako brał na noże! |>ett. Góry ktoby nie miał widzieć, albo na niej nogę    Pot. Arg. 701. Było mu, jakoby go podszywał, jak

1104608, no4ÖHBKa ; Ecel. no4uiHTie, 04i*4H, n04Kia4-Ka, no4nyniKa ; to czym suknia jaka podszyta , baâ Un* terfutter eineô 5ÎIetbeê. Poboczna trzewików podszewka Ross. no4Hapa4'£, no4*Hapa4be. PODSZEWNICA, y, z., Botan. rodzaj rośliny, Epidendrum. Kluk. Dyke. 1 , 199, etn Panjengefd)led)t.

*PODSZPOCIĆ cz. dok., nieco przekręcić, ein wenig »erbte*

miał sobie podszpocić, tego ślepocie nie mogę się wy-    przezeń wlókł siano. Pot. Zac. 55.

dziwić. Hrbst. Nauk. L. 4 b. obrazić o nie nogę.    PODTAJAĆ med. dok., nieco od spodu odtajać, etmag ab*

PODSZTABNICZY, ego, w., Na szkucie podsztabniczy idzie trauen; Ross. no4TaaTŁ, no4TaHBaTb. PODTAJANIE; Eccl. po sztabniku    na bakorcie. Magier. Mskr. Sztabowi    na iKMTa.MHa, liquefactio.

szukcie zowią    się sztabnik, podsztabniczy, marszałek, i    PODTALERZNY, a, e, pod    talerzem będący lub bywający,

podmarszali. ib. ber Uttterftencrmnntt.    unter bem fetter befmblid) ; Ross. no46iK>4Hbi8.

PODSZYBIE, ia,    n., miejsce przy szybie, gdzie górnicy    ru-    PODTAŃCOWAĆ cz. dok.,    nieco potańcować, eilt mentg tan*

dę zwożą; im    Sergm., bie Unterfdjeibe, wolun ba3 fêrj    ge* jen; Ross. no4nMcaTb,    no4iuiHcbiBaTb, ob. Podpląsać.

führt wirb. Tr.    PODTARGNĄĆ cz. jedntl., Podtargiwać czestotl., nieco ode

PODSZYBOWAC cz. dok., szybując podsunąć, unter ctmaS^ttt spodu potargnąć, ein wenig »on unten reißen, jerrcn, jau* fdjieben; (Ross. n04UiH6im>, no4iuHÓaTb nogę komu podbić). fen; Boh. podtrhnauti, podtrhowati.

PODSZYĆ, /. podszyje act. dok., Podszywać niedok. ; Boh. PODTARNIOWY, a, e, n. p. Podtarniowa myszka, łopatko-podśiwati, podli ti ; Sorab. 1. podschiwam; Vind. podkla-    wa , infraspinatus musculus. Krup. 1, 95. ber 5D?u3fel Ult*

sti, podkladati, podstaviti,.podloshiti, podfutrati, Croat.    ter bent Jîüiïgrabe.

podsztaviti, podsztavlyam (ob. Podstawić), podsvâvam, PODTKAĆ, ob. Podetkać.

twotżu ; pod co potłoczyć, unter etmaS hin ftopfen ; Vind. podtifati, podriniti, podfhokati, spudopotlezhi , spud-sdrushiti, vdrushiti, spuddjati. PODT-ŁOCZYCIEL, a, m. ; Sorab. 1. podtwotżer.

podsilszem ; Rag. podscitti, podscivati, podstaviti; Bosn. PODTEOCZYĆ cz. dok., Podtłaczać niedok. ; Sorab. 1. pod-podstaviti haglinu , podoplatiti; Ross, ikmumtl , 1104111H-BaTb, no4JO?KHTb, no4KJia4biBaTL (ob. Podłożyć), no4ÓHTb, no4ÓHBaib , (ob. Podbić, przybić); ode spodu do czego przyszyć, »on unten ann%n, uuternriben. Podszyć podszewką, unterfuttern. Na sobie miał płaszcz należyty, Z PODTOCZYC /. podtoczy act. dok., Podtaczać niedok.-, Ross. gęstego sukna, mocny i dobrze podszyty. Jak. Baj. 156.    no4Taiuurb, no4racKHBaib ; tocząc podsuwać, biä bin

Futrem podszyć Ross. no4nyuiHTb, n04nyuiaTb. Su-    Ment, big fjtu Wftljeu, fd)Ieppen, jieijen. Armatę pod drzwi

knia futrem podszyta, ob. Szuba. Podszyć obuw', po-    podtoczyć, i zaraz z niej palić. Teat. 32. b, 57. (Ross.

deszwę przyszyć, przybić. Cn. Th., »erfühlen, bie ®of)le    n04T0UHTb, no4iauHBaTb podwecować, podostrzyć; pod-

annä^en; podzelować; Vind. zhreule tumplati, popraviti ;    gryzać, o robakach); Eccl. n04T0nn.iie ‘"podtoczydło, pod-

Boh. podrazyti. Podszyć bóty, do cholewy trzewik pod-    stawa osły.

n04T0nuTb, n04TaniHBaTb podpalić); sobą zatapiać, pozalewać; Vind. podvtaplati, podvtopuvati, dolpotoniti, unter 2ßaffer feßett, überfchmemmen. Byle taki stawek grunta nie podtapiał.' Torz. 104. Mieszka ten naród w okrąg podtapiającego z wylanej wody Nilu, (stagnans). Olw. Wirg. 465. Podtopić się Vind. podpotonitife, potopitife, vto-pitife. PODTOP, u, m., zalewanie wodą, wylew, zatopienie , bag Iteberfchmemmen. Czarny Galezus swojemi podtopy żółte tam pola odwilżą. Otw. Wirg. 459.

sadzić, »orf(|uljcn. Podszycie botów, ba$ SSorfdnthen. — PODTOPIĆ, f. podtopi act. dok., Podtapiać niedok., (cf. Ross. Fig. et transi. Wąs ze spodu podszyty, i do brody długi Pasmem wije. Pot. Jow. 30. Podszyty chytrym lisem pochlebca. Kor. Hor. 22. (wronami karmiony, frant wewnątrz, innerlich eirt @d)alf). Oni podszywani przyjaciele moi. Pot. Arg. 51. (farbowani, gletßnertfd)). Tchórzem podszyty, ob. Tchórz. Wiatrem podszyty, Slov. wetrem podśiti, (ob. Wiatr, wietrznik). Zdradnemu słodkich słów ich podszyciu nie wierz. Morszt. 43. (jedwabnym słówkom, w bawełnę obwinionym, ihren gleißnert* fcfyen Söorten). Pychą podszyty. Jabł. Ez. 124. (nadęty, PODTRACIC, f. podtrąci act. dok., Podtrącać niedok., nieco napełniony pychą, aufgeblafen). Kłamstwem podszyty.    natracić, etn wetttg aitftojkn, berühren ; Ross. n04T0JKHyT&,

Bardz. Trag. 247. (nadrabiający kłamstwem, lügenhaft,    n04TaiKHBaT6. — §. Podmieszać, mit untermengen. Tu i

üoll Sügen). Prawa niezbożne od niektórych Machiawe- owdzie ogólne obserwacye podtrącę. Ustrz. Alg. pr. lem podszytych wnoszone były. Dirk. Sk. C 2 b. (Ma- PODTRATOWAĆ cz. dok., poddeptać, unter bfe $üße treten, chiawelem tracących, oddających, nim tchnących ; bie jertreten; Ross. n04MHTb, no4MHHHTB bem SOîacft. atmeten, »01t ihm unb feinem ©eifte »oU maren).    PODTRZASAG cz. dok., trzęsąc podmieszać, unterbeuteln,

— Podszywać się pod co, lub czym, przyszywać się,    unterfc^Ütteiî; Boh. podrausyti ; Vind podroliti, spudtro-

wmieszać się, wtrącać się; fid) mit einmengen, einfd)let*    fiti; Ross. no4Tpycirn>, no4TpyuiHBaio, no46ojnaTt, no4-

djcn. Bojaźń się ostrożności imieniem nazywa, Nikcze- óaaTbiBaTŁ. mność się pod płaszczyk pokory podszywa. Min. Ryt. 3, ‘PODTRZEĆ, ob. Podetrzeć.

Nie tak szkodzi ten, co się z niechęcią odkrywa , PODTUCZYĆ, f. podtuczy act. dok., Podtuczać niedok., pod-

sycać, podkarmiać, podniecać; etwas fpetfen, Nahrung ge*    się; ftd) über cttuaê öerwunbern, erftaunen. Nad tym się podu-

fcen, nähren, unterhalten, anmuntern. Czechowie obietni-    mali oboje. Otw. Ow. 334. PODUMACZ; Vind. poumlavez.

cami i upominkami od Matyasza podtuczeni, na stronę PODUPAŚĆ, podupadł f. podupadnie neutr. dok., Podupa-jego przykłaniali się, inescaii. Krom. 699.    da6 niedok., na majątku po części upadać, ubożeć, przy-

PODTUL1Ć cz. dok., Podtulać niedok., pod co    stulać, unter    ubożeć; Bosn. obubosgit; Carn. ovvôsham;    Ross. oóhh-

etwaS fdfmtegeit, Beugen, anbrücfen. Chodzi    miedzy łudź-    man,, obHumeßaib, etwas berabfomnien, tu    Slbnaftnte beS

mi, jak pies, podtulając pod'się ogon, czując co na Vermögens fommett, tu feinem häuslichen ßuftanbe juritcffom* się, że komu sadło zjadł. Rej. Zw. 65 b.    men, ftttfen, falten, in Verfall fomrnen. Kiedy    człowiek po-

PODTWIERDZ1Ć, f. podtwierdzi act. dok.,    Podtwierdzać    czciwy podupadnie , nikt w biedzie jego ręki    mu nie poda.

niedok., podpierać, wzmacniać; nnterftüfjett, Hraft geben.    Teat. 8, 73. Alboź ja przez niedbalstwo lub hultajstwo

Bóg raczy mię potwierdzić duchem swoim. Wróbl. 120.    tak podupadł? Teat. 8, 61. Wiesz, że nasz dom jest

Miał za to, że je miał namowami sobie obstalować i podupadłym, przecież dałem ci co mogłem. Teat. 35. c, potwierdzić. 1 Leop. 3 Mach. 1.    9. Jest to pan zacnością familii znamienity, ale na for-

PODTYĆ nijak, dok., nieco potyć, eût wenig fett werben,    tunie podupadły. Kras. Dos. 270, Ross. oöimmaabiö. Jebie! merben; Ross. n044KwfeTb, 00410*1110.    steś familii dawnej, ale podupadłej; ojciec Wc Pana nad-

PODTYCZYĆ, f. podtyczy act. dok., tykami potwierdzić,    tracił substancyi. Teat. 33. c, 6. ib. 16. b, 106. Podupa-

tyki podstawić; lmterftoćfeln, uuterpfâblcn; Boh. podstrciti,    dłym przyjacielem nie pogardzaj. Cn. Ad. 882. Teat. 28,

podstrkowati. Chmiel więdnie, gdy go    nie podtyczy.    123. PODUPADŁOSĆ, ob. Przyubożałość.

Morszt. 24, ob. Podwiązać. PODTYKAĆ ob. Podetknąć. PODUSIĆ cz. dok., dusząc pobić, nad) einanber erwürgen; PODTYKACZ, a, m., Podtykacz u miecznika do podty- Rag. podûsciti; Bosn. podusciti ; Slav. potushiti ; Croat. kania capy do osadzenia. Magier. Mskr. ber Uttterftecfcr. podussujem. P0DUSIC1EL ; Croat. podussitel, suffocator. PODUBIEGAĆ , ał, a, neutr. niedok., w czym nagle podu- PODUSTNY, a, e, wielkich a obwisłych ust, lub warg, t)01t padać, tu 2lbnahme fontmen, herunter fommett. Nie z swo- tjängcnbeit großen Sippen. Tr.

Boh. podśtjwóm, bańćjrn, drażdjm , drażditi, drażdjwam, nawadéti nekoho na neco, posylnowati; Vind. podhu-skati, pofhuvati, nahuskati, navabluvati , sahuskati, na-fhuntati, safbunati, sasvati, podvertuvati, nadrashit, na-uadit, napostuvat, polhukniti, nagnati ; Carn. nedrastiti, shuntam ; Croat. podhusztiti , podhusztujem, nahusztu-jem, poduszujem, nabuhnujem, podbàdam , podbolszem; Bosn. podbadati , potięati , zadirati , zadrjeti ; Rag. pod-badati; Ross. n04'ŁycTHTb, no4'BymaTt>₁ B036y4HTb, B03-6y*4aTb, HaycTHib , Hayman», no4BH*HTb, no4BnrHyTb, no4BH3aTb, 3a4tTb , 3a4tBaTb, 3a4opmb, no4ciepKaTb , no4CTepHHyib ; Eccl. HaBa*4aTH, HaBa*4ato, HaycTaio , iiaymaio, HaßhTyio; do złego pobudzać, podwodzić fcf. podeszczwać, podbechtać) ; anretfjen, erweden, antreiben, aiifbefjen, verleiten jit etwas 23öfen. Czart zawzdy pod-szczuwa a poduszcza ludzie świata tego. Rej. Post. E 5. Okrutnika onego z tej i z owej strony, przeciwko oskarżonemu podszczuwali. Kosz. Lor. 178. Zazdrość gniew we mnie poduszcza. Teat. 52. d, 126. Tward. Daf. 83. Poduszczający, i czyniący, równo grzeszy. Cn. Ad. 882. (poradnik zły, gorszy niż krzywdziciel). Poduszczenie Ross. no4B04'b, 3aTl»îi. Szatan ludzi zwodzi, nie, nie przymuszeniem , ale radą i poduszczeniem. VF. Post. W. 95. — *§. Nad to nie może być nic poduszczeńszego, abo coby bardziej człowieka gabało, illecebrosius. Macz. powabniejszego , reifjenbereS. Poduszczy to w tobie pan bóg, z miłosierdzia boskiego swego. Rej. Post. a 6. wznieci, ożywi; erwetfett, ermuntern. Duch ś. nic innego warn nie przyniesie, jedno to poduszczy w was, com ja rozmawiał z wami. Rej. Post. a 6 potwierdzi. DUSZGZACZ, PODUSZCZYCIEL , a, m., który poduszcza, podszczuwaez, podbechtacz, podżegacz, podwodziciel ; ber 2Inl;e|$cr, 2lufhefcer; Boh. pośtjwać, pośtjwaćek, pod-

jej przyczyny, ale z dopuszczenia bożego, poczęli w go- PODUSZCZYĆ, f. poduszczy act. dok., Poduszczać niedok.', spodarstwie jakoś podubiegać. Chełm. Pr. 92.

PODUBOZYC cz. dok.,

PODUBOZEĆ nijak, dok., na majątku podupadać, ttt Slwtltth verfallen, arm werben, oerarmen. Jałmużnik chodzi do starszych, aby się od nich dowiedział o? braci chorej podubożałćj. Bzów. Roz. 127.

podupadania na majątku nabawić, arm machen. Naród znacznier podubożony. Mon. 71, 308.

PODUCZYĆ , f. poduczy act. dok., trochę z pierwszej potrzeby, od biedy, nauczyć, nie douczyć ; Vind. podvuzhiti, dopoveddti, (podvuk* informacya ) ; Croat. podvuchiti ;

Ross. no4’By,tHTB, iKM'&yuaib, etwas weniges bepbrtttgen, et* nett 2Infang int Unterricht machen, nicht ganj auSlehren. Źle ich jeszcze poduczyłeś. Teat. 19, 57. Poduczony Slov. podućeny. PODUCZYĆ się, in bonam partem, fundament, początek nauki założyć, einen ©ritttb in einer fffitf* fenfcfmft legen. Poduczywszy się już dobrze w domu gramatyki, do szkół się udają. Mon. 67, 418. W domu w dobrych obyczajach , a w gramatyce poduczony, do Rzymu posłany był na naukę. Sk. Żyw. 2, 220. Kiedyś się dobrze poduczył, wiele tym sobie pomożesz, kiedy ujrzysz rozmaite ludzie tejże profesyi. Corn. Dw.

37. — In malam partem: Poduczył się prawa, zarwał prawa, pomazał gębę prawem. Cn. Th. liznął prawa, nie douczywszy się, halb ttnb oberflächlich erlernen, nur ein we* ltig foften. HP0DUCZYC1EL, a, m.; Vind. podvuzhenik, cf. uczyciel, nauczyciel.

PODUDAĆ cz. dok. ; Ross. n04y4HTb; na dudach pograć, ein wenig bttbelit, Olafen.

PODUFAŁY, PODUFAŁOŚĆ, ob. Poufały. PODUGODA. ob.

PO-

Ugoda 2.

PODUMAĆ nad czym recipr. dok.; Vind. poumlati, napoumiti ;

Ross n04yMaib; zastanowić się nad czym, pomyślić nad czym, über etwas nactyftltlteu. Podumać się nad czym, podziwić

śtjwać, nabadać, rlrażdil; Sorab. powzbuditel ; Vind. pod- tnie juz ciemności śmierci, ratować nikt cię plączącego huskavez, nahuskavez, podfhuknik, sahuskavez, naga- nie podużeje. Zygr. Gon. 427, cf. jest mi z to. niavez, napraulavez, nadrashnik; Garn. sbuntuvavz ; Hag. PODWADZIĆ, f. podwadzi aet. dok., Podwadzać niedok., podbâdalaz, panùkalaz, potïzalaz ; Bosn. podbadilaę;

nieco pokłócić kogo z kim, ein ^aar Sente ein menig famnten ^e^en, fie mit einanber ein menig janfen laffen. Samem nad wami stawał, samem was podwadzał, A żal mi dobrze z głowy oczu nie wysadzał. Simon. Siei. 86.

Croat. podusziteł, nahusztîtel, nadrasitel, podbadàvecz, zatöchnik , zatekavecz ; Ross. noA^ycTtnenb, HayummcB, no4B04iinK'Ł, no4CTpeKaTejb, CMyTHTejt, sarfeiimHicL, 3a-

PODWAL, u , rn., PODWALE, a , n. ; ( Boh. podwal fundament, ob. Podwalina; Ross. n04Bajb schowanie pod drewnianym budynkiem na graty i sprzęty, CII04-Baa'b hurtem, cf. walnie); — Milit. ber Untermal!, ber niebrigere ^Sla$ an einem Śafle. Podwale, sklepy wymurowane pod wałami , z których broni się rów forteczny. Jak. Art. 3, 309. kazematy, bie ßafcmattcn. — §. Podwale, ulica w Warszawie, eine ©ajk in 2Barfd)an. Karetę jego widziałem, stała na Podwalu. Teat. 27, 106. PObWAŁEK, łka, m., a) Milit. Podwalny zastęp, przed-piersień podwalny, bie untere Sruftmejme am SBaUe. Tr. [Croat. podvalek phalanga). — b ) Archit. Podwałek, część kapitelu; Ital. voluolo, Lat. echinus, lysis, skorupa! Callit. 7. ein ïljeil beê 0aulencapitaléi. PODWALIĆ, f. podwali act. dok., Podwalać niedok. ; Bosn. podvaliti ; Croat. podvalyujem ; Ross. no4BajniTŁ, no4BajHBaTb, n04-KaTHTb, no4KanHBaTb ; podtaczać, waląc podkładać; un* termciljen, unter. etmaS ^tn maljen. — §. Fundamenta wolności podwalić. Mon. 73, 184. fig. podkopać, untergra* hen, erfcfjuttern. PODWALINA, y, i., podeszwa w budowaniu , przycieś. Cn. Th. podcieś, bie Unterfdjmelle, boi* jerne Unterlage eineê ©ebäubeö, Boh. podwal; Sorab. 2. schila; Bosn. podsik, balvan, greda, kojia se stavglja pod duvar ; Boss. Ma4eHb, uouojb, nepeB04HHa, aemeHb, npo^emeHb , (no4B0J0Ka strzecha). Podwaliny u budowy bywają sosnowe. Kluk. Rośl. 2, 163. — Fig. Czy wdesz, na czym podwaliny ziemi założono? Budn. Job. 38, 6. (fundamenta). Do podwalin grobowych zstąpią pospołu. Budn. Job. 17, 16. — Milit. Podwalina w podkopach; poprzeczna dolna sztuka ramy galeryjnej do cembrowa-nia galeryi służąca. Jak. Art. 3, 309. bie untere Queer* femelle in ben ©djaujen. PODWAŁKA, i. i., opusta, kawałek ziemi w oraniu lemieszem nietknięty. Włod., Cn. Th. 634. ein im pflügen unberührt gebliebner ftletfcu ©rbe. PODWALNY, a, e, poniżej wału leżący, unten am ffiaüe

Tta, B036y4HTeJb, 3a?KHra; Eccl. iKMtycTHTeJib, no4ro- PODWAJAĆ, ob. Podwoić.

BopHHKTj. Nie będziesz oskarżaczem ani poduszczaczem między ludźmi. 1 Leop. Levit. 19, 16. ( podszczuwa-czem. 3 Leop ). Domyśli! się i celu tych przygotowań nieprzyjacielskich , i kto byl głównym ich poduszczycie-lem. N. fJam. 5, 176. PODUSZCZYCIELKA, i, i., pod-szczuwaczka , bie 2lnj)ej$crinn ; Boh. drâzdilka ; Vind. sa -buskarza, nafhuntarza; Croat. poduszitelicza, podbadàvka;

Ross. cMyTme^bHHua, HayuiHHita , sarbiiiuima.

PODUSZKA, i, i., PODUSZECZKA, i, i., dem.\ Boh. po-duśka , poduśtićka; Slov. poduśka , poduśia , hlawnice , wankus; Sorab. 1. podhwownć zawok, zawocżk; Sorab. 2. faglowk; Cum. podglavje, vajksbénza, jastuk, blasina, blasineza; Vind. podglaunik, podglauniza, paufbiza, pod-glauni vankufh, vankufhizh , poufhterz , vaikulhnja, bla— siniza, pouster, polstar; Croat. vaikushna, vankus , vajn-kushnicza , jasztük; Slav. jastuk, vanjkusch , uzglavnik;

Rung, vankos ; Bosn. blazina , perina, koktao, koktalicch, blaziniça, tudjella , uzglavniça; Ross. n04yuiKa, n04y-menua, 3rojoBbe, n3ro.iOBbe; Eccl iKMBbiHHHtcL, no4yuiKa, no4irnaKHi€ : zagłówek, wezgłowie; baê Sïopffüjfen, ber Sîopfpolfter, baâ Hüffen. Poduszeczki główne dla dzieci.

§yr. 533. Dziś matka synaczkowi o kilka poduszek puchowych musi się starać. Glicz. Wy cli. E 5. Pod żu-panem poduszkę musiał mieć, tak był pękaty. Mon. 64,

221. Oddajęć córkę do rąk, posag pod poduszkę. Teat.

43. c, l66. Dobra jakaś pani bardzo drogo mu poduszkę swą zaceniła. Gorn. Dw. 280. Juz ostatnią poduszkę na pijaństwo wyniósł. Teat. 18. b, 6. Strzeźźe się próżnowania, poduszki szatańskiej. Klon. Wor. 45. Chciała się zabić, nie poduszki rogiem, ale żelazem. Jabi. Ez.

194. (nie żartem). Poduszeczka żołądkowa. Krup. 2, 20.

Poduszka do siedzenia na niéj, podzadnia, Vind. podri— tniza ; Boh. podprdelka. Poduszeczka u szorów końskich Ross. cb4eJ[Ka. Poduszka od kobiet szyjących do zatykania śpilek używana, jadwichna , jadwiszka (Croat. vanykushecz). Poduszka słomą wytkana Carn. plevèn-    liegenb. Podwalne opasanie. Tr.

za. Poduszka u machiny elektrycznej. Os. Fiz. 357. Ga- PODWANASTNY, a, e, liczbę dwunastu zamykający. Wlod., lerus, poduszka włosiana, jakie panie w czapkach zwy-    jmólf ent^altcnb, jmölffad), je gtt)Ölf, JU jmölf.

kły miewać. Mącz. ipaarmulft. PODUSZNIK , a, w., z PODWARCABNY, ego, m., Subst., urzędnik zupny, ob. poduszkami mający do czynienia, ber mit Äopfpolftem JU Warcabny.

tfyun (Kit. Z sławnej onćj jazdy szlacheckiej sialiśmy się PODWARZYC, f- podwarzy act. dok., Podwarzać niedok., teraz wozownicy, podusznicy, z łóżkami i stołkami się nieco pogotować, ein menig auffiebctt, attffodjett. Podvyarzam, włócząc. Star. Ref. 41. (PODUSZNY, P0DUSZ0WY, a, fervefacio. Dasyp. U 2 b, ob. Obwarzyć. e, po niżej uszu się znajdujący, unter ben Dljrett Defttt* PODWAZKA , i, i., instrument do podnoszenia czego, drą-bltd). Koło uszu pokazują się gruczołki poduszne. Kirch.    żek, eût fletner §eber. Podważka do podnoszenia wklę-

Anat. 49; poduszowe. Krup. 2, 342. dslng. poduszny,    słej czaszki w głowie, elevatorium. Czerw. 17. Podważka

Ross. no4yiunbiH, podług dusz, ob. Pogłówny).    do podważenia zawiezłego dziecięcia w kroku podczas

‘PODUZEĆ nijak, dok., wyrównać dużością, t. j. siłą, być    połogowania, vectis. ib. 35. PODWAŻYĆ, f. podważy

W stanie, wydoływać ; tttt Stattbe fe^rt, permögen. W osta-    act. dok., Podważać niedok., od spodu wyważyć , podno-

dem. ; Boh. et Slov. podwazek; Sorab. 1. wobwazk, ko-lenowé wobwazk, wizdżelnć wóbwazk; Vind. podvesa, podvesje, podvese, nogavizhna podvesa; Carn. podvesa, stôgle; Croat. podvez, podvèsnya, podveseny; Rag. pod-vez , pôdveza ; Bosn. podveza od bjeçve; Slav. podveze; Ross. n04BH3Ka, no4BH3oqKa; przepaska, przewiązka do podwięzywania n. p. włosów na głowie, pończoch na nogach; baö Slufbtnbebanb, ©tretcpanb, JSłutebanb, ©trumpf* kub; Ross. uim<i>u, (cf. szlifa). Fasciola, mała podwią-zeczka. Mąez. Przestronna odzież najprzyzwoicićj młodemu wiekowi służy, wiec ani podwiązkami, ni żadnemi jakiemi sznurowidłami ściskać sie nie potrzeba. Mon. 69, 1091. — §. Podwiązka u cieśli, belka długa, która utrzymuje i wiąże krokwy od całego dachu. Magier. Mskr. ber 2)ad)ftuł?lbalfen. POD WIĄZKO WY, a, e, od podwiązek , ©trumpfknbê *, Sîuteknbê *. Order podwiązkowy

sić, poddźwignąć, propr. et fig., tum unten aufljeben, mtt bem $ębebaume oon unten anfrtcjiten. Urąbie drag, i za kilka razy, Ów kamień straszny z miejsca podważy. Jabł. Ez.

28. Górę wielką z nasady podważywszy z dołu, W pół ją chylą z wszystkiemi sosnami pospołu. Przyb. Mili. 182.

Drągi służą do podważania drzewa. Kluk. Roił. 2, 169.

Choć drzwi zamknięte Były, trafiło dziecko na paluszki wspięte Klamkę sobie podważyć. Nar. Dz. 3, 20. (przeważyć, otworzyć). — Fig. Morze z gruntu wiatr podważa. Chrośc. Otv. 287. podburza, podtacza.— Transi. Prosimy boga, aby nędzne i ubogie podważył. W. Post. W.

3, 371. poddźwignął, podratował, podpierał, wspomagał.

POD WĘGIELNY, a, e, pod węgłem leżący, unter beut 6<ï* nńttfel kftnblict). Podbudowaniście na samym istym pod-węgiełnym kamieniu, na Jezusie Chrystusie. Budn. Eplies.

2, 20. dścfftetu, ©runbftetn.

PODWESELIĆ, f- podweseli ad. dok., Podweselać niedok. ; w Anglii. Wyrw. Geog. 341.

Ross. noABecejHTŁ; pod dobrą myśl podprawić, do we- PODWIĆ. PODWINĄĆ, podwił, podwinął, f. podwinie ad. sołości przywieść; etHMS erlufttgen, luftig UUb aufgeräumt dok., Podwijać niedok. ; Sorab. 1. podwibyu ; Vind. podmuchu. Korzeniem dobrych win głów podweselili. Otw. viti ; Ross. n04BHTb, no4BHBaTb; w górę powinąć, pod-Ow. 176. (ob. Podchmielić, podpić sobie). Muzyka pod-    giąć;    aufmitfcln, aufbtuben, auffcfyürjeu. Podwiniony jest

wesela człowieka, słysząc ją człowiek rozweseli się. Petr.    podołek twój. Radź. Jer. 13, 22. Podwinąłem podołek

Pol. 2, 365. 1 Leop. Syr. 40, 19. Teraz po tej trwo-    twój,    iż była odkryta sromota twoja. ib. 26. (podkasać),

dze, chcę cię lutnią swoją cokolwiek podweselić. Tward.    (Ross.    n04BHBKa papilot, 1104BHBKH wąsy macicowe winne).

nawi-

Pasq. 72. Dla przyjaciela sobie podweselić. Cn. Ad. 157.    — g.    Podwinęła się noga, trochę się powinęła

Biesiada się zawzięła, a goście podweselili. Krom. 199.    nęła,    bu§ Sein l)at ftd) etmu3 öerbrefyt. Wyplecenie przy-

Człowiek do kompanii nieoszacowany, zwłaszcza jak so-    dawa    się, gdy się koniowi noga podwinie z niezwyczaj-

bie podweseli. Mon. 64, 76. Podweselić sobie, pod-    nego    obracania. Cresc. 544. A gdyby się wam trochę

weselić się, podchmielić abo podpić sobie, podraczyć    noga    podwinęła, Jużby zatym i wszystka moc Rzymska

sobie, ftcf) luftig triufeu. Podweselony Ross. Haßeceak, zginęła. Stryjk. Turk. K 3. P0DW1CZKA, i, i., dem.

nom. , Podwika , qu. v. ki, do podwiki należący, ben SBctberfcbleęer betreffend — Melon, Jeśliby podwiczna miłość cię ruszyła ; Boć ta nigdy żadnemu nic nie przepuściła. . . . Rej. Wiz. 44 b. (miłość białychgłów, kobiet, SBelberltcbe).

ca»TL4pyrB.

PODWIAĆ, f. podwieje ad. dok., ‘Podwionąć, f. podwionie jedntl., Podwiewać niedok., ode spodu zawiewać, unter etmaä roeljen, uon unten Ijtneiu meljen, anroeljen. Włosy białe na czoło opadłe, lekko Zefirem podwiewane, odkrywały kiedyś niekiedyś twarz jej. Staś. Num. 2, 85. PODW1ECZOR, Subst. et Adverb., czas ku wieczorowi, ge*

gen Slbeub; Boh. podweeer, podwecjr. PODWIECZORNY, a, e, ku wieczorowi skłaniający się; Croat. podvechérni, gegen 2Ibeub. Podwieczorny czas, półodwieczorze, abo po półodwieczerzu. Cn. Th. Podwieczorne chłody. Jabł. Buk. F b. PODWIECZOREK, rku , m., podwieczorny pokarm, fialb Slbenbbrobt, Sefperbrobt; Boh. swaćina, swaćinka; Slov. swaćina, wećernj chléb, wowrant, neśpor (cf. nieszpory), olewranti; Sorab. 1. szwacżina, swacżżina ; Carn. jushèna (ob. Juzyna), malèza; Vind. vefhperni kruh , mala vushina, mala jushina, maushina ; Croat. jusina; Dal. usina ; Bosn. ysgina ; Hung. usonna ; Rag. uxina , rilcjak, uxiniza ; Ross. nayacHHa, naymuHOKi, noJ4HHKt ; Ecxl. no4y4HHKt, nojy4eHHoe a4eme, npe4BeuepaHie. Dobra dziewczyna, trzeba jej zanieść podwieczorek. Teat. 16. b, 230. PODWIECZORKOWAĆ, ał, uje, ad. niedok., podwieczorek jeść, odprawować podwieczorek; Se* fperbrobt effen, fialb Stbenb effen. Cn. Th., Boh. swaćiti ; Vind. vefhpruvati, vefhprati, vefhper dershati ; Carn. ju-shènàm ; Croat. jusinati, jusinam, jusinujem; Dal. usi-nam , usinujem ; Rag. ùxinati ; Bosn. usginati ; Ross, noi-4HHuaTŁ, nono44HHuaTŁ. Podwieczorkowanie. Kosz. Lor.

254 POD WĘGIELNY - PODWIĄZKA.

POD WIĄZKO WY - PODWIECZORKOWAĆ.

PODWICZNY, a, e, od podwi-

Baby wmawiają w chorych dziwne choroby, czary, kołtuny i podwionienia. Comp. Med. 254. Ćhoroby często składają ną zachwycenie, drudzy na podwionienie. ib. 100.

PODWIĄZAĆ , f. podwiąże ad. dok., Podwięzywać frequ., podwięzuje pr. ; Boh. podważali, podwazowati; Slov. pod-wazugi ; Sorab. 1. podweżu; Vind. podvesati; Croat. pod-vesüjem ; Bosn. podvezati ; Rag. podvezati; Ross. no4Ba-3aib,- no4BH3ŁiBaTb, no44epHyTb, no44eprHBaib ; od spodu przywiązać, zawiązać; unterbtuben, non unten anbtnbcn. Opasz się, i podwiąż bóty twoje. Budn. Ad. 12, 8. Pod-wiąż brodawkę od spodu jak najtężej, włosem końskim, lub nicią jedwabną, tedy ci odpadnie. Perz. Cyr. 2, 141. Podwięzuje macicę, winnicę, płonki wszelakie; subligo , statumino. Cn. Th., (ob. Podtyczyć). Macica winna nawiązana, przywiązana, podwiązana, wsparta. Cn. Th. 378. — Archit. Podwiązać, wiązanie pod czym dać, podstę-plować, podpietrzyć ; cm ©erüft unter etmaö mad)eu, un* terbalfen, 33alfert unterstehen. Komory zwierzchnie ciemniejsze były, bo podwiązanie swe miały na spodnich. Radź. Ezech. 42, 5. (baS untere ©ebälfe ; Ross. no4ßa3H, roszto-waniej. PODWIĄZKA, i, i, PODWIĄZECZKA, i, z.,

24 b. PODWIECZORKOWY, a, e, od podwieczorku,    (z poddymania , podniecania, podbudzènia jego). POD-

Slbenbbrobtd * , SSefper * ; Sorab. 1. swacżźinski.    WIEWAĆ, ob. Podwiać. PODWIĘZUJĘ, ob. Podwiązać.

POD WIĘDNĄĆ nijak, jedntl., od spodu nadwiędnąć, non PODWIJAĆ, ob. Podwić. PÓDWIKA, i, i., PODWICZkA, unten amoelfeit; Ross. no4pa6HyTL.    i, i., dem., kwef, zasłona kobieca ; Boh. prjstérek, pau-

PODWIERAC, ob. Podewrzeć.    cnjk, rauska, (cf. rucho); Slov. karkule ; Sorab. 2. pod-

PODW1ERZGNĄĆ, f. podwierzgnie ad. jedntl., Podwierzgi- wika; Sorab. 1. hwowna pwacbcźicza, schlewer; Carn. wać    frequ., tylnie od spodu wybijać, ooit hinten ûttêfd)la*    pezha, pazholàt, pajzholân ; Vind. fhlar, hadra;    Croat.

gen.    Koń    ten zwykł zadem podwierzgiwać. Hipp. 51.    pécha, siar, pacholąt, pokrivacha, koprenicza; Hung. pa-

PODWIEŚĆ, podwiódl, podwiedli, f. podwiedzie ca. dok.,    tyolat ; Bosn. koprenięa, veo, podcjellięa, podsjelięaj

Podwodzić niedok. ; ( Boh. podwesti, podwoditi, podwo-    Rag. mahràmiza, svibniza , svileniza, koprèniza, koprènaj

zowati * podejść, oszukać); Vmd. podvoditi; Ross. 1104-    Ross. naBOJOKa, (cf. pawłoka); ein SSBetberfdjleçer. Wzięto

BecTb, n04B04HTb;    a) podwodzić kogo leżącego, pod-    ją zaraz, ręce jej związano, Płaszcz z    niej, i z głowy

nosić, poddźwigać,    podpierać; aufrtdjtett, auRtebett, auf*    podwikę zerwano. R. Kchan. Jer. 54. Z    korporałów nie-

tyelfett, unterftli^en. Jeśli jeden padnie, tedy drugi pod-    wiasty ich podwiczki sobie czyniły. Sk. Dz. 1185. Wzią-

wiedzie towarzysza swego. Budn. Ecdes. 4, 10. not.    wszy z swej głowy podwikę, dziecię weń powiła. Zyw.

«wzwieść, wzwodzić.» Nie może chodzić, aż go kto pod-    Jez. 25. — Meton. Podwika, warkocz, białogłowa, biała

wodzi. Kolak. Wiek. C. i. — b) Podwodzić kogo pod    płeć, kobieta; grauenjttnmer, SöetDöperfort, SBeib, ŚBeiber*

co, podprowadzać; big unter etntttS Ijtufütyrcn, ^tnsufü^ren,    oolf. Warować się, by nie takiemu zlecał syna, które-

^crbevfü^ren. Podwiódł wojsko pod mur. Tr. — Fig. Pod-    muby podwika pachnęła. Glicż. Wych. L 8 b. Powiadają

wodzić kogo do czego, abo na co, ku czemu, podbu-    o Kazimierzu, że go nie mierzinła podwika. Biel. 407.

dzać go, zachęcać; einen ju etttJflS reifen, önfpornen; an»    Wolał bieżeć w Moskiewską krainę, Niżeli przy podwice

letten, entführen, in    bonam, et saepissime in mniam par-    siedzieć na biesiedzie. Zimor. Siei. 274.    Straż dzierżał,

tern. Serce mię na    coś wdelkiego podwodzi, Ze to bóg    nie na upatrzenie nieprzyjaciela, ale na    upatrzenie pod-

czyni, tak sobie rachuję. P. Kchan. Jer. 500. Miłość go    wiki, dla której, bywało to, iż siła on nocy nie sy-

podwodziła ku wycierpieniu wszystkich niewczasów. Gorn.    piał. Gorn. Dz. 77. Antoniusz zrzuciwszy zbroję, pilnował

Dw.    276.    Mię sama miłość na wszystko podwodzi. Otw.    podwiki. Chrośc. Fars. 471, (ob. podwiczna miłośćj.    POD-

Ow.    255.    Ustrz. Troi. 107. Mnie mój umysł i serce ta-    WINĄĆ, PODWINIONY, PODWINIĘTY, ob. Podwić.    (POD-

ważyć, podnieść; OOlt unten Ctuftmnben, auf^eben. Podłożywszy pod ziemię drąg tak , aby jej odległość od podstawku mniejsza była względem długości drąga, niż siła Archimedesa względem ciężaru ziemi, mógł Archimedes ziemię podwindować. Boh. Dyab. 77.

jemnie podwodzi. Dmoch. U. 2, 528. Coż mię znowu na WIONĄC, ob. Podwiać). PODW1TY, ob. Podwić. gniew przyduszony podwodzisz? Bardz. Trag. 255. Kto PODWINDOWAĆ cz. dok., ode spodu nawindować, pod-cię Kaimie podwiódł na to mężobójstwo? Birk. Gl. Kun.

57. (poduszczył, pokusił, podżegł). Podwiedziony do tej zbrodni od drugich rozpustników. Pilch. Sen. łask. 56.

Dyabeł mię podwiódł, a jam uczynił. Bial. Post. 252.

Co się nie godzi, na to czart bardziej podwodzi. Cn. Ad.

tassae, otrzymuje się do solucyi zwyczajnego potaszu, dopóty oczyszczony weinsztein dodając, dopóki burzenie się postrzegamy. Śniad. Chem. 2, 94.

11. (nitimur in vetitum). Ani to Brutus czyni z Kassy- PODWINIAN, u, m., n. p. Podwinian potaszu , tartris po-uszem, ale ci, co ich do złego podwiedli. Chrośc. Fars.

51. — Podwodzić kogo na kogo, jątrzyć na kogo, podburzyć, podmówić, poduszezać, podszczuwać ; gegen je* ntanben aufbejjen, aufbringen. Neptun Feba na Achilla pod- ‘PODWŁADNY, a, e, podrzędny, podkomendny, niższej wodzi. Zebr. Ow. 512. Podwiódł nań instygatora, że mu władzy; untergeorbnet, fubaltern; (Ross. ii04BJ8cthłih pod-na gardło instygował. Warg. Wal. 248. Przyjechał poseł dany, no4BjacTie poddaność ; Vind. podoblastjen * poddany). Bawarski, podwodząc Kazimierza na Margrabię, powia- P0DWTLEC, podwlókł, f. podwlecze cz. dok., Podwlekać dając, że on z Krzyżakami dzierży. Biel. 578. Królowa    niedok., wlekąc podciągnąć, tnoljin unterfcfyleppen, Jtehcn*

króla na kanclerza podwodziła, aby mu wziął pieczęć.    Vind. podvlezhi ; Ross. n04BieKaTb, n04B0J0KHBaTb, 1104-

Papr. Ryc. 612. Podwiedzenie, poduszczenie Ross. 1104-    TamHTb, H04TacKHBaTL; Eecl. no4BJemn, no4BjeKaTH,

B04'L. — §. Podwieść kogo, podprawić, podstroić, einen    no4B^anaTH. PODWŁOCZYĆ cz. dok., podbronować, un*

Jcfailtdj tUUJU abricijten. Tedy podwiedli męże, którzyby    tereggen; Vind. podvlazhiti. ‘POD WŁOKA, i, z., wewnę-

powiadali, iż go słyszeli mówić słowa bluźnierskie. 1 trzna spodnia powłoka ; Vind. podvliek, ber Unterjug. Leop. Ad. 6,11. Bial. Poost. 105. Chłopy podwiódł, aby P0DWŁ0ŚNIK, a, m., pudermantel, ber ^uberntante!. Daj siedli na karki panom swoim. Birk, o Exorb. 10. (pod-    mi podwłośnik. Teat. 56. c, 9. Przyszła królewna w

burzył).    podwłośniku tylko. Nieme. Król. 1, 108. Teat. 16. c, 13.

PODWIESIĆ cz. dok., pod czym zawiesić, worunter aufjlân* Podwłośnik gotowalniany. Mon. 72, 520.

gen; Ross. no4BiciiTb, no4BtuiHBaTŁ, (no4BicKa, no4Btct 1. PODWODA, y, z. ; Ross. no4B04a ; ftrolmoorfpcitttt, $rol)n*

nausznica , zausznica, noszenie).

PODWIEW, u, m. , podwiewanie, podwianie; bd§ Unterbitt* fen, Untergeben. — Fig. transi. Pospólstwo z pod wiewu Jego przemowy wzbudzi się ku gniewu. Chrośc. Fars. 44.

fufyre, ®tenftgefd)trre, $uj>rfrol)n, ©pannbtenft; Vind. zhve-tir, predvpreg, predvpresha, ( dstng. Boh. et Slov. pod-wod, lest fraus, podstęp, ob. podwieść kogo). Podwoda była to powinność wszystkich miast i włości do dawania

■wozów i koni dla sług królewskich. Nar. Hst. 2, 260.    boki drzwi, wiążące próg i nadprożek. Włod. węgary.

Skrzet. Pr. Pol. 1, 112. Krom. 78. (cf. powóz, odwóz).    Cn. Th. 1253. Mielibyśmy zwać 'podbojem od podbija—

Podwodą nazywano dawniej tak jak i dziś , wóz chłopski    nia, ale zwyczaj nie dopuszcza ; tedy przywój, albo po-

z końmi; czasem też i same tylko konie bez wozu. Nar.    dwój, postis. Mącz. Podwoje ryte z kosztownych topa-

Hst. 4, 37. Podwodą albo na podwodzie jechać. Cn.    zów. Tward. Wł. 148. Forto! byś się podwojów tych

Th. Vol. Leg. 2, 673. mit 2?orfpfllltt    fahren. — "§. Kto    sto lat    trzymała, Nie będziesz już tak    wielu ubogich wi-

inny wóz niech żenie, ‘podwodę światłości ; quilibet alter    działa.    Groch. W. 419. Allidere caput    posti ; uderzyć się

agat portantes lumina currus. Zebr.    Ow. 59. roznoszący    w głowę o drzwi, strącić z podwoja    wosk, w przypo-

światło. (2. 'PODWODĄ, y, z., hak    pod wodą w morzu,    wieści.    Mącz. Na coż to między drzwi i podwoje palec

eine ©anbbaitî in ber ©ee. Tr.). PODWODCA, y, m.,    wrażać? Teat. 30, 25. narażać się na ostateczności.

PODWODZIC1EL, a, m. ; Ross. ikmbo^hke ; (Boh. pod- PODWOJEWODZY, ego, m., Subst., ber Untemunnmbe,

wodnik podstępnik, oszust); podwodzący do czego, podżegacz; ber Stnfüÿrer gu etnmS, ber Singer. Podwodca i dawca śmiałości do złego. Otw. Ow. 138. Podwodziciel do złego. ib. 501. PODWODZICIELKA, i, fern. —

PODWODNIE, a, m., co na podwodzie bieży ; Ross. 1104-bo4uhk’l, ber mit ftrolinöürfpann reift. W tym wnijdzie podwodnik : burmistrzu! daj konie na podwodę! Klon.

Wor. 14. Posyła posły, mówiąc: idźcie podwodnicy prędzej. Radź. Jes. 18, 2. Listy te rozsyłano przez posły i podwodniki. 1 Leop. Esth. 8, 10.    1. PODWODNY, a,

e, od podwód; Ross. 1104B04HUH, ^ropnoorfpannó * . Na branie podwod, listu trzeba, który podwodnym zowią.

Vol. Leg. 2, 673. Kto na podwodzie jedzie, podwodnej odmiany mijać nie ma. ib. Zamiast podwod czwórę pieniądze podwodne na ustawienie poczty dać kążemy. Vol.

Leg. 4, 108. 'Podwodny koń, który tłumoki nosi, cli-tellarius. Mącz., (ob. Juczny). Podwodny urzędnik, podwodę dający z urzędu. Cn. Th. — (Boh. et Slov. podwodny, lstiwy podstępny, ob. podwieść kogo).

2. PODWODNY, a, e, pod wodą mieszkający, unterhalb bem Söaffer beftltblicl); Croat. podvodni; Sorab. 1. trochu wo-dniwć. Podwodny, subaqueus. Cn. Syn. 847. Są wiatry podziemne i podwodne. Boh. Próg. 2, 255. Podwodne zwierzęta. — §. Podwodna farba, ©afferfarbe. Tr., cf.

Ross. n04B04Hbn1 Kaiuenb skała morska ; Eccl. n04M0pcKaa,

KaMeHie uto no4'b B04010.

P0DW0DZ1Ć, ob. Podwieść. wódca.

PODWOIĆ, /. podwoi act. dok., Podwajaè niedoli., dwa razy powiększyć, nerboppeltt ; Boh. odwogjm; Slov. opakugi ;

Vind. sadvoijti, dvoiverstiti, dvoisdrushiti, vkupsdvoijti ;

Croat. dvöychiti, dvoyduplati, dvoysztruchiti ; Rag. dvo-strucciti; Bosn. dvostruciti, duostrucciti, zdupplatti; Ross. cyryÓHTb, cyryóaio, ycyrHÓHTb, ycymÓMTb; Eccl. bo3- zwano 4B0HH). Gzem Wenero podwajasz boleść mą bez miary?

Hul. Ow. 145.

PODWOJ, ja, et ju, m., Podwoje p/wr. ; Boh. podwog, we-fege (cf. wierzeja), fosna ; Slov. strany dwernj, werege;

Sorab. 1. wotbérno ( cf. odedrzwi), duri wobwozeno, wobbitżo; Carn. podwoj, ovvoj, obvoj, ovoj, stropnè- PODWON1K, a, m., orzeszek woniający, ein Salfamluic^^en. za, vanger, ob. Wegary ; Vind. stropneza, podboi na Alsztyny, podwoniki, krymki, należa do stroju kobiecego.

Haur. Sk. 519.

cercotnmbe, SSicegefpann, Urttergefpann. W Litwie, gdzie wojewoda jest razem starostą, tam jego namiestnik zowie się podwojewodzym sądowym ; w województwach zaś osobnych starostów mających, są podstarostowie. Skrzet. Pr. Pol. 2, 412. Podwojewodzi doglądają miary, korca, łokcia. Petr. Pol. 389. Vol. Leg. 3, 36. Wojewodowie abo ich podwojewodzowie mają pretia rerum czynić. Gost. Gor. 76.

PODWÓJNY, a, e, PODWÓJNIE adverb., po dwa razy tyle czyniący, wartający, znaczący etc., boppelt, jmicfdlttg ; Boh. dwaupoćetnj, dwognasobnÿ, podwognÿ; Slov. dwognaso-bni; Sorab. 1. dwoyacżne, topolt, (ob. Dupelt) ; Vind. dvoin, dvieversten, dvoinoversten, famadruh, duoja ver-sta , (cf. samowtór) ; Croal. dvoydùplan , dvoysztruchen ; Slav. dvostruk ; Rag. dvostruk, dvostrukki, dvodupli ; Bosn. duostrukki; Ross. 4B0HHHH, 4B0HCTBeHHbiH, cyry-6hh , cyryóo , (ob. Sowity) ; Eccl. cyryöontiTHHH, 41150-KiKt, 4115011111. Podwójny grosz. Cn. Th., eilt 2)oppeb großen. Podwójny płód. Żołnierz podwójny, dwój żołd biorący, eilt ©oppeltfölbner. Podwójny, dubeltowy, pełny kwiat Ross. MOxpoBbiH. Podwójny trop abo szlad Ross. CABOHKa. — §. Chytre umysły podwójne. Zab. 11, 105. na dwie strony, obojętne; Jttiepbeutige, auf pet) ©eiten. PODWÓJNOŚĆ, ści, z’., dubeltowość, bie 3tt>epfa^^cit, 3n)iefältigfeit ; Bosn. dvostrukôst; Rag. dvostrukos ; Vind. dvoinost, dvoistvu.

PODWODZICIEL, ob. Pod- PODWOJSKI, iego, m., subst., wójtowski sługa, woźny

miejski, ber ©cridjt^frofju. Podwojskiego pospolicie w niektórych mieściech butlem zowią, dlatego, iż jest posłem sądowym i sędziego. Szczerb. Sax. 305. Na wszystkie strony podwojskich wyprawią, Którzy tak wielkie roznoszą nowiny. Pot. Syl. 228. Gębę swą rozdziewi jak pod-wojski. Radź. Syr. 20, 15. Podwojskiego u Rzymian fecyałem. Pot. Arg. 139. PODWÓJCI, iego, w., subst., namiestnik wójtowski; Vind. podoblastnik, pod-glavar, ber Untcwogt, ttnterftabtridjter. Podwójci w Krakowie , u których o dziesięć grzywien pozywają się. Petr. Pol. 399. POD WÓJTOSTWO, a, n., urząd podwójciego, baö ttnterricfyteramt ; Vind. podoblastnia, podglavaria.

mały podwórzec, ein Reiner ein ^öfcben. W podwórku stoi para koryt, w którym świnie, wypuszczając je kolejno, karmione będą. Switk. Bud. 72. PODWÓRNIK, a, m., dworek trzymający, ma-

vratah, vrat podboi, kraina stran vrat, barger, nadboi, vratna peta, durni steber, durni tram; Croat. podboy PODWÓREK, rka, m na vrateh; Bosn. polosgjaj ; Rag. parestât ; Slav. nuglovi ;

Ross. et Eccl. no^iBOH [ libra 2 ], kochki , KOcaneiCB, ßeptra, a^urpfojfen, £|ürflerfifte, ^ürgemänbe. Podwoje,

jacy, ber einen Slbel^of fiat. Od gospodarzów abo od po-dworników, którzy w domach szlacheckich w miastach    Ross. n04B0p0THa; deska pod wrotami, drzwiami,

podwrotkowie. Vol. Leg. 5, 176. 'PODWROTNIA, i, i.,

mieszkają.... Stat. Lit. 140. PODWORNY, PODWO- *PODWSIADACZ, ob. Podsiadacz.

ROWY, PODWÓRZOWY, PODWORCOWY, a, e; Ross. POD WYDZIAŁOWY, a, e, po wydziałowym idący, unteraB* 4B0pn;0BHH; £of » , £>0fplaj$ * . Podworny ptak, podwo-    geteilt, RnterBejtrîê * . Szkoły wydziałowe i podwydzia-

rzowy, nie klatczany. Cn. Th. ein SSogel, ber auf bent    łowe. Dy ar. Gród. 140. N. Pam. 9, 357. W szkołach

£ofe Bmim getyt, ntctyt im ^äftctyt gehalten mirb. Bój blady    podwydziałowych znajduje się tylko prorektor, czterech

wrota śmierci podwórne otworzył. Ryb. Geśl. B 2. bie    lub trzech profesorów i kaznodzieja, ib. 159.

tn bie $ö^e, auftnärtö. Starał się, by bogarodzicy chwałę wzniósł podwyż niebios. Ghodk. Kost. 12. PODWYŻSZYĆ, f. podwyższy cz. dok., Podwyższać niedok. ; Boh. zwey-siti ; Ross. no4BHCHTL, noBunonaTb , npmi04HHTb, npii-n04HHMaTb, npHno4tmaib ; Eccl. B3Bbmiaio ; wyżej podnieść, pomknąć, cf. powyższyć, phys. et. fig., errett, rücfen, ergeben. Najpewniejszy dowód utraty panieństwa, podwyższony fartuszek. Teat. 29. b, 47. Podwyższenie Ross. HaMa4Ka. Podwyższenie krzyża ś. Sk. Źyiu. 2, 14. ^reußcrBöfmng. Podwyższający Eccl. BUCOKOTBOpamin. Podwyższać kogo na co, pomykać wyżej. Podwyższony prędko, z podłego stanu, abo nad zasługę i godność, novus homo. Cn. Th. Szczęście podwyższa, szczęście poniża. Cn. Ad. 432. Ktokolwiek się podwyższa, będzie uniżon ; a kto się uniża, będzie podwyższon. Sk. Kaz. 346. — *§. Podwyższać prawo czyje » potwierdzać, feilt üîecfyt Be* fräfttgen, Beftättigen. Powołanego, kiedy się stawi i niewinnym okaże, przywrócą ku prawu swemu, i podwyższą prawo jego. Sax. Porz. 58. (oppos. poniżać prawo czyje qu. v.).

PODYBAĆ, /. podybie cz. dok., podybuje praes., dybiąc koło czego pochodzić, lauentb um etrnai Bennn gcljeu. Gdybyś chciał koło tej wdówki podybać trochę, nie byłaby tak surową. Teat. 1, 21.

PODYKTOWAĆ, f. podyktuje cz. dok., piszącemu powiedzieć, do pisania podać, ein mentg bictiren. Podyktujesz mi listeczek. Teat. 3. b, 28. Dołoż resztę, co ci rozum i łaskawe dla mnie serce podyktuje, ib. 24. b, 44.

^offlngel, bie ^LÇorfïtxgel beê ïobeê. POD WOROWE, ego, pODWYZ adverb., przywyz, przywyzszem; etroa3 ty od), etma§

n., subst., Płacono za Piastów podworowe, to jest, opłatę od placów, na których sobie mieszkania mieszczanie budowali. Nar. Est. 2, 258. Papr. W. 2, 213. Ipofplafp gelb, 23aupIaßaBgaBe. {Ross. no4BopHoe podymne, stajen-ne; stancya, kwatera). PODWÓRZE, a, n., PODWÓRZEC , rca, m., podniebny plac przy pomieszkaniu, ber £of an einem $anfe, ( cf. dziedziniec ) ; Boh. dworiśte ;

Sorab. 1. pźidwór; Vind. duorifhe, duor, prödurje ; Rag. pridvorje; Bosn. duoriscte, priduorje, trim ; Croat. pred-dvor; Hung. pitvar ; Ross. no4Bopbe, Ha4B0pbe. U nich przed głównym budynkiem bywa 4 lub 5 podworzów.

Pam. 83, 563. Podwórze chłopskie dzieli się na miejsce dla bydła i skład drzewa, na miejsce dla gnoju, a trzecie przy samym mieszkaniu na wjazd i wyjazd. Świtk.

Bud. 452. Podwórza, któremi posłowie do Sułtana idą, są pełne Janczarów. Kłok. Turk. 106. Drzewo dębowe było sadzone na podwórzu zamku. Otw. Ow. 33. — §.

Na podwórzu, na dworze, pod niebem, braußen. Z podwórza , od zewnątrz, pon außen. Tr.

PODWÓZ, u, m., podwiezienie, dowóz pod ręką, ba3 Bu* führen, (tyeimltctye) Bufutyr; Ross. no4B03b przywóz, dowóz.

PÓDWOZNIK, a, m. ; Ross. n04B0iHHK,b furman; ber Bufittyręr.

PODWRÓCIĆ, f. podwTÓci cz. dok., Podwracać niedok., §. a) od spodu wywracać ; Vind. pokuzniti, prekuzniti, na kosji rug potozhiti, prevaliti ; Ross. no4BoponiTb, 1104-BopanHBaio ; Eccl. no4Bpamaio, pon unten umroerfen, urn* fetyren. Wichry gwałtowne domy z mieszkaniami podwra-cają. Módl. Gd. 82. Skały i dęby podwraca. Otw. Ow.

262. Ziemia, z której sie rodził chléb, od ognia pod- PODYMA, y, z., w przodkarach wozowych, sztuka drewnia-wrócona jest. 1 Leop. Job. 28, 5. Na sierotę się oburza- na- w końcach szmców poprzecznie utw.erdzona. Jak. cie, a podwrócić przyjaciela swego usiłujecie. 1 Leop.    ^rl. 3 , 309. baê Queertyolj ber Be^ben 2)ctctyjclarme. ib. 1 ,

Job. 6,27. Podwróciłeś przeciwniki twoje, puściłeś gniew    foffoire.

twój, który je pożarł jako słomę. Dambr. Kaz. 10. Zygr. PODYMNE, ego, n., podatek od pojedynczych dymów, {ob. Pap. 254. Nie śpią, aż co złego uczynią, ażby kogo    Bym) I Boh. podymne ; Vind. kadiuni denar ; Ross. 414110-

podwrócili. 1 Leop. Prov. 4, 15. (przewrócą. 3 Leop.).    Boe, no4BopHoe, npH4Bopnoe, TemiOBaa, 9ïauctyfaug3gclb,

Myślili podwrócić kroki moje, i zakryli na mię sidło. 1    9îauctyfang8aBgaBe. Podatek podymncgo naprzód 1629 usta-

Leop. Ps. 139, 6. Izażby bóg miał podwrócić sąd? Radź.    nowiony, wskrzeszony znowu 1775. Skrzet. Pr. Pol. 1,

Job. 8, 3. — 3. b) Podwracać kogo, podburzać, podu-    PODYMIE, ia, n., dom z dymnikiem, dym; eine

szczać, poddymać, onfrotegeln. Ten podwraca lud nasz,    Scnerftelltein $auö mit einem 3fiaud)fange, ein aîaucBfaitg.

i zakazuje trybut dawać cesarzowi. 1 Leop. Luc. 23, 2.    ^ jednej wsi będzie kilkaset podymia. Pim. Kam. 561.

' Wujek. PODWRÓT, u, m., wywrót, podejście, upadek;    W biskupiej osiadłości trzy tysiące podymia, z którego

Vind. pokuz, preversbik, ber Umfall, Umfturj, bas Urn*    to każdego podymia po półkopy czynszu dają. Werm.

ftürjen. Nie frantowskim podwrotem, ale ostra bronią

zgładźmy ich. Pot. Arg. 277. Tym bardziej szkodzić mo- PODZAG cz. dok., Podzynać niedok., kosząc podrzynać, Ö0U

zna, im mniej sie kto podwrotu spodziewa, ib. 271. PODWROTEK, tka ©aljBergmerf^Beamten. Urzędnicy żupni, pisarze, szafarze,

unten aBärnten ; {Ross. no4*aTŁ, no4*HMaib złożyć).

m.

urzędnik żupny, einer oon beit PODZAKONNY, a, e, pod zakonem będący, zakonowi podległy, einem firdjlidjen ©efeße untermorfen ; Ross. no43aKOH-

33

Słownik Lindego wyd. 2. Tom IV.

hhh. Jezus był pod zakonem, aby podzakonne wykupi?. PODZELOWAĆ , PODZYLOWAG, ob. Podselować. PO-Budn. Galat. 4, 5. (cf. bezzakonny).    DZIAĆ, ob. Podzieć.

PODZAMCZE, a, n., miejsce pod zamkiem, bte ©cgenb PODZIAŁ, m., dział, dzielenie, rozdzielenie, podzielenie, unter etttem Stoffe. W Lublinie żydzi niemal wszystko    cz?ść podzielona; Boh. podjl; Vind. postraniza, perstra-

podzamcze na przedmieściu sami osiedli. Gwagn. 198.    niza, vdellenje; Ross. naß ; a) bte Teilung , 3Ibtl)eilung.

Zbiegło się tam podzamcze. Zimor. Siei. 239. (podzam-    Dane do podziału ilkości. Ustrz. Alg. 35. Podziały

czanie, pod zamkiem mieszkający).    działów , poddziały, subdywizye. Czart. Mysi. 60. —

*nnrwAT>v    •    , ‘    , r    f , b) Podział, podział sie, ob. Podzieć. PODZIAŁAĆ cz.

mi\n @onneC ’ Wyście° mnie wychowTły Spodźa?e ^lan- dok' ’ Podziafywać czeJtL> poczynić, porobić, nad) eman* L W o' !    C l    y T y Pocu₇are s,elan₇ ber machen, arbeiten; Sorab. 1. podżjlam; Vind. podelati;

ki, Wyście mie zalecały hoże podgorzanki. Zimor. Siei.    .    , ,,    ’    , ,    \ J . D r ,

. oo i/    % , J i • i . ii n i (Croat. podelavam adapto, adaequo); Ross. noAMaTt,

löö. Krzyczy głośno soweczka i kornet podzary. Uamal. '    , r ri/m7unn •    >    , n i

a a u Drm7*D7vń ,    ,,    \ , -n ,,    , no^UBaib. PODZIAŁKA, i, z., scala. Geom. 1, 245.

L P°DZARZYC’ >■ P°dzarzy CŁ dok ’ Podiamć    Jak. Mat. 1, 81. Lesk. 3G, n. p. Wykryślid podzialte ,

medok,, (Hoss. n04*caPHTb, „cuttapHBaTB, no₄3ap«ib n04-    linia do mj na m‘a ie słuiacaF ^ fflajSjJ al|f

3apHBaTb f no43aAopHTb, no43a4opHBaTb ; Bosn. podirati) ;    J    ^    ni

— podpalić, podłe»«, poddmuchać, propr. et fig., mi p₀ßZlc'ZEC f podricłeje neulr. dok., «dziczyznę sie po-

unten amunben. Podzarzyhście ogień ten. Radź. Jer. 17,    ,    .    ’    n    .iŁ ^ •

. y T? -,,    ,    s. ,    . ,    ,    , obracać, rDtlb toerbeit, unzarten. Precz wszystko podzi-

4. Wynidz z domu, bytność twa, jako ogień plewy pod-    T    -,    . .    ,    n , d ko/

, J ..    . ... Â ». i •    ®    ,/    17 v , czało, sam opich został a łopusze. Bot. Pocz. 5ö4.

wać niedok. ; Vind. podat, podivat, podjati, djati, diem, loshiti, poloshiti, kladiti, (podit, spodit * fugare) ; Croat. dévati * kłaść ; Ross. no4tBaTb, pa34liBaTb ; (cf. Graec. &éco pono); zostawić co gdzie, porzucić gdzieś, obrócić w coś; etroaä roo laffen, etroaS tuo ÿtn t^un. Wolno im brać co chcą, i podzieć to kędy chcą. Birk. Exorb. G 4. Króle Egiptskie, nie mając kędy pieniędzy podzie-wać, nakładali na próżną postawę. Biel. Św. C 2 b. Gdzie oni tak straszne podziewają intraty ! Zab. 13, 200. Jeżeli rzemieślnik nie ma gdzie podziać tego , na czym pracowicie robił, co wnet straci. Pam. 83, 473. Jak się masz przyjacielu? a gdzieś nam pana podział? Teat. 10, 77. PODZIEĆ się recipr. dok., dostać się gdzie, chować się, zostać się gdzie; itH)l)tn gerätsen, tuo bletben, ftecfen; Boh. podjti, podégi; Vind. podatife, pobratife, savoditife, (fe nakaj podati * łożyć się na co); Ross. 3a-cyHyTbca, 3acoBMBaTbca. Bolesław, porzuciwszy kraj, nie wiedzieć gdzie się podział. Nar. Hsl. 2, 450. Gdzieżeś cnoto, gdzieś prawdo, gdzieście się podziały? Tuście niegdyś najmilsze przytulenie miały. Kras. Sat. 12. Wiele to rzek wpada do morza , gdzie się te wody podziewają ? Kluk. Kop. 1, 105. Gdzieżeś się Pan u dyabła podział? Teat. 9. b, 45. tuo fabelt fie geftećft?

zarzy. ftmt lM Czlow.ek gmewl.wy podzarza zwadę. p0DzlEĆ poDf|AC₍ podział, /. podzieje cz. dok.. Podzie-Radź. Syr. zo, 11. Wargi podzarzające zwadę. Budr,.    *    ' r J

Proa. 26, 23. Weryf. pr. 19.

*P0DZCIW0ŚĆ. 1 Leop. Genes. 50. ob. Poczciwość.

PODŻEBERNY, PODŹEBROWY, a, e; Ross. no4pe6epHŁiH ; pod żebrami będący, leżący, unter ber üîtppett befinbltd).

Błona podżeberna, pleura. Perz. Cyr. 1, 45. Myszki podżebrowe, infracostales. Krup. 4, 67.

PODŻEGA, ob. Podżega. PODŻEGNAĆ, PODEŻŻYĆ, f. pod-żegnie, podeźży cz. dok., Podżegać niedok.\ Garn. pod-shigam ; Vind. podshgati, podshagati; Croat. podsisem, podsgalszem, podesgan ; Ross. no45Keub, n04HU!raTb,

podeżgą a popalą zbroje, tarcze i pawezy.

Radź. Ezech. 39, 9. Podżegł go w koło. Budn. Jes. 42,

25. Incende, poduszcz, ‘podeżży go. Mącz. Mija go, żeby afektów jego nie podżegła. Pot. Arg. 305. Co za duch na mię zawzięty podżega cię do zdradzania mię?

Teat. 6, 117. Jeśli twoje serce podżega sława, ja ci do tego otwieram pole. Teat. 46. c, 42. (podgrzewa).

Burzliwi republikanci starają się podżegać pospólstwo.

Gaz. Nar. 1, 250. Nie podżegaj zapalonego. Cn. Ad. 657.

(nie poduszczaj obruszonego; gniewliwego hamować).

Izaliż cię szaleństwo piekła nie podżegło ? Hor. Sat. 190. *P0DZIECK0WAC, ob. Dzieckować ; (Rag. podjetnitti re-Szatan , jak którego do czego chciwego wie, jak to je- puerascere).

mu przed oczy przywodzi, i ku pożądaniu podżega. Gil. PODZIĘKA, i, z., podziękowanie, dzięka, ®anffagung, ®anf; Kat. 187. P0DZEG, u, m. ; Ross. no45Korb; podnieta,    Slov. podëkowânî; Sorab. 2. wotżekowane; Garn. sahvâ-

ob. Podżoga, fig., 9îal)ruug be3 fteuerś, 3hnber. Kraj ten    la; Eccl. 4apcTBHTejbHoe, 6jiaropa4eHie. Huczne niebu

bądź w jego, bądź w waszych ręku, zawsze byłby nie-    śpiewano podzięki. Kniaź. Poez. 1, 40. Dał ci bóg,

skończonym wojny podżegiem. Staś. Num. 1, 183. Od    zdrów korzystaj, a winnej podzięki Nie omieszkaj dla

innych podźegi uszczypliwe odbierał. Przestr. 40. POD-    tego, z któregoś wziął ręki. Nar. Dz. 2, 203. Ani od

ZEGACZ, a, w., poduszczacz, poddymacz, pobudka;    tćj, której bronił wrzkomo, odniósł podziękę, ani od

Boh. żhśr; Vind. podshuknik, nahuskavez; Croat. pod-    innej strony. Smolr. Apol. pr. Za dobrodziejstwo po-

sigàvecz ; Ross. 3a*HTaTe^b, saunnaJbiunKi, 3a*Hra, ber    dzięke. Pilch. Sen. list. 2, 517. (Slov. Prov. Podèkowânî

Singer, Slnblafer. Kędyż dobry duch ma być podżega-    ne naplni meśćek, dzięki nie napełniają mieszka). Ma-

czem do złorzeczeństwa abo podszczuwaczem? Birk.    my-li dostatek chleba, Ziemianom to samym z podzięką

Exorb. D 3 b. PODZEGACZKA, i, i.\ Croat. podsi-    przypisać potrzeba. Zab. 15, 303. PODZIĘKOWAĆ, ob.

gavka ; bte Slntyefcerinn.    Dziękować. Pam. 84, 745; Boh. podékowati ; Vind. sa-

258 PODZAMCZE-PODŻEGACZKA.

[PODZELOWAĆ - PODZIĘKOWAĆ.

Ha4*euŁ, na40*ry, na45KnraTb; podpalić, podżarzyć, uon unten anbrennen, unterbrennen, propr. et fig. Wynidą z miasta,

hvalitife ; [Carn. sahvaliti; Croat. zahvaliti ; Ross. noója-    wa, podziemna Eccl. no4poßeHHHHa. Za wami i w pod-

ropa4HTb. PODZIĘKOWALNY, a, e, od podziękowania,    ziemne pójdę okropności. Bardz. Luk. 25. Budować

San!*, SanffapngS *. Wesołe pienia hymnu podzięko-    każdy może wzwyż na troje piętro, jedno podziemne, a

walnego: Te Deum laudamus, po kościołach się odpra-    dwoje nad nim, tak żeby drzwi od spodniego mieszka-

wowały. Mon. 73, 370.    nia były w kolano nad ziemią. Szczerb. Sax. 57. P0D-

P0DZ1ELIC, f. podzieli, ob. Dzielić; Boh. podêliti, pode-    ZIEMNOŚĆ, ści, i., położenie pod ziemią, miejsce pod-

lowati; Wind. podôlit, vdeliti, sdeliti, notersdeliti, dode-    ziemne; Untewrbtfdjfeit, UtttertrrbifdjeÖ 2ßefen, 8ager. Pa-

liti («udzielić); Croat. pedèliti, podelyùjem, podelujem;    dnąć w podziemności pierwćjbym musiał, niżbym dostana/. udilyujem; Rag. podjeliti, podjelivati; Bosn. diliti,    tnie to mógł słowy swemi objawić. Chodk. Kost. 80.

podiliti, razdiliti ; Boss. no4tMTL,    Podzielę- PODZIERAĆ, ob. Podrzeć.

glądanie, śpiegowanie Ross. no43op,B, n04CM0Tp,L. Pod-zierający, podglądający, Ross. n0430pHUH; Eccl. n04CMa-TpiiBaTejbHbiH śpiegujący, obserwacyjny. P0DZ1ERACZ, a, m., podglądacz, śpieg; ber Seobacfyter, Selanfdjer, ©pion; ści, i., możność być Ross. no430pmHK'b,    , f. ntuiWUHua ; no4-

CMaipHBaabmHKt, no4CMOTputfiKï, f. no4CMaTpnBaibmima ; Eccl. n043HpaTaił, no4CTperaie^b, corjUMHHKB, conuua-

nie Croat. podelénye. P0DZ1ELACZ , a, m., PODZIEL- PODZIERAĆ, ob. Podejrzeć, podglądać. Podzieranie, pod-CA, y, m., PODZIELICIEL, a, m., który co podziela, ber dśintfyeilcr Podzielca , rozdzielca, distributor. Macz.,

Vind. deliuz, resdielnik, resdelnik, resdeliuz , resdajauz, reslozhnik, resjemauz ; Croat. podelitel; Rag. podjelitegl, f. podjelitegliza. PODZIELNOŚĆ, podzielonym, btc îftetlbarfett. Hub. Wst. 374-, Vind. de-litlivost, reslozhlivost, resdielnost, resjemlivost ; Ross.

4'banMOCTb. Nieograniczoną jest podzielność najmniej- Taił, cxo4,hhk,b , no43opiu,HK,L, mniotrb.

szego ciała. Rag. Dos. 1, 63. Lesk. 2, 53. PO- PODZIERŹEĆ , f. podzierży cz. dok., potrzymać nieco, ettt

DZ1ELNY, a, e, PODZ1ELNIE adv erb., dający się podzielić, teilbar ; Boh. podjlny ; Vind. delitliu , resdelitliu, reslozhliu, resjemliu, oddrushliu , resdjelen ; Ross. 4^- PODZIERZGNAC, PODZ1ERGNĄC, f. podzierzgnie cz. jedntl. jiokuuh, 4tjiHMbiH, 4’fejiHTeJbHbiH ; Eccl. qacTBemibiH. Każde ciało jest podzielne. Mon. 73, 548. Wszystkie rzeczy, które po swym podzieleniu, przeszłą swą istotę i nazwisko zatrzymują, zowią się rzeczami podzielnemi, jako wino, zboże, grunta. Gal. Cyw. 2, 15. — §. Po-dzielna liczba , która się przez insze dzielić może. Solsk.

Geotn. 3, 79. Liczba podzielna , czyli do podzielenia dana. LJstrz. Alg. 35. Sposób niepodzielnych ilości, me-thodus indivisibilium. Alg. Nar. 6, 2. Liczba, którą dzie—

tnentg galten. Cresc. 583, Boh. pozdrżeti, pozdrżugowa-ti, podrżjm ; Ross. no4ep;KaTb, noo4epa?aTb, npio4ep/KaTb.

§. 1) powiązać, zadziergnąć; btnbett, fnüpfeit. Włos swój złoty w perłowy czepek podziergnęła. Tward. Pasg. 79. — §. 2) Przedziergnąć, przeobrazić, przekształcić, prze-formować, przekabacić; ntetamorpljoftren, tterroanbcht, um* fdjaffen. Akteona Dyana w jelenia podziergła. Tward. Pasg. 75. Alianta w kamień Gorgona podzierzgnęła. Chrośc. Luk. 507. Niechajby ociec podzierzgnął się w smoka, coby strzegł we dnie swej dziewki jedynej. Tward. Daf. 40.

nazwana

podzielna, dividendus. Lesk. 2, 8. — *§. P0DZ1ESIATNY, a, e, denarius. Cn. Th., jeljnfćtlttg ; Slav. de-Xiegi Paralipornenon, dwoje    xiąg podzielnych jest. 1    seterostruk.

Leop. 1 Parał. pr. osobnych, udzielnych.    PODZIEWAĆ , ob. Podzieć.

P0DZ1EMEK, mka , m., płonka bezlistna, płonka korzeń, PODZIEWIĘTNY, a, e, dziewiątny, dziewiątkowy, enneaticus. bo wszystka korzeń, bezlist,    ziemianka, aracidne. Cn.    Cn, Th. 167, neunfćlttg ; Slav. deveterostruk.

Th. Otynblatt, ettt blätterlofeö Sffittrjdgcmâ^ê. Ta orzechy ‘PODZIMIE, ‘PODZIMEK ; Slov. podzimek, geseń; Croat. niesie, ta słodkie maliny, Ta    dojrźrzałe podziemki, ta    podzimek, jeszen ; Bosn. podzimak, jesen * Jesień gu.    v.

czarne

P0DZIEMIAN1N, a, m., pod ziemią mieszkający, ein Un* ter; tcrtrrbtfdjer. Ukąsana od żmii, do podziemianów poszła. podzehmć meszacztwo listopad.

Otw. Ow. 588. — *§. Podziemianin, ob. Podnóżek. POD- PODZIOMY, a, e, podziemny, nnterirrfctfd). Płomień pod-ZIEMIE, ia, n., PODZIEMNICA, y, i., Staś. Num. 1, 35, ziome strawił gmachy. Nar. Tac. 2, 535. souterrain, miejsce podziemne, pieczara, ein nnterirrbi* PODZIŚDZIEŃ , PODZIŚ, adverb. temp., po dziś dzień, do fć^er Ort ; (cf. Ross. n043eMe;iie wąwóz pod ziemią; Bosn. dzisiejszego dnia, btś (Ulf ben heutigen 5tag. I podziś— podzemgljuscja , kuchja pod zemgljom * dom podziemny).    dzień na tę pamiątkę procesye odprawujemy. Siar. Ryc.

Ogień Etny pochodzi od palenia się w podziemiu, siar-    52. Podziś wiele na to ludzi żałuje, iż przyjaciołom

ki, gliny. Otw. Ow. 621. W podziemiach Pompei zna-    tajemnic zwierzali. Eraz. Jez. K b.

leziono wiele ciekawości. Gaz. Nar. 2, 189. PÛDZIE- PODZIUBAĆ, /. podziubie cz. dok., podziurawić dziubiąc, MNY, a, e. ; Boh. podzemnj ; Sorab. 1. podzémaezé ; Vind. beptcfcn, Cödjer etnpiden. Podziubajże skórę na cebuli podsemelski ; Carn. podsemelske ; Croat. podzemelszki, szwajcą albo nożem kończystym. Sienn. 531. podzemlyeni: Bosn. podzemgljuscni; Rag. podzemaglski, PODZIURAWIĆ, f. podziurawi cz. dok., dziurami napełnić, podzemgljuch; Ross. no43eMHhiił, no43eMejbHUH; pod zie-    Ross. HCTbinaTb, t>oH 8öd)er machen, belödjern, bur$löof)ern.

mią albo w ziemi znajdujący się, nntertrrbifd). Węże w    Mól znacznie księgi te podziurawił. Pilch. Sen. łask. 10.

zimie ukrywają się w lochach podziemnych. Zab. 12, PODZIW, SPODZIW, u, m., PODZIWIENIE, ia, n., dziw, 206. Piwnica podziemna, (ob. Podruna). Żyła kruszco- dziwowanie się czemu ; baS SSertmntbern , bte SSerttwnberung;

jeżyny. Zbił. Zyw. B 2.    czy nie raczej poziomki?    PODZLY1INY, a, e, pod zimę się dziejący, gegen    ben 2BtU*

Slov. podzymnÿ autumnalis, jesienny; Sorab. 1.

Boh. podiw, fpodiwa awantura). Z podziwu zalewa się    ber, Sîatyrung be$ généré; Vind. podshiga, podbodnja ;

łzami. Staś. Num. i, 125. Bierze od wszystkich hołdy    Ross. 3a5KHraTejBCTBO. Nie może być ogień trwały, aż-

sprawiedliwe, Którzy ją kiedy z podziwem ujrzeli. Kniaź.    by ustawiczną miał podżegę; wielki ogień wielkiej pod-

Poez. 2, 101. Ty mgły rozrzedzasz, w tępym obja-    żegi potrzebuje, a mały podżegę niewielką zachowa,

śniasz zadumie, Twój rozum zmienić podziw w myśl wy-    Syxt. Szk. 163. Ustawicznemu ogniowi potrzeba usta-

soką umie. Przyb. Ab. 14. W urodzie postać jej *ró-    wicznéj podżegi, a który na niedługi czas ma trwać,

wnia nie miała , W grzeczności zasię jedno podziwienie    niewiele też podpału potrzebuje, ib. 163. Ogień nie

była. Past. Fid. 21. (dziw, cud).— W podziw komu być,    może być bez podżegi, t. j. bez żagwi. ib. 162. Przez

dziwno mu być, zastanawiać go z zadziwieniem, zadzi-    drwa, siano, słomę, wiecznego ognia podżogę rozumiał

wiać go; einen in 23ertmtnberung fejjen, tym nmnberltd) tior*    apostoł. Smotr. Lam. 158. Podżogi i irrytacye wasze,

fommen, tyn SBunber neunten. Jeśliby tu kto był, komu-    Smolr. El. 12. Wojna się zajęła, za podżogą Matyasza,

by w podziw było. Gorn. Dz. 61. Dom ten poda bóg    subornante. Krom. 713. Najlepsza pierwszą zaraz pod-

w baśń u wszystkich narodów; będzie on w podziw; a    żogę i przynętę do gniewu odrzucać. Pilch. Sen. gn. 129.

rzeką: czemu tak pan mu uczynił? Radź. 2 Chroń. 7,    Sieciech za Władysława domowej wojny był podżogą.

21. et Deut. 28, 37. Niech gry w podziw ludzki zmy-    Rar. Hst. 3, 62. Żadnej nie mieli do niecnoty zaprawy

ślone, w dzień święty miejsca żadnego nie mają. Szczerb.    i podżegi. Pilch. Sali. 32. Pilch. Sen. list. 3, 177.

Sax. 426. (gry, zabawy zadziwiające ludzi). Na podziw, PODŻOŁADKOWY, a, e, niżej żołądka leżący, unter bent do zadziwienia, nadzwyczajnie ; junt SSeraunbem, außer*    SDîagen Itegenb. Podżołądkowa strona, regio hypogastris.

orbcntlity. Bogaty napodziw, i szeląga długu nie mający.    Krup. 2, 14. Poduszka podżołądkowa ib. 68. ib. 3, 40.

Teat. 55, 61. Musiano mię tu na podziw przed tobą PODZOR, u, m., podejrzenie, ber Slrgtwtyn; Eccl. n0430p'B, oczernić. Zab. 6, 341. Nad podziw, nad spodziw, nad    no43HpaTeJBCTBO, n043pHTe,iBCTB0, no43opcTBO, no43piHie,

spodziewanie, nad miarę, do zbytku, über alle fföajfen.    ii043npame; (Ross. n0430p’L podstrzeganie, śpiegowanie).

Kocha ją nad podziw, a ona go bardziej nad śmierć nie-    Nieprawo o dogmatach pisząc i mówiąc, w podzór się

nawidzi. Teat. 20, 22. Żywności nad spodziw więcej    herezyi poddaje. Smotr. Apol. 130.

przystawiono. Pilch. Sali. 245. Był Chodkiewicz na ‘PODŹTA, ob. Pójść.

wszystkie fatygi nad spodziw otwardniały. Nar. Chodk.    PODŹUPEK , pka    , m.,    namiestnik    żupnika w    szybach    ,    ber

2. 451. PODZ1WIĆ się, f. podziwi się recipr., dok.,    Uttterauffeljer tn    einem    Scrgmerfe.    Podżupek,    urzędnik    ma-

Podziwiać niedok., Podziwować się contin., zadumać się jacy dozór nad żupami. Kras. Zb. 2, 377. Żupnicy, ba-nad czym, admirować co, etmaë benwnbern, fi dl über et*    chmistrzowie,    podżupnikowie.    Vol. Leg. 5, 175.    Herb.

maê »entmnbern; Ross. iio4Hbhtbch. Pilnie się tu przy-    Stat. 106.

patrując, podziwujmy się tym wielkim sprawom bożym. ‘PODŹWA , ob. Pójść.

W. Post. W. 53. Natura dopuściła nam podziwować się PODŹWIG, u, m., podźwignienie, podważenie, podniesie-w wielkich mężach boskiej sprawie. Gorn. Dw. 317. Tu    nie; baS 3lutyeben, Slufrityten, tn bte #(tye ©teilen. ( Ross.

się przypatrz, a podziwuj świętej jego dobrotliwości. Rej.    nó4BHn> walka, pasowanie się, usiłowanie; n04BH5KHHK'B

Post. K k 5. Z zdumieniem podziwcie się niebiosa te-    zapaśnik). Chodkiewicz w Lubomirskim zdolniejsze nad

mu. 1 Leop. Jer. 2, 12. Tej fortecy nieprzyjaciel może    innych ramiona do podźwigu ciężarów ojczyzny widział,

się dobrze podziwować i nadziwować, aby ją otrzymać    Nar. Chodk. 2, 417. PODŹWIGNAC, f. podźwignie cz.

miał mocą. Doter. 81. Nie należy się podziwiać jego    jedntl., Podźwigać niedok.; Slov. podzwihugi, podwiżenj ;

nieśmiałości. Teat. 19. c, 92. — **§. Podziwiać co, ad-    Sorab. 1. pozbéhuyu; Garn. pousdigneti ; Vind. povsigni-

mirować, etmaë bemunbew. w cnotliw-ych poganach po-    ti, gorvsigniti ; Croat. podigati, podisem ; Rag. podigh-

dziwiamy i uwielbiamy cnotę, przeciwieństwami stwier-    nuti, vzdighnuti ; Bosn. podighnuti, podvighnuti ; (Dal.

dzoną. Mon. 70, 350. Podziwienie, Boh. podiwenj ; podvignutisse ; Slav. podignutise * ozdrowieć) ; Ross. no-Dal. csudovanye, ba3 Semunbem, bte SBcnutttberuug. Rzecz    4bh>khtb, n04BHrHyTB, no4BH3aTB poruszyć, jkmbhhjtb ,

godna podziwienia i zdumiewania. Boler. A 2. P0DZ1-    no4BnraTb podsunąć, nocOBaTB, nocoBUBaiB, noco4BH-

WNY, SP0DZ1WNY, a, e, zadziwiający, na podziw, mun*    HyTB; podnosić, podważać, podpierać, wystawiać; auf*

berbar. Rzecz wielka i podziwna. Biat. Post. 78. Po-    Ijebeu, aufrtdjten. Budował Bolesław zamki dla bezpie-

tkał się z ona niepodobną śmiałością, z ona podziwna    czeństwa kraju, i właśnie w tymże czasie trzy takowe

chęcią, aby się popisał. Gorn. Dw. 290. Spodziwny.    twierdze podźwignął. Nar. Hst. 5, 115. PODŹWIGACZ,

Kosz. Cyc. F b.    a, m. ; Rag. podighnitegl f. podighintegliza; ber 3Iufrtcf)*

PODZNACZNY, a, e, pod znakiem będący, podznaczony,    ter, 3lutyeber.

unter beut 3eicbctt. llkość pod znakiem położona, nazywa PODZWONIĆ cz. dok., nieco przedzw⁷onić, ein mentg 15u* się podznaczną, sub signo. Ustrz. Alg. 158. PODZNA-    ten, îltltgeln ; Vind. posvoniti ; Carn. posgvajnam; Ross.

CŻYC, f. podznaczy cz. dok., Podznaczać niedok., pod-    iio3bohhtb , no3BQHHBaio , no3BeHl>TB , no3BeHHBaio.

cechować, subsignare. Macz., unterjettyen. Sekretnie po- PODZYLOWAĆ, PODZELOWAĆ, ob. Podselować. znaczać, tyetntltcb annterfen; Vind. podsnaminuvati, pod- PODŻYŁY, a, e, podeszły, podstarzały; ältlich, etttiaê alt; snaminije. f    Slov. pożiły; Ross. noæHALiii. Być to może, żem pod-

PODŻOGA, PODŻEGA, i, i., podpał, podnieta, fig.,    żyły, Lecz mam z chęci dosyć siły. Teat. 56. b, 17.

POEMA, atu, m., z Greckolac., rytm, rym, wiersze; Vind. ein wenig Bemühen, eine Reine SDîülie rnadjen; Ross. no3a-fmillik, fmiflenka, fmiflenje, fmifhluvanie, baS ©ebidjt. óothtłch , iumóonHBaiocb, ob. Fatygować się.

Kras. Zb. 2, 377. POETA, y, m., wierszopis, rymopis, POFEJDAĆ, pofajdać, f. pofejda cz. dok., posrać. Mącz., rymodzićj, pisorym , rymotworca, ber Siebter; Boh. ba- Befdteijlen; Rag. izgovnitti.

wać komu, popuścić mu; einem etwaö nacbfc^en, nac^gc* Ben, mit tlim etwaê SîacBjt^t IjaBen, e§ t^m ein wenig leid)* ter machen; Roh. poulewiti, pooblewiti, pooblewjm. Godziłoby się pofolgować staremu słudze. Teat. 26. b, 10. Jeśli dziś usłuchasz ludu twego, i pofolgujesz mu, a dasz miejsce prośbie ich , a będziesz do nich mówił łagodnie, będziesz je miał sługami. 1 Leop. 3 Reg. 12, 7. POFOLGOWANIE, “PÖFOLGA, i, i, Chodk. Kost. 42, bie Sinbewng, Siilbermtg.

snjr; Slav. speworećnik, wazomluwec, spewomluwnik, POFOLGOWAĆ, f. pofolguje komu cz. dok., nieco ulży— wazomluwnik, werśownik, wazospewnik; Sorab. 1. pé-szénik , poheta ; Carn. spevorezhnék ; Vind. pefemnik , fmifhlauz, fmiflovez, fmifhlauiz, dichtar, fmiflenik, fmifh-luvauz; Croat. pesznik ; Rag. pjevalaz, pjesnik, pjesni-vaz ; Bosn. poeta, petnik, pjesnik, koji slaga pjesni, pisnik; Ross. niwa, CTHXOTBopeit'B ; (Graec. nomv, cf.

Ross. ntTb, noro piać, pieje). Poeta Łukasza Opalińskiego. Poetą być, tytuł nieszczęśliwy. Past. Fid. 264.

POETKA, i, z., rymopiska, bie StcBterinn; Bosn. poe-tnięa, petnięa ; Sorab. 1. pohetżina ; Rag. pjevaliza. POFORSOWAC, f. poforsuje cz. dok., mocno przynaglać, POETYCKI, a, ie, POETYCZNY, a, e, wierszopiski, ry- forciren, mit Śad)brucf Betreiben. W trybunale sprawę po-mopiski, pisorymski, rymotworczy, tworczorymy, bid)te*    forsować. Nieme. P. P. 25.

rifcfy; Sorab. 1. pëszéniczki, pohetźiniczki ; Rag. pjesni- POFORTUNIĆ , f. pofortuni cz. dok., Pofortuniać niedok., cki. Styl poetycki zależy na nieustannych prawie obra-    poszczęścić, Beglüden, @lucf geben. Przemysława pan bóg

zach, na czystych a śmiałych przenośniach, na wyra-    na królestwie nie pofortunił. Biel. 179. Prospero , pozach mocnych i dosadnych. Gol. Wym. 397. Sztuka po-    szczęściam, pofortuniam. Mzcz. Mądre serce w spra-

etyczna. Zab. 6, 369. Widzisz jak to bez pracy i w jak    wach będzie miało pofortunienie. 1 Leop. Syr. 5, 52.

krótkiej chwili Prawie po poetycku wszystkośmy zrobili !    Pofortunił go pan bóg, że Turczynowi tak w szyję

Min. Ryt. 1, 281. POETYKA, i, z., nauka poezyi, bie    ugodził, że głowa odpadła. Warg. Wal. 83. Wszystkie

floetic; Slov. spewomluwnost, wazomluwnost ; Vind. fmi-    rzeczy, którekolwiek uczyni, pofortunią mu się. 1 Leop.

fhluvanska snanost, vmetalnost; Croat. pesznoznanoszt ;    Ps. 1, 3. (poszczęszczą się. 3 Leop.).

Ross. nimcTBO. Poezya zebraną została w naukę, którą POFORYTOWAC , f. poforytuje cz. dok., łaskawie popierać, nazwano poetyką. N. Pam. 15, 365. — §. Klasa szkol-    Begnnftigen. Chwała z rostropnej powieści pochodzi, a

na, w której dają poezyą, bie ©djnlflöjje, WO bie ^oetic    pan ją dobrze poforytuje. Rudn. Sap. 15, 10-

gelebrt wirb. POEZYA, yi, z., wierszopistwo, rymopi- POFRYZOWAĆ, f. pofryzuje cz. dok., jednego po drugim stwo; bie 2)id)tung, ^oefte. Serce czułe dało początek    ufryzować, einen nad) bent anbern friftren. Ludzie czy

poezyi. Gol. Wym. 384. Słowo Polskie rymopistwo nie    się ubrali w paradną liberyą, czy się pofryzowali ? Teat.

obejmuje całego obrazu, który się w myśli wznieca    24. b, 23.

przez słowo Greckie poezya. N. Pam. 15’, 363. Uczy- POFUKNĄĆ, f. pofuknie cz. jedntl., Pofukać niedok., po-niono ten honor poezyi, [że ją nazwano sztuką naślado- łajać, jednego po drugim wyłajać , einen nad) bent an* wania natury w rymach, ib. 365.    bera au3fd)elten. Pofukałem celniejsze z ludu. 1 Leop. 2

POFAŁDOWAĆ, f.    pofałduje    cz. dok., w fałdy poskładać,    Ezdr• ¹³- ¹⁷- Przybiegła na ratusz,    pogromiła, pofu-

porysować, in ^mlicn legen.    Twarz, która    wiek pofałdo-    ^ała ^straszone chłopy. Weresz. Reg.    153.

wał stary. Zab. 13, 551. Druib.    ‘    POGADAĆ, f. pogada cz. dok., nieco z kim pomówić, mit

POFAŁSZOWAĆ, f. pofaluje ca. dok.-, 8. a) na złe prze- >tmanbra fin “"f9 rrtcn; Cr0.at P»""“^jern8ze; Ron.

■    i i en-s. ⁰ ci i , •. » norOBOpHTb, noroBapHBaib: (nora4aTb powrozyć, pomy-

mienić, fałszywe podsunąć, oerfaljcBen: Slav. pokvâriti;    ,, , r ,, ,, L .    . ,    . ,    j 1v J

r, ’    , J r , Ł ' J\    . v    śleć, rozmvśleć). Musze ia tez z tobą pogadać o na-

Ross. noArtJait. lUMĄtaman,. Potrzeba te nowe gro-    intere'ie. ’Teat 15‘ J₆₉. POGADKA i, i, gada-

aze brać na wagę aby łatwo poszlakowany był , ktoby    R „0r0B0plta, kttä ®mbe ; ( Bok. pobadka za-

J    r 1    *    11. Lwanielia przeciwko niepotrzebnym pogadkom o

POFANTOWAĆ, f. pofantuje cz. dok., pozastawiać, nad) ein*

r0Wa ’    woli bożej. Rej. Post. A a a A. Uczynili taką pogadke

ku niemu. ib. Q q 3. (przemowę, odezwe). anbern oerfe^en, oerpfanben. Biskup Derpski, dobra ko- pOGADZAĆ, ob. Pogodzić.

ścielne pofantowawszy, do Niemiec uszedł. Nies. 1, 86. POGALONOWAĆ, f. pogalonuje cz. dok., galonami pobra-POFARBOWAĆ cz. dok., farbą powlec, BefärBen, anfćirBen, mować, mit Sorten Beferen. Lokaje ci pogalonowani. anjłreic^en ; Vind. pofarbati; Slav. pofârbiti ; Ross. 1104- Teat. 22, 19.

KpacHTb, no4KpauiHBaTb , noKpacHTb, onpaemb, OKpa- POGALOWAC intr. dok., użyć gali, pobankietować. X. Kam.„

imiBaTb.

261

POEMA -.POFATYGOWAĆ.

POFEJDAĆ - P₄0 GANA.

in ©aüa IeBen.

POFATYGOWAĆ się, zaimk. dok., potrudnić się nieco, ftd) POGANA, y. z., mała nagana, zarzucik ; Ross, noroHKa^

ein Heiner ïctbel, Heiner 3Sorit>urf. Uwalniać się od cie-    $. Poganin, bezbożny, ein ©ottlofer,    ob. pogański syn.

nia pogany. Teat. 4-9. b, 67.    POGANKA, i, z.; Boh. pohanka;    Croat. poganinka ;

POGANIAĆ, ob. Pogonić. POGANIACZ, a, m.; Slov. poho-    Ross. noraHKa; §. a) białogłowa w    pogaństwie żyjąca,

nić, kteryż spreżenj wołuw żene; (Boh. pohunek pod-    Włod., bte £>etbinn. Patrz, jak ta poganka przyjmuje

parobek); Sorab. 1. pohoncź, nahanicźef ; (Ross. norom»-    strapionych. Prot. Jat. 29. Z pokorą wielką przyszła do

m. MK'L goniec, kuryer , ciura); Eccl. noraHHTeib, norna-    pana; bo była poganka, a wielka grzesznica. Rej. Post.

Tejb, (prześladowca); co bydło, konie pogania. Włod.,    Ni. — Contumel.: Bezbożna, niecnota, ein gottlofeS

berïreiber, 93teI;treiBer, ÇfhtgtretBer.— §. Co za kim go-    Sßetb. Ty się śmiejesz poganko! Treb. S. M. 10. Ty-

ni, za kim w pogoń pędzi, ber 9îac(lfe^er. Obejrzyj się,    byś go poganko chutnie obłapiła, aleć wstyd nie dopu-

niemasz za tobą poganiacza na bachmacie żadnego. Birk.    ścił. Zebr. Out.    164. (barbara). — §. b) Poganka, ta-

Kant. C 4. — Poganiacz, gwiazda północna; arctophy-    tarka, hreczka.    Syr. 1004, ^etbefom, $etbel, 33ltcJ?nm£ert.

lax, bootes. Cn. Th. ber $ârenl)üter , ein ©efttrn. Ni za-    (Ross. noraHbmib bedłka niejadalna). POGAŃSKI, a, ie;

chód poganiacza straszny żeglarzowi, Ni kozioł burzo- Boh. pohansky; Rag. pogański; Carn., ajdove, ajdovske ; twórca, gdy swój wschód odnowi. Zab. 14, 415. — §.    \ind. aidouski ;    Croat. pogański; Eccl. et Ross. lA^UYbCKi

Meton. Poganiacz, którym woły poganiają woraniu, la-    noraHbCKi ; od    pogan, Ijetbntfd), Pogańskie, po pogańska, bicz, kostur. Cn. Th. oścień, bodziec, ber £retbe*    sku * adv erb., pogańskim obyczajem, auf eine tyetblttfcfye 2Irt.

ftadjel. — §. U (lisów, poganiacze, poboczne kloce, któ-    Ty będąc żydowinem, po pogańsku, a nie po żydowsku,

re zabezpieczają traftę od rozbicia. Urm. bte @eitenb(tlfen    żyjesz. 1 Leop. Galat. 2, 14.— §. Bezbożny, gottlob, ttcr*

beś Jpi)l$fio[fe3. POGANIACZKA, i, z., ta, co bydło, wo-    md)t. Okrutny tyran serca pogańskiego. Bardz. Trag.

ły, konie pogania, bte 33tel)tretBertttn, spflitgtreibertttn ; So-    581. Co za pogańska wdowa. Teat. 42. c, 8. Pogań-

rab. 1. nahanicżerka. Czeladź, siadłszy przy ogniu tam    ski synu! Pot. Jow. 195. (bezbożniku! niecnoto! nic do-

na nalepie, Oracz poganiaczkę klepie. Hor. 2, 320.    brego! bit ©ottlofer, SSerrud^ter ! ). Boh. Kom. 1, 19, Teat.

POGANIĆ cz. dok., Poganiać niedok., nieco naganić, ein    8, 98. Pogański syn wszystkich zwiódł i uciekł, ib. 52.

rccntg tabeln ; Boss. noromm», norattUBaTB. POGANICIEL,    b, 117, (cf. psia jucha, psu brat). POGAŃSTWO, a, n.\

a, to., który nagania, ber Sabler; Ross. nopiinaTCJB.    Boh., Slov. et Sorab. 1. pohanstwo ;    Hung. poganysśg ;

POGANIEC neulr. niedok., spoganieć dok., poganinem się    Rag. pogânstvo, nevjerstvo ; (Bosn. poganstvo 1. focdi-

stać, $u einem Reiben merbett ; Boh. zpohanèti. Żydzi z    tas, 2. idololatria) ; Croat. poganinsztvo, bolvanztvo ;

czasem spoganieli, a do cudzych się bogów udali. Sk.    Vind. aidov’stvu ; Carn. ajdovshnya, ajdovstvu, ajdovshna ;

Kaz. 191.

Nauki i sakramentów nie mając, za czasem    Eccl. eJUHHCTBO, Miioror.oauiic, a3binecTBO ; Ross. noraH-

spoganieli. Sk. Dz. 253. ‘POGAŃCZYĆ, ‘POHAŃCZYG    ctbo; §. a) pogański żywot, pogańska nauka, ba8 £>et*

cz.} dok., poganinem uczynić, junt Reiben Utadjcu. Gwał-    bcntButtt. Maximus mistrz, Juliana w pogaństwo wpra-

tu wołają przeciw zapohańczonemu, zheretykowanemu i    wił. Sk. Kaz. 278. W pogaństwie żyć Eccl. eMHHCTBO-

zpożydziałemu biskupowi. Zygr. Ep. 52. POGANIN, *PO-    Bani, óbitb MHOroóoacHHKOMt, aabWHHKOM'b.— §. b) Col-

HANIN, a, to., POHANIEG , ńca, to.; Boh. pohan, ne-    lect. Pogaństwo * poganie, Reiben. Pogaństwo ś. Pawło-

znaboh; Slov. pohan; Hung. pogény ; Sorab. 1.    pohan;    wi boską część przyczytać chcieli; lecz on wołał na one

Sorab. 2. tatari, (cf. Tatarzyn); Vind. haid, aid ;    Carn.    proste ludzie, żeby téj czci na niego nie kładli. Sk. Zyw.

ajd ; Croat. poganin, pogan, (pogan * nieczysty,    poga-    i, 53. — Praecipue Turci, Tatari; n. p. Postrzegłszy

nim sordio, pogànoszt, nechisztocha) ; Bosn. poganin,    herby Saraceńskie, a nie krzyże na wieżach, poznał za-

nevjernik, (pogan, ghnusan foedatus ; pogan, sotona,    raz, że miasto odebrane było przez pogaństwo. Ustrz.

vrag diabolus, poganniti foedare)\ Rag. pogànin, (pogan    Kruc. 2, 137. Gofred tym czasem skończył swe zwy-

sordidus, opoganiti inguinare ; Slav. pogan, govno); Slav.    cięstwo, Goniąc pogaństwo, które uciekało. P. Kchan.

poganin: Ross. hbbiuhhkI), HAOJonotaomimcB, HeKpecTb,    Jer. 267. — §. Contumeliose : Pogaństwo * bezboźniki

noratteu'B, (noraHem * 2. plugawiec* noranbrä, norairb    gottlofeê ©eftitbel. Żydów z kraju wygnać, dla niepo-

nieczysty, noratiHTb, onoramiTB, onorattbiBaib nieczyścić,    hamowanej złości i łakomstwa tego pogaństwa» Haur.

profanować); Eccl. noratiiiłn», melius naramnrb, iä^tjyb-    Sk. 217.

niiki, MeKtphHi, HAO.ionoKJiOHHHKt; Lat. paganus ; Gall. POGARB1Ć cz. dok., w garb pokrzywić; IwcHig Beugen, payen; Talm. pD ; ber ^eibe. Za Konstancyusza Cesarza    fritmmen; Rag. pógarbiti : Bosn. poghrribiti ; (Slav. po-

żołnierze , którzy chrześcianami być nie chcieli, od woj-    gêrbitise » chramać).

ska odegnani, po wioskach się błąkali, dlatego je na- POGARDA, y, z., pogardzenie, wzgarda, bte (Beratung ; zwano pagani a pago, którym imieniem pogan niewier- Boh. pohrdéni, potupa, opowrżenj; Sorab. 1. zadfpeno ; nych zwać poczęto. Sk.    Dz. 227. Poganie, którzy boga    (Vind. pogerda, framota * sromota,    wstyd); Vind. odvrie-

prawdziwego nie znają.    Karnk. Kat. 70. Poganie, *na-    dba, sanizhuvanje, samezhuvanje ;    Bosn. pohrrida igno-

rodowie niewierni. Salin. 2, 138. Jasna ta gwiazda i    minia, contumelia, deformitas, contemptio ; Rag. pogarda,

obrzydłe pohany do prawdy przywiodła. Bzów. Roz. 60.    pogardjenstvo probrum, injuria, nehajstvo, (cf. niechać) ;

— §. Turków, Tatarów, osobliwie poganinami zwano;    Ross. nOHOCi, npe30pcTB0 ; Eccl. npftęopcTBO, npe3Hpa-

n.    p. Już tu nie żarty,    ostatnim tu szańcem, Ostatnim    Te^bCTBO, npe3HpaHie, nfrs^ptNHie,    (cf. przejźrzeć). Z po-

przyszło ścierać się z    pohańcem. Tward. Mise. 65. —    gardą życia swojego największe brał na siebie niebez-

pieczeństwa. Mon. 64, 713. POGARDLIWY, a, e, — ie POGĘBEK , bka, m., a) policzek, ber Sacfenflreidj, btc adverb., pogardzający, gardzący; Boh. potupnÿ; Sorab. 1.    Ohrfeige, SJîanItafdje, SDîauIfd^eüe; Boh. policek ; Sorab. 1..

zadfpeyaté , zadfpenité; (Rag. pogardiv aspernabilis, po-    pohubitikwańo, hubicźki dahtźo, hubicżkwano; Vind. sa-

gardni injurius) ; Vind. sanizhliu , sameszhliu ; Carn. sa-    vufhniza, savuhenza, fhlaferniza, fhleperniza, klofuta,

nezhliu ; Eccl. npespHTe.iLHbiH, iifu^opbiutin., npe3npa-    pluska, berlusniza , Dal. plyuszka; Ross. 3ayuiHHa , 3a-

TejbHbiK; oerdc^tli^, iteractytenb, doU 2?erad)tnng. Wynio-    iueyimma, onjeyxa, onieyuiHHa, nomeuHHa, nomeuHH-

slem i pogardliwem okiem zapatrują się na uboższych    na; Eccl. JiaHHTCTBO, no jaHHrfc y4apeme. Królem Je-

od siebie. Mon. 74, 257. miną srogą i pogardliwą    zusa witając, pogębki mu dawali, w’ oczy plwali. Sk.

przyjęła moje ofiarę. Teat. 1. b, 251. Jemu zaś od-    Kaz. 168. Morszt. 118. Doter. 317. Kazimierz Konar-

rzekł szatan z pogardliwym czołem. Przyb. Milt. 132.    skiemu pogębek darował przy grze zadany. Bach. Ep. 16.

POGARDZIĆ, f. pogardzi cz. dok., Pogardzać niedok. ;    Sk. Dz. 655.— §. b*) Pogębek, buzia, całus, gębka ;

Boh. pohrdati, potupiti (cf. potępić), opowrhnauti, opo-    ein üDïdulcfyen, dît $11$. Dajże, czym ci pochlebuje ma-

wrhowati ; Slov. pohrdâm, pohrdânj; Sorab. 1. zadfpu ;    tka, czym miłość zwykłać pokazować, pogębek. Past.

Bosn. kudditi, hulliti, pohulliti, poghrriditi, pogarditi ;    Fid. 87. POGĘBKOWAĆ , ał, uje, cz. dok., policzko-

(pogarditi, pogherditi, poghriditi infamare, injuriare, de*    wać, popyskować; Ohrfeigen geben, maulfcbetlirett. A/ącz.;

formare, contemnere) ; Rag. nehajali (cf. niechać), bu-    Sorab. 1. wohubieżkuyu, pohubicżkuyu ; Vind. fhlepiti,

liti, pohuiiti, pohuglivati (cf. hulać); (garditti, izgarditti,    ofhlepati, vuhniti, lopiti , zhofiti, sa vuhu vdariti, tre-

pogarditti, pogarghîvati alicui convitium dicere ; Croat.    fhiti, klofniti, klofutati, trefniti, zhesniti, umsati, plu-

pogegryùjem délurpo, contemno) ; odduriti, (cf. odurzyć);    skati, ovuhati, ozhofati, berlusniti; Eccl. jaiiHTCTByio, no

Dal. nehayati, nehavatisse; Carn. sashmagam, sanezhu-    aaHHrfe y4apaio. Od anioła szatańskiego był ś. Paweł

jem ; Vind. sanizhuvati , sanemerdershati, samezhuvati,    pogębkowanym. Hrbst. Nauk. f. 4 b. — Fig. Statysta

odvriediti, dolsvriediti ; (pogerditi * pokalać) ; Ross. npe-    drugi nie pyta się o to, choć przy nim wiarę jawnie

3HpaTb, npe3piTb (cf. przeźrzeć, przezierać), yHnnnHCHTŁ,    pogebkują. Wad. Dan. 90. (krzywdzą, łamią).

bnauti, pohybugi agitare, pohybowânj ruch; Vind. po-gniti, napogniti ; Ross. nontyTb; pognieść nieco, etttmS biegen, beugen. Każden sobie pochlebia, że drugiego pognie. Zab. 14, 42. — Botan. Pogięta łodyga, flexuo-sus, od kolanka do kolanka w przeciwne strony pogię-a w tych schyleniach otwarte kąty formuje. Jundz.

2, 13.

pogineti ; Vind. poginiti, pogubitife , konzvseti, pogine-je , pogublenje, poguba ; Croat. poginuti, poginul, po-

yHHiHJKaTb ; Eccl. npia^OßhCTBOBATii ; wzgardzić czym, POGIĄĆ, /. pognie cz. jedntl., Poginać niedok. ; Slov. po-etlMS oerfld;ten. Kto kim chce pogardzać, ten sam naprzód wzgardzonym bywa. Teat. 23. d, 61. POGARDZICIEL, a, m., POGARDZCA, y, m. ; Boh. pohrdac, potupnjk ; Vind. sanizhuvauz, samezhuvavz; Rag. pogarditegl; Bosn. po-ghrriditegl ; Croat. pogerditel ; Ross. npe3Hpaiejib, npe-3pnTe.ib; Eccl. nfiiuęiipaTeAb, iifn^opMiiim,, yHHMH*HTe.ib; ta; wzgardziciel, gardzący czym, ber 23eräd)ter. Świata pogardziciel. Boh. Kom. 2,41. Scewola, pogardziciel i nie- TOjGIMAĆ, TOGIMANY, ob. Pojmać, przyjaciół i płomieni. Birk. Krz. K. 23. Birk. Dom. 85. POGINAĆ, f. poginie neutr. jedntl. ; Boh. pohynauti; Garn. Księgi w prochu pogardzców swych płakały smutnie.

Zbb. 5, 323. Piram. POGARDZICIELKA, i, i., ta , która pogardza, bte SSerddjtertnn ; Rag. podarditegliza ; Bosn.    gibati, poginulszem,    poginujem ;    Rag. poghinuti,    izghi-

poghrriditeglięa ; Croat. pogerditelicza ; Ross. npe3pHTe;ib-    nuti, ghinuti ; Slav.    poginuti; Bosn. poghinnuti;    Ross.

Hnna.    nornÓHyTb , nornóaio ; w’ciaz wyginąć, nadj etnanber um»

POGARNĄĆ cz. jedntl., Pogarnywać czejtl., nieco wciąż za-    fommen. Zły, radby    żeby z nim    wszyscy poginęli.    Rys.

garnąć, n«$ etnanber nehmen, raffen; Ross. nomemiTb;    Ad. 79. POGINĘŁY,    a, e, partie.    ; Ross. nornójbin; po-

(Vind. pogernit tegere).    gubiony, nerloren. Zgromadził do siebie grzesznych, jak

POGARSZAĆ, ob. Pogorszyć.    obłędne i poginęłe owce. W. Post. W. 219.

POGASIĆ, f. pogasi cz. dok., jedno po drugiem zagasić, et* POGLĄDAĆ, ał, a, cz. niedok, spoglądać dok., Poglądnąd

ne$ nad) bfm attbern auälöfdtett; Vind. pogafiti, pogafhati, vgafiti, pogafhuvati ; Rag. pogâsiti ; Bosn. pogasili ; Croat. pogassńjem ; Ross. noracHTb, noramaib, noîyuiHTb, (cf. potuszyć ). Wdzięk się zmazał, i oczy już śmierć pogasiła. Jabl. Tel. 109. Nie do pogaszenia Vind. nepo-' gafliu. P0GAS1CIEL, a, m., który pogasza, ber nad} ein« anber au3Iöfd)t; Vind. pogafhavez, pogafhar. POGASI-C1ELKA , i, i., bie 2Iu$löfd)erinn. POGASNĄĆ, pogasły nijak, jedntl., jedno po drugim zgasnąć, nad) einanber erlösen ; Ross. noracHyib , noracan., noiyxHyrb. POGATUNKOWAĆ, f. pogatunkuje cz. dok., na gatunki podzielić, in klaffen feilen. Tabor artyleryczny powinien być dosyć obszerny, żeby w nim dały się pogatunkować różne dostatki. Jak. Art. 2, 314.

265

POGARDLIWY - PO GATUNKOWAĆ.;

POGĘBEK-POGLĄDAĆ.

jedntl., Poglądywać czestl. (cf. pojrzeć) ; Boh. pohljdnau-ti, pohledèti, pohledati, pohledawati, podjwam se ; Sorab. 1. hladacż, póhladaci, zpohladnyu; Carn. pogledu-jem ; Vind. pogleduvati, pogledati, obgledat, gleduvati, gledati ; Bosn. pogledati; Rag. pogledati; Croat. pogledati, pogledam; Ross. norjnutTb, nonuuHBaTb, no4-CMOTpliTb, n04CMaTpHB3Tb ; patrzeć na kogo , wzrok swój na kogo obracać; auf einem flauen, natb iljm ^infe^en, ^inftfiauen, anfe^ett. Przyrodzenie dało nam oczy, abyśmy niemi poglądali. Pilch. Sen. list. 420. (patrzeli, widzieli). Rzekł do chłopca : wstąp' wyżej, pojrzyj ku morzu; który gdy wstąpił, i poglądnął, rzekł: niemasz

nic. 1 Leop. 3 Reg. 18, 43. Ścieżki tej nie wiedział ptak, ani na nie poglądnęło oko sępowe. 1 Leop. Job.

28, 7. (pojźrzało. 3 Leop.). Tak każdą rzecz styl dobry    Tedy pogłębię wód ich. Budn. Ezech. 32, 44, not.

w swoich wyrazach kszałtuje, ii czytającemu zda się    «głębsze a przeźroczyste uczynię»,

czasem, ze nie na litery, ale na sarnę rzecz oczyma ‘POGLĘD, POGLĄD, u, w.; ( Boh. pohled * wyglądanie, swemi pogląda. Mon. 73, 213. Poglądała na mię, jako    kształt; Carn. pogled visus, aspectus; Vind. pogled, vgled,

na barbarzyńca z pogardą i krytyką. Teat. 19. c, 61.    nagled, sagled, sameshik ; Croat. pogled; Bosn. po-

Poglądali na mię, jak na raroga jakiego. Teat. 19, 30.    gled; Dal. pogled ; Rag. pogled, poghlćd; poglądanie na

Ta panna nadto ciekawie na tego Warszawianina spo-    co, pojrzenie, wzgląd; ba3 $infd)auen,    Slnfdjau*

gląda. Teat. 9, 37. Na nic nie spoglądaj, nigdy. ib. 52.    en, Ślttfeljen. Wzajemne poględy i śmiechy. Przyb. Milt.

d, 91. Spogląda z niespokojnością po Hersylii, po Ta-    267. Jeżeli mi nagrodzi posługę nikczemną Twój lito—

cyi, po Sabinczykach. Staś. Num. 1, 213. Kniaź. Poez.    ściwy poględ, to szczęście nade ^mną. Przyb. Ab. 44.

1, 57. Na ziemię z góry poglądywa. Bardz. Trag. 372. POGŁOBIC, f. pogłobi cz. dok., poniszczyć, pognieść; eu Trzeba ich pożenić, bo coś miłosiernie na siebie z bo-    nen nad) bcm anbern jufammett brucfen, oernt^ten. Kiedy

czka poglądają. Teat. 15, 83. Miłosiernym okiem po-    zabójców pogromisz, pogłobisz? Chrośc. Fars. 89. Już

glądała, jak czapla schwytana. Mat. z Pod. C 3. Pogląda    się ochwiewały kliny pogłobione. Otw. Ow. 453, zabite,

nań, by wół na rzeźnika. Rys. Ad. 59. Cn. Ad. 883.

(niewesoło, krzywo). Na piwo, choć wina nie mają, poglądają krzywo. Jeź. Ek. E 1. Poglądają po sobie jak paw. Cn. Ad. 883. ftd) felltft befdjauen, an ftd) fyerum POGŁODAG, f. pogłoda cz. dok., pogryźć, pokąsać ; Vind. flauen. Poglądać jak gap' Ross. norja3tTB. Pogląda- poglodati, nad) etnaitber jerbetjkn, auffrejjen. Już kozy ganię, ob. Poględ. POGLADACZ, a, m,, patrzacz, patrzy- łęzie wszystkie pogłodały. Simon. Siei. 106. ciel, spektator; Croat. pogleditel, ber 3ufd?Mter. Nawy POGŁOS, u, m., POGŁOSKA, i, z., wieść, posłuch, ba3 powietrznej szczęsne wybujanie Wznosi radosną poglą-    ©erüdjt; Rag. galaas; Vind. oglafs, rosglafs, glaf, sa-

daczów wrzawę. Kniaź. Poez. 2,149. Pilch. Sen. gn. 114.    fhlifh , govor, riekanje; Sorab. 1. wuwowano, wuwo-

POGŁADA, y. i., pogładzenie, postrojenie, strój, ozdo-    waneżko ; Ross. nooibiiiiKa, pa3nacKa, noroBopna; Eccl.

MYiiKA. Dworscy pogłoskę o tym małżeństwie po całym mieście roznieśli. Teat. 4, 28. Rozchodzi się w całej gromadzie pogłos o drodze pasterza. Zbb. 9, 214. W tym gruchnie pogłos, że Getowie Macedonią plondrują. Chrośc. Fars. 80. Na rozsławiony pogłos wojny podniesienia przeciwko poganom, Lankaster do Prus nadciągnął. Krom. 417. Na pierwszy zaraz pogłos co naj-

264

POGLAD^ACZ - POGŁĘBIĆ.

L H    L

POGLĘD - POGŁOWIE.

umocowane. — *§. Gdy jednego syna masz, tym tedy więcći masz się postarać a pogłobić jemu o dobre wychowanie. Glicz. Wych. E 4. usiłować, ftd) beftreben.

ba; 3icrbe, *)3uj$, 6d)mttcf. Te kolumny nie są czczych wynalazków naddatną pogładą, Co je ręce rozrzutne dla widoku kładą, Lecz krzepczą budowę. Żab. 9, 113. POGŁADZIĆ, f. pogładzi cz. dok., Dogładzać niedok.\ Boh. pohladiti ; Vind. pogladiti (pogłaskać), poglihat, poglaja-ti (oheblować) ; Rag. pogladiti ; Croat. poglâgyen, po-glagyènye ; Ross. noraa^HTt ; gładkim uczynić , glatten, glatt machen, glatt ftretd)eit. Gdy masz w pałac królewski    prędzej się zjeżdżają, ib. 467. — Straciły kredyt ambo-

wnijść, szaty poprawiasz , oczy i chód twój i wszystko    ny, bo ich pogłosu nie bardzo słuchają. Wad. Dan. 129.

pogładzasz i stroisz. Sk. Kaz. 345. — Fig. Wymową    ich napominania, tyte ßnttafmmtgett. POGŁOSIĆ cz. dok.,

swoją rozróżnione umysły pogładzić i pogodzić umiesz.    nieco rozgłosić; Vind. poglafiti, ettt metttg öerfüttbett.

Petr. Ek. ded. uspokoić, udobruchać, ułagodzić, befdn* POGŁOWIE, ia, n. ; Boh. pohlawj genus ;— §. 1‘) collect. fttgen. Nowej przyjaźni spojenie, lub rozerwanej pogo-    głowy, osoby, liczba pewma głów, sztuk, osób, indy-

dzenie. Petr. Pol. 2, 308. — Transi. Pogładzać czego,    widuów ; topfe, ©tittf, ^erfottett, eine getmffe 3<ïÿl Mit 3n*

poprawić, popiłować ; attöbeffent, auöfetlett. Cn. Th. — §.    bhubuen. (Croat. poglavje, poglavek cap ut, principium,

Kot łowiąc po jednej myszy, niemało ich pogładził. Ezop.    poglavar praeses; Carn. paglovz, paglovzhek * karzeł; pa-

66. sprzątnął, pojadł, pożarł, zgładził, połknął; oer*    cholę szlacheckie). Czy to jeno ma być ważne, co wie-

fcfyluden, oerje^ren, auftrctben.    le pugłowia stanowi? Petr. Pol. 2, 134. Tatarowie prze-

POGŁASKAĆ, f. pogłaszcze cz. dok., Pogłaskować eon-    szło 70000 pogłowia z Polski do hordy zapędzili. Gwagn.

tin., Pogłaskiwać frequ. ; Boh. pohlazowati, popleskati,    278. Jak ich obiegli Persowie, wszystko pogłowie wy-

popleskawati; Vind. podladit ; Ross. ona4HTb, onajKH-    szło, i ledwie został który w ziemi. P. Kchan. Jer. 199.

Bart, nonawy; Eccl. orja5K4STH, omjKAaio ; głaszcząc    Na dług gromady mają się składać przez pogłowie,

rękę po czym pociągnąć, propr. et fig., peraB beftreicljeln,    Szczerb. Sax. 83. (viritim, Ross. noroiOBHO). To wielka

ftretdjeltt mit ber £wnb. Piersi lekce podrapować i po-    wieś, jest tam kilkaset pogłowia. Rej. Zw. 39. Widział

głaskować. Spicz. 185. Uczyniłby konia wierzgliwym,    dziewięcioro pogłowia ptaszego. Otw. Ow. 468. — §. 2)

gdyby go pochlebnym pogłaskiwaniem po skórze nie łe-    Pogłowie, płeć, rodzaj, ród, genus, ba$ ©efdjledjt. Ja

chcił. Pilch. Sen. łask. 58. Wstąpił duch w niego, jak-    to o żeńskim mówię pogłowiu. Nieme. Król. 1, 139.

by go pogłaskał po sercu. Pot. Arg. 626. Zburczę gö,    Niechaj będzie obrzezań z was każdy pogłowia męskiego,

potym pogłaszcze. Teat. 42. c, 40. Na co uszy me łe-    1 Leop. Genes. 17, 10. (każdy mężczyzna. 3 Leop.). cf.

chcesz? na co miłemi pogłaskiwasz słowy? Pilch. Sen.    Croat. muska glava» mężczyzna, (cf. białogłowa * kobieta).

list. 2, 299. Odgłos, którego się tobie obawiać potrze-    Dawnom o tym słychała, w kronikach pisano, Iż nieba, pochlebnym brzękiem pogłaskiwa ciebie, ib. 1, 254.    wieście pogłowie w radę wybierano. Biel. S. M. 5. Ju-

POGŁĘBIĆ, /. pogłębi cz. dok., głębokim uczynić, »erliefen.    lia jest chwałą pogłowia swego. Teat. 30. b, 114. — §. 3)

Pogłowie « POGŁÓWNE, ego, n., Subsł.; Vind. glauna fhtibra; Boss. norojOBHaa noAaTb, Tarjo ; Eccl. oypoKb; podatek od głów pojedynczych, btc Sîopffteuer. Podatku, pogłowia i dani dawać nie będą chcieli. Budn. Ezdr. 4,

Bosn. pomeciti ; Eccl. coraeTaio, nad) etnanber jerbrittfen, gerfntUen. Wyciąga pogniecioną kartę z kieszeni. Teat. 48, 42. Pogniecione listy. Teat. 4, 73. Moglibyśmy was pognieść, jak muchy. Jabl. Tel. 437.

43. Frasunkom pogłowia nie daje, ani poboru płaci. POGNIEWAĆ się na kogo recipr. dok., powziąć chrapkę na Birk. Syn. Kor. B b. Pogłówne od żydów było z da-    kogo; Find, pognjievatife ; Ross. nocep^HTBca, noocep-

wna Rzpltćj dochodem. Shrzet. Pr. Pol. 1, 352. Pogłó-    AHTbca, npiocepAHTbca, noAOcaAOBaTb, ftd) über jentanben

wne nałożyć Ross. oóoópomm., OÓoóponHBaTb. PO-    argem. Mądry nigdy się na tych, którzy błądzą, nie

GŁÓWCZYZNA, §. a) ob. Główczyzna. — §. b* ) Po-    pogniewa. Pilch. Sen. list. 200. — §. Pogniewać się z

główczyzna * pogłówne, ^opffteuer; Ross. oóoópoMKa, no-    kim o co, poróżnić się z kim; ftd) mit jentanbett jcrtra*

roiOBmiina. Pogłówszczyzna i dziesięcina z chrześcian u    gen, cntjwepen, ftd) mit tfjttt Überwerfen.    Rozumiecie, że

Turków⁷. Pnszk. Dz. 50, (ob. Haracz). POGŁÓWNY, a,    już każdy ewanielikicm jest, kto się z    xiedzem którym

e, podług głów, nad) köpfen; Ross. rtOAyuiHbiH , (cf. du-    powadzi; mylicie się, bo przecie jeżeli    się z jednym po-

sza). POGŁÓWEK, wka, m. ; Boh. pohlawek; uderze-    gniewa, na drugie może być łaskaw.    Twór. Ok. F 4.

nie w głowę, policzek, pogębek, eilte $t>pfnu$, eine £>ljr* Jagiełło pogniewał się z Jadwigą o podejrzenie występ-feige. Za każdy dobry wiersz miał wziąć czerwony zło-    ku w małżeństwie, tak bardzo, iż mało nie przyszło

ty , a za zły, policzek aby pogłówek. Kosz. Lor. 83 b.    do rozwodu. Stryjk. 448. Pewnieście się znowu o co

POGŁUCHNĄĆ, pogłuchnie neutr. jedntl., głuchemi po-    pogniewali. Teat. 24, 458. TOGNIEWAĆZ ; Eccl. npo-

zostawać, nad; etnanber taub werben. Adieu wszystkie    rHlmaTeib; jątrzyciel.

kobiety, bodajeście pogłuchły, poślepły, pochromiały, po- POGNOIĆ, f. pognoi cz. dok. ; Boh. pohnogiti, pomrwiti, szalały nareście. Teat. 55. b, 39; (Ross. norjoxityTb o    (ob. Pomierzwić) ; Vind. pognojiti, pognoyt, obgnojiti,

roślinach zbyt gęsto stojących).    nagnojiti, gnojiti ; Rag. poghnoitti, oghnoitti ; Ross. ne-

P0GŁUP1EĆ, f. pogłupieje neutr. dok., głupiemi pozosta-    pernonTb, norHomb; ziemię gnojem polłuścić, bebthtgen

wać, nad) etnanber ober nad; uitb nad; bttntnt werben, ner«    ben 3ltfer. POGNOJ, oju, m., pognojenie, zaprawa roli

narren, JU Warren werben. Mędrkowie nowi , którzy gar-    gnojem; baö ©Itngen, éebttngcn beö 3Iderg. Chwasty przez

dzą starymi, pogłupieli. Hrbst. Nauk. B 4 b. Z wiel-    pielidło powyrywane mogą być używane na pognoj. Kluk.

kiej zazdrości aż pogłupieli. Teat. 52. d, 62. Sam go-    Rośl. 3, 187. Koniczyna poprawia grunt, i jest jego

spodarz nawy, pogłupiały srodze, przyznaw'a to, że nie    pognojem. Pam. 85, 4, 75. W sądzie się rachuje powie , co począć w tej mierze. Otw. Ow. 452.    la prostego mórg za 50 groszy, a mórg ziemi pognoju

POGŁUSZYC, f. pogłuszy cz. dok., jednego po drugim ogłu- za kopę. Stat. Lit. 217, ft. j. gnojnćj roli).

godny piękny czas, pohodlj commoditas, wczas ; Slov. po-hodlnost commoditas, wczesność ; Carn. pogódba; Vind. pogodba * ugoda , kontrakt; Croat. pogódba; Dal. pogoda conventio, pactio, Concordia, ob. Ugoda, zgoda; Bosn. pogoda, pogoghjaj, ugovor pactum, conditio, 2 pogoghjaj conspiratio, Concordia, consensus; Rag. pógoda, podgódba, ugovor, pogodjaj pactum ; pógoda collusorum partitio ; (pogood, pogoda * dogoda) ; Ross. norOAa, no-rOAbe « czas czy piękny czy niepiękny, pogoda i niepogoda); 1 ) piękny pogodny czas na niebie, fd;öne3 2Bctter; Boh. pohoda, gâsné powetfj; Sorab. 4. wjedro, wedro, (cf. Ger. SSetter, Sßtlteruitg, cf. wiatr, powietrze); Sorab. 2. wadro , gożbe ; Carn. lepû urême ; Vind. ve-drina, vedrust, jafnost, Rag. vedrîna ; Bosn. vedrina, vedro, vrjeme; Croat. védro, vedrina, (cf. wiatr); Dal. vedrina; Ross. vulg. BeApo ; Eccl. BeApocTb, BeApoia, THiuaHinecTBO, ójarominie, ÓJiaroyTHiuie. Kiedy niebo będzie wypogodzone, a przy cichym powietrzu słońce będzie świeciło, niezawodnie dobra będzie pogoda. Zab. 43, 78. Pogoda jest, pogodno, Carn. vedru je , vedry se ; su-dum est. Cn. Th. Pogoda morska, morskie uspokojenie, (ob. Cisza, uciszenie). I w pogodę piorun uderzy. Cn. Ad. 281. Czasu pogody, bój się nawałności. Cn. Ad. 422. Czasu pogody, bój się wielkiej wody. Źegl. Ad.

szyć; Vind. poglufhiti, etnanber betäuben. Co za piekieł- POGODA, y, i.; (Boh. pohoda , gâsnè powetfj pogoda, pony śmiech! Wc Pan nas wszystkich pogłuszysz! Teat.

12, 37.

POGMATWAĆ, f. pogmatwa cz. dok., poplątać, pomieszać propr. et trans., jufammen fttiüen, jufantmen brittfen, burd) etnanber mengen. Ludzkie i boskie pogmatwałeś prawa.

Groch. W. 4 98. Rozdzielić rzeczy trzeba, kto je chce rozsądzać, Nie w jedno je pogmatwać. Pot. Arg. 635.

Wołochowie języka nowego z dawną Rzymską mową pogmatwanego i zfałszowanego używają; confusa et corru-pta lingua. Krom. 360. Pogmatwał historyk wyprawę Bolesława z wyprawą Mieczysława, confundit. ib. 68.

Podniatę wojny Brandeburskiej z popiołem równo Długosz pogmatwał; perplexe altigit originem. Krom. 275. pomierzwił.

POGNAĆ, ob. Pogonić.

POGNĘBIĆ, f. pognębi cz.dok., do nędzy poprzyprowadzać, pouciskać, nad; etnanber nnterbntcfen. Starał się nieprzyjaciół swoich pognębić. Boh. Kom. 2, 487.

POGNIĆ, f. pognije neutr., dok. ; Ross. norHHTb, nornH-BaTb; zgniłym się stać, faulen, verfaulen nad; unb nad).

Cuchną ścierwy pogniłe. Brud. Ost. E 4. Pogniły i po-kaziły się blizny moje. 3 Leop. Ps. 57, 6. (rozgnoiły się.

4 Leop.).

POGNIE ob. Pogiąć.

52. — Adulando: Adieu, jasna pogodo, zorzo, miesiącu! Teat. 22. b, 76. (słońce moje, nadziejo moja, uszczę-

POGNIEŚĆ, pogniótł, f. pogniecie cz. dok., jedno po drugim lub raz po raz zgnieść, ugnieść; Vind. pognjetiti;

34

ileumik Lindego wyd. 2. Tom IV.

śliwienienie moje). Niepogoda, ob. Slota, pluta, psota, deszcz, burza, nawałność ; Boh. nècas ; Sorab. \. ne-wédro; Ross. Henoro4a, Henoro4b , 6e3Bep4ie, »ecTOCTb.

szać, ale je mieć w osobności. Haur. Ek. 50. (za pogody lub niepogody zebrane siano).— Active: Wiatr pogodny * pogodę czyniący. Cn. Th. wypogadzający, fctyört SBetter bringenb. — b) Transi. Pogodny, wczesny, sposobny, zręczny, zdarzony, gefctytcft, bequem; Carn. per-loshn; Rag, podobni, (cf. podobny); Bosn. prigodni, zgodni, (ob. Przygodny, zgodny); Ross. yr04Hbift, y40Ó-nułi, óaarOBpeMeHHhiH. Czas ku swym sprawom pogodny, Grekowie i Łacinnicy słusznym albo, własnym zo-wią. Budn. Cyc. 75. Pogodna do czego godzina. Tr. ob. Pora. — §. Aliter: Łagodny, niepochmurny, nieposę-pny, spokojny, wypogodzony; frcunbltcf), tyiill, ru^tg; Ross. KpacubiH. Ukrywa hańbę swoje pogodną twarzą. Teat. 50, 76. Patrzał na niebezpieczeństwa pogodnym czołem. Gaz. Nar. 1, 14. Mina niepogodna ( Vind. po-merdik). Powinnością kaznodziejską jest upominać pogodnie i niepogodnie. W. Post. 385. freunblid) unb un* freunblid). Obwoływaj słowo, pogodnie i niepogodnie, strofuj, proś, fukaj. Budn. 2 Thim. 4, 2. 1 Leop. ib. Wys. Kat. 59. POGODZIĆ, f. pogodzi cz. dok., Po-gadzać niedok.\ (Carn. pogoditi contrahere, ugodzić; Vind. pogoditi, pogoduvati fe ; Rag. pogoditti, pogâdjati, po-godivati, ugâdjati obsecundare, dogodzić komu ; pogoditti— se pacisci, se pógaadiam ; Croat. pogoditi, pogóyam, pogadilszem « 1. pogodzić, 2. zgadywać, conjicere, pogo-gyay conjectura-, pogajatisze * pogodzić się; Bosn. pogoditi, pogaghiati, ugoditi obsecundare, indulgere, tangere, attingere, adducere ad concordiam, satisfacere ; Slav. pogadjatise • targować się, kapitulować; pogoditise* zgodzić się na kupno; Ross. noro4HTb pogody, pory czekać); jednać niezgodnych, uerföbueu, Dergleichen, au3* föhnen; Slov. sromnńwam, smefugi, (ob. Zrównać); Vind. skladati, spraviti, sglihati, slizuvati, perliziti, potolashiti, fmiriti, vtolashiti, sperjasniti ,• Ross. npHMHpHTb , npiiMH-paTb, nepeMupiub, nopa4Hib, noaa4HTb, 3aaa4HTb, (cf. porządzić, cf. ład). Pogodzenie (Croat. pomirenye). Pogodzenie człowieka z bogiem Eccl. ueJOßliKonpHMHpeHie. Łatwość do pogodzenia (Vind. potolashlivost, sprauli-vost, potalashnost). Łatwy do pogodzenia ( Vind. po-tolashliu, sprauliu). Nie do pogodzenia, Ross. Henpii-MHpMbiii ; Eccl. HenpHMupuTejbHbiH. Z dobytym wpadłszy pałaszem między kłócących się, zawołał na nich: pogo-dzeć ja was. Mon. 64, 204. Powinność jest chrześciań-ska, pogodzić się z nieprzyjacielem. Mon. 70, 688. — *§. Mogłoby się temu podobno ‘pogodzić, gdzieby chuć a chciwość była. Eraz. Jez. 11 b. dogodzić, zadosyć stać, genug gefefjehen. POGODZ1CIEL, a, m., co niezgodnych godzi, ber Sertragêfttfter, SSerfolmer, 5Iu3gletcher; Boh. równać, smjree, (cf. równacz, śmierzyciel) ; Slov. smjree, srownawatel; Vind. potolashnik, spraulavez, sper-jasnovez , vtoloshnik; Bosn. pogoditegl ; Croat. pogodi-tel, pomiritel ; Ross. npHMupHTeab ; Eccl. Miifto^afkbNi.. POGODZICIELKA, i, z.; Mnd. potolashniza ; Ross. npn-

Niepogoda, która mi potłukła i potopiła niemało statków, na morzu mię potkała. Boter. 4, 72. Jadąc w drogę, spodziewać się i niepogody. Fredr. Ad. 111. Jako więc pracowity oracz wylękniony, W niepogodę piorunem srogim ogłuszony, Kiedy juz trzaskawica i on grom ustawa.... P. Kchan. Orl. 1, 23. — §. Mythol. Między bożkami Polacy też mieli Pogodę , hoc est serenum, sive temperiem. Krom. 55, czas jasny i wesoły. Nar. Hst. 2,

33, Carn. Pahoda » bogini pięknej pogody; (Carn. Gru-mina (cf. grom), Mozhirna » bogini niepogody).— §. Pogoda niepewna', niestateczna, dubium coelum. Cn. Th., lmftefMnbtge SBitterung. — §. 2) Transi. Pogoda na co, wczesność, czas dobry, sposobność, zręczność, pora, doba, okazya, gute ©elegeitljett, Carn. perloshnost; Ross.

BpeMji, ójiaroBpcMeHHOCTb, y^oóie , y^oÓHOCTŁ, y40Ó-ctbo ; Eccl. ójiaroBpeMCHCTBO, óaaroBpeMeme. Pogody na co czekać. Cn. Th. 883, bte ©elegenhett aPruarten ;

Ross. n0r04HTL (cf. pogodzić) , BpCMCHHTb , H3BpCMeHHTb,

H3BpeMenaiO , H3IlOpOBHTb , H3H0paBIHBaTb , IIOHOpOBHTb ,

(cf. narów). Czekanie pogody do czego, t. j. dobrej pory, Ross. imuopOBKa, H3HopoB4enie, ii3iiopaB.iHBaiiic.

Używam pogody, pory, Eccl. óaarOBpeaieHCTByio, Graec. èvxaiQéw. Zabawiony sprawami, nie mogłem upatrzyć pogody do dobrze czynienia tobie. Gorn. Sen. 588. Sk.

Dis. 1003. Mając większą pogodę i wro!nośc niż pierwej , poczęła więcej sposobić się do nabożeństwa. Wys.

Kat. 27. Niechaj plebani nie opuszczają pogody, lud do dobrych spraw przywodzić. Kucz. Kat. 247. Nie chciał zaspać pogody w odbieraniu swego. Psalmod. 41. (nie zaspać gruszek w popiele). Kto dziś w ręku trzyma, A upuści pogody, jutro nie poima; Łysa mówią jest w tyle , z przodu ją brać trzeba. Pot. Arg. 296. et 367.

Gorn. Dz. 152, Pokój podaje uczonym pogodę do ob-myśliwania o dobru pospolitym. Gorn. WL ded. Przyrodzenie za lada pogodą znowu swoje odzyskuje prawa.

Mon. 76, 556. — Miał i tę niepogodę, że Scytowie na Sarmatów powstali. Sk. Dz. 186. (niepomyślność, złe zdarzenie). POGODNO adverb., pogoda jest. Cn. Th.,

Slav. vedro ; (Eccl. noro4iio tranquille) ; e3 tft fd)ÖU 2Bct* ter. (Ross. noro4HO corocznie). POGODNY, a, e, — ie adverb., P0G0DN1UCHNY, a, e, POGODNIUTEŃKI, PO-G0DN1US1EŃKI, a, ie, intens.,— o adverb., (Boh. et Slov. pohodlny comrnodus, wczesny, dogodny; Rag. po-godiv indulgens); a) niepochmurny, niewietrzny, jasny, cichy, o czasie, i powietrzu; fcfyört, gut, fetter, DOtt ber Sßttterung ; Carn. védrû ; Vind. jafen (ob. Jasny), veder ;

■Sorab. 1. wedrowné ; Dal. vedriv; Croat. vèdren; Rag. vèdar ; Bosn. vedri ; Ross. BG4peHhiH , Be4paHbiH , 04aro-yTHiUHUH, noroJKiïï. Pogodny dziś dzień. Ld. Pogo-dniuchny dzionek wiosenny. Przyb. Ab. 140. Pogodne żniwo. Groch. W. B 3. Na boku ogrodu Siadłem la- MHpHTeabHHua. tern używać pogodnego chłodu. Nieme. P. P. 120. Po POGOLIG cz. dok., po jaką kresę ogolić, kilku jednego po niepogodnćj zimie piękna wiosna chodzi. J. Kchan. Dz. drugim ogolić; btó motyw barbieren, einen nad) bCttt anbertt 277. — *§. Pogodnego siana z niepogodnym nie mie- barbieren; Vind. pobriti; Ross. uoópHTb, noópHBaTb. Dla-

tife, naskochuvati, naskakati, pojatife, fe poplemenuva-ti, fe plemeniti, fe jesditi (o kozłach Vind. fe perskati, ob. Parsk; o świniach: fe hukati , ob. Hukać, ob. Huj, chuj, chujec; o kotach, fhtramlati); Croat. gonitisze, gonimsze, tiramsze catulio, de canibus, lupis ect., cum coitum appetunt. ; Sorab. 2. sze ganasch, ganzasch. (Ross. nomaTBca, noroium>cfi, noromocb ścigać). POGONNY, a, e, od pogoni, pogończy ; Ross. pa3roHHbn1, uad)fej$enb. Nie przepłynąłeś Faraonie morza okręty, ni posronna jazdą. Wad “ Dan. 203.

tego sie pocechowali, łby i brody sobie pogolili, aby ofiary z onych bałwanów brali. Rej. Post. P p 6.

POGOŃ, POGONIĄ, i, i. ; (Croat. pogoń, uratnik limes decumanus in agris, vineis, cudo, ob. Zagon , uwroć ; (Ross. noroHHti niewód wielki, noroHaiKa pobieg, bieg) ; Ross. noroM, norotia) ; a) gonienie za kim, baê ÜJÎadjfefsen, 9îad)ja* gen, 3?acfetlen, bte 9îad)j;agb; Croat. dervenje; Bosn. po-tira; (Vind. pregon, preganja, preganjstvu, poditba ; Croat. pregon * prześladowanie) ; Ross. ^oroHtta , ^orotTB, 4oro-Ha, posroHS, ojrOHKa, cyrotrE (cf. ścigać), cuóuBKa,

imienna, (cf. naciec, opp. uciec); (Eccl. iiomame perse- POGÔRGZYK, a, m., gorał, na górach mieszkający, po-cutio). Jak orda pierzchnie, w pogonią za nią poszli. górny mieszkaniec, eut Sergbemobner, ©ebirgöbemofmer; Kocliow. Wied. 28. fte festen    tbr rtac^. Bolesław za Cze-    Eccl. noropHun, Haropraiî, ropoHurrejB. Wygnał    Jozue

chami puścił sie w pogonią.    Krom. 66., Slav. tirati ne-    pogórczyki. Budn. 1 Jud. 1,19, not. «ludzie na    górze

priatelja ; Ross. nomaiBca,    noromocb, yc2rfe4HTB, (ob.    mieszkające».

Boh. pohorśiti, pohorśowati ; Sarab. 1. pohorschuyu , pohorschecż,; Croat. pagorssavam, pohuyssâvam; Vind. sahuduvati, sahudobuvati, sahnifhati, obhuifhati, pohu-diti, spazhiti , skasiti, svratati ; Ross. H34jKaBCTBOBaTB ; gorszym uczynić, ärger machen, fd)ltmmer rnadjen, oer« fcblimmern. Pogorszysz sobie, rem tuam deteriorem facis. Cn. Th. — Recipr. Pogarsza się co, co dalej to gorzej. ib. e§ wirb immer ärger, oerfcblfmmert ftd). Pogorszą się choremu, e3 mtrb mit tbrn fcble^tcr. — Moral. Pogorszać, pogorszyć, zgorszyć; ärgern, ein Slergerntß ge* ben; Eccl. co6ia3HaTH, cles^hhth, coóia3Haio , coóaa-HCHaio, (ob. Błaźnić). Przestępstwa ojcowskiego dwojaka jest wina, Ze grzeszy i przykładem złym pogorszą syna. Kchow. Fr. 16. Ojcowski grzech synowskie pogorszenie. Kchow. Fr. 16. Jeśli cię ręka twoja pogorszą, odetnij ją. 1 Leop. Math. 18, 8. Jeśliby ciebie ręka twoja pogorszyć miała. Rej. Post. K k k 1. Pogorszenie, zgorszenie, Sorab. i. pohorscheno , pohorschowani ; Ross. pa3HOÓEme, ÓJia3HB (cf. błaźnić), co6ja3HB; Eccl. co6,ia-3HCHie. POGORSZYCIEL , a, m., zgorszyciel, ber $er* fcbltmmerer, ber ein Slergerntß giebt; Vind. pohudnik; Ross.

Śledzić). Jechał w pogonią za nim. Ld. — W pogonią POGORSZYĆ, f. pogorszy act. dok., Pogorszać niedoh. ślę. Cn. Th. einem nadjfagen Iajfen. Gdy komenderują: w pogoń! nad)gefe$t !, i czwarte cugi wybiegają jak naj-szybcej, i w zawodzie rozsypawszy się dopędzają nieprzyjaciela. Kaw. Nar. 475. Pogoń nazwano obowiązek włościanów gonienia hultajów i złodziejów. Nar. Hst. 2 ,

260. — Fig. Mądrość jest nad mądrościami, Widzieć śmiertelną za nami Pogonią, która wyroki Miece na świat bez odwłoki. Zimor. Siei. 351. (śmierć za nami goniąca). — b ) Melon. Pogonią de personis, ut posłał za nim pogonią. Ch. Th. goniących go, 9?ad)fe$er, bte einem itad)jagen. Mocna za nim pędziła pogonią. Kłok.

Turk. 29. (Ross. orrOHmiiKE ścigający). — §. Pogonią rycerska, gonitwa, SBettrenneu. Niech bydła popi na ofiarę kolą ,. Niech pogrzebowe rycerstwo pogonie Odprawi.

Pot. Syl. 396. — *§. Zawziął rok 1473 początek od miotły niebieskiej, abo pogoni. Krom. 703. kometa, eut Söanbelftern. — c) Herald. Wielkie Xiestwo Litewskie używa za herb Pogoni, to jest męża we zbroi a z mieczem gołym na koniu z wszego skoku bieżącego i niby w pogoń zaciekłego. Biel. 5. Nies. 1, 9. Wiel. Herb. 1,

15. Kurop. 4, 40, ein SBappcn. POGOŃGZY, a, e.; Ross.

pa3rOHHHîî; poganiający, w pogoń idący, pogonny, nad)* 6ia3HHTe4b, f. 64a3HHTeJBHHita ; Eccl. co6ia3HHTeiB. fejjettb, natfjagenb. Ćzas pogończy potrząsa lat naszych POGORTOWAĆ, ob. Pogurtować.

zegary. Pot. Syl. 133. POGONCZYK, herb, ob. Ogoń- POGÓRZE, a, n., mieszkanie lub miejsce na górach, ©e* czyk, Powała. POGONIĆ, f.    pogoni aet. dok..    Pognać    birgMage, ©ebtrge, Ort auf Sergen. Mary a    poszła    na    po-

contin., Poganiać niedoh. §. a)    popędzić, treiben,    cf. po-    górze. W. Post. W. 3, 270. Położenie    miasta    na    po-

zonąć; Boh. pohanèti; Sorab. 1. pohanam; Vind. poga- górzu. Cresc. 17.

. njati, prezhsgnati, napreignati; Garn. poshênem; Ross. POGORZEĆ, -ał, f. pogore neutr. dok., Pogorywać czestl. ; nornaTB, noromo, norottaiB, noranHBaTB; (Eccl. noranato Boh. pohoreti, pohofjm ; Vind. sgoreti, pogoreti; hosn. prześladuję). Poganiać konia,    osła, wołu, zacinać, trefi    pogoriti; Ross. noropfcTB; zgorzeć wciąż, nad)    etttattber

ben, weiter treiben, oor fid) bin    treiben. Musi iść,    gdy go    abbrennen, im $euer aufgeben. Łuczywa    za piecem    nie

Haur. Sk. 240. pług swe woły. Past. Fid. 224. Kazał tym rychlej wóz swój poganiać. 1 Leop. 2 Mach. 9, 4. Łódź pogania wiosłami długiemi. Otw. Ow. 19. — Pogonić zbiega, poimać zbiega. Cn. Th. doścignąć go, einen gludjtltng einboblen.—- §. b) Oeconom. Poganiają się krowy, bydlą się, (ob. Pobiegają); läuftfd? fepn, ftd; befprtngen Iajfen, belegen ober befcbälen Iajfen ; Carn. sê goniti ; Vind. goni-

267

POGOŃ - POGONIĆ.

POGONNY-POGORZEL.

z tyłu biczem poganiają. Paszk. Dz. 58. Dzieci podro- chować; bo od tego pogorywają, gdy się zapalą, wszys-słe chłopu już mogą służyć do poganiania, do paszenia. tkie dwory. Haur. Ek. 17. Świeżo pogorzeli. Vol. Leg.

Już teraz oracz bezpiecznie pogania w    3, 44. Dosyćeśmy już do tego czasu niewolą cierpieli ;

żeśmy prawie przez Amurata pogorzeli wszys«y. Baz. Sk. 95 POGORZEL, ‘POGORZELA, i, z., POGÖRZELINA, y, i., pożar, spalenie, zniszczenie ogniem ; Croat. pogor ; Vind. pogorjelifhe, bte ^euerbruitfi. Pogorzel, combustra. Macz. Miasto to przez częstą pogorzelę zniszczało. Vol. Leg. Z, 28. Po pogorzelinie abo i zawojowaniu pozostałe domy. Vol. Leg. 3, 51. Zbierając z pogorzelin co mogli, ośm kor-

cy srebra zebrali. Sk. Dz. 864, POGORZELEC, lca, m„ dzoziemskich. Boh. Ossol. 2, 486. Pilne obmyśliwanie pogorzały, który przez ogień swoje stracił; Garn. pogo-    około bezpieczeństwa    jak inszych granic, tak pogotowiu

reiz, eilt Abgebrannter. Pogorzelca żadnego nie pozywa-    Wielkopolskich. Vol.    Leg. 3,    878. Dzierżawca mało

no o długi przez trzy lata. Star. Dw. 74. Pogorzelce    ubogiego założy, a arendarz pogotowiu. Falib. Dis. N 2.

czynimy wolnemi od poboru, którzyby świeżo pogorzeli.    Jeśli insze wigilie pościmy, tedy wilią do samego zba-

Vol. Leg. 2, 4416. et 3, 44. Wydano znaczne sumy    wiciela pogotowiu z wszelką wstrzemięźliwością odpra-

na wspomożenie pogorzelców. Pam. 85, 4 , 950. PO-    wować mamy. Star. Ref. 44. Nie macie ani konia ani

GORZEL1SKO, a, n., miejsce pożaru, zniszczone przez    dobrej zbroi, Pogotowiu ćwiczenia, bez czego złe boje.

ogień, bte Sranbftätte ; Boh. paleniśte, pohorelec ; Vind.    J. Kchan. Dz. 33.

pogorifhe, pogorilhtvu, ognjifhtvu, ognjifhe (cf. ogni- POGRABIC , f. pograbi act. dok., Pograbiać niedok.; (Boh. sko), sharilhe (cf. żar); ( pogorielifhe, glàunja « głownia, pohrabowati; Croal. pograblyujem , pograbilszera) ; gra-titio) ; Croat. pógorelische ; Ross. noacapiime, neneamue, biami pościągać, fjinljarfen, mit bent JRecfyen l)ittite&en. Po-(cf. popiół). Po zgorzeniu domu, na ciepłym jeszcze    grabić siano, słomę.    Tr. Lada    kto mi stodołę przewró-

pogorzelisku, podeszwy na dom ludzie zakładają. Gorn.    ci, pograbi, pokosi,    porąbie,    powynosi. Zab. 4 6, 424.

Sen. 575.    Nar. — §. Transi. Convaso , tajemnym obyczajem zagra-

POGOŚCIC med. dok., czas niejaki przegościć, w gościnie    biam, pograbiam. Mącz. odbieram, zajmuję, zachwycam,

bawić; Ross. norocTHTt, noromy, einige 3cit roo gaften.    ergreifen, roegraffcn, tyinreiffen; *(Bosn. pograbiti, pokrasti

(Boss. norocTt cmentarz kościelny, parafialna wielka    expilare; Ross. norpaÓHTb * plondrować). Spostrzegłem cię :

wieś). Boh. pohostiti ; Eccl. norocTimt, npHHHTb Koro Bfc    nagle pode mną coś pograbiło nogi. Staś. Num. 4, 66.

rocTH, yrocTHTb gościa poczęstować.    (odjęło mi nogi). Gdzie kiedy Merkuryusz kogo pogra-

POGOTOWAG cz. dok., jedno po drugim nagotować, na- bi, Już go nigdzie na świecie nazad nie postawi. Petr. rządzić,"na^ einanber bereit ttttb fertig macfien.— §• W kuchni    Hor. D 3 b. Wszystko mi żołnierz zuchwały pograbił.

pogotować, powarzyć, fertig fotzen , Vind. pokuhati; Croat.    Pot. Jow. 482. — $. Pograbić kogo, zabrać jego rzeczy

poîtuhâvam; Ross. nocipanaTŁ. POGOTOWIU, na PO-    do skarbu, pokonfiskować. Cn. Th. einen pfänbett, iljîtt

GOTOWIU adverb.; Boh. pohotowê ; a) na dorędziu, na    alleê conftfciren.

hrati, pohrawati ; Sorab. 4. poracż; Ross. noHrpaTŁ, noH-rpHBaib, (ob. Poigrać) ; przez czas niejaki grać, ein tt)C* Îttg fptelen. Pogram z tobą w tę grę, w której czasem serce na ramieniu bywa. Teat. 77, 24. Na lutence pograć. Rej. Zw. 45. — §. Serce mi pograwa do czego* pobudza mię do czego, potusza, mein £>er$ retfń mich su CtttUtê. Młodemu człowiekowi, gdy co foremnego widzi, pograwa mu więc serduszko do tego. Rej. Wiz. 64. — *§. Pograwać z kogo, ob. Poigrać.

doręczu, gotowo, przygotowano, urządzono; bereit, fertig, POGRAĆ, f. pogra act. dok., Pograwać niedok.; Boh. po-in 23ereitfd)aft, bep ber $anb. Może już miecz ten jest na pogotowiu , który głowę jego ma strącić. Teat. 48, 98.

Dla córki już jest posag na pogotowiu. Kras. Pod. 2,

236. U Bolesława 40 stołów zawsze pogotowiu było nakrytych. Papr. Ryc. Była sposobność do przygotowania wszystkiego, a gdy jest wszystko na pogotowiu, bez krzątania obejść się może. Kras. Pod. 2, 54. Pogotowiu stały posiłki, na skinienie wodza dały odpór.

Pilch. Sen. list. 2, 37. Rozkaż im być pogotowiu. J.

Kchan. Dz. 79. 'Contrach W *poju, n. p. Nie masz że POGRANICZE, a, m., ukraina, bie Canbeögrdnje, ber ©rćinj* go za buntownika; zaś nie ma wojska w ‘poju? Pot.    ftrid), ba8 ©dnjlflttb, bte ©rfinjprooinj, ©rdnscnftrecfe; Rag.

Arg. 454. — §. Łatwo, prędko; leid)t, fdjltell. Gdyby    pokraina; Sorab. 4. pomeze, pomedzi, ( cf. pomiędzy);

kto z pospólstwa miłością nierządnicy się bawił, pogo-    Ross. cyMe*ie (cf% miedza), obs. ynpaß. Pogranicze

towiuć to każdy osądzi, żeć nieprzystojniejsza a mar-    światłości i nocy. Zebr. Ow. 482. POGRANICZNIK, a,

niejsza będzie, gdy sam pan w tymże występku winnym    m„ Stat. Lit. 286, o granicę mieszkający, ber ©rdnjnadj*

zostanie. Kosz. Lor. 63 b. — §. Pogotowiu, zatym, więc;    bar; Croat. mejas, kotarnik, (ob. Miedza, kotara); Ross.

folglid), mithin. Ateizm zapiera jestestwo najwyższej isto-    pyóeJKHHKE, (cf. rąb). POGRANICZNY, a, e, POGRANI-

ty, a pogotowiu żywot przyszły. Mon. 69, 407. Widział Jan    CZNIE adverb. ; Sorab. 4. pomeznó; Ross. iiorpaHHnHbiK,

tego ,który jest jednej istności, wieczności, wszechmocno- pyóeacHHH, npnpyóejKHŁiH, nopyóe>KHLM , yitpaHHCKÜi ; na ści, pogotowiu i mądrości z ojcem. Bzów. Roi. 64.— b)    pograniczu będący, o granicę mieszkający, ukrainny;

'Pogotowiu » co dopiero, a co dopiero, dopieroź, osobliwie,    ©rćhtj*, att ber ©rattje beftltblt^ , WOljttljaft, Uegeitb. Sądy

a nade wszystko, (cf. Ross. norOTOBy bardziej, gorzej);    pograniczne między Polską a Rossyą. Skrzet. Pr. Pol. 2,

infonberfiett, ntelir a!3 aHeë, öornäntltd), Jltmal. w każdej    44 8. Król Angielski lubo oddzielone od inszych kró-

nauce siła należy wiedzieć, jak kogo uczyć, pogotowiu    lów państwo trzyma, za sprawą okrętów pograniczny jest

w nauce wiary trzeba* tego przestrzegać. Karnk. Kat. 5.    wszystkich narodów, których się ocean tyka. Klok. Turk.

Baczymy być rzeczą wielce potrzebną, jeśli tempore re-    4 45. Niemal wszystkie pograniczne zwaśnione mamy.

gni, tedy pogotowiu interregni, zgodę i miłość. Vol. Leg.    Warg. Cez. 53. (sąsiady).

2, 1072. Żołnierze przyjmować, a pogotowiu pospolite POGBAWAC, ob. Pograć.

ruszenie uchwalić, król bez stanów nie może. Vol. Leg. POGRĄŻYĆ, f. pogrąży act. dok., Pogrążać niedok.; Boh. 5, 163. Takiej nierzetelności żołnierz Polski nie przy-    pohrjżiti, pohriżowati ; Carn. pogrosim ; Vind. pogrositi;

wykł w posługach własnej ojczyzny, a pogotwiu w cu-    Croat. pogrosyti ; Ross. norpy3HTb, norpyataTb; ponu-

rzać, zanurzać, potapiać, na dno strącać, propr. et fig.,    W    młynach stawidło podniesione pozwala wodzie wy-

nnterftnfen machen, unterfenfen, nerfenfen. Kiedy nieprzyja-    biegu z pogródek. Solsk. Arch. 101. Choć młyn na Wi-

ciel po pas w wodę wpadnie, podaj mu rękę; ale kie-    śle    krótki Flis ma gdzie minąć szerokie pogródki. Klon.

dy tak, iż mu się w gębę lać pocznie, nastąp' na Jeb,    Fl.    E 4. Na pogródce u studni coś napisano. Dwór. K.

chroma fatum, sors sinistra ; pohrom tumultus, napaść; Ross. norpOMb poniszczenie, spustoszenie); porażka, klęska, pował, bte (5Jîteberbonnerung), 9îieberma^ung, lieber» lagę. Nieszczęsnemu z przegranego pogromu uchodzić przyszło. Tward. WŁ 60. Pogrom Tatarów, tytuł wierszy Biafobockiego. Cezar pogromkiem pierwszym urażony. Chrośc. Fars. 222. Coż chcesz czynić, mój najmilszy bracie, Gdy te ‘pohromki przypadają na cię? Rej. Zw. 116. — §. Personif. Pogrom, POGROMCA , y, m., PO-GROMICIEL, a, m., poraziciel, zwycięzca; ber Ueberwdl* tiger, ©ieger, ber bem anbern eine »öttige ÜJÎteberlage beç» bringt, Ów lud Rzymski, ów całych Włoch pogromca. Staś. Num. 2, 157. Jeremiasza Wiśniowieckiego dla dzielności osobliwszej, pogromem Tatarów i Kozaków nazywano. Boh. Ossol. 1 , 452. Gromili wzajem Słowianie pogromców swoich. Nar. Hst. 2, 82. POGROMIĆ, f. pogromi cz. dok.; (Ross. norpoMHTb na kawałki potłuc, spustoszyć); porazić wojsko, pobić; eine gćhtjltdje Sîteberlage bedungen, ööttig fcblagen, beftegeit. Pogromić słowami, piorunując połajać, bonnerb auöfdjelten. Przybiegła na ratusz, pogromiła, pofukała ustraszone chłopy. Weresz. Reg. 153. 'POGROMNY, a, e, pogramiający, nieberbonnerb,

a pogrąż do ostatka. Gorn. Dw. 302. (przypowieść Wio- POGROM, u, m., POGROMEK dem.; (Boh. pobroma, po-ska). Chciwych morze żeglarzów pogrąża topielą. Hor.

1, 127. Min. Jan odpowiedział : ja pogrążam abo zanurzam w wodzie. Sekl. Joan. 1, «ja chrzczę»; (ponurzy-ciel, cf. nurzyć).— Transi, fig. Niech w niepamięci będzie pogrążony wiecznej. Past. Fid. 118. Nic o tym nie mówiła mężowi, bo był pogrążony w winie. Zał. H. T.

165. Jeśli się szczęście zburzy, nie daj się pogrążyć.

Min. Auz. 43. Otóż z jednej przepaści pogrążony zostałem w drugą. Teat. 29, 70. 'Pogrężony. Tward.

Mise. 132, (Boh. pohriźeny. Pogrążony, jak zwyczajnie człowiek pospolity w obecności wielkiego męża. Staś.

Num. 1, 107. terrassé, odurzony, verblüfft. — Astron. Pogrążenie gwiazdy, moment, gdy gwiazda przyjdzie pod południk miejsca. Śniad. Jeog. 73. POGRAZNĄC, f. po-grąznie neutr. jedntl. ; Carn. pogręsniti; Vind. pogresni-ti, potonitife; Eccl. noNfinTii, (cf. ponurzyć); Ross. orpy3-HyTb, orpy3aTt, norpy3HyTb, norpH3HyTb ; pogrążyć się, zanurzyć się, potonąć, na dno pójść, unterftnfen, oerftn* fen, propr. et fig. Łokietek wszystek w rozkoszach po-grąznął ; dédit se voluptatibus. Krom. 309. Pogrąźnienie Eccl. norpH3HOBeHie. Pogręzły pogrąźniony, a, e, partie., pogrążony, oerfunfeit. Z krewkością ratuj pogrąźnionych

w złości. Groch. W. 32. P0GRAZNY, a, e, do pogra- nteberfdjlagenb. Pogromne zwycięstwo. Chodk. Kost. 57. żenią, unterfinfbar, oppos. niepogrążny, co nie utonie, POGROZIĆ, f. pogrozi cz. dok., Pogrążać niedok., Pogro-nie idzie na dno, immersabilis. Cn. 7Â. 514. Wlod. PO- zywać (Hipp. 52) frequ.; Boh pohrozyti; Sorab. 1. po-GRAZYCIEL, a, m., który pogrąża, ber unterftnfen ntad)t, rożuyu, porożam; Vind. protiti, poprotiti, saprotiti; Bosn. bev üBerfenfer, Untertaucfyer; Eccl. norpyæaTeJib, cf. po- poprititi ; Ross. norpo3HTb; groźbą nieco postraszyć, ei*

nurzyciel.

nem ein wenig brol/en. Matka moja pogroziła mi, że mię P0GR0BEK, bka, m., P0GR0B0WIEC, wca, m. ; ( Rag. do klasztoru odeśle. Teat. 7. d, 23. POGROŻĄ, y, z.,

pogrobje « cmentarz, grobowisko); Boh. pohrobek; dziecko po śmierci matki lub ojca urodzone, pozmarle urodzone, pośmiertne, co się przyrodziło, Sorab. 1. nebo-hradk, nebohzahdk, ( cf. nieborak, niebożątko) ; Bosn. posmrricje, djete roghjeno po smrriti occevoj ; 9?ad)wab fe, ein nad) ber SDJutter ober $ater$ £obe gebognes 5Unb.

Dzieci po śmierci matki, przez rozpłatanie brzucha wy- ‘POGRUBIĆ cz. dok., grubym uczynić, grob ober bid ntacfyen ; dane na świat, nazywają się wyporkami lub pogrobo- Rag. pogrubili ; Bosn. pogrubiti, podebeliti deformare, wcami. Perz. Cyr. 2, 222.    Pogrobek posthumus, po    deturpare; Croat. pogrublyen deturpatus-

śmierci ojcowskiej urodzony. Klon. Wor. 63. Kpcz. Gr.    nijak, dok., grubym się stać, grob ober bief werben; Rag.

pogrubjeti, pogrubivati ; Ross. norpyóiTb , nOToaertTb. POGRUCHOTAĆ, /■ pogruchoce cz. dok., gwałtownie potłuc, jerfdjmettern. Kości ci pogruchoce. Teat. 7, 11. Łotra jednego, Pogruchotawszy młotami golenie, Toż uczynili potym u drugiego. Odym. Św. 2, K k b. Naprawili gruchotane mury i wieże. Nar. Hst. 3, 159. Choćby

POGRÓŻKA, i, z. dem.; Boh. pohrużka; groźba, bte ®rol)Uttg. Za temi słowami tę pogrożę bóg przydał, nie ujdzie [ten kaźni bożej, któryby na rzecz próżną brał imię boże. Hrbst. Nauk. p. 5 b. POGROŹNY a, e, n. p. Pogroźny głos. Staś. Num. 2, 189. pogrążający, straszący, eine brßu* enbe ©timme.

'POGRUBIEĆ

3, p. 108. Mon. 75, 590. POGROBOWCOWY, ob. Pośmiertny.

po-

POGRÓDKA, i, z., grodzenie koło czego, oplecenie, ogrodzenie; bie Umflechtung, geflochtene Śefriebigung um etwas fterunt, ©epge. Stąpił do ogrodu swego, do pogródki wonnych ziół. 1 Leop. Cant. 6, 1. et Ezech. 17, 7. —

§. Pogródka, grządka w ogrodzie. Cn. Th. lecha, leszka ;    upadł świat    pogruchotany, Bez bojaźnibym    poległ i od-

etne ïerrajfe, ein ©artenbeet. Azaż nie uschnie lilia, gdy    miany. Lib.    Hor. 62.

ją obwionie wiatr gorący, i na pogrodkach rodzenia swe- POGRYŹĆ, /. pogryzie cz. dok., pokąsać; Bosn. pogristi, go uwiędnie? 1 Leop. Ezech. 17, 10. — §. Pogródki    popogristi,    nad) etnanber beißen. Ledwie    sobie palców

stawu u młyna, ©atter, 9îed)en am (Sebu^gatter etneê Śteiebe^    nie pogryzł    ze złości. Teat. 11,36. Gdyby    mi język pole. Pogródki, wiązanie z drzewa przy młynach , w któ—    gryźć pryszło , to nic jej nie odpowiem, ib. 6. b, 56.

rym są żłoby, któremi woda na koła płynie. Os. Żel. 81. POGRYZMOLIĆ, f. pogryzmoli cz. dok.y pobazgrać, ooK=

furnieren, tntt ©cfjmfererep üoEfcf)retben. Pogryzmolony pa- Ross. norpeóaabmmeE ; Eccl. norpeóaiejb. (Ross. uorpeó-pier. Teat. 20. b, 99.    iuhkł piwniczny, piwnicę utrzymujący, winiarz). Pogrze-

POGRZAĆ cz. dok., Pogrzewać niedok., grzejąc ciepłym po-    bnicy z drzewa stos ogromny wznieśli. Dmoch. U. 2, 289.

czynić, nad; efnanbcr wärmen, roarm machen; Rag. po-    POGRZEBNY, POGRZEBOWY, a, e; Boh. et Slov. po-

griàti, pogrijvam; Bosn. pogriati, smlaciti; Ross. no-    hrebny; |Sora6. 4. pohrebné, pohrebno hrowné; Croat.

rptTB , norptßaTL.    pokopni; Rag. martacki, nagrobni, ukopni, sprovödni;

POGRZEB, u, m., POGRZEBEK, bku, m., zdrbn.\ Boh. et    Ross. noxopoHHUH, norpeóaibiiUH, npnrpoóHbiii, (norpe-

Slov. pohreb; Sorab. 4. pohreb, pohrebné wobkhocT,    6huh, norpeöoBUn piwniczny) ; od pogrzebu, Segräbniß*.

(pohrebancze, pohrebarna cmentarz); Carn. pogréb, (po-    Setzen». Kazanie pogrzebne. Birk. Zbar. A 2 b, Vind.

grebshèna » stypa) ; Vind. pogreb, pokop, sprevod mert-    mertlizlma prediga. Świece pogrzebowe. Teat. 5,    3.

vega telefa, fedmina, (cf. siódmy); Croat. poköp, po-    Różne są śpiewania pogrzebne od weselnych. Petr. Pol.

kapanye, zprevod; Dal. ukop ; Slav. pratnja; Bosn. ukop,    276. Pogrzebny, zaduszny obiad, ob. Stypa; Sorab. 4,

sprovod mrritacki; Rag. sprovod; Eccl. norpeóajbuaa ;    pohrebna hostżina; Croat. karmina; Dal. martachka go-

Ross. noxopoHU, cxopOHeiiie (cf. chronić, pochronić, po-    zba. POGRZEŚC, pogrzeb!, f. pogrzebie cz. dok., Pochować)', norpeóeHie ; (sed. Ross. norpeót, norpeóoKi    grzebać niedok., Pogrzebować cont., Pogrzebywać czestl. ;

piwnica, podziemne pieczary); chowanie    umarłego,    ba3    Boh.    pohrebjti, pohrebowati, pohrebsti, pohrebjm, pohrobjm;

53cgräbntß. Poganie za wielką rzecz mieli pogrzeb,    tak,    Slov.    pohrebńgi ; Sorab. 4. poriebacź, porcbacź, pohfebam,

iż ktoby go nie miał, dusza tego nie mogła być w ra-    pohrebuyu; Vind. pokopati, podsemluvati, (ob. Ziemia);

ju. Petr. Hor. E 3. Ludzi mężnych szczęśliwszy jest    Croat. pogreblyujem, pokopati, zakopati ; Bosn. pokopa-

pogrzeb, niżeli gnuśnych żywot. Warg. Wal. 456. Na    ti ; Eccl. rpeóy yaiepuiaro, norpeóaro, noxpaiiaio ; Ross.

xiedza pełno hałasu, że coś złupi za pogrzebek, exorteezke,    norpcdb, norpcócib, norpeóaTb , xopomm., cxopomiTb,

i t. d. Xiądz. 53. Jałmużny dawał i pogrzeby stroił. 4    noxopOHHTb , noxopouHTb, (ob. Chronić, schronić); wła-

Leop. Tob. 2, 4 6. (na pogrzeby koszta łożył). Pogrzeb    ściwie, w ziemi trochę grześć, gmerzyć, jak kury, bte (Sr*

kosztowny złemu nie pomoże. Cn. Ad.    884. Godzien    be anffrajjen, tüte bte |ml;ncr. Tak pisze, jakby kura no-

przeklęctwa, na dróg rozchodzie pogrzebu.    Kulig. 42.    Te-    garni    pogrzebała. Haur. Sk. 480. Pismo szpetne, do

goż czekaj, kto wesół na cudzym pogrzebie. Pot. Jow.    czytania trudne, jak kokosze pogrzebały. Cn. Ad. 854.—

59. Koronacyą nowego króla uprzedza pogrzeb zmarłe-    §. Umarłego w ziemi chować ; beerbtgen, begraben. Wie-

go. Skrzet. Pr. Pol. 4, 97. — *§. Osądził    wyroki te    dział Zamojski, iż Moskwa    zechce    swych    na placu po-

przeciwne za martwe, i godne głębokiego    pogrzebu.    ległych pogrześć, ponieważ    ma to    sobie    za najświętszą

Birk. Dom. 137. (milczenia, zapomnienia). POGRZE-    powinność; uczynił tedy na nich zasadzki. Boh. Zamoj.

BACZ, a, m., POGRZEBACZKA, i, i., kosior, koczar-    443. W Tracyi dzień narodzenia opłakiwali; a gdy zaś

ga, szorulec, pociask, ber ©cfyürftocf; Boh. pohrabâc,    pogrzebli którego, wesołość znaczną pokazywali. Prot.

hrabio; Sorab. 2. groblo ; Sorab. i. pëczne rjebwo ; Carn.    Kont. D 4. Niechaj umarłych ‘pogrzeżą. Seid. Luc. 9,

oggrebâlza, burkle; Vind. podgrinialu, pogernivalu, pe-    (pogrzebią). Abraam z‘poczciwością pogrzebał żonę swo-

zhna grebelza, kreula, krieula, popezhnjak, postergalu,    ję ; i Józefa i Jakóba, i samego pana naszego, i inne

derskalu, derkalu, derkavilu ; Croat. greblicza, podgrin-    ‘poczciwe ciała, poczciwie chowano. Bej. Post. B b 3.

gyàlo, popechek ; Dal. grebalo ; Bosn. grebbo, pope-    Pogrzebali pierworodzone swe, które był pobił pan. 1

ejak, osgegh, vatragl; (Eccl. rpeóio, ueczto wiosło).    Leop. Num. 53. Pochowywanie a pogrzebanie ciał ludz-

Pogrzebacz do czyszczenia rudy jest szyna żelazna, dłu-    kich przystojne, starodawne, a nie nowotne jest. Żarn.

ga na calów 4 3, na końcu zahartowana. Os.    Rud. 43.    Post. 3, 798. Na chrzcie z    panem    Chrystusem bywamy

Jak. Art. 2, 289. — (‘POGRZĘBIĆ, n. p. Moc jego pie-    pogrzebowani. Ilrbst. Nauk.    D 8 b.

kła rozciąga się głębiej, A rozumiesz-li za co cię po- ‘POGRZESZYĆ cz. dok., grzechy popełnić, ttacl) Ctltattber grzębi? Łhrośc. Job. 53. pogrąża.?) — POGRZEBIE-    fftttbtgcit, fehlen; Ross. norpkumrb, norptiuaTb ; Boh.

NIEĆ, ńca, m., którego grześć mają, ber begraben tüer»    pobreśjm pobłądzę; Carn. pogręsham, pogréshim, po-

ben foU. Dziś pogrzebieńca do jego złożenia W błogo-    greshujem observo aliquid deesse. ‘POGRZESZNY ; Eccl.

sławione wprowadźmy przedsienia. Chrośc. Fars. 42. Ró- norpkinaiejbHbiH, norpkuiHbiH ; błędny, ża i pogrzebieńcom czyni folgę w mogile. Anakr. 75. P0GRZM1EĆ, f. pogrzmi cz. dok., Pogrzmiewać niedok.-, Vind. Jako aktor rzecz skończywszy, Tym zamyka: mówiłem;    pogermati; Rag. pogarmjetti; Ross. norpeMlm»; przez

Niebo

270

POGRZAĆ - POGRZEBNIK.

[POGRZEBNY-POGUBIĆ.

Tak do kresu już przybywszy, Mów pogrzebieńcze : ży-    czas niejaki grzmieć, pr. et tr., cttüa§ bontterit.

łem ! Bals. Sen. 8. POGRZEBISKO, a, n., n. p. Umie-    pogrzmiewa. Tward. Wi. 48. Piechoty porządne szły

rać tu przy swoich prawie pogrzebiskach odważeni.    szeregi, w bębny swe pogrzmiewając. ib. 200,

Leszcz. Class. 79. grób podły, nikczemny, ettt fd)lccl)te3 POGRZYBIEĆ, f. pogrzybieje neutr. dok., zgrzybiałym się ©rab. ‘POGRZEBNICA, y, z. ; (Boh. pohrebnice) ; cmen- stać, alt ttltb fmmnt werben. Słudzy starzy, którzy na po-tarz, ber $trd)of. Tr. POGRZEBNIK, a, m., który pogrze- sługach domu twego pogrzybieli, Falib. Dis. Q 5. buje, ber Segraber, 8et$enbeftattcr; Slov. pohrebnjk pollin- POGUBIĆ cz. dok., gubiąc potracić, nad) ehtanbern oerlteren; ctor\ Carn. pogrębz , pogrebnik , vojlzègar ; Vind. po-    Boh. pohubiti devastare; Carn. pogubiti, pogonobiti s zgu-

§ribz, pogrebez; Croat. pokâpavecz, pokopnik, pokópich;    by nabawić; Vind. pogubiti damnare; Rag. pogubiti, po-

271

POGUBA-POHAŃBIĆ.

POHANIEC - POIGRAĆ.

gubitti; Bosn. pogubiti, umoriti, ubiti, satrritti * zatracić;    nia, insultations. ib. 2, 504. od zelzywej napaści, fdjjnt*

Croat. pogublyujem, (pogiblyem , pogibam debilitor, pe- fiterer Ueberfall.

riclitor) ; Boss. noryómb, noryóaaTb zgubić; Eccl. na- ‘POHANIEC, ‘POHANIN, ‘POHAŃCZYĆ, ob. Poganin, ryóaio, noryó;iHK), cnoryó;iaio simul perdo. ‘POGUBA, y, z., POHARTOWAĆ, a) ob. Hartować. — b) Transi. Na usługi Zguba, strata, utrata; baä Mieren, ber Serlufł; Carn. ojczyzny swe dobra pohartował. Boh. Ossol. 213. pogûba pernicies ; Vind. poguba, pogublenje, poginenje, POHASAĆ, f. pohasze cz. dok., wesoło lub swywolnie po-pokozhanje , konzjemanje , konzvsetje ; Croat. pogibel,    skoczyć, muthmittig umher fprtngen. Pohasawszy jedne i

pogibelnostzt periculum, pogublenye * stracenie złoczyń-    drugą godzinkę, wymkniemy się z kompanii. Teat. 24.

cy; Rag. póguba, poghibil damnum, periculum ; Dal. po-    c, 59. Na ko'niec ustał jak ów źpzobek lóźny, Pohasał

gibil clades ; Bosn. poghibia periculum-, Boss. naryóa trochę, i spoczynku szukał. Kniaź. Poez. 2, 69. zguba; morowe powietrze: nornóeab zguba, śmierć; POHEBLOWAĆ cz. dok., heblując pogładzić, glatt fmbeln; Eccl. naryóa, norannah. POGUBICIEL, a, m., który po-    Boss. nocTporaTb, nocTpyauiTb (postrugać), nocTecaTb,

gubił, ber SSerlterer; Bag. pogubitegl, f. pogubitegliza;    nocKOÓMTb, noci<a6jmiîaTb, cocKOÓJHTb, cocKaóniBaTb.

Croat. pogubitel, f. pogubitelicza ; Ross. noryóinuib, ‘POHIBIEL, ‘POHYBEL, bla , m., (cf. Ross. nomóeab zgu-naryÓHiiKb, f. noryÓHTejbHHua, naryómma; Eccl. naroy-    ba, ob. ‘Poguba); a) ber Untergang, ba3 Serberben. Dy-

BbniiKb, f. naryónnua. ‘POGUBNY, ob. Zgubny.    mitr w słowie umorzony, żywym się stawi na pohibiel

POGDRTOWAĆ, f. pogurtuje cz. dok., gurtami pozwięzy-    swemu zdrajcy Szujskiemu. Groch. W. 599.— b) Szu-

wać , begnrten, mit ©urten feft fdjnaUcn. Wielbłąd, gdy    bieniea, ber ©algcn; (cf. Boh. pohybowati movere). Vorn nim ciężary ułożą i pogurtują, sam wstanie. Baur.    hybel, święte drzewo, na wieki niechaj nie próchnieje,

Bk. 32.    Przez które sprawiedliwość święta się nam dzieje. Kchow.

POGWAŁCIĆ, f. pogwałci cz. dok., gwałty poczynić, gwałt    Fr. 13. Gdy Amana wieszano", żydowska hałastra Przy

wyrządzić; ©cmalt auSÜbcu, antljun. Amrnon nieczysty    pohyblu wołała; sic itur ad astra. ib. 133.

w Tamarze prawa pogwałcił natury. Zab. 15, 219. (gwał- POIIOŁDOWAĆ , f. pohołduje cz. dok., hołdownym sobie townie połamał).    uczynić, podbić sobie, podjarzmić; fid) Ijulbtgettb madjettr

POGWIZDAĆ, f. pogwiżdże cz. dok., nieco przegwizdać, eine    non ftd) abhängig machen, fid) untermerfen. Boże wejrzyj,

Sßetle pfeifen. Kiedy sobie wesoło skaczę i pogwizduję,    aby nie rzekł nieprzyjaciel, pohołdowałem go. Badz.

powiadają, żem głupi. Teat. 53, 13. Wszelki, który    Ps. 135.

pójdzie mimo nie, będzie pogwizdał nad ona plagą jego. ‘POHOŃCZY, ob. Pogończy. POHROM, POHROMEK, ob. 1 Leop. Jer. 19, 8. POGWIZD, ob. Pochwist, poświst. Pogrom.

POHAFTOWAĆ, f. pohaftuje cz. dok., pozszywać, ber POHULAĆ, f. pohula intr. dok.-, (Rag. pohùliti improbare ; fRcifie nach sufantmcn Ijeften. Rany nicią do kupy pospa- Bosn. pohulliti contemnere ; Ross. noryjiHTb, noryjniBaTb jać czyli pohaftować. Perz. Cyr. 1, 84.    pospacerować; no4ryjHTb, no4ry*HBaTb podchmielić so-

POIIAŁASOWAĆ kogo, f. pohałasuje cz. dok., pofukać ko-    bie) ; nieco się rozpuścić, poszaleć, poszumieć; Ross.

go, połajać go z hałasem; einen lärmenb auëfchelten, mit    noMOTarb, noMaTbiBaio, (cf. pomotać); ein meittg loder

einem lärmen. Pan pasterza pohałasowawszy, potym po-    nnb luftig leben. Pohulaj teraz, z tryumfem wybrnąłeś

czął przeklinać wszystko. Baur. Sk. 56. — §. Pohałasować    z przepaści. Teat. 7. c, 58.

sobie, hałas robić, eilt ßärmcn ober ©cfd)rei) machen. Tr. POIĆ, -ił, -i, poję cz. dok., napawać, upajać; Bosn. poj^ti, POHAMOWAĆ, f. pohamuje cz. dok., powstrzymywać, et*    napojiti, datti pitti; Rag. poitti ; Croat. poim, napajam;

maß hemmen, bättbigcu. Od anioła był pohamowany Abra-    Vind. napit; Boss. noiiTb, tränfeu, JU trinfen, ober ju fait*

ham, że nic nie uczynił Izaakowi. Odym. Św. 2 H h b.    fen geben, beraufd)eu. Konie poić. Ld. bie fßferbe tränten,

(wstrzymany). Pohamuj języka twego od złego mówię-    Miejsce, gdzie konie poją, Vind. napojifhe napajalifhe;

nia. Biai. Post. 144. POHAMOWNY, a, e, — ie ad-    Rag. pojniza, bie Strältfe. Który bydło poi Boss. no-

verb., do pohamowania, mogący być pohamowanym; ju    HJbmmcL. Co dzień bankiet stroił, I w domu swoim

bäubigen, hemmbar. Męstwo ich srogiemi na nieprzyja-    traktował i poił. Chrośe. Job. 7. Poi cię teraz matka

cielą i niepohamownemi czyniło. Janusz. Oksz. B 4 b.    piersiami swemi. Bzów. Roi. 56. karmi, ‘doi, fangen. —

POHAŃBIĆ, f. pohańbi cz. dok, Pohańbiać niedok. ; Boh.    Fig. Więzy Hymena króla Kastylii ‘poją. Przyb. Luz.

pohanbiti, pohanëti ; Vind. pogerduvati ; Ross. n030pnTb,    115. (odurzają). •— §. Transi. Zbytkiem radości się po-

ono3opHTb; hańby nabawdć, zelżyć; einem einen ©dfiutpf    ją. Karp. 1, 54. ftd) näf)reu, (cf. karmią się). Słodką tą

ontljun, ifjtt fdjtntpflid) beljanbeln, Schimpf uitb Schanbe über    poję się myślą, żem się przyłożył do szczęścia waszego,

ihn bringen, ihn fd)änben, entehren. Jawnie się pohańbiali    Gaz. Nar. 1, 321. Wśrzód żon i dzieci swoich obywa-

poganie z swemi bogami. Sk. Dz. 82. Bóg zawzdy obie-    tele poili sie nadzieją przyszłego szczęścia. Ust. Konst.

cował pohańbiać te mędrostki a wymysły ludzkie. Rej.    1, 160. — (distng. Boh. pogjm , spogjm ; Boss. naaTt

Zw. 198. Pohańbienie tylko w ten czas jest, gdy kto    spoić, spajać).

wykroczy przeciwko swej poczciwości. Gorn. Wl. M 3. POIGRAĆ, f. poigra cz., dok., Poigrawać contin., ‘Poigry-hańba, zelżywość, obelga; Sdfanbe, Schimpf. — §. Ga-    wać frequ.-, (Bag. igratti, poigratti; Bosn. poigrattise,

tunek ten okopów może być pohańbiony, insulté. Jak.    igratti; Ross. nonrpaTŁ , noHrpiiBaTb * grać, pograć ; Vind.

Art. 2, 504. Takie okopy są bezpieczne od pohańbię-    pojigranje, jigra * gra) ; czas niejaki przeigrać, pobawić

ni i z kijmi, pojmować mię. 1 Gdy Jezus w kościele nauczał,

się, pożartować; nad) einanber fpielen, täitbeln, fpaßen. Nie uchodzi z śmiercią dwa razy poigrać. Fred. Ad. 68. Przechodzi się tam Kupidynek, łuczkiem poigrywając. Tward. Pasq. 5. Pole poigrawa ziół barwami; ridet ager. Żebr. Ow. 381. Tegoż dnia, którego na morzu nawy wesoło poigrywały, pogrążone w nim zostały. Pilch Sen. list. 21. (podskakiwały, kołysały się). Tak lekko sobie chrześciany ważą, że też rozlewaniem krwi naszej poi— grywają sobie, jako chcą. Janusz. Oksz. J 3 b. Trudy krwawe , które z gardłem co minuta poigrawają. Birk. Zbar. C 3 b. Heretycy śmieli poigrawać z ojca ś. Birk. Dom. 73. (naigrawać). Z możnemi fortuna niestateczna poigrawa. Pilch. Sen. gn. 3, 43. Fortuna z nami poigry-wa , czyli raczej z nas igrzyska czyni. Pilch. Sen. list. 2, 205. Szczęście pograwa (poigrawa) z kochanki, To je zrzuca, to wsadza, na złocone blanki. Miask. Ryt. 2, 64. Poigrawa w swój przedmowie z napisu mego. Zygr. Pap. X x 2. (przedrwiwa).

POIMAĆ, ob. Pojąć. POIMACZ, a, w., który kogo ima, chwyta, bierze; ber einen fängt, nimmt, gefangen nimmt. Dziewka , którą Kuman za sobą na koniu uciekając uniósł, broniła potym swego poimacza. Biel. Św. 428. P01MA-NIEC, POJMANIEC, ńca, m, jeniec, do niewoli wzięty, ber ©efaitgene. Wziął wiadomość pewniejszą od poimań-ców. Warg. Cez. 227, (cf. język). Duchownych i świeckich pojmańców nabrano. Sk. Dz. 851. W tryumfie go, jako poimańca prowadził. Warg. Wal. 220. Poi-mańca upuścił. Paszk. Dz. 82. POIMAŃSTWO, *POJ-MANSTWO, a, n., jeństwo, wzięcie do niewoli, niewola, bie ©cfangenfdfaft. Słonie, nie bez czucia pojmaństwa swego, zwiesiwszy głowy, za zwycięznemi Woźnikami postępowały. Faliss. FI. 44,

P01NACZYG cz. dok., poodmieniać, inaczej przerobić, nad) einanber oeränbern ; Boh. poondjm.

‘POIKZEĆ, ob. Pojrzeć, Poglądać. POISKAĆ , ob. Iskać.

•POIŚĆ, ob. Pójść.

*POJ, PÓJCIE, POJĘ, ob. Piać.

POJĄĆ, pojął, pojęli, f. pojmie cz. dok., Pojmować niedok.; Boh. pogjti, pogmaut, pogjmati; Bosn. pojati, poimati; Eccl. noiATH, nocMJiio ; Ross. noHHTb, noHHMaTL ; (Carn. pojęmam » odejmuję) ; pogarnąć, objąć; umfaffen, umgreb fen. Pojmij a ogarniaj wiarą tę łaskę tak wielką. W. Post. W. 2, 36. Było tam 50 galer, oprócz bark i innego mniejszego pojęcia. Ustrz. Kruc. 2, 307. mniejszego objęcia, objątku, naczynia, statków, »on fleinent Umfange. — §. Najpiérwej go kłem za grzbiet Melanchetes pojął. Zebr. Ow. 61. uchwycił, uciął; ertmfdfen, einen §iel> ner* fejjen. — §. ‘Pojąć z sobą, wziąć z sobą, mit ftd) neunten. Pojął z sobą Jezus Piotra, i Jakuba i Jana, i wiódł je na górę wysoką osobno. 1 Leop. Marc. 9, 2. ( wziął je z sobą. 3 Leop.). Rzymianie zwykli byli syny swe z sobą brać a pojmować. Glicz. Wych. K 5 b. Apolloniusz, pojąwszy z sobą trzy tysiące jezdnych, poszedł. 4 Leop. 4 Mach. 40, 77. — §. Pojmować kogo, poimać, pojmać, ‘pogimać ; Ross. noHMan. ; imać, brać w niewolą Cn. Th., gefangen nehmen, megne^men, ergreifen. 45000 ludu w niewolą pojmali. Stryjk. 99. Idą-li o pokój,

‘zimajcież je żywo; jeśli tez ku bitwie, także je żywo pojmajcie. 1 Leop. 3 Reg. 20, 48. By na jakiego łotra wyszliście z Leop. Math. 26, chcieli go pojmać, a nikt go nie jął. Sekt. Joan. 7. *Po-gimawszy go, przysłał królowi. Papr. Sn. 4192. Rzeczy chełznające i ‘pojmawające wszelki rozum. 1 Leop. list. Hier. 3. (krępujące). Ziemię pustoszyli, zabijali, do pojmania brali. Sk. Dz. 844. (do pojmaństwa, jeństwa , do niewoli, in btC ©efangenfdjaft). Diogenes, gdy był w pojmaniu , wywiedziono go przedać. Budn. Apopht. 41. — §. Pojmować żonę « żonę sobie brać, żenić się, eilte grau nehmen. Nie upatrują tego, aby żony mieli pojmować z domów zacnych. Star. Dw. 46. Równą sobie pojmuj, żebyś żył w zgodzie. Budn. Apopht. 51. Chce ją pojąć za żonę. Teat. 54, 4 7. Boh. Kom. 4, 145. Godną damę miałem za żonę pojmować. Mon. 67, 624. Widząc się uszczęśliwionym przez pojęcie tej damy, oddałem jej rząd zupełny domu mojego, ib. 623. (przez zaślubienie sobie za żonę). Czasem się z niewiadomości pojmują ci, którzyby się pojmować nie mieli. Szczerb. Sax. 225. (pobierają się). Były przeszkody do pojmowania się im w małżeństwo. Pim. Kam. 466. Obwarowano prawem, aby powinni nie pojmowali się w małżeński stan. Petr. Ek. 56, (cf. pojemszczyzna). ‘Pojmować męża » iść za mąż, einen SSann neunten, fieiratljen. Kobiety te rzkomo sobie męże spojmowały, ale po prawdzie w cudzołóstwie żyły. W. Post. W. 65. Przymusił ją, aby pojęła go za męża. Boh. Dyab. 2, 427. — §. Obsol. Pojmuje koń » zaczyna ciągnąć wóz. Włod. nie zasadza się, z miejsca zaraz dobrze rusza; ein ^ferb jiefit gut Io8, fefct gut an, fängt gletd) öon ber ©teße an rafd) JU jie^en.— b) Metaph. Pojąć, pojmować myślą, zrozumieć, rozumem objąć; mit bettt ŚBerftmtbe auffaffcit, begreifen, oerfte^en, faffen, Sorab. 4. podyimam; Bosn. uglavitse, (cf. w głowę brać); Carn. sastopiti (cf. zastąpić), sapopasti, sapopâdem, (cf. popaść); Vind. objet (ob. Objąć), sapopasti, proprimiti ( cf. poprzyjmować ), sastopiti; Ross. Bpa3yMHTLCfl , (w rozum brać). Nie pojąć Eccl. iiyjoyMT.KiUii (cf. zdumiewać), He^oyMiBaTii, ne-40yMbBaTŁca. Nie pojmuję tego, nie mogę zrozumieć, nie chce mi to w głowę wleźć. Cn. Th. 54 6. Im się to pojąć i wyrozumieć nie dało. Smotr. Nap. 45. Pojęcie, pojmowanie, objęcie myślą, rozumem, zrozumienie, ba8 begreifen, 93erfłef>en, Sorab. 4. podyetżo; Boh. pochop ; Carn. dasdevk; Vind. sapopadik, sapopad, po-primenie ; Ross. nomme, 40yMtHie. To jest rzecz do pojęcia trudna. Teat. 8. c, 28. Nie możesz przyjść do własnego zrozumienia i pojęcia. Salin. pr. 4. Pojęcie, ba3 Slnffaffen, jest najpierwszą siłą duszy, zaprzątnionćj wyobrażeniami. Inni używają tu słowa myśli ; lepiej jednak użyć wyrazu pojęcia, w którym rozum za zwyczaj jest przez się bierny, nie mogąc się uchronić poznać to, co w samej rzeczy pojmuje. Cyank. Log. 22. Gdy rozważam , co się dzieje w mojej duszy, sam siebie pojąć nie mogę. Teat. 50. c, 64. Nic tego pojąć nie mogę; czy po Hebrajsku gadasz? Teat. 44, 66. Nauka gdy

PÓJACHAĆ - PO JAZD.

POJAZDOWY-POJECHAĆ 273

smakuje, sporo i prędko się pojmuje. Cn. Ad. 544,

(chwyta się). Nie mogłem się pojąć z ukontentowania.

N. Pam. 11, 230. (nie posiadałem się). Lud nie pojmując się z radości, bierze za ręce króla swego, transporté de joie. Staś. Num. 1, 96. e3 faßt ftd) nicht oor Sreubfn. Teat. 55. b, 41. Nie pojmie się z radości, gdy mu powiesz. Teat. 33. d, 15. Niepojęty, niepojętny, nieobjęty rozumem. Cn. Th. 514. nie do pojęcia, unbe* gretflich. Rzecz niepojęta, jakiej pan jest dobroci. Teat.

8. b, 86. Chrystus, w wielkości mały, w nikczemno-ści wysoki, niepojęty w dziełach, nieograniczony w uczynkach. Pociej. 333. Traktują o bardzo subtelnych i niekażdemu pojętych rzeczach. Mon. 73, 587. nicht jebem oerftćmbltdj. Pojęty, do pojęcia Hag. dohitiv.

TOJACHAĆ , ob. Pojechać.

POJADAĆ, ob. Pojeść. POJADACZ, a, m., który co pojadł, ber 51ufe|fer, 3?erjeljrer; Vind. pojedez; Croat. po-jedavecz ; Eccl. noHAaiejiL.

P0JAL0W1EĆ, /. pojałowieje neutr. dok., jałowym się stać, niepłodnym, unfruchtbar werben. Grunta pojałowiały, spustoszały lasy. Nieme P. P. 72. Gdy owce trzy lata porządkiem rodzą, rok potym pojałowiawszy, pożytecznie się na rzeź przedadzą. Kluk. Zw. 1, 260.

P0JÀSMC cz. dok., nieco objaśnić, helle machen, beleuchten; ‘POJĘ, ob. Piać.

Hoss. noacHHTŁ, noacHHTt. Pojaśnienie Hoss. noncHeme. POJECHAĆ, ‘POJACHAC, f. pojedzie cz. dok.’ Boh. popo-

POJĄTRZYC , f. pojątrzy cz. dok, nieco rozjątrzyć, pr. et    geti, popogjżdeti; Carn. pojęsdem; Vind. sajesditi, odje-

tr., ein wenig eitern machen. Na co się tykać pojątrzonej    sditi; Hoss. noixaib ; a) pojechać gdzie, odjechać wozem,

rany. P. Kchan. Orl. 1, 155.    wierzchem, okrętem; hinfahren, (unreifen, Unreifen, ab«

POJAWIĆ się, f. pojawi się redpr. dok., Pojawiać się nie-    fahren, abreifen, wegfahren, wegreiten, wegfehiffen. Poje-

dok. ; Hoss. noHBHTbCfl, noHBJHTbCH; pokazywać się ja-    chał cielęciem, wrócił się wołem. Hy s. A.d 54. — b)

wnie, fich offenbaren, ft â) geigen, fîch fehen lajfen; ( Hag.    Pojechać, pojeżdżać, pojeździć, Carn. podirjam ; Vind.

pojâviti, opojâviti revocare spiritum). Gwiazda się po-    napreipelatife, napreivositi, Hoss. notsAHTb , ncrfexaTb ;

jawiła, Co królów prowadziła. Pieśń. Kat. 24. Pojawi    dalej ruszyć wozem, koniem, okrętem, jufahrcn, 00r*

się wiele obłudnych ludzi, którzy między rozmaitemi    wdrtä fahren ober reiten. Pojeżdżaj dalej z fórą! §•. Jak-

stany rozterki czynić będą. Der. Dek. A 4 b. Już się    że? gdy uwiązłem! Pot. Jow. 65. fahr gu ! oorwârtâ! <Ło-

znaki rychłego jego przybycia pojawiają między nami.    wczy pojedź, wytrębywa, Pódź za nim myśliwczyk krzy-

Już w polach robota wszelka po-    czy. Kchow. 25. Kwapił się, pojeżdżając śpiesznie. P

Kchan. Orl. 1, 132 Spiesznie pojeżdżali, Az pod mury’ u, m.,    same przyjechali ib. 155. et 80. Tak pojeżdżą lotnie,

Że jego koło zda się bez obrotu. Jabł. Tel. 66. Ujrzał przed sobą rycerza, kłosem wielkim pojeżdżającego. P. Kchan. Orl. 1, 527. — §. Chciał pojeżdżać z konia. R-. Niech on mię z kozła wozi. Teat. 43. c, 59. Wyb. powodować końmi, futfdjteren. — c ) Pojeździć wiele świata, krajów, miast* zwiedzić, zjeździć, ‘pokresić kraje. Cn. Th. 1455. snele Cćinber nach einanber bereifen. W tym też król Antyochus pojeźdżał wierzchne krainy. 1 Leop. 1 Mach. 6, 1. ‘Wyjachał Jonatas, a pojeżdżą! miasta z onéj strony rzeki. ib. 11, 60. — §. Pojeżdżać, i tam i sam jeździć, hin unb her fahren, ober reiten. Kaź wyznaczyć furmankę do spaceru dla pana, bo chce po sąsiadach pojeździć. Teat. 19, 41. — Fig. Złośliwy ich język pojeżdżą sobie po przyjaciołach nieprzytomnych. Mon. 76, 400. pastwi się nad niemi, er macht fid) Über fie \)tï. Jeśli ma jaką górę nad tym,* którego zaczepił, pojeżdżą po nim bez miłosierdzia. Mon. 69, 46. — d) Sulire, pojeżdżać, jako gdy konia do ‘świerzobki przy-

©traßf. — 2) Metonym. Pojazd, którym jeżdżą, generi-ce wóz, kareta, kocz i t. d.; Bosn. kola, kocie, kola-siçe ; Slav. pnvoz ; Hoss. cyAHO, ein ftahrjeug, ein 2Ba« gen, eine ftutfcbe, ^alefche. Pojazdy są różne, karety, kolaski, bryki, wozy etc. Kluk. Zw. 1, 186. Pojazd, silnia artyleryczna do przeprowadzenia wielkich ciężarów. Jak. Art. 3, 509. — 3) Pojazdy, wiosła. Magier. Mskr. Chmiel. 1, 79, SRuber.    Miasto skrzeli, dla pe

wniejszej jazdy, Przy burtach obu rozsadził pojazdy. Klon. Fl. D 4 b. pojazdy. Hal. Ow. 81. Mon. 76, 4. Na bakier do lądu pojazdami natrę; dextris adducor litora remis. Zebr. Ow. 73. Majtki, nie szanując potu, Dodali lekkim wiatrom pojazdami lotu. Pot. Arg. 203. Dźwigną żagle, i wodę pojazdami siekli, ib. 611. Na zwłokę Ćeix gdy stysku-je , każdy dwurzędne do swych piersi stosują pojazdy, i raz w raz morze krają; reducunl ordinibus gemmis ad fortia pectora remos. Zebr. Ow. 282. POJAZDOWY, a, e, od pojazdu, ob. Pojezdny, wozowy, ^a^rgeitgè *, 2Ba« gen*; Eccl. KOJtecHnubiH. P0JAŻDŻKA , i, i., pojeżdża-nie, przejeżdżanie przez czas niejaki, ein fletne $ahrt ; Eccl. nofl3Afc, notsA^, noi34Ka. Zabawy niejednakie, wiejskie pojażdżki, i t. d. Pilch. Sen. list. 427.

Żeglarz tłucze wart morza błędnemi

W. Post. Mn. 386.

jawia sie. Gaw. Siei. 363.

"POJAWA, y, i , Chodk. Kost. 53. “POJAW ,

Przyb. Pism. 5, 10, pojawienie, zjawienie; bte (Erfchet* ltung, ba3 Sorjeigen "POJAWNY, a, e, do pojawienia, mogący być pojawionym, erfieEbar, erleuchtbar. W zaćmach nic nie pojawnych. Chodk. Kost. 67.

POJAZD, u, m., POJAZDA , y, z, 1) actio : pojeżdżanie, pojażdżka, pojechanie; (Hoss. noi3/Vb, nok3AKa podróż; komitywa uroczysta; Eccl. noasA'b, notsA'b. noi34Ka droga, podróży, baS Einfahren, baś fahren, bte Sîetfe. Nic snadniejszego, jak pojazd do piekła, Lecz na wstecz wrócić, nie wielom to ‘dziło Się przytrafiło. Kchow. 301. Cyntya w złocistej po niebie karocy pojazd swój czyni. Kulig. 253. Pojazd rączym krokiem Faeton odprawował po niebie wysokiem. Kulig. Her. 136 Nawy do pojazdy prędkie. Warg. Cez. 85. Okręty tę prędkością a poja-zdą przodkowały. Warg. Cez. 62. Życie ludzkie nie jest żywotem, ale pojazdem do śmierci. Psalmod. 49. Ciemna noc w krepę z głową zawitą, Uszła pojazdą gwiazdami litą. Zab. 9, 348. Zabi, drogą, gościńcem; 2Beg, Sflhn,

Mownik Lindego wyi. t. Totm IV.

35

71.

m. ,

puszczają. Mącz. Defprtttgett, belegen, Befehlen, ( non ben ipengften). Subatïo, pojeżdżanie ś>vini. Mącz. kiernozowa-nie, baê jJîanjctt, biß Śrunft; (cf. pobiegać, poganiać sie, bekać sie).— §. Dojeżdżać co, n. p. pojazd, konia po-jeżdźać, jazdą nadwątlić, burd) gatyren ober Jîetten aBmtjjeit. Pojeżdżony Vind. pojesden.

POJĘCIE substant. verbi. Pojąć, qu. v.

POJEDNAĆ, f. pojedna cz. dok.-, {Boh. pogednati, pogedna-wati exsequi), niezgodnych z sobą pogodzić, uneinige flUêgleidjett, öerfölnten; Vind. ediniti, sediniti, .sdrushiti, enakiti, enakuvati; Croat. pojednachujem ; Sorab. i. wu-yednam , (cf. wyjednać) ; Ross, noampim». Łacnom się do tego nakłonił, abyśmy się pojednali, a na wieki między sobą 'pomierzyli, aby ona starodawna nasza przyjaźń ożyła. Baz. Hst. 527. Bóg pojedna się a pomierzy z służebniki swojemi. 1 Leop. 2 Mach. 7, 33. Obudwu bardzo zajątrzonych bacząc, starałem się, jakoby ich pojednać. Warg. Badz. 180. Z wielkiej zwady piękniejsze pojednanie bywa. Mit. Byt. 4, 134. Pojednani przyjaciele bardziej się miłują. Cn. Ad. 884. Pojednana przyjaźń, jak marcowy lód. Rys. Ad. 57, (cf. żyd chrzczony, przyjaciel jednany). Do pojednania , 'pojednalny, neV-föfynltd) ; Vind. potolashliu ; Subst. potolashlivost, sprau-livost, potolashnost. POJEDNOCZYC , f. pojednoczy ez. dok., połączyć w jedno; Ross. cooóiuhtł, cooóiuan,, ttt eittś üerbtnben. Chrystus bóstwo swoje z naturą ludzką pojednoczył. Psalmod. 99. Kości w ciele pospajane i pojednoczone. Perz. Cyr. 1 , 24. Nie do pojednoczenia Ross. Hecoe^HHHMbiH. POJEDNOKROTNY, a, e, POJE-DNOKROTNIE adverb.\ raz tylko uczyniony, zdarzony, einmalig. Warowały prawa nasze niepojednokrotnie prerogatywy cudzoziemskich posłów. Ostr. Pr. Kor. 1, 100. Upominał go niepojednokrotnie. Pilch. Sen. gn. 339. PÜJEDNYWACZ, PÓJEDNACZ, a, m., zgodziciel, niezgodnych jednający; ber SUtöfityner, ÜSerföfyncr. Pojedny-wacz wszelkich kłótni. Pir. Pow. 49, Sorab. 1. wuyedna-nik, wuyednar, f. wuyednanicżża, wuyednarka; Croat. pojednachitel, (pojedinàvecz syneretista). POJEDYNCZY, a, e, POJEDYNCZO adverb., po jednemu, einzeln, einfach ; Boh. gednopoćetnj, gednoduehÿ, gednanasobnÿ ; Slov. gednasobni ; Sorab. 1. yenużki, yenaki, szam a szam ; Rag. jednostrùk, jednoxieni; Slav. jednostruk ; Bosn. je-dnostrukki, ugnali ; Carn. enugubnè ; Vind. pofamen, poenem, enosten, vfakipofieb, sam, koeden, enover-sten, enoguben ; Ross. o^hiiobbih; Eccl. noe4imOMy, Hae^Hut. Ilkość nieskładana pojedyncza. (Jstrz. Alg. 7. Hub. Mech. 3. Korzeń pojedynczy, simplex, bez żadnych podziałów. Jundz. 2, 6. Pojedyncza sztuka czego , Ross. 04HHaqKa, (cf. jedynaczka). Gramm. Liczba pojedyncza, singularis, n. p. Pismo ś. w liczbie pojedynczej mówi: • kto jest maluczkim»; a nie w liczbie towarzyskiej: «niech przyjdą maluczcy». Bals. Niedz. 1 , 156. P0JE-DYNCZOŚĆ, ści, z., nieskładaność, bie (Einf*d)l)ett, (Eitt* jeluBctf; Sorab. 1. yenakofcż; Ross. 04HnaiecTB0 ; Eccl. G4HHauecTBO. Matematyka powszechności i pojedynczości rzeczy winna swoje oczywistość. Staś. Buff. 20. POJEDYNEK, nku, m., 1 a) liczba jedno zamykająca, (jako

dziewiątek, dziesiątek). Cn. Th., ein (Einer, eine einfache 3al/l, bte (Etnê. — b) Pojedynek, potyczka pojedynkowa, bitwa sam na sam; ba3 2)ueK, ber Src^fairtpf; Boh. saubog, dwjbog, biwog, bitwa mezydwauma; Sorab. 1. dweyu-bitwa ; Croat. majdan, meghdan (cf. maydan), zatok, (cf. zatok); Rag. zatociscte ; Ross. noe4HHOK'Ł, e4H-HOÓopcTBO; Eccl. canoóopcTBO, noae, (cf. polej. Wyzywałem go po kilka razy na pojedynek ; ale podły tchórz nie chciał wychodzić. Mon. 74, 45. Wyzywał Goliat na pojedynek żołnierzy Saulowych, aby się z nim sam na sam który potkał. Sk. Żyw. 2, 158, (cf. na rękę wyzywać). Nieszczęsne pojedynki zawsze dwóch ludzi gubią. Teat. 29, 127. Bitwa pojedynkiem. Gorn. Dw 30. —

2) Dzik samiec śrzedni jeszcze zowie się pojedynek ; stary odyniec. Kluk. Zw. 1, 346. ber 33ad)er, Getier, ein jmepjalirtgeê tmlbeê ©djmein. Odcinki, dwuletnie* dziki, odłączające się już od stada, pojedynki. Ryd. — §. Adverb. Pojedynkiem * pojedynczo , po jednemu, etttjeln. Urzędnicy przystępują pojedynkiem po starszemu. Star.

Cokolwiek one w sobie bohatyrki miały Pojedynkiem, to wszystko w ciebie nieba wlały. Leszcz. Glass. 27.    0 gdyby czas, który uciekał cicho pojedynkiem,

mógł się powrócić razem. Kulig. Her. 121. et 323. Te artykuły, ani za spólnym zezwoleniem , ani pojedynkiem od której strony nie mają nigdy być wzruszone. Herb. Stał. 693. O tych rzeczach natknęło się teraz ogółem ; pojedynkiem zaś o nich mówić czas nie pozwala. Petr. Pol. 40. Nie chcę was bawić wyliczaniem pojedynkiem wszystkich dowodów. Nag. Fil. 162, Pilch. Sen. list. 292. ib. 270. Oczk. Przyrn. 293. POJEDYN1EC, ńca, pojedynkiem się bijący, ber Bwepfümpfer. Pojedynców ujrzano w zapasie. Przyb. Milt. 186, Croat. majdanik, meghdangia ; Ross. e4HHOÓopeu,L, noe4HHiu,HKï>, npe4no-4BHJKHHK'6, IIOJLmHK'L ; _ Eccl. CaMOÓOpeitB , CaMOÓOpCTBeH-hlih. POJEDYNKOWAĆ się, -ał, -uje, recipr. niedoli. ; Pojedynkować cz. niedok., bić się z kim sam na sam, fiel) bueUtren ; Sorab. 1. dwoyoh - bitwu dżerżu ; Ross. e4HHo6opcTBOBaTB, nepcKoiOTbca; Eccl. caMOÓopcTBOBaTH. Damon pojedynkował z Kleantem ; ostatni został śmiertelnie raniony, a Damon drapnął. Teat. 30. b, 5. POJE-DYNKOWNIE adverb., pojedynczo, po jednemu, ein« Sein. Nie ogólnie, lecz pojedynkownie, każdą rzecz z osobna biorąc. Petr. Pol. 150. (szczególnie, wyszczególniając). POJEDYNKOWY, a, e, a) jednemu służący, abo sam jeden bez drugiego, pojedynczy, jeden szczególny; etttjcln, etnfad). Sąd partykularny abo pojedynkowy. Smotr. Apol. 27. Przyjaźń wszystko czyni między nami spólne ; niemasz między nami ani powodzenia , ani nieszczęścia pojedynkowego ; żyjemy za jedno. Pilch. Sen. list. 362. Od pojedynkowej liczby wielka się zaczyna. Fredr. Ad. 39. Miasto jest rzecz cała, a jego cząstki są ludzie pojedynkowi, i domy. Petr. Pol. 12. Tamto słowo jest pojedynkowe, to zaś dwuskładne. Pilch. Sen. gn. 177. Miał oko nie tylko na powszechne kościoła potrzeby, ale i na pojedynkowe osoby. Sk. Dz. 589. Opuśćcie swoje pożytki pojedynkowe. Sk. Kaz. 138. (prywatne). Obawiam się, aby niektórych pojedynkowa Jugurty przyjaźń z lo-

POJEDYNOKROTNY - POJEŚĆ.

POJĘTNOŚĆ - POJEZUICKI. 275

rozumy na

sze

ru słuszności nie zwróciła. Pilch. Sali 144. Po Tar- POJĘTNOŚĆ, POJĘTOŚĆ, POJĘTLIWOŚĆ, ści, z., łacność kwiniuszu panowanie Rzymskie miasto ustawicznego ro-    pojęcia rozumem, Sei^tigfett git begreifen, gaftungbfraft,

czne, miasto pojedynkowego, na dwie osoby rozdzielo-    ©eletyrigfeit; Boh. gemnost, rozumitedlnost, schopnost;

ne było. Faliss. FI. 16. Piwo pojedynkowe, niedubel-    Slov. schopnost; Vind. sapopadnost, sapopadezhnost,

towe. Tr.— b) Od pojedynków, t. j. od bitwy sam na    primezhnost, perkladnost, navuzhlivost, podvuzblivost,

sam, 3n?ei?ïampf^ *, ^ueü * ; Ross. e4HHo6opHüä. Plac po-    umnost, primlivost, Sastoplivost ; Ross. nonarie, noHH-

jedynkowy. — c*) Dobra świeckie porzuciwszy, poje-    thoctl, nepeiiMiHBOCTb ; Eccl. ąocTiDKHoe, noiATiue. Pojedynkowy żywot prowadził. Sk. Żyw. 2, 249. osobny, pu-    tność miałem wielką; ale wstręt od nauk jeszcze wię-

stelniczy, samotny, eirt etnfame^, eiitfieblerifdjeö Sehen. PO-    kszy. Kras. Dos. 24. Pojętliwość, którą mię obdarzyła

JEDYNOKROTNY, ob. Pojednokrotny. POJEDYNSTWO,    natura, posłużyła mi do tegos żem prędko rozumiała

a, n., pojedyńczość , istność pojedyńcza ; bte (Einheit, @itt<    język Polski. Kraj. Pod.    11. Ze bóg, wszystkich rzeczy

fad^eit. Jeden jest bóg, jedno w jednym pojedyństwie    początek, jest dobrym,    pospolita ludzkich rozumów dosa trzy osoby. Sk. Kaz. 276.    wodzi pojętość. Bardz. Boet. 88. (sam prosty rozumj.—

POJEKAĆ cz.dok., czas niejaki przejekać, eilte Bettlang feuf*    §• Passive, n. p. Przedtym zawiłość, niewyrozumiałość

gen; Vind. pojokati, poplakati , ob. Popłakać. — §. Po-    i ciemność, wszystkich    nauk czyniły ozdobę; teraźniej-

jękać, pojeknie; Pojękiwać czejtl., jąkając się powiedzieć,    s' 0 samÇ starają się łatwość i pojętość. Mon. 73, 133.

Ijerflammeltt. Tak pojękuję Tyrca, wryte mając oczy, w    (zrozumiałość). Niepojętość, niemożność być pojętym,

trwnMPv wirlnlv' Pr?vh Ab 191    *    niedoŚcigłoŚĆ Ross. HenOCTHnîIIMOCTL , HenOCTIDKHOCTL.

POJEMNY », Pojętny! ' TOJEMSZCZYZNA, y, i, p.    POJĘTNY, a, e, POJĘTNIE aihert ; , 1 a, phy;. poje-

.    ,    , J L J ■    »,    ; n m tny siecią, ręka, ktorego łacno dostać, poimac, com-

ArenJy, stawaszayzny, pojemszezyzny. Iward. VI • D o7.    >    ■ J.,; c% Th.. Md>t fjufamjm, leidjt iu urn.

Imię podatku pojemszczyna jest od słowa pojęcia zony. '    lT . ,, n    J 1 , ,    .

s. fv», **    *r»r.

cm« grau ju nehmen.    j*lny n 5f4 b) JJ; (oję4, >1™")'. obej-

POJENIE, ob. Poić.    mujący; umfafetlb, tit jtâ) fafjeub. Bańka pojemna, jest ta,

POJEŚĆ, pojadł, pojedli, f. poje, pojedzą cz. dok., Poją-    \y którą wódka ciecze, gdy w drugiej palą, vas recipiens.

dać niedok. ; Boh. pogjsti ; Sorab. 1. pojyfcż, pojym ;    Sleszk. Ped. 408. — §. 2) Metaph. a) passive: Pojętny

Sorab. 2. pojefcź; Garn. pojem, pojędl, pojesti; Vind.    rozumem, ku pojęciu łacny, wyrozumny. Cn. Th., faßlich,

pojesti ; Bosn. pojisti, popojisti ; Croat. pojćdam ; Eccl.    Iet$t git faffcn , öerftänblid) ; Boh. obsahlÿ ( cf. osięgnąć ),

et Ross. notcTb, not4aTb , noa4aTb, 3aKymaib, 3any-    pochopitedlnÿ, postihlÿ, rozumitedlnÿ ; Slov. wistiżitedel-

niHBaTb; zjeść jedno po drugim, itacfy einanber aitffreffen,    ni; Vind. sapopadliu, primliu; Ross. noHaTHUH; Eccl.

aufge^ren, anfeffen. Szarańcza pojadła, co pozostało od    nosTHbiii, (noaTGJibHO comprehendendum est). Niepojętny,

gąsienic; a chrząszcz pojadł, co pozostało od szarańczy.    niepojęty, nieobjęty rozumem. Cn. 'Th. 514. pod zmysły

Radź. Joel. 1, 4. Odjął wilkowi owce, a sam je po-    niepodpadający. Wlod., Vind. nesapopadliu, neprimiliu ,

jadł. Biel. Św. 119 b. Często insi pojedzą, co oni osku-    nesastopliu ; Ross. neucnoB^uMbiii. HenocTimHMbiH, He-

bią. Pot. Pocz. 2 4. (inszy sieje, inszy żnie). Mówili    nocTHraewuH; Eccl. Henoaieifb, HeoóyMtHHbiM. Chciał mó-

bestyi : wstań, pojedz mięsa bardzo wiele. 1 Leop.    wić, nie domawiał, Często jąkał słowa, Przerwana, nie-

Dan. 7, 5. Nie bójcie się ludzi tych, bo nie inaczy jak    pojęta, i bezsensna mowa. Jabl. Tel. 86. (cf. Ross. no-,

chleb możemy je pojeść. 1 Leop. Num. 14, 9. Więcej    hhtog zapłata przynoszącemu instrukcyą albo ukaz), b)

panów słudzy, niż psi pojedli. Cn. Ad. 1058 Mieczem    Active: Pojętny człowiek, pojmujący rozumem łacno. Cn.

i ogniem wszystko się pojadło. Jabł. Tel. 233. ( poni-    Th. pojetliwy, gelehrig, t'oit offenem Stopfe, fdjlteU begretfenb;

szezono). Strojnat zabił Mindaka, Strojnata Wojsak,    Boh. gemnÿ, schopnÿ; Slov. schopny ; Vind. navuzhliu,

Wojsaka Lew, i tak się to potym złe samo pojadło. Biel.    podvuzhliu, umen , sapopadezhen , primezhen , dershe-

152. Gada, jakby całego świata rozumy pojadł. Teut.    zen, perkladen ; Ross. nepernwiiiBbiH . 04yM4HBUH. Nie-

14, 107. et 35, 108. aI3 tocmt er bte ŚBctśijdt gefreffett    pojętny, tępy, niedowcipny, nieczuły. Cn. Th. 514, Ross.

fyńtte. Faryzeuszowie rozumieli o sobie, że wszystkie HecB^OMbift ; Eccl. 3.ionoflTHbiit. l}0 JE TY, ob. Pojąć.

“święcie pojedli, i chcieli być za najuczeń- POJEŹDZIĆ, ob. Pojechać POJEZDNY, a, e, pojazdowy, widziani. Dambr. 453. Teat. 16. e, 78. ib. 26. b, 61.    od pojazdu, tum ber ftutfdje, ober trgenb einem

— §. Pojadać po czym, superedere. Cn. Th., nach etmaś    Słyszysz, już skrzypią pojezdne zawiasy. Hor. 2, 87.

efjett, nacbbetjkn.— §. Pojadać sobie, passim esilare. Cn.    Kar.

Th., mit ©emä$!t$fett langfam efen. Przyszedł tam z lu- POJEZNY, a, e, do jedzenia, śniedny, jadalny, eßbar. Z psze-dem swvm spracowany, a tam pojedli i odpoczynęh. 1    nicy wąsatki karmia, i/, jest ostra, nie jest bydłu spra-

Leop. 2 Reg. 16, 14. Wwiedź go do domu twego,    wna i pojezna. Haur. Sk. 57.

aby pojadł chleba. 1 Leop. 3 Reg. *13, 18. — *§. Po- POJEZUICKI, a. ie, przeszłojezuicki, dawniej do Jezuitów jeść Się z kim, pogniewać się, do zęba pokłócić się, należący; nacfc ben Befutten Ijetmgefallen, eljemalS jefnitifeb , ftd) mtt^emcm entgmes;en. Wrzkomo się pojadła z mężem; erjejutitfd;, nadijejuitijd). Dobra pojezuickie na fundusz odium cum conjuge assimulat. Zebr. Ów. 169.    edukacyi obrócono. Skrzet. Pr. Pol. 2, 2o8.

276

POJMANIEC - PÓJŚĆ.

PÓJŚĆ.

POJMANIEC, POJMUJE, ob. Pojąć, poimaniec.

"POJNY, a, e, pity, pojący, trinf&ar, blirftlófd)enb. Pojne złoto toczą w korytach jéj rzeki. Przyb. Milt. 93.

POJRZEĆ, POJŹRZEĆ, 'POIRZEĆ, 'POŹDRZYĆ, intr. nie-dok., spojrzeć, f. spojrzy dok.. Pozierać contin., okiem na co rzucić, patrzeć, (cf. poglądać); Boh. pohlednauti, pohljdnauti; Carn. posiram se; Yind. vgledati, gledura-ti, sameshati ; Croat. poglćdam ; Bosn. pozriti, pogle-dati ; Rag. pozritti, poziram ; Ross. B033pbTL , B033pio , B3Hpato, B3r4fl4UBaTL, ( n030p0BaTb patrzeć na widowiskach); Eccl. Ki^puTii, B3HpaTit; (ńn flauen, fit» blttfen. Rzekł do chłopca swego, wstąp' wyżej, pojźrzyj ku morzu! który gdy wstąpił i poglądnął, rzekł: nie-masz nic. 1 Leop. 3 Reg. 18, 43. Pojźrzałem oczyma swemi, i ujźrzałem niewiastę po prawej stronie, ib. 4 Ezdr. 9, 58. Ścieżki téj nie widział ptak, ani na nie pojźrzało oko sępowe. 5 Leop. Job. 28, 7. (poglądnęło. 1 Leop.). Nie tylko aby się tam cisnąć, abo iść mieli, ale ani tam poźrzą. Rej. Post. D d 6. Pojrzawszy na siebie zamilczeli. Falib. Q 2. Pawik, gdy ogon rosto-czy ubogi, Wnet mu myśl zginie, gdy poźdrzy na nogi. Rej. Zw. 219. Ubogi człowiek żałobliwie na mię *po-śrzał (poźrzał, pojrzał). Sienn. 491. Nie śmieją mi już śmiele pojrzeć w oczy. Ryb. Ps. 10.. Kalipso z oka pozierała na Mentora. Jabl. Tel. 9, (ob. Oko). Słucha go, a poziera nań z oka. Jabl. Ez. 32. Marsem spojrzawszy, krzyknie groźnie. Teat. 29, 71. Eliza wczoraj ostro spojrzała, Moźem dał powód urazy. Kniaź. Poez. 1, 54. Pojrzyj, jakie to budowanie. Sekl. 13, *not. wej! uważaj , zważaj, bacz.# Wysłuchał mię bóg, i pojźrzał na pokorę moję i baczył na frasunek mój. 1 Leop. 4 Ezdr. 9, 45. Spojrzyj wysoko, Spojrzawszy uważ głęboko, Kto te niebiosa budował. Bar. Lot. 3, 23. Spojrź na ludzkie zabawy Po świecie, co ich za sprawy. Dar. Lot.

6. Trzeba im przebaczyć , i na te ich zbrodnie pojźrzeć z oka. Tward. Wl. 84. (patrzeć przez szpary). — POJRZE-N1E, spojrzenie, pozieranie subst. verb., §. a) wejrzenie, ba$ iptltblttfett, $fltfd)auett ; Bosn. gléd , poglćd ; Rag. pogléd , izgléd; Vind. vgled, pogled , sagled, nagied, nameshik, sameshik ; Croat. poglèd , vid ; Ross. Baops, B3rjH4’B , B3rjH4biBaHie. Z téj wieży było pojźrzenie na dół bardzo przykre. 1 Leop. 2 Mach. 13, 5V— §. b) To, na co poglądamy, co wodzimy, pozor; bet Shtblttf, bte ©efłalt. Nie sądźcie wedle pojrzenia, ale sądźcie sprawiedliwie. Sekl. Joan. 7. Był Fryderyk pojźrzenia wesołego i wspaniałego. Krom. 774. Z pojrzenia bywa poznan mąż, a po obliczu bywa poznan mądry. 1 Leop. Syr. 19, 26. Strasznego nazbyt był pojrzenia , jak błyskawica. Odym. Św. 2, L l 3. — §. Pojrzenie, plac niezasłoniony, do patrzenia wolny, prospekt. Cn. Th. bte Sluêft^t. Koło tego miasta pojrzenie wszędy wesołe. Biel. 720. Z miejsca tego na miasto piękne pojźrzenie. Warg. Radź. 46. Z pagórków na morze bliskie pojrzenie było. Warg. Cez. 64. Pojrzenie komu odjąć , światło mu odjąć. Cn. Th.

,einem bte $lu8tfdjt, baä fiidjt Benehmen.

PÓJŚĆ, 'P0IŚG, poszedł, poszła, /. pójdzie intr. dok., (ob. Iść niedok.[t ob. Pochodzić contin.); Boh. pogjti, po-

sei, pogdu, pugdu, (popogjti, popośel, popogdu pau-lulum progredi); Sorab. 2. pojhisch ; Sorab. 1. pon-hdu , ponhdżem ; Carn. pojdem ; Yind. poiti, poidem ; Bosn. pocchi, pojiti; Rag. pochi ; Dal. poyti; Croat. po-hâjam, pohodilszern ; Ross. iiohth, norneiŁ, noiUy, no-X04HTL, noxowy, noxajKHBaTb ; cf. Graec. youäv, Jon. . cpoizeiv ; Celt. pedd); pójść gdzie, pójść dokąd, tvotyttt gepcn, fomrnen. 'Podźwa, 'pojdziewa, 'podźma, *pomy, 'podźta , Dual. obs. * pojdźmyź, pójdźcie, gefeit lütt, laßt Un3 ^ingepert, gefit ! Podźma Tytyrze, podźma, a Zagajmy modlitwą boga. Fast. Fid. 51. Postoj ! gdzie idziesz? 'pojdziewa zarazem. Zebr. Ow. 289. Podźważ o duszo moja wziąwszy krzyż swój za tym panem. Groch. W. 196. Rzekł jeden do drugiego; już pomy wyżćj na tę górę. Rej. Wiz. 165. Podźwa do igrania. Past. Fid. 70. Wszystko odprawiwszy, do kościoła 'poszto , tamże dzięki bogu czyniono, itum est. Krom. 678. matt gtetig ttt bte $trd)e, e3 würbe tu bte $trd)e gegangen. Pójdź Kubo do wójta! Cn. Ad. 882. (adjudicium adsis, śmierć nieubłagana). Sówka woła: pójdź. Cn. Ad. 1075. (sówka na dachu kwili, komu umrzeć po chwili!). Na pokój z ciała poszedł. Sk. Dz. 507. Na wieczny pokój poszedł, ib. 824. do ojców, do przodków, do nieba poszedł » umarł, er tfl ftetttt gegangen, gefłorben. Charlał, charlał, ażci poszedł. Rej. Zw. 60. Pódźno Wc Pan prędzej. Teat. 7, 96. Pójdź sam tu! Zabi. Amf. 40, Boh. pod’ sam; Dal. hodi simo; fomnt (jer, (gef; per I ). Uczyń panie doskonałe 'poszcie (pójście) moje w drogach twych, aby się nie poruszyły ślady moje. Wrobi. 31. (gressus meos, chód mój, kroki moje). Poszło mu w pięty, ob. Pięta. — Pójść za kim, iść za jego śladem, einem ltad)foIgen, pr. et tr. Za nim już wszędy dobrowolnie pójdzie, jak baranek za owcą. Gorn. Dw. 549. Za mężem pójdziesz? Ç’. Idą przed mężem poczciwe, (giną, umierają). Burdz. Trag. 479; distng. pójść za mąż, ob. niżej. Dobrze mówisz, pójdę za radą twoją. Teat. 30. b, 11. jéj się będę trzymał, tcp merbe beinern ïïîatpe folgen. Philtrum, trunek, który w gamractwie dla miłości bywa zadawan , 'nasię-rza, szalona miłość, pójdź za mną, niektórzy zową. Mącz., ein 2tebe3tranF. Trunek miłości, pójdź za mną, zadanie miłości. Volck. 702. podarek zaletny, miłośniczy podarek. Dasyp. X x 1 b, Eccl. 6,iy40iMTie. — Pójdź precz! gefl meg ! Pójdź mi z oczu, niecnoto! Boh. Kom.

1, 54. Pójdź ode mnie daleko, odtąd ciebie ani widzieć, ani chce słyszeć. Zabi. Amf. 70. Nie potrzebuję ciebie, pójdź sobie! Teat. 41. c, 533. gep betner 2Bcge ! Kiedy tu tylu panów’, pójdę z tego domu! Teat. 19. b, 42. Przyszedłeś, widziałeś, poszedłeś. Zab. 7, 212. Koss., (cf. venit, vidit, vicit). Slov. Prov. Urobił złe. i śeł preć ; źle zrobiwszy poszedł. Nie potrafisz , żebyś ztąd na sucho poszedł. Boh. Kom. 1, 68. żebyś uszedł, umknął się; bu foflfł ntdjt ungefłraft meg Fotnmen, batmn fommen. Emphat. Poszedł » uciekł, w nogi, umknął, er fiat SRetjkuê genommen. Orzeł poszedł w powietrze piórami lo-tnemi. P. Kchan. Orl. 1, 97. wzbił się, er fdjmang ftćp ttt bte 8ufte. — §. Pójść w grę jaką. Teat. 1, 24. wdawać się, zaczynać jaką grę; ftd) ttt ettt ©piel entlaßen, mttge*

mu

Teat. 30. 6, 8. Widzę

PÓJŚĆ.

Cu

•O

cn.

P'

ben, Çartbte madjien. Czy pan Błażej nie pójdzie w karty? Teat. 52. d, 103. Z sąsiadem poszliśmy w pikietę. Pot. Jow. 190. Similiter : Sióstr uczonych spytała, w te słowa poszedłszy ; doctas sic est affata sorores. Źebr. Ow. 412. (taką mowę zagaiwszy). — §. O zakładbym poszedł, że.... Teat. 27. c, 76. eine SBette anfteHen. — §. Poszli do broni, ledwieśmy ich rozwadzili. Warg. Radź. 180. porwali się do broni, fte griffen junt ©ewefir, fingen ftd) an JU bûuen. Chciał więcej mówić, ale wojsko na WTzawę poszło. Zab. 15, 270. zaczęło wrzawę robić, fug an ju lärmen. — Pójść na kogo natrzeć nań , auf einen lo3gel)ett. Słusznieś poszedł w tym piśmie na heretyków. Twór. Wiecz. a 2. — §. Pójść z kim , postępować, czynić z kim; ntit einem »erfuhren, ju SBerfe geben. Pójdźmy z sobą otwarcie. Teat. 38, 272. — §. Pamięć tak wielkich rzeczy była trwalsza, i na potomne czasy poszła. Birk. Dom.. 113. utrzymała się, rozszerzyła się, ift auf bie Mjwelt gefomtnctt. — §. Pójść, minąć, przeminąć, zginąć, zniszczeć; »ergeben, »orüber geben. Poszło wszystko. Cn. Ad. 908. (już po wszystkim). Przypatrz się jeno ludziom i domom bogatym, poszło! nie-masz nic! Hrbst. Nauk. C 2 b. Dymem poszło. Cn. Ad. 909. tu SHaud) aufgeben. Wiele miast z dymem ku górze poszło. F'alib. U. Jak kośeioł tak fara poszła ku górze dymem. ib. U. Rady ich w dym poszły. Sk. Dz. 571. w dym się obróciły, jtt Stand) geworben. Cały okręt w popioł poszedł. Zab. 3, 265. (ju 3lfd)e geworben, w perzynę). Zapędy ich ₍na wiatr poszły. Pilch. Sali. 56. in bie ßüfte oerflogen. Żagiel okrutnym wichrem rozerwany, poszedł w nawałności. Birk. Dom. 111. porwany przepadł, würbe oon beu glutbeit fortgeriffen. Pójdą traktaty do biesa, jeśli mu nie odda towarzysza. Biatob. Odm. 4 7. Te wydatki czy pójdą na darmo! Teat., 53. d, 54, czy marnie przepadną, umfottft oerfallett. Żadna dobra rzecz nie pójdzie bez pomsty. Wróbl. 7. nie zostanie, obite Selobnttttg bingeben, attögeben. Mahometa dziwy wszystkie w bajki poszły. Paszk. Dz. 78. pokazały się być bajkami, obróciły się w bajki, stały się niemi, ftnb JU $a* Bellt geworben. W co pójdzie mój honor , co ludzie powiedzą ? Boh. Kom. 1, 246. maß wirb atrô meinem guten tarnen werben? wie wtrbê mit meiner ®l)re fielen? W cożby poszedł Icyl miły, Gdyby przez twą śmierć jego trudy marne były? Min. Byt. 2, 220. w coby się obrócił? wa§ würbe attS ibm werben? Najpiękniejszy z kozłów pójdzie tobie bogini na ofiarę! Staś. Num. 2, 63. (obrócony, poświecony będzie na ofiarę). Już wszystko com wycierpiała, poszło w niepamięć. Staś. Num. 2, 109. oddane jest niepamięci, tft ber 3Scrgejfenfieit übergeben. Poszły bogów przybytki w opryszkówr rozbójnie. Hor. i, 159. Nar. przemieniły się, oerwanbelten ftd). Furya onćj choroby niejako uśmierzyła się , i w dłużą poszła. Wys. Aloj. 568. jog ftd) tu bie Säuge. Poszedł grzech w politykę , w grubijaństwo cnota, W zbytek potrzeba, z męstwa stała sie pieszczota, Poszło w ceremonią nabożeństwo stare. Pot. Pocz. 669. uchodzą za to, für etwaö paffirett, gelten. — Teraz to w modę poszło, źle o drugich mówić. Teat. 15. c, 5. w modę weszło, c§ ift 9)Î0*

be geworben, jur 9Me geworben. — g. Pójść na co, (cf. pochodzić na co), podobieństwem do czego sie zbliżyć, podobnym być abo się stać do czego, wyjść na co, nie ujść czego; auf etroaê ^tnauêfallen, auâgeÿen, einer ©ad)e glcid) fontmen, ähneln, äfntltd) werben, an 2le(mltd)fett beç* fommen. Drzewo to gałęziste, wysokie, smagłe, kształ-tem na drzewo dębowe poszło. Jer. Zbr. 2, 400. Coś na bohatera strasznego poszedł. Klok. Turk. 117. Język Arabski siła poszedł na Żydowski i Chaldejski. Paszk. Dz. 149. Poszliśmy na chorego, który niesmacznych lekarstw zażywać nie chce. Leszcz. GL 2. Liczą ustawicznie dni i kwartały, więcej coś poszli na kupce anii na żołnierze. Dirk. Kaz. Ob. G 2 b. Bardzo na to poszli synaczkowie twoi, W postawie, w obyczajach, jakby byli moi. Biel. S. M. C. To coś bardzo na sen poszło. Gorn. Dw. 407. Comp. Med. 698. Długi kamień, na stół coś poszło, stał we śrzodku. Pot. Arg. 282. — Aliter : Trunek , który północnemu na zdrowie pójść może , byćby mógł dla Włocha trucizną. Ostr. Pr. Cyw. 1, 47. do zdrowia służyć, jur ©efunbbeit bienen. — §. Pójść za kogo de feminis: nubere, (einen SDîflnn) ^eiratpen, eilten juttt SDîattne neunten, tljtn feine Ipaub geben. Jeżeli nie pójdziesz za Walerego , to za nikogo więcej. Teat. 36, 64. Ociągała się pójść za niego, bojąc się pasierba. Pilch. Sali. 31. Kasia źle bardzo poszłaby za mąż, jeżeli nie za mnie. Zabi. Bal. 13. WTidział stracone swe nadzieje przez za mąż pójście królowej. Nieme' Król. 2,43. burd) bie $e trafi). -- g. Pójść zkąd * pochód swój mieć zkąd, wszczątek zkąd mieć, (ob. Pochodzić z kogo, od kogo); tyerfemmen, abftammen, fein £>erfomntcn fmbeit. Człowiek ten z uczciwych rodziców poszedł. Baz. Hst. 31. Z Abraama poszedł Izaak. Sekl. Math. 1. *not. narodził się.» Syn boży swoje rodzenie, ‘poszcie (pójście; z boga być mieni. Biat. Post. 84; ‘poszczie. Kucz. Kat. 164. Ten, który ‘poście swmje ma z ojców wedle ciała, t. j. który sie człowiekiem urodził, jest bogiem nade wszystkie. Salin. 2, 393. ib. 2, 161. — §. Poszło mu oko, białkiem zaszło , laborat glaucomate. Macz., ba3 2htge bat bctt ©taar befommen, e3 bût ftd) ein £mutd)en barüber gejogett. Oczy mu bielmem poszły. Dudn. Tob. 6 , 8. (bielmo ma na oczu. Bibl. Gd.). Oczy moje poszły *bilmem. 4 Leop. Job. 16, 17. (powieki moje zaćmiły się. 3 Leop ). Oczy pochodziły zaćmieniem. Ezop. 95. Oczy koniowi mgłą poszły. Cresc. 540. Oczy jego już były poszły, tak że już nie mógł widzieć. 1 Leop. 1 Reg. 3, 2. ( poczęły się były zacimiać. Bibl. Gd.), feine 5Ittgen maren bttttfel worben. $. Poszło co dobrze, źle, powiodło się dobrze lub mniej dobrze; e3 gebt, gebt oott ©tatten, gut, fd)led)t; Boss. cx04HTbca, coH4eTca. Ze było pieniędzy dostatkiem, poszło wszystko i prędko i dobrze. Kras. Dos. 256. Nie poszło mu to. Cn. Ad. 640. (nie padło jako chciał ; nie poszczęściło się; omyliła go nadzieja). Myślili fortecy dobywać ; jeśliby im to nie poszło , przyległości pustoszyć. Warg. Cez. 42. (gdyby się to im nie udało). Porozumiejmy się, za czym nam dobrze rzeczy pójdą. Teat. 24. c, 38, (cf. smarownie). O przedziwnie nam poszło.

że poszła dobrze moja prośba.

278

W POJU - POKAIC.

POKAŁ - POKARAĆ.

KBaHTŁca , noKaanie 'pokuta, noKa/WHHKE pokutujący , no-KaflHHaa izba skazanych na śmierć). Grzech jawny widzimy ; ale pokajania grzeszącego i prędkiej odmiany nie widzimy. Sk. Zyw. 1, 68. Pokaj się od tej złości twej Budn. Ad. 8, 21. Pokajcie się, bo przybliżyło się królestwo niebieskie. Budn. Math. 4, 17. Najprzedniejsza broń nasza w pokajaniu a modlitwie. Modrz. Baz. 509. Odpuści nam to bóg, bez pokajania naszego ? Orzech. Qu. 180. Żadna insza nadzieja nie ma być nasza, jedno w uznaniu grzechu, a w pokajaniu jego. Rej. Post. B 5. Słusznie odniósł za swre okrucieństwo i niepokajane ser-

Warg. Wal. 1 85. (skutkowała). Zapomnij o nim, a wszystko lepiej pójdzie. Tent. 9. b, 99. Datek boży zostawia sprawiedliwym, a pomnożenie jego będzie miało ‘poście na wieki. 1 Leop. Syr. 11, 17. (powód dobry. 3 Leop. ; powadzenie, postępek dobry). — Ubraza mego bóstwa nie pójdzie bezkarnie, Wzniecę pożar niezgody, a ty zginiesz marnie. Dmoch. 11. 83. nie ujdzie, rotrb ttid)t für gcnoffen l;ingcl)en. Nie pójdzie tedy ta obmowa żadnemu heretykowi, nie pójdzie; ale raczej każdy taki starać się winien , aby srogiego dekretu bożego uszedł.

Smotr. Apol. 17. nie płaci, nie służy. — £. Pójdzie—li

mi o rzecz małą, tedy tę dam, a pójdzie-li o wielką, ce karanie. Sk. Żyw. 107 b. tedy się wymówię. Gorn. Sen. 314, ob. idzie o co, gra POKAŁ, ob. Puhar. idzie o co; eS ift um ettMö ju tljim, e§ geljt um €tn?aS POKALECZYĆ, f. pokaleczy cz. dok., poranić, »ernmnben. ©rofSeê, kleines.    Trzewiki bardzo ciasne nogi mi pokaleczyły. Boh. Kom.

‘POJŚRZODEK, ob. Pośrzodek.    2, 381.

w ’POJU, ob. Pogotowiu.    POKALIĆ , f. pokali cz. dok., Pokalać niedok. ; Boh. pokali-

POJUCZYĆ, /. pojuczy cz. dok., juki pogurtować, mit bem    ti, ukaliti; Slov. pośkwrnugi, ob. Poskwernić; Vind. po-

©aiimfattel fatteln. Seraskier wielbłądy pojuczył. Jabl. Buk.    skurniti, pogerditi, obmadeshuvati ; Slav. zamerljati ; Bosn.

J 2 b, (ob. Juki).    iskagliati, pohallaviti, ohallaviti, oghnusiti, izghnusiti,

POJUSZYĆ, /. pojuszy cz. dok., juchą pokalać, mit 3audje    izbergljati; Eccl. onaiam; (Ross. OKaMBan, osrać), Ross.

befnbelrt, blutig machen. Spadł z konia, i ziemię krwią    CKBcpHHTŁ, CKBepHHBan,, 3ainapaTL, 3aMapbiBaTb ; poplu-

pojuszył srodze. Ow. Ow. 226. Już się była puściła z    gawić, posmolić, nieczystym uczynić, ponieczyścić ; be*

jadowitej gęby Posoka, i zielone trawy pojuszyła. Oliv.    fubellt, beamteten. Posoką psią na większe naśmiewisko,

Ow. 105.    ciało jego pokalili. Birk. 67. Kun. 23. Paw¹ bardzo

POJUTRZE adverb., et subst., dzień po jutrzejszym dniu następny, ttebennorgen ; Boh. pozegtrj, pozeytfj ; Slov. po-zaitra, pozailri, pozitri, zagutro, ponazegtrj, pozitra, pozfterku ; Sorab. 1. zayutżischen, fajuzischim ; Sorab. 2. psches witsche; Garn. pojulreshnem; Vind. pojuterfhnem, pojutrifhnem , zheljutru; Croat. pozutra , prekzutra ; Dal. prikozutra ; Slav. prikosutra ; Rag. prikosùtra, ôndan,

(cf. ongi, onegdaj) ; Bosn. prikosjutra, prikosjuttra ; Ross. nocit 3aBrpa, 3aBTpa.

gettb ; Slov. pozytregśi ; Carn. pojutren; Vind. pojuter-fhni, pojuterfhen , zhefjutern , pojutern; Rag. prikosju-trasegni; Ross. nocit3aBTptmiiUii. Pojutrzejszy dzień Boh. pozeytrek.

POKĄD adverb.-, Boh. pokud ; Slov. pokud; Ross. noKyjo- POKAPAC med. dok., przez chwilę nakapać, ein ttmitg roo* Ba; tempor. et loci, póki, rutę IDÊtt, UHC lauge. Pokądże rauf ^tit träufeln; Vind. pokapluvati ; Ross. nouanaTŁ. będzie się wywyższał nieprzyjaciel nade mną? Radź. Ps. POKĄPAĆ cz. dok., jedno po drugim chwilę wykąpać, nad) 15, 3. Bellona! a pokądże twa wściekłość szalona eittanber I)irt bab en ; Ross. nouynaTb.

Okrutnie nieszczęśliwy lud nasz niszczyć będzie? Zab. P0KAPŁUN1Ć, f. pokapłuni cz. dok., jednego koguta po 15, 146. Do pokąd duch w ciele, wieczna przyjaźń. drugim okapłunić, einen £al)n nad) berrt aitberrt fapaunen. Teat. 43. c,    165. (póki    jeno). — £. Potąd-pokąd*    pó-    — Fig. Jakoby ich powarzył, jakby pokapłonił. Pot. Arg.

ty-póki, fo    lange-bt^.    Potąd tu zostaniesz, pokąd    nie    675. skrzydła zwiesili, fte ließen bie ^lügel Rängen, tnie

zapłacisz. Tr.    fapauntc $ä^ne.

P0KADZ1Ć cz. dok., po czym okadzić, chwilę nakadzić, POKARAĆ, f. pokarze cz. dok. ; Boh. pokarati, potrestati ;

Dal. pokarati c.astigare\ Bosn. pokarati, pokoriti casti-gare, objurgare; Croat. pokarati objurare , reprehendere , pokaranye * strofowanie ; Ross. KapaTb , nonapaTL* karać,

POKAIC się. f. pokai się recipr. dok.. Pokajać się niedok.,    ukarać; (Eccl. nonaparo subjicio, subdo; nonaparoca    sub-

upamiętać się w grzechach, przykład sobie od skruchy,    mitto me, obedio) ; raz poraź ukarać, nad) einattber    ftra*

brać, z żalem poprawić się; ftd) eilt Scpfpiel jur ÜBcffemng    fen, beftrafen ; (Vind. pohftrafati, pokafhtigati). Bóg    po-

ne&nten, Snße i^nit, baö ©etbanc bereuen unb fteft befern;    karał złość tego gubernatora, naprzód trądem.... Boter.

(Boh. pokanj    ćioit; Bosn.    et Slav. pokajatise taedet ; Croat.    4, 201. Pokarać na życiu, Eccl. noKa3HHTH , (ob. Kaźń).

pokajatisze,    pokajamsze    conteror, poenitet me; Ross.    no-    Jezus tak pokarany, ile były zasłużyły grzechy nasze.

w usta , pokala czło-co wychodzi z ust, pokala go. Radź. Prawo tych mieczem karało, którzy cu-

się strzeże, aby swego gdzie nie pokalał ogona. Haur. .Sk. 131. Nie to, co «'chodzi wieka ; ale to ,

Math. 15, 11.

POJUTRZEJSZY, a, e, ubermor

dze małżeństwo pokalali. Kosz. Lor. 64. Go tego chle-ba jeść będą, pokalają się. Radź. Hos. 8, 4. Sekl. 77. Niepokalany, czysty, bez plamy, uubeflecft, Eccl. EecKKfmihtrL, HeiiCKOVCocpaYhii’E, HeHCKycoópamiaa, HeHCKycoMyjKuaa, (cf. prawic, prawiczka, panna, dziewica). Panienkę z łoża od siebie niepokalaną wypuścił.. Sk. Dz. 173. Niepokalana Marya , bo jest panną. Zach. Kaz. 1, 181. Niepokalane poczęcie Vind. zhistu spozhetje.

‘POKAMIENIĆ, ob. Pobrukować.

etroaS beräudjern, ein tnenig räubern; Sorab. 1. pokadźam; Vind. pokaditi, pokadivati, povoditi , povojati ; Croat. pokagyüjem ; Ross. nonajHTb. Pokadzenie Vind. pokadilu.

W. Post. W. 292. — §. Pokarać kogo z czego, strofo-    od pokarmu, 9?al)riUtg? *, ®pdfe«; Boh. pokrmnÿ. Po-

wać go, obwinić, zaskarżyć, jetttCtîlben dite? 3?erbred)ett?    karmowy kanał w gardle się poczyna; nim pokarm i na-

(ftrafen) 'seinen. Tego nikt z grzechu pokarać nie może,    pój przechodzi do żołądka. Kluk. Zw. i , 38 ; gardziel,

kto mówi prawdę. Bej. Post. P 2. (Croat. pokaràvecz    Wejch. Anat. 112.

objurgntor). Jezus, którego żaden z grzechu pokarać POKARNY, a, e, przykładnie karzący, ercittplartfcf) beftrafeiib. nie może, cierpi za grzechy. W. Post. Mn. 436.    Pomsty pokarnćj wyroki nieuchronne zgubę za zdradę

POKARBOWAĆ, /. pokarbuje ci. dok., karby poczynić, po-    ci gotują. Zimor. Siei. 336. Za takie występki gardłem,

rzezać; Sterben ttta$ett, bderbett, etnferbeit. Skórę jakby    uczciwością, konfiskatą karzą, albo jak jurisperiti zo\viąr

pokarbował. Bardz. Trag. 497. Kogo już szóste pokar-    winą pokarną abo kryminalną. Vol. Leg. 3 , 69. Actio

bują krzyże, próżno się stroi. Pot. Jow. 136. POKARESOWAĆ , ob. Karesować.

POKARM, u, m., POKARMECZEK, czku ,

criminalis, występna albo pokarna, dlatego tak rzeczona, iż karanie niesie onernu, który wystąpił, gdy będzie

m., dem. ; Boh. pokonan. Szczerb. Sax. 4. et Slov. pokrm ; Croat. brana, hranenye; Dal. hrana ; POKARTOWAĆ , ob. Kartować.

dać, nieco ukąsać; bebetßett, nad? ehtanber beißen, an* beißen; Sorab. 1. pokuszam; Boss. H3KycaTb, H3Kycbi-BaTb. Liszka, iżby nie sama tylko była *kęsa, [»kusa. 7] radziła inszym, aby sobie także ogony 'pokęsiły. Ezop. 61. wszys- POKAŚLEĆ, POKASZLEĆ, f. pokaśle intr. dok., pokaszlu-je cont., Pokaśliwać cont. fregu., raz po raz kaśleć, öfter? nad) eittanber fuften; Boss. noKaiimiBaio, noKaimaio. Kiedy niekiedy pokaszluje. Teat. 57, 152. W mówieniu często pokaśliwać, przykro jest. Eraz. Ob. a. Ustawiczne pokaśliwanie suche , znakiem suchot. Krupi 5, 573..

Boss. npoKOp»n> ; §. aj karmia, strawa, bte Siafirutig, btC POKĄSAĆ, 'POKĘSAĆ , cz. dok., kąsając pogryźć, pogło-©peife. Jak pokarm, którym człowiek posila ciało swoje, rozmaity jest, tak i pokarm duszy. Karnk. Kat. 423.

Żadne złączenie tak mocne nie jest, jak pokarmu z ciałem naszym, który się obraca w kości nasze, w żyły i w każdy członek nasz. Sk. Kaz. 285. Pokarm , tko to , co my pożywamy. Salin. 4, 434. Pokarm zdrowie zachowuje Pomierny, a zbytni psuje. Cn. Ad. 885.

Duchowny pokarm, ciało i krew' Pańska. Karnk. Kat.

163, cf. obrok duchowny. Sk. Dz. 145. Sakrament ciała bożego pokarmem podróżnych ludzi zowią, że jest

duchownym pokarmem, którym się w pielgrzymowaniu    Częste pokaśliwania wielką sprawują niewygodę. Haur.

tego żywota zasilamy, i iż nam drogę do wiecznej szczę-    Sk. 422.

śliwości gotuje. Kucz. Kat. 2,403, (cf. wijatyk).— Wyj- POKASZCZAĆ, ob. Pokoście. POKATECHIZOWAC , ob. muj pierś rychło do jego usteczek, Z której wysysać Kateehizować.

»erftecfter SDïenfd); Boh. potmèchut, potmèsil ; Sorab. 1. cżmowak ; Carn. temnâk; Bag. tamnîk , ( cf. ciemny); Croat. temnyak; Bosn. taman, tamgnak; (Eccl. tcmhhk^ podrzutek). Sami się odszczepieńcy wydają, że nie są powszechnicy, ale pokątnicy. \V. Post. W. 407. POKĄ-TNOŚĆ, ści , z., potajemność, kryjomość po kątach, bie SSerftccfttyeit. Znak umyślonej kradzieży jest pokątność,. abo skryte rzeczy uniesienie, lub onejże zaprzenie. Ostr. Pr. Kor. 1, 317. POKĄTNY, a, e, POKATN1E adverbe Boh. pokautny, pokautnè; potajemny, kryjomy; öerftoljlen, »erfteeft, Oetntlid). Pokątnym mieszkaniem daje się okazya do złego mniemania. Sk. Dz. 485. Ci, którzy się z porządnego małżeństwa nie rodzą, ale z pokątnego złączenia. Petr. Pol. 424. Mając żonę piękną i cnotliwą, pokątnie się umizga. Teat. 15, 110. Pijaństwo, tak ja-jak pokątne. Bej. Post U 5. Opowiadał słowo boże niepokątnie, ale jawnie. Dambr. 457. Prawda ma być jasna, ale nigdy niepokątna. Bej. Zw. 84. (skryta, ciemna). Człowiek pokątny, albo osobca. Tredr. Ad. 94. (pokątnik, cf. odludek). — §. Kamień pokątny. Bzów.

zwykł swój pokarmeczek. Groch. W. 363. Doktor chciał POKĄTNIK, a, m„ pokątny, tajemny człowiek, który się widzieć pokarm mamki jego. Teat. 18. b, 44. (mleko z kryje po kątach; etu Sßtnfel^ocfcr, eilt entfernter üKeitfdj, ettt piersi). Niewiastom pokarm zginął. Warg. Badz. 111.

(mleko w piersiach do karmienia niemowląt). Przytrafia się nabrzmienie piersi tym, które już odkarmiwszy dziecię , pokarmu stracić nie mogą. Perz. Lek. 288. — Fig. transi. Życie osobne dodaje pokarmu melancholii. Klok.

Turk. 163. (podnieta, żywioł). Ogień bez żagwi albo pokarmu nie może wytrwać. Syxt. Szk. 151, ( ob. Podnieta, podżoga). — §. b. Pokarm, podkarm, popas, miejsce popasania koni w drodze; bte gutteningSfłatton, bß? gutter. Wyprowadził go na pierwszy pokarm z miasta , i tam się z nim pożegnał. Lub. Boz. 525. Rotmistrze aby się na noclegach i pokarmach skromnie zachowali. Vol. Leg. 5, 790. POKARMIĆ, f. pokarmi cz. dok., Pokarmiać niedek., Pokarmować , pokarmuje contin.;

Boh. pokrmiti ; Boss. noKopMHTŁ, noKapMjHBaTt ; pod-karmić, dać nieco podjeść komu, ettt roetttg füttern, eut wne roentg freffen ober ju fpetfett geben. — Fig. Patrząc na całowanie, na ściskanie, za bodźce, za pochodnie, za po-karmowanie szaleństwa bierze wszystko; pro cibo furo-ris. Zebr. Ow. 152, (ob. Podnieta, podżoga). Pokarmiać

w drodze * popasać, ftutterung galten, putter ntadjen, ettt« Boi. 64. kątowy, węgielny, (Mftetn. fe^ren, urn bte ^ferbe jn füttern. Już czas był pokarmiać POKATOWAĆ, f- pokatuje cz. dok, katowskim obyczajem konie. Wys. Aloj. 173. Po drogach swe mają stanowi-    pomęczyć, pokaleczyć; auf Ipettfer? 31rt jerftünttneltt, jer*

ska, tam warzą, pokarmiają. Paszk. Dz. 109. Dwana-    fefcett, jermartern. Tak go pokatowali, że miejsca nie

ście mil jechał, nie pokarmując. Syr. 725. (bez popasu). było na nową ranę. Tr.

Diogenes pokarmując w karczmie, widział przejeżdżają- POKAWAŁKOWAĆ cz. dok., na kawałki podrobić, jerftücfen, cego Demostenesa. Lub. Boz. 12. POKARMOWY, a, e, in 0tücfe jerlegen. Mon. 69, 586.

POKAWIĆ , /. pokawi cz. dok., podrwić głową, poszkapić sie; einen 23oÆ fließen, ein $erfef)en ober einen SSerjtoß mad)en, einen butnmen Streif fpielen. Wiecznie on po-drwi i pokawi. Chrośc. Fars. 4-91. Za poźno poznał, że pokawił. Pot. Zac. i3. Ani jednego mu nie dali żołnierza, W czym pokawili pułkownicy znacznie. Chrośc.

chełpić sie, wystawować się, wystąpić ; mit etmoî Staat ntad)en, parabiren. Tam się pokazować, gdzie nikt nie widzi, abo gdy nie trzeba ; gdy trzeba nie widać go. Cn. Ad. 1157. (śmiały bez przeciwnika; junak; tu się pokazuj, tu się popisuj ; wystąp' na plac, wstąp' w szranki). Nie pokazuj się, czymeś nie jest. Cn. Ad. 638. (Bosn. kazatise simulare). Manichejczyk ten za uczonego bardzo pokazywał się. Sk. Żyw. 2, 149. (udawał bardzo uczonego). Pokazowanie się chełpliwe » pompa , wysta-wność. Cn. Th. 'POKAZALNY, a, e, do pokazania, mogący być pokazanym; jit jetgen, jetgbar; Sorab. 1. poka-zaeźne monstrabilis ; Bag. pokaxiv ; Boss. noKa3yeMUH ; Eccl. noKa3aiejbHWH. POKAZAEOŚĆ, ści, i. ; §. 1 ) obraz rzeczy pokazanej, wyobrażenie, ba3 Stlb üött einer gezeigten Sacffe. Rozum tworzy sobie wyobrażenia ogólne, uważając je jako pokazałości i cienie oderwane od wszelkiej innej rzeczy. Cyank. Log. 27, ( cf. odciągnie-nie). — §. 2) Okazałość, postawa, pozor, wyslawność Cn. Th. bag äußere SInfeben, oortbetlljafteg 2Ieußere. POKA ZAŁY, a, e, POKAZALE adaerb.; §. a) okazały, pozorny na oko wspaniały, paradny; an|'el)nlici), prächtig. Miał wiele nad insze hetmany, Nad przeważne w cnotach poka-załe pany. Groch. W. 556. Początek ma być dobry , pilny, pokazały. Cn. Ad. 866. (na początku się trzeba dopisać). — b ) Różnica między poziomem prawdziwym i pokazałym. Jak. Mat. 1, 298. t. j. pozornym horyzontem , ber feffeinbare #orijont.

Fars. 451. Wiem ja, com zgrzeszył, com pokawił czynem Swym, przetom zwać się twym nie godzien synem.

Min. Byt. 3, 285. Malarz pokawił. Pol. Syl. 400. chybił portretu.

POKAZ, u, m. ; Boss. nonaat; pokazanie, okazanie, okaz, b«ö Beigen, (Erzeigen, (Srroetfen. (Eccl. nonas* przykład, wzór, dowód). Swój najmniejszy pokaz łaski, postawą abo wzrokiem, chce, iżby za drogi skarb przyjmowali.

Gorn. Dw. 309, et 231. POKAZAĆ, /. pokaże cz. dok.,

Pokazywać frequ., pokazuje praes. ; Boh. okazati, ( cf. okazać); Garn. kasâti, kâsherfl, (ob. Kazać); Vind. ka-sati, pokasati, kashem , perkasati, naozhititi ; Sorab. 1. pokazuyu, wopokazuyu, dopokażu; Slav. kazati; Bag. kâzati, ukazati, kazovatti, pokazati, pokazivati, ukazivati;

Bosn. kazati, kaziuati, ukazati, pokazati, prikazati, (cf. przykazać); Croat. kasati, kasem, zkazati, zkasójern, iz-kazati, izkasujem, pokazati, pokasńjem; Boss. K339TŁ, noKa3aTL, na*7, BŁinanaTL, BMna3HBaTb, (ob. Wykazać);

Eccl. Kaauo , hbasuo , ci<a3jio ; (ka^atii [instiluere 2], karać, skazać); dać komu co widzieć, ukazać mu co; jet» gen, roeifen, fe^en Iaffen. Pokaż mi list. Tr., (Gam. zhaj).

Pokazować co wszystkim za nowinę, abo za dziw » po    POKAZIC, {. pokazi cz. dok., Pokazać    niedok.\    (Boh.    poka-

kolędzie co nosić. Cn. Ad. 887. Śmierć pokaże, co kto zyti ; Sorab. 1. pokazu, pokazuyu; Garn. pokasim) ; po-noa. Rys. Ad. 64. (objawi, okaże). Wielkie bóstwa swe-    psuć, jedno po drugim skazić; nad) etnanbcr öerberben,

go pokazanie uczynił    Jezus, gdy wodę w wino    przemie-    oernidjten. Przez styczeń i luty tego roku sady kwitnę-

nił. Sk. Kaz. 49. (dowód dał). Na pokaźnie rzecz dana    ły, ale marca wszystko pokaził mróz. Biel.    432.    Woj-

od kupca, próba, na oglądanie. Cn. Th. 821. — Math.    ska pokaziły wiele zbóż, iż ludzie    mało co    mieli żąć na

Pokazanie, demonstratio. Os. Fiz.    63, Sorab. 1. dopoka-    polu. ib.    96. Czym    sobie chciał    naprawić, tym    więcej

zano; dowodzenie, baS ©art^Urt, dtrrocifen. — Głowo mo-    pokaził.    Bej Post. B    5. Pokaził    drogę lud twój.    Budn.

ja, dziś masz pokazać, co umiesz. Teat. 29, 62. (dziś    Exod. 32, 7. Pokaził twierdzę nad rzeką, aby lepszy

masz się popisywać). Pokazywać po sobie , z siebie ,    przystęp miał do miasta. Biel. 418. Wielkie się przez

dawać znać po sobie; an ftd) öerfpftren Iaffen, ntcrfen    ten czas najazdy stały i pokażenie imion. Vol. Leg. 2,

Iaffen. Nie pokazujcież tego po    sobie, żeście z te-    884. Depravata judicia, pokażone    sądy, w których    jako-

go kontenci. Teat. 24. c, 14.    Xiążę Halicki, po-    by dary,    pochlebstwo    albo moc z    gwałtem panują,    spra-

kazując z siebie , iż śmierci Wojsiłkowćj nie był wi-    wiedliwość wywołana jest. Macz. — §. Testes refellere,

nien, z wielką tego żałością używał. Stryjk. 294. Po-    pokazie świadki, okazać, że ich świadectwo wedle pra-

każe się to, da się to widzieć, e§ mtrb fiel) jeigen. Ze-    wa nie może być przyjęte. Macz. odrzucić świadków,

bym ja miał pójść precz? ja! to się nigdy na mnie nie    bte Beugen oernwfen. 1. POKAZICIEL, a, m. , skaziciel,

pokaże. Teat. 8, 55. (tego się nigdy nie doczekacie).    który pokazi, zgubiciel, zniszczycie!; ber SSerberber, 33er*

Pokazuje się, Eccl. bh^ts, (ob. Widać). Pokazać się tttd)ter; Sorab. 1. pokaźenik , /. pokaźenicza. kornu na oczy, ukazać się, einem oor bte 51ugett fomnten. 2. POKAZICIEL, a, m., ukaziciel, co pokazuje, demonstra-Idź niegodny synu,    nie pokazuj mi się nigdy.    Teat. 1 ,    tor. Gn. Th. ber 2Beifer, 3^9^ SSorjetger, SSormetfer; Sorab.

135. ib. 24. c, 21.    — Starałem się, abym    Litewską    1. pokazwacżk, pokazwaf ; Croat. pokazàvez, pokazitel ;

hisloryą nie z domniemania, ale z pewnych dowodów    Bosn. kazalaç; Bag. pokaxitegl; Boss. noKa3aîejb , yna-

na świat pokazał. Stryjk. 234. na jaw' wydał, anê £id)t    3aTeib, oóiHBHTeJb. POKAZICIELKA, i, fem., Bag. po-

fłeUen, tyeraué geben. Trzeba mi sukien uczciwszych, że-    kaxitegliza; Boss. oôxaBHTejbHHua.

bym się przynajmniej między ludźmi mógł pokazać. Teat. POKAZUJE, POKAZYWAĆ, ob. Pokazać.

14, 113. ftd) unter ben Ceitten jetgen. Miał dostatki, a 'POKĘSIĆ, ob. Pokąsać.

nie pokazował się z niemi jedno tam, gdzie była tego PÓKI, *PÓK0 adverb. temp. et loci, pokąd, tak długo jak ; potrzeba, na zjazdach, przed cudzoziemcami. Star. Zad. [o lange alä, fo lange; Boh. pokud, dokud; Sorab. 1. D b. Pokazywać się z czym, chełpliwie, popisywać się, doniż ; Garn. daunod; Vind. taku dougu, tezhafs, doz-

hafs, dokler da; Croat. dokle, doklam; Dal. dok, (cf.    skiego umysłu, niewieści pokińcie płacz; muliebrem tol-

Lat. donec); Bosn. docem, dokle, donle, do onamo,    lite luctum. Hor. 2, 352. Min. Ryt. 1, 263. Pokinąwszy

(dokle, pokli ; 1t. pojche; Lat. posteaquam) ; Rag. docijm,    swą Minerwę i za broń ostrą sie ująwszy, Od pulpita do

döokle, pokli, pökle, (pak postea) ; Ross. nona , no-    bębnów, od pióra do piki, Stanął między ogromnie Mar-

KaMbcTŁ, 40H4esce, 40Heat*e, 40KOIB, 40K04fe; Eccl.    sowemi szyki. Tward. Mise. 154. — §. Pokinąć czym,

40neae>Ke. Póki będziesz miał co, będziesz zacnym ; ale    11. p. Moskwicin przymierzem postanowionym z Zygmun-

skoro wszystko stracisz, i zacność ni zacz. Falib. F 3.    tem pokinął, i gorącą wojnę przed się wziął. Biel. Kr.

kogo ręką, pokiwnąć.

na

Pókim grosz miał, to mię każdy bratem zwał. Jag. Gr.    470. — §. b) Pokinąć, n. p.

B b. Szczęśliwym nikogo, póki żyje, zwać nie potrze-    Tr. Pokiwać contin., kiwając ruszać czym; womit roacfeln,

ba. Warg. Wal. 256. Spodziewaj    się śmiele, póki du-    rühren, roittfen; (Bosn. pokimmati glavom ; Croat. poki-

sza w ciele. Cn. Ad. 1079. (póki    jeno człowiek ziewa,    mavam glavom; Ross. khbhjtb, khb3tb , noKHBaTB ; Eccl.

wszystkiego się niech spodziewa).    Póki gorąca szyna,    noKUBATH, maTaTB, nanaTB * kołysać). Kto tam pójdzie,

nie puści jej z pod młota kowal,    aż swoje zrobi. Pot.    zdziwi się bardzo. i będzie pokiwał głową swoją. 1 Leop.

Syl. 428. Co masz czynić, dziś uczyń, 'pokoć jest na Jer. 18, 16. (będzie kiwał. 3 Leop.). woli, Potym, któż wie, czy czynić, choćbyś chciał, po- POKLĄĆ, f. poklnie, cz. jedntl., klnięciem obciążać, mit 51ndj zwoli. Kchoiu. Fr. 49. *Poko. Chrośc. Job. 120. ‘Puko.    Belegen; Vind. poklcti, pokounem ; (Ross. noKiacTBca za-

Haur. Sk. 40. Zabawisz się tam, póki ci się podoba.    kląć się). Nierozum, kto takowe dziecię poklnie, mó-

Teat. 9,6. — §. Cum Genitivo,    n. p. Bojaźń pańska    wiąc, nie będzie z tego nic dobrego, nie zginie to swą

trwa póki świata. Ryb. Ps. 32. do    końca świata, Bté an3    śmiercią, nie uroście. Dąbr. 84. Ociec bez winy z mia-

©nbe ber SBelt. Będziemy wszyscy prosili boga za Wc    sta mię zbył, i srodze poklął idącego; hostili caput pre-

Panią, póki życia naszego. Teat. 38, 36. Oj co parnię-    ce detestatur. Zebr. Ow. 389.

tam, to pamiętam, i będę póki życia pamiętał, ib. 10. b, POKŁAD, u, m. ; Boh. pokład; Ross. noit.iama; pokładanie,

poskładanie, zwalanie; baâ Hinlegen, £)tnfirec!en, 9?teberle* gen, 3?ieberftrecfett. (Croat. pokladi, pokłady, meszopuszt; Dal. pokłada, pokładę; Slav. pokładę* mięsopust, libera-Bruków pokładem wielki bity gościniec torowały. Przyb. Milt. 68. Kędy krok swój zwinął, przez krwawe zawody , Słał smutnym gmin pokładem oręż śmiercioro-dy. Hor. 2, 288, (ob. Pokos). Na nikczemne uderzcie gromady. Za jednym ciosem ścielcie na pokłady. Chrośc. Luk. 215. na kupy, pokosem, ftreeft fie fit Raufen tym.— §. Pokład w budowaniu powszechnie , stratum. Cn. Th. bte Unterlage, bte Sage. Blacha leżąca na pokładzie żywicy. Scheidt. 54. Pomosty czyli pokłady z drzew. Łejk. 91. <poljlagen, Sreterlagen, 23oben ober Sebetfung non Ipolj, (Sorab. 1. zadeskwano, zdeskwano; Vind. pokład, skład, pod; Rag. pod, ohsijt). Piętro, przęsło, pokład. Cn. Syn. 868. Zdało się, jakoby nietylko już ludzie, alei ściany i tło a pokład dźwięk wydawały. 1 Leop. 5 Mach. 1. (taflowanie). Pokład drzewiany wkoło. ib. Ezech. 41, 16. — Pokład okrętowy, baó ©ctyiffäoerbecf. Kazał tych nieszczęśliwych wynieść na pokład okrętowy, aby ich na dnie woda nie zalała. N. fJam. 11, 159. — Pokład, warsta, szychta czego ; eine Sage, ©ctytctyte. Porządek różnych pokładów ziemi i kamienia, nim się do soli dostanie, jest następujący. N. Pam. 24, 344. —Pokład, rzecz pod czym położona, podłożona ; trgenb etroaS UntergelegteS, eine Unterlage, 5.* S. ein ©efäfl, ein ©tfs. Pokład pod człowiekiem nieczystym, nieczysty będzie aż do wieczora. 1 Leop. Levit. 15, 9. (siodło. 5 Leop). — Pokład, ustoiny, co się układa, ustawa; ©a£, $übenfa£, 23obenlage. Wino przedtym mętne, staje się klarowne ; w ten czas tworzy się pierwszy pokład, zwany lagier, z istot osiadających na dnie. N. Pam. 5, 137. Słowo *osad lepiej na pokład zamienić, ib. 6, 320. — §. Pokład, skład, zbiór rzeczy składanych, skarb, depozyt; bte Sîteberlage, Hinterlage, niebcrgelegte ©üter, ©d.'ô&e; Rag. pohrana;

60. — §. Póki - poty * pokąd - potąd; fo lange,-fo łan* ge, rote lange-fo lange,-alê. Póki dar, póty i pamięć dobrodziejstwa stoi. Gorn. Sen. 37. Póki byłem ubogi, póty i szczęśliwy. Boh. Kom. 2, 455. Póki w mieszku lia). twym co czują, Póty cię wszyscy szanują. Cn. Ad. 886.

Póki chodzisz, póty się godzisz. Cn. Ad. 885. Póki żyta, póty byta. Papr. Ryc. 108, (cf. żyto). — Cum prae-positione , n. p. Od pókim cię stracił, do póty nie miałem momentu bez żałości. Weg. Mann. 3, 132. od tego czasu , od tej chwili, feit. — Póki póty* nie wiedzieć jak długo, jako tako długo, długo czy krótko; mer roeiß rote lang, fnrj ober lang, lang ober furj. Zbożny pobyt będziem mieć na tym świecie póki póty, ale po tym żywocie rajski przebyt. Birk. Kaz. Ob. B. — §. Póki?, pókiż?, a jak długo? rote lange? A pókiż tego do dya-bła ? Teat. 36. b. 52. Pókiż to tych Wc Pana konceptów? Zabi. Firc. 51. — §. Póki nie * pokąd nie, tak długo aż nie; fo lange Btë, Btë. Póki nie umiesz, póty się ucz; owszem póty, póki żyjesz. Pilch. Sen. list. 2,

239. Każdy jest mniemany za niewinnego, póki winnym uznanym nie będzie. Gaz. Nar. 1, 277. (donec). Wypchnęła mię z domu z tym biletem, 1 potąd mi się wracać nie kazała, póki go nie oddam. Teat. 15, 62. —

Observes omissam negationem : Sześci chłopów pilnowało, póki wyjdzie z łaźni książę. Stryjk. 314. Prosił ich, aby nie poddawali zamku, pókiby on przyszedł im na odsiecz. Stryjk. 311.

POKIEŁZNAĆ, POCHEŁZNAĆ, ob. Kiełznąć. ‘POKIEŁZNAĆ się , ob. Kiełznąć się.

36

281

„ POKIEŁZNAĆ - POKINĄĆ.

POKLAĆ-POKŁAD.

POKINĄĆ, f. pokinie cz. jedntl. ; Ross. nOKHHyTB ; §. a) porzucić, odrzucić; Jjtnroerfen, roegroerfen, oerroerfen, »erlaf* fen, fahren lajfen. Co nie możesz utrzymać, pokiń dobrowolnie. Min. Ryt. 4, 117. Leszek księstwo pokinął, żeby Goworka nie oddalić. Opal. Sat. 55. Pokiń żale i płacz swój Andromacho! Bardz. Trag. 226. Wy me-Sleumik Lindegt wyd. Z. Tom IT.

282

POKŁADAĆ.

POKŁADALNY-POKŁADNICA.

c\ C.

m dla

Bosn. maneł; Ross. noiarajnme, (kwb skarb); Eccl. KJa*a, noaort, fiozioffiemne [sitws 2], (cf. połog), noiua-»a, BßipeHoe, noMaAencL, noKia^i, 3aK.ia4£ (cf. zakład), Bemfc    coÓJK)4eHia KOMy BBipeHHaa. Wielkich pie

niędzy wielka troska naśladuje, A im człowiek w pokładzie swoim więcej czuje, Tym jeszcze więcej pragnie.

J. Kchan. Dz. 254. Hor. 2, 113. Do każdej sprawy jest rzecz bardzo potrzebna, mieć pieniądze w pokładzie. Modrz. Baz. 491. Orzech. Qu. 57. Te bogactwa, o których rozumiemy, jakoby nasze były, są tylko pokładem, który nam fortuna na niejaki czas do rąk złożyła. Mon. 70, 209. Ganią tych co długów płacić nie chcą, a ogradzają niewdzięczność ludzi, którzy pokładu tego oddać opatrzności nie chcą, którego im na czas tylko powierzyła. ib. 209. Troistym zamkiem ciężkie waruje pokłady. Zab. 12, 167. Zabi. Bogactw Krezusowych, ani pokładów Midy nie pragnę. Psalmod. 25. Nie wierz żaden fortunie, nie ufaj w pokłady, A na każdą godzinę spodziewaj się zdrady. Pieśń. Kat. 165. Nie skarbcie sobie tam, kędy złodziejo Wykopywają , i kradną pokłady, Gdzie skarb od molów i od rdzy niszczeje ; Lecz w niebie , gdzie się nie trzeba bać zdrady. Odym. Św. U 2. Pokłady zmarłych, zwłoki złożone, ntebcrgelegtc ©efutlte. Uczciwość wyrządzali onemu pokładowi świętemu. Wys. Aloj. 402. Zycie położymy przy grobach, przy ołtarzach i pokładach drogich braci naszych. Tward. VV. I). 54. Nastąpił sejm koronacyi, gdzie drogie pokłady Świeżo Władysławowe między wielkie dziady Najpićrwćj wnieść przystało. Tward. W. D. 43. (pogrzeb przed koronacyą). — *§. Pokład miejsca, położenie, sytuacya, bte Sage einer ©egenb. Pokład gór, dolin, mile rozmaity. Przyb. Milt. 198. Sam pokład miejsca straszny z swej postaci. Chrośc. Luk. 82. — §. Pokład roli, pokładanie roli ; ba§ ©türjen be$ 3lcfer$, bte ftelge. POKŁADAĆ, -ał, -a, cz. contin., Pokłaść, pokładł, f. pokładnie, pokładzie cz. niedok., (cf. położyć); Boh. pokladati ; Slov. pokładał; Bosn. pokladiti ; Ross. noiua4biBaTfc, noiarart ; kłaść co na czym, funlegen, ÿmffellen, funfejjcn. (Dal. pokladduje-vati Bachanalia agere). Na karcie pokładł kondycye, pod któremi pieniędzy pożycza. Boh. Kom. 3, 168. Pokładać marmurem « marmurować , marmurem sadzić. Pokładać tarcicami, pomościć, Croat. popogyujem , popodil-szem ; Sorab. 1. zdeskuyu. Łatami pokładać Ross. pe-rneTHTb, oópemeTHTB. Pokładać posadzką, posadzkę kłaść. — Jadwiga z Gwilelmem jeszcze w kolebce pokładana była. Stryjk. 459, (ob. Pokładziny). W tobie jednej pokładam nadzieję. Teat. 6. b, 56. Nieme. Król. 2, 122, Ross. nona4taTŁca. Lepiej jest nadzieje swoje pokładać w panu, aniżeli mieć ufanie w książętach. Wiśn. 445. Nadzieję swoje w bogu będę miał ; niechaj nadzieje swoje w tobie pokładają panie. Gil. Kat. 53. Nadzieje pokładali, albo ufali w tobie. Dambr. 361. Kłaść ciało ramienięm swoem, t. j. pokładać nadzieje swoje w samych ludzkich siłach swoich. Salin. 2, 554. Pokładać się na kim, ulegać na kim. Cn. Th. jtd) auf eilten finden, lernen. — Pokładać równo z ziemią, (mtftrecfen, Umlegen. Wiatr łamał lasy, pokładał drzewa bardzo wielkie, z korzeniami je wyważając. Doter. 5, 93. 1 Leop. Jes. 27, 10. Pokłada się zboże od deszczu. Cn. Th. c£ legt jtd). Delikatni ludzie, poczuwszy małą słabość, prędzej się pokładają. Krup. 5, 471. fte legen ftd)

(JU Sette, ob. położyć się na łóżku). Przez te święta niewiasty z mężmi pokładania Strzedz się zwykły, jak rzeczy godnej zakazania. Otw. Ow. 411. (mieszania się, sprawy cielesnej). — *§. Ja kładę duszę moje, abym ją zasię wziął; żaden jej nie bierze ode mnie; ale ja pokładam ją sam od siebie; mam tę moc położyć ją, i mam tez zaś moc wziąć ją. 1 Leop. Joan. 10, 17. złożyć, oddać, puścić; abgebett, weggeben. — ‘§. Prawodawca prawu się pokłada. Bzów. Roi. 38. poddaje się, jtd) unterwerfen. — §. Pokładać co u kogo, w depozyt u niego składać; beç einem etwas nteberlegen, bepontren. Cn. Th. — §. Pokładać rolą, podkładać, skiby wywracać; ben SIcfer felgen, utnwenben, ftürjen. W Podgórzu Krako-wskićm rolą ugorowaną naprzód pokładają, albo podkładają, potym odwracają albo uwracają, (ob. Uwrot), na-koniec orzą. X. Kam. Trzeba uważać, jak chłop orze i pokłada rolą , i jak na niej równo skiby składa, llaur. Sk. 12. Pokładanie na zimę z jesieni roli abo pierwsze na rżyskach oranie, na której się ugnojenia i odleżenia wywracają skiby. Haur. Sk. 21. Jak się z tym chlebodajnym obchodzić żelazem , W jakiej porze go użyć, sposób, jak nim władać, Gdzie trzeba orać głęboko, gdzie tylko podkładać. Tom. Roi. 44. — §. Pokładać byki, konie, kleszczyć, trzebić, wałaszyć; caftnren, oerfdjmeiben, walla^en; Ross. xojocthtb, oxoio-cthtł, xoiomy. Pokładanie, wałaszenie ; Ross. Ksenie, Kiaaca, (cf. klacz). Pokładany Ross. K^eiiUH. Byczki wcześnie się pokładają, odłączywszy, które się bykami zostać mają. Kluk. Zw. 1 , 209. U wołów samiec cały, byk ; pokładany wół. Kluk. Zw. 1 , 202. U koni samiec cały, ogier; pokładany koń. ib. 136. — £. Me-taph. Pokładać sobie co za co < poczytywać za co, für etwas galten, achten, fd)äf$en. Wyrodkowie nie inaczej mają być pokładani, jedno jak potwory, co się nad przyrodzenie rodzą. Modrz. Baz. 165. Zdrowia ich miasto nie mogłoby pokładać za rzecz lichą. Warg. Cez. 177. Nieostrożni byli i lekce sobie nieprzyjaciela pokładali. Biel. 122. Ludwik spraw Polskich zaniedbywał, i lekce ich pokładał. Krom. 373. Nie lekce sobie pokładaj tego utrapienia, co ogarnęło nas. Radź. Nehem. 9, 32. — §.. Pokładać, kłaść, utrzymywać, sądzić, osądzić; für etwaS palten, behaupten. Sekta jego była sprosna.j abo-wiem pokładał, ludzkie dusze pospołu z ciałem umierać. Biel. Św. 27 b.— §. Na pożytek Rzpltej robić mają, i sami siebie w tym użytecznemi a potrzebnemi pokładać i okazywać. Glicz. Wych. A 2. (stać się użytecznemi). POKŁADALNY, a, e, mogący być pokładanym , ftdj ptnlegeu laffenb , suppositorius. Cn. Th. 1044, raczej pod-kładalny. (Slov. pokladatelnî subjunctivus). POKŁADNICA, y, i.\ Boh. pokladnice ; Slov. pokładnice; skarbnica, tue ®#a$fantmer, ber @d)aj$. Eliazyb uczynił sobie pokładnicę niemałą. 1 Leop. 2 Ezdr. 13, 5. (skarbnice. 3 Leop). Złą rzecz uczynił Eliazyb Tobiaszowi, że mu uczynił

pokładnicę w kruchtach domu bożego. 1 Leop. 2 Eidr. mazać, mit Jîletfter befcl) mieten, befletfłent.

13 7. Pobrał Achaz pokładnicę a skrzynią kościelną, POKLASNAĆ, f. poklasnie cz. jednti., Poklaskać, poklasku-którą był postawił w kościele. 4 Leop. 4 Ezdr. 16, 18.    je niedok., Poklaskiwać czesll, oklaskiem pochwalić, be*

Do pokładnicy w domu skarbu będą odnosić zboża, wi-    flatfdjert, juflatfcljen. Świat mu cały    ogromnie poklasnął.

na i oleju. 1 Leop. 2 Ezdr. 10, 38. Kilkanaście tysięcy    Zab. 15, 297. Odbierając bilet na    teatr darmo, czy tei

złotych z pokładnicy pana swego zkorzyścił. Klon. Wor.    nie jest słuszna poklaskiwać? Tcat.    39, 261. — Czar-

17. Pan na cię woła, aby pokładnica twoja a skarb    nemi chmurv poklaskuje powietrze;    Jupiter atras incre-

twój był w sercu a w myśli twojej, w onym skarbie    puit nubes. Zebr. Ow. 295.

od klecenia * klétka) « POKLETNICA, y, i., daszek, szczyt, zasłona, zasklepienie, budka, altanka; ein ©ad), Seba* d)img, $ede, ©eroölbe. Przechadzki zapuszczają winem albo innszemi drzewki, aby tak była przechadzka, jako pod poklatem albo pod sieniami domowemi. Cresc. 492. Spicz. 19. Latorośle, chcąc robić chłodnicę, jedne ku drugim przychylaj, aby się na wierzchu zeszły jakoby poklat. Cresc. 322. Bania roście wysoko ku górze, gdy będzie miała przy sobie jakie drzewo, albo płot, albo poklat, za którym się pnie ku górze. Sienn. 49. Na odkryte mary bez poklatu, ma być umarły włożony. Bzów. Roi. 114. Tensa, pięknemi oponkami nakryta kolebka albo poklat, pod któremi poganie swe świątości w pro-cesyą wynosili. Macz. Jugum, szranki na winnicach na kształt pokletnicy albo poklatu , po których się wino puszcza liściem i jagodami pokletnicę nakrywa. Man.

niebieskim. Rej. Post. Y y 2. POKŁADNIK, a, m., po- ‘POKLAT, u, m., (czy nie raczej pokład? lecz może tei kład przyjmujący, depositarius. Cn. Th., (Boh. pokladnjk * podskarbi; distng. pokładać, podwodnjk; Slov. pokładać aeruscator, kteri lidi podwodne o penize strogi a pokłada); Rag. pohranitegl, poloxitegl ; Eccl. noio>KHTe.iL ; bei) bem etnxrô nteberlegt ttńrD. Zostaniesz ich tajemnic po-kładnikiem i serc panem. Tr. Tel. 281.— §. Pokładnik, co pokład u kogo pokłada , depositor. Cn. Th. ber 9îie* berleger, Einleger eines 2)epot3. POKŁADNY, a, e, ba3 $nr @d)«U Angelegt mirb. Chleby pokładne na stole pokła-dnym. Radź. Exod. 25,30. «ten chleb poświęcony i poślubiony panu bogu u żydów zawżdy leżał na onym stole, a dlatego był zwań pokładnym chlebem«; Eccl. npejowema xitóu, (Sdjaubrot, ©djatttifdj tm alten Xefta« mente. 1 Leop. Exod. 25, 50, (cf. przedobliczny, przekładny). Panes praepositionis. Karuk. Kat. 167, (cf. ob-liczność). W. Post. W. 3, 127. Chleby pokładne. 3 Leop. Math. 12, 4. (chleby wykładów albo obliczności. POKLECIC cz. dok., jedno po drugim sklecić, nad) einart« 1 Leop.). Stół pokładny. 3 Leop. 2 Parał. 29, 18. (sto-    bern jufammen baftelrt. Mieszkają w chałupkach małych

ły wykładów. 1 Leop.). — §. Pokładny, położony; l)iu*    nikczemnie pokleconych. Doter. 128.

geftrecft, Angelegt. Nieprzyjaciel liczył tysiąc trupów swych POKLĘKNĄĆ, f. pokleknie intr. jednti, Poklękać niedok., pokładnych. Jabl. Buk. S b. (Rag. pokladni dan giorno    Poklękiwać częstł. ; Boh. - pokleknauti ; Sot ab. 1. poć/i carnovale, ob. Pokładziny). — §. Pokładne, ego, subst.,    klaknucż; Carn. poklekniti, pokloniti; \ind. pokleknit,

n., płata od pogrzebu na cmentarzu , ©rabegelb für bte ©rab»    fe perklonit, klezhet; Bosn. pokleknuti ; Croat. pokle-

ftätte auf bem ftirdjofe. Gdy nie było czym zapłacić,    knuti, poklękam; (Rag. pokleknuti * upadać, pogorszyć

chciwy pleban garść im ziemi żałuje; pokładnego nie    się); czas niejaki przyklęknąć, fńnfnteeit, nieberfttieen. U

ustąpi fara. Min. Ryt. 3, 113. POKŁADOWY, a, e, od    grobu świętego poklęknąwszy, modlił się. Sk. Dz. 572.

pokładania ziemi, felgen«, 6tür$ungÖ « . Pokładowe ski-    Tego miejsca nie minie, by poklęknąć nie miał. Paszk.

by. Haur. Sk. 24. POKŁADZINY plur., pierwsze pokła-    Dz. 90. Poklęknąłem na kolana moje, i rozciągałem

danie nowożeńców, bte £>altnng be$ SeplagerS. (Bosn.    ręce moje ku Jehowie. Budn. Ezdr. 9, 5. Sromasz się

pokladdi bacchanalia, lupercalia, liberalia, mięsopust).    poklęknąć przed zbawicielem twoim. W. Post. W. 263.

Xiążę Finladzki brał ślub z królewną na zamku ; gdy do    Poklękły part., klęczący, fttieeitb. — Astron. Nie daleko

pokładzin przyszło, Myszkowskiemu Król oddać u łoża    od głowy okrutnego węża, Widać żałosny wyraz poklę-

królewnę kazał, który w te słowa mówił.... Gorn. Dz.    kłego męża.    J. Kchan.    Dz.    5.

153. Pokładziny Xiężny Mantuańskićj, oblubienicy Zygm.    POKLEKOTAG    intrans.    dok.,    i    to i    owo    naklekotać,    öiel

Aug., którego w Wiedniu zastąpił Wojewoda Wileński: ljerfdittM^en ; Ross. noKajanaTŁ.

klepuje praes., tu i owdzie ręką klepać, tyier unb bort mit ber $anb beflopfen. (Bosn. poklepiti, poklop, poklo-paę operculum ; Croat. poklaplyem operculo , poklop oper-culum; Ross. noxionaTt, nox.ionuBaTL w ręce poklaskać). Koniom po pięknych piersiach poklepują masztalerze. A. Kchan. 340. Poklepywać ręce jej pozwala swoich piersi. Otw. Ow. 100.

Po tańcach szli do łożnicy, tam Król Ferdynand Woje-    POKLEPAĆ, /.    poklepie    cz. dok, Poklepywać    frequ.,    po

wodzie położyć się kazał tak jak chodził ; potym rozkazał córce, iżby się podle niego położyła, która zawstydziwszy się, położyć się nie chciała; zatym ociec wziąwszy ją w pół, położył ją wedle Wojewody. Zaraz potym sie porwała i wstała. Gorn. Dz. 56. Wenus, Juno i Hyraeneus przy tych pokładzinach były. Otw. Ow. 383.

Niegodne pokładziny cudzołożnika. Otw. Ow. 242. et 570.

Tybyś był jedyny, z kimbym chętnie zawarła wdzięczne POKŁÓĆ cz. dok., tu i owdzie skłóć, jednego po drugim, pokładziny; cum quo sociarc cubilia possem. Zebr. Ow.    nad) etnanbet flehen; Sorab. 1. pokalacż ; Boh. popichati,

263. POKŁADZINY, a, e, n. p. Pokładzinna piosnka,    popichowati ; Ross. üokojotl, noKajbiBaTb. — §. Le-

epithalamium. Cn. Th. ein £od)jett§lteb.    szczyny grubsze ‘pokłuć na dwoje. Torz. 81. poszcze-

POKLAJSTROWAĆ, f. poklajstruje cz. dok., klajstrem po- pać, rozszczepać, $erfpalten.

36*

284

POKŁÓCIĆ - POKŁONIĆ.

POKŁONIGIEL - P O K 0.

POKŁÓCIĆ, f. pokłóci cz. dok., poswarzyć; Ross. ccopHTb, ccopio, nepeccopHTb, nepeccopHBaTŁ, cjryTUTt, ciiynaio,

(cf. smucić, cf. mącić); jufantttten l/efcen. Potrafiłeś nas pokłócić, ale pogodzić nie potrafisz. Boh. Kom. 1, 68.

Pokłócili się, poswarzyli sie, fte gerieten mit einanber trt einen    Vind. fe f kum sefhtatiti ; Ross. 3accopHTbca,

nopa3copHTŁca, pasópanHTbca , noópaiiHTŁca, ópanHTbca, ópaHHBaibca, noc4opHTŁ, pa340pHTL (cf. koty drzeć), no-pyraTbca (cf. urągać), nopa3MOJBHTbca; Eccl. pa3KOTopo-BaTiica, pa36panHTbca, pa3copnTbca. POKŁÓĆICIEL, a,

m. , który drugich pokłócił, ber Bûnfftiftcr; Boss. pa340-poTBopeuB , CMymHKL , (cf. męt, mącić). Pokłócicielka Ross. ciwyTHHua.

POKŁODNE , ego , n., subsł., płata od kłody , Vlocîgelb ,

©trafgelb für ben Vlocf, worin ein befangener gefeffen. Od więźniów połańcusznego abo pokłodnego. Siat. Lit. 133.    /. poklonitegliza dicator; Ross. iiokiohhhicb módlca; Eccl.

POKŁON , u , m., ‘POKŁONA ,

nenj ; Slov. pokłona adoratio ; Vind. perklonstvu , perklo-nenje , pognenje, perpognuvanje ; Rag. pokłon, priklon genußexio; Rosn. pokłon, priklon inclinatio, reverentiae signißcatio ; Croat. poklön, naklon, klanyanye ; Ross. no-KioiiTi, noK40Hep,B ; Eccl. MeiaHie, (ob. Mieść, miotać); ukłon na znak uszanowania , czci, uniźoności, grzeczno- POKŁOPOTAĆ się, /. podkłopoce recipr. dok., się poróżnić ści ; bie Verbeugung, Verneigung, jeber Sluöbrucf ber Verelp się, pokłócić się, mit etitanber in ètreit unb Ver* rung, £ocbad)tung, £wflid)feit.    Bierz Chrystusie od    nas    bruß fontinctt; Oefterr. fid) jertragen. Prędko się z Po-

czci i pokłony i uniżenia, i    wszelakie wyznanie,    iżeś    łowcami Ruś pokłopotała,    i potym wielkie walki między

król nasz. Sk. Kaz. 286. Mędrcy upadli na kolana swe,    sobą wiedli. Bici. 63. Apostołów o większość pokłopo-

przez które klękanie czcili Krystusa, jako pana swego i    tanie między sobą. Gil. Post. 250. (sprzeczka, spór). —

króla; bo królom na wschód słońca takowa pokłona by-    *§. Pokłopotać kogo na się, rozgniewać, zjątrzyć, einen

wała wyrządzona. Żarn. Post. 47 b. Pokłon boski, sa-    auf ftcb unwillig machen. Rzekł krukowi orzeł, by mil-

memu bogu oddawan być ma.    Sk. Dz. 897. adoracya,    czał, On przedsię swym    głosikiem mierzienie gogotał,

modlitwa, Anbetung. Słoń, gdy    jutrzenka powstawa,    Po-    Aż potym wszystkie ptaki    na się pokłopotał. Papr. Koi.

kłoń jej nizki oddawa. Dar. [.ot. 26. Pokłon czynić komu, upadać przed nim, padać do nóg, czołem bić; POKŁOSIE, ia , n. ; (Bob. poklasny pierwszy młocek); ein untertfieinige^ Kompliment machen, einen ftußfaü tfyun.    kłosów zbieranie, pograbianie po żeńcach. Cn. Th., baS

Wybił pokłon Ruski przed nim. Ossol. Str. 5. — §*.    Aebrcnlefett, bie 9?ad)lefe, spicilegium ; Vind. klafobranje,

Pokłon, poczesne, ‘poczta, Rag. poklön, dar; Dal. po-    pobiranje klafou od sheniz ostaneh , sadnja shetva). Pokłon; Bosn. pokłon, ddr, cjast, (na pokłon, na dar,    kłosie zbierać, (cf. podkowy po kim zbierać); (Rag. pana ciast; Croat. napoklon * darmo) ; Ross. noKiOHHoe ; ein    lietkovati klasę; Vind. pobirati klafe). Zbierający po-

@(irengefd;enf. Pokłon jest datek od niższego wyższemu,    kłosie Rag. paljetkovalaz, f. paljetkovaliza.

n.    p. arendarz nigdy nie poszedł do pana swojego, aby POKŁUĆ, ob. Pokłóć.

mu głowy cukru w pokłonie nie poniósł. Pam. Warsz. POKŁUSIĆ, f. pokłusi intr. dok. ; ( Boh. poklusati kłusem 4, 36. X. Boh. Panom dla cnot ich dary dajemy, jako-    pojeździć, pokliska, poklések krok schybiony, pośliznie-

by im cześć, chwałę, dary naszemi wyrządzając, te po-    nie się). — Transi. Uciekać się, feine 3uflud)t neunten. Ja

cztą, pokłonem, upominkiem zowią. Petr. Hor. 2, L 3.    teraz umrzeć swoją ręką muszę, Albo zbywszy czci w

Obiecał pop panu abo pokłon przynieść , abo niedźwie-    leda kąt pokłuszę. Pot. Syl. 45.

dzia ramoty nauczyć. Petr. Ek. 43. POKŁONIĆ, f. po- POKLWAĆ cz. dok., dziobem pokłóć, mit bem ©djnabel be* kłoni cz. dok.; Slov. poklonugi s q procumbo; Sorab. 1.    ptcfeit; Ross. noKieBau. pojeść ziarna, nOKJiOK), noiae-

pokwonu szo, pokwonam szo; Catn. pendonem se,    BUBaro, ob. Pozobać. [Kiedy żórawie polecą za morze,

(pokloniti * poklęknąć ; Vind. fe perklonit, pokleknit, kle-    bywaj często Pawełku na dworze, Aby na tobie nie

zhet < klęczeć) ; Vmd. perklonitife ; Croat. poklanyamsze, pokiwali skóry. J. Kchan. Fr. 14. — 21.

SranriTon*nUiß0 C d^af^rowat¹”‘POKNIZYĆ, -pÓKNIAZlC cz. dok., kniaziem poczynié; Boh.

venerari; poklagnati, davati offerre;'Slav. pokloniti* da- r rować; Rag. poklonittise venerari ; poklonitti donare, po- POKNOWAC cz. dok., chytrze powymyślać, Vânfe fdjmieben ; klonitti, poklagnati, prikazâti oßerre ; Ross. iiomohhtł , R°ss- nocyTHJKHTL. nowoHATŁ, mohhtbch (2 vulg. donare), (distng. 1104KIO- TOKO, ob. Póki.

HHTb, n04K40HflTŁ podbić , podjarzmić) ; Eccl. conpHKJO-BHUica, CKJOHHTbca, yMH4HTŁCfl; kłaniać, ukłonić, pozdrawiać.; ein Kompliment machen, eine Kmpfefilung auSric|* ten. Pokłoń jéj ode mnie. Teat. 9, kłonić ode mnie. Teat. 21, 59. — . Niech się tu momencik zatrzyma , zaraz mu pokłonię. Teat. 55. b , 20. pokłon mój oświadczę, attencyą moję oddam, td) werbe tljm gleid) meine Aufwartung machen. Pokłonić się recipr., kłaniać się, ukłonić się, fein Kompliment machen. Kazał mi , ażebym mu się od niego pokłonił. Teat. 31. c, 17. Wojew'oda Mniszech, wyprawując córkę na tron Moskiewski , w obecności króla, rzekł do niej : Maryno pokłoń się Królowi. Mon. 64, 459. upadnij mu do nóg, tfm ihm einen Sußfafl. ‘POKŁONIGIEL, a, m., który się lubi kłaniać, ein Kontplimentenfcbneiber; (Rag. poklonitegl,

Proszę mu po-

y, i. ; Boh. pokłona, kia- noKAOiibNiwE adorator). POKŁONNY, a, e, od pokłonów,

Komplimenten * ; Ross. noMonnuH, noujoiiMBUH pełen ceremonij, grzeczności ; Eccl. noH.iOHareaLHŁiM » adorowania godny. Cerkiew' po liturgii wieczernią, i modlitwy, jako oni zowia , kolano-pokłonne odprawuje. Pim. Kam. 260.

M 3 b.

poknjżene hrabe, Ger. gefürfteter ©raf.

POKOCHAĆ, f. pokocha cz. dok., mocno polubić, Heb ge* nrimtett ; Boh. pomilowati, zamiłowań; Rag. obgliubiti, (ob. Oblubieniec). Was równie jak moje pokochafem córkę. Teat. 48, 23. Radość i pokochanie swe z tego okazał. Baz. Sk. 344. miłość, ukontentowanie. POKO-CHAĆ się w kim, (cf. Boli. pokochati se paululum dc-leclari) ; zakochać się; Bosn. sduscitise, (cf. jedna dusza); Vind. salubitife, safiatife; Ross. BiioÓJfleTca , BJioó.ia-locL, BjioóaHBaiocb, npii3apHTbca, ftd) etroaś »erheben. Dya-na, lasów bogini, w pasterku się pokochała. Teat. 55, 55.

POKOCIĆ się, 1. ob, Kocić się. 2. Pokocić się, źle zamiast potoczyć się. Dudz. 29.

POKOCZÓWAĆ cz. dok., tui owdzie koczując wałęsać się; Ross. noKOqeßaTb, nontabtfch fyerura sieben.

POKOIĆ , -ił, -i, cz. niedok., spokoić, uspokoić dok., Po-koić się recipr., uspokajać, spokojnym czynić; beruhigen, bcfdnfttgen; Boh. pokogiti; Slov. pokogjm; Sorab. 1. zpo-koyofcźu , zpokoyofcźam ; Vind. spokojiti, dopokojati, pokojiti, podobruvati, potolashiti, odjesiti, pomizhili, po-mirnati, spokojatife, dopokojatife ; Rag. pogaghjatise ; Bosn. spokoitise, smiritise ; Ross. nOKOHTb. Język pobudza wszystkie złe rzeczy ; tenże zasię pokoi wszystko. Eraz. Jez. A a 0 b. Język kazi, przewraca miasta i królestwa; zasię je tez pewni a pokoi. ib. Aa 7. Senku ludzi pokojący, Przychodź do dziecięcia rączej. Groch. W. 366. Serce spokoil. Wad. Dan. 126. Im tam większy hałas, bardziej się pokoi. Pot. Arg. 656. Już były wiatry ucichły szalone, I niepogoda już się spokoiła. P. Iichan. Jer. 197. — Niepokoić, pokoju pozbawić, niespokojno-ści nabawić, uniespokajać ; Boh. znepokogiti ; Rag. ne-pokoiti ; Vind. nepokojati, pazhiti, spakati, nemiruvati, nepokoj delati \ Ross. noipcBOHîiiTb, noTpeBOHumaTb, (cf. potrwożyć), beunruhigen. Boże daj, aby byli wycięci, którzy was niepokoją. Radź. Galat. 5, 12. POKOIK, u, m., POKOICZEK, czka, m., §. 1) demin. nom. pokoj * izdebka, izdebeczka , gabinecik ; ein fleilteS Santor, 3tnt-tttercfycn; Boh. pokogik, pokogićek; Slov. pokogjk; Ross. noKoeu'L. Pokoiki małe, kształtnie robione, na słupach marmurowych wystawione. Star. Dw. 27. Jest on w tamtych pokoikach, ale go nie znajdziesz. Boh. Kom. 4, 10. DwTa pokoiki wygodne. Boh. Kom. 1, 274. Jest tam jeden pokoiczek , który kosztował 100000 cekinów. Star. Dw. 33. Pokoiczek ku noszeniu uczynił sobie Salomon z drzew Libańskich. 1 Leop. Cant. 3, 9. (cf. lektyka). Wzdychał pod jarzmem urzędu swego, żałując pokoiczku swego na puszczy. Sk. Żyw: 2, 7.— §. 2) Pokoik, de-min. nom. pokój * pax, spokojność , uspokojenie po wojnie ; ein Heiner ftrtebc, ettvaê ^rieben, ein furjer grtebe. Nieprzyjaciela pogromiwszy, i jakikolwiek pokoik sobie obmyśliwszy.... Faliss. FI. 264.

POKÓJ, oju, m., (G. ‘pokoja); Boh. pokog; Slov. pokog, mjr, (ob. ‘Mir); Hung. bekesćg; Sorab. 2. pokoj, mer; Sorab. i. pokoy, pokoi; Carn. pokoj, pozhink ( cf. spoczynek) , pozhytk , sprava (ob. Sprawa), gmah ; Vind. pokoi, pozhitek, mir, gmah, gmach; Croat. pokoj, pokoy, mir; Bosn. pokoj, mir; Rag. mir, jedînstvo, (ob. Jedność); Slav. mir; Ross. iiokoh, MHp’B, yroMOMi, (cf.

gomon); Eccl. noxomjie (pokój, odpoczynek, i miejsce odpoczynku, ob. Pokój 2. izba), npo\ü3^6NHi€, npo-xaaAB, (cf.. przechłodzić) ; §. 1) spokojność, bte 3(tt(ie, ber grtebett; (obsol. ©ernaefy. 51 big.). Zaprowadził ich na odwach, jak burzycielów pokoju. Teat. 7. d, 42. Cypry-an Ireneusza gwałtownikiem pokoju nazwał. Zygr. Pap. 291. (3hi(ieftorer ; Vind. smotnik, nepokoinik, resdiraver pokoja). Królowi przystoi, żeby strzegł pokoja pospolitego. Gorn. Wł. E. 2. Pokój społeczny, czyli społeczna miłość. Rej. Post. K k k 5. Zwyczajne żydów pozdrawianie, pokój wam, pokój temu domowi, jak u nas pomaga bóg. Sekl. 43. W dom wszedłszy, tak pozdrawiajcie go: niech się domowi temu pokój stanie. Odym. Sw. C c b. Pokój temu domowi, a będzielić tam syn pokoju , odpocznie na nim pokój wasz. 1 Leop. Luc. 10, 6. (ziści się wasze życzenie). Burgrabia zagajając sąd , przykazuje pokój pana boga wszechmogącego, pokój najjaśniejszego pana! —ten pokój jeśliby kto nieuczciwym słowem albo inną krzywdą naruszył, tedy.... Sax. Porz. 36. Dzień i noc nigdy człek pokoju nie ma. Teat. 8. b, 17. Pokój od burdy, pokój od prawa, pokój od zbytków, pokój od innych niebezpieczności świata tego, ten nadobnie statecznemu starcowi przystoi. Rej. Zw. 164 b. Bóg ‘pokoja niech was na wszystkim poświęci. W. Post. W. 3, 108. Niechże odbieram drogi pokój mojej duszy. Teat. 51. d, 58. Sîupe ber Seelen, Seelenruhe. Niepokój, nie-spokojność, Vind. nepokoi, nepokojanje, nemiruvanje, nemir, ranca, raska ; Rag. nepokoj, nemir, Unruhe. Lepsza trocha w pokoju, niż wielka hojność w niepokoju. Cn. Ad. 449. Póki była żywa Judyt, nie był nikt, któryby czynił niepokój ludowi bożemu. Sk. Zyw. 2, 337 b. któryby go niepokoił, uniespokajał, beunruhigen. Nie wiem, co w swych zamysłach królowa układa, Ale ją straszny, panie, niepokój napada. Teat. 45. c, 73. Ultru* (te, singft. Dostąpił dziwnego ‘pokoja na duszy swojej. Wys. Ign. 83. Możeż być większe złe, jak pokój w grzechu! Lach. Kaz. 1, 77. Wieczny pokój, niebo, Ross. yno-koh, ewige Dîuhe, (cf. Ross. 1. üokohhbih, iiokohhhkt> = nieboszczyk ; 2. noKOHHidlł, noKoeH'B wygodny, wczesny; Slav. pokojni * nieboszczyk). Daj mu panie pokój wieczny. Teat. 55. e, 11. Dowiedziałem się o śmierci jego: duszy jego wieczny pokój ! Teat. 52. b, 3. (cf. panie świeć duszy jego). I moja matka, (wieczny pokój duszy), Najczęściej tą mi gadką nabijała uszy. Zab. 11, 373. Zabi., (cf. świętej pamięci, nieboszczka).— §. Po wielkich pracach na pokój poszedł. Sk. Dz. 147. (umarł, cr tft heint gegangen). Na wieczny pokój poszedł. Sk. Dz. 824. — §. Daj mi pokój. Teat. 8. b, 72; Sorab. 2, dai pokoj, nie przeszkadzaj mi, nie zaczepiaj, laß mich mit ^rieben. Niechby on patrzył sobie podobnych, a nam dał pokój. Mon. 64, 282. Czyń co chcesz, a daj mi pokój. Teat. 26. c, 42. Przyjmuj wszędy doktory, a na ich rozsądku przestawaj ; albo jeśli nie chcesz tego , daj im dobry pokoj. Hrbst. Odp. G 3. (won! precz! daleko ztąd!) — Dać pokoj czemu, jakiej rzeczy, porzucić ją, odstąpić od niej, poprzestać, Sorab. 2. sze loszowasch; Vind. nehati, pustiti, ctroaä mit grieben laffen, aufgeben, jufrie*

Qh

j ; my innego pana

POKO-

286

POKÓJ.

POKOJOŁOMCA - POKOJOWY.

ben Iaffett, untcrlaffcn. Dajmy pokój tym ceremoniom. Teat. 34, 8. Bagatele! dajcie tym rzeczom pokój! Zabi. Zab.

14. Radzę, żebyś tym projektom dal pokój. Teat. 26. e, 75. ib. 30, 5. Odciągnęli i oblężenia pokój dali. Warg. Cez. 120. Zelżywość będzie , jeżeli temu dobywaniu damy pokój. Warg. Cez. 164. — . Jeżeli ty masz za pana Juliana, miej sobie z nim

nie mamy jedno boga. Sk. Żyw. 1, 450. (miej go sobie, nie przeszkadzamyć, bodajbyś z nim zdrów był, gefyabe bid) babey rooljl). — §. Pokój, nar èÇoiy, oppositum wojnie, niebytność wojny, abo uspokojenie po wojnie, mir, ber §rtebe. Choćby najdłużej trwała wojna, nako-niec pokój stanie; a ten pokój trwać będzie, póki jedna z partyj zerwać go nie zechce. Zab. 13, 80. Koniec wojny pokój, a koniec pracy ‘odpoczynienie. Gorn. Dw. 365. Za posłuszeństwem i czasu 'pokoja i czasu wojny każdy się w pokoju wysiedzi. Gorn. Dz. 79. Pokojem państwa kwitną. Nar. Dz. 1, 22. Nie wie co to pokój, kto wojny nie skosztował. Rys. Ad. 44. Pokój przekłada nad zwycięstwo. Jabł. Tel. 151. Xiążę Alkudia, pierwszy minister Hiszpański, tytułem xiążęcia pokoju zaszczycony, del Pace. N. Pam. 4, 113. — §. Za pokojem, w pokoju, z pokojem aduerbialiter > spokojnie, bez przeszkody, napaści, kłótni, wojny, zaczepki; Ross. CMHpno, ruljig, ttt    mit griebett, ungeftort. Świat niniejszy,

jak morze, rzadko z pokojem stoi. Biai. Post. 239. Żydzi żeby od każdej osoby za pokojem byli; bo ktoby im nie dał pokoju, ma być karan. Vol. Leg. 5, 648. Wyszło z zamku dobytego 400 knechtów, których nasi odprowadzili aż do Królewca, aby byli za pokojem. Biel. 385. Czechowie Władysława królem obrali , tym sposobem, żeby Jerzy do śmierci swój na królestwie za pokojem był. Biel. 402. Rozruchów tu żadnych się nie bojem, Ale zgoła w swych państwach siedzim za pokojem. Groch. W. 398. Przed nim nikt się w pokoju wysiedzieć nie mógł. Pim. Kam. 101. (każdego zaczepił). Ma-tyasz nie chciał być z pokojem; chociaż miał przymierze z królem Czeskim, przedsię go szarpał. Biel. 428. Wojna dlatego bywa czyniona, aby ludzie za pokojem siedzieć mogli, i od sąsiadów przenagabania żadnego nie ponosili. Star. Woj. A. Z pokojem żyć Eccl. HHpOBam, wnp-CTBOBani, 5KHTB MHpHO. — §. 2) Pokój » miejsce spokojne, otium. Cn. Th. etrt 5îül)eort; Croat. pokoische; Eccl. noKOiupe. Aby każdy, gdy się ma na pokój obrócić, rozważył sobie, jeśli co dobrego przez on dzień uczynił. Bzów. Roz. 105. (spoczynek, złożenie). — §. Pokój, budowanie dla uspokojenia, mieszkanie spokojne, izba, (cf. gabinet); baS (®cmad). 21 big. 1.), Btntnter; Boh. po-kog, swćtnice świetlica, świetnica; Sorab. 1. drewno, (cf. drewno, dorewnia) ; Croat. hisa, (ob. Hyz , chyża); Dal. komora; [Jung. kamora, (ob. Komora); Slav. et Bosn. sobba, (cf. sobie, się, u siebie, Gall. chez - lui, cf. osobny); Vind. hram (cf. chronić, schronienie), kasha; Ross. CBtnHua, KOMHaia (ob. Komnata), ropmma (cf. góra), hokoh. (Ross. noKOHHbiî}, noKoeHü wygodny, wczesny). Teraz każdą izbę pokojem nazywają, gdzie się nawet największe niepokoje dzieją. Wlod. Pokoje, po staroświecku izby. Kras. List. 2, 147. Pokój wielki, przestrony, sala. Xiądz. 75. Pokój z kredensem, kredens Ross. cna-Tepmaa. Pokój jadalny, jadalnia, stołowa izba ; cf. wieczernik. Pokój sypialny, sypialnia, łożnica. Pokój bawialny, bawialnia. Pokój od roboty, robotnia. Pokój od pisania, pisarnia, pisarya, pisownia. — Paulino ! idź do pokoju kompanii, będziesz przyjmowała przyjeżdżających. Teat. 37, 205. Oddał córkom wszystkie ubiory łożnicy swej , i innych pokojów. Biel. Sw. 220. Droższy teraz pokój, niż przedtym wioska. Zab. 13,210. Biorąc ciebie do pokoju i do boku mojego, chcę żebyś samego tylko mnie kochała. Teat. 19. 6, 22. (do domu mego, lub za żonę). — §. Pokoje pańskie, królewskie, w których bywają assemble, rnetonym. same assemble -■ dwór, 3ŃKmer an ben $öfett, 2lffcmbleett, 6our. Jakże? nie odwiedzisz dworu? być przecie musisz na pokojach! Teat. 32, 51. Wszystkich minut strzedz będę; pierwszy na pokoje Równo z świtem pobieżę, ostatni dostoję. Hor. Sat. 128. Niegdyś mię oto jeden na pokojach spyta , Mości Panie, coż to za Muza jadowita. Nar. Dz. 3, 129. Spytałem się przyjaciela, powracającego od dworu, czyli liczne były pokoje? Zab. 3, 204. Aby sobie wystawić dworu naszego wielkość, trzeba było widzieć pierwsze pokoje, które były po rozwiązaniu królowej. Pam. 85, 1, 542. POKO-JOŁOMCA, y, m., który pokój łamie, ber $rtebebrecl)er, ftrtebejłorcr ; Vind. mirolomovez, prelomez mira; Ross. CB04'iHKi>. POKOJOŁOMNY, a, e, pokój gwałcący, frie» bcbrccfyenb ; Vind. mirolomezhen. POKOJOLUBNIK, a, m. ; Eccl. noKoejnoÓHTejb ; lubiący pokój, ber ben $riebeu liebt; adjecl. pokojolubny, a, e, Eccl. i{hC6Miißhin> [communis omnibus hominibus 2], BecbMa cmohhhh ki Miipy, MHpo-iioÓHBbiw, frtebltebenb, (cf. Lubomirski). POKOJOWA, ćj , z., subst. POKOJÓWKA, i, z., dem., panna służąca, garderobianka, bte Sîammerjtmgfer ; Boh. komorna, komornice; Carn. perla; Vind. jispna dekla, perla, zi-mra , jispna dekelzh ; Croat. divojka ; Ross. ropmuiHaa , ropFimimaa. W Warszawie najlichszej pokojowej nie wspominaj o śpiżarni. Teat. 22, HO. Jakaż to wyszczekana pokojówka. Teat. 14, 158. Pam. 83, 435. POKOJOWIEC, wca, m. ; Boh. komornjk, (cf. komornik) ; pokojowy sługa, kamerdyner, ber ftctmmerbicncr. Tu u mnie pokojowiec jego stancyą najął. Zab. 13, 204. Z chłopca zostałem pokojowcem. Kras. Pod. 2, 143.

J0WY, a, e, (cf. Boh. pokogny spokojny); Ross. no-KOCBbia izdebny, łożniczy; Slav. sobni; §. 1.3ńnmer = , gum 3tntmer gehörig. Drzwi pokojowe. — Pokojowy, ego, Subst., m., pokojowiec, kamerdyner, ber Sîammerbtetter. Jeden teraźniejszy lokaj lub kamerdyner więcej kosztuje, niż przedtym dwóch dworzan albo pokojowych. Kras. Pod. 2, 175. U panów teraz w Polszczę zabrali miejsce dworzan, pokojowych, kamerdynery, lokaje, laufry. Kras. Pod. 2, 275. — §. 2. Pokojowy, od pokoju, uspokojenia po wojnie; Ross. MHpHBiu, MHpeHt, ^rtebcnö ^, bert Trieben belangenb. Nieszczęście na drogach ich, a drogi pokojowej nie uznali. 1 Leop. Act. 3, 15. Tak wojenne rzeczy, jako pokojowe Mądrą siłą prowadzisz, aby były zdrowe. Zebr. Gw. 3 b.

POKOLANEK-POKON.

POKONACZ-POKORNOŚĆ. 287

POKOLANEK, nka, m., w działobitni, część przedpiersie-    Mon. 7 i, 714. POKONACZ, a, m., confecłor, e gr. Żenią, miąższość ziemi od wnętrznego wyrżnięcia strzelni-    rarum. Cn. Th. ber Slufretber, Uebertrdltiger, ber bett

cy aż do ziemi; tak nazwana, iż puszkarza w tym miej-    rauê mad)t. POKOŃCZYĆ, f. pokończy cz. dok., jedne-

scu zasłania tylko po kolano. Jak. Art. 3, 309. bflS Śnie*    mu po drugim koniec uczynić, po jednemu do końca

ptf in ber Batterie.    doprowadzić, nad) einanber beenbtgen. (Bosn. pokuciti, na-

POKOŁATAĆ, f. pokolace, cz. dok.’, Vind. poterkati ; Croat.    kriviti inflectere). Juźem wszystkie roboty    pokończy/a.

pokuchiti, pokuchim ; Ross. iiokoiothtl , iroKOiaMHBaTŁ,    Teat. 52, 56. Wc Pan będziesz się żenił,    ale czy tefc

a) raz po raz zakołatać, nakołatać się; nad) einanber ffo*    wiesz, że przy zakończeniu tych związków    małżeńskich

pfen, anpodjett. I ty sam pokołaczesz i drugich zawie-    i pieniążki nasze się skończą, i tak razem    ślicznie po-

dziesz, a drzwi tobie nigdy nie otworzone. Rej. Ap. 59.    kończymy interesa. Teat. 7. c, 17.

— b) Transit. Pokołatać, podruzgotać, pobić; nad} ein* POKONEWSK1E, a, n., POKONEWSZCZYZNA, y, z., Żmudi anber icrflopfen, jcrprttgeltt, serfć^Iagen. Czart żydów, co    nazywała zamianę powinności osobistej służby na pienią—

go wypędzali, pokołatał i poranił.    Sk. Dz.    59. Wziąwszy    dze, pokonewskie,    bo to zastępowało służbę konnych,

kij, wszystkie lampy pokołatał. ib.    577.    Czack. Pr. 1, 202.    ©elbabgabe ftatt perfönlidjett SîriegSbienfi

*POKOŁEM adverb., na około, w koło, kołem, ruttb fier*    ju ^ferbe. Miasto Drohiczyn otrzymało od    Zygm. Aug.

urn, tn bie SRnttbe. Przez śpiące pokołem    sługi    przystą-    przywilej, aby nie    wymuszano pokonewszczyzny opłaty,

pił do łóżka jego. Siru. Qu. 92. ?    ob. Pokotem.    ib. 202, ob. Sierebrzeszczyzna.

POKOLEBAĆ cz. dok., pokołysać, nad} einanber mtegen, fd)an* ‘POKONOPIĆ cz. dok.; Ross. noKOHonamTb; szpary w okrę-îeln ; Vind. posibati ; Ross. nonanaTB, noKanitBaTb.    taeh pozatykać n. p. konopnemi kłakami, calfatent.

POKOLENIE, ia, n. ; Boh. pokolenj, koleno, (ob. Kolano); POKOPC1Ć ez. dok., kopciem powlec, mit fRand) befcbtttut* Slov. pokolenj, knaen ; Sorab. 1. fwoyba, (cf. swój); So-    jen. POKOPCIEC nijak., kopciem zajść, »om iRand) fdjttiut*

rab. 2. schlachta, (ob. Szlachta); Slav. kolino, (pokole-    jtg merbcn ; Ross. nocMyotTŁ.

nie genus) ; Rag. kogljeno tribus ; Croat. pokolćnye ; Ross. POKOPAĆ cz. dok., Pokopywać częstl., pokopuje pr., jedno KOJrfeno, noKO^liHie; Eccl. nopost^emiic; ród, linia czyli    po drugim zakopać, lub nakopać, nad) einanber bin gra*

stopniowanie rodu, rozród, plemię; baś ©efd)Ied)t, ber    ben; Ross. noKonaib, noKanuBaib ; Croat. pokapam de-

0tmnm, bie 5fbftainmung. Gdy jedni pokolenie pierwsze    fodio, pokapati * pogrześć, pochować; pokôpavecz, pokładli w ojcu i matce, a wtóre między rodzoną bracią,    kópich, pokopnik sepultor; pokop, pokopni * pogrzebowy;

kościoł ś. stopnie te cieśniej postawił, i ojca z matką    Dal. ukop * pogrzeb ; Garn. pokopûjem; Vind. pokopati,

nie licząc, ale jako korzeń krewności kładąc, pierwszy    podsemluvati sepelire; pokop * pogrzeb, pokopalifhe, po-

stopień i pokolenie między rodzonemi postawił. Sk. Dz.    kopniza * grob ; pokopalifhe, mertlifhe, britof * cmentarz ;

1044. Dwanaście pokoleń Izraelowych. — *§. Nie macie    Rag. pokopatti, vkopatti, zakopatti, zaklopitti ù grob;

jeść sojki wedle rodzaju jej, i jastrzęba wedle pokolenia    pokop, pokópje, gróbje * cmentarz ; Bosn. pokopati, uko-

jégo. 1 Leop. Levit. 11, 18. (wedle rodzaju jego. 3 Leop.).    pati sepelire.

PÔKOLENNY, a, e, od pokolenia, Stamm, ©efd)leć^tÓ * ; POKORA, y, i. ; Boh. et Slov. pokora; uniżenie, skromność

ROSS. nOKOjtHHUH.

POKOŁYSAĆ cz. dok., pokolebać, jedno po drugim kołysać, nad) einanber mtegen, fdtanfeln; Vind. posibati; Ross.

noKanaTb, nonanHBaTb.

POKOMOS1Ć, f. pokomosi cz. dok., pokłócić, pojątrzyć ; entriiftet madjen, entjmcpen, aufbrittgen, tn ^arttif^ jagen. Sposobem tym pokomoszę wszystko pospólstwo, płaczą zabitego, A prośbą jako wzywają świętego. Chrośc. Fars.

92.

POKONAĆ, f. pokona cz. dok., Pokonywać frequ., pone-kać, powalić, porobić kogo. Cn. Th. sił go pozbawić, dobić; einem ben ©arauś ntad)cn, ifm »óEig nieberfd)lageit; (Carn. pokonzhâm destruo ; Vind. pokonzhat devastare, pokonzhat, konz vset perire). Xiąże Halicki nieprzyjaciół, xiçstwo najeżdżających, po kilka razy pokonywał. Steb. 78. Nieprzyjaciel pokonan. Sk. Dz. 722. Pokora mocniejszego pokona. Cn. Ad. 887. Niewiasty pokonały największych rycerzów ; nie dziw' że i jego kobieta zwyciężyła. Teat. 9, 54. — §. Pokonać kogo słowy, dowodami * przekonać. Cn. Th. einen überzeugen, überführen. Kto inwentarza nie uczyni, ten przez to w oszukaniu bywa pokonan. Groi. Obr. 169. POKON, u, m., pokonanie, zguba, koniec ; ber Untergang, baś (£nbe. Do pokonu świata.

pokorna; Ross. c»mpenie, cmipemtOMyApie, bie ®emutty. ( cf. Vind. pokura poenitentia ; spokura * odpokutowanie ; Carn. pokora, pokura * pokuta ; Slav. et Bosn. pokora ; Croat. pokóra poenitentia). Pokora, gdy kto o sobie mało rozumie, a dobre sprawy drugiego okrom zazdrości opowiada. Bial. Post. 161. Pokora wszędy ujdzie. Cn. Ad. 887. Pokora mury łamie, dawne to przysłowie. N. Pam. 16, 118. Pokora niebiosa przebija. Wilcza pokora,

ob. Wilczy. — §. Herald. Pokora karkiem do góry, nad ocylami klucz duży poprzek położony, między jego zębami krzyż. Europ. 5, 40. ein SBappen. — POKORNICŻEK, czka, m., POKORNIS , ia , m , pokorniuchny człeczek , ein fefir bemnt^iger ERenfcf). Nędzny pokorniczek. Lub. Roz.

28., Vind. pokornik, spokornik, f. spokorniza ; Croat. pokornik, f. pokornicza, pokorniza poenitens; Croat. po-kornicjar poenitentiarius. POKORNOŚC , ści, z. ; Sorab. 1. pokornost ; Ross. noKOpCTBO, noKopnocTb ; uniżoność, pokora umysłu; bie 2)emütf}tgfeit, Untertpnigfeit; (Carn. ponishnost, pohlevshena,'(cf. pochlebić); Vind. poni-shnost, pohleunost, pohleufhina, mirnost, dopufhnost, mirovitnost; Croat. pohlevnoszt ; Eccl. CMHpeHCTBO, ^oy-AOCTb [exiguitas 2j, ci>MHpi€Hiue, cf. chudość, śmierzyć. (cf. Carn. pokorshèna ; Vind. pokorfhina, pokornost obe-

dientia); spokornost, spokoritnost * pokuta ; Croat. pokor-    Haur. Sk. 17. Trawa posieczona ma leżeć na pokosiech

nozt, pokornoszt obedientia; Hoss. nOKopiHBOCTL posłu-    dzień albo dwa. Gresc. 483. Słały się pod kosą żniwia-

szeństwo). Dziękujmy dziś w pokorności Z tak wielkiej    rza pokosami kłosy. Staś. Num. 1, 130. — Fig. Bole-

jego miłości. Pieśń. Kat. 18. POKORNY, a, e, POKOR-    sław widząc gęste swoich pokosy, z bitwy uciekł. Nar.

NIE adverb. ; Boh. pokorny, pokorne; Sorab. 1. pokorny, pokorné, poniżny; Croat. ponishn, pohlevn, (cf. pochlebny) ; Vind. pohleun , miroviten, dopufhen, ponishen ; Bosn. priklonit, snisgen ; Ross. CMiipeHUbiii, CMHpeHHO, noKopHbiü; uniżony, bemütl)tg. P0K0RN1UCHNY intensiv. POKORNIUCHNO adverb.-, (Carn. pokorn obediens; Vind. pokorn, pokoren, bogajozhen * posłuszny, spokorn, spo-koriten, pokurski » pokutny ; Slav. pokoran ; Croat. pokoren obediens, pokorni poenitentialis\ Rag. pokorni poe-nitens ;

Lepszy jest mąż pokorny nad męża mocnego. Zyw. Jez.

Hst. 5, 154. (szeregi posieczorie, położone, pokłady trupów). Tam wycięty kwiat w pokos niezliczonej młodzi, Już nie w rosie , lecz w krwawej opływa powodzi. Min. Ryt. 3, 4. — §. Pokosem, adverb., pokładem, pokosząc, pokosiwszy, posiekłszy, obaliwszy, powałem , pomostem, na pował; (Ross. noKaiaTŁ* potoczyć); fytngeftretft. Jednych jędze pokosem Gradywowi ścielą, Drugich morze pogrąża. Hor. 1, 127. Min. Dla Ery filii niefortunnym losem Poległ okropnym cały ród pokosem. Hor. 2, 121. Kniaź. Ross. nOKOpjHBbiH posłuszny, KOpHB krótki). — b) Pokos, łąka lub pole świeżo skoszone. Wlod. cttt

aDgemd^teê $db.

Pokostować. Tr. ; niedok., pokostem powlec, pomalować, propr. et fig., nberftWtffen, beftrnifen; Vind. zheffirnafhati, oblirnafbati ; Ross. aM<i>HTb. Pokostem malowania poka-szczają, aby dłużej trwały. Sienn. 22<d. Spicz. 128. Chcesz-li co pokoście, aby prędko uschło, tak rób.... Haur. Sk. 371. Malarz karetę pokoszczając. .. . Krup. 5, 694. Z bukowego drzewa kufel utoczony, Wszystek po wierzchu żółtym woskiem pokoszczony. Otw. Ow. 332. Poko-szczane twarzyczki. Mon. 70, 732. (poróżowane, malowane). Od pokaszczanćj twarzy niech płacą złoty jeden. Lek. C 4. Oglądaj onę twarz pańską cierniem przebo-dzoną i krwią pokoszczoną. W. Post. W. 291. Owoce złotą pokoszczone korą. Przyb. Milt. 110.

52. Kto pokorny, ten i mądry. Cn. Ad. 887. Niemasz P0K0SC1C, f. pokości cz. dok., Pokoszczać, ‘Pokaszczać, miecza na pokornego; z dawna się mówi: pokornej głowy miecz nie siecze. Fredr. Ad. 50. Rys. Ad. 58. Król twój, Syonie, jedzie tobie pokorny, siedząc na oślicy.

Sekl. Math. 21, not. «cichy abo potulny*. Gdybyśmy droż-szemi byli, jakby to w ten czas te niebożątka pokorniu-chne były. Teat. 29, 72. Wilk srogi szarpie duszę moje, Jako owieczkę pokorniuchną swoje. Past. Fid. 196.

Pokorniuchno się skłoniła, jako panna sromiężliwa. Pieśń.

Kat. 16. POKORZYĆ, — ył, - y, cz.dok.\ (Boh. pokoriti;

Sorab. 1. pokoriu, pokorim, zpokoram, wopokofam ; Vind. ponishati, pohleunili, fcf. pochlebić); Carn. ponisham ;

Ross. CMHpHifc, CMnpflTL (cf. śmierzyć), noKopHTb; upokarzać, uniżać, bcmüt^tgcn; (Carn. pokoriti se « pokutować; Vind. pokoriti, spokoritife id). ; Bosn. pokorim, po- POKOSIĆ, f. pokosi cz. dok., Pokoszać niedok., Pokoszy-karam casligo , objurgo, exprobro, punio ; Elym. kara, ka-    wać frequ. ; Bosn. pokositi ; Rag. pokossitti ; Croat. porać, (distng. Bosn. pokorriti, uciniti korru incrusto-, Croat.    kossójem ; Ross. iiokochtł , noKaiUHBaTŁ ; kosą posiec,

pokorim poenitentiam impono, pokorenszem obedio ; EccL.    binmcij)en, abmćifjen, ntabcnb btnftrecfen. Defalco, pożynam,

noKapaio subjicio, subdo-, noKaparoca submilto me,    obedio ;    pokoszam. Macz. Nocą ścierń lekko posiekiwać, Nocą

Ross. noKopeme podbicie, dobycie). Pokorzący,    cf. So-    i łąki    suche lepiej pokoszywać. Otw. Wiry. 587. POKO-

rab. 1. zpokoracżnć mitigatorius. POKORZYĆ się    recipr. ;    SNY,    a, e, od pokoszenia, koszący, posiekujący ; fyimttd'

Sorab. 1. pokurjam szo , pokorim, szo pokoracż    ; Rag.    !)enb,    f)titfłrccfenb. Kwitnęli ludzie pod cnoty zaszczytem,

stać, raud) intb jottig merbeit. Pokosmaciałe ciało. Pot. Jow. 111. POKOSMACIG cz. dok., kosmatym uczynić, Sottig mad)ett. X. Kam.

pokorittise; Eccl. KOpiiTHca, nOKopaTHca ; Ross. CMHpmb- Czas ją pokośnym uciął i zniósł płytem. Zab. 10, 8. Jak. ca, ftd) bemühen. Układnie papieżowi się pokorzył; POKOSMAĆIEĆ, f. pokosmacieje neutr. dok., kosmatym się summisse pontifici se exhibait. Krom. 692. Chrystus upokorzył się, i stał posłusznym aż do śmierci krzyżowej.

Salin. 2, 177. POKORZYCIEL, a, tn., który kogo po-

korzy, ber ®enuitbtgcr ; Bosn. pokoritegl exprobrator- Ross. POKOST, u, rn., farba, którą niby lakiem rzeczy powle-nOKopiiTe^b podbijacz, dobywca.    kaja, ber gtnttß ; Boh. fermez; Carn. et Vind. fiirnafh ;

POKOS, u, w.; Ross. iiokocl; a) pokoszenie, koszenie,    Ross. aüH*i>a ; (Boh. pakosta po kościach łamanie cierpią—

sieczenie trawy, zboża; b(t$    , 2Ibmdpcn , ^titnidbctt,    cy ; Ross. iicnaKOCTUTŁ popaskudzić). Pokosty są różne

£>tnftretfen, ^tnlegen propr. et transi. Przyszła szarańcza,    żywice, które się roztapiają w jakim rozcieku. Rog. Dos.

gdy pierwsza trawa odrastała, po pierwszych pokosiech    1, 155. Pokost jeden czynią z soku jałowcowego, i oleju

traw królewskich. Radź. Amos. 7, 1. — §. Pokos, tyle    lnianego; drugi z ostatków bursztynu. Śleszk. Ped. 419.

trawy lub zboża, ile jednym kosy cięciem pokoszą i po-    — Fig. Pokost, pozer, powierzchowna barwa, płaszczyk;

łożą, Ross. ynocŁ, (cf. ukos), ber @d)roaben, fo siei ©rcrô,    ber îhtftrtd), bte 21ußenfette. Nie sądź o rzeczach z zwierz-

©etretbe, n!3 mit einem @eitfen£iebe blngeftrccït mtrb. Kośnik    chniego pokostu. Pot. Jow. 35. Pokostem gorliwości

barwi ambicyą. Przyb. Milt. 51. Rzadki, by obcym nie błyszcząc pokostem, Szedł po honory zasług torem prostym. Zab. 12, 12. Szost. POKOSTNIK, a, tn., który pokostem powleka, maluje, ber §tnttßntad)er. 7Y. POKOSTUJE, POKOSZCZONY, ob. Pokościć.

kosą coraz dalej postępując, koszoną trawę na porządnych zostawia pokosach. Kluk. Rośl. 5, 294. Sieczeniem na grabki zboża, pokosy równo się składają. Haur.

Sk. 80. Gdy deszcze panują, zboża pożęte, które są na garściach albo na pokosach, często przewracać trzeba.

POKOSZTOWAĆ, /. pokosztuje cz. dok., trochę zkosztować, POKRATKI, ob. Nerki.

próbować; \md. pokofhtati, ein wenig Toften, oerfitd)cit. POKRĘCIĆ, /. pokręci cz. dok., Pokręcać niedok.; Bosn. Na pierwszym pokosztow;aniu, gdy się naprzód kusi! ; susceptione prima. Macz. Pokosztować się z kim ; decur-rere cum aliquo. ib. Pokosztujmy znowu wojny, dobądźmy szable, zbierzmy wojska. Baz. Sk. 574. -potentujmy.

POKOTEM \adverb. po kolei, nad; ber SReilje 2]. Myśliż on o tym , Ze i jego śmierć kiedyś położy pokotem. Min.

Ryt. 1, 284. Leci po ziemi trup jako pokotem, Ceza-ryanom ścinać rąk nie stawa. Chrośc. Luk. 2, 58. Śpi pasterz, pies drzymał, owce pokotem leżały, I ledwie nie wszystkie spały. Jak. Baj. 95*

POKOWAĆ, ob. Pokuć.

POKOŹL1Ć czoło, f. pokoźli cz. dok., kozła na czele pokazać, bte ©tinte Oerftiiftcm, ruujeln. Niemile na się patrząc, pokoźliwszy czoła. Pot. Arg. 151.

Na POKRAGZKI orać « zostawując miejsca nieorane. Dudz.

52. jmet) gurren adern, unb rnieber jmety üljerbüpjen; Boh. okroćmo, okroćme. Na pokraczki orać, dwie skiby na zagonie zorać, a dwie skiby odłogiem zostawić. Ilaur.

Sk. 25. Na ‘pokrackach. Maur. Eh. 19. (hodie dicunt: na okraczki orać, od okraczania).

POKRAJAĆ, f. pokraje cz. dok.; Sorab. 1. pokraju, pokra- POKRĘr, u, m., pokręcenie, ba3 .^erufllbrebeit, ilinbrel/en, jem; Ross. iicnpOHTb, HCitpaHBaTb, nonpouiHTb ; poroz-    Ummtnbcn. Brzegi rękawka lekkim pokrętem łączone,

rzynać, na sztuki pociąć, jerfdjneibett. Sarmaty, jak do-    hniaz. Poez. 1, 86. POKRĘTNY, a, e, pokręcony, krę-

padną, to potną, pokraja. Teat. 45. c, 22. Pokrajać    ca.cJ S'Ç: ^rum gcmunben, gebreÿt, \\d) ^erum winbcnb.

pieczenia, pieczyste, rozebrać, traufdjirctt. (Rag. pokrai-    Ozdobo twarzy, pokrętne wąsy. hniaz. Poez. 1, 84.

na « pograniczne, cf. ukraina; Vind. pokraina, okrai, oku- POKREWIEŃSTWO, a, n„ związek po krwi, przyrodność,

cf. powinowactwo, bie 23lut$freuitbfd)aft; Slov. pokrwnost; Boh. pfjbuzenstwj, prjbuznost; Vind. snâjnje, rodjanstvu, rodjanost, fhlahta , pofhlahtnost, perrod , xodbina , ( ob. Ród, rodzina, rodzeństwo, szlachta); Garn. palta; Croat. rodbinsztvo , szvôita , (cf. swój) ; Dal. rood; Rag. djâcenje ; Bosn. rodbina, roçbina, svoita; Ross. npo-BHOCTb , pOAHfl , p04CTB0 , CpOACTBO , CBOHCTBO ;    ( Eccl.

POKRAKA, i, i., pokrakanie, krzyki na kogo, mruki; un*    yaurieCTBO (cf. użyć), ó-HmonecTBO , (cf. blizkość). Mię

dzy pokrewieństwem waśni zawsze najjadowitsze. Zab. 7, 248. Koss. W jakim stopniu jednego z małżonków po-wielkie lud świadczy niesma- krewieństwo zachodzi, w tymże stopniu drugiego powinowactwo. Oslr. Br. Cyw. 1, 68. POKREWNIĆ się z kim recipr., niedok., spokrewnić się dok.; Rag. vrodbittise, vrodjacitise ; Vmd. safvakatifc, safhlahtatife , pofhlatatife , safvakuvatife ; Ross. nopo4HHTbca, (cf. porodnić) ; po-winowacić sie , ftdj bcfreuitbett mit jentaubett. Jestem jego przyjaciółka tym czasem , nim się z nim pokrewnie. Teat. 26, 74. W tym stopniu spowinowacony jestem z mężem, w którym z żoną jego spokrewniony. Osfr. Br. Cyw. 1, 68; (Slav. priateljit, cf. przyjaźnić). POKRE-WNOŚĆ , ści, i., pokrewieństwo, bte 331utśfreunbfdmft. Tr. POKREWNY, a, e, Boh. prjbuzny; rodjan, rodjanski, rodjaken , pofhlahten , rodjak, po-fhlahtnik, vfhlahtnik ; Boss. cpo4HH*tiH, cp04HUb, cpo-4HHKÎ, Cp04CTBeHHHKX, Cp04UHUa, Cp04CTBeiiHHHa ', po

krwi do kogo należący, oerruanbt, jur Slutêfreunbfdjaft ge« (lörenb. Pokrewni consanguinei ci się rozumieją , którzy od jednej osoby albo szczepu początek przez urodzenie biorą. Ostr. Pr. Cyw. 1, 176, cf. powinowaty. — §.

liza * okolica , okres).

POKRAJKI, licz. mn., skrajności, skrajne ostatecznści ; Vind. krainik , krajez, Ontbfetteit, ßttbctt. W tęczy jedno prawie a jedno, co się z ,sobą styka, Ostateczne pokrajki różnica zamyka; tarnen ultima distant. Zebr. Oiu. 128.

POKRĄGLIĆ cz. dok., okrągłym poczynić, ritttb lltadjett, ab« nutbcit ; Vind. pokroglivati, pokroglati, obzirklati.

mtlltgcâ ©efebm} mtber jemanbett, lautet Durren, 6d;cUen. Znowu według swego zwyczaju W bunt na Mojżesza powstają pokraki , Znowu mu ki. Leszcz, II. S. 162. Co to za pokraka! Mon. 71, 794. Miałem z nim pokrakę. Tr. zwadę, kłótnią; 3(Wf< <Strdt. Pokraka, tragicus eventus, żałośna rzecz. Cn. Th., eilt trauriger 2Iu$gang, traurigeê tëube, trauriges? (Ereigniß.. Ciężka na mię napadła pokraka. Tr. POKRAKAĆ f. pokraka cz. dok., pokrakuje pr., Pokrakiwać frequ., z krakaniem pokrzykać, uad) eiitaitber fragen. Nuż zając w śmiechy z żółwia nioboraka, W Wielkiejby Polszczę mówiono . pokraka. Jabł. Ez. 50. — *§. Pokrakuje. Zebr. Ow. 212, ob. Pokroczyć.

POKRAPIAĆ , ob. Pokropić.

POKRAŚĆ, pokradł, f. pokradnie cz. jedntl. ; Sorab. 1. po-kradnu; Bosn. pokrasti ; Boss. noupaCTL ; jedno po drugim ukraść, utetyrereé nad) etrtaitber ftelilen. Kto rzeczy te pokradł? Tr. Pokraść kogo , eilten beftel)len.

POKRASIG cz. dok, pobarwić, krasnym uczynić, fd)ött ma* d)ett, befdmtttgen ; Ross. noKpacoBan. „ (noKpacoBaitca po-stroić się, nOKpaCHtTL poczerwienić się).

Słownik Lindego wyd. 2. Tbto IV.

posukati; Ross. nocymrrb, nocyuHBaTb (cf. sukno), no-BepnyTb, iiOBeprfeTb, noBepTMBaTb (cf. powiercieć), no-KpyTHTb, (cf. Boh. pokrćit rameny, zżymać ramionami); kręcąc obwieść, Itentmbrefyen. Na tymże rynku stoją trzy węże pokręcone, z śpiży odlane. Star. Dw. 11. Pies pokręca ogonem, i wyje, jak gdyby nie mogąc wystarczyć swojej radości. (V. Pam. 25, 185. — Transi. Już się tedy pokręciwszy po mieście, zaszedłem na pokoje pańskie. Zab. 15, 208. Wyjechawszy z Dubna, pokręciliśmy się trochę po Wołyniu. Teat. 28, 95. włóczyć sie i tam i sam.

‘POKRES1G , POKREŚLIĆ, ‘POKRZEŚLIĆ , f. pokresi, pokreśli cz. dok.; Bosn. pomrrisili ; Boss. nouepKiiBaTb; kreskami opisać, popisać. Cn. Tli. mit ©tricfyeu bc$etd)nen, betreiben. Wziął pędzel, pokrześlal. Falib. R 2. Pokreślić papier piórem. Gwiazdarz figury pokreślił. Tr. — §. Transi. Pokresić pola, zchodzić pola , lasy, miasto, złazić, zwiedzić, peragrare. Cn. Th. betMItbcri!, ummatt« bert: r imtgelien.

uro

Vind. fh Iah ten,

57

Pokrewny Subst. masc., ber SltltSfreunb. Pokrewna fem., bte Slułśfreunbtnn.

noKpoß’B, qexojL , qexoaoK'B, (ob. Czechło) ; Eccl. no-upOBeu'B, (noKpoi{T> dach). Na puklerzu był pokrowiec piękny atłasowy. P. Kchan. Orl. 1, 47. Szkapa-ć się będzie cudna zdała pod cudnym pokrowcem , a gdy go odkryjesz, alić kłapouchy. Hej. Zw. 165, (cf. Prov. Dal. Goszpodar ak’ nema neg dinar, alb je goszpodar, Oszlo-vacz ak’ ima zlat pokrovaez, alb je oszlovaez = gospodarz choć niema szeląga, przecięż gospodarzem, oślarz choć złoty ma pokrowiec, z tym wszystkiem oślarzem). Pokrowiec skórzany ( Carn. urbas ). Pokrowiec na topor Ross. Tonopiimni. Kryjąc się pod owcze pokrowce, Wysunęła zgraja Ulissa, i poszła w manowce. Min. Ryt. 1,

POKRÓCIĆ cz. dok., wciąż skrócić, nac^ etuattber ctbfurjen,

Croat. pokrachńjem , pokratilszem.

*P0KR0CZ, u, m., TOKROK, u, m. , pokro.czcnie, ba3 SSoriuär^fc^rettcn, ^infdjretten. Za każdym jej nogi wysmukłej pokrokiem. Przyb. Luz. 45. Oczy moje dalej go ścigały w pokroczu. Przyb. Milt. 121. POKROCZYC, f. pokroczy cz. dok., 'pokrakuje conlin. praes.\ Slov. po-kraeugi ; Ross. nomanmaTb ; krocząc postąpić, »onoftrtS fdjmtett, ^tnfc^relten. Czasem pokroczę z wolna i ruchem się cieszę, Czasem z większą rozkoszą biegając krok spieszę. Przyb. Milt. 244. Zwycieztw-o przed niemi gdzie 526. Pokrowczyk z skóry wierzbowej, Kładzie by nie pójdą pokroczy, A kupy nieprzyjaciół pod ich nogi ztło-    wiądł list płowy.    lichow.    Lir. 167. — §. Pokrowiec

czy. Przyb. Luz. 295. Co dalej, to sobie sporzéj po-    maciczny aho pochwa. Perz.    Cyr. 2, 268.    bte 2)?nttei*fcl;etbe.

krakuje; sequitur majori gradu. Zebr. Ow. 242.    POKROWCOWY, a, e, od pokrowca, ®ecfen *, Ucbetjltg «,

POKROP, u, m., n.p. Kto pokrop robi [nelle mine il ferro ado- ^littéral * ; Ross. qexo.iLHUH.

pra. 1], gdzie piasek wybiera, Ziemię nad sobą wszędzie wie-    POKROWNE, ego, n..    Subst.,    podatek od    krów, ber Sîltp*

sza i podpiera, I żeby nań nie spadła, kiedy swej pilnuje Nie-    jefyenb, bte $ul)fteitcr,    $lbgabe    Doit Sinken.    Pokrowne, t. j.

ostrożnej roboty, drzewa podstawuje. P. Kchan. Orl. 1,310? dziesiąta od poddanych krowa. Petr. Ek. 29, (cf. powo-(czy tu nie podkop ?). Boh. pokrop, nakrop, ukrop , krop; łowszczyzna).

Vind. pokrop, nakroplei; Rag. pokrop uspersio * pokro- POKRUSZYĆ, f. pokruszy cz. dok., na okruszyny połamać, pienie, pokrapianie, ba3 23efprt|ett, 3Iuffprifcen. PÔKRO-    podruzgotać ; jerfmrfcfjeit, jermfllntett. Tak    dobrze    nie-

PIĆ f. pokropi cz. dok., Pokrapiać niedok.; Boh. pokro-    przyjaciół rąbie, lak ich siecze , Ze mu się    dwa na    trza-

piti, pokrapati, pokrapam, pokrapawam ; Sorab. 1. po-    ski pokruszyły miecze. Pot. Pocz. 416.

krepam , pokrepu ; Vind. pokropiti, pokropuvati; Rag. POKRWAWIĆ cz. dok, wciąż skrwawić, itfld) etltattber Ijtlt pokropitti, posclrapati ; Croat. poskropiti, poskroplyńjem, blutig Ittflcfyeit; Slov. pokrwawugi.

krywati ; Sor.ab. 1. pokréwam ; Sorab. 2. pokschisch; Vind. pokriti ; Croat. pokriti, pokrîvam, paklóplyem, Bosn. pokritti, pokrivati; Slov. pokriti; Rag. pokritti, pokrîvati, pokrijvam ; Ross. nOKpbiTL , noupuBarb , bli-KpuTb, BUKpuBaTt, (cf. noKpoBHTCJLCTBOBaTt protegować) ; Eccl. ocmiHTii, (cf. sień, cf. cień); po wierzchu nakryć, okryć, tfoit obca bcbccfett. Noc pokrywa skrzydły swemi Barwy rozliczne na ziemi. Groch. U⁷. 41. Tak dobrze człeka pokryć może słoma, jako strop złoty. Pilch. Sen. list. 49. (dachem zasłonić). Domy słomą pokryte były. Âras. Pod. 2, 16. Zasługa i cnota pokrywa się nędzą i łachmanami. Teat. 49. d, 30. (odziewa się). — Pokrywać wyraz malarski, n. p. kolor zbyt rzadki gruntu nie pokryje. Magier. Mskr. — Pokrywać co, taić; gemeint fmltcit, »erbetfert, oerljcljlcn. Pokrywam swoje wady, cnoty, krzywdy, nie pokazuję po sobie , wkrzomo nie wiem, nie widzę. Cn. Th. Choć pokrywa co czuje, i nic nie gada, jednakowoż znać po niej, jak jest pomieszana. Teat. 19, 25. POKRYTY, a, e, Partie., Gadki pokryte. J. Kchan., zagadki trudne do rozwiązania. X. Kam. — Transi. Nieszczery, obłudny; öcrftecft, ljetmliclj, fyeimtucftfd). Żydzi niedobrym umysłem , ale pokrytym , do Jana słali, a wżdy go na zdradzie pięknemi tytuły zdobili, aby go w czym ułowili. Bial Post. 56. Każdy snadnie oba-czy pochlebstwo twoje, a one pokryte pokłony twoje. Rej. Post. S s 5. Nie przyjdzie przed oblicznos'ć pańską żaden pokryty człowiek. 1 Leop. Job. 15, 16. (obłudny. 3 Leop.). Namnożyło się ludzi złośliwych , niezbo-żnych , pokrytych. W. Post. W. 95. POKRYCIE, ia , n.,

okroplyujom ; Bosn. pokropiti, posekropiti ; Dal. pokro- POKRYĆ, f. pokryje cz. dok., Pokrywać niedok.', Boh. po-piti ; ROSS. KpOnHTb, nOKpOIIHTb , BOCKpOIlHTfc, BOCKpO-njflTL ; ponakrapiać, kropiąc polewać ; befpriltgett, bcfpriifjcn.

Deszcz pokrapia ziemię, a czyni ją płodną. Radź. Jes.

55, 10. Łuczek przesadzony, trzeba żeby był wodą albo gnojnicą pokropiony. Syr. 1220. Racz mię pokropić panie izopem , a będę oczyszczon ; ten wiersz kapłan przed procesyą w niedzielę zaczyna , kiedy kropi. Wróbl.

119. Ja i w kościelę i w domu pokrapiany bywam.

Teat. 9. b, 41. (w domu mię ćwiczą). — Intrans. Zdaje mi się, że deszcz pokrapia. Teat. 37, 252. krople padają'. POROPICIEL, a, m., co pokrapia, ber 33cfpri|jer,

3lltffprtj$er ; Boh. kropie.

POKROSTAWIEĆ, f- pokrostawieje neutr. dok., krostami się osypać, mit Stottern Dcbecft werben. Już cała twarz po-krostawiała. Pot. Jow. 2, 85.

POKRÓTCE aduerb., w krótkości, furjltcf), ttt ber Stiirje, fltrj. Opowiedziałem mu pokrótce wszystko. Xiądz. 278.

POKROTOCHWILIĆ cz. dok., nieco wciąż krotochwile stroić, itacf; etnanber Jlitrjmetl trcibeit; Boh. pokratochwiliti.

POKROWIEC, wca , m., POKROWCZYK, a, m., dem., Zasłona do pokrywania czego, futerał, powłoka, pokrywka;

$ecfe, lîcberjitg îiber etmai lutterai; Boh. prjkrow, (krów dach); Sorab. 1. pokrów, pżikrćw; Sorab. 2. pokschi-wadlo ; Vind. pokrou , pokriu , pokrovez , pokrouzhizh , pokrovauka ; Carn. pokrovz , pokryvâlu , pokrov; Croat. pokroyecz , pokrov, zâkrov; Dal. pokrovaez; (Hung. po-królz cen/o); Rag. pokrov, zâstor (vélum), krovniza , po-kriv, zaklop , (pokrovniza « kołdra) ; Bosn. pokrovaç, po-krovcicch, bigl, (pokrov » dach) ; Slav. pokrivacs; Ross.

Subst. Verb., Sorab. 1. pokretżo ; §. a) nakrycie, nakry-    kryvâlu, shkridla (cf. skrzydło), rena, (cf. renka) ; Vind.

wanie, pokrywanie, b«3 33ebecfcit, aclio. — §. b) To co    pokrivauka, pokrovauka, pokrou, reina, pokrovez, (cf.

pokrywa, powleka, dach; Dal. guba , guber ; Bosn. po-    pokrowiec); Croat. pokrov, pokrivàlo,    (pokrivacba pe~

krov; Eccl. iiOKfioiib , bte 33ebecfuit(), 23cbrtCÔimg, brt$ ®ad).    plum), riglya ; Dal. gibka; Dag.    pokriv,    pokrivâc ; Slav.

Wynalazł Adam pokrycie, którymby nagość swa przyo- pokrivâcs; Dosn. pokrivaç, zaklopaę; Eccl. noKfiTJ.nao; dział. Pociej. 83. (odzież, cf. ogarnąć sie). Pokrycie Ross. nOKpbiBaJio, noitpbiBajibUO ; każda rzecz drugą po-święte, to jest, zakonny ubiór przyjęła. Sk. Żytu. I, 177.    krywająca , nakrywa, phys. et moral.,    bte 35ccfe, 33cbccfurtg,

Pokrycie abo dach, bez fundamentu ostać się nie może.    ber ©etfel. Pokrywka garnca, Vind.    habinjak : bte Stur«

Smotr. Apol. 12. Pokrycie domów po wsiach ze słomy    je, ber SetfcI. Pokrywa, naczynie miedziane do przykry-

bywa takie, iż ani w zimie od śniegu, ani lecie od de-    wania rondlów, kotłów, saganów, garków miedzia-

szczu bronić nie może. Kras. Pod. 2 , IG. Na dworze    nyeh ; są też pokrywy gliniane do garnków i rondlów gli —

pisał, ale dla deszczu pod pokrycie ustępował, aby pa-    nianych. Wiel. Kuch. 425. Pokrywy blaszane, do przy-

pier nie zmókł. Sk. Dz. 1119. Gdzie w sercu funda-    krywania potraw na półmiskach.    Magier.    Mskr. Pokrywy

mentu do pokoju niemasz, przyjaźń jako trawa na po-    kruszcowe naczyń chymicznych.    Krumł.    Chytm 54, (cf.

kryciu usycha. Sk. Dz. 115G. (na dachu).— (POKRYCIE    wieko). Chymik na pogotowiu ma pokrywki, aby tygiel

aduerb., nieodsłonięte, tr. skrycie, nieszczerze, nieo-    przykrywał, ib. 47. Ty nie wiesz pod pokrywką co się

owej postawie, co się we . Gdyby mi co pan Sy-

twarcie ; bebecft, tferbecft, yerftecft, fyetmlid). Kto larwę te    w garncu kurzy, Tak też

odsłoni, szczćrze-li w tym poganin, pokrycie-li chodzi? łbie burzy. Dej. Wiz.

Tward. WY. 132. POKRYCIEC, ćca , m., skryty czło-    rena szeptać chciał, odłożę do jutra, aż się dowiem,

wiek, nieotwarty, nieszczery, obłudny, obłudnik; ctlt DCr*    co tam w tym garnku pod pokrywką wre, jeśli piołun,

ftccfter SDîeitfd), eilt l)ctmtücftfcl)cr Apcucfyler; (Boh., pokrytec;    jeśli szałwia. Rej. Zw. 83 b. — Fig. Ludzkich występ-

Slov. pokrytec, ośemetnjk; Dag. pokrîvalaz). Żaden po-    ków szukają pokrywy. Zab. 10, 50.    Nar., (ob. Płaszczyk,

kryciec nie przyjdzie przed obliczność boską. W'. Post.    barwa , 3)ecfiltantel). Bogactwa , ród    i godności , są pię-

W. 2, 88. Pokryciec, a obłudny człowiek, ib. 2, 210.    kne pokrywki złości. Cn. Ad. 31.    Pod pokrywką praw

Patrzajże, co ten pokryciec panu powiadać raczy. Dej.    boskich ciche zdrady knują. Bardz.    Trag. 578. Bez po-

Post. Nn 1. POKRYCTWO, POKRYTSTWO, a, n. ; Boh.    krywki * otwarcie, jawnie, öffentlich, tinoerfio&len. Nie

pokryctwj ; Slov. pokryctwj, ośemetnost ; obłuda, by-    umiem pozorami grzeczności zaprawiać mowę; wynu-

pokryzya, bte ^peucfyeleS). . Strzeżcie się od kwasu Fary-    rzam co myślę i bez pokrywki. Teat. G , 99,    ( cf. bez

zejskiego, który jest pokryctwo. Radź. Luc. 12, 1. (obłu-    ogrodki). ib. 38, 146. Bez pokrywki prześladować ich

da. Bibl. Gd.). Kłamstwo ma w sobie pokrytstwo, chy-    zaczął. Sk. Dz. 165. — *§. Nie mogę wiedzieć, cobyś

trości i zdrady. Dej. Post. T 4. Pilnując nauk czarto-    zakrył tą pokrywką. Zimor. Siei. 132. (tą zagadką, Oîâtfy*

wskich , w pokryctwie kłamstwo mówią. Zygr. Pap. 283.    fel). POKRYWCZANY, a, e; Vind. pokrouni; Ross. no-

* POKRYJOMU, POKRYJOMKO aduerb., skrycie tajemnie;    KpbiBa.ibiibiii ;    od pokrywki n. p. kuchennej, StiirjCtt *.

tyetmltd), werft Inlett. Pokryjomu powrócił nazad do domu.    ®ccfcl= .    W    pokrywkę garńca rób dziurę, a w tę dziur-

Teat. 35. b, 42. Pokryjomko wchadzali na zamek. 1    kę pokrywczaną wprawiaj rurkę. Sienn. 454. POKRY-

Leop. 2 Mach. 8, 1. POKRYTOŚĆ, ści, z., skrytość,    WECZKl ziele, ob. Rzęsa wietrzna,

nieszczerość; 3?erl)0^1cn()ett, Serftecftfictt, fteiintüctigfett. Od- POKRZAKAĆ, f. pokrząka cz. dok., Pokrząkować contin., kryła się wszystka pokrytość i złość nieprzyjaciół Chry- Pokrząkiwać czestl., raz po raz odkrząkać, nach etltmtber stusowych. W. Post. W. 49. Widział pokrytości serca    gruttjett.    On    nad nami z maczugą pokrząkając chodzi,

ich, które u niego żadne tajne nie jest, iż się oni *fa-    Simon.    Siei.    107. Bez przyczyny kaślać , pokrząkować.

îesznie a pokrycie obchodzili z nim, chcąc go zawsze    Eraz. Ob. Giij.

bte Stiirfuitg, ©rfrtf^uttg. Szukając pokrzepu we śnie, na dół spadła. Przyb. Milt. 250. POKRZEPIĆ , P0KRZE-PCZYĆ, /. pokrzepi, pokrzepczy cz dok., Pokrzepiać niedok., krzepczejszym uczynić, posilić, krzepkości, siły, męstwa, serca, otuchy dodać; ftdrfeit, frdftiger machen; Boh. pookregi ; Sorab. 1. wokżewam , wokżawicż; Carn. pokrepiti, pokreplyujem, okrepiti, okVeplyujem ; Rag. po-krjêpiti, krjèpiti, utvarditi, uzjaciti, okrjêpiti ; Dosn. po-krjepiti, posnasgiti ; Slav. pokripiti ; Eccl. noKptn.iHio, B5KHJIHTH, jciUHTH ; Ross. OKptnHTb, OKptnjflTb, ywpt-yKptiMHTb. Jestem na czczo ; nie mógłbym się tu czym pokrzepić? Teat. 15, 110. Mowa twoja pokrzepia nadwątloną nadzieje moje. Teat. 5. b, 44. Chcąc Rzplta pokrzepczyć i wzmocnić poborami , sprzymierzeńcami.... Nag. Fil. 213. Pilch. Sali. 177. Gdy się na

POKRYGIEG - POKRYWKA.

POKRYWCZANY - POKRZEPGZYC. 291

podstąpić w rozmowach. Dej. Post. J 7. Pokrytość onych 'POKRZEP, u, >n„ pokrzepnienie, posiłek, co pokrzepia; "fałeszników a podstępców swoich, ib. Q q 91. Pokrytość i przykrytość. 1 Leop. Galat. 2, 13. Ludziom zdawali się sprawiedliwemi, ale wewnątrz byli pełni pokrytości i niesprawiedliwości. W. Post. Mn. 501. Faryzeu-szowie zewnątrz ostrego żywota, wewnątrz pokrytości pełni. Sk. Dz. °L. POKRYTY, POKRYWAĆ, ob. Pokryć.

POKRYWACZ, a, m.; (Boh. pokrywać; Sorab. 2. schuiz ;

Vind. krivez, pokrivez ; Croat. pokrivach); który co pokrywa , ber ^ebecfer. Pokrywacz dachów, Ross. npoBeib-iuhicb , ber Sacbbccfer. ( Ross. noKpoBrnejb ; /. nonpoBH-TejbHHna protektor; aHreM iionpoBifTejb anioł stróż); nmb, pokryciec, nieotwarty obłudny człowiek, obłudnik, ein heimlic&cr, fjcimtücftfd)er SDîenfd). POKRYWA, y, i., POKRYWKA, i, £., dem. ; Boh. poklicka ; Sorab. 2. po-kschiwadlo, pokschywaz; Garn. pokrov, pokrovz, po-państwie pokrzepił, i on prześladował. Sk. Dz. 733. Pokrzepiam się , przychodzę k sobie , wzmagam , posilam się. Cn. Th. Gdy się był niejako pokrzepił z choroby, zaraz się do zwykłych pokut wrócił, dlatego odpadł drugi raz i trzeci raz. Wys. Ign. 19. Pokrzepiający, posilny Ross. yKpinniejbUHii. POKRZEPICIEL, a, m., który pokrzepia, ber ©tnrfcr, dśrcpttcfer, 53efc(ttger; Rag. pokrjepitegl, utvarditegl, f. pokrjepitegliza ; Sorab. 1. wokżewicżer, wokżawik, f. wokżawica.

płodne głogi. Groch. W. 440. Pewna ich pomsta goni, choć, leniwa, Wkrótce się sierpa doczeka pokrzywa. Chrośc. Fars. 280. Baczny człowiek w każdych przypadkach swoich ma uważać, co łopian, a co pokrzywa. V Rej. Zw. 17. Może pochlebca parzącą pokrzywkę Szałwią nazwać, włożywszy pokrywkę. Rej. Zw. 216 b, (cf. mysze łajno za pieprz przedawać). Czegóż wykrętny nie zfałszuje ozór, Alboż w pokrzywę nie obróci miętki ? Zab. 15, 247. Paszk. Dz. 112. Gwagn. 713. Po-twarca miętkę w pokrzywy, złoto czyste w miedź obraca. Pot. Arg. 499. (białe w czarne). Jakoby mieszał pokrzywy kto w miętki , Kiedy w pociechach przypomina smętki. Pot. Syl. 226. Słowa jedwabnemi kwiatkami przytrzasają ; ale uczynki ich trącą pokrzywami. Pilch. Sen. list. 121. Znam cie ziółko, żeś pokrzywka. Cn. Ad. 1363. — 2. POKRZYWKA, POKRZYWNICZEK, czka,

7/1., a) gatunek pliszki, motacilla troglodytes, ptaszek bardzo mały, gniazdko ściele nizko między rokicinką, pokrzywą etc. Kluk. Zw. 2, 248. Zoo). 229. Pokrzywni-czek ucieszny. Panini. J 3. ber Słcffelfiuui], S^nufontg, SDîcifenîütttg. — b) Pokrzywnik, papilio urticae, motyl u nas najpospolitszy, dzienny ; gąsienica żyje na pokrzywie. Zool. 140. ber fejfelfdjmetterltng, ein Tagfalter. POKRZYr WCZY, a, e, od pokrzywki , od pokrzywniczka , ittgö * . Kukułka jaja swe kładzie w gniazdo pokrzywcie ; Więc łacinnicy zowią pokrzywkami owe Ojce , co żywią cudze dzieci podmiotowe , Karmią bękarty od żon zma-mieni meżowie ; Pokrzywnikami, 23(lft(irb, Polak takie dziecka zowie. Klon. Wor. 61. POKRZYWIANY, a, e, od pokrzywy, z pokrzywy, Słeffel * . Nasienie pokrzywiane małżeński uczynek pobudza, pijąc je. Przed. 514. Spicz.

95. Pokrzywiane płótno, 9îefjeltnd), Slav. koprina ; Ross. luicea. POKRZYWNY, a, e, od pokrzyw, 9cej[els , »oll Sîeffellt ; Boh. kopriwowÿ; Rag. koprivni ; Ross. nparm-bhlih , KponHBiiUH, KpariHBHCTLiH ; {Rag. et Croat. ko-privgnak urtica).

POKRZEŚLAĆ, ob. Pokreślić. POKRZOSAĆ , POKRZESAĆ,

f. pokrzesze cz. dok., Pokrzesywać frequ. pokrzesuje pr., poczesać , poobcinać, poobrąbywać drzewo; begatten, Be* jimmern, befdjnctbeit. — Transi. Popiłować czego. Cn.

Th. poprawować, auêfctlett, anSbefjent. — *§. Członki dniem zwątlone pokrzesa na pracą; ntürit reparatque la-bori. Zebr. Ow. 86. pokrzepia , posila.

POKRZYK, u, 77i., a) pokrzykanie, krzyk powtórzony ; (Boh. pokfik) ; b(l3 ©cfdjret), ®cbm)en, Sännen. Echo, na pokrzyk się ożywa. Zab. 16, 189. — b) Polan. Pokrzyk, pokrzykowe ziele, korzenie, o-którym wiele baśni: powiadają, że gdy go kopią, krzyknie. Urzęd. 201. Syr.

1578. W. Genes. 30, 14; mandragora. JSIniUtt; Sorab. i. olrava ; Yind. mandora ; Garn. dlesqva, nadlishk, dar-stlivke; Ross. aiaH/tparopt, coimaa O/typt ; Eccl. noKpunt.

Pokrzyk, wilcze jagody, atropa belladonn. Kluk. Dyke. 1,

65, Ross. npacaBHna rpana, ïollbeere. POKRZYKNĄC,

/. cz. pokrzyknie cz. jedni!., Pokrzykać niedok., pokrzykuje contin.] Boh. pokfiknauti, pokriceti ; Ross. nokpit-naiL, noKpHKHBaTb, noiunKan, ; krzyki powtórzyć, nad) etnanber fc^resjen, ein ©efcfyret) ergeben.

POKRZYWA, y, z., 1. POKRZYWKA, i, z., dem. ; Boh. kopriwa, (cf. Koprzywnica w Sandom., cf. koper, ko-przywy), żahawka żegawka; Sorab. 1. kopschiwa ; Sorab.

2. kopschiwa, szagajze, schagajze ; Carn. kopriva ; Yind. kopriva, kropliva , kropiva, shgaviza, shagolza; Craat. kopriva, osegavicza ; Dal. segavicza ; Rag. kopriva, xi-gaviza ; Slav. kopriva; Bosn. kopriva, sgigaviça , osgiga- POKRZYWDZIĆ cz. dok., krzywdy poczynić, ncu1) chtcillbcr viça ; Eccl. KßorniBtt; Ross. Kpanima, KponHBa, KpanHana;    Unrecht ttyun , bmulljdlen ; (Croat. pokrivlyujem * obwi-

urlica, btC Słeffel, parząca zdalna jest do nacierania    niam). P0KRZYWDZIC1EL, m., krzywdę wyrządzający,

członków paraliżem ruszonych ; druga jest głucha albo    bev ŚeDflriljctler ; ( Croat. pokrivitel * obwiniciel ) ; Rag.

nieparząca ; płótna się z nich jak'ze lnu * robić dają.    okrijvgljenik , f. okrijvgljeniza. POKRZYWIĆ, f. pokrzywi

Kluk. Rosi. 2, 244. Pokrzywa głucha, martwa, jasno-    cz. dok., Pokrzywiać niedok. ; Bosn. pokuciti, nakriviti ; Ross.

nę,

wiek wynalazł dobrze na pożytek chciwy. Kmit. Spyt. A 4 b. Pokrzywa drobna, dzika, żagawka albo żegawka, bo dożega. Cn. Th. bie Heine 23renneffel. By pokrzywę nabarzićj kropił i żegnał, tedy jednak każda parzy. Rej. P0KSYKÀC, f. poksyka cz. dok., Poksyknąć jedntl., ksyka-Pokrzywa, im nazieleńsza , tym nago-    jąc pokrzykać, anjtfc^en, bejifdjeit, itfd)enb »erfpotten. Po-

rętsza. Smotr. Apol. 81. (Vind. Pro. kropliva tudi mladi-    bije je, a złożę je na zdziwienie i na poksykanie i na

za shje ; sguda pozhne shegati, kar kopriva ozhe osta-    pustynie wieczne. 1 Leop. Jer. 25, 9.

ti ; zblovek kashe v’ mladusti, kai ozhe biti v’ starusti *    KSZYK, u, m., poksyknienie , b(t3 ©Cgtfd)f. Z pokszy-

pokrzywa z młodu parzy; cf. tarnek za młodu się ostrzy).    kiem sporym straszliwie smok szermował jęzorem, fero

Musze być kontent jak nagi w pokrzywie. Zabi. Arnf. 60.    stridore. Zebr. Ow. 219.

— Fig. Pokrzywa, rzecz zła, szkodliwa, złe, (cf. ką- POKUĆ, f. pokuje cz. dok., kując porobić, nad) eittflllber tyilt kol); gieffel, Sremteffel, etira^ ©c^äbltcbcö, Unfraut. Zwiń- fdtmteben; Ross. nonoBaTL, noKOBMBaTŁ. Był to zbro-nicy pańskiej wymiece pokrzywy, Wyrzuci ciernie i nie- dzień, co wioski poniszczył okolne, I w kajdany niewo-

tka, tredowaciec. Urzęd. 149, Carn. mertviza. Juz weł- nOKpHBHTŁ; nieco nakrzywić, frümmett, frutttmmachen, już i jedwab' i płótno z pokrzywy, sjîcfîdtnd), Czło- POKRZYŻOWAĆ, f. pokrzyżuje cz. dok., a) ob. Krzyżować;

b) Na krzyż przegrodzić, bnrcbfmtfien, über fircttfi jufam* tuen Befteit. Dwie, trzy, cztery intrygi razem pomieszane , pokrzyżowane. Tcat. 20. b, 57.

Post. F f f 1.

POKSYK, PO-

li pokuł ludzie wolne. Chód. Gesn. 220. — §. Juz ruszył Sułtan na bachmatach pokowanych. Jabi. ßuk. G 4. podkowanych, podkutych, befdjlagett.

POKUDUAĆ, f. pokudła cz. dok., pomierzwić, rozczochrać,

go chce na papierze przed światem objawić. Nar. Dz. 3, 441.

POKURCZ, a, m., gatunek psów, z brytana i charta. Rydel.

ein SJaftorbjjtmb, oon 2)ogge unb ©inbfpfel. POKURCZYĆ,

jerjnufcn; Boss. iuouFTb, ckiouhtl , (cf. kłócić). Biało-    f. pokurczy    cz. dok.-,    Ross. nOKopuHTb;    krótszym uczynić,

głowy włosy umyślnie pokudławszy, nie czesząc i nie    pościągać,    îürjer tnad)cn₍    oerfürjeit,    jufrttttntenjfeljen ; po-

plotąc, samych sie kozubów na głowie nabawiają. Petr.    krzywić, jufatltmett frutntnen.    Eakus się i Radamant byli

Wod. 24. Stał z pokudłaną głową. Ustrz. Troi. 5. Chi-    Dawnemi swemi laty bardzo    pokurczyli. Otw. Ow. 370.

mery pokudłane. Tward. Wł. 6. Peruki różno pokudła-    (cf. zgrzybieć).

ne. Tward. Pasq. 48.    POKURZYĆ, f. pokurzy cz. dok., nieco okurzyć, ettuaś be«-

POKULAWIĆ, f. pokulawi cz. dok., kulawemi uczynić, po- räuchern; Boh. ukauriti ; Boss. noKypHTt, nouypHBaib.— chromić, latym ntadjen. Nie waż sobie lekce naderwania    §. Sam go bóg zwalczy, sam    go z wami zburzy, W proch

żył, bo to już wielu nogi pokulawiło. Perz. Cyr. 2,54.    się pokurzy. Stryjk. Gon. T    2. rozsypie się, er tuirb tu

POKUM, a, m., kmotr, kum, dobry towarzysz, kompan,    ©taub jcrfaïïcn, jerftieBeu. —    *£. Lubo stać nie władnąf

kamrat, spólnik, kolega; ber ©eitoffe, ©efćiljrte, ©pießgc«    z rany, Pokurzy! żadną raną    nie zahamowany. Zebr. Ow.

feH. Ktokolwiek był pokumem tych buntów, rotmistrze    517. fagit,    drapaka    dał,    drapnął ;    er    entflog, machte ftdj

mieli go wydać. Chrośc. Fars. 400. — w POKUMY « w    au§ bent ©taube.

ciągnąć ma w pokumy zgraja Tatarów'. Jabł. Buk. E b. POKUMAĆ się z kim rccipr. dok., ściśle się poprzyja-źnić, pobratać; üBrûberfdjaft machen, ftd) cerbrübent, genaue ^reunbfd;aft mad;eit. Litwini , pobratawszy się i pokuma-wszy z Rusią , pustynie Ruskie osadzali. Stryjk. 228. Paszk. Dz. 21. Mnich z mniszką się pokumał, i nazwał to poczciwym małżeństwem. W. Post. W. 233. Niewiasty wnet się z leda kim pokumają; ukłoni się jej kto, już mniema, że dostała przyjaciela. Petr. Ek. 89. Heretycy pokumali się z czartem. Żarn. Post. 3, 740 b.

*POKUNDZIOWIE, rubieszowie, kubieszowie, w ziemi In-flantskiej, po naszemu Włodarze (qit. v.).' Vol. Leg. 3, 49. et 530. ©utäöenvalter.

POKUNSZTOWAG, f. pokunsztuje cz. dok., sztuki porobić, föttfWtt, Stmiftftücfe machen. Chcesz-li pokunsztować, aby się mięso zrąbane w garncu zrosło.... Sienn. 64 4.

POKUP, u, m., ba^ 3Ittffaufcn, Buffltttwteitlaufen. Hul. Ow. 53; Vind. pokup, gorskup ; (Rag. pokùp * zbiór); Ross. noKynanie , noityiiKa. Malarze zwykli na niepokup swm-go kunsztu styskować. Haur. Ek. 373. na niezarobek ob. Pokupność. POKUPIC, f. pokupi cz. dok., Pokupować contin.; Boh. pokaupiti ; Vinnd. pokupiti, gorskupiti ; Rag. pokûpiti ; Croat. pokupujem ; ( Bosn. pokuppiti colligere\ Slav. pokupiti « posprzątać) ; Ross. nOKynaTb; skupować, ttacb etttanbcr ctnfaufeit, auffaufett, Taufen. Pokupił zboże droższe przedanie. Tr.— §. Jurid. Jeśliby aktor i pozwany nie stanęli, tedy obadwa winę sędziemu pokupują. Szczerb. Sax. 520. ib. 580. ib. 72. zapłacą, ©elbfitafe jaftleit. POKUPNIK, a, r/i., który co pokupuje, ber 3ufant1tten* Täufer ; (Sorab. 4. pokupnik , kupcz; Vind. pokupez; Croat. zkupitel). POKUPNOŚĆ , ści, dobry odbyt jakiej kupi, guter Slbgang einer SBaarc, trenn fte häufig ge« Tauft tntrb. Niepokupność; Ross. 6e3ToprOBHua, nieod-byt. POKUPNY, a, e, dobry odbyt mający, dobrze prze-dajny, płatny, co płaci, popłaca; gut abgel)enb, gefltcfjt ©on SBaareu) ; Ross. nouynuun ; Eccl. nouynaiejeirL , no-KynaTC.ibHbiii. Towar bardzo pokupny. Ld. — Śmiałość, na niepokupną rzecz tak wiele łożyć. Hor. Sat. 485. Nie pokupny dziś rozum, trzeba wszystko strawić, Kto

towarzystwo, do kompanii, gar ©Cfefifdjaft. Tekielemu POKUSA, y, i, POKUSKA, i, z., dem.-, pokuszenie, pobudka, pobudzanie, poduszczenie, do czego nieprzystojnego, bte 93erfud)ung ; Boh. pokuśenj, pokauśenj, zkau-śenj ; Sorab. i. zpótwanstwo ; Sorab. 2. spiittowane, (cf. pytać, spytać sie); Vind. skufhujava , napast (cf. napaść), vardjanje, (pokufhnja gustus, cf. kusić, kąsać); Croat. zkussnyà, nópaszt; Bag. nâpas ; Boss. HCKyineitie, ncnycs, HcnuraHie, nono.i3HOBeiiie, nonoj3HOBenHOCTb. Przez pokusę abo pokuszenie rozumiemy, nie tylko szatańskie, ale cokolwiek bóg przypuszcza doświadczając kogo. Sekl. Luc. 8. Pokusa jest próbowanie i doświadczanie boże w wierze naszej, i w pełnieniu woli jego. Hrbst. Nauk. e

7. Pokusa okazuje wiarę, przygoda przyjaciela. Żarn. Post. 70. Pokusę mam, czuję, cierpię « kusi mię kto. Cn. Th. Pokusę mam do czego abo na co, chce mi się, żądam bardzo, zachciało mi się tego. > Cn. Th. Przyszła nań pokusa cielesna o rozkoszy. Sk. Żyw. 2, 407. Mówią, gdy co zbroją, tak mi pan bóg naznaczył, albo pokusa mię uwiodła. Budn. Apopht. 00. Była wielka pokusa mdlejszym w wierze, gdy patrzyli na miejsc świętych zdeptanie. Sk. Dz. 625. (zgorszenie). — g. Pokusa

m. et fern., personif., pokusiciel, sekator; ein $erfud)er, ein flagegetji Wielki z ciebie jest pokusa, Zabi. Zab.

na

293

POKUDŁAG - POKUPNY.

POKURCZ - POKUSIĆ.

80. A to pokusa, nie człowiek. Teat. 33, 43. — §. Są w tym domu pokusy, strachy, obłudy, czarci, ^lagegeifter,. ©efpeitfter. Gdy niewód zapuścili w przerębli, pokusę albo cudo jakieś okrutnie straszliwe wyciągnęli. Stryjk. 302. Pokuska, straszydło po górach dokazujące, 23erptämtd)en, eilt Serggefpenfł. Tr. Vind. górski moshiz, rudni vragj Carn. shkrat, shkratèl. Adag. Pokusy nie wadzą, w gębę nie dadzą. Rys. Ad. 55. (nie tak straszny dyabeł, jak go malują). POKUSIĆ, f. pokusi cz. dok., Pokuszać nie-dok.-, (Boh. pokusyti pocierpieć); Boh. pokauśeti; Vind. pokufit, pokostuvat, pokusuvati ; Ross. nonymaib ; » a*) pokosztować, zkosztować co, pojeść trochę, pożywać; faften, fôntetfen, genießen, anbeifîen. Niech mię bóg potępi, jeżeli przed zachodem słońca pokuszam chleba albo czego. Budn. 2 Sam. 3, 35. — b) Pokusić , pokuszać, doświadczać, próbować, próbę czynić; probtren^ uerfudjen, auf bte $robe ftßüen, in $erfu$ung führen ; Boh.

okusyti, zkusyti, pokusyti; Vind. pokufit, skufhati, na-kufhati; Sorab. l.zpotuyu; Croat. zkushavati, zkussâvam, zkussati, napasztujem ; Rag. nâpastovati, (cf. napastować) ; Bosn. napastovati; Ross. ncKycuTfc, iiCKyiuaTL. Pozostawił pan niektóre narody pogańskie, aby przez nie pokuszą! Izraelczyków, Radź. Judic. 3, 1. Nie wprowadź nas w pokuszenie, (ob. Pokusa). Doświadczaj mię Panie i pokuszaj, wywiedz się z serca mojego. Radź. Ps. 26, 2. Jeden z nauczonych w zakonie pokuszą! go. Rej. Post. M tn 6. (tentowaï, examinowa!, doświadcza!). Pokuś pierwej słowy, niź sięgniesz do głowy. Rys. Ad. 36. Ry-tygier, wszystkich pokuszając sposobów, serca swych od boju dalekie być widzi. Krom. 37. Krzyżacy z naszymi złożyli zjazd w Raciążu, aby tam pokusili zgody między sobą. Biel. 308. Pokuś tego. Gorn. Dw. 4. POKUSIĆ się o co, recipr. ; Boh. pokauśet seo neco, pokusyt se; Ross. noKyciiTbCH, nonyiuaTŁca, KymaiŁca, ncKyciiTb , HCKymaTb ; Eccl. KymaTHca , nonymaTHca, OTirfe^biBaTH ; odważyć się na co, ośmielić się do spróbowania czego, einen berfttfl) ttmgen, ftd) ait etrcaâ wagen. Nie wadzi pokusić się, spróbować. Cn. Ad. 688. Na to się poku-szajmy, czemu sprostać możemy. Ezop. 7. Nie każdy z Greków śmiał się pokusić o oręże Achillesa. Opal. Sat. 31. O to się żaden nie pokusi, Albo pokusiwszy się przegrać musi. P. Kchan. Orl. 1, 102. Konstantyn pokusił się o miasto Bizancyum , i wziął je. Sk. Dz. 184. Pokuszenie się, pokuszenie, próba, doświadczanie, ber berfltcf); Garn. skushnava; Vind. skufhnava, skufhnjava, skufhuvanje; Ross. noKymenie, HCKyuieme, nepBoymma, nepBoynmiKa, nepBoy^ua; Eccl. oisoycT,, HCKoyct, Hcnyc-ctbo , iicKoyiiiemiir., oniUTbiBanie, OTBk/tbißanie. POKU-SICIEL, P0KUŚN1K, a, m., kuszący kogo, poduszczy-ciel, pobudka, doświadczyciel, ber bcrfud)er; Boh. po-kuśitel; Sorab. 1. zpotwar; Sorab. 2. spiittowarnik, spiit-towalnik ; Carn. skushnavz; Vind. skufhnjauz, vardjauz; Croat. napasztnik , (cf. napastnik) ; Bosn. napastnik ; Rag. napasnik; Ross HCKycmeib ; Eccl. Kycmeib, ncuoyciiTeab. Czart, pokuśnik , wnet oskarca ludzkiego rodzaju. Przyb. Milt. 101. POKUSICIELKA, i, z., bie berfudjerimt ; Vind. skufbnjauka , vartivarza. POKUSKA, demin. nom. pokusa. POKUSNY, a, e, pokuszający, skuszający ; oerfn^enb, in berfud)uttg füßrenb; Rag. napasni.

POKUTA, y, z.; (Boh. pokuta poena, kara); cnota chrze-ściańska , żal wewnętrzny grzechów dopuszczonych. Karuk. Kat. 207. büße, bette ltttb SetD; Sorab. 1. et 2. pokuta; Boh. kanj , pokänj, pykanj., (ob. Kajać sie); Slov. pokóni ; Garn. pokora, pokura, (ob. Pokora) ; Vind. pokura ; Croat. pokora; Slav. et Bosn. pokora; (Bosn. pokoriti, pokarali » pokarać) ; Rag. pokora, bolóst; Ross. nOKaame.

294

POKUSIĆ - POKUTA.

POKUTNIK -POK W ASI Ć.

na pokute, büße tljun, ftc^ eine büße mtflcgen. Gdy częstokroć ruszało sumnienie Bolesława o zabicie Zbigniewa , udał się na pokutę ciężką, pościł w wodzie tylko a w chlebie, we włosiennicy chodził, jałmużny dawał; na ostatek udał się na pielgrzymstwo, gdzie więcej pie-szki szedł, niżli na wozie siedział. Biel. 83. Dopuścił papież ciało Bolesławowe przenieść na święcone miejsce, gdy umarł na pokucie. Papr. Ryc. Wiciu ludzi, ufając sobie, nie idą do pana, î'-nie chcą pokuty 'stroić, mając się za święte. Sekl. 99, (ob. Stroić). Pokuta kościelna jawna albo tajemna, od spowiednika naznaczona, kaźń, karanie, dość czynienie, SUrdjcnbltße; Ross. eniiTHMm. Zwyczaj jest w kościele, iż księża, rozgrzeszając ludzi, karanie im jakie abo pokutę zamierzają. Karnk. Kat. 291. Wielom wyklętym do komorek ich chodząc, naukę i pokutę dawał. Sk. Dz. 1065. Pokutę małą im dano, aby we śrzodę i piątek pościli , i 50 kroć na dzień przyklękali. Sk. Di. 832. Pokuta sakrament. Karnk. Kat. 208. ba3 ©atrament ber büße. Pokuta zawiera w sobie skruchę, spowiedź, i zadosyć czynienie. Sk. Kaz. 140. Trzeba czynić dobrze, aby pokuta była zupełna. Zach. Kaz. 1, 198. — Fig. Poczekajno figlarzu, będziesz ty u nas na pokucie. Jak. Baj. 183.— Slov. Prov. Każdi hrlch ma swo-gu pokutu , cf. każda choroba ma swoje lekarstwo. POKUTNIK, a, m., pokutujący, ber bußfertige, büßer, ber büße tbut ; Vind. pokornik, spokornik ; Croat. et Rag. pokornik ; Ross. nOKaamimcb ; Eccl. TpyvuiHKb, T(>oy,\umiib, (cf. trud). Pokutnik nocy na płaczu za grzechy przepędza. Przyb. Ab. 207. Umierający niepokutnik. Lach. Kaz. 1, 244, Ross. nepa3KaHHHbiii. POKUTNICA, y, f., bte büßenbe, bte btißertitlt; Vind. spokorniza; Rag. pokorniza ; Croat. pokornicza. POKUTNY, a, e, POKUTNIE adverb., od pokuty, bltß», bußfertig ; Boh. kagjcÿ; Carn. pokorn, (cf pokorny); Vind. spokorn, spokoriten, pokurski; Croat. pokorni, (pokoren obediens); Rag. pokorni; Ross. noita-BHiiLiH, (noKaanHaa izba skazanych na śmierć). W zło-ściach naszych nicpokutnie trwamy. Wad. Dan. 174. — Psalmy pokutne, bie bußpfalntett. POKUTNOSĆ, ści, ź„ stan serca pokutującego, skrucha, bie bußfertigfeit; Boh. kagicnost; Vind. spokornost, spokoritnost. POKUTOWAĆ, -ał, - uje, cz. cont.; (Boh. pokutowati * karać) ; pokutę czynić, bllße t^Ult, büßen; Sorab. 1. pokutżam; Vind. po-kuro delat, pokuro stroit, pokoriti, spokoriti, (cf. poko-rzyć) ; Carn. spokorim , pokorimse; (Croat. pokorenszem obedio, pokorirn poenitentiam impono); Rag. pokorittise ; Ross. KaaTbCfl, nouaaibca. Lepiej nie grzeszyć, niż pokutować. Cn. Ad. 440. Ern. 145.

P0KWAP, u , m., POKWAPA, y, z., pokwapienie , pośpiech; ba3 (Eilen, bte (Eile. W niesłychanym się ztarntąd Poenitentiam Wujek nie chciał tłumaczyć, ani upamięta-    pobiera pokwapie. Pot. Zac. 13. Buja pszczółka po łące,

nie, ani pokajanie, lecz pokutę. Wujek. Bibl.praef. Po-    i do świeżych kwieci Z ulubioną pokwapą na swa zdo-

kuta jest człowieka grzesznego od niepobożności praw-    bycz leci. Gaw. Siei. 383. POKWAPIĆ sie; Sorab. 1.

dziwę a/szczyre, z obrżydzeniem sobie grzechu, nawró-    pokwatam , ob. Kwapić się. POKWAPLIWOSĆ, ści, l,

cenie. Żarn. Post. 17 b. — Pokuta, pokazanie żalu pospieszność, prędkość; ba3 (Eilen, bie (Eilfertigfcit, bie wewnętrznego zewnętrznym znakiem. Karnk. Kat. 207.    £mft. POKWAPLIWY, a, e, ob. Kwapliwy. Niepokwapliwy

bte büße, ba$ bußetbun. Pokuta dobrowolna prywatna ,    w sprawie. Zbił. Dr. F 3. powolny,

n. p. pokutę czynić, zadać sobie jaką pokutę, udać się POKWASIĆ cz. dok., kwaśnym poczynić, nad) ciitanbcr fauer

mad)cit; Vind. pokifeliti; Ross. noKBacim>. — Fig. Dawne to były ich umizgi ; ale coś pokwasiło ich potym ; nie wiem, jak są teraz. Teat. 19. c, 2. poróżniło, oerutt* einigen.

POKWEFIĆ cz. dok., kwefem pokryć, Defchletern^ Vind. ob-pezhati, popezhati , objadrati.

POKWĘKAĆ med. dok., chwilę pokwekać, eine 3^tt i^tn fto^* nen, cf. Cum. poqvezheti, poqvezham altcrere, consume-re, poqveka contorta vilis res.

P0KW1LIĆ, f. pokwili cz. dok.

odjął. Zdt. 12, 106. Rozszarpał szaty w *puł na sobie. Chrośc. Job. 10. Na w półby ma szczęśliwość dopełniona była , gdyby .... Teat. 45. 6, 22 — *§. Nie z pół lub nocy, lub dnia, nie ze wschodu, Ani czekajmy pana od zachodu. J. Kchan. Dz. 210. nie z północy, nie z południa ; ntdjt non 2D?ttternad)t, nod; SDîtttag Çer. — §. In nu-merandis horis : Pół do pierwszej (sc. godziny, (»alb ®tlt3), abo : w pół do pierwszej, drugiej, trzeciej etc. Około-pół do dziewiątej godziny. Gaz. Nar. 1, 225. Numeralibus usque ad 20 ab initio jungilur, et guidem Genitivo nume-ri ordinalis, n. p. półtora funta, półtrzecia łokcia, półtora kieliszka, półdziewiętnasta garnca ; in ferninino półtorej mili, półtrzeciej uncÿi. Excedentibus numeruin 20, posiponitur, e gr. 20 ¹/₂ * dwadzieścia i pół ; 21 ¹/₂ * dwadzieścia jeden i pół. — $. 2) Pół*śrzodek; w pół * w śrzodek, w śrzód, In bte SJiitte, mitten, in ber SOîitte, mit* ten in, auf, an. Len nie w pół, ale przy główkach wiązany bywa. Przędz. 22. Zcbwyeiwszy go za ramię , w pół samego niesie. Flor. Sat. 256. mitten um beu Seit». Uchwycił mię w pół, ściska, całuje. Mon. 70, 62. On ją w pół wziął, ona poczęła krzyczeć. Teat. 50, 27. er itm* armte fie. Precz z temi od kolan rękami, Owszem wpół, jak należy obłapmy się sami. Bardz. Trag. 316. ib. 56. Przy drzwiach kościoła kilkanaście przybitych postrzegłem żelaznych obręczy, na szyję, na ręce, na nogi i na pół. Xiadz. 52. przez ciało, etfente Steifen urn bcu Seift. Okrutny to żart, kiedy drugiego w pół serca dotyka. Zab. 12, 269. w samo serce, mitten ttt§ tperj. W pół kościoła postawili grób ś. Stanisława. Sk. Kaz. 562. W pół kresu utonął. Warg. Cez. A 2. Bóg takiego w pół biegu nie opuści, żeby go nie ratował. Smalc. 47. Wchodzi do w pół rozebrany. Teat. 50, 9. W jarzmie nie zgadzają się woły, Gdy jeden rosły a drugi mu w poły. Chrośc. Ow. 115. — Observ. Subslantiva conjuncta cum pół, fere semper reperiuntur in Genitivo e. gr. półtuzina, półwier-sza, półwiadra, półfunta, półgarnca, półgrosaa, półkorca ; inde omnia talia nomina Nomïnativum singularis amittunt ; nonnulla, parva commutalione flexionis facta , Nominati-vum retinuerunt, ut: południe (sed cf. półdnia), półsfe-półjedwabie, półkadek , półkufek , półmisek. Pau-cissima reperiuntur cum Xominativo original!, ut północ,

POKWEFIĆ-PÓŁ.

POŁA.

295

Pokwilać niedok., kwiląc nucić, metiterltd) me(»flageit, mtmmern, rnlirenb ïlagert. We krzu słowik milutki Sam sobie wdzięcznym pokwila głosem. Kniaź. Poez. 5, 111.

P0KW1TNĄC med. jedntl., tu i owdzie zakwitnąć, chwilę kwitnąć, itacfy etnaitber (du blüfieit; Vind. pozveteti; Bosn. poçvasti, proniçati.

POKWITOWAĆ, f. pokwituje cz. dok., jednego po drugim za kwitować, nad; etnaitber qntttlren, propr. et fig. Jeszcze-śmy się z sobą nie pokwitowali. Teat. 56. b, 88. Jeszcze i u nas dosyć obrotu, umiemy pokwitować za swoje.

Teat. 10, 98. zapłacić, powetować, nagrodzić.

PÓŁ, *PUŁ adverb. ; Boh. pul; Slov. poi-, puł; Hung. feel, fćl; Sorab. 2. pol; Sorab. 1. pol, vulg. pow, na pow ;

Carn. poi, napoi, pou; Vind. pou, enpou, napou, (spoi, rod * rodzaj , ob. Spoiny, płeć) ; Dal. pool ; Croat. pól, polovicza , (poi apud), (zpol, szpol genus) ; Bosn. po, po-loviça, na pó , (spoi * rodzaj) ; Slav. ù pól; (Rag. spool sexus) ; Boss. iiojtl , nojbi, narmbi, nonoaairL, noifc rodzaj, enoitte granice poi, cf. spoiny, cf. pole; (Eccl.

HO.VJ» rod ; strona, okolica , cf. pole) ; Eccl. Bnoabi, iiost*-im , na imbi, no imaarŁ, na abK uacTH, no noay, no noiOBiimb, ncnoaoif, bü imoBHHy, (distng. nyio, nyjb;

Graec. ößolog pieniądz, nyjŁKa kulka); cf. Chald. NID divisit; Hehr. 31D di mi dum, cf. Germ. (»alb; — §. 1) po-łowdea czego, dzieląc na dwie równe części, (lalb, (lal* ber; Adv. et Subst. indecl. cum genitivo subjecti, bte §)ćtlf* te, ein £»albe3; in Plurali poły, jmes; £>dlfteit, bte Hälften.

’/₂ « połowa albo pół. Jak. Mat. 1, 60. Pół tego, pół owego. Cn. Th. Pół psa, pół kozy, niedowiarek boży.

Dwór. E 4. jednym słowem : psztut. Rydel., (»alb £)ltnb , rze, halb    Dam ci procent pół na pół. Teat. 27, 5. to

jest po 50 od sta. — Na poły* na pół, na dwie poło-    półbrat etc. — POŁA, y, z., poły plur. ; dwie sieci do-

wice dzieląc, in jmet) Ipdlften, (»alb, itt ber SDîitte jerłljet*    brze długie i szerokie, któremi ptaki łowuą. Cresc. 628.

leub, mitten eutsmci). Ludzie żywe na poły przecinać ka-    ein jine^flttgcligeś ober 3tuet)manbigeâ grnpeê A3tejj, 3>ögel ju

zała. Warg. Wal. 319.    Rozdarł    szaty swe na dwie    fangen. Lepy, sidła i    dwoiste poły    Stawiają na drobniej-

poły. Budn. 2 Reg. 2, 12. Włosy    z głowy rozrzuci i w    sze    ptastwa i kwiczoły. P. I\chan.    Orl. 1, 78. Nar. Dz.

poły potarga. Pot. Arg. 5. Na poły * do połowicy, do pół,    5, 206. Gdy powrozem    potargniesz obie się poły pod-

w pół, w poły, (»alb, jur $dlfte. Na poły cały, semiin-    niosą. Cresc. 628. bct)be    ŚBćtitbe. Jabi. Ez. 182. Ciągłemi

teger. Cn. Th. 470. Siedzę na poły, na poły stoję abo    połami ptaków nałowił. P. Kchan. Orl. 1, 249. — §.

wiszę, siedzę na półłankuf Cn. Th. 994. Kto na poły    Poły, płótna grube wysokie i długie, któremi się knieja

śpi, różne mu sie snują    widziadła.    Pilch. Sen. list. 410.    jak    murem obstawia.    Kluk. Zw. i,    o96. jagMucber, 3^tg*

(drzymiącemu). Wojsko"    wszystko    na poły umierało, z    —    §. Poły namiotu *    ściany, bte SBdltbe etnc§ 3<dte§. Foły

przyczyny choroby hetmańskiej. Warg. Wal. 107. prawie,    namiotu podwieszono , aby każdy łatwiejszy miał przystęp,

ledwie nie, e$ mar (»alb tobt. Powiędli wszyscy, jakoby    Gaz. Nar. 1, 572 , cf. Boss. ima, imita skrzydło, kia-

im w pół dusze nie stało. Smotr. Ex. 17. Trafiłem na    pa u stołu. — §. Poła sukni, podołek; Ross. noia, noa-

człowieka jeszcze na poły katolika. Źebr. Zw. er mar nodj    sa, (cf. polica), ber    am Äleibc, ber 2fiocffcl»ob. U su-

Ctn (»alber 5(at(»oltf. Odjazdem swym życie nam do 'puł    kni poły do samej ziemi. Teat. 26. d, 28. Jak się le-

Inika rozerwała poïa, Wysypały sie z szaty nazbierane zioła. Zebr. Ow. 117. Lewą ręką połę sukni swojej do góry podnosi. N. Parn. 4, 57. Chłopiec talerze liżąc, POŁACIĆ cz. niedok., Połacać contin. resztę zjada, potym je połą zciera. Hor. Sat. 221. Z pełnej poły Dzielił orzechy między przyjacioły. ib. 195. —

Fig. transi. Skończywszy dzienne prace wszyscy oczekują snu pod nocy połą. Jnbt. Tel. 173. pod zasłoną, pod

łaty na krokwach

dać, poprzybijać; belatten, mit Catien beleben. Contigno, ramuję, połacam, tramy abo dyle wespołek stawiam. Mącz. Nie zna Dak konsulów, z których rozkazu miasteczka połacił. Chrośe. Luk. 221. pobudował.

skrzydłem nocy, pod jej płaszczem, unter km Stahl ber p0ŁĄCZYC> f_ pofaczy dok _ ,ącz?c jcilnoczyć, zhciy6.

Jtac^t.    \ind. kup skleniti ; Ross. cjymiTb, c.tyiaTB, cobokviihtb,

Poe io z. po ora , po i *eau e c., po owa , poowta,    coBOKyniflTB, cooómuTt, cooómarB, coe4HHHTb, coe4H-

potowec* a, poowica, po , po owm." et., spoem, we    HHTfc coiCTaTb, coqeTbiBaïb, conpmib, conpmiiH, conpa-

Sfol. io spot, popo/u, pospdstwo,    ran, (cf 2 iy EccL coo6JT„t cooOieH». ci-

lm; VOfoblowae ,,t. pmpohtosc, spoin,k. »polny, spotka,    ,, YmkiWh , oerlillilt]t, „ereiltcn. Trzebaby nas pola-

spoimea, społeczny, społeczność społeczeństwo, społkowac;    bylibyśmy silniejsi wszystko dokazywać. Teat. 19.

połeć, urmpołeót pec    c, 11. Niecierpliwie wyglądam momentu, który serca

rOUdlh, ,a    ». rama po Elbie czyi, Labte,    ? »Mira, btt    „asze , „Fa MWSJ* hat. 56. c, 87. Hy» zda-

®c₉enb an    bet »C P0LAB1AWN a    m„    mieszkaniec    niadl lie dwoimv ; trzebaby nas połączyć. Tent. 19. c,

nad Elbą    ttn «bebn»»^er POLABbKI    a.    le, nad Elbą    ,, (poj^dnad). POŁĄCZYCIEL, a, m . który połączą,

riAtbe°'V■’    ’ ’ ⁰¹¹ ^cv ^ j . °‘l\ 0 ,1    V-''    ..    ,,    ber SScrełntger, Setbfnbtr; Ross. coe.uiinc.ii., f. cocaeih-

POŁAĆ, i, z., pierzeja; rząd domów, połowę ulicy skfa-    °    ⁷

dających, (oh. Połtownik); bte 9îetl)c Raufer, bte bte eine    , '    .

Seite einer (Straße attêmatbett, Oefterr. bte 301e; (cf. Vind. POŁAJAG, f. połaje cz. dok., nieco w y łajać, etmaê aitêiajeb

ten ; Sorab. 1. poszwarież , (cf. poswarzyć); Ross. 110-xyjiiib, nora3aTb , nomypHTb, no6pf03*aTb, noópamiTb, noópanHBaTb. Połajał córkę o to. Tr. (Ross. noiaaTb zaszczekać; Vind. polajati). POŁAJACZ, a, m., który drugiego połajał, ber SlntSfdjelter; Ross. noxyanTCib.

polost, palazh » sala, (cf. pałac) ; Dal. polacsa ; Hung. pa-lota * sień ; Croat. polacha , palacha * sala, dwór, pałac; Bosn. polaę, dvór palatium ; Rag. polaceja, polaciza * pałac ; Ross. napala wielka izba; tajemna rada Carska ; sądowa izba; imama namiot, imaniu« izdebny). Połać domów u Zaporożców itypeiib ; u Rossyan nypcHb (znaczy kompanią garkuchników). Prędzćj ruinie podległe narożne, niż w połaci kamienice. Haur. Sk. 87. — Transi. Połać, kraina, dystrykt, powiat, regio, ber ßattb* flrtcfy. Ojczyzną mą Grecya , rodziłem się w Rodzie , Jednym z przedniejszych miast tamtej połaci. Pot. Syl. 148. Dacya Niestrem od tej Sarmackiej połaci, co Rusią i Podolem zowiemy, dzieli się. Krom. 359. Między Dakami a Dunajem, wielka bardzo gruntów znajduje się połać, która imieniem ziemi Węgierskiej się szczyci, lirom. 10.

POLAĆ, - ał, f. poleje cz. dok., Polewać niedok. ; Boh. el Slov. politi. poljwati; Sorab. 1. pohliwam; Vind. politi, poliual; Carn. polati, polem; Bosn. politi, polivati ; Rag. politti, poljevati, poljeevam ; Croat. polejati, polévam ; Ross. no.iHTb, no.iHBaTb, (cf. Graec. noléoo verso). Polewać, z wierzchu wodą nalewać, oblewać, begießen. Cesarz wyznaczył 1600 ryńskich na polewanie ulic w Praterze. Raz. Nar. 2, 62. (ob. Pokrapiać). Naczynie od polewania , nalewka Ross. nojieBa.ibim. Polanie wodą na chrzcie. Sk. Dz. 591. Ciasto to serem tartym potrząsają, a masłem rozpuszczonym polewają. Syr. 949. Polewać naczynia czym, napuszczać, powlekać, pokoszczać, ©efd)tr* re mit etwaê übergießen. Polewać beczkę smołą * nasma-lać. Cn. Th. beptebett, mit $ed) tutägteßen, begießen. Polewać garnce * glazurować , Vind. nalizhiti, glasirati, P gorezhizo obmasati ; Ross. MypaBim., ütöpfe glafirett. Naczynia gliniane pospolicie są polewane, i kolorem jakim ozdobione na kształt farfur. Kluk. Kop. 1, 314, (ob. Polewa). Polewać blachy, żelazo, cyną « pobielać, oerjttttten. Polewać srebrem, ob. Posrebrzyć; złotem, ob. Pozłocić. —

§. Fig. Polewać ognisko, po przenosinach ucztę w nowym pomieszkaniu dawać, ctncit (EtttjttgSfcljmailß galten. Tr.

POLAK, ‘P0LAN1N, a, m. ; Boh. Polak, Polan; Slov. Polak; Sorab. 1. Polak, Pohlak, (2. polak krajcar) ; Carn. Pojlâk (2. posiadający wdele pól czyli ról) ; Vind. Poljak , Loli; Croat. Polak, Polyak, Leh, Lengyel ; (polyak agri~ cola); Hong. Lengyel, Lengiel; Bosn. Pogljak, Lèh ; Slav. Poljak; Rag. Pogljak, Lèh; Ross. IIojiHKb; w Polszczę urodzony, obywatel Polski, ber Çi'Ie. Nazwisko Polaków ledwie od 7 abo 8 set lat do używania weszło. Krom. 1. Imię to abo od pola, równiny, lub polowania, lub wojowania w otwartym polu, albo też od Lecha abo Lacha wzięli. Ruś i Moskwa dotąd nas nie Polakami, ale Lachami zowią; a Węgry Lengelami, jakoby Leche-lami. Biel. 7. Krom. 28. Star. Ref. 77. — Prov. Po szkodzie Polak mądry. Boh. Kom. 2, 45. Polakom każdy strój wolny. Cn. Ad. 888. — Trudno w Polszczę o Polaka. Fredr. Ad. 76, ( cf. staropolska cnota). — Sławne Psie Pola, sławne są Smoleńskie grody, Gdzie Polanin Tryońskie mężnie bił narody. Gaw. Siei. 389. ‘Mali Polacy. Biel. 436. et 361. et 100. (ob. Małopolanin, eilt Sletnpole). Polacy wielcy. Biel. 100 »‘Wielopolanie. Herb. Stal. 26. bte ©roßpolett, ob. Wielkopolanin. POLACZEK, czka, m., dem. , etlt fletlter Çole. Już ten Polaczek nawet jej teraz pachnie. Teat. 19. c, 100. POLACZYNA, y, m. et i., biedny jakiś Polak, etlt (imifcdlger $ole. POLA-CZYSKO, a , rn., contemn., nieforemny jakiś Polak , Sarmata, ein uttgefc^ladjtete $olafe, (cf. Niemczysko, Włoszy-sko). Jakieś Polaczysko kręciło sie tam w domu. Teat. 19, c, 8. et 35. c, 45. POLAKIERYA, yi, i., Polskie junactwo, nałóg Polski, (ob. Polska, Polski, Polka, Polszczyzna).

POŁAKOMIĆ - POŁAP A.

PÓŁAPIĆ - POŁAWIE.

297

POŁAKOMIĆ się recipr. dok, nieco rozłakomić się, eilt wenig gierig werben ; Ross. noiaKOMHTtcH, etwaê näfdjig fei?n.

POŁAMAĆ, f. połamie cz. dok., Połamywać czestl. ; Boh. połamali; Bosn. isprilamati ; Garn. pozheti, pózliem , (cf. począć); podruzgotać, na kawałki złamać; nad) einanber jerbredjen, jerftücîen. Jozyas połamał słupy. 3 Leop. 4 Reg.

23, 14. (podruzgotał. 1 Leop). ib. Lam. 2, 9. Zdrajco, kości w tobie kijem połamię. Teat. 55. d, 9. et 24. c,

70. Boh. Kom. 1, 246. Kości połamane zwykły się w cztery do sześciu niedziel do kupy zrastać. Perz. Cyr. 94.

— Dość, gdy się pierwsze lody połamało. Teat. 43. c,

157. b(l3 ©ié brecfyen. — Impr. Siła okrętów morze połamało. Warg. Cez. 87. (przepłynęło, przebyło). Prawie cały tak chorobami był połamany, ze ani ręką, ani    no-    PÓŁAPOWY, PUŁAPOWY, a,    e,    od pułapu, ©tltbenbecfen * ;

garni władnąć nie mógł. Steb. 2    , 348. (nadwątlony,    zro- Ross. HaKamtiH. W wierzchu    balka pułapowa. Jak.    Art.

biony). Na urząd nie może być    obrany, niedołężny,    tre- 3 395

tept oerrüÆen. Szalenie mu sie szyki połamały. Teat. 28.    pon:»iartki. Uml. Wyr. lada ta»-»lelka, jak.

b. 90. POŁAM, u, *.. ,v górni J, dalsze śledzenie żvł fó,arkus2a rygałowego papæru. Torz. 472. Gazeciarze

k₌ych w jakiejkolwiek wytni. Mte, 4M,,, tot    ZTl X

POŁAŃCUSZNE, ego. n., płat więźnia od kajdan, w któ- «*«»*" dołony, na półarkusza foliałowy, In goto. Pół-rych go więżą, SMtCligelb Od ‘więźniów poturemnego, ,arkuS20wa ,ks'?-"V ob*'’ ™ Solumt. Księga arkuszowej połańcusznego płaca. Stal. Lit. 433t    łamanej, abo połarkuszowej formy. Cn. Tb. 443.

POLANEK, ob. Półłanek. POLANIE, ob. Polać.    POLARNY, a, e, n p. Polarna gwiazda, gwiazda morska;

POŁANIEC, ńca , m., mierne miasto w wojew. Sandomir-    Carn. hervor; Vind. buroufh , ber ^olarftem, (ob. Gwia-

skim. Dykc. Geogr. 2, 296. cm ©«nbomirifebeê ©tćibtdjett.    zda>- Ba,dź zdrowa> gwiazdeczko polarna! Teat. 28. b,

POŁANIECKI, a, ie, od Połańca, »on ^olcmtec. Łosoś    ,¹¹⁶- słońce, gwiazdo, nadziejo moja, uszczęśliwienie!

Połaniecki lepszy od Sądeckiego. Sienn. 323. Kasztela- POŁARSZYNOWY, a, e, pół arszyna wynoszący, einen (tal«

bert 21rfd?in groß , ob. Arszyn ; Ross. nojyapiuHiiHbiH ; Eccl. *P0LANIN , ob. Polak.    nojbapuiHHHbiH.

POLANKA, i, i., n. p. Nieprzyjaciel nasze polanki przy- POLATAĆ, ob. Polecić.

szedł znosić. Siar. Woj. A 4. (cf. palanka). — [Polanka* POŁATAĆ, f. połala-cz. dok.; Rag. pokàrpiti ; Ross. yrua-polana, kawał pola śród lasów. 4]. Drzewa rozrzucone    thtł , yiuanHBan,, HcniaTHTL, HCKponaTb ; pospołu zła-

po pięknej polance. Karp. 3, 40. 'POLANO, a, n., dre-    tać, juffltnmen fliefen. — Fig. Potrafimy tę biedę połatać,

wno. Dudz. 31, (cf. polednia), ein ©tücf£)ol$; Ross. no-    Teat. 33,29. Zbity Konrad dla połatania wojska do Ma-

.rbiio , nojrbimo, nojrbHHine szczepa; (nojitHHua stos drze- zowsza ustąpił. Krom. 251.

wa) ; (Vind. polenu, glauna, ogorek ; Croat. poleno, gla- POLATKA, i, z., flaterka , blaszka złota, srebrna, na gło-vnya * głownia palaca się).

POLANY,' ob. Polać. ‘

POŁAP, PUŁAP, u, m., strop, powała; eine fmljerite ©tu* benbetfe, 3iinmerbecfe, bie ©ecfe einer 28oI)nung, (cf. sufit);

Slav. tavan : Ross. nanaTb, noTOJOKb. W czasie pożaru cały się pułap zapadł. Perz. Cyr. 3, 195. Runął obciążony ołowiem pułap galery. Nar. Tac. 2, 221. Kładłem w jedne szalę cnotę, w drugą bogactwa; bogactwa podniosły się do góry, i uderzyły prawie o pułap. Gaz. Nar. POŁAWECZNIK. Instr. cel. Lit. — ? i, 80. Pułap w pomieszkaniach bywa sosnowy. Kluk. POŁAWIAĆ, ob. Połowić.

Rośl. 2, 163. Haur. Ek. 7.— §. Pułap na kozłach pod- POŁAWIE, ia, n., POŁAWNIK, a, m., poduszka na ławie stawiony pod studnia. Jak. Art. 2, 427.

POŁAPA, PUŁAPA, i., POŁAPKA, PUŁAPKA, i, z., dem.; Boh. polećka ; łapica, łapka, eine gûfle, ein gang* eifert. Na myszy nadstawiają różne połapki. Kluk. Zw.

1, 308. Sobole łapią w pułapy. Zool. 321. Liszka w po-łapkę wpadła. Kniai. Poez. 3, 138. Skrycie mu

stawią. Teat. 10. b, 7. (sidło, kluczkę, dołek). Wszędy kredytorowie na niego z procesem, jak na mysz z pułapką czekają. Teat. 16, 25. Teraz wpadłem jak mysz w pułapkę, ib. 16. b, 112. POŁAPIĆ, f. połapi cz. dok., Połapać niedok. ; Boh. polapiti; Vind. vjeti, notervjeti, (cf. ująć, wziąć); pochwycić, erfyafcfyen, ergreifen, anffan* gen. Zły duch odwiódłszy nas od pasterza prawdziwego, chce nas połapić, rozdrapać, pożreć. VU. Post. W. 446. Nie zawsze, kiedy pomyślisz, możesz wiarę i pokutę połapić. Zygr. Gon. 323. (uchwycić). Mieczem nań z boku uderzy,t I w pas długą prawicą połapi potężnie , am-plectitur. Zebr. Ow. 309. — Połapać ryby, połowić Vind. poribiti.

nowa Połaniecka.

wach lub sukniach białych głów', które za każdym ruszeniem chwieją się, crepitulum. Macz., potrząsek; Rag. trepetlika, glitter, ©oltflitter, ©ilberflitter. POLATYWAĆ, POLATUJE, ob. Polecić. POLATUCHA, y, z., wiewiórka latająca, ein fltegcnbeê ©td^orn, najduje się w Litwie i w Moskwie; ma między nogami skórę obwisłą, którą rozciąga, gdv z drzewa na drzewo skacze. Zool. 554. Kluk Zw. 1, 326.

podłożona, 23anfpi)lftcr, berê ^olfter einer Sauf. Pierze kurze godzi się na poławie ku siedzeniu. Cresc. 585. Pięknie ochędożono i ściany; ławy szpalermi, poławniki, a sukno zielone rozciągnione na stole. Rej. Wiz. 109. — §. Subsellium, nizkie ławy, poławie nizkie. Mącz., pułapkę    (dislng. podławie).

Siowntk Lindego wyd. S. Tom IV.

38

298

PÓŁBABEK - PÓŁBRAT.

PÓŁBROD ATY - PÓŁDNIE.

Ross. nOJOBHICL.

PÓŁCERKLA nominat car., półobrączki, semicireulus. Mącz. Cn. Th., eilt halber (Jtrfel; Sorab. 1. pów koleska. PÓŁ-CERKIELNY, a, e, półobręczny, semicircularis. Mącz. PÓŁCERKLOWY. Cn. Th., półcyrkielny, ftalbjtrfcltg.

PÓŁBABEK, a, m., n. p. Owo śliczne dziewczę i hoże, ‘PÓŁBRODATY, a, e, brody nieca/éj ; Eccl. noiópa^Liih staje się dużym, jak mówią, półbabkiem i zwiędłym PÓŁCEGŁY, nominał, car., semilaler. Cn. Th. ein ipalbjtegcl; kwiatem. Jabł. Ez. 8. na babę poszła, ein \jO.\b ûlteS 28eil>, fdjon jur Hälfte altefl Seit».

‘PÓŁBARAŃCZE, a, n., n. p. Jeśli się kiedy dowie o bie— siedzie , Choć nieproszona , w półbarańczu jedzie. Pot.

Dudz. 52. trzebieńce, SSerfchnittene. Półchłopa rozciętego, dimidium kominem. Cn. Th. 761.

Syl. 25, (cf. Hoss. nojyóapoyeicL półbarka.i; półkrytek, pojazd na kształt barki zrobiony. X. Kam. eilt $alOi)erbecf? POŁCIIŁOP, a, m., Jabt. Ez. 8. Półchłopowie , rzezańcy.

PÓŁBARYŁY, PÓŁBARYŁKI, Cn. Tli. Croat. mericza; Lat. metreta ; eilt tyalbeä ftrtß, ob. Baryła.

PÓŁBECZEK, czka, m. ; Vind. polunjak; eine Ijalbe ïomte. PÓŁC1ĘC1WIE, ia, n. Geometr., btc ^alt»e Seltne, ber Stnu$. Półbeczek ma garcy 56, ćwierćbeczek albo antał 18. Jak. Półcięciwie zupełne jest wymiarą węgła prostego. Krup. Mat. 1, 5. Skrzet. Pr. Pol. 2, 196. Lesk. 2, 26.    4, 12. et 3, 12.

PÓŁBELI, n. p. papieru, ein falber Sailen. Gosi. Gor. 111. ‘PÓŁCIENIE; Ross. no^iyThHL; cień mierny niewielki, ein

‘PÓŁBIAŁY, a, e; Eccl. nojöt^uö, ob. Białawy.    geringer flctner Statten.

PÓŁBŁONISTY, a, o, n. p. Półbłonista myszka, w pół- “POŁCIOSZARP, a, m., z Batrachomyomachii, mysz, Graec. skórna, musculus setnimembranosus ; cała niższa jej część TiTSQVoTQwxTtjç. Przyb., cf. szynkodrap ; ob. Połeć, jest błonista. Krup. 4, 132. l;albl;ctnttg, jur Jpćilfte oim PÓŁCUDZOZIEMCA, nominał, car., semibarbarus. Cn. Th., Rauten.    _    #    ein, falber Slnölanber.v

PÓŁBOGA nominal, car., PÓŁBOZE, a, m., PÓŁBOŻEK, PÓŁĆWIARTKI, n. p. papieru « kartka in octavo, ein £)ctaü* żkn, mi., PÓŁB0ŻEC, zea, m., ein Halbgott;    Doh.    po-    Blatt. Półćwiartkowa    książka * in octavo. PÓŁĆW1ERC1

laubuh, polobuh, poloboha ; Ray. polubogh ;    Ross, no-    nominat.    car.: Carn.    polzhetertinka, polzhetertnik ; Ross.

&y6orL. Trojaki rodzaj bogów pogańskich; jedni, któ- noincTBcpiua; ósma część czego, ein IjrtlbeS Wierteł. Pół-ryfch właśnie całemi bogami rozumiano; drudzy byli pół- ćwierci funta waży 4 łótów. Łejk. 2,26. Półćwierć mu-bożkami; trzeci mniejszemi bogami. Otw. Ow.    592.    Syl-    rołomy.    Juk. Art. 2,    212, ob. Murołom. PÓŁCWIER-

wiego prawie półboga naszego, Obchodźmy    ten    dzień    CIENNY,    a, e, Mącz.    Ijal&îrierteltg. PÓŁĆWIERTNIE, ia,

na pamiątkę jego. Past. Ud. 225. Stał się im ledwo    n., miara półćwiercienna. Mącz. ein fyalb Viertel 5Dîa$.

nie półbogiem. Past. Fid. 525. Bzplta nie może być w PÓŁCZASU, nominat. car.; (Ross. no.maca » półgodziny) ; dobrze rządzona jedno od ludzi czelniejszych, którzyby    w śrzód, w pośrzód czasu jakiego, w przeciągu czasu,

byli jakoby jakie półboże. Modrz. Raz. 47. Lud przy-    3lt¹ifcfycn$cit. Hospodar w półczasu (intermedio tempore),

wykł do bohatyrów półbogów. Zab. 2, 162. Ciebie pół-    do króla Węgierskiego odciął się. Krom. 646.

bożcowie pragną, i wszyscy w górach Albańskich bogo- PÓŁCZEK , PUŁCZEK, czku, m., mały półk ; eilt fleiltCÖ wie. Źebr. Ow. 368. PÓŁBOGINI, i, z., bie ipalbflöttinn; Sîegtmcnt. Rotmistrz Feretańskiego pułczku. Falliss. FI. 39.

Rag. poluboxiza ; Ross. no-iyóormiH.

PÓŁItOKU, PÓŁBOKÓW plur., śrzodek boku lub boków, bie üJîitte ber Seite, bi^ in bie STOittc. Skała , co do pół-boków w morzu stoi. P. Kchan. Jer. 251. Tak możnie skała grom i wiatr odpiera, Co do półboków z wód morskich wyziera. Zab. 14, 270.

PÓŁBÓTEK, tka, m., bócik, ein tpalbfïiefef. W półbótkach chodzą, brzękając ostrogami na półłokcia. W. Post. W.

2, 103, cf. ciżma.

PÓŁB0ZK1, a, ie; Eccl. nOjJÓOJKiiUH ; od półbożków, JjalbgÖt«    fern., czego; Vind. poufhterta ; Sorab. 2. polstworta ; trzy

tifdj. Była Nimfa z rodu, i z ^ półboskiego wychowana    i pół, üierteljalb. Półczwarta łokcia. Półczwartćj mili.

płodu. Ćhrośc. Ow. 55. PÓŁBOŻYĆ cz. niedok., zpółbo- PÓŁCZWARTNY, a, e, półczwarta zamykający w sobie, żyć dok., półbożkiem uczynić, junt £)ttlbgi)tte madjen. Niech semisquarlus. Cn. Th. Diertetyalbig, öierteljülb ent^altenb. te dwa geniusze, nieśmiertelnie znane tery, od siebie śpiewane. Przyb. Luz. 167.

‘PÓŁBRAT, a, m., brat jednej matki, ojca inszego. Cn. Th. przyrodzony, ber ^albbrnber; (Vind. poubrat, napoubrat, popovi brat, nepristen brat; Slav. polubrat, pollubrat ;

Bosn. polubràt;. Braci od jednej matki od innego ojca, PÓŁDYABŁA, drugi dyabeł, do niego podobny, Cttt bdlber

Teufel. Ze myśliwcy zwierzęta mordują i szarpią, nie dziw, iż ich półdyabły chłopskiemi przezywają, hosz. Lor. 134 b. — Figlarz, trzpiot, etn ^offenntcicber. — §. Półdyable Weneckie , Diabolus Corlesianus, ob. Dyabeł. •PÓŁDNIE, ia, n. ; Boh. poledne, puldne ; Ross. noJ4GHi»;

PÓŁCZŁ0W1EKA nominat. car., PÓŁCZŁEKA, PÓŁCZŁE-CZE, a, n., semihomo; Doh. polauclowék ; Eccl. nome-joBlłita; ein tpalbmenfclj, ein falber SUłenfc^. Nieuczony człowiek tylko jest półczłowieka. Cn. Ad. 685. Obrazie szpetności , co cię z półkozy i z półczłeka złożyła natura. Past. Fid. 114. Tej uwagi to, że tak rzekę, pół— człecze, nie ma i mieć nie może. Mon. 71, 482; adj. Eccl. no.mejOBinHLiH, Graec. ^inâv&Qnoq.

PÓŁCZWARTA, cum masc. et neulr., PÓŁCZWARTEJ cum

Zpólbożą boba- POŁDARMO adverb., bardzo tanio, za bezcen, fyfllb innfonft.

Kupczyki , kiedy ładna dziewczyna w sklepie co kupuje, gotowi wszystko na półdarmo przedać. Teat. 15, 64. Świadków do tej sprawy na półdarmo dostanie. Ktok. Turk. 96.

Polacy półbracią zowią. Sax. Tyt. 30, Ross. CBC4eHHHKH. Jeśliby twoja matka umarła , a ociecby drugą żonę pojął, i miałby z nią dzieci ; tedy one dzieci nie będą z tobą w jednym stopniu, ale tylko półbracią albo półsiostrami. Szczerb. Sax. 185. ib. 416, ob. Półsiostra.

P OŁDNIOW Y - POLE.

P O L E.

299

nia przedyma. Zab.

po-

§. a) połowa dnia, ein falber ütag. Półdnie tam zabawił. — *§ Półdnie « Południe (qu. v.). śrzodek dnia; ber SDîittag, bte SDîittag^eit. Co żywo w południe w znoju uciekała. Wad. Dan. 227. Krzyż na powietrzu stanął w pół do półdnia przed objady. Sk. Dz. 230. — *§. Powiat świata południowy, ber ©üben, ber SDîittag, btc SJllttagSfeitc. Zamek ten ku wschodowi na Podole patrzy, ma i z półdnia widoki bardzo piękne. Tward. W. D. 52. Z wschodu i zachodu, półdnia i północy, ib. 2, 140. Suchy Notus, co z

15, 138. PÓŁDN10WY, a, e, §. a) połowę dnia zabierający, trwający, halbtägig. Półdniowa robota. — §. b‘) Półdnio-wy. Sk. Dz. 235 « południowy ; Eccl. noJ4eHHUH, mittd» gig. Zawszeście przedtym półdni owego czasu Przybiegali kupami do mego szałasu. Zimor. Siei. 188, cf. *pół-ikzieniec.

PÓŁDRAGMY, nominal, car., semidrachma. Cn. Th.

PÓŁDUPKI plur., bie 3lr(d)bacfcn , nates. Kirch. Anat. 3 ; Bufr podritek; Slov. obritne lica; Vind. ritnjak, sadnjak ; Hoss. flrOAHUM. Wyniesienia tylne nazwane sa półdupkami. Krup. 3, 127. PÓŁDUPKOWY, PÓŁDUPNI, ia, ie. od półdupek, Slrfd) *, bie Slrfdjbacfen betrejfenb. — Anat. Myszki wielkie półdupkowe. Kirch. Anat. 120. Arterya pół-dupnia. Krup. 3, 43.

PÓŁDWOJNY, a, e, subduplus. Alg. Nar., cf. półtoraczny.

PÓŁDYAMETRU ; Boss. nojynonepeuniHKi ; półpoprzecznik.

PÓŁDZIAŁKO, a, n., armatka pomniejsza, eine ^albfanone. Dwoje półdziałek na naszych wystrzelili. Krom. 451 , cf. pułhak.

“PÓŁDZIENIEC, ńca, m., wiatr Auster, południowy. Zebr. Ow. 3. ber ©übroinb.

PÓŁDZIESIĄTA cum masc. et neutr., PÓŁDZIESIATEJ cum fern., dziewięć i pół, jebnteljal& ; Ross. no.uecflTa. Pół-dziesiąta łokcia. Półdziesiątej mili. PÓŁDZIEWIATA cum masc. et neutr., POŁDZIEWIATEJ cum femin., ośm i pół, neuntefyfllb. Półdziewiąta łokcia, półdziewiątćj mili.

POLE, a, n. ; (Boh. pole, poplużj, (cf. pług); Slov. pole; Sorab. 1. polo, pohlo; Sorab. 2. pohlo ; Carn. pojlle, pulè, pojle, (pojlane « równina ; pojlâk * pól wiele mający, polak; pojlanz, f. pojlanka « mieszkający przy polach); Vind. polè, puêle, pule, polie; 6roat. polye, (polyak * polak, rolnik); Dal. polye; Hung. föld ; Slav. polje; Bosn. poglje, poglianna, poglize planities gljar rusticus; Hoss. noae, (uoit, iioahh otwarty, goły, próżny); Eccl. ae^a, AHAa,    (ob. Lada), no;ie, ce

no, BhCh (ob. Sieło , wieś); (noAB brzeg, kraina, okolica ; noie, no o6pa3ity ciapHHHaro Pycnaro H3una 3Ha-mhtb noeAHHOKï pojedynek, kohjtb Me*4y coóoro pa30n-pajHCL HCTeEfB cx OTBtmHKOMŁ bx ciyuat HeHMima cbh-AtTeneü h noc,iyxoBX. IjepK. Cnoe. 2 , 324 ; noibmnK* pojedynkarz, ob. pole bitwy); Eslhon. pöld; Germ. gelb ; Graec. ßsXrrj). Pole jest ziemia do zasiewów służąca. Wyrw. Geogr. 13. ba$ gelb, Slcferfelb. Mąż w polu, żona w domu pracuje. Jabł. Tel. 118. Grunta gospodarskie na trzy części dzielą, to jest: pole na ugór, 5)rad)felb; na jarzynę, ©Otttttterfflb ; i pole na oziminę, SBinterfelb.

Mon. 64, 288. ib. 67, 188. Pola albo role są trojakie, na oziminę, na jarzynę, na ugór, według kadencyi, jak na który rok prfypadną. Haur. Ek. 18, (cf. rola, niwa). Wiele pola mający, polisty, Eccl. nonticu rAi noia, nojbCKifi, nonbHbiH, noneBbiä. Początek pól Ross. BcnoAte. Pola graniczące, Ross. cnojibe, (cf. spólny). Pole przy wsi, Ross. noqmtOKX, (cf. spoczynek). — Pole , równina , płaszczyzna, oppos. góra, gelb, ©eftlbe, ©Dette. Galilea pola piękne ma, aż je przerywają góry. Warg. Radź. 58, (cf. Polak).— Prov. Ja z nim w pole , a on przecie do łasa. Rys. Ad. 20. (natura wilka do łasa). Lepsze ubogie pole, niż bogate miasto ścieśnione. Archet. 2, 76. (choć głodno i chłodno, ale żyjem swobodno). — §. Pole, pewna miara gruntu ; ein gelb, ein gentijfeä SÜRaß 51tferfelbe$. Pole ma staj 12 łokci 1008. Ostr. Pr. Cyw. 2, 297. Łan Polski dzieli się na trzy pola, w każdym polu wzdłuż jest staj 4, wszerz zagonów 24. Jak. Mat. 1, 4. — §. Kraj nieosiadły i do zasiewów niezgodny, nazywa się dzikim polem. Wyrw. Geogr. 13. Pola bez roli, pustynią i dzi— kiemi polami mianują. Haur. Sk. 5, cf. pustynia, puszcza ; SBtlbittf), ungebfltlteÿ gelb. Haur. Sk. 5. Tatarzyn Wołochów gromił w dzikim polu. Stryjk. Gon. X 3. Dzikie pole , campi deserti, kraina nowej Serwii, między Polskiemi granicami i Dnieprem, pełna stepów', mało mieszkana od Tatarów. Dykc. Geogr. 1, 180. eilt ©teppett* Irtitb flltt ®ntepr. — §. Venatorum: Pole, miejsce polowania , polowanie ; bte gagb, baê gelb, trotytn man auf bte gagb gebt, and) baê 3agett. Z chartami jechał w pole. Groch. W. 488. Już darmo w pole, kiedy zając w sieci. Pot. Syl. 477. Masz pole , masz zająca. Pot. Arg. 625. (chwyć się okazyi). Zdarz Dyano pole szczęśliwe. Tward. Daf. 8. Krogulca układają do pola na kuropatwy i przepiórki. Ład. H. A. 81. Z krogulcem pole jest osobliwe i ucieszne. Haur. Sk. 268. Na ś. Bartłomiej poczyna się ucieszne pole z krogulcem. Zaw. Gosp. Na czarne pole, albo na czarny zwierz jechać ; in apros. Mącz. auf ©tbmarjmtlb jagen. — Fig. Podjąłeś się sza-szku legawego pola. Bach. Epiki. 53, (cf. legawy, sza-szek ; ne sutor ultra crepidam; quid valeant humeri). Wcześnie, jakoby szczenię jakie z rodu myśliwe pokazowa! się, ku jakiemu on się urodził polu; spraw bojowych się przysłuehywał, hetmanów się dzierżał. Orzech. Tar. 22. R. 1529 Sieniawski, Latalski z towarzyszmi swemi jechali w kozactwo pod Oczaków ; oni to zowią w pola albo w łowy. Biel. Sw. 288, ob. Kozactwo , (cf. na harc). Syn zbywszy się rodzica straży, Swoim się gonić polem poważy. Tward. Wł. 48 , cf. swoim dworem , na swoje rękę; sam sobie pan: fur ftd> aüein et» roaS unternehmen, auf feine eigene $anb. — Pole ptaśnicze, ob. Polko. — §. Militari sensu: Pole, plac obozowania, bitwy, bitwa polna; ber ^riegêplaj), ba$ gelb, ©cfylacbtfelb, aud): bie gelbfdjladtt, ba$ ïrejfcn. Mnie ani szabla w polu zwycięży, ani złoto w domu ułowi. Warg. Wal. 122. Zadnćj nadziei bitwy nie mając , zjechali z pola. Warg. Cez. 26. Pola z nieprzyjacielem pilnować. Jag. Rud. Ab. JU gelbe liegen. Gdy się król polem w Pomeranii bawił, i włości dalsze spalił, nieprzyjaciel tym czasem

miasto opatrzył. Nar. Hst. 3, 219. Myśl jego choć i na starość nie zalegać pola , a otrzeć sie o mury Stambulskie. Groch. W. 342. Nieprzyjaciel' naszym dotrzymać pola nie mógł. Warg. Cez. 16. et 103. utrzymać się przy placu bitwy, ba§ gelb behaupten. Kawalerya nie może długo trzymać pola dla swej prędkości. Lub. Roz.

wiódłbym ich w pole, żeby nigdy do domu nie trafili. Teat. 36. b, 26. Pot. Arg. 734. Kosz. Lor. 55. Boh. Zamoj. 18. Nie dać się wywieść w pole. Lub. Roz. 95. —

2) Transi, de variis rebus: Pola szachowe, ©djatbfelber. (Ross. jioókh próżne pola w szachach). Na szachownicy pól 64. J. Kchan. Dz. 85. Pola kwiatowe , Slumen* felber, są to owe kwatery ceratami wysadzone lub kwiatami kształtnie upstrzone. Kluk. Rośl. 1, 73. W rejtszuli, prowadzić konia w pole , t. j. w większe koło. Magier. Mskr. Pole pod herbem , pod malowaniem , pod haftowaniem, floryzowaniem, pod tkaniem, wyszywaniem. Cn. Th. grunt, dno; berSoben, ber ©rnttb, berô gelb. W herbach Polskich pól czerwonych najwięcej. Wiel. Her. 4. 20«ppenfd)ilbe. — Arlill Między obręczami i obrączkami armaty są pewne pola; tak między dennemi obręczami i zapałową obrączką jest pole zapałowe; między obręczami drugiego spadku a śrzednią obrączką jest pole śrzednie. Jak. Art. 1, 139. et 3, 309. et 1, 338. Łejk. 2, 240. bte gelber jrcifeben ben helfen einer Kanone.

Pochodź, polko, polować, polowanie, połowy, polny;

546. Poczęła Litwa pierzchać, gdy pola dalej nie mogli wytrzymać. Biel. Św. 271. id. Biel. Kr. 468. Liko-wie dłużej pola nie dostali. Dmoch. II. 2, 120, (ob. dostać do końca). Pole straciwszy, w miastach się bronili.

P. Kchan. Orl. i, 387. Rozum przeciwko chciwości walcząc stracił pole. Gom. Dw. 346. baS gelb verlieren. Zginął Decyusz , a przecież nieprzyjaciel, choć potężny, dać pole musiał. Lub. Roz. 552. (ustąpić z miejsca). Hetman , pole otrzymawszy, już bez wątpienia zwycięzca. Pilch.

Sali. 298. Napadłem na tchórza, trzeba go koniecznie w pole wyciągnąć. Mon. 67, 403, (Eccl. ime pojedynek). — Pole, bitwa, n. p. Ciągnie na nas bezpiecznie pyszny, durny, zbrojny, Pola chce, bić się gotów i zpró-bować wojny.    Pot. Arg.    12.    Nieprzyjaciel z swoich błock

wyleźć i nam    pola dać    nie    chciał. Warg. Cez. 26. er    cf.    Polak,    Polska.

rooüte eâ ju feinem Treffen fomnten lajfen. Po zamkach się ‘P0LEB0CZNY, a, e, poboczny, ooit ber ©cite. Mieczysław pozawierali, a bitwy nam nigdzie polem dać nie chcieli. Opawę polebocznéj przyjaciółce swojej wiecznym pra-Biel. 181. (w otwartym polu walnej bitwy). Harcuj ko- wem darował. Krom. 178.

niu mężnie sobie, Boć    jest    klejnot wielki w tobie, Czyń    POLEĆ,    łcia,    m. ; Boh. polet, polt, polta , cf. rozpoltiti

wepre na dwe rozpłatać; Elym. pół; Sorab. 1. pówcż ; Carn. bóh ; Vind. tousta stran ; Croat. terbussina szvin-szka ; Ross. noaoTb ; pobocznica wieprzowa wędzona, ob. półtowe mięso; bie ©peeffette; £)bb. Skcfeit. Wiszą połcie na halkach dymem okopcone. Zab. 10, 72. Koss. Na wsi połcie i schaby i zawiędłe szynki. Zab. 9 , 375. Ejssym. Połciem słoniny do półrocza się chowa. Falib. P 2. Włamawszy się do komory bierze połcie, sadło. Klon. Wor. 35, (cf. urwipołeć, oberwipołeć). Nie rusz cudzego połcia. Burl. A ó. — Dieter. Złote tłuste lata, kiedy z kiełbas płoty pleciono, a połciami i gomółkami domy pobijano. Podw. Wroz. 24. Tłusty połeć smarować. Rys. Ad. 66. (soli lumen dare, drwa do łasa nosić, wody do morza). — Joc. personif: A na coż ci moja Zalusiu stary szperka, kiedy mnie młodszego całym u nóg swoich widzisz połciem? Teat. 16. b, 37. (co lepsze to lepsze). — §. Połcie mięsa, szroty, pasy ; grojśe ©cbrotftntfe. gletfd), länglidjc glelfcbfpalten. Mięso połciami przedawać. Zaw. Gosp. — §. Połciem leżeć, położyć, przez połeć, po połciu; in longum. Cn. Th. 1021. trt bte Sänge, ber Sänge nad). Ogłuszała jako niema na połeć leżała. Otw. Ow. 379.

pole, harcuj    szeroko,    By    cię znać było daleko. Kosz.

Lor. pr. Polem się potykać, jawnie bitwę zwieść; aper-to Marte. Mącz. Tak się mocno Trojanie w murach swych zaparli, Tak długo polem się bić z nami nie chcieli,

Ażeśmy tego dziesięć lat czekać musieli. Otw. Ow. 510.

Kiedy Józef polem się bił z Rzymiany, Wespazyan tym czasem nadsyłał pod miasto lud. Jer. Zbr. 63. Nieprzyjaciel pole nam stawił. Pot. Arg. 831. (bitwę ofiarował). Lon-ginus z Longobardami nieśmiał polem nic czynić, mocy z nie nie mając. Sk. Dz. 638. Nie zostało im, jedno się z sobą polem rozprawić. Biel. 309. Pisałem krwawe wojny i Marsowe pole. Pot. Jow. 61. On traktat, który naród wolny szpeci, Polakom zerwać polem przyszło jawnym. Jabl. Buk. A b. Wiemy, co za pole wygrał Jagiełło po mszy ś. Hrbst. Nauk. R. (jaką bitwę). — §.

Transi, fig. Pole do czego, plac, okazya, miejsce, zdarzona sposobność, zręczność; Nantit, ©ptelrantn, gelb,

105.

©elegenpett. Otwiera się pole pochlebstwom , plotkom, zdradom. Mon. 64, 158. Pożądał władzy, wojska, wojny, gdzieby męstwo jego mogło mieć pole. Pilch. Sali.

Jeśli twoje serce podżega sława , ja ci do tego otwieram pole. Teat. 46. c, 42. Dano obojej stronie pole do rozprawy w sonacie. Pilch. Sali. 138. Wolne POŁECHTAĆ, f. połechce cz. dok. ; Boh. polektati, pole-myślom twoim pole zostawuje. Teat. 5. e, 46. Najlepiej ktawati ; Ross. nomeKOTaTŁ, nieco łechtać, eilt tnetttg fit* w świat z oczyma ; potrzeba dać pole Żalowi ;    mniej to    jelit. Ten tryumf własną miłość    tym żywiej    połechce.

boli, co w oczy nie kole. Simon. Siei. 86.    Ile razy    Teat.    51, 5. — Transi. Osłowi pan gnaty    połechtał,

siła ludzka mniej może. tyle razy daje pole do    większe-    Zab.    15, 178. (kijem pokropił).

go poznania mocy boskiej. Lach. Kaz. 1,490.    W wiel-    POLECIĆ, f. poleci cz. dok., Polecać    niedok, rekomendo-

wać, (cf. poruczać); empfehlen, attetnpfehlen ; Vind. porozhi-t;, perporozhiti ; Slav. priporuesiti ; Bosn. priporuciti ; Croat. preporuchati ; Sorab. 1. porucżżam ; Ross. 040-ópHTb, 040ÓpHTb, 0406piiBaTb. Gdyby kto komu sługę

kie pole błędu przyszli, zkąd trudno było wybrnąć. Syr.

285. — W pole kogo wywodzić, wyprowadzać * za nos go wodzić, oszukiwać; einen tirô mette gelb führen, tjjn jjenun jieÿen, bei? ber 3î«fe herum fuhren, bernefen. Wy

poleci?, a listownie abo ustnie ręczy?, że będzie wiernie    przy twoich nogach ; będziemy żyć tylko dla ciebie. Staś„

s?uzyć, ma starać się, aby tego zbiega, gdy ucieknie,    Num. 2, 148. Poległo drzewo, i rozkorzeniony pień

stawi? ; gdyby zaś pan, nie szukając przykaźcy, sam    usech?. Groch. W. 443. Poleg? broniąc ojczyzny. Teat.

zbiegłego łapać kazał, wolen będzie polecający.t Czack.    4, 82. Poleg? od nieprzyjacielskiej ręki, lub nieprzyja-

Pr. 2, 223. (z statutu Lit.). Bogu to polecić. Zegl, Ad.    cielska ręką. Dudz. 12. er blteb t)0tt ^eiltbeê £)attb. Gdyby

22. permitte Biis caetera. Hor. Polecać się łasce czyjej,    nie on,    byłbym    poleg?    pod natarciem tych    zabójców.,

ftd) jemanben gu ©naben empfehlen. Polecenie, cf. zaleta,    Teat. 4,    86,'i# träte    erlegen. Pod ciężarem    fatalnych

bte (Empfehlung, ( Vind. perporozhenie; Croat. preporucha-    poległ ciosów. Teat. 49, 4. Choćby nie chcieli, musie-

nye ; Bosn. priporuka). Polecenia godny, Sorab. 1. po-    li po*legać ze śmiechu. Zab. 12, 269. pękać, boki rwać;

rucżżenite. Polecający, cf. zaletny, Ross. npenopymneab-    »ot Sadjett auf bet ©telle bleiben. — b) Polegać, spolegać

HHH, 04o6pmeJbHbiH. Polecający czyli rekomendacyjny    na czym, podpierać się czym, odpoczywać na czym;

list Vind perporozhnu pifmu. —    §. Pozwolić się to    ftd> auf ettuaé lernen, ftujjCn. Jedną ręka polegają na

dworzaninowi może, aby póki młody, polecał _się tak    kiju, w drugiej prowadzą dziecię. Staś. Num. *2, 157.

jako drudzy. Gorn. Dw. 415. pani swojej służył, żale-    Pacierz, na którym głowa spolega, nazywa sie unosząca? się, umizgał się, einet bie ©mit machen. POLECICIEL,    cym. Perz. Cyr. 1. 31. — Transi. Polega co na czym,

a, m„ ten, który poleca, commendator. Mącz. bet (Em*    e$ beruht    bataitf,    ^mtgt    baron ab. Oni mówią, iż ten,

pfehlct, SInempfehler. POLECICIELKA , i, z., ib. bie (Ern*    który na    samej    wierze    zawiesił się (pendet),    przeklęty

pfehlerimt.    jest; apostoł powiada tych, którzy na samej wierze po—

POLECIE , ia, n., czas po upłynieniu lata następujący, bet    legli {qui innituntur),    błogosławionymi być. Zyyr. Gon.

Sîachfontmet, bie Seit nach bem    SJerflufîe    beö ©omnterö, (ob.    126. Na radzie wodza męstwo    polega żołnierzy. Min.

Poletek). Coz to za łąka i ten las zielony, Słodkie tu    Ryt. 4, 132. — $. Polegam na kim , spuszczam się na

jakieś, lecz smutne polecie. kniaź. Poez. 1, 251. Drze-    niego, id) ftiijje miel) auf jemanbeit. Polega i przystaje na

wa swe polecie z miejscem odmieniały. Karp. 3, 62.    rozsądku swych starszych. Teat. 23, 54*.

POLECIEĆ, f. poleci, polecę intr. dok., Polatać contin., POLĘDŹWICA,” POLĘDWICA, y, z., sztuka mięsa lub pie-Polatywać frequ., polatuje pr. niedok. ; Boh. politowat; czenia z lędźwi ; Ross. ccLkł, bet Seubenbraton, ©tiiif att§ Bosn. poletiti, politati,    odletiti;    Croat.    poletavam ; Ross.    beu SenbCtt”, (Ocftett. gungelbtaten). Polędwica, część

noieTaTb, nojeTHBaib,    H3ieTaTb    ; lotem oddalić się,    po-    wołu przy    forszlaku, przy której leżą cynadry. Magier.

spieszyć gdzie; hinfltegen, beeilen propr. et transi, Sko-    Mskr. Polędźwica wieprzowa, wołowa. Wiel. Kuch. 422.

wroneczek ku niebu w górę polatuje. Simon. Siei. 103. POLEGAĆ, POLEGŁY ob. Poledz. POLEGŁOŚĆ, ści, z., Wróblik polatywając to tam,    to sam,    przeszkadzał kaza-    pochodzistość, devexitas.    Mącz. bie    5Jbhängtgfeit, Slbfchlijfig*

niu. Birk. Bom. 88. Mile po    wietrze    ptaszek polatował ;    feit. Brachia montium,    poległość    gór, gdy się daleko

movit per aéra pennas. Zebr. Ow. 378. Polatujące grady. rozciągają i rozwloką góry. Mącz.

Furm. F 3. Wiatr ciepły z polataniem śniegu. Sienn. POLEJ,*eju, m. ; Boh. poleg; Morav. polegka, polagka; 455. Prędzej od wiatru polecę. Teat, 12. h, 98. (po-    Sorab. 1. poliy; Carn. polaj, shmarn , siak; Vind. polai,

skoczę).    drobna metiza; Bosn. polej; Croat. polajcz, p.ulayticza;

POLECZ, herb; dwa skrzydła nierozciągnione, barkami do    Hung. pole, polej, polaj, tsombor; Eccl.    nojtoii ; *    Ross.

lewego boku tarczy obrócone; przez nie halka. Nad heł-    noieil ; Angl. poły; Ital, puleggio; Lat.    menlba    pulle-

mem osoba w koronie;    suknia    na niej    szachowana.    Ku-    gium ; bet    fiolet), roślina pachnąca, rozściela się po zie-

rop. 5, 40, eilt SSappen.    mi, liście    majeranowym podobne; służy do lekarstw.

POLECZYĆ cz dok., nieco wyleczyć, lub jednego po dru-    Kluk. Rośl. 2, 245. Polny polej ; polna    miętka,    biała

gim, nach einanbet hi« feilen Obet cutiren; Ross. nojbumB,    lebiodka. Przed. 209. et 65. Kluk. Dykc.    2, 119.    Gęsi

nojiuHBaTb, nonojb30BaTb.    polej, pieniężnik. Syr. 302.

P0LEDNIA, POLEŃ, i, z’., dwie żerdki w chacie chłop- POLEJEK, jku, m., wino polejem zaprawne, Çolep » 2öein. skiój, na kształt policy lub legarów zawieszone, gdzie    Cn. Th. 764.

rozmaite rzeczy kładą; (Ross. nojrbHO szczapa drzewa, PÓŁEK, Cn. Th., POŁK, PUŁK, u, m. ; (Boh. pluk co-polano), eine ©chmebe, £angeftange, ctma§ batauf ju han«    hors, legio. Balem. 202, 296; Carn. pułk, puk, anti-

gen.— Transi. Na poledni zawiesić. Cn. Ad. 1349. (scho-    quissimi Illyricorum termini, folk, Germ. 35oIf, populus,

wać, włożyć za piec, pod ławę, na kołku zawiesić;    plebs\ Vind. puk, folck, skupfhina, mnoshtvu, nishi lud-

etroaô an ben Sîagel hängen, eô fchlafeu laffen).    stvu; Croat. pük, chelyadina plebs, vulgus, cf. pospól-

POLEDZ, POLEGNĄĆ, poległ, f. polegnie neutr. jedntl.,    stwm ; Slav. puk «lud: Bosn. puk, mnosctvo gljudi, (pu—

Polegać contin.; Boh. polehnauti, popolehnauti, popole-    cjanin * mieszczanin, pucjanski vulgaris); Rag. puuk plebs;

hati, spolehnauti, spoleham, zpolehnu; Slov. spoljhśm ;    Ross. no^Kï rcjment, cf. onojmHTb, onojuaTb uzbroić,

Carn. polegam, polegujem, (polega concubitus) ; Sorab.    onoiueitie wojsko, walka (sed cf. palka); Eccl. nojnnme

1. poljham , pólenu, polenem, zlehuyu szo ; Sorab. 1.    rejment, wojsko, (onojmaio cohorte cingo) ; cf. Tat. pułk

pohignusch sze, (cf. położyć się); Rag. poljêgati cubita-    gromada; Germ. SSolf. 51 big.; Lat. Yulgus ; rejment żoł-

re\ a) upadłszy leżeć, hi«frtUc,t Uttî) liegen, ftch    ,    nierzy, legia; Eccl. Y6T», nitiKi, poTa, TOjma 4i04eö,

ftch legen, liegen bleiben, etliegen. Wszyscy polegniemy    ein Regiment ©olbaten. Burich. 1, 380. Kaw. Nar. 141.

Hetmani go w potrzebach wielkich używali, półek wojska porzuciwszy pod moc. Petr. Pol. 2, 393. W półku króla JMści jest chorągwi lekkich dziesięć ; w półku hetmana wielkiego koronnego chorągwi pięć. Tr. (ob. Pół-kowriik ).

prawić, oerbeffent. Czyż nie mogę jej losu biednego polepszyć? Teat. 4. b, 140. Polepszam w targu, adjicio ad pretium. Cn. Th. julegert. Polepszam myta. ib. Polepsza się choremu , lepiej mu się dzieje, wzmaga. Cn. Th. ii roirb mit tym beffer, er beffert ftty. — Moral. Polepszyć się, poprawić się, cnotliwszym się stać, fity beffeat. Bóg nas karze, abyśmy się polepszyli. Karnk. Kat. 402. Polepszenie, baö Seffent, Serbeffern, bie Sejferung, Croat. pobolssicza ; Ecxl. ynpaBjeme , HcnpaB^eHie, h3t> xj4aro cocToania icb jymiieMy npexonueHie. Do polepszenia, ‘polepszalny, poprawny, Vind. sbulfhliu , pobulfhliu, po-prauliu , sgurfhliu. POLEPSZYCIEL, a, m., poprawiciel, poprawca, naprawiciel, emendator. Macz.; Doli. zlepśitel; Vind. pobulfliavez, sbulfhavez ; Croat. pubolssàvecz, ber SSerbcffcrer. POLEPSZYCIELKA , i, z., bie SBerbefferinn. Radź. POLER, ob. Polor. POLEROWAĆ, -ał, -uje, cz. niedoli. ; Slov. polerugi ; Sorab. 2. polirowasch ; Sorab. 1. tżelu ; Carn. likam ; Vind. likati , ofvietlili, skamilirati, obrufiti ; Croat. paleram, palerujem , oszvetlyujem, szvetlati, zchi-sztujem, zchisztiti; Hung. pallćrozom ; Rag. ogladiti, oplà-gnatti ; Dom. svitlati, (cf. światło, światły, świecić); Ross.

POLĘKAĆ się, recipr. dok., Polekiwać się czejtl., nieco za-leknąć się, etroaS erftyredeit, ttaty etnanber $in ©tyreden ^abett. Porażeni mocą bożą polękali się, posłabieli i po-omdlewali. 1 Leop. 2 Mach. 3, 24. Serce moje tego się polękiwa, żebyś marnie nie zginął. Papr. Koi. Ü.

POLEKCZYĆ, /. polekczy cz. dok., Polekczać niedok. ; Boh. polehćjti, polehćowati, polehćugi ; Carn. polâhkam, po-lahzhâm ; Vind. polohkuvati, polofheifhati, polohkeifhati , slofheifhati, lofheifhi storiti; Sorab. 1. polochschu, po-loschscham ; ulżywać, lżejszym uczynić, leityter ntfltyen.

Polekczali okrętu, wyrzucając pszenicę w morze.

Ad. 27, 58. W tej chorobie polekczenie przez czas niejaki wziął. Pim. Kam. 197. ulgę, ßinberung, ©rleityte* rurtg; Vind. pololeifhanje, polagoja. POLERKU adverb.;

no.inpoBaTL, crja4HTt, crja5KHBaTb, JoutHTb, jomy, no-JOIUHTb , BUJOmUTb , BhLiamHBaTb , CBtTJHTbi BHCB’feT.lHTb ; polerować, ‘błyskogładzić. X. Kam., gładzić, poloru dodawać, poltren, glätten, propr. et transi. Polerujcie włócznie. 1 Leop. Jer. 46, 3. Żelazko lub stal od polerowania; Carn. likavnèk ; Vind. likaunik, likalu; Ross. uo-poinuo. Złoto, gdy się w ogniu pięknie poleruje, Tym zawżdy wdzięczniejszy glane oczom ukazuje. Rej. Wiz. 141 b. czyścić, reinigen, fänbern. Nasienie gorczyezne ‘flagmę z głowy ściąga, za czym zmysły się polerują. Syr. 1204. Wódka ta krew' zepsowaną w ciele poleruje. Syr. 279. Bardziej ciało , niż umysł polerują. Kiok. Turk. 51. (doskonalą, kształcą, ćwiczą). ‘POLERÖWNIK, a, m., co poleruje, ber ^olirer; Croat. szvetlàvecz; Sorab. 1. tżelieżer; Liw/, likavez, likar ; Ross. rjta4H^bmnKb, iomw4b-iUHKb, nojHpoBiuiiKb, ob. Gładziciel. POLEROWNY, PO-LOROWNY, a, e, POLEROWANY, wygładzony, błyszczący, gładki; geglättet, polirt. Gdzie twa zbroja polerowna? Jag. Wyb. C 2. Bełty Jowiszowe w przykre polerowne błyski. Zab. 12, 24. — Transi. Ucywilizowany, utartych obyczajów, okrzesany, ociosany; gefittet, chuliftrt, (gcbobelt). Polerowne narody, które żyją pod rządem politycznym, mają obyczaje prawem umiarkowane, w naukach i kunsztach są wyćwiczone. Wyrw. Geogr. 128, (cf. dziki, gruby). POLERUNEK, nku, m., polor, politura, glane, błysk, połysk, gładkoblask, błyskogładnia, X Kam. Ross. jomeme, no-inpoBKa, bie politur, baä ^oliren, bie (Sultnr, ©efittetyeit. Cnota bez polerunku i nauk , ma w sobie coś ostrego. Lub. Doz. 4.

Boh. polehku, polehaućku ; po mału, gcmaty, allmćtyltg, fatyte, langfam. Polekku lepiej zrobisz. Cn. Ad. 889; (cf. nie zaraz to; skwapliwość szkodliwa; po mału dalej zajdziesz). Nie zabijajcie go zaraz, ale po lekku każdy z osobna członek uciąwszy, przed oczy moje porzućcie.

Birk. Dom. 13. Fur. Utv. F 3.

POLELA, POLELUM, ob. Lela.

POLEMICZNY, a, e, — ie adverb., od Graec. nókepog wojna, więc wojenny, zatym sporny, n. p. Polemiczne pisma , które w zaprzeczonej kwestyi lub propozycyi wy-ćhodzą nawzajem, a mianowicie w materyach teologicznych; dwie strony albowiem ścierają się o lepszość swego zdania, wojują z sobą. Czart. Myśl. 26. polemifcb.

POLEN, ob. Polednia. POLEN1Ć się recipr. dok., ociągać się, nieochoczym być, fauntfeclig fepn; Ross. nojrbHHTtca.

Świadectwa te tu szerzej przywieść, nie polenię się. Zygr.

Pap. 359.

POLEPA, y, z., oblepa, polepienie tła, stropu, ściany.

Cn. Th., bic Sefletbung, j. Ś. «on Actif, ©ij>8. Oblepa czyli polepa gruba ścian głos traci. Cn. Th. Polepa mówi się tylko o lepieniu gliną, (nie jak Troc pisze, o wapnie na murze, ponieważ ta nazywa się wyprawa lub tynk); tak polepa na piecu, na pułapie. Magier. Mskr.

— Owe śkła, które wystawione być mają na goły ogień, nie mogą goło nagłej mocy ciepła znieść, przeto oblepiają się gliną; która to polepa nazywa się zbroją. Krumł.

39. POLEPIĆ, /. polepi cz. dok., Polepiać niedok., oblepić ; Ross. yiinHTb, yrkniHTb, befleben, befletbett, mit Actif, ©ip8 ic., bewerfen. Cn. Th.

POLEPSZYĆ, f. polepszy cz. dok., Polepszać niedok.; Boh. polepśiti, nadlepśjm; Sorab. 1. polepscham ; Sorab. 2. po-lepschisch , polepschowasch ; (Carn. polepshim * piekszę, POLESIE, ia, n., a) kraje pod wielkiemi lasami leżące, piękniejszym czynię); Carn. pobulsham ; ( Vind. oblepfha-    Dykc. Geogr. 2, 269. Sklblanb, Sßalbbiftrift. — §. Zwie-

ti, polepfhati, slepfhati * piekszyć) ; Vind. pobuifhati, sbul-    rzeta w polesiech swoich leżą. Dudn. Ps. 104, 22. (cf.

fhati, ispobulfhati, vunsbulfhati, pobielfhati, popraviti ;    kotlina), w legowiskach leśnych, ffifllblager. — b) Nom.

Croat. pobolshati, pobolssati, pobolssâvam, zbolssâvam ;    Propr. Polesie', część woj. Brzesk. Lit., część woj. Wo-

Dosn. poboglscjatti ; Ross. nonpaBHTL, HcnpaBHTt, nona-    łyask., i część półn. woj. Kijowsk., najwięcej obfitujące

hhtł, C4o6pHTb, C4a6pHBaTŁ; w lepsze odmienić, po-    w drzewa. Dykc. Geogr. 2, 269. cf. Podlasie, Çoblatyien.

Jr

noxieôna polewka ; (cf. patrzą, gdzie się z komina kurzy) ; Boh. poljwkar, genź chodj na poljwku 'polćwknrz; Vind. lopazh, lopauz , shupojedez, vlagozhrep). Pod polewkę albo pod polewką mięso, z polewka, z podlewą. Włod. gletfd) ttt ber Suppe.

POLESKI, a, ie, n. p. Gać winnowy poleski. Siat. Lit.

217.

POLETEK, ob. Polecie, n. p. Pójdziemy potym na poletek, dokończymy żąć żytka. Teat. 52, 53.

POLETEK, tka, m., zdrobn. rzeczoum. połeć, połowiczna

część czego , n. p. Skoro zobaczysz bolączkę powietrzną, POLEŹĆ, f. polezie cz. dok., Połazić contin. ; Boh. polezti ; rozdawszy gołębia, przyłóż tak ciepły połetek; aż po- Carn. polęsćm ; Vind. napreilesti, napreilasiti ; Boss. no-

i ujrzysz z połetka ciekącą    no.i3aTt>; łażąc iść, dit ttmtig fytnfrtecljert. Grzegorzu, pójdź

robić! PL A nie mogęć chodzić! A. Pójdźże jeść! !$•. Toć muszę poleźć. Bys. Ad. 15.

POLEWA, ‘POL1WA, y, z., czym naczynia, osobliwie gli- POLEŻEĆ , /'. poleży neulr. dok. ; Boh. poleźeti ; Sorab. I. niane, polewają, pobielają, glazura; Vind. gorezhiza, na- poleżu, poleźim ; Boss. nojieżKaTŁ ; czas niejaki przeleżeć,

eine SBetlc liegen, liegen bleiben, (cf. poledz). Lepiej, że gospodarstwo przez dwa, trzy dni poleży, jak że chory potym przez niedziel kilka w łóżku będzie leżeć musiał. Perz. Lek. 341. Poleżeć sobie, ein wenig faullenjen, nt!)en,. odpoczywać sobie. Po kąpieli, niechaj się położy; kiedy poleży godzinę i będzie się pocił, po obtarciu niech poleży znowu, aż sobie odpocznie dobrze. Syxt. Szkl. 256.

cznie on połetek zielenieć wodę zielona, która jest owym jadem powietrznym. Sienn. 542."

lizhik , glasnra ; Boss. łiypaBa , Die ©lafur, Hopfglafur. Polewa na garki robi się z cyny i z* ołowiu ukalcynowa-nych. Kluk. Kop. 1, 314. Poli wy garncarskie. Torz. 322. ib. 202. U nas polewy najsławniejsze są Zakroczymskie,

Jarosławskie, ib. 315. Przejrzeć się można było w polewie naczyń nabiałowych. Weg. Mann. 1, 276. Hor. Sat.

be? fpfunb ; Slov. pułfunta; Hung. fćlfont; Sorab. l.pów-

co z

191. POLEWAĆ, ob. Polać." POLEWACZ , a, m., który co czym polewa, pobiela; bet* Segiefśer, SSerjinner, POŁFASEK, ska, m., n. p. Faski, półfaski do nabiałów. Hündjer. POLEWACZKA, i, i., bte Segieperinn.— Polewa- Haur. Ek. 180. połowa faski, ehr $albfajJ. czka, naczynie od polewania. X. Kom. ©tejjfafl, ©teP* PÓŁFUNTA czego, PÓŁFUNCIEs ia, n., Cn. Th., ein pal* faune. POLeWCZASTY, a, e, POLEWCZANY, to, polewki jest, jurulentus. Macz. flippig, ooit Suppe, mit    punta ; Ross. nojy^yHTOBWCB ; Eccl. no.UHTpie, no^yma.

Suppe; Slov. polewećny; Boss. noxaeöouHLiH. Wziąwszy    P ÓŁFU NT O WY, a, e, ^albpfiutbig. Półfuntowa kula ar-

koźlę i potrawy polewczaste, ofiarował je panu. Sk. Źyw.    matna. TY.

2, 1. Polewczasta kasza. Syr. 1001. Nie będziesz zaraz PÓŁGAŁKI, półkręgu, haemisphaerium. Cn. Th., eilte $alb* pił po mięsie *poliwczastym. Eraz. Ob. F. POLEWKA,    fugel.

i, z., POLEWECZKA dem. ; Boh. poljwka ; Slov. polewka; PÓŁGARCA Nominał, car., PÓŁGARCÓWKA, i, z.; Créât. polewećka; Ilung. lév, levetske; Sorab. l.pohliwka, zo-    polich, eilt halber Hopf. Garniec ma dwa półgarca. VoL

pa; Vind. poliuka, shupa, vlaga ; Carn. polyvka ; Croat.    Leg. 7, 331. Trzy półgarcówek wódki. Syr. 250. PÓŁ-

jùha , (cf. jucha); Slav. juha, esorba, chorba ; Boss. no-    GARCOWY, a, e, ooit einem halben Hopfe. Półgarcow’a

jHBKa, no4JHBHa (ob. Podlewa), JKHJKa, nox.ieÓKa, nox.ie-    miara. Cn. Th. Flasze półgarcowe. Torz. 103.

öouna , (noxjieöaTb łyżką jeść; cf. pochlebić, cf. chlipać) ; PÓŁGARDŁEK, dłka, m., śrzodek podgardłka, bic SDcitte be?

Eccl. loya , yimma ; supa migdałowa, winna, grzybowa, grochowa, z kiosków nadziewanych, mięsna, zielna, mleczna. Wiel. Kuch. 423.

supka, bie Suppe. Polewka    SSorberbalfe?. Parys niemęzki półgardłek miał ściągniony

Meońskim kapeluszem. A. Kchan. 94. Półgardłek komu przeciąć. Chełm. Pr. 175.

Polewka z chleba, wody i soli. Teat. 8, 40. Z kaszy PÓŁGĘBEK, bka , m., niecała gęba, eilt halbe? SDïaitl. Pół-jęczmiennćj polewki jej słodkiej udzieliła. Olw. Ow. 202.    gebkiem mówić, półgłosem; fyalblaut, oerbijfeit, nicht red)t

Z piwa bywają polewki na kształt winnych zufek, z żół-    oeritcbmlid). Przyjść do niego z gołą ręką, to kwaśno

tkami, z cynamonem i szafranem. Syr. 948. Haur. Sk.    patrzy, i półgębkiem gada. Teat. 15, 85. Uśmiechła się

163. Sterfiippcit. Mięsna polewka. Sienn. 153; abo i in-    do niego półgębkiem. Ossol. Str.Z. Jabym była filozofka?

szych potraw. Cn. Th. Sritpe, Sauce, (cf. rosół). Dano    rzekła półgębkiem skromna Lucylla. Weg. Marm. 1,242.

na stół prosię, czarną polewką podlane, czyli czerninę.    Poseł nie powinien gadać półgębkiem. Gaz. Nar. 2, 52.

Teat. 22. b, 108. Szczupak z żółtą polewką czyli so-    Usiłują go wprowadzić w rozmowę, ale on półgębkiem

sem. Wiel. Kuch. 423. Z tłustego mięsa tłusta polewka.    odpowiada. Zab. 5, 257, PÓLGĘBNY, PÓŁGĘBKOWY*

Bys. Ad. 79. (Slov. Łacne maso, ridkâ polewka; merces    a, e, półgłośny, niewyrazisty; halb laut, ImU* ocrbtffen.

pretio correspondet). Im starsza kura, tym lepsza po-    Precz ztąd poczcie kudłogady Ślepych podsłuchów, sze-

lćwka. Pot. Jow. 2, 43. Dobra jest rzecz, polewki albo    ptów, półgębnych uśmiechów. Nar. Dz. 1, 122. Przez

juchy z kur pożywać, z żółtkiem jajczynym. Spicz. 185.    uśmiech półgębkowy pozwalała. Zab. 11, 91.

Im mięso, a nam polewka. Bratk. G 5. (dobra Matya- PÓŁGĘSEK, ska , m., połowica gęsi, dite Ijal&e ©ani?. Pół-szowi płotka). Chlubią się z mięsa, a ono i polewki nie    gęski wędzone bez wszelkiej innej przyprawy i surowo

widzieli. Gorn. Dw. 272. Komu się ryby nie dostanie,    jadać się mogą. Kluk. Zw. 2, 155. — Çontumel. Mnie

ten na polewce przestanie. Rys. Ad. 25. Znam dworską    półgęskiem wyli raczej półgłówkiem nazwał. Boh. Kom.

polewkę, i potrafię z kija wypić, i kapłuna na powietrzu    1, 833. głupszym od gęsi, bltnttne ©an?, ©ältfefppf.

rozebrać. Teat. 52. b, 47. Wiele jest takich, którzy za PÓŁGŁOSEM adv erb. , półgębkiem, nie na cały głos, pół-polćwką idą. Kosz. Lor. 71 b, (cf. pochlebca, cf. Ross. głośno; fialb laut, Ijalb »erbtffen. Hrabia czyta półgłosem.

rusznicy, ein $oppelhafett, eine 2lrt Feuerrohre. Za panowania Ludwika Węgierskiego, Niemiec jeden strzelbę śpi— żaną, co od grzmotu huczliwego, pułakami nazwano,' wymyślił; bombardas. Krom. 385. ‘Pułhak. ib. 441. Miejscy ludzie mają mieć półhaki, działka, działa, miecze i wszystko, co do obrony piechoty należy. Petr. Pol. 454. Stoi za 'pułhak, albo za działa najmocniejsze, modlitwa do boga. Gil. Post. 198 b.

Teat. 41, 48. et 14. c, 46. PÓŁGŁOŚNY, a, e, — ie PÓŁHAK, ‘PUŁHAK, PUŁAK, u, m., gatunek muszkietu, adoerb. ; Eccl. nonacHbiH.

PÓŁGŁÓWEK, wka, m., pól głowy, eilt galber Slopf. semi-caput, pół głowy. Urs. Gr. 180, Eccl. nonaßie, iiojiobh-Ha rjiaBhi. — Contumel. Tępej głowy, któremu klepki jednej nie staje, głupi jak sak, ein bummer ÜZerl, ein ©cbafS* îopf, ein ©d;M, ein (Einfalteipinfel ; Ross, nojyvtypbe, no-joyMHUH. Półgłówek, półmędrek; sciolus , saperda. Mon.

75, 590. Wierutne półgłówki i gaduły, prawią ni to, ni owo. Teat. 25, 93. Co za utrapienie z tym półgłówkiem! *POŁHETKOWA głowa, n. p. Ty chcesz koniecznie w swo-Doh. Kom. 4, 107. Jakiś półgłówek, który nieco liznął jej półhetkowej głowie bibliotekę założyć! Raur. Sk. 2, w szkołach fizyki, chciał się popisywać. Teat. 34. c, 35. ob. Hetka; cf. półgłówek, ©cfyafêfopf.

Pam. 84, 404. W oczy mu powiedziałem, ze półgłów- POLICA, y, z., (cf. dem. półka); lioh. police; Vind. poli— kiem, że mu się rozum pomieszał. Teat. 55, 46. Boh.    za; Boss. nojinua ; szafa z rzędami czyli półkami, szel-

Kom. 1, 53. PÓŁGŁOWNY, a, e, połowy głowy się    blag; ein ©cljraitf mit Fächern, ein gâdjerfdjranf. Police do

tyczący, halbfiipftg, ben halben Sopf betreffend Półgłowne-    kładzienia serów, czy w serniku, czy zimą w izbach su-

mu bólu lekarstwo. Syr. Reg,,    ob. Migrena, ^alOfetttgeó    szyć    się mają,    najlepsze są z ram tęgo płótnem wybi-

Stopfroeb. PÓŁGŁOWŚTWO, a,    »., półmędrstwo, ©d)af«    tych. Kluk. Zw.    1, 229. Panarium, spiżarnia chlebowa

fópftgfett; Ross. noaoy&iie.    abo kosz, wieszadło abo polica chlebowa. Mącz. Polica,

POŁGAĆ, f. połgę, połże cz. dok., jedno po drugim na-    niecka, dzieża. Volck. 513. Police, rzędy, półki; ^ädjer,

łgać, nad; eiitaitbcr Inn öorlitgen; Ross. no^oaraib, no4-    Selben oon 23rettcrn. Wsuwają się w piec suszalny police,

aurait    na których się owoce suszyć mają. Kluk. Roił. 1, 170.

POLGNAĆ, f. polgnie neutr. jedntl., ulgnąć jeden po dru-    — §. Polica; Eccl. noAHi|ei [asser 2], Haóe/tpeunmcB, (cf.

gim, pogrąznąć ; nach Cttianber fteden bleiben, etnftitfen,    nabcodrki); część nabiedrzna ornatu wyższego duchowień-

oerftnfen. Polgnęli w smrodziech swoich. 1 Lcop. Sophr.    stwa, (ob. Stoła) ; ba$ ^üftftucf be3 Ornatu ber hohen ©cift*

1, 12. W ślepym łakomstwie polgnęli. Paszk. Dz. 116.    li^fcit ber SR uff. 5Î. Ta polica jest insignium archimandry-

Już polgnęli nieprzyjaciele moi w tym zarażeniu, które    ta. Sak. Sob. Bib. Rektor szkół Kijowskich z policą

mi zgotowali; infixi sunt. Wróbl. 18.    służył i chodził. Sak. Sob. B 2. ib. Bib.

PÓŁGODZINY Nommât, car.; Slov. pól liodini ; Croat. pol POLIGYA, yi, z., 1*) z Greek, znaczy rządzenie miastem, vure; Ross. no.maca, (noaro4a « półrocze ), eine h^lbe państwem. Petr. Ek. 1, bie ^Regierung. Orzeł. Mscr. — *§. ©tuttbe. Półgodziny po czwartej.    Półgodziny po piątej na    Policya, rząd wolny Rzeczypospolitej. Modrz. Baz. 11.

zegarze. Cii. Th. pół do piątej.    PÓŁGODZINNY, a, e,    Petr.    Pol. 222.    fre^e .Regierung, Frepftaat. — 2) Policya,

balbftunbig ; Ross. noaynacoBMH. Półgodzinne kazanie.    rozrządzenie wewnętrzne bezpieczeństwa, spokojności,

PÓŁGOLENI, Nominał., car., połowica goleni, balbeê ©chien»    wygody miast lub krajów; Vind. polizia , vludnost, bie tyto*

beiit, 3)Zitic beö ©chieitbeinS. Do półgoleni suknia. Ir. PÓŁGRANATU Nominal, car., PÓŁGRANACIE, ia, »., grub-

Iijep. Policya, kunszt dobrego rządzenia ekonomicznego. Mon. 67, 306. Komisya policyi ustanowiona dla utrzy-sze sukno granatowe, fcblcd;tere3 buitfelblaueś $ud). Pół-    mywania powszechnego w kraju porządku, tak co do bez-

granacia drożej nie mają przedawać łokieć nad złotych 5.    pieczeństwa i spokojności, jako i co do wygody publiiez. Leg. 3, 370. (cf. granat). Woźnice w półgranaeie,    cznćj. Sejm. Gród. 2, 77. POLICYANT, a, m., policyj-

pachołcy w bławacie. Bies. B 2.    ny urzędnik , eilt ^'olijepbcamter.

‘POŁGRECZYN, a, m. ; Eccl. no^rpeicB, no^yrpeitŁ, eilt POLICZEK, czka, m. ; Boh. policèk część twarzy, jagoda;

halber ©ried;e.

PÓŁGROSZA Nominał, car., PÓŁGROSZEK, szka, m., PÓŁ-GROSZÓWKA , i, z. ; Carn. dnarizh , ein Iml&er ©rofcheit; (cf. piorunek). Półgroszki nazywały się w Polszczę kwar-tnikami. Czack. Pr. 129. Darmo, już nie poradzisz, kiedy złe półgrosze. Pot. Arg. 77. (dzięgi, pieniążki). Po-wywożono one stare półgroszki. Gród. Dis. G 2 b. W monecie miedzianej, trzygroszówki, groszówki, półgro-szówki. Vol. Leg. 7, 451.

PÓŁGRUBRYNA Nominał, car., (ob. Grubryn), materyjka Turecka, du ïûrfifcher ©nbeiljettg. Od czamletu , półgru-bryna , sajc .... Vol. Leg. 4 , 557.

PÓŁGRUNTOWNY, a, e, pół prawdziwy, ftalD âd)t. Kamień półgruntowny. Rzecz. Złot. C b.

PÓŁGRZYWNY Nominał, car., eine \)Cdbe SOZarf, haemimnae-urn. Cn. Th.

304 PÓŁGŁOŚNY-PÓŁGRZYWNY.

PÓŁHAK - POLICZEK.

Vind. liże, zhelusti, (ob. Lice) ; Rag. obraz, (ob. Obraz); Sino. obrazi; Boss. aanHTa, mena, (cf. szczęka); 1) bie SBaitge, ber 23a<fett. Człowiek ma policzki wypukłe. Zool. 285. Policzek bezwłosy; impubes genae. Źebr. Ow. 07. Uderzył go w policzek. W. 3 Reg. 22, 24. Birk. Kaw. Malt. C b. Twarz zkraszona rumieńcem, policzek nadobny, Róży w śnieżyste mlćko rzuconej podobny. Zab. 9, 328. -ł- Transi. Policzki szyszaka, bucculae. Cn. Th., bie Sacfeit am feinte. Zadnie policzki, półdupki. Perz. Cyr.

1,    170. bie 3lrfd;bacfeit. — *§. Abo mię do ciebie twych piersi policzki Wabią, jakie u klaczy cycki? Petr. Hor.

2.    O 3 b. wypukłości, bie Söölbnitgeit ber Sriifie. — Policzki w strzelnicy, dw’ie poboczne wnętrzne nachylone płaszczyzny strzelnicy. Jak. Art. 3, 509. bie ©etienttmnbe ber ©chießfcharte. Policzek koła, jest płaskość zwierzchnia abo spodnia koła, na której zęby stoją ku górze albo ku

59

na, 3anjeyuiHHa, onaeyxa, onjeyimiHa, nomeuima, no-menHHKa ; Eccl. aarnïTCTBO, no 4aHHrfc y4apeme. Jezus policzek wziął u Annasza wielki. Pieśń. Kat. 68. Wycinali POLIP, ob. Wielonog. mu policzki, 1 Leop. Joan. 19, 3. Podpiły, policzek mu POLISTY, a, e, pełen pól; Eccl. noitiicrb, nojn, noab-dał. Sk. Dz. 713. Wycina mu policzek. Teat. 24. c, 31.

Biskup bierzmowanemu daje policzek. Karnk. Kat. 160.

Pomazany ręką biskupią z lekka bierze policzek, aby pamiętał , iż ma być gotowym do wycierpienia rzeczy przeciwnych dla imienia Chrystusowego. Kucz. Kat. 2, 397. POLITOWAĆ się, POLUTOWAĆ się rccipr. dok., polituje — Fig. Dopiero z placu ordę i Turczyna Zepchnęli, dobre dawszy mu policzki. Jabf. Buk. O 2. (plagi, cięgi).

Wielka hańba, jeśli król tak wielki majestatu swego policzek mimo się puści. Orzech. Qu. 104. (urazę, krzywdę, uszczerbek majestatu). Prorok tu dał prawie policzek starym zwyczajom zakonu starego. Rej. Post. C 2.

By każdy uwaźył sobie odmienność fortuny, pewnieby dał policzek przyrodzeniu swowolnemu , a nie dałby mu się za nos wodzić. Rej. Zw. 66. POLICZKOWAĆ, -ał,

-uje cz. niedok., zpoliczkować, upoliczkować, f. zpoliczkuje, upoliczkuje dok., policzki dawać, wycinać, w policzek bić, popyskować, pogębkować; 2)?au!fd)ellen geben, t>l)r*

feigen; Boh. polićkowati, pohlawkowati, fackowati, bau- POLITURA, y, £., polor, glane, łysk, połysk, gładkoblask, kowati ; Sorab. 1. zplaczam, zflinkam, pestuyu, (cf. pięść, błyskogładnia. X. Kam. bte politur; Ross. miH<i>OBKa (cf. cf. piastować); (Sorab. 1. pohubicżkuyu całuję); Carn. szlifować), nojfmypa tektura.

berlusnem , klófnem, kloftanje, zhofiti, zhôfem, shlofàm ; POLITYCYZM, u, m., politykowanie przesadne, baâ Çolttt« Vind. fhlepiti, olhlepati, vuhniti, lopiti, zhofiti, sa vuhu vdariti, trefhiti, klofniti, fhlepiti, trefniti, zhelniti, mu-fati, pluskati, klofutati, ovuhati, ozhofati; Bosn. zauscia-ti, pgljusnuti, pljuskati (cf. pluskać), zagljusctiti, za-gljasctiti; Rag. pgljusnuti, pigljûskati, zaùsciti, zauscî-vati, zamlätiti ; Croat. plyuszkam , plyusznulszem , zply-uszküvam , ztreszkavam ; Dal. blihnujem ; Ross. sayuiHTb,

ziemi. Solsk. Arch. 49. bic SRabpdje, glâdjie cincê 5Rabe3. Ko/o młyńskie wewnętrzne ma ko/ki albo na boku czyli według m/ynarzów na policzku, albo też na obwodzie, na czole. Os. Fiz. 343. — 2) Policzek, pogebek, uderzenie w policzek, w twarz, w gębę, policzkowanie; btC SD/aulfcfyelle, Obtfctge; Boh. polićek, pohlawek, flink, klof— fec, faeka; Slov. polićek. poh/awek ; Sorab. 1. blinka, (cf. hubicźkwano całowanie); Sorab. 2. flinka; Carn. szla-fernèza, fèrtamûsa , sauh , berlusnéza, kloferniza ; Vind. savufhniza, fhlaferniza, fhleperniza, klofuta, savuhenza, pluska ; Croat. polichnicza , plyuzka , plyuszka . pluzka , zavussniza; Rag. zauseniza, pgljùska, zamlatniza; Dal. plyuszka, bliha ; Slav. chushka, pljuska, zaushnica ; Bosn. pgljùska, zauscniça, policniça , zamlatniça ; Ross. 3ayuiH-

3ayuiaTb, 4aib KOMy Ty3a, Ty3iiTb, noiy3HTb, lamiCTBy-», no 4üHHTie y4apaio. Przywieść ją do siebie, policzkować i w twarz popluć kazał. Sk. Dz. 256. Twarz uplwa-na, upoliczkowana. Karnk. Kat. 42. Sk. Dz. 1107. Upo-liczkowali mię sromotnie. Radź. Job. 16, 10. Szczerb. Sax. 347. Poszyjkowali go i policzkowali. 1 Leop. Math. 26, 68. Skoroś taki tchórz, godzieneś być zpoliczkowa-nym. Teat. 31, 83. Policzkujący, Croat. plyuszkàvecz alapator. POLICZKOWY, a . e, od policzków, Satfeit *, SBangen *. Policzkowy raz. Cn. Th. ein Sadenftretd).

POLICZYĆ, f. policzy cz. dok., Policzać niedok., zliczyć,

przeliczyć'; übersähen, jufammettiafjlen, Beregnen; Vind. po-zhteti ; Bosn. pobroiti ; Croat. pobrajat; Boss. cneCTb, coqTy, cqHTaTb; Eccl. cbiwAyani [explorare 2]. Rządu znak, i całości, kto policzą swoje, Ty nie wiem, jeźfi zliczyć potrafiłbyś swoje krowy. Gaw. Siei. 377. Niepo-liczony, nie idzie w liczbę, w poczet. Cn. Th. 515. ni#t mit gejagt, niefjt mit gerechnet. Niepoliczony, niezliczony, niepoliczny, nie do policzenia, nie do zliczenia, unjóljl* Bar; Ross. HecMiTHbiii, 6e3CMtTHUH. Z niego niepoliczne dobra, jak z źrzódła czerpamy. Kanc. Gd. 43. — §. Policzyć kogo między, abo za * poczytywać za co , unter et« mi rechnen, ju etroaS jäblen, für efroaä Balten. Czeski język u nas jest wzięty i policzony za najcudniejszy z wszystkich. Gorn. Dw. 47. — §. Kato radził, aby Pom-pejuszowi wszystka władza była policzona. Eraz. Jez. B b. poruczona, oddana; aiwertraut, übergeben.

CKin, no.ibHHH, noaeBbin, »oll gelber, Slecfer. Oczyścili nowe swoje siedlisko , i w polisty a żyzny kraj zamienili. Nar. Hst. 2, 326. Wszystka ziemia Galilejska jest po-lista i równa. Jer. Zbr. 2 , 129.

się f., powziąć litość nad kim, ft# eineö erbarmen ; Boh. politowati ; Ross. coóo^li3HOBaTb , cowaatTb , cocTpa4aTb, C0CTpa*4y. POLITOWANIE, polutowanie, litość, miłosierdzie; ba£ (Erbarmen, ba3 SDJifletb; Ross. cojKaatme, cocTpa4aiejbCTBO, cocTpa4aTejibH0CTb ; Eccl. cocTpa40-BaHie , co6o;rfe3HOBaHie , cocTpacrie, cfTb^onoAiiic [intesli-norum tormina 2], Nie mogę mieć politowania dla Wc Pana, kiedyś dla mnie niemiłosierny. Teat. 9, 42. Przeciw heretykom żadnego nie miał polutowania, surowym lwem przeciwko nim był. Birk. Dom. 139. Politowanie mający, fid) erbarmenb, mttleibtg ; Ross. cocTpa4aieibHbiM , coóo.i’fc3HOBaTeib; Eccl. cnocTpa4aie4bHUH, cep4o6ojibHUH.

ftren, 5?annengtcf>ern. Od sejmików aż do sejmu politycyzm w Polszczę panuje ; jest to coś na kształt febry peryo-dycznej. Kras. List. 2, 40. Niemasz nadziei, żeby go z tej manii politycyzmu wywieść. Teat. 26. c, 80. POLITYCZNY, a, e, POL1TYCKI, a, ie, polityki rządowej się tyczący, polttifd), ©tfltttS * . Rostropnością politycką Rzeczypospolite bywają do większej doskonałości dowiedzione. Petr. Pol. 56. Prawo polityczne, publiczne, powszechne, ©taatärecBt, zawiera prawidła, podług których miasto, prowineya lub naród jaki jest rządzony. Skrzet. Pr. Pol. 1, 1. Wyrw. Geogr. 105. Przestr. 57. Prawo polityczne zamyka formę rządu, stanów w narodzie , prerogatywy, opisy handlów, obrad publicznych, religią etc. Ostr. Pr. Cyw. 1, 7. Zab. 6, 221. Geografia polityczna, jest opisanie różnych rodzajów panowania na ziemi. Wyrw. Geogr. 2. bic poltttfdje ©eograpijie.— b) Polityczny, utarty, dworny; geftBlfffett, polittfd), roeltflug. Poseł drugi po-lityczniejszy był od tamtego. Auszp. 49. Polityczniejsza

Słownik Lindego wyi. 2. Tem IV.

niesprawiedliwość. Zach, Kai. 1, 211. Niepolityczny.    by łeb Salomona niebo    komu dało, Musi łapy polizać,

Eccl. nerpa*4aHCTBeiiUH. POLITYCZNIEĆ neutr. niedok.,    gdy ma w trzosie mało.    Treb. S. M. 48, (cf. łapa). Nie-

spolitycznieć dok., politycznym się stać, wygrzecznieć ; wiele na to psie polizanie po ukąszeniu dbając, z gnie-poltttfd) nwben, ftd) abfdjleifcit. Dziś spolityczniała cale    wem odszedł. Dirk. Zbar. U b. POLIZACZ, a, m.; Boh.

Polska. Kchow. 254. POLITYK, a, m., człowiek znający    polizać, polizaćek ; Croat. lizavècz ; n. p. Polizacz misek,

się na rządach Rzpltćj, i sposobny do rządzenia pań-    talerzów. Cn. Th. ber 23eletfer, SeHerletfer.

stwem. Włod., Vind. floshtnomoder ber Staatsmann. Po- PÓŁJEDNEGO Nominat. car., n. p. Jeden za dwu stoi, drugi litycy, statystowie , z małych rzeczy często najważniejsze    ani za półjednego. Cn.    Ad. 309. jeden, i ten niedobry,

wnioski czynią. Bals. Niedz. 2, 565.— ‘in deteńorem par-    niecały; ©tttet, ltnb ber    mtr ettt falber, fein ganjer, fein

Um: Udający polityka, lubiący politykować, ein Kannen«    magrer, fettt rechter.

gteper. Na" Floryańskićj u Szmida ulicy, Gdzie uczę- PÓŁJEDWABIE, ia, n., subsericum. Cn. Th.; Boh. polau-szczają nasi politycy. Bot. Jow. 123. — g. Człowiek po- hedwabj ; Carn. kadif, §albfetbe. PÓŁJEDWABNY, a, e, lityczny, dworny; Bag. kollovôdja, ettt ^oUttcuS, §ofmann, palbfetben; Rag. naposvioni; Boss. nojymeiKOBUH. Sßeltmann. Polityk jest to zwierzę rozumne o dwóch nogach, PÓŁK ob. PÓŁEK.

tak służące bogu, aby dyabła nie rozgniewało. Zab. 5, 142. POLKA, i, i., kobieta z Polski, eine $oltmt; (cl. Polak, Politykiem ten, kto szalbierzem jest i niewdzięcznikiem.    Polska) ; Boh. Polaćka ; Slov. Polka, Polaćka, Polkina ; Ross.

Jabl Ez. 218. Zadawano Rusi, że się nie uczą, dlate-    Iïo.ifcKa , ÆaxHHH, IIojauKa, * Lechowu a. Weresz. Reg. 142.

go są prostakami, niepolitykami. Pim. Kam. 375, ob. PÓLKA, PULKA, i, i., polna linka, lina, którą do góry Nieokrzesaniec, grundychwał, grubianin. POLITYKA, i, statek holują. Magier. Mskr. baS .Bttgfetl öm Slltßfc&iffe. z., nauka, jak Rzpltą rządzić i zachować wcale. Petr. Ek. PÓŁKA, PUŁKA, i, z., dem. nom. polica ; Boh. policka; 44. bie Çülitif, bic StaatSfunft; nauka poznawania spraw    Slov. police pro knihy ; Hung. póltz; Sorab. 1. polza ;

i potrzeb państw; abo rostropność podająca rządzącym    Sorab. 2. poliżą; Carn. poliżą; Vind. poliżą, mestaze,

śrzodki do wykonania zamysłów przedsięwziętych. Wyrw.    hranviza ; Croat. policzą; (Dal. policzą apocha, kwit);

Geogr. 98. Przeciw dobrej polityce z ludem postępu-    Bosn. polięa, policięa * szafa) ; Boss. no-wa, nojonKa,

jemy. Leszcz. Cl 101. (przeciw rozsądkowi, roztropno-    (cf. noJiKa panewka strzelby; połowa skóry) ; rzęd w sza-

ści). — g. Polityka, politykowanie, polityczne wybiegi,    lie jakiej, lub w szelblągu , baS $(1$ ftt Ctltcm Sdjranfe,

dworność, dworska sztuczność, polor; politifdjeS SSefen,    bie SRetye. Zawadziwszy o pułkę, garnek na niej stoją-

SlttflÇiett, 2Belt. Polityka jest ucieczką słabych albo wy-    cy, zrzucił. Teal. 22. b, 108. W pułkach leżą krajanki,

biegiem złośliwych. Staś. Bum. 2, 200. Szkodzić komu    gomółki. Kras. Sat. 78. Zdiete srebra z półki Co ży-

przez subtelne podstępy, jest wielkim obrotem i głębo-    wo zwinne chedożą pachołki. Hor. 2, 270. (z kredensu),

ką polityką. Mon. 76, 530.    Polityka uczy subtelności    Półka trzewików'. J. Kchan. Ps. 85.    — §.    U flisów zo-

w" traktowaniu z ludźmi. Lub.    Boz. 5. Z kim sprzymie-    wie się półka,    bal nad zyzą, który    leży    na mieczach,

rzona obłuda, niedościgłe wyrabia polityki. Mon. 73,    Magier. Mskr. ein Qlteerbalfett auf ben ftlüfffcljfffeu.

795. (wybiegi, fortele, majaki; ^unftgrtffe, Kniffe). Po- PÓŁKADEK, dka , m., przykadek’, kadka. Cn. Th. ; Bosn. lityka nie jest występkiem; ale szczerość zbyteczna wra- polovniça, eilt ÇaïDeÔ Srau&Otttg. Bachus z gron pławi, dą bywa częstokroć.* Teat. 25. b, 9. polityka, grzeczność, od prasy, sok w półkadek winny. Miask. Ryt. 2, 185. manierność, obyczajność; ©efdfliffenfiett, tpöfüdffelt, SDła* PÓŁKACZKI, Nominat. car, eine palbę ©Ute. — g. Półka-nierett. Taka to grzeczność tego grubianina ! pfe ! nie    czkami, mergi,    nazywają się ptaki,    które z    kaczkami je-

umie polityki. Teat. 24. b, 15.    Pociej. 20. Poszedł grzech    dnakowe nogi    mając, tak je mają    w tył    osadzone, iż

w politykę, w grubiaństwo cnota, W zbytek potrzeba, chodzić nie mogą. Kluk. Zw. 2,    66. £aitd)cntett.

z męstwa stała się pieszczota. Pot. Pocz. 669. (w oby-    ‘PÓŁKAFTAN; Boss. nojyKaa>TaHte    ; spodnia suknia    księża

i., n. p. Karety i półkaretki. Mon. 74,

306

POLITYCZNIEĆ - POLIZAĆ.

P O L I Z A G Z - POŁKNĄĆ.

czajność, w modność). Przez frantowską politykę złą    lub Kozacka,

intencyą zdobią. Leszcz. Gl. 68. To mi polityka, kiedy PÓŁKARETKA , i , ja i sam czynię, co z moją jest wygodą , i gościom 77. $albfutfd)en.

w tym wolność zostawuję. Boh. Kom■ 2, 98. POLITY- PÓŁKARTAUNA , n. p. Półkartauny zowią burzycielami. KOWAĆ, -ał, -uje, intr. niedole., o polityce gadać, poli- Chmiel, i, 238, cb. Kartauna.

tycznie rozprawiać ; famtengtejknt; allô ber ^'olitif fsfyrcafjeit.    PÓŁKIFYYŚNIK, a, w., na poły we    zbroję ubrany,    semier-

Słyszałem kwestarza głęboko pohtykującego. Teat. 55, mis. Mąrz., du ^albfürafftcrer, CUt palb <Sepantifd?ter. ,

18. — §. Grzecznością czyli dwornością narabiać , ben PÓŁKMIECTWO, a, m., półrolnictwo , zagrodnictwo. Swilk. ^ofntann machen, auâ ^olittf pôfïtcp, frextubltep fc^n.    Bvd. 467. gdy chłop nie za całego kmiecia osadzony,

‘PÖL1WKA, ob. Polewka.    (cf. połownik, półłannik, półszlednik, półrolnik); baö $alb«

POLIZAĆ, f. poliże cz. dok., Poliznąć jedntl., Polizować, fröpltett, $ttfl>flÜfnerO).

polizuje niedok.; Sorab. 1. polizam, poliżu ; Vind. polisa- POŁKNĄĆ, f. połknie cz. jedntl., Połykać niedok., łykając li, (polisniti, polisuvati • łakotnym być); Bosn. polizali;    przez gardło przepuścić; Boh. polknauti, polki,    polknu;

Bag. poliznuti ; Boss. noJHsaTL ; z wierzchu oblizać, be«    spolknauti , Ijkam , poljkóm , pohltili, pohltjm ,    pohlco-

Ietfett. Oliu. 0w. 450. Już na wszystkich obrazach po-    wati ; Slov. pohłcugi ; Vind. poguniti, pogounuvati, polizał pokosty. Nar. Dz, 3, 118, (ab. Liziobrazek). Choć-    shreti, poshirati ( cf. pożreć), notershreti,    vshirati,

Z każdego podymia po pułkopy Litewskim czynszu dając. Weresz. Kij. 28.

fcfylutfctt. Jedząc, zęby się w pole co wskok brali, Dwa PÓŁKORCA Nominał, car., PÓŁKORCZE, a, n., PÓŁKOR-kroć brać z misy, raz połknąć kazano. Auszp. 36. Kie-    CZYK, a, m. ; Sorab. 1. pokorcźżo; Dosn.    et Rag. po-

dy pigułka tak dobrze ozłocona, trzeba ją połknąć. Teat.    lovgnak; Croat. polovnyak,    medium dolium,    apud Croat.

22, 93. Połykam co rzadkiego sarkając, sorbeo, l)erab* urnarum 6; ein galber édjeffel. Korcem jęczmienia i ‘pół-fjfylürfen. Darmo! tylko ślinki połykają. Past. Fid. 5, (ob. korczem jęczmienia. 1 Leop. Hos. 3, 3."

Ślinka). Ujrzawszy lulki ciągnących, pytali się, co to PÓŁK0RNEC1E, ia, n.t mniejszy kornet białogłowski, eine za ludzie, którzy ogień połykają, a dymem oddychają?    Reinere SBeibcr^auDe. Koron    kobiety używają    na kornety,

Boh. Dyab. 2, 219. w siebie wciągają. — Połykać słowa.    na półkornecia , na bonety.    Haur. Sk. 554.

Pilch. Sen. gn. 313. w mówieniu pomijać, Sorte »er* PÓŁKOSZEK, szka, w., Sagenflec&te, Sßagettforb; cf. Ger. fcfylutfcn. Ty mi^ słowa przekręcasz, i sylaby połykasz. Senne, Stutfe, Samte, cf. wasąg; Boh. korba. Półkoszki Pilch. Sen. list. 364. — Fig. transi. Ratuj mię, abym od morskich wirów nie został połkniony. Kulig. Her. 2.

(pochłoniony). Juz niemasz żadnej nadziei, tylko albo połknąć kulę, lub się utopić. Zab. 15, 26. Gawdz. (w łeb sobie strzelić). Stefan, ów Stefan dziełami wsła-

gorslokati, gorpolokati ; Carn. poshiram ; Slav. proxde- PÓŁKOPY Nominał, car., sztuk trzydzieści, dit fyalUi ©djotf. rati; Croat. posirati ; Ross. noiMOTHTfc, noromaTŁ, i\jo-nyTi>, rjtoiaTb, craoHyTb, ^eraOfc^Iucfett, oerfc&Itngen, »er*

na wozach plecione bywają złotowierzbowe. Kluk. Rośl. 2, 163. Haur. Ek. 136. et\64. PÓŁKOSZKOWY, a, e ,

n. p. Półkoszkowe wozy. Kluk. Rośl. 3, 120. Śtarbmagen*, glec&tenroagen *. PÓŁKOSZOKOP, u, m., demisappe. Jak. Art. 2. 341. (ob. Koszokop), ein galber ©djanjenforb.

^Regimentem anfjie(ien. Z chorągwiami , z bębny, już białą płeć półkuje. Falib. 0. PÓŁKO WNICZY,' a , e, od pułkownika ; Ross. no.iKOBHHuhl, Oberfteit * . Ty pod tytułem swoim pułkowniczym, Tatarom jesteś piorunem i biczem. Jabł. Buk. C b. PÓŁKOWNIK, a, m, PUŁKOWNIK, cf. półtownik; Vind. pervefhnik , priednik , spre-dnik, navrifhnik; Slav. oberster ; Ross. iiojkobhhh'l; Eccl. ro.iOBa ; przełożony nad pułkiem , ber Dberfte. Szef rej-mentu jazdy lub piechoty, do którego należy prowadzić swój rejment, mieć baczność nad nim. Papr. W. 1, 478. Pułkownik starać się powinien , aby pułk jego powierzony komendzie zawsze w jak najlepszym utrzymany był porządku. Kaw. Nar. 141,. PUŁKOWNIKOWA, y, i., żona pułkownika, bie £)berfiiitn. PÓŁKOWNIKOWAĆ ,

-ał, -uje intr. niedok., pułkownikiem być, Oberfter (e»n. Pułkownikował Rzymianom. Zab. 9, 84, (cf. hetmanić). PUŁKOWN1KOWIĆZ, a, w., syn pułkownika, bcê Ober*

[ten ©obn. Teat. 50, 15. Zab. 9, 86. PÓŁKOWNIKO-WNA, y, z\, córka pułkownika, beê Oberften £od)ter. PÓŁKOWNIS, ia, dem. nom. pułkownik, blande adulan-do, £>ber[td)eit. Panowie zowią mię przyjacielem, a kokietki pułkownisiem. Teat. 1, 87, ib. 1, 106. PÓŁKO-WNIKOWSTWO, a, n., a) stopień pułkownika, bte Ober* jłenfteUe. — b) Collect. Państwo pułkownikowstwo przy- __ jechali * pułkownik z żoną, ber Oberftc mit feiner ©etnab*

Huit. PÓŁKOWY, a, e; Ross. noiHOBUM, od pułku, rej-mentowy, Dîegtmentê*; legionarim. Cn. Th., cf. Ross. noi-uainnm wojak, żołnierz.

PÓŁKOZIC, herb; głowa ośla; na hełmie półkozy z korony wyskakującej. Kurop. 3, 40, eilt Sßappen. PÓŁKOZY No minut, car., eine fialbe 3^0?- Prov. Półpsa połkozy, niedowiarek boży. Dwór. E i. (psztut, ni ciepły, ni zimny), a, n., półcyrkułu , Obrazie szpetności, co cię z półkozy i z półczłeka złożyła natura. PasL Fid. 114. Adjectiv., n. p. Pan połkozy, semicdper Pan. Zebr. Ow. 565. PÓŁKOZIELEC, lca, ?n., bożek Pan. Otw. Ow. 436. et 582. ber tpalbgott fan. PÓŁKRESU Nominał, car., połowa czyli śrzodek kresu, biegu do mety ; bie ÜJîitte ber ßaufbaljit, bte $<Rfte beS

307

P0ŁKNIEN1E - PÓŁKONIA.

PÓŁKOPY-PÓŁKRESU.

wiony, Połknął śmierć w Grodnie z ustawnego szynku. PÓŁKO WAG. -ał, -uje, intr. niedok., w pułkach stawać, in Kras. Mysz. 99. Steb. 77. Przyjdzie za tak złą pogodą (na morzu), Śmierć połknąć z wodą. Zab. 13, 159. (utonąć). Jedzą, piją, huczą, grają, A wsie całkiem połykają. Kchow. 190. (trwonią, marnują). Ottoman słabych sąsiadów swoich połknął. Kłok. Turk. 5. Jeden dół równie mędrca połyka, i tego, co nic nie umie. Zab. 15,

245. Nar. (pożera, kryje). Drży z strachu, chce się utaić, duch w sobie połyka. Jak. Raj. 202. (nie wypuszcza go, w sobie go zamyka, zatrzymuje). Nie wstydzicie się w pół serca mię tykać, A ja to muszę koniecznie połykać. Chrośc. Job. 67. (w sercu taić). Ja żal mój połykając, mimo swej rozpaczy, Nad miłość przełożyłam swą powinność raczej. Min. Ryt. 1, 56. Co myślę, nie połykam skrycie. Zab. 15, 184. P0ŁKN1ENIE, ia, n., ber ©cfylitcf; Carn. poshirk. cf. łyk.

POLKO, a, n., dem. nom. pole, rolka, agellus. Mącz.; Boh. pulko ; Sorab. 1. polko; Dosn. poglięe ; Rag. poglize, gniviza, (ob. Niwa); Croat. pólcze; Ross. noamta, no-aaiiKa, ein Rctneś $clb, etit Reiner 2lcfer. — §. W Polszczę zowią polko, co na Mazowszu pręt kopany. Grzęp.

Geom. L, 4. Cześć gruntu wymierzona prętem wzdłuż i wszerz. Solsk. Geom. 2, 145. ein genujfesl $elbmaß, be* fttmmteś ©tiicf ?lcfer. Pertyka, pręt mierniczy, mający w sobie wszerz i wdłuż łokci półósma kwadratowych kupieckich ; nazywa się pospolicie polko. Haur. Ek. 25. —

§. Polka ptaśnicze, gaik ptaśniczy, Boh. cihadlo ; Carn. tizhènza , ber üßogelbcerb; są to miejsca upatrzone i przysposobione, na których różnym sposobem, osobliwie zaś sieciami, ptastwo się iobficie łowi. Kluk. Zw. 2, 554.

PÓŁKARCIE, ia, n., połowa karty papieru, eilt Iialbcê Statt papier. Chcesz w półkarciu spisać cnoty niezliczone.

Warg. Radź. praef.

PÓŁKÓŁA , Nominał, car., PÓŁKOLE ,

półokręgu; eilt halber Streik, ein halber Btrîel; Sorab. 1. pówkolezka. Liczne zasiadły widzę w niezmiernym półkolu. Dmoch. II. 2, 293. PÓŁKOLNY; Sorab. 1. na-pow koleszné, semicircularis.

PÓŁKONIA, herb; jedno co herb Rokosz. Kurop. 3, 40.

2Bege$. Ciemne obłoki, a noc za chmurami W półkre-    cy, półkmieć; Ger. ein #albldhner, półlanik, połownik,

sie swym zakryła księżyc i gwiazdami. A. Kchan. 81.    półrolnik.

PÓŁKRĘŻE, a. n., PÓŁKRĘG , pół okręgu, półcyrkla , POŁLATA Nominat. car., a) połowa lata, ber halbe Sommer, półgałki; Vind. pouokroshje; Hag. polukrug, polunèbje , b) Śrzodek lata, bie Sitte beé ©OtnnterS. Cn. Th. pookolisc hemisphaerium ; Ross. nojyiuapie ; Eccl. noj- PÓŁLESZCZE plur., attyny, białe ryby do leszcza podobne. Kpywie , nojoBmia Kpyra, ber halbe $rei$, halbe BWel. Kluk. Zw. 3, 182, halb 23raffen.

Szykują się na teatrze w półkręże. Teat. 11. b, HO. POŁLIBRY Nominat. car. 12 arkuszy papieru, ein halbem Amfiteatrum miało figurę półkręża, semicirculi. Nar. Tac.    23ud) papier. — §. Półlibry aptekarskiej, kwaterka apte-

2, 243. Bóg widząc światło dobre, którem świat zwe-    karska. Cn. Th. brep llnjeu Slpothefer ©erntet,

selił, Wraz światło od ciemności w pólkręźu rozdzielił. PÓŁLOCIE, ia, n., pólłóta , ein halbeê £ot^.

Przyb. Milt. 219. — W górn: Nachylenie żyły, jest PÓŁŁOKCIA, Nominat. car., eine halbe ©Ile. Nie jeden za oznaczeniem stopni na półkregu, ©rabbogett, ile *ta zba- półłokcia ziemi gotów krew* swych poddanych rozlewać, czać może od linii poziomej, i właściwego sobie kierun-    Boh. 5, 236. PÓŁŁOKGIOWY, PÓŁŁOKIE1NY, a, e,

ku. Mier. Mskr. POŁKREŻNY, a, e, halb$trfelig. n. p.    na półłokcia; Boh. pulloketnj; Eccl. noMaKOTUbiS, eine

Cześć cyrku półkrężna. Nar. Tac. 2, 238.    halbe ©Ile lang, groß îc. Wtod.

PÓŁKRUSZEC, szcu, w»., minerał na kruszec    pochodzący,    POLLUX; Garn.    Polel, ob. Lelum.

ein £>albntetall ; Slov. polkow, polruda.    PÓŁŁYSY, a, e,    niezupełnie obłysiały, halb    fahl; Eccl.    no.1-

PÓŁKRYTEK, tka, m., pojazd napół kryty, ein £mlboerbecf, imtuiHBuri, nom.it uihłi ił.

halb gebeefter Sagen. Brudny jakiś półkrytek zawadził o POŁMACEK, cku, m., Carn. mirnèk, eilte halbe Sefce. Pół-moje karete Angielską. Teat. 1 , 42. POŁKRYTY n. p. maćków 32 na kłodę. Cn. Th. 282. wóz, n. p. Przyjeżdżam tu czterema końmi półkrytym PÓŁMAŁZENS TWO, a, n., n. p. Mają luroy pewne niby wózkiem. Teat. 22, 111, cf. bryczka kryta, cf. kocz.    półmałżeństwo ; to jest, kiedy kto żonę bierze na mie-

PÓŁKS1EŻYCA, y, i., księżyca kwadra; Eccl. 4B0ctneitafl    siąc, na dwa, albo na jakikolwiek czas opisany, o któ-

iyHa/ein, 2Ronb8üfertel/$al&W Sonb. Jak. Art. 3, 509.    ry strony się godząc, stanowią zaraz u sędziego cenę.

PÓŁKS1ĘŻYCZNY, a, e, kształt półksiężyca mający, halb»    Klok. Turk. 186.

ntonbig ; (distng. półmiesięczny).    PÓŁMANCIE , ia    , n., mętlik , salopka , ein fleiner Seiber*

PÓŁKUFEK, fka, m., półkufy, eine halbe    Stufe,    ein    tyalbeS    mante!. Manty,    półmancie, strój kobiecy.    Haur. Sk.    519.

Moitié, cf. półkadek. *    PÓŁMARTWY, a, e, na pół nieżywy, halb erftorben, halb

PÓŁKULI, ob. Półkręże; Ross. nojyuiapie.    ,tobt; Ross. noayMepTBBiit ; Eccl. oóyMopeHB, noayMepTBS.

PÓŁKWADRANSU Nominat. car., ósma część godziny, pół- POŁMĘDREK, rka, w., (cf. półgłówek), ein £mlb=©elehrter , ćwierci godziny ; eine halbe Sßiertelftunbe. PÓŁKWADRAN-    ^>aib*©efd)euter. Półmędrek, półgłówek , sciolus, saperda.

SOWY, a, e, pół ćwierci godziny trwający, l)alb»iertel*    Mon. 75, 590. W rozmowie chciał dać dowód swej

ftünbig. Słuchałem z gołą głową półkwadransowego    umiejętności; ale się półmędrkiem raczej, niż mądrym

komplementu jego. Mon. 64, 240.    pokazał. Mon. 69, 273. Czack. Pr. 2, 180. Mon. 75,

PÓŁKWARCIE, ia, n., pół kwarty, ein lialbeS Viertel pßt* 586. , Szkodliwi półmędrkowie. Pir. Wym. 99. ger©a^en; (cf. garniec, beczka). Kmin warzony wpół- POŁMĘZA Nominat. car., połowa męża, półczłeka; ein kwarciu wina. Syr. 450. Ledwie pół kwarty buteleczka    ber Sann, bie #âlftc cineś Senken. — Transi. Półmęża,

trzyma, a za kwartową przedają. Teat. 22. b, 106. PÓŁ-    niccałkiem mąż, trzebieniec, eilt ©ntmannter, 33erfd)ntttner;

KWARTOWY, a, e , obejmujący pół kwarty, bdlbfmart.    Eccl. nojiMyncHUH; Graec. ryilcivÖQog, semivir. Zginął od

Flaszki kwartowe, śklanki półkwartowe. Torz. 103. Pół-    Narseta półmęża, to jest rzezańca. Sk. Dz. 549. Bardz.

kwartowe, trzykwartowe i t. d. ib. 103. Po czarce pół- ,1rag. 272. Bardz. Luk. 145.

kwartowćj wina dać im każą. Pim. Kam. 343.    POŁMETALE plur., $albmetaHe, podobnież jak metale z

PÓŁLANEK, nku, w, płótno* na pół z lnianej, i kono-    kruszców się wytapiają, i wiele podobieństwa do nich

pnćj przędzy. X. Kam., ^albltnnenjeug. Adject. PÓŁLAN-    mają; jednak pod młotem się kruszą i w ogniu ulatu-

KOWY, n. p. Prześcieradło półlankowe.    Ją. Kluk. Kop. 2, 224, ob. Półkruszec, Slov. polkow,

TÓŁŁANEK, nka, m., półdupki, zadek, ber Hintere. Na    polruda.

krześle przesiadać się na ten i na ów półłanek. Eraz. PÓŁM1AREK, rka, m. ; Carn. polizb , ein l)albc3 Saaß. Ob. E i ij. Obsiadły jej gęste zmarszczki czoło, 1 spro- Kłoda ma w sobie ćwierci 4, a półmiarków 8. Cn. Ih. sne połłanki ziają koło dołu, Jak kuper u prostego 282.

wołu. Petr. Hor. 2 O 3 b. — §. Siedzę na poły, na PÓŁMIESIACA Nominal, car. ; Ross. noiyMbcaifŁ , noayM-fe-

poły stoję abo wiszę, siedzę na półłanku , aligui dicunt, translatum verbum ponentes pro proprio minus honeslam partem corporis signifteante. Cn. Tli. 994. fanem, bodett. Siedzieć na półłanku, nie całym sobą, ale połową siedzieć, jako*gdy dwóch na jednym stołku. Dudz. 52.

PÓŁŁANU, połowa" łanu, ein halber £ahn, eiHe

fe, Boh. polaulanj ; cf. polaulanjk na półłanu siedzą-

canie; §. a) połowa miesiąca, ein falber Sonat. — b) Śrzodek miesiąca, bie Sitte be$ Sonata ; ( distng. półksiężyca). PÓŁM1ESIACZEK, czka, m., półksiężyca, ein halber Sonb. Przy korzeniu paznokci znajduje się plamka biała półmiesiaczkowi podobna, lunula. Perz. Cyr. 1, 16 * PÓŁMIESIĘCŻN1K. Tr. — PÓŁMIESIĘCZNY, a, e, £. a) od połowy miesiąca, halbmonatlich«— §• b ) Pół—

miesięczny, półmiesiączkowaty * półksiężyezny, na kształt półksiężyca, rote ein halber Monb. Szczypce półmiesię-cznego kształtu, do wyjmowania z gardła części uwią-złych, forceps semicircularis. Czerw. 21. Lunula digiti, półmiesiączkowaty kabłaczek u paznokci. Perz. Cyr. 1 ,

trzy północkowi. Bardz. Trag. 473. PÓŁNOCNICA, y, ź.,

* Połunocnica. Sak. Dusz. 157; Eccl. noAOVHOi|ikniii|i, Graec. nsaonxuxôv, preces quae in media nocie fiunt, ba$ Mittewachêgebet. Modlitwy też mawiamy in officio no-cturno, na póZnocnicy po naszemu. Ex. 48. Na jutrzni, na póZnocnicy, na chory śpiewają Boh hospod. Pim. Kam. 304. PÓŁNOCNIE, a, m., człowiek z północy, obywatel północny ; \ind. is pounozhne deshele , feve-rnik, fevernjak, pounozhnodeshelnik, ein 9?orblältber. Zim tęgość, przykre rządy, nierostropne boje, Z gniazd własnych, północników wypędzały roje. N. Pam. 20, 250, ib. 3, 290. PÓŁN0CNÓWSCH0DNI, ia, ie, miedzy północą a wschodem, uorböftlich ; Ross. ctnepoBOCTonHuft. Kraj ten od strony północnowschodnićj i od wschodu z Chinami graniczy. N. Pam. 23, 431. Pólnocnowscho-dnie wiatry. Przyb. Milt. 107; wiatr wschodniopółnocny, któren uderza miedzy wschodem i północą. Śniad. Jeog. 348. PÓŁNOCNÓZACHODNI, ia, ie, Sorbwejł»; Ross. cfeBepo3ana4HtiH. Kraj ten rozciągał się od strony pół— nocnozachodniej ku południowschodnićj. N. Pam. 22, 131. ib. 23, 131. PÓŁNOCNY, a, e; Boh. puinocnj ; Slov. polnocm; Sorab. 1. wotpownoczné ; Carn. polno-zhne; Vind. pounozhen , prutipounozhi, pounozhnostran-ski, feverni , leverski, pounozhnodeshelski ; Rag. sje-verni; Croat. polnöchni; Ross. nojyHomHbiH, noJtHOUHbiH, ctBepHUH ; Eccl. C'BKCpitCK'E ; §. a) o północy, koło północy przypadający, mitternächtig (non ber 3fit). Północna godzina, północna chwila. — §. b) Północny, na północnym kraju świata leżący, abo z niego pochodzący; norblid), mitternächtlich. Czyżby to północni, dlatego, że północi , mieli być mniej szczęśliwi nad tych, co południowi, zachodni, lub wschodni ? Kras. List. 2, 8. Północny kraj, Vind. pounozhne deshele, feverska semla, cf. Siewierz. Gwiazda północna, morska, polarna ; Vind. buroush, (ob. Gwiazda). Wiatr północny, który płynie po samym południku od bieguna północnego. Sniad.. Jeog. 348, Carn. gerbin , garbin , burja , ( cf. Boreas, cf. burza) ; Vind. juh , samurcjan , niemez , melternik , flanjak, garbin, fever, bura, burja, pounozhni veter; Croat. bura, szever, kozomor veter; Dal. burra, sze-ver; Bosn. burra, sjever; Ross. óopefi, ciBepHtiö Btipt, w Archangel. gubern. noóepewHHKt, ber 9?orbminb. Zorza północna, Boli. ćerwanky, (cf. czerwony); Carn. bu-rjâva ; Vind. burjava , feverska fvietloba ; Ross. cno.ioxH orHeoôpa3HBie, ctßepHoe dame, berô 9îorblicht, ob. Zo-

a, e; Eccl nomoriH, l/fllb*

158.

PÓŁMILE, a, n., połowa mili, eine $albe Meile. Gospoda była od przewozu w półmilu małym. Warg. Radź. 336.

PÓŁMISEK, ska , m., misa śrzednia , przystawka; eine Mit» telfdjüffel, eine gewöhnliche ©Rüffel. Sześć mis, do tego sześćdziesiąt półmisków, sto flasz ą tysiąc do tego kieliszków. Br alk. K b. Falib. N 2. Żarłok, gdy się obe-żre i opije, nie dba o półmiski. Birk. Exorb. B 2 b.

Komu miecz goły nad złą szyją leży, Strwożon najlepszych półmisków odbieży. Petr. Hor. 2 , D 2 b. Insza prawda w uściech , insza pod półmiski. Pot. Pocz. 668, ob. Prawda. Rozpościera i rozkłada na półmisku swoje politykę. Mon. 70, 66. (szerzy sie gadulstwem przy stole). PÓŁMISKOWY, a, e, od półmiska, MittelfdjüffeD,

©chüffel * . Półmiskowe abo śrzednie szczupaki, ob. Szczupak.

PÓŁMUROŁOM, u, m., ein Mauerbrecher. Półmurołomy 24 funtowe kule strzelają. Jak. Art. 1, 212, cf. murołom.

PÓŁNAGI, a, ie, na pół obnażony, b*lb naeft ; Ross. noAy-Hariü; Eccl. nojnariił.

PÓŁNIEBA TSominat. car., PÓŁNIEBIE , ia, u., §. a) połowica nieba, widoma, niewidoma. Cn. Th., Rag. polunè-bje, ber hdbe Rimmel. — §. b) Śrzodek nieba, bie tpirn» melêmftte, ber Mfttelpunft beS Rimmels. Ołów, co w pół-niebiu z procy wystrzelony, zwykł się kurzyć; medio coelo. Zebr. Ow. 373. Półnieba, śrzodek nieba nad głowami naszemi , punkt śrzedni, Zenith. Cn. Th. ©cheiteb punît. Półnieba, śrzodek nieba pod ziemią, Nadir, ib., gerfenpunft. PÓŁNIEBNY, a, e, n. p. Półniebna zorza.

Chodk. Kost. 2.

‘PÓŁN1EDBAŁY, n. p. strój. Pam. 84, 794, negliże, ba3 Negligee.

TOLNIK , a, m., n. p. Marcyonity, Waletyniany, Górniki albo Polniki. Hrbst. Art. 16. sekta pewna chrześciań-ska, Montanifteu, eine chriftliche ©ecte.

PÓŁNOC, y, ź, ‘PÓŁNOCEK, cka, m., ‘PÓŁNOCE, a, n.;

Boh. północy; Slov. polnoc ; Carn. polnozh ; Vind. pou-nozh, pounuzh , pou nozhi; Slav. pönochi; Croat. pol-noch, polnöchje; Rag. polunooch, poonocchi, sjever;

Ross. nojnoufc, ctßept, (cf. Siewierz, Syberya); Eccl. nonoifiioijih , noAoytioiiiiiłc. PÓŁNOCY. Cn. Th., (Nominał.    rza.

car.), §. a) czas północny, koło śrzodka nocy, bie Mitter* PÓŁNOGI, a, ie, nacht. Sesya ta trwała do drugiej godziny z północy. fujlig.

Gaz. Nar. 1, 13 b. po północy, nach Mitternacht. Pili POLNY, a, e; Boh. et Slov. polnj ; Sorab. 1. polne; Carn. z północka do wtórćj. Pot. Jow. 185. Mówiąc rozmai-    pojlski; Vind. polski,    (cf. Polski); Rag,    poglski, pogljar ;

cie do północy przyszło.    Warg. Cez. 111. Ó północy    Croat. polyszki ; Eccl.    noJbHLiH, noAhcin,    ; Ross. ceabHUH

Croat. po pulnoch.— §.    b) Północ, północne położenie,    (ob. Sielski), noJieBbiii    ; od pola, ftelb *    . Tatarzyn pol-

kraina świata północna,    Vind. pounozhna stran fvieta,    ny, w polu otwartym    mieszkający, im    freien gelbe woh«

fever (ob. Siewierz), pounozhilhe, pounozhje ; Croat.    pol-    nenb. Lepiej polnych    Tatarów dawny zwyczaj niesie,,

nochnyak , ber 9?orbftt, bie MitternachSfeite, bie Mitternacht.    u których każdy swój    dom wozi na kolesie. J. Kchan.

Ze wschodu, południa i północka. Star. Vot. D 4.    Je-    Dz. 202. — U flisów,    polna linka, ob. Polka. — Milit.

dna strona idzie ku Austrowi, Druga ku śnieżnemu    pa-    Hetman polny (cf. hetman), ber Unterfelbljerr. Hetmanów

polnych powinnością było dawniej granic od nieprzyja-    Staw. D b. Na pograniczu wysoka góra stała; dalej ró-

ciela pilnować, a osobliwie od Tatar i Moskali; ztąd    wnia połoga. Pot. Arg. 4 44. Z Etny wylatują kamienie

hetmanami granicznemi nazwali sie. Skrzet. Pr. Pol. 4,    na niwy połogie. ib. 286. — Transi. Z głupim a py-

4 76. Buława polna, ob. Buława. — Pisarz polny, ob.    sznym radze iść połogo. Pot. Arg. 500. PÓŁOGOŚĆ,

Pisarz.

Artylerya polna, gelbarttHcrie. Armaty od    ści, z., pochodzistość, bte Sl^aitgtgfctt, läge Cage; Boh.

POŁOGOWAN1E, ia , n.,

41’untowćj kalibry zowią regimentowemi albo polnemi.    poloźitost; Ross. no-iorociL, pa3JJOrocTŁ, pacKaTL, 0x041,

Papr. W. 1, 259. Fortyfikacya polna, passagare, sztu-    iiokocb , jkjohï , noHjpHOCTfc.

ka umacniania na jaki czas tylko miejsca jakiegokolwiek,    sztuka połogowa, sztuka położna, sztuka babienia, bte

jako to, obozu, ciasnin etc. Lesk. 2, 219. — Natur.    Ipebautnteilfuuft. Narzędzia do połogowania, pro arte ob-

Polny, nieogrodowy, dziki, leśny; gelb«, nulb, auf bettt    stetricia. Czerw. 35. Chirurgia i sztuka połogowa, Sejm.

gelbe tmlb tuatfyfenb.    Rozmaryn polny albo dziki. Syr. 4 70. Grodz. 2, 67.

Mysz polna, Ross.    jkhthhki» , ob. Mysz.    POŁOIĆ cz. dok., łojem posmarować,    mit    £fllg befcbtnterett    ;

PÓŁOBOZU Nominal, car., §. a ) połowa obozu, bte §(tlf» Rag. poloitti ; (Dosn. poloim sebo, ungonavem\ assentor); te beê Sagcrö, baö halbe Säger. — £. b') Śrzodek obozu, Ross. yca^nn,, (cf. sadło).

bte SOîttte beö Cager^. Królewic pod czas zamieszania    w    POŁOKAĆ cz. dok., łokaniem    wciągnąć;    Ross. nojOKan,    ;

półobozu na górze    z namiotów wypadłszy, patrzał na    tę lecfeitb failfeit, fdflabbent.

tragedyą. Jerz.    Ossol.    Uyar.; (w śrzodku obozu. Boh. Ossol.    POŁOKRĄG,    egu, m. , półgałki, półcyrkułu; Vind. pou-

70.).

okroshje,    ber ^alt»e $ret3. Półokrąg nieba, pod którym

PÓŁOBR4CZKI Nominat. car., półcyrkla, semicirculus. Mącz., mieszkamy. Rog. Doś. 4, 518,

etit halber Gtrfel. PÓŁOBRĘCZNY, a, e, półcyrkielny, *POLOŁOMNY n. p. wół. Otw. Ow. 203. pole orzący, płu-sitnicircularis. Mącz.    giem łamiący, acferppgeitb.    ‘Polołowni    Faunowie. Otw.

POŁOCK, a, rn.. stolica wojew. w    Rossyi.    Dykc. Geogr.    Ów. 235; not. «bogowie polni i    leśni*.    POLOM1ERCA ob.

207, bte (Stabt    POŁOCKI,    a, ie ,    od Połocka ,    Ziemiomierca. POŁOMIĆ, ob. Połamać.    POŁOMNY, a, e,

n. p. 3. Jozafat biskup Połocki. ib. P0Ł0CZAN1N, a, do połamania, mogący być połamanym, breclfbar, 31t bre« tn., obywatel Połocki,    eilt ^i)lo|tfer.    Połoczanie, Nowo-    eben, jerbrecbltd); fig. Dziwujemy    się, iż    sługi mamy nie-

grodzianie, Grodzianie    i t. d. Steb.    463.    gdy w tych rzeczach, gdy im    co dobrze rozkazujemy,

‘POLODNIĆ cz. dok., lodem powlec; Carn. polćdim, beet«    niezwyczajne, niepołomne , gdyż się od nas samych uczą

fen , mit GiéS liBcrgte^eit.    tych rzeczy nieprzystojnych.    Eraz. Jez.    C c 6 b. niepo-

PÓŁODZIANY, a, e, do połowy odziany (cf. półnagi), (lalb* wolnych , krnąbrnych , nieposłusznych ;    uttfolgfant , mtbcr«

gcueibet; Ross. n04j04tihiH.    fpdttftig. Pismo to proroka    pełniło się    za Krystusa i za

PÓŁODWIECZERZE, a, n.,    połowa czasu od    południa do apostołów w ludziech niepołomnych. Żarn. Post. 3, 548.

wieczora ,

Slbeiib, bte 3(it gegen Slbenb. Będzie półodwieczerze po maluchnej chwili. Alb. na Woj. 4 7. Po półodwieezerzu, die jam in vesperam déclinante. Cn. Th. 749, cf. pół-

bte    DJłtttc    be3    BeitnumtS jnufdmt    Mittag itttb    ‘POLON, u,    m., plon, zdobycz, łup; Boh. pleń, korist ;

wieczorny.

POŁÓG, u, m.; (Rag. polögh , poloxak ovum index, che

si tiene ncl nido; Croat. jayeze polog iii polosay; polo- POLONESKA , i, z., n. p. Miałam mieć poloneske koloru say vratna peta cardo, polosay pràg postis ; Ecd. iioxori.,    brunatnego, garnirowaną gazą w około. Teat. 4 4. b, 44.

nOitOîKCHHic, BenrL 4M cou4H)4eHia KOMy Birfepetiiraa, po-    gatunek damskiej sukni,, ettte Sirt ®ameufletb.

kład, depozyt; Ross. noÆorB, hojojkoicl firanka koło POŁONGA, i, z., miasto Zmudzkie, gelangen. August II. kolebki); leżenie matki po rodzeniu, bte Secpmodjeu, ba§    w' Połondze na Żmudzi nad morzem zamyślał port zało-

SBodienbett; Boh. poloh, śestinedele, (cf. ‘sześcionie-    żyć. Papr. W. 2, 284.

działka); Sorab. 4. pohrod, pohrodniezke nedżele; Vind. TOŁONKA, i, z., płonka, zdrobn. rzeczowa, płonią; miej-porodna postel, dieteta roditje, porodnu vreme , oba-    sce nie zamarzające na stawie, rzece, cttte Gi^blenbe. Przez

blenje, dietezhna postel, rojenjc, roditje, roistvu; Ross.    połonki na stawie czynili gacie. Papr. Ryc. 552.

po4Hnw, po4H. W połogu leży. Cn. Th. Z Mnemozyny POŁONNY, a, e, od połonu lub plonu, łupu, zdobyczy«' zrodzone połogu, Naciągnijcie mi strun ku tej potrzebie,    jęty, zabrany, erbeutet, gefangen. W koło Giedyminownej

1 iext podajcie pieśni. Jabł. Buk. A. (Muzy, córy Mne-    szli więźniowie Polscy wolno puszczeni; których samych

inozyny). Blizko połogu Ross. na CHOcitx'B. — §. I w    połonnych ludzi 24,000 było. Stryjk. 561. jeńców, nie-

połogu, nie zapomni nałogu. Bratk. D 4. (bez poprą-    wolników.

wy).'‘POŁOGA, ob. Podłoga. POŁOGI, a,ie, POŁOGO POLOR, u, ot.. POLER Tr., adverb. , pochyły na dół, spadzisty, położysty, pochodzi-sty; Boh. polożity; Ross. otmojichctłih , outoriit, pa3Jio-

5KHCTHH , nOKOCHH , nOKOCeifb , paCKUTMCTLlM , CKaTHCTMH ,

noHypHUH; cf. G'ertn. läge, cf. Sage, abtyäitgtg, abf^ûfftg.

Grunta przy rzekach są zawsze pochyłe i połogie. Strój.

(Croat. pleń muleta, vadimonium , praeda) ; Rosn. plin , pljen ; Carn. pljen ; Ross. imont, bte Sente. Litwini Ruś okrutnie splundrowawszy, łupów i połonu nabrali wielką wielkość. Slryjk. 86. Ludu wielkość w połon zagnali, ib. et 4 84. (w niewolą, w jęctwo , cf. jasyr).

glane z gładkości, blask, gładkaść, obyczajność; bte politur, bte ©latte, ©efcffltffen« beit, propr. et fig. Jak polor złota z probierskiego pieca, Tak cierpliwością cnota się oświeca. Chrośc. Job. 5. Co ukształci natura, sztuka poloru doda. ■ Zab. 4 5, 94 . Ojcowie nasi raniej mieli poloru, niż my, ale więcej cnoty.

auf ber fetjn. Polowanie, łowy, łowienie, btc 3agbr baê 3agen; Bob. honba, (cf. gonić); Slav. lav; Boss. oxoTa, (ob. Ochota); Eccl. HajOB’L, oxoia ncoBaa. Przez polowanie rozumie się ujecie wszelkim sposobem zwierza dzikiego. Ostr. Pr. Cyw. 1, 101. Zakazane są w kraju naszym polowania do ś. Bartłomieja ; więc jak ś. Bartłomiej minie, chęć powszechna polować. Kras. List. 187. — fig. allegor. Przyrzekam na twoim nigdy nie polować gruncie. Teat. 28, 167. (nie umizgać się do twojej żony). — Aliter. Sławni Polacy, co tak polowali, O wolność drogą zawżdy wojowali. Stryjk. Gon. G 3, (cf. pole, bitwa). — §. b) Oeconom. Byki, krowy polują, pobiegają się; tum (Stieren unb ftüjjett: rinbern, odjfen, fiteren, ftd; begatten, belaufen. Stadniki mogą pospołu chodzić z krowami, i polować, kiedy się im podoba, (tak się zewie czas ich łączenia się) ; ale tych krów, po których się cielęta chować mają, nie należy dopuszczać polować, a i w maju. Kluk. Zw. 1, 207. Krowa może zacząć polować w trzecim roku. Ład. H. N. 82.

Kras. Pod. 2, 213. Szydząc z świętej poczciwych swych przodków prostoty, Za blask czczego poloru zamienili cnoty. Kras. Sat. 13. Od Grecyi cały świat polor swój otrzymał. Zab. 1, 22.

Pochodź, polerować, wypolerować ; polerowny, polerunek.

PÓŁORŁA, herb ; tarcza w pół przedzielona; na prawej stronie nic nie masz; na lewej pół orła. Kurop. 5, 40. ein Sôappen.

‘POŁOŚ, ob. Połoz.

POŁOSIA, i, z., dem., imię białogłowskie, podobno Apolonia, etn 2Betf>ername. Do Połosi go wiodą, aby u niej był w areście. Zab. 11, 285. Zabi

POLOT, u, w., polatywanie, wzlatanie, polecenie; Hoss. nojien ; Eccl. rpaii immb, no.ierb nmueil, ba3 $inflte* gen , $tnfdneßen, propr. et transi. Prawie jednym polotem stanął w swym domu. Mon. 70, 664. Dopiero chodził, podpijał, tańcował, dopiero szumiał, poloty sprawował.

Bralk. X. 2. Przyb. ^ Milt. 31. POŁOTA, y, i., herb ręka na tarczy w lewą z pochodnią gorejącą w poi czerwonym strzałą przeszyta ; nad hełmem wieża o dwóch POŁOWIĆ, f. połowi cz. dok., Poławiać frequ., łowiąc powierz cha eh , a z nich dwie chorągwie wywieszone. Kurop. 3, 40. ein Stoppen. POLOTNY, a, e, — ie adverb., lotem pędzący, lotny; bflljin fltcgettb, fdjncll, pd)ttg. Już wiatr polotny, ująwszy mię z nizka, Płochemi wiosły pod obłoki ciska. Zab. 6, 257. Polotny bieg konia. Hut. Ow.

łapać, mehrere narb etnanber fangen, ftfdjen ; Vind. et Bosn. poloviti; Rag. polovitti ; Croat. polovlyujem, popadam; Ross. noJOBHTb ,] nojaBJiHßaib. Połowić ryby Vind po-ribiti, gorsribiti. Połowić wędą Ross. noj4HTL. Ryby z pobrzeża poławiano wędką. Przyb. Luz. 174. W rzece 112. Omyła w’iek polotny    i skrycie    ucieka. Hul. Ow. 55.    tej perły się poławiają. Weg. Marm. 3, 277. W też do-

Mijająca polotnie godzina.    N. Ram.    14, 247.    ły źli wpadali, co je na insze kopali, W tymże się sidle

POŁOTROWAĆ, f. połotruje cz. dok., łotrem kogo uczy- połowili. Ryb. Ps. 15. J. Kchan. Ps. 12.

nić, nach eittanber Itcberltd) unb rfiuberifd) madjett, ju Sotter* POŁOWICA, y, z., POŁOWINA, POŁOWINKA, i, z., geftnbel ntad)en. Do końca ich temi kacerstwy połotrowali.    zdrobn.\ (Boh. połowice; Sorab. 2. polojza ; Carn. polo-

Birk. o Exorb. 14. — Połotrować sobie, pozwolić sobie    viza , spolovina ; Vind. poloviza, en pou; Bosn. poloviça,

łotrostwa, Iieberlid)e ©treidjc madjCtt. Wol, POŁOTROWAĆ    pö, (polovniça * półkadek) ; Rag. poloviza , polovina ; Slav.

się recipr., ju ftottergcfmbcl merbcit, rdnberifd) merben. Po-    polovika; Croat. polovicza, pól, polovina); połowa, pół,

łotrow-ali się mieszkając między łotry. Birk. Kaw. Malt.    bte )p(ilfte. Połowica gęsi lub kaczki Ross. nojiOTOKt.

B 2 b.

ważę, żyję, połowicy dochodzę, dimidio. Cn. Th. 767, /?oA. puliti; Boss. noaoBHHHTŁ, yno.iOBHHMTB, yno.iOBHTt, ynoaoB.WTB. Po-

Połowicę rynku zastąpił * pół rynku. Cn. Th. 1057. Po-POŁOW, u , m., obłów, n. p. ryb ; Vind. polou , polou-    łowicę czynię, ujmuję, biorę , mam ,

lenje, sloulenje, ber ftaitg, bte Sente, 3lnêbente. Jak najwięcej zebrał towarzystwa dla połowu dusz. Wys. Jgn.

47. (dla poławiania, zyskania dusz). Dobry połów mia-    łowicą, um bte .ftolfte ; Eccl. nono.ry, nonoJiaiWL, nono-

łem. Cn. Ad. 185. (poszczęściło mi się). Ruś plon zo-    jOBimi , ncnoroif, be nojOBHHy. Tamże przez odemknio-

wie połowem. Gwagn. 356. W ten czas pilnuje szatan    ne połowicą wrota, Siła było w otwartych sieniach wi-

swego połowm, jako w cichej wodzie, zarzucając wędy    dać złota. Otw. Ow. 176. Połowica mniejszy. Cn. Th.

i sieci swoje. Dambr. 170. (zdobyczy, plonu).

POŁOWA, y, z., połowica, pół; Boh. pula, połowice,

1057. POŁOWICZNY, a, e; Boh. połowiony; Croat. po-lovni ; Sorab. 1. pówoycżnć ; Ross. noiOBmiHbin, no.ro-pûlka; Vind. pou; Sorab. 2.    polojza ;    Slav. polovika ; Croat.    BHHuaTŁul, HanoiMibM ; dimidius. Macz. halb, Jltr §dlfte.

polovicza, polovina; Ross.    noroBima ; Eccl, nommera, bte    Perz. Lek. 2,6. Połowiczny handel. Tr. spółka, SJtaéfope^

składy, Przez połowę w niej wdzięki, a w połowie wady. Zab. 15, 187. Nagi. jur $dlfte, na pół, Ross. nono-raiTB, Hanojbi ; Eccl. norsia, na 4noe. — Smok jeden do połowy jako zwierzę, a do połowy, jako ryba. Sk. Zyw. 2, 70. — Połowa ludzi nie wie, jak druga połowa żyje. Zab. 5, 177. Nieprzyjaciół tylko ^przełamał w połowie. Przyb. Mili. 27.

POLOWAĆ, -ał, - uje, cz. niedok., polem czyli łowy sie bawić; Ross. noacBaTb, nojioio, jagen, auf bte 3«9b geben,

Hälfte. Połowa skóry Ross. nojKa. Połowa gęsi lub ka- [POŁOWIEC, wca , m., 2], POŁOWCZYK, a , m., [dem. ; czki Ross. norOTOiCL. Każda rzecz ma dwóch twarz    w staropolsk. Pławiec. Gall. II, 20; lud turecki, Uzy,

Oguzy, sam się nazywał Kumanami ; s’redn. lac. Flavi; bte falben, ob. Hammera -Purgstalla. Gesell, der goldn. Bord. 18. Węgrzy Połoweów nazwali Kumami, iż się z Rusią często kumali. Biel. 64. Połowcy, wypadłszy aż ku rzece Oka, miotali na około pożogi i rozboje. Nar. list. 2, 598. Rusini Połoweów dla sąsiedztwa i częstych przy-mierzów w języku swoim zwali Kumami czyli kmotrami. ib. 3, 85. Połowcy około Wołgi kociska swe mieli. Stryjk. 167. Połowcy zebrawszy wojsko potajemnie, bez mała

Kijowa nie ubiegli, ib. 173. ob. Kum, miotać, kocisko, mało 2j. Połowieczcy abo Połowczycy od pola nazwani, naród pogański, z Rusią graniczący ; lub też Połowczycy nazwani od plonu, który po rusku połow; albo też od łowów, któremi się bawili. Krom. 96. Biel. 64. Gwagn. 356. Nar. Hst. 2, 394. Steb. 61. bte Çolomtftypfer, eine betbntfchc, ben beugen benachbarte dation.

POŁOWINA, y, i., połów nieznaczny, mizerny, etn elenbet Sang, eine elenbe Sente. Rzecze rybakowi karpik : mizerna ci ze mnie połowina. Jak. Baj. 129.

POŁOWNIK, a, w., {Rag. polovnik partiarius); Ross. no-jiobhhkt». Połownik, półrolnik, połowicę tego wszystkiego ma, co kmieć cały. Haur. Sk. 43. ber $albl)ttfncr, ^albbatter, ob. Półłanik, półszlednik. — §. Połownik, POŁOWNIAK, zboże zmieszane, pół owsa, pół jęczmienia, halb §aber, halb ©erfte. (Carn. polovnik médius mo-dius, ob. Półkorca; Ross. üo.ïobhk'L półcegły). Końskiego nawozu, jeżeli pod jęczmień zwieziesz, to z tego ledwo nie połownik będzie, to jest pół owsa z jęczmieniem. Haur. Sk. 29. Nowiznę taką połownikami a jeczmiona-mi sieją. ib. 28.

POŁOWNY, a, e, §. a) połów dobry dający, guten ftattg gctüâhrenb. W obszernych dziedzictwach nie same tylko widzieć żyzne pola, połowne wody. Nar. Hst. 2. praef. Z jeziora niepołownego sieci wyjął, bojąc się , aby przy tak głębokiej wodzie sam nie utonął. Sk. Żyw. 249 b. — §. b) Połowu chciwy, beuteffityttg, gerohtufütyttg. Po-łowny Icyk (żyd) przedał dyament z zyskiem w ręce Ormianina. Zab. 13, 249. Nar.

POLOWY, a, e, polny, od pola, $elb • , Cattb * ; Ross. no-leBUH. Z pracy polowćj lud jest rzeźwiejszy, niż bywa w mieście. Jabl. Tel. 171. To są suknie moje połowę. Teat. 51. c, 28. Sanbfletber, ftelDfletber, 3agbflclber. Arty-lerya połowa. Jak. Art. 2, 458. gelbartilleric. Działo połowę , ob. Polny. Polowa bitwa. Klok. Turk. 219. — POLOWY, ego, subst., dozorca robotników w polu, ber gelbtfogt, ©toppelöogt.

POŁOZ , a , m., POŁOŚ , ia , m., Rodzaj drugi czołgającego się gadu, Boa, nazywam połozami, że on zamyka gad nadzwyczajnej wielkości ; a u nas z mniemania o niejakich wielkich wężach na Ukrainie to urosło imię. Te węże mają być długie na 10 łokci; w stepach bez nóg do góry się wdzierają, potym rzucają się na ludzi i zwierzęta; trudno o świadka. Kluk. Zw. 3, 29- 73. bte größte Schlangenart. Na Ukrainie znajdują się srogie węże , które tameczni obywatele zowią połosiem. Haur. Sk. 328. — Fig. Od niego mniej srogi tuczny z Kadma sług połoz obrokiem. Hor. 2, 220 Nar., ob. Leźć, łazić.

POŁOŻENIE, ob. Położyć. POŁOŻNICA, y, i., a) kobieta w połogu zostająca, *sześcioniedziałka, bte @ccl)3lt)0ćhrte‘ rinn; Boh. kautniee {ob. Kąt), sestinedèlka; Slov. śesto-nedèlka ; Sorab. 1. nedźelnicżźa ; Sorab. 2. hopowniza ; Slav. diterodica; Carn. otrozhnèza, (ob. Otrok) ; Vind. otrozhniza, lutvana , mladorodniza , dietetniza, kimpata-rza ; Ross. po4H.ibiniua, poaceuHtta; {Bosn. polosgnięa, rasklad propago, latorośl winna). Na położnicę ciężkie niemocy przychodzą, w której łożysko zostawa. Sienn.

455. Proszek położnic. Krup. 2, 237. Położnice odwie-dzieć Vind. na H bel jiti, na fibeu priti.— *§. Mąż traci posag żony, jeśliby w domu swym położnicę jaką chował, a odprawić by jej nie chciał. Szczerb. Sax. 458. nałożnicę, eine Sepfchlafcrtnn, Goncubttte. — §. ‘b) Położnica, łożnica małżeńska; bte ®d)Iaf[tube ber (Seeleute, ba3 (Styebett, Srautktt. Nie wczas już, kto się w położnicy rozmyśla ; serum est in thalamo cunctari. Macz. POŁOŻNICZY. Cn. Th., POŁOŻNY, a, e ; Boss. po^JbHHUUHt, pojKeiiHUHHt ; od położnicy, połogowy, 2Bod)enbett3 ». (Eccl. noiowHTejeHi ponendus, noioaceHHbiH positivus). Cyrulik położny. Perz. Cyr. 2, 267. Kobiety położne, t.j. dzieci odbierające. Perz. Lek. 336, (cf. babić, baba). Położna nauka. Perz. Cyr. 2 , 258. bte $ebamittCnfltnft. Najpiękniejsza kobieta Niechajże raz i drugi położne sekreta odprawi, już nie ta. Pot. Pocz. 396. POŁOŻNIK, a, m., lekarz połogowaniem bawiący się, accoucheur, 2lccoud)er, $ebammcnarjt. Cyrulicy i położnicy ratują w wielu przygodach życie. Mon. 73, 525. Baby mają się w rok do pierwszego położnika zgromadzać, temu nadzwyczajne w ciągu połogów przypadki opowiadają, i t. d. N. Pam. 5,

288.

POŁOŻYĆ, f. położy cz. dok., (cf. pokładać) ; Boh. po-lożiti ; Slov. polożit ; Sorab. 1. polożu, polożim, powozu, powożim; Curn. pokładam; Vind. poloshiti; Croat. polo-siti, polasem ; Bosn. polosgiti ; Bag. poloxitti, polaagam ; Ross. noJOJKHTb, noaaraTb, noiuacTb ; kłaść co gdzie, etroaS roo bin legen. Bierzesz, czegoś nie położył. W. Luc. 19, 21. Nie bierz, gdzieś nie położył. Cn. Ad. 557. (cudzym rzeczom daj pokój). W przybytku był stół i położenie chlebów. 3 Leop. Hebr. 9, 2. (wyłożenie chlebów, i Leop.), chleby pokładne, ©chaubrote. Pożycz mi chleba, przyjaciel przyszedł do mnie , a nie mam co przedeń położyć. W. Luc. 11, 6. 1 Leop. ib. nie mam go czym częstować, td) habe ntdjtS ihm uorjttlegen, »oriufefcen. Położyć się, ftd) hinlegctt, Ijtnftredeit; Sorab. 2. polagnusch sze, polenu, polenem; Vind. obleshati , doulezhi ; Eccl. HH3K.10HHTHCH. Pies legawy, dosyć już blizko mając przed sobą kuropatwy, położy się na ziemi, z miejsca tego nie postępując dalej, żeby ich nie spłoszył. Haur. Sk. 284. Nie mogłoby to się skończyć na kilku batogach; sam się położę. Teal. 29, 97. Położyć się na łóżku, w łóżku, ftd) $lt Sette legen. Mniema się być chorym, i położył w łóżku. Zabi. Zab. 67. Po kąpieli, niechaj się położy w pościeli, i niechaj poleży godzinę. Syxt. Szkl. 256. Z łóżka na którymeś się położył, nie wstaniesz. 1 Leop. 4 Reg. 1, 6. — §. Ugory, aby przed ś Janem były nietylko położone, ale też i sprawione. Haur. Ek. 18, ob. Pokładać, podkładać rolą , bctt 2Icfer ftiirjen. — §. Położyć pieniądze, złożyć, wyliczyć, Vind. doloshiti, dolpoloshiti, baS ©elb erlegen. Obiecał pieniądze dnia pewnego położyć bez czyjej przeszkody. Chełm. Pr. 133. Przyszedł dzień, którego wedle obietnicy pieniądze miał położyć, ib. 136. Położyć w rejestrze, na rejestrze, napisać, mieścić, tn ber jRctymtng anfefcen. Przynajmniej z piętnaście tysięcy położę w regiestrze. Teat. 3. b , 58. Każdy z nich położył imię swoje w porękę dzieła zbawiennego. Ust. Konst.

•■a

ES-

*-<î

p-

'ES

POŁO Y S T Y.

313

1, 144. (podpisał). — Nogę, stopę gdzie położyć * postawić , feilten $ufS moljtn fefcen. Na ślizkim gruncie położyli nogę. Groch. W. 458. Łaskawość monarchy, gdzie jedno swą stopę położy, wszystko natychmiast ułagodzi. Pilch. Sen. łask. 56. Gdzie ty kolwiek stopę swą położysz, Obfitość mnożysz. J. Kchan. Ps. Gołota, nie ma gdzieby stopę położył. Cn. Ad. 263. (nie ma gdzieby stąpił, gdzieby konia rozsiodłał, schronienia nie ma).— §. Położyć gdzie wojsko, obóz, granicę, obleżenie * założyć, nieber fefcen, nieber legen, feft feiert. Jagiełło, położywszy wojsko w boru na wyspie ,pod Toruniem , jął z Krzyżakami rokować. Biel. 268. — Położyć się * stanąć obozem, fich lagern, ein Säger auffdjlagen. Bolesław pod Łuckiem położył się, castra ponit. Krom. 103. Olbracht, gdy się nie mógł przez las z wojskiem przeprawić, położył się tamże w lesie. Krom. 436. Sułtan r. 1529 położył oblężenie przed Wiedniem. Nieme. Król. 4, 167. er legte fid; nor SBieit, cś ju belagern. Nie zna swej dumie jak położyć granic. Zab. 16, 140. ©rdltjen fe£eit, ftec* len. — Położyć gdzie dobrodziejstwa swoje, ulokować, uplacować, feilte Söohlthaten anbringen, (gut fehlest plact* ren). Źle położone dobrodziejstwa, nie odnoszą wdzięczności. Gorn. Sen. 2. Potrzeba, abyś w tym wszystke opatrzność położył, kiedy kto godny karania, masz go karać, ale rzeczy jego nie masz tykać. Szczerb. Sax. 392. (abyś jej użył, okazał). — Położyć co na woli czyjej, zdać na jego wolą, eS auf femaitbeê SBillen beruhen laffen, barauf anfontnteit laffen. Położyli na woli jego, aby sobie wybrał co chciał. W. Post. Mn. 22. — Położyć kogo, obalić, zwalić, porazić (cf. nijak, poledz) ; Vind. dolpo-losbiti , poloshiti, dolpoklasti, dolpokladati, eilten llin ftrec* fen. Wieprz dziki, kogo dopadnie, śmiertelnie położy. Tward. Wł. 20. W nieprzyjacielu taką klęskę sprawił, że jakoby go położył mostem po ziemi. Tward. Wł. 79. — Położyć głowę swoje * umrzeć, fein ipaupt hin legen, fterben. Znajdę jeszcze pana, przy którym głowę położę. Teat. 19. b, 27. — Aliter: Głowę, życie, gardło, zdrowie położyć, postradać, odważyć, poświecić, narazić, na szańc stawić; feilt geben k. baptit geben, aufopfern, bran fefSClt. Zginąć, abo gardło swe położyć. Wiśn. 138. Podle boku króla najbitniejsi gardła swe położyli. Warg. Cez. 64. By byli mieli i po trzy gardła, radziby je byli przy nim położyli. W?eresz. Reg. 42. Więtszćj miłości nad tę nikt nie ma, żeby kto położył żywot swój za przyjaciele swoje. 1 Leop. Joan. 15, 13. Za ojczyznę każdyby i życie chętnie położył. Ust. Konst. 1, 144. Wilkom owcę odejmując, zdrowie swe za nie położył. Biał. Post. 75. Ze pan duszę swą za nas położył, my takież mamy kłaść duszę swą za bracią. 1 Leop. 1 Joan. 3, 16. Frasunkiem i gniewem strapiony, żywota położył. Krom. 548. — Położyć, odłożyć, odrzucić; hinlegett, oblegen, roeglegen, meg* Jtierfen. Serce nie daj się pożyć żalom , które raz położyć trzeba. Past. Fid. 29. Ja kładę duszę moję, abym ją zasie wziął, żaden jej nie bierze ode mnie, ale ja pokładam ją sam od siebie; mam moc położyć ją, i mam też zaś moc wziąć ją. 1 Leop. Joan. 10, 17. — §. Położyć co czym * pokładać, kłaść co na czym ; mit etroaS Słownik Lindego wyd. 2. Tom IV.

belegen, beferen, befletben. Sadzawka około kamieniem kwadratowym położona. Warg. Radź. 104. Twardą skałę wydrożył, I wierzch darniem położył. Minsk. Ryt. 6. Dachówkę marmurową zdjął z kościoła Junony, a położył nią kościoł Fortuny. Warg. Wal. 9. W Anglii mało nie wszystkie dachy są blachami ołowianemi położone. Baz. Hst. 59. Położon blachami kościoł. Biel. (pokryty). Tło kościelne położył tarcicami jodłowemi. 1 Leop. 3 Reg. 6, 15, (cf. Croat. tablam, podim , z deszkami pokrivam ; Hung. deszkäzom, ob. Taflować). Inde:% ^Położenie, *po-łoga , podłoga , posadzka , ber gußboben ; n. p. Purgare pavimentum, umieść tło albo położenie w gmachu. Mącz. Dobrze odnowić stare położenie w gmachu po ziemi, to jest, stare położenie wyrzucić, a nowym położyć. Sienn. 470. — Położyć kogo równo z kim * równać go z kim, w równćj go randze kłaść, einen jentanbeit gletd; fteUeit, gleicfy machen. Takeś boże człowieka uczcił i przyochę-dożył, Ześ go z anioły tylko nie położył. J. Kchan. Ps.

9,    (scil. równo, w jednej dostojności). — Położyć kogo między » policzyć , eilten JU ettMÖ jdljlert. Położyć co sobie w zysku , za zysk poczytać sobie ; für eilten ©emtntt achten, anfeljen, betrauten. Nie liczyć lat cudzych, ale swe łaskawie szacować, i w zysku je położyć. Góra. Sen. 570. — Położonym być u kogo dobrze, źle, kiedy dobrą lub złą opinią o kim mają; gut ober fd)lecht bety je* ntanbeit aitgefe^eit fetyn ober augefchrtebeit fielen, ©rebit bety ihm ^abett ober nicht buben, oie! ober wenig gelten. Dobrze hrabia u dworu jest położony. Boh. Kom. 4, 65. Szacują cię, kochają, i dobrze jesteś położonym. Teat. 3. b, 46. Staraj się być dobrze położonym u ojca mego. Teat. 7,

6. Wszak wiesz, jak u mnie położonym jesteś, ib. 50. b, 57. Jakże mój brat u niego położony ? Teat. 25. b,

10.    Oefterr. tnie fteht er bety ihm iit ber ©nabe? Dobrze położony jest w sercu jego. Teat. 29, 15. Położenie, w którym kto u kogo, łaska, niełaska, kredyt, niekre-dyt, opinia o nim dobra, zła; bu3 51ltfehen, ber ©rebit, ober SDïijkrebtt, worin man bety jentanbeit fteht. Mam u niej wielkie położenie, ale z tego powodu, żem oficyer. Teat. 21, 74, (cf. względy). — §. Położenie quasi pass.

* sytuacya ; Boh. poloha , polożenj ; Vind. leshezhnost, leshezhje, leshishtvu, postava enega kraja ; Ross. nojo-merne , MtcTonoJomcHie. (Slov. poloźenka positio gramma-tica ; Boh. et Slov. polożitost devexitas , połogość) ; bic gage, tu ber ftch etmaS beftnbct ober liegt. Położenie miasta, miejsca piękne, niepiękne. Cn. Th. 767. Położony zamek, miasto, situs. Cn. Th. Położenie sfery, pochyłość równika do poziomu. Śniad. Jeog. 87. ■— Transi. Położenie, okoliczność, okazya, bic ©elegenheit ju etroaé. Złe położenie dobrego psuje ; occasio facit \urem. Rys. Ad.

77. — §. Położyć co * kłaść za pewną, supponować, tymczasowo przypuścić, dać, zezwolić; ben galt fe^en , an* nehmen, gelten laffen, norauS fefcen. Połóżmy * dajmy, gefefct ben §aH. Połóżmy, że Leonora porozumiała się z tym gachem. Teat. 31, 26. Połóżmy, że syn stróżów roze-gnał, i ojca wybawił; połóżmy tak, że sam ojca zastą-piwszy^ wziął się na jego męki. Gorn. Sen. 212. POŁOŻYSTY, a, e, połogi, spadzisty na dół, równo po -

40

314

PÓŁPALCA - PÓŁPOŚCIE.

PÓŁPRZEŹROCZYSTY - PÓŁSERCA.

chyły ; in gleicher ftlćicbe abl/Ćingig, abfdpufftg. Ścieżki kręte,    postu tylko odpościć.    Cn, Th. Po półpościu, inclinante

położyste, Drzewa spore, gałęziste. Kras. List. 2, 132.    jejunio. Cn. Th. 719.    — §. o) Półpoście, pół postu, nie

Chroń się i pól nadto połoźystych i gór zbytecznie nie-    ze wszystkim post, nieostre, surowe poszczenie, fyalbeJ

równych (champs trop unis. De Lille). Karp. .3, 12. Grunt połozysly. ib. IGO. Są położyste pola, są skaliste Tatry. PÓŁPRZEŹROCZYSTY, a, e, do połowy lub nie ze wszys-Pot. Poci. G90. — §. Promienie bardzo się odrażają od    tkićm przezroczysty,    Ijalb bltrd)fic[;tig; Eccl. no.ïynpo3pa-

górnych boków połoźystych przeciwko słońcu. Cresc. 135.    ijhliM. Woda ta do    pewnego stopnia ugotowana, staje

(położonych).    sie istotą półpłynną, półprzeźroczystą, trzęsącą się, któ-

POŁPALCA Nominat. car. , citt Ęalber Singer. Na półpalca ra sje nazywa kleikiem. Krumł. Chym. 167.

"ysoki, Wielki. Cn. Th. 761. POŁPALCOWY a, e; Boh. pÓJ.pSA NomimL cin ja|6tr $m,b. Półpsa. pół ko-

W pr69y‘G00e d0PÏ S,?    a połpalcowcgo. ^ njedowiarek boiy. DJor E £ (płltu^ ni ^ierd«,

„a, ni „m!    , ’    • i i    i •    . f f ni pachnie, letni). Niech idzie na katowskie co pre-

POŁPANEK nka, m. , medopanek pana udający, era W* dzé[ vrozv, Ten ó, éIko PoL A ,U2.

ter ipret (btt jem roeä fetjn tnodjte unb md/t tft). Mam pod f(,trJä' o^tr. SeWler. ‘ panem mieć jeszcze panków i połpankow, pójdę z tego    071    ⁷

domu. Teat. 19. b, 42.

PÓŁPANTOFLE plur., gatunek podków, które się dają na kopyta od przodu wyższe. Kluk. Zw. 1, 182. ^albpantaf*

_fel, eine 3lrt £mfetfeit.

PÓŁPEŁNY, a, e, do połowy napełniony; Eccl. no.inoi- Aas. 103.

HHii, palb 00U.    PÓŁROCZE, a, n., pół roku; Boh. polauletj ; Croat. pol-

PÓŁP1ECZONY, a, e, do połowy upieczony, l)alb gebraten;    letje ; Ross. nojro^a, no^tyro^a, noiyi^oicL ; ba$ fyalbe

Eccl. nojnKapeHbiH.    3a.fyr. Zeszło całe półrocze na ustawicznych utarczkach.

PÓŁPIENIĄŹKA Nominat. car., (cf. półszeląga) ; Eccl. ri04-    Nar. list. 4, 345. Dalej półrocza nie miał tam bawić.

ntHH3H, noceur«, ein falber @d)erf, On ^Mlber geller.    Paszk. Dz. 27. Przed półroczem. Star. Ref. 147. PÓŁ-

PÓŁP1ENIĘŹNY, a, e, semiobolaris. Cn. Th., für einen    ROCZNY, a, e, — ie adverb., od pół roku trwający, co

falben Relier.    , pół roku przypadający, Ijülbjäfirig ; Boh. polauletnj, po-

PÓŁPIĘTA, cztery i pół, füllfteljalb; Sorab. 2. polpeta. PÓŁ- loletnj, polauletÿ, pûlletnè ; Slov. pułroćnj, śestmesy-’ PIĘTAK. Tr., ob.    Półtorak;    Sorab. 2. polpëtnik siedmna-    cny; Vind. poulieten ,    pouletn ; Ross. noiro4HiHi<i>iH, no-

stówka. PÓŁPIĘTNY, a,    e, cztery i pół zamykający,    ąyroAHMHUM,    nojyro40BaauM ; Eccl. nowimbiH.

fünftepalb entljaltenb.    *PÓŁR0DZ0NY, a, e, przyrodny, n. p. Kiedy ani braci,

PÓŁP1ĘTRZE, a , n., połowa piętra, eilt galber <5tOCÎ eilteâ    ani sióstr rodzonych , albo półrodzonych niemasz, tam

$anfeÖ. Tr.    biorą wszyscy, którzy są w równym stopniu, jednako.

PÓŁPIJANY, a, e,    podpiły,    Jjalb betrnnfen, Dalb trnnfen;    Szczerb. Sax.    118, cf.    półbrat, półsiostra, ^albgefdinufter;

Eccl. nojnbfliibiH,    noanimrL.    PÓŁPIWEK, wku, m., pod-    Vind. popovi    brat inu    sestra ; (popoustareifhi, nepristni

piwek, gatunek lżejszego piwa, cf. szlacheckie piwo, cf. slareifh * 'półrodzice, ojczym z macochą, ©tiefdltew; Eccl. cienkusz, <palbbier ; Ross. no.inHBO.    no4p04HUH semigenius, imperfectum genus haben»),

PÓŁPLISZU, trypa; Ross. nojyiiMCE, gatunek materyi, PÓŁR0LN1K, a, m., połownik, półkmiecia, półłanik, pół— ^albplitfcb.    szlednik, ein £>albfmfner, $albbauer; Boh. polaulanjk. Pół-

PÓŁPŁYNNY, a, e, niezupełnie płynny, l?alb flte^enb. Wo-    rolnicy czyli zagrodnicy gospodarstwo połową mniejsze

da taka, do pewnego stopnia wygotowana, staje się istotą    mają od kmieciów. Śioilk. Rud. 411. Haur. Sk. 43. PÓŁ-

półpłynną, trzęsącą sie, która sie nazywa kleikiem. Krumł. ROLNICTWO, ob. Półkmiectwo.

Chym. 167.    *    PÓŁRYBA, y, 2., eût §albftf(Ç. Flondry i podobne im ry-

PÓŁPOKŁADNY, PÓŁPOKŁADANY, a, c, z pokładami do by na Ukrainie zowią półrybami. Kluk. Zw. 3, 163. — połowy, Dalb gefd)aftet, o broni; Ross. noayjo*eHiibiu.

PÓŁP0PRZECZN1K, a, w., PÓŁPRZEDZIAŁ. Tr., półdyametru, POŁRZECZY Nominat. car., bagatela, fraszka, eine »tg*

fett. Albo się to komu półrzeczy zda , tak ciężki i niesłychany ciężar konfederacki ? Falib. P s. 3. To nie półrzeczy w tak wolnym królestwie długo bez króla być. Biel. 616. Nie półrzeczy jest, mieć dobrą sławę, non mediocris. Mocz. Człowieka zgubić, nie półrzeczy. Cn. Ad. 446. Nie półrzeczyś filozof. Smotr. Ex. 22. nielada

gaften. Tr.

POŁRĘKAWEK,

wka , m., mały rękawek , §alb(trmelcf)en , 3lermeld)en. Tr. PÓŁRĘKI Nominat. car., a) połowa ręki, bie palbę §anb. — §. b*j Śrzodek ręki, bie 3)îttte ber §anb. Co to za rany panie w półreku twoich ? Sk.

J. Półryby, połowa ryby, ein palber ^ifcp.

ber palbę ©ianteier ober 2)nrcbmeffer; Ross. nojrynonepeuinHicb.

PÓŁPOSĄZE, a, n., Jak. Baj. 143. biust, baö Sruftbilb;

(Eccl. noficiibiH oópaa-b, no^oópaanbiH, ob. Popiersie).

Wystawiono w Wiedniu dwa półposaża cesarza. Pam. 85, ł, 863.

PÓŁPOŚCIE, ia, n., $. a) pół postu, śrzodek postu, śrzo-

dopoście, 2)?itfaften. Synod wielki złożył na półpoście. filozof.

Sk. Dz. 1081. Do Konfluencyi zjechali się na półpoście. PÓŁI1ZYĆ, i, z’., PÓŁRZYTEK, tku, m., pófzadku, pół-Sk. Dz. 1132. Litwa różne zamki aż do Rewia w pół-    dupki, ber tyalbe 5Irfd), eine 5lrfd)batfe. Tr. Ern. 66. Bań-

pościu zburzyli. Stryjk. 275. — §. b) Półpoście, pół    ki na półrzytkach stawić. Spicz. 164.

postu, połowa postu wielkiego, bie ipćtlfte ber §aften. Pół- PÓŁSERCA Nominal, car., g. a) połowa serca, ba§ galbe

PÓŁSETEK- PÓł, SOKOŁA.

PÓŁSPALONY - PÓŁTERC YANA. 515

$«§• §. b) Śrzodek serca, bte Me beë £er$e«ś. Wpół- Jak. Art. 1, 211 3n>C9* ober ©reppfuttber, fletne Stamme«, serca mi ból bije. SL Zyw. 2, 197. mitten iirô £>er$. #galconetteit.

PÓŁSETEK, tka, m., pół sta, 50 sztuk zamykająca liczba, PÓŁSPALONY, a, e, na pól spalony, I)«lb «erbrattitt; Eccl. eilt halb §>«nbert. Półsetek śpilek. Tr. — §. Półsetek no^commcHUH.

płótna, ma arszynów 40. Solsk. Gcom. 5, 13(3. et« tyalbeê PÓŁŚPIACY, a, e, na pól śpiący; Ross. nojycOHHUH, I/al& @d)ocf Setnmanb. Na płótno lniane cienkie wchodzi w fdjlafcttb. Snu używam bardzo krótkiego, i to jakby półsetek sztuk 8, sztuka po łokci 42. Przędz. 28. ib. 91. tylko w półśpiący. Pilch. Sen. list. 2, 558.

Nim wybielone płótno zwinięte będzie na półsetek, kro- PÓŁSTAJE, ja, »., n. p. roli półstaje , połowa staja, et« chmalem przyprawione być powinno. Przędz. 91.    halber SOîorgett SIcferê.

PÓŁSFERZE, a, n., półkręgu, półgałki ; bte ^albfugel, ÿab PÓŁSTOPY Nominal, car., semipes. Mącz., et« falber gttß; be Sphäre. Ekwator świat dzieli na dwie równe części,    Ross. no,T<i>yTa. PÓŁSTOPNY, a, e,

z których się jedna zowie półsferzem północnym, dru-    szeroki , semipedalis. Mącz. Ijalbfcfyulttip

ga półsferzem południowym. Wyrw. Geogr. 41. Przyb. PÓŁSUKNO, POŁSUK1ENKO, a, n., gatunek lżejszego su-Luz. 541. Zab. 6, 129. Min. Niebo wydaje się żłobko- kna , tpalbtlld) ; Ross. nojycyKHO. wate, na kształt półsferza, w którego śrzodku jest pa- PÓŁSYTY, a, e, na pół nasycony, halb fait; Ross. trzący. Boh. Próg. 3 p.    rojiOAeH'D.

PÓŁSIÓDMA, sześć i pół, ftcbcntcpalb ^ Ross. noiceAMa , POLSZCZYZNA, y, z., zbiór tego wszystkiego, co się Polskim zwać może : język , obyczaj, strój, sposób jaki budowania, jedzenia Polskie ; baê ^olntfdje, ^oltttfdje ©pracze, ©enmty»|teit, Güte, £rad)t; Roh. Polstina, (cf. Polakierya). Skarga Baroniusza roczne dzieje Polszczyzną darował. Birk. Sk. D. (na Polski język przełożył). Słusznie im przy Greczyznie, Słowiańszczyznie , Polszczyznie, i po cy półsiostrami zowią. Sax. Tyt. 30. Pasierbica albo Łacinie umieć. Pim. Kam. 375.

półsiostra. Szczerb. Sax. 140.    PÓŁSZELĄGA Nominat. car., półpieniążka, eilt falber geller.

POLSKA, i, z, ^oleit ; Boh. Polsko ; Slov. Polska, Polsko;    Otóż nie dam    mu i    półszeląga.    Boli. Kom.    1, 145.

Sorab. 1. et 2. Polska; Slav. Poljska; Bosn. Polonia,    PÓŁSZKARŁAC1E, ia,    «., fjalb Gd)arlacbtud).    Półszkarłacia

Pogljacka zemglja, Lescka zemglja; Croat. Lehzka, Po-    drożej nie mają przedawać łokieć nad złotych 7. Vol.

lyzka zemlya , Lengyelszka zemlya ; (Hang. Lengyel or- Leg. 5, 570, (ob. Szkarłat).

szag) ; Boss. lloabuia. Polska jest dwoją, jedna mała,    POŁSZKRUPUŁU,    waga. Cn. Th.,    ci« Ijalber    Gcnipel 2IpO*

druga wielka. Gwagn. 194. W obudwu Polskach. Krom.    tpcfcrgemiditô.

371. Póki Polska Polską będzie, imię jego nie zgaśnie. PÓŁSZKUTEK, tka, m., PÓŁSZKUTECZEK, czka, m., dein., Star. Zad. C. W Polszczę. Falib. B 5; dziś piszą w    mała szkutka, et« flctttcê    Półszkutek. Bies. C

Polsce. POLSKI, a, ie, ijJolaifcl) ; Boh. Polskÿ ; Garn.    2. Gdy się żyta własnego dorobisz, Spraw dubas abo

Polskę; Vind. Polski, Poljakni, Lehni; (polski * polny) ;    półskuteczek. Klon. Fl. D.

Croat. Polyzki, Lehzki , Lengyelszki ; Hung. Lengyeli ; PÓŁSZLACHCICA Nominat. car., nieprawy szlachcic, szlach-(Croat. polyszki * polny) ; Slav. Poljshi ; Rag. Lćscki, (po- cic od maiki albo od ojca tylko, et« fyalber Spełnia««, glski 5 polny) ; Boss. łloJbCKiH ; Eccl.Amcvm, jIiitobckîh, PÓŁSZLEDN1K, a, m., w Wielkiej Polszczę, posiadający IIoJbCKiił ; (no.ibHUH, noAhCKi). W pierwszym dopiero    pół szladu roli, ob. Szlad ; lecz zowią też poślednikami ;

Dytmarze pierwszy ślad Polskiego imienia znajdujemy;    cf. półrolnik, półłanik, półkmiecia , połownik.

bądź nam to imię Czechowie od polania chrzesną wodą PÓŁSZORKI, ów plur., mniejsze szory na konie, §>alb(je« nadali , bądź one od Lachów sami sobie włożyliśmy. Nar.    feptrre auf bte ^ferbe. Do wózków parokonnych półszor-

Hst. 2, 4, (cf. Polak). Łan Polski, oh. Łan. Złoty Pol-    ki. Kluk. Zw. 1, 186.

ski, ob. Złoty. — Prov. Polski most, Niemiecki post, PÓŁŚZOSTA adverb., pięć i pół, fed)ötelialb. Półszósta łokcia. Włoskie nabożeństwo, wszystko to błazeństwo. Cn. Ad.    Półszostej mili. PÓŁSZOSTAKA Nominal, car., trzy gro-

888. Po Polsku adverb., Polskim zwyczajem, strojem,    sze, et« falber Genfer, ctrt 2)repç}roidjenftncf, ein fyalber

językiem; ^olttifd), auf Çolittfc^e 3lrt, t« J]3i)l«t)d)er Śłleb    5?aifcrgrofćf;cn; Eccl. noamecTaicL semisextarium.

bttltg, ttt ^Dlntfc^cr ©pracze. Przyszedł tu jeden po Pol- PÓŁSZYI Nominat. car., §. a) połowa szyi, ber palbę $al$. sku w kontuszu. Teat. 29, 25. Mówię ci po Polsku!    — §. b) Śrzodek szyi, bie üDîittc beś $al|eê. Strumień

rozumiesz! Teat. 15,86, cf. Polszczyzna, cf. Ger. $cutfd)    zalewając aż do półszyi. 1. Leop. Jcs. 50, 28. POŁ-

SZYJEK, yjka, m., w narożniku, przedłużenie zasłony aż do promienia, czyli połowa wchodu do narożnika. Jak. Nie powiadajże mu nic o tym, ani półsłowa. Teat. 14, Art. 5. 509. ber bebetfte 6t«ga«g eitter SafttPtt.

13, (cf. pisnąć). Ani półsłowa z nim nie mówiłem, ib. PÓŁTALAREK, rka, m., półtalara, efn palber Szpaler ; Sorab. 22, 77.    2. poltolara.

PÓŁSOKOŁA Nominat. car., ettt palbcr galfe. — Ar liii. Pół- PÓŁTERCYANA, y, z., gatunek gorączki, (ob. Tercyana ) sokoły, działka dwa - albo trzyfuntowe kule strzelające.    hemitritaeos febris. Cn. Th. 767. ba$ halbe ïcrtianfteber.

nojiceMa,

‘PÓŁSIOSTRA, y, i., bte £)albfdm>cfier; Vind. popovi sestra, nepristna sestra; Slav. pollusestra, polusestra; Rag. po-lusestra ; Bosn. polusestra; Ross. cecTpeumta ( cf. siostrzenica), cf. CBeAemiHUbi. Siostry od jednej matki, od innego ojca , albo jednego ojca , ale innej matki, Pola

mi! einem [pretbett.

PÓŁSŁOWA, PÓŁSŁÓWKA Nominat. car., eut balbeê ÎBrrt.

na

półstopy długi,

npn-

40*

316

PÓŁTONU - POLUBIĆ.

POLUB - POŁUDNIE.

gljubiti, busnuti ; Slav. poljubiti ; Rag. pogljûbiti, zelûnu-ti, zelivat < całować, pocałować). On ją bardzo sobie polubił. Teat. 54. c, 11 d, (cf. 'Zlubił sobie Lot krainę około Jordana. 1 Leop. Genes. 13, 11. obrał sobie. 3 Leop.). Polubiły się od dawnego czasu, jak siostry. Teat. 48, 24. Polubienie Ross. B03jUo6aeHie * miłość, skłonność. — *§. Pójdę, a polubuję sobie obficie w rozkoszy, a używać będę lubych rzeczy. 1 Leop. Eccl. 2, 1. (rozkocham się. 5 Leop.), bonować będę, rozkoszować, ftcfj ergeben. Ty jesteś syn mój miły, w tobie mi się polubiło. 1 Leop. Luc. 5, 22. (w tobie mam upodobanie , rozkosz).— §. Nie możemy przeciw temu, co się bogu polubiło, mówić. 1 Leop. Genes. 24, 50. (co się bogu upodobało, waS ©ott gefällt, beliebt; Carn. polûbe sè mi* podoba mi się; Ross. noJiioÓHTbCH podobać się). Jeśli będzie wolno każdemu, co się mu polubi, czynić, wkrótce zniszczeje wszystko. Hrbst. Art. 98. ‘POLUB, a, m., POŁUDNIK, a, rn., ulubiony, kochanek, amant, ber ©eltebte; Croat. zalyubitel ; Ross. iio;ik)6obhhke, f. no-aroóoBHHita. Same niewierne kobiety stawały przeciwko małżonkom , z przywyknienia do nowych polubów. Nar. Rst. 2, 456. Na ten rynek w wieczór schodzą się po-lubnicy tego trunku. Pam. 85, 1, 139. amatorowie, co go lubią. ' POLUBOWNY, a, e, POLUBOWNIE adverb. ; (Ross. nojnoóoBHHH łagodny, łaskawy); rozjemczy, ob. Obermański, oberman, fd)teb3rid)terltcb ; Ross. TpeTeHCKiif. Sąd polubowny, kompromisarski, kompromis, gdy obie strony spór prawny z sobą wiodący, dobrowolnie od zwyczajnych juryzdykcyi odstępując, same sobie sędziów umawiają. Skrzet. Pr. Pol. 2, 422. Ostr. Pr. Cyw. 2, 96. Vol. Leg. 6, 490. Wszystkie spory polubownie kończymy; ksiądz pleban jest naszym Superarbitern , i godzi nasze spory. Xiądz. 164. Sędzia polubowny, Carn. res-lozhnik; Vind. odfodnik, reslozhnik, sposnauski mozh, resdojez; Eccl. cy4ifl H3bojilhuh.

dziesiątki. Petr. Pol. 267. Półtowni- PÓŁUBRANY, a, e, półodziany, na pół odziany; Ross. no-być, który sam pod jy04tTUÎf, palt» gefletbet, cf. półnagi.

PÓŁTONU Nominat. car., ein,falber £on in ber    W

muzyce półtonów czyli semitonów jest pięć: cis, dis, fis, gis, be. Magier. Mskr.

PÓŁTORA, jeden i pół, anbertfyalfe; Boh. pul druhého;

Sorab. 2. poltora; Sorab. 1. powdra ; Vind. poudrugi, podergi ; Slav. podrug; Croat. poldrùg; Ross. nojTapa, nojropa. Półtora funta , półtora garnca etc. Cn. Th. Miasto długie na półtorej mili. Warg. Radź. 59. Półtorej godziny. Cn. Th., (Slov. póldruheg hodini ; Croat. pol-drugi). Półtorej głowy, sesquicaput. Urs. Gr. 180. Nadał sie jak półtora nieszczęścia. Teat. 21, 151. (kadu-cznie, za kąty). PÓŁTORACZNY, PÓŁTORNY, a, e, — ie adverb., jedno i pół zamykający; Ross. noiyropHŁiH, anbertljallrig. Półtoraczny pojazd, którego kolej półto-raczna. ( Ross. nOÆy'ropHHK'b pojazd na dwie osoby ciasny, cf. soliterka). — Półtoraczna linka, ma po 12 nitek w każdym żebrze. Jak. Art. 3, 42. PÓŁTORAK, a,

m., moneta , jeden i pół grosza ważąca ; Boh. polturak ;

Carn. poltrAk, poltAra ; Croat. polturak, penez Polszki, pultùra penez Ugerszki; ein aitbertl)all> ©rofdjenjiücf ; Czeski grosz. Cn. Th. PÓŁTORO, adverb., in composiüs:

PÓŁTOROĆW1ERCIENNY, a, e, sesguimodialis. Mącz., anberÿal&ôfertelfg. PÓŁTORODNIOWY, a, e, anbcrÿaî&tô» gig. Półtorodniowa robota. Cn. Th. PÓŁTÓROFUNTO-WY, a, e, «nberÿrtï&pfimbig. Tr. PÓŁTOROKUFNY, a, e, anbertpalB Sortit entfialtenb. PÓŁTOROKWARTOWY, a, e, Torz. 105, anbertpalO Quart entfialtenb. PÓŁTORO-MIESIĘCZNY, a,* e, — ie adverb., Cn. Th., anbertfinllmtO’ natlid;. PÓŁTORONITNY, a, e, półtorodrótowy, auber* balbfabig. Aksamit półtoronitny. Gost. Gor. 107. PÓŁ-TOROSTOPNY, a, e, aitbertljalbfdjitljtg. — etc. etc.

‘PÓŁTOWNIK, a, m., (cf. półkownik), przełożony nad połacią miasta, ber über eine 9îeif>c Raufer ober über eine ©traße »orgefeßt ift, ber 93orgefcßtc etiteö ©tabreöierS. Miasto rozszykować trzeba na ćwierci, ćwierci na półtowni-ki, półtowniki na

służył. Petr. Pol. 208.

kiem i dziesiątnikiem tylko ten ma posłuszeństwem półtownika i dziesiątnika swego Kozacką POŁUCZONY, a, e; Eccl. no^yueHTi, cpe4oyqeini; niezupełnie uczony, cf. niedouk, Jjalb gelehrt.

POŁTOWY, a, e, (od połci), wieprzowy, ©nmtte * . Połtowe 'POŁUDNIC cz. dok. ; Vind. poludstvati , obluditi, ob. Zalu-mięso, szołdry, uźdce. Sax. Tyl. 13. Mięsa półtowe w dnić, ludem osadzić, bcüplferit.

polednj; Sorab. i. powdno, powonio; Sorab. 2. poldno, polno, powno; Carn. poldan ; Vind. puldan , pouden, poudne, poune, pou dni, vuden, opouni; Croat. pól— dan ; Slav. pódne; Rag. podne; Bosn. poludne, pladne, podne, pó dnć, Ross. noMCHb ; Eccl. noiioy^bHiue, no-floyfthiie, cpe404HeBCTBO ; cf. półdnie, Etym. dzień ) ; §■ a) czas południowy, ber SDîittag, bte SJîittagêjeit. Głodnemu zawsze południe. Cn. Ad. 244. (nie pyta się r która godzina? cf. zegar najpewniejszy, brzuch). Do południa, Boh. do poledne ; Vind. do poudna, dopouna; Croat. do poldneva ; Ross. 40 nojy4HH. O południu, w południe, Carn. obpoldne ; Croat. ob poldan; Sorab. 1. pżipolnire. Po południu, Vind. povdenji , popoudni ; Croat. po poldan. — Metonym. ‘Południe » obiad, ba$ SRittagSeffen, ber Mittag. Przygotowała mu śniadanie i po-

Turczech przez dni 24 wolno chrześcianom kupować, POŁUDNIE, ia, n. ; (Boh. poledne ; Slov. poludńa, poledm', bo Turcy mięsa świniego nie jadają. Star. Dw. 14.

PÓŁTRZECIA, dwa i pół czego; Sorab. 2. poltschescha ;

Sorab. 1. powtżetża; Vind. poutretka, poutreku, adj. poutretki ; Boss. noarpera, brittepalb- Półtrzecia sta lat.

Zab. 15, 254. Półtrzeciej stopv. Cn. Th. — Półtrzecio adverb. ; in cotnpositis : PÓŁTRZECIODZIENNY, a, e, brtftel)albfägfg. Krup. 5, 554. — etc. etc.

PÓŁTUMU, ob. Tum.

PÓŁTUZINA Nominał, car., sześć albo połowica od dwunastu. Cn. Th. ettt balbeś ®u^enb.

POLUBIĆ, f. polubi med. dok., upodobać sobie kogo, co, etwas lieb gewinnen; Roll, zaljbiti ; Sorab. 1. zalubuyu;

(polubam , ślubu obiecuję, ślubuję); Croat. zalublyüjem ,

(zalyubitisze * zakochać się); Ross. noiioÓHTb, n03apnTŁ— ca, no3apnBaTbca ; (cf. Slov. polibiti, boskati; Bosn. po-

ludnie. Staś. Num. 2, 4-8.    — Fig. transi. Juz    czlowie-    Pam. 23, 130. Subst. Hoss. rorOBOCTOKt, ©uboft. PO-

ku minęło południe. Pot.    Arg. 226. młodość,    poranek    ŁUDNIOWOZACHODNI, ia, ie, od południa na zachód

życia minął; bic 3u0?tjb tft    twtiber, ber SDîütag beö Sebenê    leżący, fubrceftltd; ; Ross. K)ro3ana4HbiH, K)5KH03ana4HbiH ;

ift ba. Wiek mój już do    południa dąży. Mon.    65, 95.    Subst. Ross. roro3ana4,B, ©tibroeft.

Południe życia, największość życia, maximum. Śniad. POLUJE, ob. Polować.

Jeog. 186. — §. 2) Południe, położenie względem nie- PÓŁUMARŁY, a, e; Boh. polomrtwÿ, polożiwy; na pół nie ba; ber ©Üben, ber Mittag; Vind. poudnu, pounu, pou- żyjący, I)alb tobt.

dneunjak , poudenifhe ; Rag. podne; Ross. ionb. Okna PÓŁUNCYI Nominał, car., łót, waga, dragm 4, skojcy pół-w budowaniu na południe być mają. Cn. Th. POŁUDNI, tora. Cn. Th. 570. eine halbe Unje ; Eccl. nojbytmbiH. ia, ie, POŁUDNIOWY, a, e; Boh. polednj ; Slov. polu- TOŁUNOCNICA, oh. Północnica. dni, poludnegśi; Sorab. 1. pżipowednć; Carn. poldan- POŁUP, u ske ; Vind. poudenski, obpouden , vudenski, poudanski, poudnen, na poune ; Croat. poldnévni; Bosn. poludne-vni ; Rag. poludnèvni, polùdgni ; Ross. noi4HemibiH ;

Eccl. noweHHLiH, cpe404HeBHHH ; §. a) względem czasu, üDîtttagê *, urn bte SDîtttagêjeit. Południowy czas. Cn. Th.

że nikt statku mocarza jakiego, wszedłszy w dom jego połupić, jeśliby pierwej jego nie związał. Sekl. Marc. 3. Szatan Adama z Ewą srodze zraniwszy grzechem , połupi!. Gil. Post. 189.

317

POŁUDNI - POŁUDNIO WOWSCHODNI.

POŁUDNIOWOZACH. - POŁYK.

m., łupienie, plon; 3îaitb, Çlünberuttg. Pospólstwo na połup kościołów rękę niezbożną rozwierało. Krom. 443. POŁUPAC cz. dok., Połupywać czestl., jedno po drugim przełupać, porąbać łupaniem; nad; ettt* anber fpalten, jerfpalten; Ross. KOJtyimyrb, KOJtynaTb; (ne-pejonaTBCH, nojionaibca pękać się, spadać). POŁUPIĆ, Linia południowa. Hub. Wst. 24. bte SJîttfagêltmc. — §. f. połupi cz. dok., wyplwndrować, auêplünbern. Nie mo-b) Względem położenia na południe, fübltd;, mtttägltd; ;

Carn. jûsbné ; Vind. jushen, pouneshen, poudneuni, vu-defhni ; Croat. jusni, jusen, zdolnyi, (cf. zdolny); Hung. deliszeles; Bosn. jugovicch, jusggni; Ross. K)3Khhh, mjk-CKiS, nojy4eHHHH. Wiatr południowy, *pu^łzieniec. Zebr. POŁURCIE, ia, n., piętak, grosz popiętny ; ale teraz więcej Ow. 3, (Carn. jug; Vind. jug, juh, obpoudni veter, waży. Cn. Th. 695, cf. urt, eilt fyalbcö Ort. feuz, juhovez; Croat. jug, zdolez; Hung. deli-szćl; POLUTOWAĆ, ob. Politować.

Dal. yugo; Rag. jùgb ; Bosn. jug, jugo, scilok, smoraę, PÓŁWALCZYK , a, m., obojczyk, w ozdobach architekto-vjetar poludnevi). Wiatr południowy, który ^płynie po nicznych wąska opaska jakiej powierzchni, wypukła w samym południku od bieguna południowego. Sniad. Jeog. postać półwalca. Jak. Art. 3, 309. eine tpaUwalje, eine. 548. Linia południowa, wypadająca z przecięcia pozio- ar^itcctonifdje SSerjtentltg.

mu od południka, ib. 70. Narody z kraju południego. PÓŁWIADRA Nominat. car., połowa wiadra, mokrych rze-Bardz. Luk. 2, 24. Południejsze kraje. Syr. 102. Przy- czy miara. Cn. Th. 768. ein falber (Eimer, szedł do ziemi ‘połudziennćj. Budn. Genes. 20, 1. Ryba PÓŁWIECZE, a, n., przeciąg czasu 50 lat, ein l)albe3 Saltr* południa, gwiazda. J. Kchan. Dz. 15. et 24. POLU-    bwibett. Trzecie to było w tym półwieczu od pogań-

DNICA, y, £., latawiec, wieczernica, wiedma ; eilt ÜÜÎit*    skich sąsiadów Polski zniszczenie. Nar. list. 5, 206.

tagêgefpenft, ®rube, ©djerjfl, SBetblettt; Boh. polednice; PÓŁWIECŻORNY, a, e, (cf. półodwieczerze^ blizki wieczo-wećernice ; Sorab. 1. pżipownicża przypołudnica. PO-    ra , t?aIb Slbeitb, gegen 3Ibeilb. O godzinie półwieczornćj.

ŁUDNIK, a, m., meridian. Hub. Wst. 27. Staś. Buff.    P. Kchan. Orl. 1, 400.

109. Lesk. 2, 162. Południk pierwszy, od którego uwa- PÓŁWIERSZA Nominat. car., hemistichion. Cn. Th. 768 f żamy i rachujemy odległość południków inszych. Sniad.    eilt fyalber 9Serë; Ross. nojycTMnie.

Jeog. 73. (distng. Ross. nOJ4HHK’L podwieczorek). POLU- PÓLWŁÓCZEK, czka, m., pół włoki roli, eilte Ijalbe £mfß DNIKOWY, a, e, od południka czyli merydyanu, SJ?ert*    3lcferlanbe§.

bien *, SUîittagêlintcn « . Astronom postrzegł w swym in- PÓLWLOSA Nominat. car., tr. jak najmniej, o najmniejszy strumeneie południkowym maleńką gwiazdkę. N. Pam.    włosek, um eilt tpaarbreit. Szynwaga, aby o półwłosa nie

17, 191. POŁUDNIOWAĆ, -ał, - uje, cz. niedok., obja-    chybiła. Strój. Staiv. C.

dować, odpoczywać koło południa; Vind. vudenjali, vu- PÓŁWOZIE, ia, n. , połowa wozu, bte ipdlfte beê 2Bagenê. shinati, jushinati, kofiti , (cf. jużyna, cf. kąsać); SDîittag Półwozie przednie, ber SSorbertnagett ; tylne, ber hinter* ntad;ett, Éîittag galten, SDîittagêf^Iaf Italien. Koniom sypią magett. Tr.

plewy i między kopy ich południują. Chrośc. Job. 88, PÓLWYROSTEK, stka, m., Eccl. no.iBOspacTUH, Bcepe40-(cf. popas). — Slov. poledńow-ati, po polednj spâti me- Bitnb,-cf. niedorostek.

ridiari ; Eccl. nojty4HK»K), no.iy4HeßaHie, enattie noJ4eH- PÓŁWYSEP, spu, m., PÓLWYSPA, y, i., bie £mlbtnfel; Hoe ; Boh. polednjćek spanie popołudniowe; (Ross. noj-    Boh. polauostrow ; Slov. pólostrow, pólsigot; Hung. fe-

4HHnaTb, nonoJ4HHnaTt podwieczerzać). POŁUDNIOWIEC,    lig-sziget; Vind. pouodtok, napouodtok ; Carn. polottok;

wca, m., mieszkaniec południowy, ein ©üblânbet. Na    Rag. poluotók; Ross. nojyodpOBB. Półwyspa, część

południowców, pochodzących od Rzymian i Germanów',    ziemi ze trzech stron wodą oblana, a czwartą lądem sty-

jakiemi sa Francuzi, Włosi, Hiszpani i t. d. N. Pam.    kajaca sie. Wyrw. Geogr. 11. Zaludnienie półwyspu Kry-

3, 290. POŁUDNIOWO WSCHODNI, ia, ie; Ross. wro-    mm Gaz. Nar. 1, 224.

BOCTonHUH, KUKHOBOCTomtbiM ; od południa na wschód POŁY, e, g. Na poły, ob. Pół et Poła.

leżący, füböjtlid). Południowowschodnia część Indyi. N. POŁYK, u, m., połykanie, połknienie, ba3 ©cfylutfen, $e*

labfdjlucfett. Czopek w gardle, w połyku. Sienn. Hej.,    grzywny fejnu, czynią 15 groszy miedzianych. Vol. Leg.

t. j. w miejscu połykania, cf. łyk. POŁYKAĆ, ob. Po-    7, 451.

łknąć. ^POŁYKAŁ. Tr. POŁYKACZ, a, m., połykający, PÓŁŹWIERZA Nominal, car., PÓŁŹWIERZYC, PÓŁŹRZE-pochłaniacz, pochłoń; eilt S8erfd;UlcIer, SSerfc^littger ; Eccl.    BIC, a, m., chłopokoń, chłopogier, Centaurus. Otw. Ow.

norjtOTHie^b. bar, ju fc^Itttfen; Eccl. norjomaieabHbiH.

POŁYKAŁBY, a, e, do połykania, fdjlitcf*    488. et 491; Ross. no.iysBtpb.

POLŻYĆ, f. polźy cz. dok., pohańbić kogo, zhańbić; fcfyintpf* POŁYSK, u, m., połyskanie, blask; ba$ ©Ićhtjett, Sitten,    lid; Be^anbcltt, einen ©cfyimpf antl)un. Nic nie udziałali

Schimmern. Przy połysku jednej lampy przędła. Staś.    nierycerskiego, czymby sie polżyli. Warg. Cez. 43. Urząd

Nmn. 2, 4. Połysk kwiatów. Weg. Mann. 1, 249. Lśnią-    swój okrutnie poi żył. Warg. Cez. 64. — §. Polzyć, ob.

cym połyskiem raziła źrzenicę. Przyb. Ab. 50. — Po-    Polżejszyć.

łysk, gładkoblask, błyskogładnia, łysk, glane, politura. PÓŁŻYWY, a, e, półumarły, liait) tobt, lebenbig ; Roli.

X. Kam. bie politur. POŁYSKAĆ, f. połyska neutr. dok,, poloźiwy, polomrtwy ; Eccl. no;i>KHBbiii. połyskuje pr., Połyskiwać frequ., lsknąć się, błysnąć; POMACAĆ, f. pomaca cz. dok-, Boh. pomaćkati, pomakati ; glfinjett, fdjilltmerit, bli^eit. Bez przymieszania światła,    Sorab. 1. pomaszam; Vind, potipati, poshlatati, potapati,

nic się nic lśni i nie połyskuje. Pilch. Sen. list. 256.    potikati, (cf. potykać); Bosn. popippati, opippati ; Croat.

Błyszczy się starca głowa,    jego broda siwa, Wdzie-    popipavam; Ross. notnynaib; i    tu i owdzie macać,    nad;

cznym xiçzyca blaskiem mile    połyskiwa. Chód. Gesn. 20.    eiltailbcr betafłen, befühlen. —    Transi.    Wejrzyj w    się,

Gdy wszystkie zędry znikną,    pokazuje się srebro w wła-    tknij, pomacaj się sam. Cn. Ad.    824.

snym swoim kolorze błyszczące się; w ten czas mówimy: POMACHAĆ cz. dok., Pomachnąć jednll, czym zamachnąć, ze się kruszec połyskuje. Krumi. 535. Połyskujący Eccl.    womit nach cinanber flirt fć^menfen,    galten ;    Carn. pomâham;

Intrans. Pomachnąć

no4ÓJiemamUi. Połyskują się    w tylnej straży rozwieszo-    Ross. uoMaxaTb, riOMaxHBaTb.

ne znaki. Przyb. Luz. 120. Same się tylko jasne gwia- dokąd, szybko pośpieszyć, fiinctlen, IlilttrabCrt. zdy połyskały. Otw. Ow. 261. Słońce na lazurowym POMAĆHLOWAO, f. pomachluje cz. dok, pofałszować, po-niebie złocistemi jeszcze połyskuje cieniami. N.Pam.^X, mylić, oerfdlfcfien. Drukarz albo pisarz pomachlował, 344. Zemstą zapalony krwawym połyska wzrokiem , gro- gdzie Galenus o tym zielu mówi. Syr. 47. źnym ciosem godzi. Dmoch. U. 106. Shzkie się wężów POMĄCIC cz. dok., mętnym poczynić, nad) etnattbcr (litt trübe szyje połyskają. Otw. Ow. 168. Wąż nową skórą na    ntadjeu; Rag. pornûtili, zamûtiti, izmutiti, smûtiti; Ross.

wiosnę odziany Połyskuje się przeciw słońcu. P. Kchan.    noMjTHTb, cityTHTb, CMymaTb, 6a,iaMyTHTb, B3Óa.iaMyTHTb,

Jer. 184

Łotr złotem , wilk połyska siercią z cudzej    ob. Bałamucić,

szkody. Nar. Dz. 5, 154. — Fig. Marsa sieciami Przy- POMACZAĆ cz. niedok., pomoczyć dok., wciąż umoczyć, rzucił Wulkan, a sam połyskał rogami. Simon. Siei. 26.    nad; cinaitbcr (lin cinmeidjcn, lichen; G'arn. pomâkam; Vind.

(świecił rogami, rogalem jawnym został). — Impersonal.    pornozbiti, pomakuvat, pomokriti; Rag. pomocitti, pomo-

Połyskujc się* błyska się. Cn. Th. ii blijjet, n)etterleud;tet,    cîvati, pomocijvam ; Ross. noMonHTb , noManarb, noMa-

łyska się. POŁYSKLIWY, a, e, — ie adv erb., połysku-    bimarh.

jacy, błaskli wy ; Eccl. n04f>,iemamifi. fdjinttnernb, bltjjcnb. POMĄCZYĆ cz. dok., mąką potrząść, bemalen, mit Sïîelil Połyskliwe pancerze. Przyb. Luz. 20. Połyskliwe drogie Beflrcttctt ; Boh. pomaućiti ; Rag. pomńciti, omuciti. kamienie, ib. 211.    POMAGAĆ, ob. Pomodz. POMAGACZ, ‘POMAGIER, a, m.,

rOŁZEGARZE, a,    m., zegar, na którym    tylko 12    godzin,    Boh. pomahać; pomagający drugiemu czego, pomocnik;

dla różnicy od    wielkiego niby całego    zegara o    24 go-    ber Reifer, ber ©cflltlfe. Byliśmy pomagaczami jego.    Birk.

dżinach, eine 3w0lp@tnitben*Ufir, junt Unterfdltebe uott ber    67. Kun. 41. Pomagier bywa dany sternikowi do rudla

24 6tunbcn*U(|r; Boh. pulorloge , ( cf. zegar). U szyn-    dla pomocy. Magier. Mskr. Pomagacz mularski, poda-

karzów żaden picia żadnego najdalej godziny ósmćj na    wacz, ber .^atlblanger. POMAGACZKA, i, i., pomocnica,

półzegarzu, a na całym zegarze do czwartej w noc szyn-    bie Ipefferitttt, bie ©eijlilfinrt. Dwie pomagaczki snopki wią-

kować nie ma. Vol. Leg. 5, 648. O dwunastej na pół-    zały. Tent. 52, 54.

zegarzu dopiero wstaje. Opal. Sal. 42. Biel. 614. Vol. POMAGRAN, a, w., Cresc. 420. POMAGRANAT. W. Deut. Leg,. 2, 844. et    845. et 3, ,756.    8, 8. Radź. Exod. 28,33. Budn.ib. POMOGRAN. 1    Leop.

POLZEJSZYĆ cz.    dok., POLZYĆ, nieco    ulżyć,    lżejszym    Num. 13, 24. malogranat, malum Punicum. Cresc.    423;

uczynić; nad; gerabe leid;tcr ntad;eit, crleidltcnt ; Vind. po-    Croat. pomagrane; ber ©ranatapfel, jabłko granatowe. PO-

losheifhati, polohkuvati, polobkeifhati, losheifhi storiti.    MAGRANOWY, a, e; Croat. pomagranszki, ©ranatapfel *.

obrasati; Ross. KpacHTb, Kpamy, bemalen, propr. et transi. Pomalowanie sprzętom należycie wyschłym arcy pomocne. Jak. Art. 3, 174S Jasno pomalować Ross. pa3CHBtTHTb, pa3ciXBtuaTb. — Żywe te rumaki Tył nie jednemu pomalują błotem. Jabt. Buk. Bob. m , ein falber POMAŁU adverb., Pomaluśku, Pomaluczku, Pomaluchnu, Pomaleńku, Pomalusieńku, Pomalusineczku intens.’, Boh.

318 POŁYKAĆ -PÓŁZŁOTÓWK A.

PÓŁŹWIERZA - POMAŁU.

— Polżejszenie, ulżejszenie, ulga, folga; Vind. poleisha- POMALOWAĆ, {. pomaluje cz. dok.-, Vind. pomalati, po-nje, polagoja, polosheifhanje; Croat. polehchicza.

PÓŁZIEMNY, a, e, śrzodziemny, inittellänbifd;. Półziemne jmorze, mediterraneum. Krom. 521. Od Afryki zaszli za ąiółziemne wody. Klon. Wor. 7. Polska, kraina pół— ziemna , miditerranea reqio. Krom. 84.

POŁZŁOTÓWKA, i, i, PÓŁZŁOTEK , tka

©ulben (4Mntfd)); Boh. pulzlatnjk. Półzłotówki, 160 z

pomału, pomaljćku ; lekko, po lekku, po woli, wolno;    pomartwiały, Strętwieniem nagłym ogarnione. Otw.    Ow.

gcntadj, fadjte, nad) gerabe. Pomału owoce dojźrzewają.    103. Od strachu pomartwieli. Groch. W. 11.

Teat. 20. c, 18. Pomału dalej zajdziesz. Cn. Ad. 889. POMARZNĄĆ nijak, jednll., mrozem być tkniętym, nad) ge* Ja ciebie powiodę wszędy pomaluśku. Rej. Wiz. 22 b.    reibe erfrieren; Boh. pomrznauti, pomrzl, pomrznu ;    Yind.

Do sprosności léj ludzie nie zarazem, ale>pomaluczku a    pomersniti ; Ross. noMep3Hyrt, nOMep3atb. Ludziom od

po kąsku, postępkiem czasu, przyszli. Żarn. Rost. 3,    zimna twarze wyschły, ręce pomarzły. Baz. Sk. 39.

maszczywać frequ.\ Boh. pomastiti, (pomast unguenlum; Yind. pomastiti * pośpikować) ; Ross. nOMaemTb, noMa-lUHBaTb, noMacjHTb, riOMac.iHBaTb ; jednego po drugim, abo raz po raz namaścić; nad) einanber falben, befalben, mit Salbe befdjmieren. — Fig. Słowa kaznodziejskie z duszy rdzę grzechów wypaliwają, a zaraz pomaszczywają grzeszniki na pokutę. Birk. Sk. B 2.

Boh. pome- POMASKOWAĆ cz. dok., maską pokryć, maêfireit; Bosn. okrabanosit.

536. Kościoł boży już niejako zastarzały, ą pomaluchnu POMASCIĆ , /. pomaści cz. dok., Pomaszczać niedok., Po-się od prostoty apostolskiej wyradzający. Żarn. Rost. 7.

— §. Pomału, mało, niebardzo, nieznacznie; wenig, tticfyt fefyr, tttdjt tnerfltd). Ja nie pomału się za to na nim zemszczę. Teai. 5. c , 43. Kto kogo pomału miłuje, tego też pomału miłują. J. Kchan. Dz. 194. Kazał ją męczyć niepomale , i niekrótko , ale przez dni 19. Sk. Dz.

2, 191.

POMARAŃCZA , y, z. ; Ital. porno d’Arancio ;

ranć; Yind. pomeranzha, pomoranzhe; Slav. naranesa ;

Bosn. narancja ; 6'roo/. narangya ; Ross. nOMepaiieuï ; Eccl. POMAWIAĆ, oh. Pomówić.

wrać frequ.\ Boh. pomazati, pomazowati, umazati ; Slov. pomazugi, zmazugi ; Flung. bćmózolom , meg-mózo!omj Sorab. 1. pomazuyu, pomazam , żawbuyu , pomażu, po-mażem ; Sorab. 2. pomafaseh, hużadlawisch, huzawawisch ; Yind. pomasati, omasati ; Croat. pomasujem , pomazńjem; pomazati; Rag. pomazati; Bosn. pomazati; Ross. et Eccl. noMS^am, nojia3HBaTb ; namazać czym, nasmarować, po-maścić; falben, befalbcit, befdmttercn. Gdy pościsz, pomaż olejkami głowę twoje. 5 Lenp. Math. 6, 17. (ugłaszcz olejkami ‘głowę twojej. Pomazać olejem ś., Eccl. noxpii-

na

nOMapaHeitt ; bie ^ontcrnnje, drzewo i owoc; jedne po- POMAZAĆ, f. pomaże cz. dok., pomazuje praes., Pomazy-marańczc są kwaśne , drugie słodkie ; odmianą tylko są apelcyny. Kluk. Dykę. 1, 135. Pomarańcza wielka, cytry-rajska, ber Hbantfopfel. Cn. Th. POMARAŃCZARNIÄ, i, z., śklarnia ogrodowa na pomarańcze, cytryny, bflê ©etüâdjêfyaud ; oranżerya. Tr. POMARAŃCZOW1EC, wca ,

7/i., coccus hesperidon, maleńki owad na liściach osiadający drzewek w oranżeryach chowanych. Kluk. Ztu. 4,

389. bie fpomeranjenmabe. POMARAŃCZOWY, a, e, f o> tnerflnjen * ; Boh. pomerancowj; Croal. narangyni ; Ross. noMepanuoBbiH. Pomerańczowe drzewa. Kluk. Rosi. 1,

3MHTH , noMa3arb MiipOMi ii.iH ejeeaiŁ, MvponoMa30BaTb , (cf. chrzyżmować, bierzmować). Królowie żydowscy po-mazowani od kapłanów na stan królewski. Bial. FJost. 154. gefalbt. Pomazanie, ba3 Salben, Slov. pomazani; (Yind. pomas; Croat. pomaz < plastr). — Zwyczaj jest oratorski, kapłaństwo nazywać pomazaniem, a kapłana pomazańcem, względem ześeia nań ducha świętego, które się też pomazaniem w piśmie ś. nazywa. Rim. Kam. 161. — Pomazanie ostatnie, namaszczanie ostatnie, sakrament kościelny, który kapłan daje olejem ś., niebezpiecznie chorym. Kamk. Kat. 250. bie leiste Oeljluitg ; Yind. podiedni olei, fhliédni, fveti olei ; Croat. poszledno mazanye ; Slav. posliedrije pomazanje ; Ross. et Eccl. MOiHTBoejeä, eaeo-CBameHie , MOMTBOMacjie , siacjocBameHie, coóopoBanie (MaciOMi). Ostateczną świątość świętym olejem albo ostatecznym pomazaniem zowienty. Hrbst. Nauk. Z 7. *Ma-słoświaszczenie, masłoświęcenie abo ostatnie pomazanie. Sak. Sob. A 4 b. et B 1. Siódmy sakrament, pomazanie, które chorym odprawujemy, pomazując ich olejkiem. Galat. Alf. 321. — §. Plugawo pomazać co czym, po-plugawić; bcfdmut^n, bejubeln, beflccfcn; Ross. noMapaib, noMapbiBaïb. (Slav. pomazan * próżny, próżnujący). Nie to, co wchodzi do ust, plugawi człowieka, ale to, co wychodzi z ust, toć pomazuje a plugawi go. 1 Leop. Math. 15, 11. Ręce wasze pełne krwi, a pomazane zło-ściami. Rej. Tost. M m m 2. Pomazanie przez sen , gdy przyrodzone nasienie odchodzi. Syr. 491. sen plugawy, lubieżny, polucya, btc ^ollnttoit. Pomazanie ciała dobrowolne, psota, samogwałt, bte Selbftbeflccfung. — Strzeż.-

158. Pomarańczowe skórki zażywają się do pomerańczo-wego likworu. Kluk. Dyke. 1, 135. Pomarańczowy przekupień Carn. pomaranzhar. Pomarańczowy kolor, ^Ottte* ranjenfarbe. Pomarańczowe sukno * koloru pomarańczowego, pomcranjenfarbigcS £ndj.

POMARLICA, y, i., pomorek, mor na bydło, ba§ 3Sic^fter* bett. Simon. Siei. 85.

POMARMUROWAĆ cz. dok., marmurem powlec, mit 29?ar* mor bcfleibcit. Gmachy pomarmurował, poalabastrował.

Rej. Zw. 167.

POMARNOTRAWIĆ, POMARNOWAĆ, f. pomarnotrawi, po-marnuje cz. dok., przemarnować wszystko, tiad) einanber bitrdjbriitgen, »erfdjtvcnben ; Boss. noMoraib, noMai-woaio.

Syn Albiusa pefmarnotrawił wszystko. Flor. Sut. 72.

POMARSZCZYĆ cz dok., w zmarszczki poskładać ; Ross. noMopmHTb. noMopimmaib, in galten legen. U starych wszystkie oblicze jednakie, Szpetne, i pomarszczone, jako fałdy jakie. Prot. Kont. B. fałdziste, rimjelig. Damy różnych ziół do umywania zażywaja, nie uważajac nawet, że te mogą twarz prędko pomarszczyć. Mon. 75, 643.

Smutek pomarszczył mi w drobne fałdy skórę. Kulig.

Her. 85. Pomarszczenie Eccl. nocMarnyiie, cMopmeHie.

POMARTWIĆ, f. pomartwi cz. dok., Pomartwiać niedok., zgryzoty ponabawiać, befuntmerit, mit £>cr$eletb betrüben.

Jakże mi ich żal, jak oni są pomartwieni. Tent. 28, 132.

‘POMARTWIEĆ mutr. dok., zdrętwieć, nad? einanber er* fterben, erftarren. U wszystkich poległych razy były w piersiach; niektórzy tak nad nieprzyjaciółmi swemi pomartwieli. Foliss. FI. 41. Członki strachem przerażone

cie soboty mojej; ktoby ją pomazał, niech umrze. Hrbst. seguantur. Zebr. Ow. 84. za lekkićm pomknięciem,

Nauk. p. 7. (ktoby ją zgwałcił). Nie przepuścili żadne- sunięciem, Berührung, mu, ale wszystkich ogółem pomazali i oszkalowali. Smotr. POMERANIA, ii, z., ziemia Pomorska, Pomorze, Çotît» Lam. pr. — §. Fig. transi. Pomazać sobie gębę nauką    ntetn; Boh. Pumry ; Slav. Pomeranja ; Sorab. 2. Pommer-

jaką, liznąć jej tylko, skosztować, poduczyć się a nie    ska. Pomerani, quasi marini, sive accolae maris. Bohor.

douczyć, eine Sßijfetlfdjiaft nur ein wenig foften. Tu u was,    Nazwisko Pomeranii nosił od czasów niepamiętnych kraj

gdy kto sobie Łaciną pomaże Gębę, zaraz uczony, zaraz    po nadmorzu Bałtyckim, między ujściem Wisły i Odry,

człowiek godny. Opal. Sal. 65. Mon. 65, 34. Trochę pi-    a biegiem Noteczy i Warty. Nar. Hst. 2, 158. Pomera-

smem ś. gęby sobie pomazali. Blat. Post. 163. POMA-    nia dzieli się na Pruską i Szwedzką. Wyrw. Geogr. 207.

ZANIEC, ńca, m.; (Ross. noMaaannHKi ; cf. Hebr. messia    ob. Pomorczyk, Pomorski.

Messyasz; cf. *masło; Hebr. mesa * olej) ; pomazany uro- POMERSKAĆ, cz. dole.; Boh. pomrśtiti, ob. Merskać. czyście na godność najwyższą, n. p. królewską, bet ©e* ‘POMETKI *życzkowej bunt. Instr. cel. Lit.? falbte. Król, pomazaniec pański. Ld. Słówko Greckie Chry- POMETLOWÀC cz. dok., n. p. Nieprzyjaciel między zawie-stus, po żydowsku Messyasz, wykłada się po naszemu    dzionemi pomętlował, powichrzył, że niemasz początku

pomazaniec. Hrbst. Nauk. C 5 b. Zwyczaj jest oratorski,    ani końca. Gil. Post. 18. powikłać, pogmatwać, pomącić ;

kapłana nazywać pomazańcem. Pm. Kam. 161. POMA-    Surdjftfcfercęen treiben, oertüicfcln, ttermirren.

ZANICA, POMAZAŃCA, y, z.: Ross. noMasammua, bie POMEZANIA, ii, z’., ^omefanien in ^reußen; Forsan ab Etym. ©efalbte. Boża pomazańca była ta pani. Groch. W. 525.

POMAZANKA, i, i. ; Boh. pomazanice, pomazanka; Sorab. 1. pomazka ; kawał chleba masłem pomazanego, ein ©tiief Butterbrot, ein Butterfdjnitt. Tr. Pomazanka dobra, kto jeść chce. Ern. 145. ‘POMAZOWNIK, a, m., §. a)

Reunctores, pomazownicy, którzy się przed czasy olejkami dali nacierać do pasowania. Mącz. ber fid) juin fflopf* feebterfampfe falben unb ctnfd)tnterett läßt. — §. b) Potius. active: Pomazownik , pomazacz, który kogo abo co po-mazuje, ber halber, Befalber, Befdjmierer ; Eccl. noMa3aiejb.

POMDLEG, /. pomdleje neutr. dok., Pomdlewać niedok., i sił spadać, fraftloé werben. Już mu pewne znaki tuszą,

Ze wnet członki pomdleją. Bal. Sen. 23. Prorocy po-

po-

jedno po drugim miąć; nad) etuanber ^tit brücfcit, reiben, Wtitbeu, fnfitteln ; Vind. pomiefiti, permiefiti ; Ross. no-MflTb, noMHy. Miąższy u gęby Lucypra was wisiał pomięty. P. Kchan. Jer. 79.

między; Eccl. mchce, cf. pomiędzy, ob. Między, (cf. miedza). POMEZANIN, a, m., ein ^omefanter. Pomedzo, jeden z synów Wedemunta , księcia Pruskiego , miał dzielnicę swą miedzy Wisłą, Elblągiem i Weserą, i nazwano ją Pomezanią od niego. Biel. 46. Stryjk. 46. Nazwisko Pomezanów zdaje się, iż urosło z zfałszowanego Słowiańskiego Pomorzanie. Nar. Hst. 2 , 387. POMEZAŃSKI, a, ie, ooit ^omefanten. Biskupi Chełmińscy pisali się razem biskupami Pomezańskiemi. Nar. Hst. 2, 386. POMGLIC cz. dok. ; Bosn. pomaghliti ; Croat. pomeglyujem obnubilo -, mgłą powlec, benebeln, bewölfen, (distng. po-mdlić). Azaż nie miałeś dosyć napomnienia śmiertelności , gdyś baczył oczy ponaglone? Ezop. 135. mdlewali na najmniejsze słyszenie głosu pańskiego. Bej. POMIĄĆ , f. pomnie, pomnę, cz. dok., pomiętosić, pognieść, Ap. 15. Pomdleją i zginą od obliczności twojej. 1 Leop.

TOM1AN, u, m., §. a) hasło, godło; bte parole, baä So» fltntjêwort. Stanowniczy musi każdego wieczora pomian albo hasło brać od hetmana. Archel. 2 , 42. — §. b) Pomian, herb; żubrza głowa czarna w polu żółtym; miecz przez nią z góry na dół przechodzi. W hełmie ręka zbrojna z gołym mieczem. Europ. 3, 40. eilt Söappen.

Ps. 9, 4.— Pomdlić a. dok., mdłym uczynić, fdfwäcfyen, t>bttmćtd)iig mad)eu. Potkawszy się z przeciwniki, pomdli-wszy a pokaziwszy ich moc, tak iż się nam prawie jedno już leżąc bronią, naukę nam zostawił, jak ich już prawie jedno dobijać mamy. Rej. Post. a 5.

POMĘCZYĆ cz. dok., przez chwilę męczyć, nad) etrtanber l)in martern; Boh. posaużiti ; Ross. nowyiiHib.

POMĘDRKOWAĆ cz. dok., fałszywą mądrością nadrabiać, flugeln; Ross. noyMHHuaib.

POMEK, mka, m., POMYK, a, m. ; Boh. pomeó, (Etym. POMIAR, u, m., ‘POMIARA, y, z., pomierzenie, ba3 2lb»

mknąć, ob. Pomknąć); niejaka siatka, którą ptaki porywają i łowią, sidło. Mącz., ein ©prettfel, Bügel ju fangen.

Pomyk, gatunek sieci mniejszych na łowienie ptastwa.

Kluk. Zw. 2, 577. Pomyki gołębie łowią. Cresc. 688,

(cf. poła). Ryby wędą imują. a ptaki pomkiem łowią. W.

Post. W. 3, 132. Dwie drodze są, jako dwa pomki, któremi dyabeł łowi dusze ludzkie. VV. Post. W. 281.

Łapaj Tomku, póki na pomku. Cn. Ad. 849. Bys. Ad.

34. (pilnuj czasu, okazyi nie opuszczaj, żelazo kuć, póki rozpalone, łyka drzeć). — §. Na pomku, na dorędziu, tuż; bet) ber $anb, bereit. Kto w gorączce nie dosłyszy,    dnomernost, skladnorednost. — §. Pomiar, pomiarko-

śmierć takiemu na pomku. Cziach. J 2.— *§. Sidłanie-    wanie, mierność, umiarkowanie, zahamowanie, wstrze-

ujrzane ludzkiemi oczami robi, te by za lekkim pomkiem    mięźliwość; SDîaP, SOîdpiguitg. Każda rzecz z swego kresu

zwierały się sprawił; ut levés tactus, momenlaque parva    wystąpiła,' wniwczym pomiaru nie pytaj. Faliss. FI. Co-

320

POMAZANIEC -POMEK.

POMERANIA - POMIAR.

meffeit, 2In3ittej[ett, bte 2Iii$mej[nng. Przy sądzie, przy po-miarzech, przy wagach i przy miarach, sprawiedliwie się obchodźcie. Radź. Levit. 19, 35. Nikt w gruntach pewnego pomiaru ani własnych granic nie ma. Warg. Cez. 140. Pomiarą na mię przypadło dziedzictwo znaczne. 1 Leop. Ps. 15, 6. działem, udziałem, wydziałem; e3 ijt nur ju $(ieil geworben, jngefaUen; ob. ‘Pomiaro.— §. Pomiar, porównanie jednej wielkości do drugićj, propor-cya. Ustr. Alg. 51. stosunek, ba3 Berljwlttttß, symetrya , bte Symmetrie ; Vind. permera, pergliha, perpodoba, skla-

PO MIARKOWANIE - POMIATACZ. 521

P O M I A R K O W A Ć.

gęstwiny. Staś. Num. 2, 188. Przedniejszych poraiarko-waniem wszystkie się rzeczy odprawują. Warg. Cez. 134. zdaniem, 'najdowaniem ; ©ntbeftnben, ßrmeffen. POMIARKOWANIE adnerb.; Croat. zmirum; Ross. ywipeimo ; z pomiarkowaniem, miernie, z miarą; mit SWäßigfeit, gentćb ßigt, mäßig. Porozumiawszy, jak się mógł pomiarkowanie obejść, zbytki odrzuciwszy, ostatek na jałmużnę obracał. Sk. Żyw. 2, 124. 'POMIARO, a , n., dział na kogo przypadający, ber ©rbtljeil. Znaczne na mię przypadło po-miaro. Tr. (czy to nie omyłka w Trocu, pochodząca ze źle przeczytanej cytacyi z Leopoldy. którą wyżej pod słowem pomiar znajdziesz). POMIAROWY, a, e, od pomiaru , mierniczy ; SDłejfmtgS * , junt SJîeffeit gehörig. Dłużą téj ziemi na 20,000 lasek pomiarowych. Radź. Ezech. 45, 1. geometrycznych, SDleßrutljen. Prawo pomiarowe-u Rzymian. Star. Yot. A 4 b. leges agrariae.

kolwiek z sïusznéj pomiary wykroczy, to juz wszystko grzech być musi. Rej. Zw. 58 b. Niechaj będzie kto ozdo-bion i statecznością i pomiarą, a jeśli prawdy nie będzie, nie wiem, do czego się zdał. Weresz. Reg. 117.

Gdy zachowasz na wszem stateczną pomiarę w sobie, nic to tobie wszystko szkodzić nie będzie. Sk. Zyw. 26 b. W cichości, w skromności a w nadobnej pomierzę, wszystkie rzeczy swe sprawuje. Rej. Zw. 139 b. Dosyć skromnie majątkiem szafował, i bardzo pomiarem żył.

tali ; Vind. pomesti , pometati, pomietali, pomćtem , po-mćtel ; Carn. pomesti, pomedem , pometam ; Rag. pomesti , pometćm ; Bosn. mesti , pomesti; Croat. pomètam, pomèeham ; Eccl. mry, noMeraio ; Ross. noMdaib, no-MeTUBaTb ; §. 1 a ) miotać, rzucać, ciskać dokąd, porzucać co, zarzucać, Inmtterfen, megmerfen ; Ross. noópo-chtl, noópacbiBaTŁ. Który wielu niepogrzebionych po-miatywał, sam też bez pogrzebu był wyrzucony. 1 Leop. 2 Mach. 5, 10. Miasto Jeruzalem przez Tytusa obalone i o ziemię pomiecione. Sk. Dz. 57. Stary płaszcz pomiatają. Cn. Ad. 1088. — Pawilony cichy wiatr pomiata. Przyb. Luz. 136. rusza niemi , er    fie tym ttnb [ter.

Pomiatać czym, rzucać czym , ruszać czym , machać czym, bin unb ber ruerfen. — Transi, fig. Pomiatać co, zarzucać z pogardą, pogardzać czym, za nic nie ważyć, (cf. pomiotło) ; yeräcbtlid) remterren, niefyt adjten, »era^ten. Wóz pomiata, kto na miejsce dojechał. Sk. Kaz. 18. Stare pomiatają, gdy młodzi nastają. Cn. Ad. 1089. Wszystkę pilność swoim rzeczom daje , a pańskie pomiata abo niedbale odprawuje. Sk. Kaz. 465. Nie waż się królów śmiałym pomiatać językiem. Dmoch. ll. 38. lżyć, l$ma(>en.— Cum lustrum. Pomiatać dawnemi autorami dlatego tylko , że są dawni. Mon. 64, 809. Pomiatają nami, ale nie giniemy. 1 Leop. 2 Cor. 4, 10. (bywamy porzuceni. Bibl. Gd.). Egiptczykowie brzydzą się i pomiatują wszystkiemi pasterzmi owiec. 1 Leop. Genes. 46. Prawo sobie przywłaszczają pomiatania innemi ludźmi. Zab. 7, 188. Pomiata radą, urzędami i miastem, jako nieprawym. Nar. Tac. 2, 415. Niesprawiedliwość prawami pomiata. Mon. 70, 150. — b) Pomiatać płód, poraniać, porzucać martwy płód, oermerfen, ju frnbc Sunge werfen; Boh. pome-lala, n. p. krawa ; Sorab. i. pometam; Rag. izmetnut, izjalovitise ; Croat. jalovitisze , (cf. jałowy). Gdy sie brzemiennej biegunka przyda, trzeba się bać, by nie pomiotała. Spicz. 182. (by nie poroniła). Owce, gdy grom usłyszą, od strachu pomiatają. Sienn. 271.— §. 2. Pomieść miotłą, po wierzchu lub dokąd zamieść, ttbcrfe^tren, btnfeltren mit bent Sefen. Pomieciona słoma. Weg. Marm. 3, 112. POMIATACZ, a, m., który pomiata, porzuca, ber £>inwerfer; porniatacz miotłą, zamiatacz, ber ^infeltrcr;

Falib. E 5. miernie, mäßig. Birk. Exorb. H 2 b. PÖMIAR-KOWAG , f. pomiarkuje cz. dok., a) pomiarkować co do czego abo czym, pomierzyć, porównać, w miarę przystosować; auSmeffen, »ergießen, jufnmmen balte», ju* fammett [teilen. Proporcya abo pomiarkowanie ( pomiar ) złota do srebra. Summ. Uw. B b. Trzeba siły nasze z te-mi rzeczami, które bierzemy na się, znieść i pomiarkować. Pilch. Sen. gn. 292. Pomiarkuj się z sobą, toż z POMIATAĆ, —ał, -a, cz. niedok., Pomieść dok.) Boh. pomj-tym , co myślisz rozpocząć. Pilch. Sen. gn. 293. Pomiarkowanie czasów, chronologia , bic 3c^ecfnitng. Ponfmius nie zgadza się zawsze z sobą w pomiarkowaniu czasów.

Krom. GO. ratio łemporum. Krom. 52. — §. Pomiarkować niezgodnych z sobą, pogodzić, 8treitcnbe mit cinanbcr MtSgletdjeu. Cesarz tuszył, ze Władysława z bracią obecny miał pomiarkować, reconciliare. Krom. 472. Książęta Śląskie za usilnym staraniem panów radnych pomiarkowali się z sobą. Krom. 325. Sprawa ta przez ugodę przyjacielską pomiarkowana być nie mogła. Krom. 659. — $.

Pomiarkować, utemperować, umiarkować: temperiren, ntćb fügen ; Sorab. 1. pomernofeżu , pomeram. Skoro się po-miarkowały z sobą wilgotność z ciepłem , wszystkie rzeczy początek swój wzięły. Olw. Ow. 26. . Jesień pomiarkowana. Dar. Kot. 19, (cf. Ross. 6iaropa3TBOpeHHUH,

6iaropa3TBopenie powietrze pomiarkowane). Pomiarkowanie, umiarkowanie, mierność, wstrzemięźliwość; Sorab.

1. pornernofcź , pomerneno ; Vind. rednosmernost, trie— snost, mernost, masa, sdershlivost, domernost; Croat. mertuchlivozt ; Ross. yMtpeHHOCTb. Chceszli mieć zdrowie , żyj z pomiarkowaniem. Kar. Dz. 1, 52. miernie, mäßig. Pomiarkowanie jest prawidłem cnoty; ten tylko cnotliwy, kto pomiarkowany. Zab. 2, 82. Pomiarkowanie zbylkości ujmuje, a niedostatkowi przydaje. Leszcz. Gt.

2-1. Mądry i w uciechach pomiarkowany. Boh. Kom. 5,

231. Pomiarkowany, Vmd. rednosmeren , triesen , sder-shliu; Ross. yMtpeHHufi. Pomiarkowanym być Eccl. iitpH-CTBOBaTH. Młodość niepomiarkowana wprawiła mię w stan nieszczęśliwy. Boh. Kom 4, 409. — §. b) Pomiarkować, postrzedz, pojąć; benterfen, wafirnefimen, gemafir werben, ermeffett, erwägen; Vind. pomerkati, samerkati, savanzhati, povanzhati, odvanzhati, svanzhati, sasnami-nuvati, saflediti, oflediti, sazhatiti, obzhutiti; (Carn. po-mirkazh animadversor, postrzegaoz) ; Croat. zamerkâvam;

Ross. on03HamiTL. Sama pomiarkować nie mogę, co się dzieje w mojej duszy. Tent. 41. by 277. Co Wc Pannę trapi, wcale pomiarkować nie mogę. ib. 9. c, 6. Nie mogę przyjść do siebie, ledwo się pomiarkować mogę. Teat.

*28, 85. id) fann mtd) [elbft nid)t begreifen, fajfen Błądzi, nie może się pomiarkować , zaszedłszy w nieprzedarte

41

SJtnrHik Lmitjo wyi. t. Tom 1T.

Vind. pometavez, pomietar, f. pomietarza ; Croat. pome-tàvecz , pometaeh ; Eccl. noMeraTCJL.

których żadna spoina miara cała albo zupełna, podzielić nie może. Solsk. Geom. 4. — §. Pomierny, w miarę, niebezmierny, umiarkowany, pośrzedni ; mäßig, gemäßigt. Pomierne rzeczy Rzpltą twierdzą, a niemierne zgubić ją muszą. Gorn. Wł. T 2. Zawsze pomierna rzecz dłużćj wiekuje. Rardz. Trag. 244. Miłość w rodzicach ku dzieciom rzadko jest prawa, prosta, rządna i pomierna. Sk. Kaz. 590. Lepiej częściej, ale pomiernićj jeść. Krup. 5, 370. Im sohie człowiek więcej pomierny umuje, Tym mu wiecćj od boga z łaski przystępuje. Hor. 2, 113. J. Kchan. (skromny, wstrzemięźliwy). Niepomierne rozkoszy nie nasycają, ale dręczą. Pilch. Sen. list. 296. Nienasycony umysł kusił się o rzeczy niepomierne , niepodobne i nader wysokie. Pilch. Sali. 10. Miasto to ma niebo pomierne, bo tam się rodzą morele, oliwy, cytryny. Roter. 66. (łagodne). Dzięki tobie, mój boże, niechaj będą wieczne, Ześ mi z pomiernym stanem dał miejsce bezpieczne. Nar. Dz. 2, 65.— §. Pomierne dni żywota, mensurabiles, które może zmierzyć, nie przechodzące miary, nie niezmierne. Cn. Th. meßbar, ermcßltd), möglicf) jtt er* mejfett. — *§. Pomierny, mierniczy, do pomiaru, do pomierzenia służący, üfteß * . W ręce jego sznur pomierny, z którym szedł mierzyć pola. Budn. Zach. 2, 1. — §. Korzec potniemy, podług którego się insze wymierzyły miary. Tr., ba3 (Etä) * 9)(aß, ber 6td) * ©cljeffel, nad) bent bte aitbcrn geetd;et merben. — Pomierne myto * POMIERNE, ego, subsl., n., podatek od miary, płat od mierzenia, SDteßgelb. Szlachta żadnych myt wodnych , targowych, po-miernych nie płacą. Herb. Siat. 271.

'POMIECHRAĆ, [pokudłać, pomierzwić, rusk. pomechraty 3J; n. p. Byl ci też owo bażant nadobnie upstrzony, A patrz, jako mu jastrząb' pomiechraï ogony! Hej. Wiz. 72 b.

'POM1EDZIĆ cz. dok., miedzią pokryć, nberfupfem, mit ftu* pfer überjidjeu; Hoss. noMb^HTŁ.

POMIĘDZY, ob. Między.

POMIĘKCZYG cz. dok., miękkim uczynić, nad) QCVabc meid) ma^ett, ermetdjcn; Vind. pomizhiti, omizbiti; Rag. pomek-scjatti ; Dosu. pomekscjati.

POMIĘŁAM, POMIELĘ, ob. Pomieć.

1.    'POMIENIĆ , f. pomieni cz. dok., Pomieniać niedok. , wymienić, po imieniu zwać, wołać; Vind. pojimenuvati, nennen, Depra SJîamen rufen, anfüljren. (Vind. pomienit de-stinare). Gdy go ujrzał mimo idącego , rzekł do niego , zstąp' trochę, pomieniwszy go imieniem jego. W. Ruth.

4,    1. Pomienia Ptolomeus miasta Illiryckie. Krom. 7. po imieniu wspomina, er füfyït fte namentlid) an. Rzeka po-mieniona. ib. 8. wspomniona, gebauter aber genannter $luß.

2.    POMIENIG cz. dok., Pomieniać niedok., zamianę uczynić, zamienić, nertanfeben; Hoss. oÓMbimTb, oÓMtuHBaTb.

Pomienić się z kim, mit einem einen £aitfd) treffen.

POMIERA gdzie, ueutr. impers, umierają gdzie ludzie, zaczyna się powietrze. Wiod., pomor, pomorek, pomarlica się pokazuje, e$ ift ba ein fleineS Sterben, eine Heine ©en* d)C, cf. pomrzeć.

POMIERNIK, a, m., miernik ziemi, geometra. Macz., ber 2Keffer, ftelbmejfer. POMIERNOŚĆ., ści, i., §. a) pomiar, proporcja, wielkości miary abo liczby jednej do drugiej POMIERZCHL1WY, a, e, Ross. nojieptubiM ; mierzch na podobność abo różność. Cn. Tli. 824, Sorab. 1. poruni-    około rozpościerający, zacimiający; 2)imfell)ett »erbreitenb,

tofcż; Rag. razmjèrje, skladnos, skladnomjèrje, składno-    bunfel madjenb, »erfiiifternb. W pomierzchliwych tumanach

rćdje ; Ross. copa3MipHOCTb, yurfepeHHOCTb, pasMkpHOCTb,    dym się na nich taczał. Przyb. Milt. 177. POMIERZ-

CTpoMiiocTb, cooópa3uocTb, cooTBtïCTBeHHOCTb, cootbIjt-    CRŁOSĆ, ści, z., zacimienie, bas SSerfitiiftern ; Ross. no-

CTßie; baS ?RerpäItiiij5 be$ SJfaßeö, baä ©rößenöerfyältntß, sy-    jiepKiocrb. POMIERZGHNĄĆ nijak, jedntl, z wolna zmierz-

metrya. — §. b) Pomiarkowanie, mierność, wielkość nie    chnąć, nad) gerabe bltltfel merben; Croat. pomerknüjem ;

bezmierna lecz w miarę; bie 2Räßigfeit, ©rmeßlidjfcit, 23e*    Ross. nOMepKHyTb, noitepKaTb.

grdłljtfleit; Sorab. 1. pomernofcż. Pomierność złota obda- ’POMIERZIG się z kim « pokłócić się z kim, ftd) mit jemait* rza szczęściem mniej znakomitym, ale bezpieczniejszym.    bctt libermcrfcn, ^ertragen, perjürneit. Gdy się z kim po-

Zab. 7, 68. Zważ z jednej strony pomierność jéj po-    mierzisz, zostaw jaką drogę do przyjaźni. Frcdr. Ad. 117.

sagu, a z drugiej obfitość szczęścia, które ją spolyka. POMIERZWIĆ, f. pomierzwi cz. dok., mierzwą pokryć, mit Teat. 58, 188. śrzedni stan, Stfittelmäßigfeit. Ja oszcze-    SBirrftrof) bcbeifcit; Boh. pomrwiti, pohnogjm ; pognoić,

dność, t. j. pomierność, i pomiarkowanie za największą    nagnoić, buitgeit. — $. Pokudłać, rozczochrać, oerftßett,

poczytuję cnotę. Siem. Cyc. 376. (wstrzemięźliwość). Nie-    »erlaufen, oermirrett. Piekielna bladość oblicze jej szpeci,

pomierność, niemierność, zbytek. Wiod. POMIERNY, a,    Włos pomierzwiony w kołtuny się wije. Chrośc. Luk.

e, POM1ERNIE adverb., według pomiaru, działu, podzia-    190. Chrośc. Ow. 138. Pot. Syl. 231. Chrośc. Giu. 43.

łu, stosownej wielkości, proporcyonalny ; proporttonirt,    Len rozwiązany z pęków pomierzwi sie. Przędz. 12. Le-

DOtt gehörigem übereinftimmeiibeit üDîa$e, fijmmctrtfd? ; Vind.    żą i w snopach i na pół przebite Na bojewisku pope rm erliu , perpodobliu, podobliu, perspodoben, składno-    mierzwione kłosy. Morszt. 76. — Fig. Historyą pomie-

meren, skladnoreden , perenak ; Rag. razmjerni, slicjan,    rzwił i popsował. Syr. 34. ( pogmatwał). Nawymyślałeś

skladnorèdni ; Croat. merliv; Hang. megmerbetö; Ross.    wiele ustaw, któremi słowa bożego nauka zaćmiona , na-

copa3MhpHbiH , pa3MlipnbiH , yrMl>peHHbiH , yMtpenHO, pa-    bożeństwo dobre pomierzwione, i ludzie od boga od-

BHOMbpubiH, H3MtpHMUH, cooópa3HbiH, cooópa3HTeabiibiM,    wiedzieni byli. Gil. Kat. 296.

cooTBtTCTBeHiibiH, CTpoHitbiH , (cf. strojny); Eccl. ciut- POMIERZYĆ, f. pomierzy cz. dok., Domierzać niedok.-, Boh. pętli \humilis 2]. Pomierna linia, luneta, anguł, commen-    pomèfjm ; Sorab. 1. pomefam ; Vind. pomeriti, perme-

surabilis, które mają spoiną miarę z drugą. Solsk. Geom.    rjati , perpodobiti ; Ross. noirfcpHTb , cooópa3HTb, coo-

5.    Niepomierne linie, lunety, anguły, incommensurables ,    6pa30BaTb, cooópaJKaio ; miarą pomiarkować, stosunku

miary dochodzić; abntejfen, nteffenb »ergleidfett. Jakim kształtem pomierzać sobie czas. Bzów. Roi. 108. (podzielić). Pomierz się swą piędzią. Cn. Ad. 889. Stan tak piękny i tak ma dobrze pomierzony, Jako tylko zmaluje malarz nauczony. P. Kchan. Orl. I, 171. (proporcyonal-ny). Pole się chwieje zbożem niepomierzonym. Tward.

E 5 b. Pomieszałeś tu wszystko, jak groch z kapustą. Pim. Kam. 69. Inaczej to będzie, pomieszam ja to, wywrócę na nice. Cn. Ad. 327. (do góry nogami). Polacy ze wszystkiemi narody obyczaje, ubiory i po części język ojczysty pomieszali. Slryjk. 107. Pomieszał wszystko , nogami wzgóre obrócił. Cn. Ad. 890. — Pomieszać komu koncepty, pomylić mu szyki, zbić go z jednocho-dy. Cn. Ad. 893. einem ba$ (Soncept »errütfen, tjmnuêbettt ©leife bringen, ben Çlan vereiteln. — §. Na rozumie pomieszany. Pilch. Sali. 230. (waryat, »errüeft; Vind. fmie-fhan, obnorjen , nespameten; ob. głowa mu się skaziła, w głowę zaszedł; cf. nie staje mu piątej klepki, nie wszystkie doma). W twojej głowie musiało się co pomieszać. Teat. 27, c, 42. (zwaryowałeś). Nagłe jakoweś nieszczęście pomieszało mu zmysły. Teat. 48, 74. Półgłówek, rozum mu się pomieszał. Teat. 55 , 46. Pomieszanie zmysłów, waryacya , Vind. fmiefhujava , obnor-stvu, nespamet; Ross. noMbuiaTeJbCTBO. — $. b) Pomieszać kogo, zmieszać, zatrwożyć, ambarasować ; et« nen beftnrjt, confuś, oermirt, irre madjen. Coż ci to, cze-gożeś tak pomieszany! Teat. 25, 114. Nie postrzegłem tego, bo jestem teraz cokolwiek pomieszany. Boh. Kom. 4, 198. Choć to pokrywa i nic niegada , jednakowoż znać po niej, jak jest pomieszana. Teat. 19, 25. Niech to pomieszanie z twarzy twojej ustąpi. Teat. 49. c, A. 2, — POMIESZANIE adverb., confuse. Cn. Th. unter einan« ber, »ermtfeßt; Boh. wesrnes; Vind. miefama, fmiefarna, med febo, enu med to drugu, vmiefs, vfe na miels, enu med drugim: Sluv. ponnshano. POMIESZANIEC, Otw. 0iv. 481, ob. Mieszaniec. (Croat. pomessavecz lein-perator).

POMIESZKAĆ gdzie, f. pomieszka neutr. dok.; Boh. po-meśkati ; Ross. nontuinaib ; §. a) pobyć gdzie , eilte 2Beń le »erbleiben, ftd) eine 3citlang enthalten. Glicz. L 2 b. Pomieszkanie « pobycie gdzie, pobyt, commoratio brevis. Cn. Th. 769. ein fur$er Slufentbalt. — §. b) Pomieszkanie, miejsce mieszkania, dom, staneye ; ber 2öol)uort, b(t3 Söoßn« bnu§, bieSôoÿnung; Boh. obydlj, obyt ; Slov. prjbytek (ob. Przybytekj, obydlj; Vind. prebivalfhe., prebivalifhe, po-hilhtvu, pohistvo, prebivanje ; Croat. prebivalische , dom, ztan , (cf. stancya) ; Carn. prebivalshe, stanuvanje ; Rag. pribivalitiscte, stanje , stan; Bosn. pribivaliscte, losgisete, stan, stanisete, kucbja; Rung, szâllâs, (ob. Szałas); Ross. jKHio, amibe , oöinuimue, oÓHiaHie, JKHinme, xpaMima ; Eccl. OEiiTCAk, ceaHTBfl , ceiunpe , cboh, cbohch, k(>okv Bardzo piękne pomieszkanie. Dużo tam ma pomieszkania. — §. c) Rozłączyć małżonków od pomieszkania i łóżka. Tr. żeby z sobą dłużej nie mieszkali, »on $if$ unb Sett fdfeiben. POMÏESZEK , szku , m., pomieszanie, bie 23ermifd)ung. Nie sądził za poczciwe urodzone w nie-bvtności mężów z ponaieszku krwi lichej plemie, Bolesław. Nar/Ust. 2, 437. POMIESZKALNOŚĆ, ‘ści, i., lokalność, baS Cocale.

XVi. 200. niepomiernym, bezmiernym, niemymierzonym, nie do zmierzenia, unermeßlich.—Fig. Świat pomierzyć« zwiedzić kraje, bereifen. To królewska zabawa świat pomierzyć, żeby cudzym relacyom nie wierzyć. Tward. Wł.

144. — Aliter: Po drogach wiele trudności pomierzyli, i zasię je, nic nie sprawiwszy, nazad jadąc, przemierzyć muszą. Kosz. Lor. 101. ponieśli, pocierpieli, erleiben. —

§*. Transi. Pomierzyć kłótnią, pomiarkować, uśmierzyć, cf. 'pomirzyć; einen ©treit besiegen, »ergleicßen, airègleidjen.

Była różnica między książętami Szląskiemi, wszakże pomierzył to wszystko Kazimierz. Biel. 103. «Łacnom się do tego nakłonił, abyśmy się pojednali, a na wieki między sobą pomierzyli, aby ona starodawna nasza przyjaźń ożyła. Baz. Hst. 527. Pan bóg zaś pojedna się a pomierzy z służebniki swoimi. 1 Leop. 2 Mach. 7 , 53.

Warchoły, które się między bracią wszczynały, dziwną rostropnością swą pomierzył. Baz. Hst. 26. Ty, jak widzę , pomierzyłeś Amuratowe niezgody. Baz. Sk. 99. Jechał tam, aby, jeśliby się jakie odmiany wszczęły, które pospolicie przy obieraniu króla bywają, on je pomierzyć mógł. ib. 332. — §. Pomierzyć do czego, dokąd «zamierzyć, na cel brać, celować, fńn3tebleit. Z drzewe-czkiem nadobnie poigrać, do pierścionka, albo do czapeczki pomierzyć ; bo ztąd krotofila i ćwiczenie uróść ci może. Bej. Żuj. 113.

w POMIECIE, ob. Pomiot. POMIEŚĆ, ob‘. Pomiatać.

POMIEŚCIĆ, f. pomieści cz. dok. ; Boss. nojfltcTHTb, nOMh-maTt, pa3MicTiiTŁ, pa3MtmaTb , (noMhcTbe, noMtcTbmie dobro leżące, wieś, folwark; Bosti. pomistiti movere); miejscem opatrzyć, przyzwoite miejsce wyznaczyć, miejscem ogarnąć; placiren, $Hct$ geben, beherbergen, SRaunt geben. Nie więcej zapraszać gości, niżli ich wygodnie pomieścić można. Kras. Pod. 2, 58. Ja sobie tego w głowie pomieścić nie potrafię, jak.... Teat. 52. d, 89. nie ogarnywam myślą, nie pojmuję; id) fûnilé ntd)t fafjen, nid)t begreifen. ‘POMIESTNY, a, e; (Ross. noMtcmu« posesyonat) ; partykularny, particulair. Pomiestne, to jest, partykularne cerkwie. Smolr. Lam. 179. Czytaliśmy ustawy wszystkich siedmiu powszechnych i pomiestnych między niemi synodów'. Smotr. El. 54. Przyjmujemy święte sobory powszechne i pomiestne. Sow. 68. Smotr.

Apol. 58. Weryf. pr. 62.

POMIESZAĆ, f. pomiesza cz. dok.; Sorab. 1. pomischu, pomischam ; Vind. pomiefhati, permiefhati, samiefhati, fmiefhati; Bosn. pomjescjati, pomisejati, misejati ; Croat. pomessâvam ; Ross. noMtumb , noHtuiHBaTb, noajbcHTb , noöojTarb, noöaJTUBaTb ; (noMiiuan, przeszkadzać) ; §. a)

po-

różne rzeczy z sobą zmieszać, pogmatwać; unter einem« *POMlĘTNY\ ob. Pomiąć. POMIĘTOSIĆ , ob. Pomiąć ber ntifeben, rermifdfen. Wszystko jest pomieszane na tym gnieść, świecie , złe i dobre. Zab. 5, 47. Gdzie oni, tam nie- POMIETLISKO, a, n., miejsce, gdzie śmieci, pomioty zmia-bo z ziemią, ziemia z niebem pomieszane. Birk. Exorb. tają, n. p. w kuchni, na ognisku, gdzie popioł zmiata-

324

P 0 M I G N Ą Ć - POMIOT.

POMIOTĘ K - POMKNĄĆ.

oppos.

minie cz. jedntl., Pomijać niedok.; Roh. pominauti ; Slov. pominauti, pomigjm ; mimo puścić, Übergeben, Ulltge« beu, ltberbüpfeiî. Co przez miłość własną pomijali w sobie, ganili w królu. Nar. Ust. 2, 453. przeoczyć, przejrzeć.

TÖMINEK, ob. Upominek; Ross. iiomhhokx.

Ross. noMHHKH, przypominki, czytanie z ambony zmarłych parafianów, i modlitwy za nich, Slblcfflt ber Jobteu« lifte, unter ©ebet. Dać na przypominki. X. Kam. Pamiątki za umarłe, abo *pom'n^> trzeciodniowe, dziewie- POMIRZYC cz. dok., pogodzić, uśmierzyć, pojednać, cf. ciodniowe czynimy, takie czterdziestodniowe i rokowe.    pomierzyć niezgody, au$gletd)en, ocrföplteu ; Croat. pomi-

Smolr. Apol. 147. ‘POMINALNY, a, e, od 'pominków,    rujem ; Dal. umirivam ; Ross. noMHpHTB, Miipio, noMHpio.

ütobtenfeçer» . Pominalne modlitwy za zmarłe w dni po-    U jednych krwią, u drugich pomirzeniem słynie. Sak.

minalne. Smotr. Lam. 173.    Persp. 1 b pr. ‘POMIRZYCIEL, a, m., pokojodawca,

POMIOT, u, m., pomiecenie, porzucenie, rzut, co się wyrzuca, ber $rtebenâftifter ; Croat. pomiritel, f. pomilritelicza. pomiata, wymiata, brak; b«3 Iptnmerfen, ber £mnwrf, ber POMKLISTY, POMKŁY, a, e, pomykalny, dający się po-ffiurf, ber 2Iu3murf. Piaszczyste w Liberyjskich puszczach mknąć, posunąć ; pomicni, ftc^ ^tnfe^tebcu laffettb, fd)teb* wiatr pomioty rzuca. Dmoch. Sąd. 79.— Abortio, pomiot,    bar, bemeglid). Starzy przy burzeniu miast mieli wieże

porzucenie. Mąci. poronienie, ba§ Sertrerfcu ber 3uugeu.    pomkliste z miejsca na miejsce. Petr. Pol. 2,415. Prędko

— Aliter: Pomiot, oszczenienie się; ber Söltrf, baö 2Ber*    pomkłe sidło, które szybko zapada. Wtod. ob. Pomek.

fen ber $unbe, ba$ Serfelit ber §aue; Ross. noneTB. Pies    POMKNĄĆ, pomknął, *pomkł, f. pomknie cz. jedntl.,

m.,

ja; ber ftetyridjiiort, ber Ort, ido man afle$ jufamnten feftrt, auf bem beerbe tu ber Stiebe, roo matt bte 3lf#e jufammen fdtarrt. Kotka w kuchni na pomietlisku leżąc, zapaliła sobie bok. Haur. Sk, 93. Ś. Kostka wszelki zakał świata rnial w pomietlisku. Chodk. Kost. 59. w pogardzie, odrzucił je. — §. Brzydkie pomiotło , qu. v.

POMIGNĄĆ cz. jedntl., Pomigać contin., miganiem poznaczyć, nmtfenb bebeutcu, tDo(uu toinfett; Ross noMatiHTt, noMamiBaTfc, nOManarb -, Eccl. homii^tii. Pomigający, Ross. noMaBaTCibHHM, pomigacz; Eccl. noMH3aieib.

POMIJAĆ, ob. Pominąć.

POMILCZEĆ, f. pomilczy cz. dok.\ Roh. pomlcjti, pomlko-wati ; Rag. pomücjalti ; Ross. noMO.iuaib; czas niejaki przemilczeć, eine Seitlamj fcbtüctgen, etmaè fïtô fc^mcigeit. Uczyniwszy w zgromadzeniu pomilczenie, czvtano pismo

4. W. Post. W. 3, 80. POM1LKNĄĆ, f. pomüknie neutr. jedntl., it ad) cinattber öerftuntmeit. Pomilkli wszyscy.

POMILNE, ego, subsi. n., płat od mili, SÄetlengelb. Jeśli widz gdzie jodzie za kilka mil, tedy jemu płacić mają pomilnego, na mile po groszu. Siat. Lit. 4 53. Woźnio-wie mają nad przepis, jako pomilnego, tak inszych dochodów nie brać. Vol. Leg. 5, 113.

TOMIŁOWAĆ med. dok.; (Boh. pomilowati pokochać ; \ind. poniiluvati » sprzyjać, pomiluvanje * sprzyjanie ; Rag. po-millovati, smillovatise * zmiłować się; Rosn. pomillovali, gladiti blandiri; Croat. pomilujcm condoieo, adblandior ; Ross, et Eccl. iiomhaokîitii , MHiyio, iiOMiuy'io litować się, noMHJOBaTHca zmiłować się, ulitować, noMiuoBanie, omh-JOBauie litość, miłosierdzie). Ilospody pomiłuj, t. j. panie zmiłuj sie. Pim. Kam. 100, Eccl. rocno^H noMHayft.

POMIMO, ob. Mimo. POMIMO WOLNY, a, e, POMIMOWOL-NIE adverb., nie dobrowolny, poniewolny, mimo własnej woli i chęci, llimńllfuljrltd). Pomimowolnie każda rzecz przywodziła jćj na myśl kochanka. Nieme. Król. 1,

165. POM1MOWOLNOŚĆ , ści, i., bte Uunnllffi&rltcbfett; dobrowolność, samowolność. POMINĄĆ, f. po-

•POM1NKI,

dobrego pomiotu. Jak. Raj. 201. Patrzaj na tę zgraję świnków, Co tu 'córek, co tu synków, A wszystkie jednym pomiotem. Kras. [Ast. 127. Rozkazał Bolesław żonom niewiernym szczenięta do piersi przysądzać, aby tak z uwieszonym psim pomiotem na hańbę chodziły. Nar. IJst. 437. $unbebrut. — §. Pomioty excrementa, Ross. nOMCTb. Żywot jego zgnił, i pomioty nie dołem, ale przez usta górą wyrzucał. Birk. Exorb. G 3 b. Zwierząt, co są miesożrące, Pomioty, nadto na rolą są gorące. Tom. Roi. 40, (cf. gnój, nawóz). — Tr. Pomiot, wyrzutek, śmieci, brak ostatni; ber Éuêttmrf, SluSfeljrlg. Gdy zagrzmi trąba i nieba wzruszy, Niech pomiot zbrodni, rozpacz truchleje. Kniaź. Poez. 1, 218. — g. W pomiecie u kogo być, w pomiotle, w śmieciach, pod ławą, pogardzonym w kącie leżeć, geriitg geadjtct Uttb m* tDOrfeit feęn. Szlachetne i nieszlachetne w jednym pomiecie byliśmy. Pilch. Sali. 40. POMIOTEK, tka, martwę dziecię, porzutek. Cn. Th., niedochodek, niedo-noszony, niedoszły płód, poroniony płód, porończę, za-śniad, eine tobte 8etbeêfrnd)t, eine pt fritl/e ftrucfyt; ob. Nie-donosek ; Sorab. 1. pometank, netżasznć żiwota pwód , Rag. izmètak , izmèt; Croat. izmctëk, izmet, izvêrsëk; Ross. et Eccl. H3Bcpi”L, BŁiKH4biiirb. POMIOTŁO, a, n. ; Roh. pomello ; Vind. pometalu, metla; Ross. iiomcio, noMeamo, nOMC-mme ; miotła piekarska, do chędożenia pieca chlebowego, berSacfofeitbefen, 33rt(fofeitn?ifd;. Cn.Th. — Transi. Kometa, pomiotło ogniste ku zachodowi roztrząsająca, face ad occid. versa. Krom. 529, cf. miotła, ber ©$lt>etf bc$ Stometen. — §. Fig. tr. Za pomiotło ja u niego, pociera mną kąty. Cn. Ad. 864. (pogardza mną, do ostatnich posług używa; er fdjäjjt mid) fe^r gering, jetait mid) unter ben Sltrômurf ber SOłenfd^ett, cf. pośmiat; Rag. sinetliscte). Tam wzgarda ludu i pomiotło pospólstwa. Sk. Kaz. 102. Niech ja będę w pomiotle, byle Chrystus był w'sławie, ib. 21. Widzą się teraz w wzgardzie i w pomiotle u króla i narodu. Pot. Arg. 345. Magistrat każdy u was w pomietlech. Dirk, o Exorb. 10. Z tą pretensyą zostaniesz w pomietle. Pot. Arg. 315, (cf. na koszu). Cnotę masz w pomietle. Wad. 165. Gorn. Sen. 566. Wad. Dan. 32. — tj. Staje się wyuzdanej namiętności igrzyskiem, i głupiej żądzy pomiołem. Staś. Num. 1, 73. że nim miata, rzuca jak piłką, gattge* bali. — Ów niewolnik, ostatnie ono pomiotło. Pilch. Sen. gn. 372. wyrzut ludzkości, brak, pomyje, smród, SlttSrourf, ber 2Jłenfó)(jeit.

Pomykać niedok., Boh. postrćiti, popostrćiti, postrkowa- ‘POMŁOŻYĆ, [ pomroczyć, czesk. pornlazeti so * mroczyć ti ; Carn. pomakniti, pomćkam , (pomikam, pomikat » sie 5]: n. p. Rękę do ust przytyka i oczy pomłoźy. Pot. czesać len) ; Vind. pomekniti, pomikuvati ; Croat. pome- Arg. 741. może: pomrużyć.

knuti, pomeknujem ; Bosn. pomaknuti, poskitnuti; Boss. POMNAŻAĆ, ob. Pomnożyć. POMNĘ, pomnie, ob. Po-noABMiyTL, (cf. nOMbiKaTL i<oro posyłać kogo prędko, miąć.

pomęnem significarc, considéré; pomnili, pomnem, po-minam memini ; Carn. pomiń, spomin memoria, pamięć; Vind. pomeniti, pomiènit, pomenem, spoininit, spumlat, spumnat, spuminiti * pamiętać; spomin, spomenik memoria * pamięć; Bosn. pametiti, pantiti, spo-megnivatse, spomenatise, pamet, spomena memoria ; Slav. spomenaj ; P.ag. pominati, spominati, spomenuti, pomniti, pomgniti cnram habere; Dal. pomniti curare; Croat. pomnim ; Ross. iiomhhtl , nosiaHyTŁ , noMHHBTŁ , (nOMHHHTBca przypomnieć sobie, mhiitlch, ixomiihtlch zdawać się, miihtł , noMHiut, mhjo mniemać); pamiętać, gebenfeit, fnt @ebäcl)tntffe bemalten. Temu, co się oplótł w koło laski mojej, przypatrz się dobrze wężu i uważ go prawie, abyś go pewnie pomniał; ut cognoscere pos-sis. Zebr. Ow. 594. Pomni i zapomnieć nie może ojczyzna twoich prac. Arche!, ded. Obrazę wszyscy długo pomniemy, a dobrodziejstwa wnet zapomniemy. Cn. Ad. 159. Pomnijcie na łuk Feba, strzelający z góry, Weźcie okup, nie przeczcie ojcu jego córy. Dmoch. II. 5.

pchać go dokąd ; nosimiTŁ prędko powlec); posuwać, da- POMNIEĆ, pomniał, - i, cz.contin.; Boh. pomneti; (Sorab. lej ruszać, litu fcfytcbeu, fort fd)teben, fort rücfcn. Chyżo i. pomenicź *pomienić, mianować; Carn. pomèniti r woda pomyka od źrzódła. Zab. 13, 424. Zaht. Cześć się nieba pomyka , część się zmyka. Pilch. Sen. list. 5,

379. Mowa twoja aby się raczej składnie pomykała, niżeli wylewała. Pilch. Sen. list. 308. Śmiałym się krokiem ku niemu pomyka bohatyr. Zab. 15, 208. Pomykać obóz. Cn. Th. Pomknął się zając, gdy się przed strzelcem z miejsca ruszył. Rydel. Pomykanie , pomknie-nie kogo na godność, promotio. Cn. Tli. 770. bic Se» forbermtg. Sprawę dalej pomykać, apelować, ruszać; appelltrett, ben ^roceß weiter fortfüfiren. Odesławszy sprawę do radziec miast, już ztamtąd nikt sprawy nigdzie pomknąć nie może. Krom. 558. — §. Rozpisuję rok , pomykam roku, zwłóczę sprawę. Cn. Th. 930. ben Ter» mttt weiter Ijinatrô rftcfeit. Pan pomknął czasu śmierci jego w niemocy jego. Rej. Post. X x 1. Żebyśmy czasu nie pomykali, ale tej godziny patrzyli, kiedy nam łaska boża świeci. Gil. Post. 195. — Pomknąć komu czego, przyczynić mu ; fyiitJU. tfimt, fytnjU fügen. Czekał bóg żydom dosyć długo , i niemało im czasu ku pokucie pomknął. W. Post. W. 2, 107. Dla szczęśliwych posług, POMNIEJSZY, a, e, a) nieco mniejszy, etwflê fleincr, gcrin» senat pomknął mu jeszcze dalej hetmaństwa. Warg. Wal. ger. Równy błogosławionym bóstwem ojcu swemu, Lecz 151. Nalegali na króla, aby im prawa poprzysiągł; a    według człowieczeństwa już pomniejszy jemu. Groch. W.

wszakże król prosił ich, aby mu jeszcze do roku tego    299. (b) Pomniejszy, compar. adj. pomny). POMNIEJ-

pomkli. Biel. 349. Niemasz żadnego kunsztu, ani ta-    SZYC, f. pomniejszy cz. dok., Pomniejszać niedok., mniej-

kićj w' nim biegłości, iżby się dalej pomknąć nie mo-    szemi poczynić, nad) etnanber fleincr madjen; Sorab. 1.

gła. Pilch. Sen. list. 3, 219. (do większej doskonałości    pomenseham ; Vind. pomenfhati, pomeniat, smenfhati ,

przyjść). — §. Pomykać się do czego « rzucać    się do    permenfhati; Croat. pomenssati,    pomenssavam ; (cf. Bosn.

czego. Cn. Tli. ftd) über etwaś tycrntad)cn, ftd) an etwaä    pomankati, ne stati docchi na    magne). POMNIĘJSZY-

ntadjett.    CIEL, a, m., który co pomniejsza, ber 3>ermtnberer; Vind.

POMLEĆ, /. pomiele cz. dok., Pomielać niedok., dosyć na- pomenfhavez.

mleć, nad) gerabe genug malen, in ber SDïüfile fertig wad)en. POMNIK, a, m. ; (Croat. pomnik curator; DaL pomnik*

POMŁÓCIĆ cz. dok., Pomłacać niedok., jedno po    drugim,    komisarz; Rag. pomnik, chi    tien cura di qualche cosa,

lub czas niejaki przemłócić , nad) gerabe tyitt    btefd)ett ;    curator, f. pomnitegliza, pomnik    sirotinski * opiekun ; Carn.

Boh. pomlatiti ; Vind. pomlatiti; Bosn. potlacciti, pocę- pomçnk signification Vind. spomin, spomenik, snnmik , pati; Boss. iiomoiothtl , noMOiawHBaTb.    spominstvu, spomenilhtvu, spominski obras » pamiątka) ;

POMŁODNIEĆ nijak. dok., wdał młodym sie alawał. ob.    dla P™*" Iub    wystawiony pa-

Odmłodmeó nmto    »erben ; Croat. ponda- „ •    , *    Dl, zebr Ja pamiąlek zgasKj oj.

duiemsze; Ęccł. not.»»*««; Ä»«. 0O»olO4łn.. POMŁO-    szokatómy ökio Kopernika pomników. N. Pam.

u/AL cz. dok., wciąż odmłodzić, młodości ponabawiac,    r -, •*    ,.    .

n    , , ...    , .... *    , ....    20, 222. Ogladamv sie na pomniki szanownej starozy-

Bosn. pomladmti ; Ytnd. pomladiti , omladiti, pomladitje; *    ■ p h P' "i *

Croat. pomladójem ; Rag. pomladiti. POMŁODZIC1EL , a, Dn{l^,s- /

/K>    J    „ . k. en 1-    POMNISZYC, /. pommszy cz. dok., na mnicha poslrzydz,.

POMŁOSKI plur.; Boh. pomlsky, pamlsky; łakotki, Cecfcr* btßd)cit. Milszy mi Chrystus, niż świata tego wszystkie pomłoski. Bial. Post. 124.

m.; (/%. pombditegl) . który pomladaa, to Staju«,,«.    etaflełben. Myśli się kiedy pomni-

szyć. Pot. Poci. 109. — §. Pomniszyć wieprzki, maciory, oh. Mniszyć, omniszyć.

POMNOŻNY, a, e, pomnażający, powiększający, ttergrößewb. POMŁOTNY, a, e. POMŁOTNIE adverb., teraz namłotny. Chciwość nienasycona, co zamiast źrzenicy, Śkło po~ w młóceniu obfite ziarno dający ; auêgiebtg tnt 2)refd)en,    mnożne na śrzodku głowy nosi. Zab. 12, 235. PO-

ergtebig. Kazałeś Wc Pan już młócić? jestże zboże po-    MNOŻYĆ, f. pomnoży cz. dok., Pomnażać niedok. ; Vind.

młotne ? Szumsk. 145.    pomnoshiti, pogmerati, sarediti, mnogokratiti, veliku-

kratili; Rag. uzmnaxâti, uzmnoxiti; Croat. pomnosujem , pomnosilszem ; Ross. noMHOWHTb, noMiioacaTb, yMHOJKHTb, yMHomaTb, cyryómb, cyryóiHTb ; do mnogości przyczynić, w mnogości powiększyć; oermeljren, oeroielfdlttgen. Pomnażać kogo w czym, n. p. w bogactwach, augere aliguem divitiis. Cn. Th. bereichern mit etwaê, an etwas reifer madjen.— *§. Panna począwszy duchem świętym, porodzić albo ‘pomnożyć miała zbawiciela. Żarn. Post. 3, 673 b. wydać na świat, gebären. — Pomnożenie , Croat. povekshanye ; Ross. yMiio>KeHie; Eccl. yroÓ3eHie — §. Pomnażać się w czym, rozrastać; an etwa# wadjfert, JU* neunten. Jezus się pomnażał w mądrości i w wzroście i w łasce u boga i u ludzi. Sk. Kuz. 38. Pomnażanie lat Chrystusowych. Bial. Post. 136. przybywanie, ba3 nehmen. W naukach prędkie pomnożenie wziął. Sk. Żyw. 1, 93. (wzrost, postępek). Ci, którzy ćwiczeni bywają, w mądrości pomnożenie biorą. Rej. Post. H 1. POMNOŻYCIEL, a, m, ber Sermeÿrer/ POMNOŻYCIEL-KA, i, z., bte Serme^rerinn ; Vind. povezhavez, pogme-ravez, sarednik; Rag. uzmnoxitegl, uzmnoxalaz, fern. uzmnoxitegliza, umnoxitegliza ; Ross, et Eccl. yMHOmmeib.

POMNY, a, e, Pomniejszy compar., (distng. pomniejszy a mniej) ; (Rag. pomni, pomgniv, poman providens, in-dustrius; Slav. pomljiv diii g eus; Bosn. pomgniv, poman sedulus) ;— g. a) act. pamiętający, bettfenb ait etwaŚ, eilt« geben!. Biskup, uczyniwszy mowę, iż pomniejszy bogu jest, niż ludziom, skazał heretyka. Gorn. Dz. 42. Niepomny, niepamiętający, niepamiętliwy. Cn. Th. 512. un* eingeben!. Zamiłowanie nauk niepomnym mię i niedbałym o ciało uczyni. Pilch. Sen. list. 2, 573. Wyprowadza ich ztąd zgoła życia przeszłego niepomnych, ib. 288. — *§. Niepomny, pamięci pozbawiający; oergejfen ntad)ettb, beó ©ebficbtniffeS berattbeitb. Smoka jak przeżegnał Ziół niepomnych sokami, a trzy razy przegnał Słowa sen zawodzące, sen czułe oczy zbiegł. Zebr. Ow. 165. (sparsit lethaei gramine sncci). Konie Plutonowe po czarnym Erebie błądząc wolnym krokiem , Sycą się gnuśnej Lety niepomnym potokiem. Zab. 13, 33. Kniaź. Kto się raz dotknie zdroju niepomnego, Próżen jest wszelkich trosk, i frasunku złego. Kmit. Tr. B 4. Zdrój niepomny, Lethe. J. Kchan. Dz. 111. niepamiętny zdrój. J. Kchan. Dz. 239. — §. b) Pass. Pamięci godny, co się pamięta; beitfnńirbtg, befielt gebaut wirb. Narody Kastylii okrutnemi pomne łupieztwami. Przyb. Luz. 241. Firlejów , których brzmią dzieje i pomne u nas zwycięstwa. Kniaź. Poez. 1, 141, (cf. wiekopomny). Niepomny, niepamiętny, pamiętnika niema, dawny. Cn. Th. 512. beffen itidjt gebaut wirb, ofme Slnbenfcn. Niepomne Chaos, co przed światem wprzódy, Długo się tłukło z wszech rzeczy nieładem. Zab. 16, 305. Zabi Lecz co to za trzask ? co za grzmot niepomny? Rozdarł się obłok, padł piorun ogromny. Zab. 16, 308. jakiego nie pamiętają, bez równego mu, ofmc gletdjett.— §. Niepomny, którego nie wspominają, zapomniany; bcjffU man lltdjt gebeitft. erwählt, »ergeffeit. Jak wielu bohatyrów legło snem niepomnym , Nikt o nich nie pamięta ; bo zawisna razem Śmierć tymże, co i kości, starła imię głazem. Nar. Dz. 5, 92.

POMOC, y, ź. ; Boh. et Slov. pomoc, pomucka ; Sorab. 1. pomotz , pomocz; Sorab. 2. pomoz; Carn. pomozh , per-pomozh ; Vind. pomuzh , perpomuzh , napomuzh , pornu-ez, pomuezh ; Bosn. pomocch ; Croat. pomoch ; Dal. po-moch; Rag. pomooch ; Ross. noMora, noaiom,, noAMora, no4Morame , BcrtOMOweHie, BcnoMomecTBOBaHie, cnoMO-mccTBOBaaie, óiaronocirimeHie, no4cnopbe, npHcnopbe , Bbipyqua , pa3CTaitOBKa ; Eccl. noconntc , iiocockctko , no-coÖCTBOBafiie, cnoóopcTBO, cóopcTBO ; wspomożenie, wsparcie, posiłek , ratunek, bte £ltlfe. Hej Janie, Macieju , Michale, hej na pomoc , gwałtu ! Teat. 30 , 24 , (}U £ulfe, rata). Wziąwszy pana boga na pomoc. Kras. Pod. 2, <46. ufając pomocy boskićj, za pomocą boską, mit ©olteê $ü!fe. Dość dla serca pociechy być pomocą nieszczęśliwej. Teat. 4. b, 24. (podporą, ratunkiem). Prosili Ruśniacy Bolesława o pomoc ludźmi przeciw Litwie. Stryj!:. 276. o posiłki, £mlf#tntppeit. Pomoc wojenna, nazywa się mieczem. Galat. Alf. 319. Wielkie prace dla kościoła bożego na pomoc zbawienną poddanych swoich podejmowali. Sk. Kai. 308. (na ratunek duszny). — Prov. Z pomocą rzeki płyną; magnus ope minorum. Rys. Ad. 78. (z strumyczków bywają strumienie). Nogi na pomoc wziąć. Dambr. 843. (nogi za pas wziąć, ucieknąć, drapnąć).— §. Na wielką chorobę różne pomocy. Haur. Sk. 383. ratunki, lekarstwa pomagające; $ftlf$mfttel, Heilmittel. (Ross. iiomouh paski dziecinne). — $. Pomoc, w gospodarstwie wiejskim, tłoka, szarwark, eine 3Irt groOnbienfłe, groÿnliulfe. Gdy pomocy żynają , za dzień i za pomoc po dwojgu wychodzą. Haur. Ek. 72. POMÓDZ, pomógł, f. pomoże intr. dok., Pomagać niedo!:. ; Boh. pomoct, pomahati, pomoćy, spomo-cy, spomohl, spomahati ; Slov. pomâhâm ; Sorab. 1. pom-liacz , pomham , zpomożu ; Sorab. 2. pommoz, pommo-gasch; Carn. pomozh , perpomozh , pomagam; Find, po -magat, perpomagati , napreipomagati, napreipelati, per-priduvati ; Croat. pomochi, pomagali, pomdsem, pomo-gelszem ; Dal. pomochi; Bosn. pomocchi, pomngati ; Rug. pomocchi, pomâgati, pomaagam ; Slav. pomochi, pomagali; Ross. iiomoul, noMoraib , noAMO’ib, ncMMoraTb, noMOiuecTBOBaTb, BcnoMoqb, BcnoMoratb, BCiiOMomecTByio, BcnoMoraio , óiaronocnlmiaTb, nocoÓHTb, nocoóaaTb, no-coócTBOBaTb, ynojtb30BaTb ; Eccl. noAtyTBepwAaTH, noA*-KpmuaTH , noMomecTBOBam; pomagać komu, pomoc mu dawać, wspomagać, wspierać go, einem Reifen. Pomożmy sobie nawzajem. Teat. 17. b, 18. Kiedy dwaj dźwigać sobie wzajem pomagają, Jako jeden pożytek, jednę szkodę mają. Pot. Jow. 20. Drugim często pomoże, kto sam czego nie może. Zegl. Ad. 68 , (cf. osła sama nie siecze , a ostrzy). Komu bóg pomaga, ten wszystko przemaga. Zegl. Ad. 112. Tak mi panie boże pomoż, i jego ś. ewanielia. Wcresz. Reg. 12. uroczyste stwierdzenie przysięgi, [o rortfyr mir ©ott łjelfe. Jam tego uczynku niewi-nien , tak mi boże pomoż, i wszyscy święci. Szczerb. Sax. 338. et 339. Pomaga bóg, vel potius Pomagaj bóg, Russ. Pomahaj , vcl Pornaj boh, pomoż bóg, pomoż ci bóg, panie boże pomoż, szczęść boże, salutalio ; fyilf ©ott, ©lût! su, ©lud auf! SekL Math. 28. Teat. 24, 99, Eccl.

327

POMOCEŃSTWO - POMOCNICA.

POMOC NICZY-PO MOCNY.

paAySca, 3ApaBCTByił. Przychodzi on, i rzecze : pomaga bóg, panie. Rej. Wiz. 96. — Dieter. I pomaga bóg nie dałbym za to. Bielaw. Myśl. B 2 b. nawet nie bóg zapłać, ©oit    , jahlś ©Ott! — Pomaga komu co do czego,

na co, przeciw czemu, służy, skutkuje; eë tyilft, bient, ift bienltd), befmlfUd). Heretykowi pomaga imię chrze-ściańskie, jako łysemu grzebień, ślepemu zwierciadło, głuchemu piszczek. Birk. Exorb. E 4 b. Nie pomoże , nie zawadzi. Cn. Ad. 638. Ani pomoże, ani zaszkodzi, barszczyk. Urzed. 7. (Slov. to ani ne pohrize, ani ne pokusę; ni śmierdzi, ni pachnie). — Pomoże, by umarłemu kadzidło. Rys. Ad. 53. (łyżka po obiedzie, lekarstwo po śmierci). Rzadko cnota pomaga ludziom do bogactwa. Teat. 46. b, 13. — Pomagać ku czemu * do czego pomagać, pomoc z siebie dawać, przykładać się, mithelfen gtt etroaë. Jako    kto    może,    Niech ku    pożytku dobra spól-

nego pomoże.    J.    Kchan.    Dz. 250.    — Pomagać komu

czym, ratować    go    czym ;    mit etmaë    auëhelfen, retten, un*

terjtüfcen. Fałszem sobie pomagają, gdy prawdą nie mogą. Sk. Dz. 577. Jarosław zbity, ucieczką zdrowiu swojemu pomógł. Stryjk. 159. (ucieczką życie ocalił). Nigdy sobie nikt u niego ani zacnością, ani powinowactwem , jedno prawdą    pomógł. Sk. Zyw. 1, 207. — Pomagać

komu czego, dzielić z nim pracę etc., spólnikiem jego być; einem in einer Unternehmung beçftefien, fein ©ebülfe in etmaö fct)n. Nie widać było, którzyby mu tych jego zamysłów pomagali. Warg. Wal. 90. Prośby tej jego wszystek mu senat i dw'ór cesarski pomagał. Sk. Zyw. 429. fie unterfhifcten feine Sitte, nahmen $heü baratt. Rozumieli Żydzi o Jezusie, jakoby on grzesznikom pomagał ich grzechów, a do ich się złości przymieszywał. Sk. Kaz. 295. — Elamitom dziwno było, aby miał kto z niemi mowy 'pomóc ojczystej. Kchow. Roz. 59. w ojczystej mowie ich rozmawiać, rozprawiać; ft# mit ihnen tlt ihrer 9Jhttterfprad)e unterhalten. Pomagać komu żywota, dzielić z nim sposób życia, towarzyszyć mu; mit eitlem leben, bie Cebenëart mit ihm feilen, mit ihm in ©emeinf#aft feqn. Już miał towarzyszów kilku , którzy mu żywota pustelniczego pomagali, i zgodnie z nim mieszkali. Sk. Zyw. 1, 325. Nie chcesz-li mi takiego życia pomagać, nie chciej mi do niego przeszkadzać; a on drugi rzecze: nie odstąpię cię, wierny towarzyszu, a tegoć życia'pomóc chcę. Sk. Zyw. 1, 52. Pomagać komu kompanii , towarzystwa, einem ©efcllfcbaft leiften; Ross. coTOBapHmecTBOBait. Nie-masz jak inaczej, musi albo biesiady 'pomoc, albo co takiego zmyślić. Hrhst. Nauk. t. 5. — §. Pomagać za kim , stać przy kim, popierać kogo ; eë mit femanben halten, ihm bestehen, ft# für ihn »ermenben. Pan bóg za nami pomagać będzie, a sam potłumi nieprzyjaciela. Papr. Ryc.

110. Za nami życzliwe niebo pomaga, i za nas wojuje. P. Kchan. Jer. 194. Sędzia, żeby za swym przyjacielem nie pomagał. Gorn. Wl. H 4 b. Zawsze więcej za tym , który krzyw'de uczynił, niżeli któremu uczyniono, pomagają. Star. Ref. 143. 'POMOCEŃSTWO, a , n., pomoc, tpülfe. Bieży na nieprzyjaciela , z prawego skrzydła wziąwszy pomoceństwo. Jabi. Buk. K 3 b. posiłki ; cf. Vind. pomuzhlivost, pomagajozhnost * 'pomocność. POMOCNICA, y, z., POMOCNICZKA, i, i., Jem.; Boh. pomocnice, spomocnice; Sorab. 1. pomocnica; Yind. pomozhniza , podajauka , postrieshniza ; Bosn. pomocchnięa ; Rag. po-mochnizza , pomozitegliza ; Croat. pomochnicza ; Ross. no-MomHHija; pomagająca do czego, bie tpelferimt, ©ehulfmn, Unterftufceritttt. Bóg, bacząc, ze nie dobrze być człeku samemu, stworzył mu pomocnice. Kanc. Gd. 269. Ewa towarzyszka albo 'pomocniczka, z zebra Adamowego wywiedziona. Smotr. Lam. 212. Zona ma być mężowi żywota towarzyszem, nabycia majętności pomocnicą. Petr. Ek. 70. Pomocnicą do szczęśliwego życia. Modrz. Raz. 127. Marya , 'pomocniczka opuszczonych. W, Post. W. 3, 336. Bardz. Luk. 87. Pieśń. Kat. 11. 1 Leop. Rom. 16, 5. Stałość w przygodzie wielka pomocnica, Bo każda przez nie złomi się tęsknica. Rej. Zw. 211 b. PO- -MOCNICZY, a, e, pomagający, posiłkujący, posiłkowy, tpülfë « . Podania do innych główniejszych pomocnicze, subsidiaria. Geom. 2, 27. POMOCNIK, a, m. ; Boh. po-mocnjk , napomocnjk , spomocnjk; Slov. pomocnjk; So-rab. 1. pomocznik , pomoznik , mocnik; Carn. pomozhnik , perpomozhnik ; Yind. pomozhnik, pomagavez, napreipe-lauz, podajauz, postrieshnik ; Croat. pomöcbnik; Dal. po-mochnik ; Bosn. pomocchnik ; Rag. pomochnîk, pomozi-tegl ; Ross. noMOiitHiiKŁ, BcnoMoraieai., BcnoMomecTBOBa-tgjl, nocoónHKTs, nocoómincL; Eccl. nocn'buiHHK’L, no-COÓHHKl , nOMOIHHBKS , COAtAOBaHIIHICE , CAtłiCTBeilHHKt ,

C4,tHCrBHTejib; pomagający komu, wspierający go; ber Reifer, ©e^ülfc, Sc^dfer, Scęftanb, Unterftufcer. Pomocnikami łupieżcy są ci, którzy pomagają pełnić żądzą drugiego , i choćby nic więcej nie uczynili, jeno żeby się wiadomością albo gospodą do tego przymieszali, albo kradzionych rzeczy dział brali, tedy tak są winni, jako i złoczyńca. Szczerb. Sax. 156. Takich słów ledwoby pod wiechą Bartek pomocnik do Magdy pomywaczki zażył. Teat. 24, 76. pomagacz, n. p. mularski, ^attblaitger. Pomocnik , pomocnica, noszą dla mularza na rusztowanie cegłe, wapno i t. d., i przv robocie sa im do pomocy. Magrer. Mskr. POMOCNY, a, e, POMÖCNO et POMOCNIE adverb.\ Sorab. l.pomotzny; Vind. pomuzhliu, po-magajozh , pomagliu, pomuzhen, dopomagliu, odpoma-gliu, napreipelatliu, napreipelazh', priden ; Carn. perpo-morn ; Hag. pomochni; Ross. noMOiUHiaS, iioamojkhłiS, BcnoMoraiejbUŁiM, nocoÓHBLul, nocirbuiHTe,iLHUH ; Eccl. noMoraTejŁHHH ; a) pomoc dający, pomagający; hdfenb, Dehńlflid), £>Ülfe getüöprenb. Jedna ręka drugiej pomocna. Psalmod. 86. (ręka rękę myje, noga wspiera nogę). Na tym święcie, na tej ziemi. Bądźmy sobie pomocnemi. Jak. Baj. 218. Wszechmocny panie przybądź nam pomocnie. Tent. Ai. b, 84. (na pomoc, z pomocą, ju £>ulfe).. Choć ma dość wszystkiego, Ale coż mu pomocno, gdyż jakby nic jego! Prot. Jał. 29. na co mu się zda, ma£ nujjtś tfyHtl— Jurid. Pomocna rzecz «ważna, legalna wymowa , eine triftige ©tttfdjulbigung. Pomocne rzeczy, albo legalia impedimenta, cztery są, więzienie, choroba, pielgrzymowanie w cudzych ziemiach i wyprawa wojenna. Szczerb. Sax. 510. Nie stanąwszy przed sądem trzy razy, nie może się ratować, tylko przez wniesienie pomocnej

rzeczy, to jest, przyczyny słusznej, dla której nie stanął, pomor, pomorènje, pomoornost; Dosn. pomor, pomorstvo; legale Impediment um. Sax. Porz.    68.    Szczerb. Sax. 77.    Floss. na^ernt; (cf. pomucha).    O powietrzu, zarazach io

trzody, baś Siebfterben. Kiedy owce, bydło , świnie o jednym czasie jedne po drugich choroba napada, nazywają gospodarze pomorkiem. Wolszl. 18. Srogi pomorek na bydło ujął kmieciom sposobność do uprawy roli. Nar. Hst. 5, 260.

ib. 310. — *b) Za Piastów podatki w Polszczę nazywały pomorkach na ludzi. Perz. Lek. 250; osobliwie na bydło, się powszechnym nazwiskiem pomocne ; auxilium. Nar.

Hst. 6, 199. et 205. ipulf$fłeuer, fmlfägelber, $nlf$abgaben.

Skarb królewski za Piastów składał się z podatków pieniężnych , z dani w rzeczach, z posług abo służby, z lasów, z połowu ryb i bobrów; wszystkie te rodzaje dan-nieze nazywały się w starych przywilejach pomocne. Nar. POMORGOWAĆ    cz. dok., na morgi    podzielić,    5I(fcrl(int>    ttt

Fht. 2, 258. — §. Pomocne, był to podatek w rze-    borgen eintbeilen. Sejm Grodzieński 1568 r. rozkazał z

czach lub pieniądzach, nieprzywiązany do czasu, lecz    dziesięciu włok pomorgowanych dać jednego jezdnego

nakazywany, kiedy się tylko panującemu podobało. Nar.    żołnierza. Czack. Pr. 219.

Hst. 4, 279. et 2, 86. To co nazywało się w Polszczę POMORKA,    ob.    Pomorszczyzna    2.

pomocne, miało w Litwie imię dziakła. Czack. Pr. 1, 66. POMORSKI,    a,    ie, przymorski;    Boh.    pomorsky;    Carn.    pre-

POMOCZYC, ob. Pomaezać.    murske, permurske ; Pag. pomorski; Eecl. noMopnuft ;

POMODLIĆ się, /'. pomodli się recipr. dok., (cf. Ross. no-    Ross. noMopcKifi, am DJîeere gelegen, Ufer*, ftüften * . Pio-

MOJBHTb poślubować), czas niejaki przemodlić ; Ros», po-    łuny pomorskie, że na brzegach morskich rostą. Syr.

rnolitise ; Rag. pomollitise, eine    beten, îtacfy ein*    359. Abraham wierzy, że go    bóg jak piasek pomorski

anber tytn beten, anbeten. Jehowo, tobie się kłaniać będą    rozszerzy. Pot. Jow. 2, 10. ber ©anb ant fKeere. Mieszkał

i tobie się pomodlą. Budn. Jes. 45, 14. Posiedźcie tu,    Jezus w Kapernaum mieście pomorskim. 1 Leop. Math.

aż ja pójdę tam, i pomodlę sie. 1 Leop. Math. 26, 56.    4, 13. ©eeftabt. Kraj blizki morza, ziemia pomorska =

POMOGRAN , ob. Pomagran. ‘    ‘    POMORZE. Sk. Dz. 1115; Kpcz. Gr. 3, p. 109. Gwagn.

POMODRZEĆ nijak, dok., modrym się stać, blau merbfn ;    367. Warg. Cez. 101; Bosn. pomorje, primorje, mjesta

Bosn. pomodritti.    blizu morra ; Rag. pomorje, primorje; Ross. nOMopie; 1)

osu-

POMOKNĄĆ nijak, jednll., w koło zamoknąć, nad) gerabf    Äüjtenlanb, Sanb, am ©eeufer. Pomorze, przestrzeń

nap merbfn; floss. nOMOKHyib. POMOKRZYĆ, f. porno-    szonego lądu. Sniad. Jeogr. 229. — 2) Nom. propr. Po-

krzy cz. dok., poszczać, bcpijfen. Tr., Vind. pomokriti *    morze, Pomorska kraina, POMORSTWO, a, n., Pome-

powilżyć, pomoczyć.    rania qu. v., gomment. Krom.    189; Boh. Pomorj, Po-

POMOR , ob. Pomorek.    mory. Komisarze do Węgier,    Śląska i Pomorstwa. Vol.

PGM ORCZYK, m. ; Boh. pomoran ; Bosn. pomoraę ; Rag.    Leg. 5, 803. W Pomorzu. Syr. 946.— §. Pomorze Pol-

primoraz, primoranin, pomoranaz, (pomoraz nauta) ; Ross.    skie, wojew. Pomorskie, Pomerellia, prowineya Pruska,

MopaHHHt; Eccl. MopoKmeib, noaopenb a) z pomorskiej    graniczy na półn. z morzem Bałt. Dykc. Geogr. 2, 299.

lub przymorskiej krainy człowiek, koń, pies, i t. d. Wiod.,    ÇemmereHeu. — Pomorski, Sßommertfdj. POMORSZCZY-

ciit SDłenfd), fßferb, ipunb k., au$ einem ftüftenlanbe ^er. In    ZNA, a) wszystko co nad morzem, aUe3 roaê am SDZccre

specie z Pomeranii, Pomorczyk, ein gommer. Stryjk. Gon.    ift, lüften*, wiatr ftftjlentoinb, ©eemiitb, »on ber ©ee ^r.

K 5. — §. Aliter: Już weselsze nad zwyczaj światło Ty-    Kiedy w tył pomorszczyzna wieje, Już Polak pełen jest

tan rniece, Puściwszy płomienistym pomorczykom lece.    dobrej nadzieje. Klon. Fl. E 1 6; not. „encolpias, ventus,

Pot. Arg. 825. koniom swoim morskim , co noc w mo-    gui spiral ex sinu Venedico vel ex quovis alio sinu'. —

rzu się ochynającym, bie ©onnenroffc tauchen ftd) tn bie    b)T*omorszczyzna, pomorka, wiatr zwyczajnie deszcz przy-

©ee, alfo ©eetaudjer. — b) Botan. Pomorczyk, ziele, ob.    noszący. Ryd., fftcgenroiitb. POMORZANIN, a, m., z Po-

Sytka.    meranii rodowity, ein gommer. Krom. 189. ob. Pomorczyk.

POMORDOWAĆ, f. pomorduje cz.    dok.,    — *$. Pomordo-    POMORZANKA, i, i., kobieta    z Pomeranii, bie ^omme*

wać, pozabijać, nad) ehtanber bin    morben Holofernes po-    rinn; Sorab. 1. Pomeriza.

mordował mieczem wszystkich , którzy mu się przeciwili. POMORT, u, m., piszczałka najgrubsza basem oddająca , 1 Leop. Jud. 2, 16. (pobił. 3 Leop.). Siedmiu ich tru-    sztort, z Wlosk. bombare, ber 33aj! * gommer, ber Śmm*

cizną pomordował. Zygr. Pap. 13. — §. Mordując czyli    mer. Do dętych instrumentów należą pomorty, puzany,

katując zabić, ju $obe quälen. Synowie twoi jednym cię-    kornety i t. d. Warg. Wal. 306 Puzany, pomorty, sza-

ciem od sprawnej    poginą ręki katowskiej, synowie zaś    łamaje,    i wszelakie    wielkiego głosu    piszczele. Petr.    Pol.

hetmańscy nie tak    są pobici, jako raczej    pomordowani.    2, 37 4.    Pomorty a    puzany, co wszystkich    zagłuszą.    Rej.

Siru. Qu. 83.— §. Mocno pofatygować; Ross. nOTOnarb,    Wiz. 16 b. Pomorty, jako chłopi, gdy się swarzą, jęczą,

febr ermńben. Zona i służebnica pomordowały się długą    Bej. Wiz. 25 b. „Vidi complures Varsaviae ingentis ma-

podróźą. Teat. 42.    d, d. POMOREK, rku,    m., POMOR,    gniludinis et inßari    audivi Stephano    rege    Mości legatum

u, m., pomarlica,    gdy trochę pomiera,    początek abo    convivio    cxcipiente".    Cn. Th.

koniec abo odnowienie moru, abo powietrza , przymorek. POMORZYĆ, f. pomorzy cz. dok. ; Bosn. pomoriti ; Croat. Cn. Th. eine ©euebe, eine fleine ^efł. Sorab. 2. mretwa;    pomoriti, pomarjam; Vind. pomoriti, pomorjati, pomori-

Carn. pomor, (pomorstvu clades)\ Vind. pomor, porno-    vati, vmoriti, rmorivati; (Ross. noMopHTŁ * głodem umo-

ria , moria , kushna boliesen ; Croat. pomör, razbóy ; Rag.    rzyć);- życia pozbawić, pozabijać, um3 ßebcit bringen. Cze-

POMOŚCINA - POMÓWIĆ.

P O M O W A - P O M P A.

329

muście nas wywiedli na tę pustynią, żebyście oto wszystek gmin głodem pomorzyli? 1 Leop. Exod. 16, 3. Czemuś nam kazał wyjść z Egiptu , abyś nas pomorzył? ib.

17. Męże swoje trucizną zdradliwie pomorzyły. Warg.

Wal. 42. Noc jedna wszystkich żyjących pomorzy, I grób za bożym rozkazem otworzy. Chrośc. Job. 130.

POMOŚCINA, y , i., most na ziemi leżący, nie na palach,

jakie na miejscach sapowatych bywają. Os. Żel. 81. eine 237. rozgłosili, lub też osądzili. — 2) Pomawiać kogo flad) aufltegenbe Sretterbriide, role ein guftöoben. POMOŚCIĆ,

-ił, -i, cz. dok., pokładać tarcicami. On. Th , mit Srettent belegen, bebrücfen; (Ross. iiomocthti>, noMamnBarb pobru-kować, noMOCTiiTb rusztowanie robić). Pomoszczenie, pokładanie tarcicami; Croat. potablanje, bdê 33ebri’t(fen, 33e* legen mit Srettern. — §. Pomoszczenie * POMOST, u , m.,

POMOSTA, y, £., (Cn. Th.), pokład; (Slav. pomost; Floss, et Eccl. iior.iocTb podłoga, Momeme brukowanie, dylowanie) ; eine Srctterbebnicfnng, ein Sretterboben, Belegung mit Brettern, gujJboben, Unterlage. Lesk. 91. Pomost w działobitni, podłoga z legarów i dylów, na której armata stoi. Jak. Art. 3, 309. Pomost pod końmi najlepszy jest bruk z drobnych polnych kamieni, abo ceglany. Hipp.

34. Położyć piasku na pomost z heblowanych deszczek zbity, i trochę ukośnie postawiony. Torz. 221. Po chrzcie wodę święconą pod pomost każe cerkiewny wylewać.

Pim. Kam. 9. Już na wszystkich obrazach polizał pokosty, Podziurawił łysiną cerkiewne pomosty. Nar. Dz. 5,

418. (podłogi). Pomoszczenie albo ganek na powietrzu prawie wystawiono, u najwyższego budowania mocno go przykrępowawszy. Kosz. Lor. 103 b. — $. Transi. Pomostem leżeć , pokosem , powałem, na pował, mostem, bingeftretft. Wichry walą odwieczne dęby, wraz z mdłym chrostem , Co wspaniale wprzód stało , to leży pomostem.

Dmoch. Szt. R. 5. Codziennie śmierć rycerzów obala, pomostem. Dmoch. 11. 2, 199.

POMOSKW1Ć, /. pomoskwi cz. dok., w Moskala obrócić, jutu Dîllffen machen. Horacym mym pomoskwionym panów przywitałem. Petr. Hor. praef. NB. Petrycy tłumaczenie swoje choć Polskie, ale że w Moskiewskiej niewoli zrobione, dla tego niby to Moskiewskie zowie.

POMOTAC, pomota cz. dok. ; Boh. pomotam ; Rag. po-motatti ; Ross. noMOTaTb, noMaTHBaio ; zawikłać, pomierz-wić, pogmatwać; tferrotrrcn, öerft^en, sernncfeln , propr. et 1. POMPA, i. ; liai, pompa; Gall. pompe; Angl, et Svec. fig. Łokietka tak gęste trudności w jeden raz pomotały,    pomp; Finland. pampu ; Hisp. bomba; Boh. pumpa, zumie każdą z osobna wywikływając, zaledwie mógł wydo-    pa; Germ, bte plumpe; wodociąg, cf. studnia, bic üSBajfer*

łać. Krom. 327. Małpy łacno połapać, gdy się w po-    pumpe; Slov. nâstrog, kterym wodu tâhnau; Sorab. 1. et

stawionych botach same pomatają. Rej. Wiz. 47 b. Oni    2. plumpa; Vind. pumpa, pumba, naliuniza, vodosajem-

się pomotali i padli; a my wstali. 1 Leop. Ps. 19, 9.    niza ; Ross. Hacocî, nacoceifL (cf. nassać), uiaTyirL, (nyM-

POMÓWIĆ, /. pomówi cz. dok., Pomawiać niedok.; Boh.    na funtowa skóra). Pompa pospolita składa się z rury,

pomluwjti; Carn. pogovarjam, (ob. Gaworzyć); Vind. po-    jednym końcem w wodzie zanurzonym, z klapy, z stę—

govoritife, pogovarjatife, pomarnuvatife ; Ross. noroßo-    pla, etc. Hub. Wst. 206. Os. Fiz. 523. Kluk. Rośl. 2,

pim., norOBapHBaTB, (noMoaBHTb obiecać); 1 a) pogadać    165. Switk. Bud. 344, (cf. studnia). Pompa powietrzna,

nieco z kim, eine SBetle reben, ein wenig mit jentanben fpre*    antlia pneumatica. Hub. Wst. 209. powietrzociąg, bie

(hett. Pan Mazepski chce się z panem widzieć, fy. Prosić    Cuftpumpe.

go, muszę z nim pomówić. Teat. 24. c, 46. Pozwolisz 2. POMPA, y, £., z Łac., wystawność, pokazowanie się, mi, abym śmiał z tobą pomówić. Teat. 37, 38. Tylko z    wielmożność. Sk. Żyw. 2, 40. ber ^ontp , bie fracht, ba$

nim kilka słów pomówię. Tr. — b) Pomawiać po kim,    Sluffetyett; Boh. pjch, (cf. pycha); Vind. pompanafhtvu,

loquentem imitari, per jocum, podrzeźniać. Cn. Th. je*    prangovanstvu, pompa, velka naprava, kasanje smoshno-

Słtwnik Lindego vyd. t. Tom IT.

manbeä Sprache nad)ntad)eu, i$m nadjfpotten tm Dieben. — *§. Pomówić, opowiedzieć, osobliwie niegruntownie, wieścić, wieść roznosić; erjagen, befouberë pont £mrenfagen, O^ne ©ntnb. Pierzchali do Litwy, a pomówili, żeby król Polski i z Witołtem, i z wszystkimi był porażon. Biel. Św. 232. Król Władysław w lësie słowika słuchał do północy; doktorowie pomówili, by przeziąbł. Biel. Św.

o co; Boh. pomlauwati ; Slov. pomluwâm; Ross. nopn-naib, nopeny, nopemn; obmawiać go, posądzić, zadawać mu co sromotnego; einem etmaê SBôfeê nachrebeu, einen he* reben, befchnlbigeit. Kucharz obaczył, iż mu pieczenia wzięto, jął obu pomawiać. Eznp. 21. Bez wstydu, i krom bojaźni bożej was pomawiają. Smotr. Lam. 29. Ten jest największy szczęścia przeciwnego ciężar, gdy o jaki strapionych ludzi pomówią kryminał. Bardz. Boet. 17. Nikogo nie pomawiaj, czego nie dowiedziesz. Buda. Apopht. 10. Nie trzeba nikogo pomawiać niewinnie. Teat. 7, 100. Wyznał się winowajca, i pomówił drugiego, ale się ten do tego nie przyznał, Sk. Dz. 362. Pokaże-li się niewinność obwinionego, tedy ten, kto takowego pomówił, sam tej winie podlega. Stat. Lit. 3. Żwawy napaśnik obrotnego łgarza, Wilk niegdyś lisa o kradzież pomówił. Kniaź. Potz. 3, 129. Birk. Exorb. H 3 b. POMOWA. y, i., POMÓWKA , indignât., zadanie komu czego, obmowa; Boh. pomluwa, Slov. pomłuwśnj ; Vind. pogovor, pogovorjenje, poma-rinj, popomnanje, prepomlanje, opraulanje ; Ross, oóhocl, (nOMO^Bita umowa, ugoda, zrçkowiny ; noroeopKa rozmówka, pogłoska, wieść, senteneya); üble 5?ad)rebe, 53e* fd)ulbtgung, Schulbgchnug. Bez uwagi na pomowę ciemnych gadułów. Pam. W. 3, 558. Teraz osierociała, (taka Jowiszowa wolć była) zostaję. Na coż ta pomowa ? na co ten grzech na Jowisza kładę. Ustrz. Troi. 44. Na pomowę świadka jednego, nikt nie ma być tracon. Radź. Deut. 17, 6. Stryjk. 326. Jeśliby pozwany polwarnie był odniesion, oskarżyciel za pomowisko gardło traci. Stat. Lit. 6. Smotr. Lam. 87. Pomimo wszelkiej ostrożności, nie uszedłem przecież pomowy. Xiadz. 93. POMÓWI-C1EL , a , m., obmowca, potwarca , posądziciel ; ber 9?ad)* reber, DSerlâumber; Slov. pomłuwać.

i, z.,

dem., POMOWISKO, a, n ,

42

wypukłe pomrugliwe znaczy serce bojaźliwe. Comp. Med. 698. POMRUGNĄĆ cz. jedntl., Pomrugać conlin., Pomru-giwaó częstl., mruganiem poznaczać, juroinfeit mit ben 2lu* gett, yiltmtnfeit. Pomrugiwali na siebie. Mon. 70, 245. szyć. Pieśń. 3, U 4. Podnoszą się w pychę z podziwną    Który pomruga okiem, stroi złości. 1 Leop. Syr. 27, 25.

słi velikofhe, gospodafhni sprevod ; Rag. vrćs , hvasta ; Wspaniałych zmysłów szwank w nim nie pomrozi. Chrośc. Ross. mancTBO, utacTBO, manienie, merojbCTBO, Beaejfc- Luk. 252. (nie ostudzi).

nie, BCJHKOjhnie. Na stroje, na pachołki, na poszosne , POMRUGLIWY, a, e, —ie adverb., mrużny, bliiijelltb. Oko na zbytki, nakłady wielkie czynią, pompę swoje kosztem rozmaitym ukazują. Dambr. 543. Pompy dziwne pogańskie stroimy. Hrbst. Nauk. Elb. Pompa i pycha rycerstwa jego. ł Leop. Jor. 47, 5. Azya pompy pełna. Su-

Zbieglec mówi ustami przewrotnemi, pomruga oczyma, zaciera nogą, palcem mówi. 1 Leop. Prov. 6, 12.

oną nadęta pompą. Gorn. Dw. 324. Falib. Q. Szacowniejsze jest, co sama natura dała, niżeli pompa odęta

ren. Słyszeli jego pomruk z dala. Przyb. Ab. 4 7. POMRU-KNAĆ , /. pomruknie intr. jedntl., Pomrukiw-ać fregu. ; Ross. noópioajKaTB; czas niejaki mruczeć, nad) einanber murren, gnnrren, murmeln. Jasny i wolny strumieniu Po-mrukiwaj memu brzmieniu. Kniaź. Poez. 4, 4 4 6. mrucząc akompaniuj, wtóruj, begleite tuurmclnb meinen ©efang. PO-MRUKLIWY, a, e, — ie adverb., nieco mrukliwy, eilt wenig bruniniifd;, gmtrrig. Pomrukliwych obmowców uniknąć posądzenia. Mon. 70, 304.

POMRUZYĆ, f. pomruży cz. dok., jedno oko po drugim zamrużyć, (bic Slugen) nad; einanber }nmad;en, bie Singen* bccfcl fd;liepeit. Oczy pomrużyła. Tivard. Daf. 52. Pomru-żony Eccl. noMmapemibiH.

POMROCZNY, PAMROCZNY, a, e, — ie adverb.; Ross. POMRZEĆ med. dok., Pomierać conlin., Pomrzewać czestl.,

(cf. pomrzewa gdzie imperson.), jedno po drugim zamrzeć, nad; gerabe pin fterben, abfierbctt; Boh. pomrjti, pomrel, pomru; Garn. pomręti, pomerjêm; Vind. po-vmreti, povmirati, odmreti ; Croał. pomlram; Boss. no-McpcTb, noiipy; Eccl. noMiipaio. Wąż mię zwiódł, on że nie pomrzewa [dual. 2], Za pewne twierdził; jam go usłuchała. Odym. Siu. B 5.

jak pęcherz. Mon. 76, 84. POMPAT\CZNY, P0MPAS1Y, POMRUK, u, m., mruk, mruczenie, bct§ Sruilttuctt, ©nur* a, e, POMPATYCZNIE adverb., wystawny, pompent, prutt* feitb ; Ross. maiMHBbiil, Bejcihmibin, BCJUHoatnHbiH. Pyszny a pompasty człowiek. Hrbst. Nauk. d 8. Mędryk nudzi tylko pompatycznemi swemi andronami. Żab. 5, 402.

Pompatyczna do herbownego klejnotu aluzya. Mon. 65 ,

502.

POMPIARZ, a, m., rurmistrz pompowy, rzemieślnik od pomp; ber Sftoljrenmeifter, ^nmpenmeifter. Przybyli pompia-rze dla naprawienia szkody w'studniach. N. Pam. 3, 276. IMJMPOWAC, -ał, -uje cz. conlin., za pomocą pompy dobywać, pumpen; (Boh. żumpowati; Vind. pompati, vun-vlezhi, vunpoteguvati). Narzędzie do pompowania. Czerw.

26. Bieżcie co tchu , pompować wodę z okrętu. Przyb. Luz. 4 91.

iiOMpaueiiHbM ; ciemno zachmurzony, zaćmiony, paciepny; bnnfel, ummölft, oerftnftert, nerbunfclt. Pomroczne dni.

Floss. BblMeCTHTb , BHMCmaTb , simeBaib ; zemścić się, fid; rddieit. Miło się pomścić ; pomsta smaczna rzecz. Cn. Ad. 892. Pomściliśmy się tego. Biel. S. M. C 2. Pomścił się nad nieprzyjacielem. Tr. Matatyasz ołtarz pogański zburzył, i pomścił się ze-lżywości zakonu. 3 Leop. 4 Mach. 2, 25. (rozżalił się zawisną miłością zakonu. 4 Leop.). POMŚCICIEL, a, mściciel, ber 9(dd;er ; Ross. oTMCTiiTLMb, OTMecTiuiKb. Iło-mściciel krwi. Rudn. Joz. 20, 5. ber 331uträcf;er. POMŚCI-C1ELKA, i, z., bic 9łdd;erinn; Ross. OTMcmrcjibHHua. POMSTA, y, i.; Fioli. pomsta; Sorab. 4. racha ; Vind. mafhovanje, mafzhovanje; Rag. ôsveta ; Croat. fantenye ; Ross. jimcHie, Mecib , OTaiedie , OTMiueme ; mszczenie, zemsta, bic SKac^e. Pomsta i na chromym dejedzie. Cn. Ad. 892. (kara nie minie). F(chow. 4 56. Pomsta, niecudna rzecz. Cn. Ad. 892. (Slov. Pomsta ćloweka na mnoho ne-se, pomsta człowieka do wielu unosi). Za to odnieśli pomstę od .niego. Rej. Post. Fi r 5. (karę, ukaranie). Jakie się srogie pomsty i nad królem i nad królestwy o łzy ludzkie dziewały! Rej. Zw. 43. (kary, klęski; Strafen, @trafgerid;te). Pomsta nie tuczy. Pot. Arg. 424. Rzecz, któraby pomsty krwi potrzebowała, królowi zachowana być ma. Herb. Siat. 581. kara śmierci, 33Ilttrad;c. —

OTMCTIlTb , OTMUtaTb , OT-

7/1.,

'Fur. Uw. E 2. Noc pomroczna. Teat. 49. b, 76. Pamro-czne wieczora zmierzchnienie. Przyb. Mili. 297. POMRO-CZYĆ cz. niedok., pomrocznym uczynić, zacimić; ftnftcr nberiic^ien, uerbmtfelit, perfiinftern; Vind. pomrazhiti; Croat. pomrakujem; Rosn. pomrricjati, potamniti ; Rag. pomar-cjatti; Ross. noMpamirb, noMpauaTb. POMROK, PAMROK, POMŚCIĆ się, f. pomści się recipr. dok.; Rok. pomstiti ; u, m., PAMROKA , i, i., mrok, ciemność; Carn~ pu-mrók; Rag. pomraka, pomarka; Bosn. pomrrika , ®unfcl* beit, 2)n[terbeit. Noc pomrokiem swym wóz słoneczny zasępiła. Zab. 4 5, 4 5. Kniaź. Zmienny księżyc, co dzisiaj ciemnym pomrokiem nudzi, Jutro blask dumny roz-świeca. Zab. 42, 29. Kniaź. Przyszłość ciemnym bóg przed ludźmi zasłonił pomrokiem. Flor. 2, 4 94. Kniaź.

Zawikłanie mowy zaćmiło sens , i niby pornroką pokryło.

Pir. Wym. 233. Pamrok nocy gruby. Przyb. [,uz. 425.

Bezdennej przepaści pamroki. Przyb. Mili. 49.

POMROZ, u,

POMROWIE, PAMROWIE, ia, n., robactwo, z którego na wiosnę stają się chrząszcze. Kluk. Rośl. 5, 204. 23radp muriner. Także ślimaki nagie poziemne od niektórych pomrowie zwane. ib. 4, 495. nacftc (Erbfc^netfcii. Na wędę pamrowia na karmią nastroża. Cresc. 647. [ob. Pądry 2],

m., mały mrozek, przymrozek, eilt Reiner ftroft, transi. wrstręt z trzęsieniem się, ba3 (B>d;anbern, fal* ter @d;auber. Gdy zagrzmi trąba, choć honor (bohatyra) zagrzewa, Pomróz go jednak na wstępie porywa. Kniaź.

Poez. 3, 447. POMROZIĆ, f. pomrozi cz. dok., Pomra-żać niedok.; Floss. nOMopo3HTb ; mrozem przenikać, frie* ren ntadien, mit ftroft burd;brtttgen. Gdy ich lód przez czas pewny w około pomraźa .... Przyb. Milt. 55. — Fig.

Pójdź sobie do pomsty! Teat. 22. b, 105;    do    dyaska,    potynkuję wapnem. Mącz. — Fig. Pomuskany, upiększo-

do kata, gel) junt genfer, ad malam crucem.    ny człowiek. Mącz. gefdjntegelt. Pomuskana postawa, ib.—

POMSZYĆ sie, f. pomszy się recipr. dok., pokudlać się,    Sublinere os, oszukać, zdradzić, miasto skosztowania po-

najeźyć się jak mech; ntofig werben, jafertg werben. Ta    musnąć komu po gębie. Mącz. einen affen. — §. Musi

materyjka bardzo się pomszyła, t. j. barwa na niej po-    ostrze pisać na fałszerze, bo próżno pomuskawać. Gil.

wstała. X. Kam. Charonowi was siwy z brodą wielką po-    Post. 177. w bawełnę lub w jedwab' obwijać , koło

mszył się. A. Kchan. 156.    płotu chodzić, pochlebiać; fdjonett , fd)tme'ttb beljanbeln.

POMUCHA, y, z., Pomucha padła na bydło , zaraza ; gdy TOMY * pójdźmy, ob. Pójść.

bydło zdycha, odchodzi. Ryd. pomarlica, pomorek; eb POMYĆ, f. pomyje cz. dok.. Pomywać niedok. ; Vind. po-ne ^tetyfeuebe, ©end;e. Fig. transi. Taka pomucha padła    rnivat ; Ross. nOMbiTt, noMHBaTt; jedno po drugim w y -

na nasze nieporządne miasto. Kto duzszy z dzieżą bie-    myć, obmvć, nad) Ctnanber auêtMfd)en. Pomyj kieli—

rze starszemu ciasto. Zab. ; lD, 24/. Dziś na wszystek    szki. Teat 52 c> 16 popłócz. POMYDL1Ć cz. dok., wciąż

świat ta pomucha padła, Ze choćby serce na łańcuchu    omydlić, bcfetfen, nad) etnanbew Ctnfetfen; Vind. pofhefaü;

' Byle, Prywacie małżeństwem dogodzić. Pot. Syl.    Ross n0MIUHTB. POMYJE plur.- Boh. pomyge, spina;

4J-. By był Antyoch rady słuchał dawniej, Nigdyby ta    Slov. śpir.ta, pomyge; Vind. pominje, pomivalu ; Carn.

nan me spadła pomucha. Pot. Syl. 4-1.    §. Pomuchem pomye ; Dal. pomia ; Croat. pomiva, operîna ; Ross. no-

uciekać, co tchu, itt twllcit Sitnem. Jego ustraszona du-    M0H; (noMbWKH, OÓmbmkh mydliny); Eccl. nOMMBKH, no-

chem, ^Uciekła z pola precz orda pomuchem. Suszyć.    moh ; wylewy od pomywania, ba$ ©pnl)lid)t. Jagiełłę,

nomTPm^ ^    n • i .    gdy się w Toruniu po mieście przejeżdżał, kucharka

POMLCHLA, i, z., tak w Prusiech zowią rybę Dorsz, qu.    wszystkiego pomyjami plugawemi z kamienicy zlała.

425^°^ '    ^ ^et    Wid. Kuch.    Stryjk. 485. — §. In singulari non usurpatur, nisi trans-

nntun i •    late, ut cum improbo vel vili homini dicunt.: o smro-

POMULIC , f pomuli cz. dok., Pomulać niedok.,    mułem    abo    (|zje! Cn. Th. plugawcze , gnojku; JPcfterr. 0 bil fOîifb

błotem pokalać, mit 6tyamm nnb M\) bejubeln, bejcom«    bu (s^einÇanb. POMYJOWY, a, e; £o/t. pomegny ;

POMUPiNY, a, e, przymurny, po murach będący, auf 5D?ain ern beftnblid), îDîauer * . Pomurne ziele, pościenne ziele, parietaria, rośnie na gruzach, rozwalinach i starych murach, ©laSfraut, SDîauerfraut. Syr. 855. Urzed. 258. I\luk.

Rosi, 2, 245. Krup. 5, 144; Sorab. 1. nócż ha dżen ;

Croat. schiricza ; Rag. drjenak, zrikvîna ; Rosn. drjenàk, çrriquina , çarquina , schjereniça ; Eccl. paót.

POMUBZYĆ cz. dok. , z wierzchu umurzyć, poczernić, nad) ctnanber ()in fcfyroarj ntadjett. Pomurzony. Chodk. Kost. 2.

POMUS1Ć, f. pomusi cz. dok., Pomuszać niedok., przymuszać, poniewalać, ju etwaś nötigen, jwtngen; Boh. pobj-zÿm, pobjżeti, pobjdnauti ; Carn. posileti ; Vind. pofiliti, POMYŁKA, i, z. ; Sorab. 1. pomulka, zmulka; omyłka, ber obfiliti, pomurati ;    Ross. nOHy4HTb, nouynuaTb. Który    3rrt^nnt, ber §ej)ler, baê    SSerfe^en.    Pomyłki    i zwłoki

się bez przyczyny    gruntownej wzbrania opieki, karą pie-    szkodliwe. Ust. Konst. 2,    100 irs.    Cr. 152.    Insza    jest

niężną, a nawet aresztem pomuszony być ma. Cal. Cyw.    pomyłka w literze, insza różność w samych rzeczach.

1, 85. POMUSICIEL; Ross. noHy4HTejTE.    Smotr. Lam. 61. P0M\L1Ć , f. pomyli cz. dok., Pomy-

POMUSNAĆ, f. pomusnie et pomuszcze cz. jedntl., Pomu-    niedok., pomieszać, üettDtrreit_, tn Unorbltttng bringen,

skać niedok., Pomuskawać, Pomuskiwać frequ., pomu- Pomylono mu szyki. Cn. Ad. 895. pomieszano koncepty, skuje pr. contin.,    trochę z lekka pogłaskać , pomazać ;    inszą mu zagrano ; ntatt J)at tl)nt baś (Concept üCrrütft.    Po-

leic^t ttberprett^en,    beftret^en; (Rag- pomûsti, omusti,    mylić się, oszukać się;

izmûsti ; Crôat. pomuzivam ; Bosn. pomusti, musti * Lat.    pomylił na tym człowiei

mulgere, ob. Doić). ^ Podługowalą brodę pomuskiwał;    Abyśmy nie rozpuszczali języka ku prędkiemu mówieniu

caesariem dedjixit. Zebr. Ow. Skoro czarownica laską    poniekąd, jedno z małym a z niejakiem pomyłkawa-

wierzchów naszych włosów pomusnęła... . Otw. Ow.    niem, a z rozmysłem. Eraz. Jęz. D d 8 b. może: po-

568. Powyjmuje się chlćb z pieca , i dla zarumienię- wątpięwanic , wahanie się. nia pomuszcze się po wierzchu piwem. Kluk. Rośl. 5, POMYSŁ, u, m. ; Vind. pomiflik, pomiflenje, povanzhanje, 265. Chlćb stary, pomuśniony piwem, i w piec wsadzony, odświeża się. Kluk. Rośl. 5, 277. To wyrównywanym skrzydłem pomuśnie przepaści, To znów nagle wybuja przez zwinne podskoki. Przyb. Mili. 56. Nie zburzy dzieła tego czas potomny, Chocia żartkiemi skrzy-dły go pomuska. Hor. 2, 200. Nar. Pomuskuję abo

P 0 M S Z Y Ć - P 0 M U S N 4 Ć.

P 0 M Y - POMYSŁ.

551

*r‘    Ross. noMOHiibin; od pomyj, 0pu])l », Naczynie pomyjowe-

PO MYJNI K, POMYJAK, a, m., a) statek od pomyj. Cn. Th. 770. narzędzie do pomywania naczyń kuchennych; Vind. pomynk, pominjak; Ross. iiomoBhhke , baö ©pûtyb faß. — b) Stek domowy, ib. ber OltfJftofn. Odbyt kuchenny, pomyjnik wypuszczony za dom. Cn. Tli., Sorab. i. zpuźcżeno.

POMYK, ob. Pomek. POMYKAĆ, ob. Pomknąć. POMYKAŁBY, a, e, — ie adverb., pomkły, pomklisty, mogący bvć pomknietym, fd)iebbar. Soisk. Arch. 189. Rog. Dos. Si 50.

irren, ftd) betrögen. On się . Roli. Kom. 4, 98. — *8.

spomenik; Eccl. noiruc/n», BOyMjeHie; myśl przypadająca komu, zamysł, koncept; ein jufdUiger ©ebanfe, (Einfalt. O śmierci, gdy ani bywa W pamięci naszej pomysł, na ten czas przybywa. Kulig. Her. 282. Pomysł to był wielki a prawie przystojny mocy Alexandra Wielkiego. Gorn. Dw. 581. Przyjął na się ciało nieśmiertelne,

Prędkie nad pomysł, jasne i subtelne. Odym. Św. 2, L l    po moszli. Co za najpomyślniejsza nowina! Teał. 22,

2. POMYŚLIĆ, f. pomyśli cz. dok., Pomyślać niedoli.,    136. Pomyślny wiatr, powiewny, ob. Powiatr.

i, z., służąca od pomywania statków, bte Sluftodfdjerinu; Oefterr. ba8 fôüdjeitntâbel; Ross. cy40M0ÎÎKa. POMYWALN1K , a, m., kuchenne koryto, do pomywania statków, lószow , koryto czworograniaste, dryfus. Cn. Th., luszof, ba§ SBafc^f* faß, ©d)euerfaß; Sorab. 1. sklarnica ; Vind. omijauniza, po-miuk, pominjak, omivalu; Rag. sudopèrisete ; Rosn. pillo.

*Pomyśląwać frequ.; Boh. pomysliti, posauditi sy, (cf. po- POMYWAĆ, ob. Pomyć. POMYWACZKA , sądzić); Sorab. 1. pomyfliu, pomyflim, pomyflieź; dam. pomishlujem ; Vind. pomifhliti, pomifhluvati, spomiflit, poumlati, napoumiti, napofhinjati; Croat. pomisslyujem ;

Hag. et Bom. pomisliti ; Dal. pomissliti ; Slav. promisliti ;

Boss. IIOMblCjIHTb , nOMbllll.IHTb , OÓMblCJIHTb , OÓMhlULIHTb ,

04yMaTbc?i, 04jMUBaTbca, nora4aTb , 0Ó4yMaTb, oÓ4y-MbiBaTb, CMCKuyTb, CMenaTb; Eccl. cnoMumiaio , Boysm- POMZYC, ob. Mieć.

TH, iioriiOYMHTii ca, norjiyMflfOCfl, pacy5K4aTb, pa^MTJUiAiATii, POŃ * po niego; Garn. poin ; Eccl. nonb, ob. Po-, Pona * no4yaiaib ct> co6uio , BOyMHTb ; o czym pomyślać, co-    po na, ob. Po. — §. ln Verbis composilis cum praeposi-

by, jakoby etc., myślą się zastanawiać; itadfbenfett, nad)*    tione na, praemissum po non signifient nisi iterationem

ftltnen. Trzeba naprzód umieć dobrze pomyślić, ażeby    actionis. PONABIEGAĆ, raz po raz lub jedno po dru-

dobrze napisać. Gol. Wym. 233. Pomyślawał, komuby    gim nabiegać, nad) einanber auflaufen. Żyły mocno pona-

to dzieło oliarować miał. Wys. Kat. praef. Naprzykład,    biegały Perz. Cyr. 238. — PONAMIJAĆ trzosy dukata-

pomyślrny sobie o człowieku dzikim. Bals. Niedz. 1,352.    mi. Zab. 11, 188. nad) ctuaber einpacfen, einlaben, woli

wystawmy sobie w myśli, ifytt UUÔ OOrfielleit UUb Über iljrt    ftopfeit.— PONABYWAĆ cessyj od dłużników. Kras. Pod.

uadfbenfcu. Ginę w moich domysłach, nie sto razy po-    2, 4-5, nad) etttanber an fid) bringen. — TONACHODZIĆ *

myślani sobie, może to wszystko igraszka. Tent. 11. b,    ponajdować; Vind. ponahoditi, nad) etttanber ftitbett. Po-

70. — Pomyślić o kim, staranie mieć koło kogo, wróciwszy z Troi Greccy bohatyrowie na łonach żon nie zapomnieć go, brać go na siebie, für eilten forgctt.    swych śmierć ponachodzili. Jabt. Tel. 145. PONACINAć,

Oddaj mi go, ja pomyślę o nim. Tent. 13, 58. — §.    ponasiekiwać, nad) etttanber jaefig tnadjeit. Krata gęsta i

Pomyślić co, w myśli przed się wziąć, umyślić; ettoaâ    w ostre kolce ponacinana. Teat. 11. b, 77.

jtt tfmit gebeitfeit, ait etiuaS benfett. Pomyślacie o takiej PONAD » po nad, ob. Po. PONADBRZEŻNY, a, e, — ie reformacyi, której jeszcze słońce nie widziało. Birk. Sk.    adverb., nad brzegiem się ciągnący, atlt Ufer ftdj Ijittjie^ettb,

C b. — g. Pomyślić do czego, ku czemu, w myśli dą-    IdttgS bellt Ufer. Strumień bieli swą pianą ponadbrzeżną

żyć do czego; in ©ebaufen nad) etroaä trad)ten, mit feilten    trawę. Chód. Gesn. 25.

Wole , gdy się dostatecznie ponagniatają , częstokroć dobrowolnie giną. Perz. Cyr. 2, 207. PONAKAZOWAć cz. częstl. dok., nad; ctuaitber 33cfc^le geben. W ręce włócznie zielone brać ponakazował. Zebr. Ow. 78. PONA-LATAG cz. czestl. dok ; uacb einaitbcr tnorauf fitit fliegen; Vind. ponaleteti. PONALEWAĆ cz. czestl. dok.; nad) etn* aitbcr aufgteßeu, fitngteßen; Vind. ponaliti. PONAPADAG med. czejll. dok., Vind. ponapasti ; nad) etttanber auf etrca$ ÿtnfaüeu, über etmaö Verfallen. PONAPEŁNIAĆ, cz. czestl. dok., n p. Ponapełniała rany otworzone łzami. Olw. Ow. 144. nad) etnattber aiifülleit. Perz. Cyr. 1, 132. PONA-POZYCZAĆ pieniędzy u wielu ludzi. Boh. Kom. 2, 449. wtel nad) einanber aufborgen. PONAPRAWIAĆ statki albo drogi. Cn. Tli. 722. nad) einanber jured)t ntadjeit, auöbeffcrn; Boh. ponaprawiti ; Rag. ponapraviti, ponapravgljati, fpo-napravitegl recognitor) ; Croat. ponaprüylyam. PONARA-STAĆ,

31uśttmd)3 formiren. Ponarastałe i grzybowate dziąsła. Perz. Cyr. 2. 193. pełne narostków, uoll 31uöiüüd)fe.— PONA-ROW1Ć konie. Xiadz. 39. bte SRoffe nad) einanber üerwö^i* nett, oerbcrbeit ; (Ross. nOHOpoBUTb przez szpary patrzeć, ulegać, pory czekać). — PONARZĄDZAĆ w-szystko, czego trzeba. Tent. 7. b, 46. Jak. Art. 11, 512. nad) etnattber oeranftaltcit, juberatten. (PONARZEKAĆ cz. dok., nad) ein* anber flagen, meliflngen; Boh ponarjkati, ob. Narzekać. PONAŚCIELAĆ cz. czestl. dok., n p. Stodoły wyprzątać, wyrnłócić , świeżą ponaścielać słomą. Haur. Ek. 39. nad) einanber l)in auäbreiiett, anfbetten, ©treue ober 8ager nta*

©ebanfen einer ©ad)e nadjljditgeit. Na ojczyznę swą pa- PONAGNIATAĆ, cz. czestl. dok., ttad) etnattber etnbrucfen. trząc, ku niej pomyślają, Do niej z niewoli wyjścia, w niej żyć pożądają. Paszk. Dz. 53. — §. Pomyślać do czego, in malam partem fere usurpatur, ut pomyślał do mieszka , pomyślałem do noża, do ruśnicy, subibat mihi caedem patrare. Cn. Th. domyślić się robić co , beit ©in» fall fabelt etroaś 51t tfntn, auf bett ©ebanfen jit ettoaô font* tuen. — §. Pomyślić o czym , o kim, do myśli przypuścić , spodziewać się; fid) iit ©ebaufen fontntcit laffeit, oer* mutljen, Çoffeit. Ah godny pan, zacny pan, w tym zepsutym wieku, Ktoby mógł był pomyślić o takim człowieku. Treb. S. M. 80. — *§. Niepomyślona wdzięczność.

Sk. Kaz. 6. nie do objęcia myślą, niepojęta, lub też niespodziewana. POMYŚLNOŚĆ , ści, z., *a) zdolność myślenia ; Vind. pomiflenost, prevanzhlivost, pomiflivost, premiflivost; btc 5lraft ju bcitfen , $cnfraft, (cf. zmyślność).

wzrosnąć, alliitctbltg auónta^fen, einen

z czasem

Pomyślności zwierzęta nie mają. Tr. — b) Pomyślność, podługmyślność, zdarzanie wedle myśli, życzenia: bte (Erroünfdjtyeft, ernmnfdjter Fortgang, guter (Erfolg. Cnota od człowieka zawisła : pomyślność od przeznaczenia. Gaz.

Nar. 2, 31. Spełnić kielich pomyślności, aby nam sie dobrze działo! Ld. POMYŚLNY, a, e, POMYŚLNIE adverb., a) w myśl wnijść mogący, o którym można pomyślić, cogitabilis. Cn. Th., gebenfbar ; (Sorab. i. pomosznć mentalis; Vind. pomiflenu , pomiflen, prevenzhlivu , pomifliu « rozważny) ; Eccl. paayjrfeie.JbHoe. Wszystkie takowe grzechy są niepomyślnie więtszemi. Sekl. 82. ( nieporównanie, daleko, nie do poięciaj. — b) Podługmyślny.

Krom. 55. dobrze zdarzony, ernmnfdjt, glucfltd) ; Sorab. 1.

d;en. PONASZPILAĆ cz. czestl. dok., n. p. Herkules po-naszpilawszy bodnych w klawe głogów, Nemejskie z strachu uwalnia koszary. Mon. 71, 134. ponąsadzawszy, nad) etnanber hinein fptden, einfefcett. PONATĘŹAĆ cz. czesil. dok.\ Ross. nonaTy^HTi); nad) etnanber_anftrengett. (PONAWIAĆ, ob. Ponowić). PONAWOZIĆ cz. czesil. dok., nad) etnanber ju fahren, Einbringen, ptnfit^ren; Vind. pona-vositi, ponapelati. (PONAZYĆ cz. dok., jedno po drugim obnażyć, nad; gerabe Eto entblößen ; Vind. ponagiti, do nagega slezbi). PONAZYWAĆ cz. czestl. dok., nad; ein* anber benennen. Chrystonoścami się oni, prawdolubcami i prawosławcami ponazywali. Smotr. Apol. 81.

©trumpfflänMer. Tr. Pończosznik, co pończochy na dró-tach robi, ‘dzieje, ber ©trumpfftricfer, Carn. sektkavz (cf. siatka), figar; Vind. spletuvauz, pletez, fhtrikar, ple-tnik, jiglavez", fatkar, figar, nogavizar, nogavizhni ple-tnek; Ross. MyjouiHHK'B. W rodź. zeńsk. Pończosznica, pończoszniczka, Boh. punèochâfka ; Vind. nogavizarza, nogavizhna pletniza, pletariza, spletuvauka, fhtrikarza; Ross. qyiOuiHHii,a, BH3ea. POŃCZOSZNICZY, a, e; Boh. puneochafskÿ ; od pończosznika , ©trumpfmadjer * . Pończosznicze rzemiosło * POŃCZOSZNICTWO , baê ©trumpf* meberljanbmerf; Boh. punćocbófstwj.

PONĘCIĆ cz. dok., jedno po drugićm przynęcić f uad) ettt* aitbcr Ettt loden; (Vind. nastaviti vabno jed). Ponęcić się recipr., dać się przynęcić, ftd; Etulodeit laffeit. Wieprz się był w zboże ponęcił. Ezop. 45. Ponęcił się jeden młodzieniec na jabłka do ogrodu, ib. 150. Do żony Apollina był się jeden młodzieniec ponęcił. Biel. Hst. 22.

PONĘDZIĆ, /. ponędzi cz. dok., co raz nędzniejszym poczynić, nad; uitb nad; elcitb macEcn. Przypadki nas po-nędziły. Otw. Ow. 578. Czego Tatarówie nie spustoszyli, to swoi do ostatku pokazili i ponędzili. Biel. 141. Król Syryjski ponedził syny Izraelskie. 1 Leop. 4 Reg. 13,22. (trapił. 5 Leop.).

PONCYNY plur., u introligatora?, formy żelazne, któremi dawniej na marginesie pozłacanym u książek, wzorki ♦ wybijano. Magier. Mskr. Cer. Sitnjen, f)3iin$eit.

PONCZ, PUNCZ, u, m. ; (Malab. panscha); Germ. ber ^Juufd;; trunek mocny z araku , cytryn etc., uwarzony. —7 Z araku robią napój, poncz nazwany. Wyrw. Geogr. 579. Hej żywo ponczu, wina, Niech się rados'é poczyna. Kniaź.

Poez. 1, 104. PONCZOWY, a, e, n. *p. Ponczowa esen-cya, ^nn[d)effenj. Ponezowe zdanie; szumne, bez gruntu.

POŃCZOCHA, y, z., POŃCZOSZKA, i, i. dem.; Rob. pun-ćocha ; Slov. panćocha, śtrumfla; Vind.vulg. punzhuh; cf.

Germ. 2htubfd;uE. 21 b l g., ber ©trumpf: Sorab. 2. schtrumpa;    .    n .

Sorab. 1. vizdzelnicza (cf. piszczel), żtrumpn ; Carn. no- PONĘKAC, /. ponęka cz. dok., Ponękiwać frcga.j Boh. po-goviza {ob. Nogawica), shtumf; Vind. nogaviza, fhtumf,    naukati ; hoss. iiOHynaiL, a) ponukać, pomścić, pobu-

fhok, vesen, vesliu zhreul (cf. trzewik, cf.' wiązać), stum-    dzi« i «ntreibcn, nötigen 5« CtmaÔ, Czerstwe woły za po-

pfi, stromi, stromize; Croat. stumpfi, dosztegnyàche, lila-    nękaniem abo uderzeniem wnet się ruszą. Cresc. 354.

cbicze, naulachki (cf. nawlec), dokomlenvac.be; Dal. ko-    ~~ b) Ponękać kogo, pokonać go porobić, powalić,

pitcza (cf. kopyto), bichve,* bichvicze; Hang. kapcza ;    Cn. Th., eiitctn bett ©arauś madjen, tl;tt tue: t treten, tudltg

Bosn. bicua , bjeçua; Slav. charape, esorape; Ross. qy-    bejtinugett. By cię nie ponękali nieprzyjaciele. Chose. Ow.

AOKh, uyjoqeKï. Pończochy, łystcianki, nagolenice. Cn.    Jag»e«o Krzyżaków wojną ponękiwać zamyślał.

Th., nogoleńka. X. Kam. Pończocha spodnia, pod spód;    Krom. 427. Tak gdy jeden o zgubę drugiego się lęka,

Vind. podnogaviza, UutcrjteEftrumpf. Cześć pończochy od    Nędznych w wzajemnej trwodze śmieić obu ponęka.

kolan do pięty, Ross. narojeHOKB, narojCHKH, (ob. Go- M,n- Byt.    0 06. Sąsiada abo pieniactw cm , abo prze-

leń). Płótnisko do obwijania nóg chłopskich zamiast    mocą ponekał. I uch. Sen. list. o, o.

pończoch, Ross. nopiHHKa, nopiaimua, cf. portki; (ob.    PONĘTA,    y, z., każda    rzecz przynęcająca do siebie, wabr

Parć). Pończochy robić, dziać, ftrideit, Carn. shtrikam,    powab;    bte ffietjjurtg,    (ptureijjung, 3Inret|tutg, Socftntg, 8od*

sétkâm, figam , fatkam ; Vind. spletuvati, plesti, fatkati,    fpctfc; Boh. et Slov. ponutka, ponuknutj, nóstraha, wna-

figati, fhtrikati, setkati, jiglati, na j igle spletati ; Ross.    da ; Carn. vada, (cf. wnet, dislng. wada); Wnd. ribna je-

BH3aTŁ (ob. Wiązać), CBH3TH, CBfl3aTb, CBflżKy, Barny.    dba, vabna nastava na ribe, vabiuna jed; Rag. mama,

Oko w pończosze, Ross. nerja, neTejKa , neunma, ob.    (cf. mamić); Ross. Mana, noMamta, npiwiaHa, npHMamta,

Oko, ( cf. pętlica). Pięta u pończochy, n. p. zarobić    npiiMaHt, 3aMHHKa, najKHBa, npmpaBa, norfeinna, npn-

piętę, nawlec piętę. Magier. Mskr. Para pończoch je-    KOpMKa, npiiKopMi, KyMeBaaeuB. Na lekkich soszkach

dwabnycb, a para pończoch bawełnianych. Gost. Gor.    ciągnąc poły Chciwe ponęty usidla kwiczoły. Mon. 70,

110. et 129. Tańczoszka jedwabna. Opal. Sat. 137.    805. Jako ryba pod nastrogą wędę>t tak i mizerny świat

Wolą, niżeli na grzbiet kirys włożyć twardy, W miękkich    pod ponętami zatracenie bierze. Żarn. Post. 5, /07.

lekkich pończoszkach tańcować gabrdy. Pot. Poez. 564.    Polubił    Bolesław', jak    drugi Annibal wr Kapui, Kijowskie

l‘rov. Doktor pończoszka. Źegl. Ad. 65, cf. promot, a    ponęty.    Nar. Hst. 2,    452.^ Powabił się jej pociągające-

nieuk; niekażdy co się po doktorsku stroi, placu do-    mi ponętami. Mon. 65, 568. Powab i ponęta są tak

stoi; papierowy doktor; ( cf. Germ, ©trumpf głupiec).    blizkoznaczne wyrazy, iż trudno jest właściwe im poło-

Slov. Trefuge sa , gako panćucha za kłobuk, cf. jak piędź    żyć granice; oznaczają tę władze, którą wyższe nad po-

do oka. POŃCZOCHOWY, POŃCZOSZNY, a, e, od poń-    spobtość dary natury, mają nad sercami ludzkiemi. Zda-

czoch, POŃCZOSZKOWY, a, e, od pończoszek, ©trumpf*,    je się atoli, że ponęta ma coś naturalniejszego, powab

©triimpfdten * ; Ross. qyjoiuHnö. POŃCZOSZNIK, POŃ-    zaś więcej sztuki. Pam. Warsz. 4, 44. Wcale nie mam

CZOSNIK , a, m. ; Boh. punćocha? ; co pończochy robi,    do niej ponęty. Teat. o2. d, 25. (pokusy). Cnota się

rzemieślnik abo kupiec od pończoch; ber ©trumpfmirfer,    przedaje, byle ponęta z obietnicy lub datku była. Bals*

Niedz. 4, 71. PONĘTNY, a, e,—ie, aduerb., od ponęt, ftöber *, Ross. HaæHBHuft.

ny, gdzie mię krok poniesie, Czy to w chłodnej Prene-ście, czy w Sabińskim lesie. Hor. 2, 45. — *§. Leszek w karmieniu i ponoszeniu ciała, był pomiarkowanym. Krom. 40; in victu cultuque, wnoszeniu ciała, w ubieraniu, in [einer $Icibertrad)t. — b) Ponosić, znosić, brać na się, cierpieć; ertragen, bulbctt, letbett. Gdy od kogo ponosisz bicia, i zniewagi. Bach. Epikt. 26. Nędzę tę niewinnie ponoszą. Pilch. Sen. łask. 97. Ciężkie rany cierpliwie poniósł. Bardz. Trag. 78. Czego ten święty mąż nie poniósłby był? Smotr. Apol. 135. Cokolwiek przyjdzie na nas, równie 'poniesiewa(feremus), A jeden pad szerokim morzem popłyniewa. Zebr. Ow. 281. —

PGNEWKA, ob. Panewka.

PONIECHAĆ, f. poniecha cz. dok., Poniechywać frequ. ;

Boh. ponechati; Sorab. 4. wonacham, na kwilu pżesta-hnu; czas niejaki zaniechać, pokój dać czemu, eine 3etb lang MeiOen laffett, unterlaffen. Poniecha! zaczętej sprawy.

Tr. Wróćcie się do nas, albo przynajmniej poniechajcie nas w pokoju. Smolr. El. 50. Poniechali go. 4 Leop.

Jer. 58, 27. (dali mu pokój). Siódmego roku poniechasz ziemię twoje, a dasz jej *odpoczynąć. 4 Leop. Exod. 25.

Zycieby prędko zgnuśniało, gdyby się to wszystko, co jedno obrazić może, poniechało. Pilch. Sen. list. 2, 514.    §. Ponieść szkodę, doznać szkody, wziąć szkodę; @d)a*

To usłyszawszy, gniewu poniechał. Obr. 45. (opłonął,    ben Ictbcit, ©djabett nehmen. Tafle zęby się nie zakurzy-

udobruchał się).    ły stojąc, i innej nie poniosły szkody. Torz. 4 6. — *§.

PONIEDZIAŁEK, łku, m.\ Boh. pondèle, pondëlek; Slov.    Chcę łaskawie ponosić i dziękować nie pomału, jeśliby

pondelek; Sorab. 2. poneźele ; Sorab. 4.pondżela; Vind.    kto pewniejszego co pokazać miał. Krom. 50. przyjmo-

pondelek, ponedelek, pondelik ; Croat. pondèlek, ponde-    wać wdzięcznie, gut aufneljmen, banföar anuefyiucu.

lyek; Slav. poncdiljak; Bag. ponedjeglnik, parvidan; Bosn. PONIEWALAĆ , ob. Poniewolić.

Slov. ponewadź, ponewac; Sorab. 4. dokelż ; Sorab. 2. dokul, dokulż, dokulaż, dokulanż; Carn. kè, dokler; Vind. dokler, doklieder, doklei (cf. dokąd, dopóki), po-tehmal, sakai, aku , satu , satorai, satiga vojlja , temkai, tukei, tortu, kir, (cf. Gall. car); Croat. ar, kajti, stoti, pokehdób; Dal. jere, jerbo, stoti, ćr, jer; maritim. zàch ; Bosn. pökle (cf. lt. pojche), kadbo, ar, jer, za-seto, jere, jerbo; Rag. jćrbo, jère ; Ross. noTOMy uto, noHOKe, noKaMicrB, noejiiKy ; Eccl. ^auie, 3aiie*e, 3ae-*e, iei\hMa , noneine ; weil. Quandoquidem, gdyż , gdyż więc, niektórzy z Czeskiego mówią: ponieważ. Matcz. PONIEKĄD aduerb.) [Boh. ponekud, donèkud, ponekudnj,    Na tej powolności najwięcej szkodował, ponieważ, gdy-

gednak; Sorab. 4. nekak; Dal. nikoliko); po części, z    by wtedy niektóre postrącał był głowy, miałby spokoj-

niektórej strony, partim. Macz.\ nie ze wszystkićm, ctttb ność. iY Pam. 43, 4 2.

ger ntaaßcit. Jest to prawda poniekąd, z tym wszystkim PONIEWAŻYĆ, f. ponieważy cz. dok., Ponieważać niedok.,

zniepoważyć, nieuczcić ; uerunefyren, t)eräd)tltd) beljanbelu, für nidjtS ad)teu. Na szlachtę żwawie następował, już w szczególności, już w powszechności wszystko ponie-ważał. Pilch. Sali. 256. lżył. — Ponieważenie zwierzchności, obelżenie, nieuszanowanie króla, urzędu; majesta-tis reatus. Cn. Th.

ponediglnik, prrividan ; Eccl. noHe^felOKB ; Ross. noHe- PONIEWAŻ conj. ; Boh. ponewadź, zagiste, (cf. zaiste); AiiJiLHHKii ; ber SKontag ; od: po niedzieli ; domyślając się, dzień pierwszy. Kpcz. Gr. 5, 52. Niedziela święto ; poniedziałek dzień płókania zębów; wtorek odpoczynku, etc. Teat. 52. b, 70. Żeby w poniedziałek z domu nie wyjeżdżać. Mon. 73, 4 82. PONIEDZIAŁKOWAĆ, -ał.

-uje, inlr. niedok., poniedziałek obchodzić, blaitCtt SDîontag palten. Trzeba poniedziałkować, kto się spił w niedzielę ; trzeba klin klinem wybić. Teat. 43. c, 92. Wgb., (Ross. noueÄ'feJbHHnaTfc w- poniedziałek pościć). PONIEDZIAŁKOWY, a, e, tmmtagltd), 33tontag§*; Ross. none4tat-

' iiHunuft.

mnie się zda, że.... Mon. 64, 710.

PONIEMIEĆ, f. poniemieje neutr. dok., oniemieć jeden po drugićm , nad) ciltauber »erftummen. Retorowie poniemieli,

Cycerona nie słychać, Sallust, Ilortens ochrapieli. Bal.

Sen. 46. On milczy, ale i drudzy poniemieli. Psalmod. 62.

PONIEŚĆ, poniósł, f. poniesie cz. dok., Ponosić niedok.)

Sorab. 4. poneszu,

Rag. ponjeti ; Carn. ponositi, ponêsera deterere ; Vind. po-nofiti ; Croat. ponóssam , (ponashatisze * sprawować się) ; Bosn. ponesti, poniti , (ponositise gloriari; Slau. pono-sit * ambitny) ; Ross. iiohccth, noHOCHTb , nOHauiHBaTt ; Eccl. noriocHTii, Honorny, uliCKOJLKO BpcMemi hochtb Koro ilih 4to ; Ross. noHOUi}', nonocMBUH potwarny, noHO-chtcjb potwarca, noHOCB pogoda; nonomeiiHOH, o sukniach, znoszony, używany; Eccl. noHOiuato, hoiiociith łajać, ganić, obmówić, potwarzyć ; cf. nosić kogo między ludźmi; a) trochę zanieść, zaprowadzić; eine 2ÖCtlC Einträgen, ^tnfü^ren. tak długo wilk nosi, aż też samego niekiedy poniosą. Ezop. 148. Nie tylko ich od obozu odbili, ale w pole daleko na szablach ponieśli. Tward. \\L 250. Pójdę, gdzie mię żal poniesie. Morszt. 69. itw mtd) ntetne 21ugett Ijinfübren. Wasz ja wszędy, Karne-

ponoschu , poneszem , ponoschcm ; PONIEWIERAĆ, - ał, - a, cz. contin., kogo abo kim; zanie-

dbywając rozrzucać, kąty kim pocierać, zamiatać, zarzucać i tu i tam, roztyrać; ^crumjtoßcit, oerwerfen, fur Utd)t3 acßtcit. Fortuna cię zmiennicza zawsze poniewiera, Co jedną ręką daje, to drugą wydziera. Pilch. Sen. list. 52. Ojcowskie popioły nogi poniewierasz. Staś. Num. 2. 41, foulant aux pieds. Jakże, zawoła, los mną poniewiera! Kniaź. Poez. Ażeby się Rzymianom przypodobał hardy (Antoni) Chce mię (Klopatrę) tak poniewierać, te mi czynić wzgardy! Min. Ryt. 1, 425. Mon. 76, 840. Obywatel teraz po świecie po cudzych kątach poniewier rany, schronienia szuka. Karp. 7 , 26. PONIEWIERAĆ się, recipr., tłuc się, tułać się; jtd) l)crum[tojkn, ljerume jicfyett in ber 20dt. Latona dla nienawiści Junony, nie mogąc spokojnie urodzić, po świecie się poniewierała. Otw. Ow. 229. — Rzecz w swoim miejscu leżąca, nie

PONIEWIERCA - PONIK.

P O NIKNĄĆ - PONOCNIK.

335

Cienkim się woda dobywszy ponikiem , Ledwie że miejscem z kamyków się zdziera. Pot. Syl. 51. Aretuza poczyna się niedaleko Pizy, a potym zaś ginie wpadając w ziemie; ponikiem jednak podziemnym bieżąc, wydziera się na wierzch ziemi w Sycylii. Otw. Oiv. 200. Dzisiaj woda ma ponik, jutro strużkiem spada, Pojutrze tamy łomie i groble rozbada. Pot. Arg. 599. Jaki szczep taki owoc, przeźroczyste źrzódlo Mętnych z siebie poników nigdy nie wywiodło. Zab. 10, 520. Kniaź. 2) Ponik, skryta ścieżka, podkop, cf. Lat. eunieulus, eilt oerftcdter untertrrbtfdjer ©attg. Obóz dużym na około waruje okopem i skrytemi poniki. Tward. Wł. 241. Nad swe mniemanie nieprzyjaciel z ukrytych poników dobre wziął witanie. Tward. Wl. 250. Przez kopane kryjomo poniki do miasta się skradali. Tward. W. D. 77. Tatarzy w rowach coraz się ponikiem i czołgiem wykradłszy, bardzo naszych razili. Tward. W. D. 69. — 3) Poniki, zdrady, sidła. Dudz. 52. galten, Schlingen. Jak ptasznicy zastawiają poniki i sidła na pojmanie ludzi. W. Jer. 5, 26, cf. pomek , pomyk. PONIKNAĆ , f. poniknie neutr. jedntl. Ponikać niedok.; (Bag. niknuti erumpere; Eccl. uomiKiift tu, nOHHKSTH oczy spuścić, nOHHMUh przerażony, zasmucony); na czas niejaki niknąć, fiel) einige 3cit »erlte* reu, »crfd)nnnben. Ponika woda, rzeka, niknie, wpada gdzie, że jej nie widać. Wlod. wsiąka. Dudz. 52. ein $luß verliert fiel; tu bie (Erbe. We dnie się jej pozwala paść; lecz gdy ponika W głębią pod ziemię słońce, mocno ją zamyka. Otw. Ow. 37.

P0N1E- PONISZCZYĆ cz. dok., wciąż niszczyć, nad) eiltauber tym

sponiewiera się. Zab. 16, 20. nie zawieruszy się, fommt utdjt tn ben SDîtft. PONIEWIERCA, y, m., PONIEWIEREK , rka, in., tułacz, tułający się ; ber ftd) ttt ber 28elt ^erumftöpt, ein iperumjte^er, Herumtreiber. Tr. PONIEWIERKA, i, z., a) poniewieranie się, tułanie, roztyranie się; ba3 $eruntjtojSen ttt ber 2Bclt, ^ermnjte^cit. My domy, my ojczyznę, my rzucamy wioski, Idziemy w poniewierkę.

Bag. Wirg. 483. Niechaj niezbożny Jowisz błąkającą (Cererę) w’idzi, Niech Juno z poniewierki sw’éj rywalki szydzi. Ustrz. Klaud. 62. — b) Mienie albo trzymanie czego w' poniewierce, w zaniedbywaniu, za nic nie poczytując; gćhtjltdje Buritcffejnuig, SBeradjtuttg, ^intanfe^ung.

Do swej kochanej Bluzy szczere wziąwszy serce, Inne wszystkie nauki trzyma w poniewierce. Weg. List. 2.

Zony przeto, źe własność mają w poniewierce.

Amf. 72. Najpracowitszy rodzaj ludzi, miany w poniewierce. Kras. List. 27. Nasze ojcy poczciwe dobre mieli serce , Nie chcieli nawet bajek trzymać w poniewierce.

Kras. W. 54. Czyż twoja piękność, twoje dobre serce,

Warte zostawać w takiej poniewierce! Kniaź. Poez.%, 193.

PONIEWOLI, PONIEWOLNIE adverb., z musu, niedobrowolnie , mimo woli; ttttber SBtllett, gelungen. Za nią ze strachu idę poniewoli. Bardz. Trag. 569. Paście trzodę bożą nie poniewolnie, ale dobrowolnie. Sk. Żyw. 174.

Bogu z dobrej woli swej, a nie poniewolnie służyć mamy. ib. 132. Wszystko wykonywa Bóg w wybranych swoich, nie poniewolnie, ale dobrowolnie. Salin. 3, 121.

Nie ten nędzny, który z rozkazu co czyni, ale ów, który poniewolnie czyni. Pilch. Sen. list. 2, 51.

WOLI, a, ie, PON1EWOLNY, a, e, mimowolny, niedo- uemicjjtett ; Carn. pogonobim , pokonzham.

browolny, przymuszony, przymusny ; unfreiwillig, unwtfl* PONIŻ, PONIZU adverb., poniżej; Eccl. nomme; untertyallL

Zebęali 2000 konnych, poniż od Cezara 50000 kroków'. Warg. Cez. 147. Opanowawszy wyższe górzystości na Niechciał tego uczynić , lecz poniż rozsianych nieprzyjaciół uderzył. Faliss. FI. 56. PONIŻYĆ , f. poniży cz. dok., Poniżać niedok.; Boh. ponj-żiti, pomżowati; Sorab. 1. poniżam, (poniznofcż pokor— ność, poniżny pokorny) ; Carn. ponisham * pokorze; Croat. ponishnost * pokorność, ponishn * pokorny; Vind. po-nishali , pohleuniti « pokorzyć; odvriediti, dolsvriediti ; Bosn. ponisgiti; Bag. ponîxiti, ponixîvati; Slav. po-niziti; Croat. poniziti, ponisójem, ponizujem ; Boss. no-HI13HTb , IlOHHJKaTb , OÓHH3HTŁ , OÓHHmaTb , yHHqiI5KHTŁ » yHHMHJKaTŁ, pa3ithHHTb; niższym uczynić, ująć wysokości, phys. et transi., ntebrigcr machen, crntcbrtgctt. Bałwochwalstwo , które zawsze głowę podnosiło, poniżył. Sk. Dz 535. (upokorzył). Spuszczała oczy ze wstydem i poniżeniem. Teat. 48. d, 74. Sam się poniżył, stawszy się posłusznym aż do śmierci na krzyżu. Pociej. 580. — Prawo czyje poniżać * znosić, kasować, niszczyć; bflâ sulterranci meatus, tel cvnicvli, quo flumina labuntur, os 9îccf)t, bctś jcirtanb l>at, faffiren, auflteben, ungültig madjeit; vornginis, quo /lumen subter terrain absorbelur. Cn. Th.

Loch podziemny, w którym niknie rzeka, o kilka mil znowu się wynurza. Budź. 52. eitt unterirrbifcfycr ®d)luitb, wo ftd) baS SBaffer »ediert.

abo poniki pełne wód. Boter. 514. — §. Promyk wodny z pod ziemi wynikający, ein feiner unter ber (Srbe Byt. 4, 9.

Jjeröorbrcdjctlber . SSflfîerftraÿl ; (Slov. pramen fons, scatebra). PONOCNIK, a, m., nocą dokazujący; Vind. ponozhnik %

Zabi.

füfjrlict), gelungen. Poniewolim miotem Stos. Num. 1, 205. Niedoćwiczony mój język z poniewolnemi biedzi się słowy. Swad. 2, 21. się poniewolnym widział. Nag. Fil. 224 Bóg gotów zbawić człowieka nie poniewolnego, albo niecheacego, ale chcącego. W. Post. W. 3, 162. PONIEWOL1Ć, f. poniewoli cz. dok., Poniew'alać niedok., przymusić , nötigen, jntingen. Mgcz. Gorn. Sen. 166. Poniewolał osła glinę wozić i drzewa. Ezop. 121. Siestrzeńca spotwarzała, by ją miał poniewalać gwałtem. Biel. Św. 60. Gdy ją chciał poniewolić, broniła swojej czci. Biel. Hst. 25. zgwałcić, ©entait anthuu. Nie tylko galerę Turecką, ale inszych bardzo wiele z swoim ludem poniewoli!. Bzów. Boi. 38. (w-niewola wziął, gefangen nehmen, megnehnten). PON1E WOLNOŚĆ , ści, i, mus, Bmaug, UmtnUführlidj’ fett. Wiadomość boska, ani teraźniejszym , ani przyszłym rzeczom poniewolności nie przynosi. Bardz. Boel. 165.

m., [porówn. cerk. hoiuikiui gurges. 2]; lj os

PONIK, a,

(oppos. podwyższać). Gdy zbiegły mężobójca się nie stawił, upadł w swej rzeczy i prawo jego poniżamy, żonę skazujemy być wdową, dziatki sierotami. Sax. Porz. 54. Znajdują się tam pieczary PONO, podobno adverb., »tcUeicfyt. Gdzie poszedł nie wiemy; pono wszystko dyabli wzięli. Teat. 51. c, 14. Min.

mrazhnik, ein 9îad)tfd)roârmer. Nierządu po nocy patrzący, fryerz; zdzierstwa w nocy patrzący, łupieżca; z pijaństwa szalejący. Cn. Th. — §. Noclambuli, ponocnicy, lunatycy. Chmiel, 1, 683. PONOCNY, a, e, nocny; Carn. ponozhne, ttädjtlicfjl. Ponocny grasant. Nag. FU. 152. Po-nocna straż, Boh. ponucka , (ponocarna izba dla straży);

drogie dla ozdoby szyi, uszu. Cn. Th. Dudz. 52. 21lts Imngfel sur Sterbe, #aligefd)metbe, £>f»rengefd)meibe; (cf. Ital. puntâle). Co owych nastało dziwnych pontalików, fere-tów ; a snadź już drudzy nietylko na głowie, ale i na nogach te pontały a te ferety sobie przyprawują. Rej. Zw. 57 b. Srebrny pontał na czele misternie przywity wstęgą, na niejże trzpiotał. Zebr. Ow. 246. (bulla). Co po tych strojach ! nieszczęsne wasze brety i wasze pontały. Groch. W. 113. Pontał złoty. Syr. 751. U niewiast teraz łańcuchy na szyi wiszą, około szat p<\ntały, na uszach perły, na ręku manele. Petr. Pol. 2, 197. Pontały na szacie i na birecie, należą do stroju białogłow-skiego. Sax. Tyl. 6. Lek. CA. — Fig. transi. Z tej choroby, abo na miejsca wstydliwe kwiaty wynikają, abo też pontałami głowę nasadzi. Syxt. Szk. 307. (guzami, wrzodami). *PONTAŁOWAĆ cz. niedok., pontałami przyozdabiać, mit Slttlmitgfelit $terett. Gdzie kogo opoi szatan, niejednego sobie nacechuje, temu nie dostawa palca, tego usieczono , trzeciemu nogę ugolono , drugiemu czuprynę przeczechrano ; takci to swoje braterstwo pontałuic ten mistrz czysty. Gil. Post. 130.

Ponocny stróż Boh. ponocny, f. ponocnâ. Ponocny czas Vind. nozhni zhafs, ponozhje. ‘PONOCOWAĆ cz. niedok. ; Boh. ponocowati vigilias agere ; Vind. ponozhu-vanje , ponozhnu delu « lukubracya, ‘ponocowanie.

PONOSZĘ, ob. Ponieść. TONOSKA; Ross. noHOCKa co psom rzucają do aportowania. ‘"PONOSNY; Iiag. pcnossan ar-rogans, animo elatus, ponosnos, ponossitós arrogantia\

Eccl. noiiochiiTt haniebny; Boss. iiohochhh powiewny o wiatrach , nonocï wiatr powiewny.

PONOTOWAć, f. ponotujc cz. dok., konotować, itad) etrt* aitber anmerfen, aufnotireu. Ponotowałem, cokolwiek mogłem zebrać. Auszp. 6.

PONOWA, y, z., PONOW, u, m., PONOWEK, wka, m., dem., ponawianie, ponowienie, odnowa, rozpoczęcie na nowo;

Croal. ponovlenye, bte ©rncttentng. Pragną mieć ponowu cudów. Chodk. Kosi. 84. Chcą znaków ponowy. Odym. ‘PONTOK, n. p. Jako kiedy w skorupy ubrany pontokiem &iv. Z 4. Znowu do ponowy wojen się zbierze. Clirośc. Rak do brzega niespornym postępuje krokiem.... J. Luk. 233. To mniemane szczęście byłoby mojego utrą- Kchan. Orl. 1, 308. [myłka druku zam. potokiem 2]. pienia ponową. Staś. Num. 2, 71. Ponowa ginących PONTON, ob. Mostołodź. Jak. Art. 3, 302. codziennie cząstek utrzymuje ciała. Suszyć. Pieśń. B O b. PONTYFIKAŁ, u, w., z Łac. pontificale; księga zamyka-Wad. Dan. 70. Wężowie ^zbywają skór starych, gwoli    jąca przepisy nabożeństwa dla biskupów, bte 2lgeitbe für

młodości ponowie. Odym. Sw. Cc 2. Na pierwszym po-    bte 23ifd)öfc. Wejźrzyj w pontyfikał, a koronacyą królew-

nowku wiosny przyjechał; vere novo. Krom. 655. Dla zi-    ską czytaj. Orzech. Qu. 142. PONTYFIKALNY’, a, e,

my zatrzymał się cały post, czekając ponowy, pókiby    PONTYFIKALNIE adoerb., biskupi, biskupowi przynależą-

Dniepr nie roztonął. Tward. W. D. 7. (nowej wiosny).    cy, einem St)c()0fe (inftćiltbtg , bt[cl)i)fltd). Tr.

— Ponowa, u myśliwców, trop zwierząt ranny na spa- PONUDZIĆ, f. ponudzi cz. dok., §. a) przez czas nudów dłym w nocy śniegu. X. Kam. frtfd)C Sfitlbfpur. PONOWIĆ,    nabawić, ctma3 lange Söetle madjeit ; (Carn. ponudeti * olia-

ponowi cz. dok , Ponawiać niedok.-, Vind. ponoviti,    rować co komu; ponudba « ofiarowanie czego, ofiara;

ponaulati, ponouluvati, snoviti, noulenje, ponoulenje,    Vind. ponuditi, ponujati, ponujam offerre alicui aliquid;

ponovitje, novina ; Croat. ponoviti, ponavlyati , ponavly-    Ross. noHy4HTb, nonyjK4aTb pomusié). — $. b) Ponu-

am, ponavlyiijem ; Bosn. ponoviti; Rag. ponovitti, po-    dzić rned., trochę się nudzić, etmaS lange Sßetle bulbeit,

nâvgljati; Ross, iiohobhtl , noiiOB.iHTb; odnowić, odświe-    ftć^ eilt menfg ettltuiren. Myślę, jak się wyrwać najprędzej,

żyć, erneuern. Chrośc. Job. 132. Ponawia się co złego,    ale trzeba będzie ponudzić, coż robić? Teat. 19, 30.

n. -p. powietrze, integrascit. Cn. Th. 770. beginnt üon "PONUKAĆ, /. ponuka cz. dok.; Boh. ponuknauti, ponau-Sîenetn; Ross. HOBkTb, nOHOßiTb. PONOWICIEL, a, m.,    kati ; Slov. ponaukâm; Croat. ponukâvam ; Bosn. ponu-

odnowiciel, ber (Srncttercr ; (Vind. ponovitnik, ponaulavecz;    kovati ; Ross. noHynaîb, noTypmb, noTypHBaib; ponękać,

Bosn. ponovitegl; Rag. ponâvgljalaz, ponovitegl; Croat.    pobudzić, anfpoweit, aitretfjett. ‘Podniata i ponukanie do

ponovitel). Ponowiciel rzeczy przyrodzenie, Snadnie je-    niecnoty. Klon. Wor. 8. (Rag. ponùkalaz * poduszczyciel).

dno z drugim ulepi stworzenie. Zebr. Oiv. 383. novatrix. PONUMEROWAĆ, cz. dok., n. p. Ponumerować wszystkie PONOW1C1ELKA ; Croat. ponov'itelicza ; Rag. pönovite-    domy miasta. N. Pam. 11, 210. w numery podciągnąć,

gliza. ‘PONOWNY; Croat. ponövlyiv renovativus.    benumertreit, mit Hummern öerfeljen.

funditas. ob. Nory, nury; Ross. nOHypnodb spadzistość, pochyłość); pochmurność czoła, twarzy, posepność, nie-wesołość; ginfłerljctt, trüber 331tcf, fïitftere SDîtcnc. Ponurość jakąś na twojej twarzy widzę. Teat. 4, 4. PONUROWA-TY, a, e, — o adverb., nieco ponury, eilt meittg trübe Ultb fmfter. Gdy widzę sług posępnych, ponurowatych, poznaje, iż panowie ich musza być obyczajów grubych. Mon. 68, 932. PONURY, a, ePONURO adverb. ; (Rag. ponórni profundus ; Ross. noHypHbiii * spadzisty) ; §. a) po-

PONSOWY, a, e, PONSOWO adverh., [z franc, ponceau PONURA, y, z., PONUROŚĆ, ści, i. ; (Rag. ponor pro-

3], różowy, jasno czerwony, poncorotl). Różą niegdyś białą Wenus krwią zabitego Adonisa w ponsową zamieniła.

Ustrz. Klaud. 30.

y, i., z Franc, pointu ; broda kończasta, czyli włosy na brodzie kształtem klina kończące się. Wiod., eilt épijjbart. Kazał na hak onego wieść chamaleonta, Nie pomogła mu siwa ani rydza ponta. Pot. Arg. 61. Ponty kozie. Pot. Arg. 62.

PONTAŁ, u, m., POŃTALIK, a, m., zdrobn., noszenie

PONTA

befd)(tlen. Nakładł Jakób prętów, które był poobłupował od koryt. Budn. Genes. 30, 37. P00BM1ATAĆ , /’. po-obmiata cz. iter. dok., i tu i owdzie obmiatać, nad) ettt* anber abfebrett. Weź szczotki, kanapę, krzesła, lustra, ściany i wszędzie poobmiataj. Teat. 15, c, 40. POOBRA-CAC, f. poobraca cz. iter. dok.-, Boh. poobratiti; obracać kilku jednego po drugim, nad) etnanber nmwenben, oer» wanbeln. Ten będzie kamień, temu przydam skrzydła,

A tych zaś w nieme poobrącam bydła. P. Kchan. Jer. 270. (poprzemieniam, poprzeobrażam ). POOBRYWAĆ cz. iter. dok., nad) etnanber bw abretfett, beretßett. Suknią mi poobrywał, boki obszturchał. Mon. 68, 721. POOB-STĘPOWAĆ cz. iter. dok., n. p. Nimfy boginią do koła poobstępowały. Zebr. Ow. 59. nad) eittanber um einen b^s nun treten. POOBUDZAĆ ez. iter. dok., nad) etnanber auf* werten. Poobudzać się recipr., nad) etnanber aufroacfen. Ledwo co wczesne ptastwo poobudzało się, Ty wstałaś. Chód. Gesn. 79. POOBW1ESZAĆ, f. poobwiesza, cz. iter. dok., jednego po drugim obwieszać, nad) etnanber anfbettfen. Wszystkich was poobwieszać każę. Teat. 1. b, 126. POOBWINIAĆ cz. iter. dok., nad) eittanber befcbulbb gen; Eccl. cooóbhhhio. POOBWODZIĆ, f. poobwodzi cz. Her. dok., wciąż obwodzić, nad) cinanber \)'m umgeben, umfaffen, etitfaffett. Skrajne brzegi haftowanej postawy po-obwodziła w okrąg drzew-y oliwnemi. Olw. Ow. 219. PO-OC1SZAĆ cbrostem chlewy. Haur. Ek. iii. poogradzać, ttatb etnanber bin °befriebigen, untjdunen. POODBYWAĆ, f. poodbywa cz. iter. dok., pokończyć, nad) eittanber abfertb gett, beeubtgett. Będzie na cały dzień roboty, niżeli to po-odbywasz, na cożeś wyzwany. Teat. 10, 11. POODCHO-DZ1Ć intrans. iter. dok., nad) etnanber abgeben, weg geben; Slov. poodehadzaf, (poodisf aliquantum discedere; Boh. poodegdu paululum abire) ; Eccl. C00TX0»4y. POOD-CIAGAĆ cz. iter. dok., nad) eittanber bitt abjteben ; Boh. poodtahowati, (poodtahnauti paululum abstrahere). POOD-DALAĆ cz. iter. dok., nad) einattber entfernen ; Ross, no-0T4autTb, nooT4aMTb. POODDAWAĆ, f. pooddawa cz. iter. dok., jedno po drugim oddawać, nad) einanber ab* geben. Bilety pooddawaj. Teat. 10, 22. POODDZ1ERAĆ cz. iter. dok., nad) einanber abreißen; Ross. nooT04paTb, nooT4iipaTb. *P00DDŹWIG1WAĆ'cz. iter. dok., nad) ein* anber abbeben; Ross. nooT4BimyTb poodsuwać. POODEJ-MOWAĆ cz. iter. dok., nad) eittanber abnebmen ; Eccl. cg-ot^cmjk). POODGNIATAĆ, /. poodgniata cz. iter. dok., nad) einattber abbrüefen, abwefett. Drabina ta dyabelnie ciężka, musiałem sobie nią ramiona poodgniatać. Teat. 55. e, 39. POODKŁADAĆ cz. iter. dok., nad) eittanber ablegen, oerlegen, anf)d)iebett ; nerfd)tebett; Boh. poodklâdati, poodlożiti. POODMAWIAĆ, f. poodmawia cz. iter. dok., nad) eittanber abrebett, abfpred)cn, abwenbig ober abfpanftig machen. Poodmawiali im parobków na żołnierkę. Teat. 45, 44. P00DM1ENIAĆ cz. czestl. dok., nach einanber oeratt* bem, abwe^feltt; Boh. pozméniti. POODMRAŻAĆ, f. po-odmraża ; 1) cz. iter. dok., raz po raz odmrozić, ltad) eittanber abfrieren rnadjen. 2) Neutr. n. p. Często naszym rybitwom nosy, uszy poodmrażają. Haur. Sk. 394. nad)

sepny, §. a) fopfbćutgerifd), finfter, trübe, unfreunblidj. Ponury POOBŁUPOWAĆ, f. poobłupuje cz. iter. dok., nad) ctitattber człowiek, tetryk, Ross. noHypa; (cf. Eccl. npoiiupj., npo-HbipmHKt astutus). Ponuro Ross. nOHypHO. Ponura Świnia głęboko ziemię ryje. Cn. Ad. 78. (skryta złość). Wesoła myśl rada wdzięczność czyni , A ponurą postawę oddajmy ją świni. Rej. Wiz. 42. Ponuro patrzy ; patrzy jak złodziej. Cn. Ad. 895. cf. Ross. ceHTaópcMt CMOTpdm».

Święta cnoto! tyś nie jest ponura i dzika. Kras. List. 2, i00. Nie zawsze wzrok ponury i posępne czoło Miał Kato , owszem nieraz żartował wesoło. Min Ryt. 3, 349.

— g. b) Ponury most w upuście, albo w pogródkach, po którym woda spływa. Os. Żel. 81. bie ftaUbrüde bep ber ©djleufe, über tvcfc^e baê SBaffer Çerabfattt. PONURZYĆ, f. ponurzy ez. dok., Ponurzać niedok. ; Sornb. 1. podnu-ram ; Rag. ponoritti, ponorijvam ; Bosn. pwioriti; Croat. pondiram , (pondurek mer g es, fulix); Ross. noHbipHBaTb,

OKynyîb, OKyHbiBaTb, (ob. Ochynąć); Eccl. nponupmo ; zanurzać, unterbauten, propr. et transi. Pożądliwość cielesna ponurza nas w błocie nieczystości. W. Post. W.

470. W ciemnościach obłędliwości ponurzeni. ib. 5, 6.

Ponurza w ciele boskim bicze srogie, Baz w raz trafiając, a wszystko szkodliwe, Zuchwały żołnierz. Odym. Św.

2 , F f 4 b. (zatapia, topi biczując Jezusa).— Ponurzyć się, polonąć; Eccl. iiOHf>T.Tii [subire 2]. ‘PONURZN1K , a , m., nurek, nowochrzczeniec, anabaptysta, ber 2Btc* bertaufer. Wszyscy ponurznicy, plemię Symona Maga są.

Biaf. Post. 5. — Jan ponurzyciel. Budn. Math. 4 4, 41. chrzciciel, ber Käufer ; (cf. nurzyć). ‘PONURZEŃSKI, a, ie, nowochrzczeński, SBiebertdufer *. Smotr. Apol. 96.

PONUTÀ , y, Z., [czesk. ponutka * bodziec, pocliop 5]; n. p. Bóg sam liczy czasy i minuty, Nie potrzebując żadnej z nas *ponuty. Leszcz. H. S. 595. cf. ponęta.

POO - , POOB -, POOD-, addit verbis compositis noiioncm iterationis actionis. n. p. POOBALAĆ, /. poobala cz. itérât, dok., jedno po drugim obalić, poprzewracać; nad) einander bin firerten, ptu werfen, umwerfen; Boh. podraziti, poklopiti, poklopowati ; Ross. nepeóopaTb; Eccl. noitfrb-ni;>\Tii, nonfrbmii Ołtarze tv\'oje pohańcy poobalali. Birk.

Kant. A 4 b. POOBEJMOWAĆ cz. itérât, dok., jedno po drugim obejmować; Eccl. cooóbCM.uo, nad) einanber ^iit umfaffen, begreifen. POOBCIOSYWAĆ, f. poobciosa cz. iter. dok., wielu obciosać, nad) etnanber bebauen. Drzewa poobciosane. Jabł. Tel. 97.

POOBIEDNI, ia, ie, POOBIEDNY, a, e, — ie adv er o. ;

Boh. poobèdnj ; po obiedzie przypadający, (cf. popołudniowy), nad)£i|d)e, nad) bem SOîittagêeffen, uadjmtttägltdj. Przesypianie się poobiednie, sen abo spanie przypołudniowe, meridiatio. Cn. Th. 859. ber 50îittagêfd)Iaf. Czas ranny do wszystkiego jest sposobniejszy, niż poobiedny. Boh. Kom.

2, 309. ‘Poobiedzna przechadzka, pomeridiana. Macz.

Dobrzeby iść na poobiednie kazanie. Hrbst. Nauk. r. 7.

(Boh. poobëdwati paululum prandere, poobiadować).

POOBJAWIAĆ cz. iter. dok., nad) etnanber ofenbaren; Eccl.

COOÓIHBJIHK).

POOBŁOCZYĆ cz. itérât, dok., obłokami pookrywać, obnu-bilare, nad) etnanber bto bewolfen; Croat. pooblaehujem ;

Vind. pooblakati. — §. Poodziewać, nad) etnanber befletben.

43

PONURZYĆ - POOBŁOCZYĆ.

POOBŁUPOWAĆ - POODMRAŻAĆ. 357

Słownik Lindego wy i. t. Tmd IT.

einanber abfricren, erfrieren. POODPADAĆ med. intr. dok., POP, a, m. ; Boh. pop. Dalcmil. 279; Sorab. i. pop; Sona# einanber abfaHeit. POODPĘDZAĆ, f. poodpędza ez.    rab. 2. poop ; Garn. póp sacrificulus; Croat. póp, nieder. dok., Ita# einanber weg jagen. Lepiejbyś poodpędzał    śnik, (popek * nurek, ptak); Hung. pap, (papsagh sacer-

wszystkich darmojadów. Teat. 30, 36. POODPiNAĆ , n.    dotium) ; Bosn. póp, misnik, (pop zlatar cantharh) ; Rag.

p. ostrogi. Warg. Radź. 542. cz. iter. dok., na# eiliatt«    pop, popich sacerdos. presbyter, (popstro, popopstvo

ber abfnöpfen. POODSĄDZAĆ, f. poodsądza cz. iter. dok.,    sacerdolium) ; Ross. nomt, CBmueHHHKi ; grzeczniej świe-

ym. papa ; Graec. . Inf. ^ape; Angl.

v.

338

POODPADAĆ - POOŻYWIAĆ.

POP - POPAKOWAĆ.

Poodsadzywać /requ., na# einanber geri#tli# abfpre#en. szczennik, cf. Coxe Yoy. 2, 323.

Wszystkich pościnaj, wsi ich spalił, czci poodsądzywał. nannag, cf. papież; Lal. papa;

P. Kchan. Orl. 1, 241. POODSADZAĆ cz. iter. dok., nad} pope ; Syr. ahba, pater; Germ. Çfaffe) ; $. 1) kapłan einanber abfejjen; Boh. poodsednauti. POODSEDN1AĆ, f.    Grecki, Ruski, ein ©rie#if#er, ober SRenjJi[#cr ^riefter. Pop

poodsednia cz. iter. dok., na# einanber wuitb reiben. Ju-    pogański Carn. malizh. Pop Syberyjski Ross. uianaHS.

kami bydlęce poodsednia boki. Bor. Sat. 101. POOD-    Pop złożony, wyświęcony Ross. pacnoirb. — Prov. Czart

STĘPOWAĆ intrans. iter. dok., na# einanber abtreten, ab*    swoje, pop swoje. Zab. 15, 182. (jeden sasa, drugi do

wei#en, abfaDen; Boh. poodstaupjm. POODSUWAĆ cz.    łasa; niesforni, aluzya do eiorcyzmów). Zona moja za-

iter. dok., na# einanber abf#iebett ; fioss. nooT^BHHyTb.    PO-    wsze    mówi    nie, a ja zawsze mówię tak!    Pop swoje,

ODZYSKIWAĆ, 'POODYSK1WAĆ. Sowit. 20. cz.    iter.    czart    swoje.    Teat. 35. c, 28. Jednemu się    pop podoba,

dok., na# einanber rnieber gewinnen.    a drugiemu popadya. Rys. Ad. 19. (niepodobna wszys-

‘P00Ł0W1Ć cz. dok.; Croat. poolovlyûjem plumbo ; ołowiem    tkim dogodzić). — §. Pop Jan, Xiadz Jan w Abysynii.

pokładać, beblepeit, mit 33le!p belegen. POOMDLEWAĆ ni-    Kłok. Turk. 69. Sk. Dz. 1179. Doter. 224. ber ^riefter

juk. iter. dok., na# einanber i#nmö#tig werben. Porażeni    3i#antteê.— łamałam partem: Pop, ksieżysko, ein Pfaffe,

mocą bożą, polękali się, posłabieli i poomdlewali. 1 Leop.    Masz-li być    ladajakim popem, raczej bądź    dobrym chło-

2 Mach. 5, 24. POOPADAĆ, /. poopada neutr.    iter.    pem.    Rys. Ad. 59. Lepiej ci być dobrym    chłopem, ni-

dok., na# einanber fyerab fallen. Ptastwo z drzew poopada.    żeli złym popem. Glicz. YVyclx. O 6. ( Y ind. popovi ozha »

Tward. Wł. 190. — Ad.: Poopadać kogo, na# einanber    ojczym). Nie grzech popa złupić. Alb. na Woj 4. — §.

über etwas ber fallen. POOPANOWAĆ cz. iter. dok. ; Yind.    2) W szachach pop, ber 8aufer int S#a#fpiele. W sza-

pooblastiti, fi# na# einanber unterwürfignta#en. POOPLE-    chach po rycerzu popi stoją. Białe i czarne pola, co na

WAĆ cz. iter. dok., na# einanber bejäten,    jcitcnb reinigen.    ukos idą, Na popy społem wszystkie    pola przyjdą. J.

Zboża pooplewać w' polu. Haur. Ek. 54.    Kchan. Dz. 86 ; cf. Nies, pod    Pierzchała.

POORAĆ, f. poorze cz. dok., Poorywać frequ., wciąż zorać, 'POPACHAC ; Ross. nonaxaTt ; ob. Poorać, ob. ‘Pacbać. na# einanber tyin aefern; Yind. poorati; Ross. nonaxaTt. POPACHAĆ się, f. popącha się recipr. dok., o psach etc., Poorywać gnój, nasienie, inarare. Cn. Th., cittacfem,    powąchać się wzajemnie, einanber bcrie#en (»on ipunben

unteraefem. Poorywać weszłe zboże, überpflügctt, über*    u. f. w.). Włod., Ross. nepemoxaTben, nepemoxiiBaTbca.

aefern. ib. — Fig. trans!. Ciało ze wszech stron poorane    — Transi, ad homines praesertim improbos, Popąchać się,

ranami. Teat. 42. d, a. porysowane, bur#fur#t. Na ka-    spiknąć się, stowarzyszyć sie. Cn. Th. eilt büfeê fêinoer*

towni skorupami ostremi poorany, żadnej boleści po so-    ftdnbnijJ haben, ft# mit einanber »erfteljen.

bie nie pokazał. Sk. Dz. 254. Poorane biciem boskie cia- ‘POPAD, u, m., napadnienie na kogo, ber HeberfaU, 2ltt* ło, Nie ranne, lecz się jedną raną stało. Odym. Sw. 2,    fali ; (Vind. popad, popadenje » uchwycenie, ukąszenie

F f 4 b. Marszczki twarz poorały. Zab. 6, 208. poradliły.    od psa). — Medic. Popad, popadnienie, paroxyzm , n.

POOSADZAĆ cz. iter. dok., na# einanber befejsen, anfefcen.    p. Daj to lekarstwo wypić choremu przed popadem fe-

Poosadzać osadników, attficbeln ; Ross. noHacejHTb.    bry. Spicz. 256. (Carn. popadk dolores par tus; (}roat. po-

P0Ó8ME adverb., ósmy raz, junt 2I#tCU. Cn.    Th.    POÓSMNY,    paditei prehensor, raptor; cf.    napastnik).    POPADAĆ, ob.

a, e, ośmkrotny, a#tmalig, a#tfâltig. Cn. Th.;    Slav. ósme-    Popaść. POPADLINY plur., rozpadliny, dürften, anfgcbor*

rostruk.    fÏM ©teilen. Popadliny w rękach abo w nogach ziele to

POOSMYKAĆ, /. poosmyka cz. iter. dok., Poosmykiwać    leczy. Syr. 540. ob. Popadanie, popaść.

frequ,., smykając czyli ciągnąc po łodydze palce lub rękę POPADYA, yi, z.; Bosn. popadia, popova sgena ; Ross. poobrywać, na# einanber betupfen. Główki lnu    poosmy-    nona4bn, beê ^open grau, bie    Ropniu.    Petr. Ek. 45.    Pokiwać na grzebieniach drewnianych. Przędz. 11.    padya    jedna Grecka. Mon. 76, 455.    Jednemu się    pop

POOSTRZYĆ cz. dok., ostrym poczynić, na# einanber flilt    podoba, drugiemu popadya. Rys. Ad. 19. (nie wszystkim

f#(irfeit, f#arf nta#eit; Rag. pooscritti; Yind. pooistriti,    się jedno podoba, de gustibus non est disputandum).

pooislruvati ; Ross. noocTpHTb, nooinpflTb pobudzić, za- *POPĄDZAC, oh. Popędzać. P0PĄDZCA , y, m., abo zna-checić; noompniejb‘poostrzyciel, pobudziciel, f.    noompif-    leźca,    pies, który umie zająca    znaleźć.    Odror. Myśl    30.

TejbHMua ; adject. noompHTejbiibiH pobudzający.    Trafił    popądzca Melamp sarnę.    Kchow.    525. ber ©tiiber,

P00TWARZAĆ, POOTWIERAĆ, f. pootwiera cz. Her. dok.,    ber Sagbfmnb, ber baê 2Bilb aufftobert. POPĄDŹ, ia, m.,

na# einanber offnen; Boh. poodewru, pootewru, poote-    miano psa. Bielaw. Myśl. B 4 b. ber 9?ante eine$ ^»unbe^.

writi, pootwirati. Drzwi wszystkie pootwarzał. Ryb. Ps. POPAKOWAĆ cz. dok., wiele zapakować, na# einanber ein* 153. POOŻYWIAĆ cz. iter. dok , na# einanber beleben; paefen, paefen, bepacfett; Carn. pospraveti ; Yind. poto-Eccl. COOJKHBOTBOpaiO.    Yoriti.

POPALIĆ - POPAŚĆ.

POPAŚĆ.

359

POPALIĆ, f. popali cs. dok., jedno po drugim spalić; Boh.    getrê. Nie bawiąc tu zawita; popasywał ztąd o dwie mile.

popalili; Sorab. 1. popalim, (ef. popiel); Croat. popalyń-    Boh. Kom. 2, 140. Popasywaliśmy w pewnym miaste-_

jem; Bosn. popaliti, pogoriti ; Vind. poshgati; Ross. no-    czku w karczmie. Mon. 64, 221.— §. c) Popasać gdzie

najHTŁ, normaan», (nonaniBaTŁ postrzeliwać), nad) einem*    »bywać, bawić gdzie, ftd) aufbalteu, »ermetlett, einen Ort

ber »erbrennen. Nieprzyjaciel popalił, pokaził, zburzył Ki-    befugen. Nie popasaj mi tu * nie bywaj. Cn. Th., laß bid)

jów. Biel. Sw. 168. — Nie mniemaj, gdzie cię ogień    ntd)t ßier betreten. Wiem, co zrobię, nie będzie ona mi

popali, woda potopi, aby to tobie zkąd inąd rosło, jeno    tu długo popasała. Teat. 51. b, 71. et 21, 106. et 21,

z prawdziwych dekretów boskich. Rej. Post. U u o. (gdy    98. W które serce iskierka miłos'ci wpadła , już tam nik-

zgorzejesz, gdy się spalisz). POPALICIEL, a, m. , ber    czemność nie może popasać. Gorn. Diu. 289. — d*J

Verbrenner; Eccl. nonaaHTeab.    Cnota, wiara zgasła, Wszystko złość, wszystko swawola

POPAMIĘTAĆ, f. popamięta cs. dok., przez czas w pamięci    popasła. Pot. Arg. 19. pochłonęła, zjadła; ftc Ijat aße8

zachować, eine SBetle gebenfett. Popamięta ten, kto mi w    »erfdßuugen, »erjeßrt.

czym będzie krzywy. Teat. 24. c, 56. Niechnoby tak; POPAŚĆ, popadł, f. popadnie cs. jedntl., Popadać nieiiok. ; popamiętałbyś! Teat. 31, 50.

POPAR, u, m., rozparzenie czyli rozgrzanie ziemi nawiezieniem gnoju. X. Kam., (grrodrmuug be3 Œrbretdjô burd)

©finger. Na roli możesz sobie na prędkie zboża uczynić popar, gdy nań wywieziesz nawóz. Haur. Sk. 22. Za nawiezieniem nawozu, siać możesz wszelkie jare zboża, albowiem popar, gnój, popiera bujnościa pożądanego pożytku. Haur. Sk. 25. POPAROWY, a, e, adject. O po-parowych rolach. Haur. Sk. 25. o nawozem rozparzonych, posilonych, pognojonych, łDO^l gebilligt.

‘POPARŁO WAĆ cz.dok., pogadać, osobliwie językiem Fran-cuzkim, nad) etnanber parltren. Nie znacie swojej matki wolności i prawa , Poparlować, poszprachać, mądrość się wam zdawa. Mon. 70, 103.

POPARSZYWIEĆ nijak, dok., parszywemi się stać, nad) ein* anber rćtubig werben. Owce wam poparszywiały. Smotr.

Lam. 12.

POPARZELINY plur., sparzeliny, miejsca sparzone; Vraitb* ftcßcit, »erbrannte glecfe ober ©teßen auf ber §aut. Popa-rzeliny od pokrzyw olejek różany goi. Syr. 1408. POPARZYĆ , f. poparzy cz. dok. ; Vind. popariti ; Rag. po-parxiti ; Ross. nonapnTb ; jedno po drugim sparzyć, nad) etnanber bebrüten, abbrüben, »erfengen. Jakoby muchy poparzył ukropem. Jabł. Buk. Job. Poparzenie się, ba§ Verbrennen, jest to nacisk ognia lub płynnych wilgoci wrzących, Verbrüben, na powierzchowności ciała uczyniony. Perz. Lek. 283.

POPAS, u, m., § 1) podpaś, podkarm koni w drodze, albo miejsce podkarmienia. Cn. Th. 737 ; Eccl. nocroanie, (cf. postać, postoje), ba3 füttern unter SSegeuś, bte 5lbfüttc* ritng ber ^ferbe auf ber SRetfe ; ber Ort, w» matt füttert, ber gùtterungêort, baâ gntter. Gdy było blizko południa, stanęliśmy na popas. Kras. Pod. 2, 123. Gdy czas popasu nastąpił, rozkazałem wyprządz konie. Pam. 85, 1, 615. Niemasz popasu naszemu koniowi. Suszyć. Pieśń. 3 K 4. — §. 2‘) Popas, a, m., lurco, żarłok, utracicie! swego dobra. Man., ein Scblemmer, greffer. — POPAŚĆ, f. popasie intr. dok., Popasać niedok., Popasywać frequ.\ [Boh. popasti, popasali; Vind. et Bosn. popasti; Carn. popasti, popasem ; Rag. popâstiti ; Croat. popaszti, popassńjem) ; §. a) podpasać, podkarmiać. Cn. Th. 744. etwaê wetben, etwaś füttern, etwaä freffen lajfen. — §. b) Popasać, popasywać w drodze, popas odprawić, koniom wytchnąć i jeść dawać; gutter machen, füttern unter 2ße*

— §. 1) Active: Popadać kogo, napadać nań nagle, Über einen ^erfaßen ; Boh. popadnauti, popadati capere, pr ehender e, invadere; Sorab. 1. popadam, popadnu , po-padnecż capio\ popad, popadneno captura ; Garn. pasti ; spasem , popaśli, popadem , popadam aggredi, mordere, sapopasti, sapopâdem intelligere , pojąć ; Vind. popast capere ; popaśli * o psach , ugryźć, ukąsić ; popadezhen » kąsający pies; popad, napad » napaść; popadati » macać w pociemku ; sapopasti, objet « pojąć , objąć , ująć ; Rag. popasti; Croat. popódam, zapopódam, zapopaszti; Boss. nonacTb, nona4aib. Corripio, popadam, prędko uchwy-cam. Macz. Upatrzywszy czas , popadłszy spis, skoczył do namiotu, i zabił kanclerza. Weresz. Reg. 145. Rej. Zw. 86 b. Lizymach lwa za gardło popadłszy, udawił go. Rej. Zw. 80 b. Zóraw' nosem popadł zająca. Papr. Kof. K 3 b. Popadłszy swego dłużnika, dusił go. Sekl. Math. 17. Popaść kogo za włosy, za łeb, rapere sublimem. Macz. Syna mego duch nieczysty przez wiele czasów popadał. 1 Leop. Luc. 8, 29. Duch popada mi go, i gwałtem krzyczy, a on go tłucze i rozdziera, tak iż piany toczy, a zaledwie odstępuje, natargawszy się go. 1 Leop. Luc. 9,

38. Sekl. ib. Popadło mię co. Cn. Th., mtd) bat ettuaS befaßen, mir ift etwas jugeftoßeit. Mię drźączka popadła, stałem jak bez duszy. Otw. Ow. 564. Wszystkę naturę nasze ciężka była choroba popadła. W. Post. W. 2. Wielkie szkody Ruskie kraje popadły od Tatar. Papr. Gn. 1238. (wzięły szkodę). — §. 2) Neutr. Popadać, poupa-dać, nad) etnanber btnfaßen. Uczyńże pomstę nad tym wojskiem, niechże popadają od miecza. 1 Leop. 1 Mach. 7, 58. — Popadać w co, wpadać w co; in ettua§ faßen, »erfaßen. Nie spodziewałem sie popaść w nieszczęście. Teat. 25. c, 122. Już i dnia czasu niemasz do popa-dniecia w największe nieszczęście. Teat. 23. b, 79. — Popadać szkodę , winę » wpadać w szkodę , w winę, podpadać szkodzie, tn etmaä »erfaßen. Zyskiem człowiek zwać musi, w czym nie popadł szkody. J. Kchan. Dz. 130. Władza Leszkowa koniecznie abo zgubę abo niebezpieczeństwo popadać musi. Krom. 207. Nieszczęsna po morzu przyjdziesz, i zasię popadniesz złe rzeczy. 1 Leop. 4 Ezdr. 15, 59. (weźmiesz. 3 Leop.). Gdzie na lekkiego żołnierza dowód o szkody przyjdzie, tedy i karanie i lekkość popadnie. Tarn. Ust. 271. Niech winę popada, rok siedzenia w wieży. Star. Vot. C 4. — §. 3) Popadać się, padać się, rozpadać się ; aufberften,

340 POPASKUDZIC - POPĘDLIWOŚĆ.

POPĘDLIWY - POPEŁZNĄĆ.

pas, {ob.

noHy4HTi>, nonyjK4aTfc , iiOTyptm,, noTypuBan,, noTopo-iiHTb; Eccl. BOCiipaTain. Od Zefira popędzony. Oliv. Ow. 522. Gdy gdzie indzie galerę popądzali, pokarał galerników. ib. 130. Woda wodą bywa popądzana. Otw. Ow. 613. Medykamenta czyszczenie miesiączne zastano-wionę popędzające. Krup. 5, 197. Popędzić zająca , ruszyć go, gonić. Dudz. 53. einen $afen auftreiben, aufftö» ren.— §. Popędzić psa na kogo, poszczuć, bert $unb aul/ej$en nadjjnjagen, mit £mnbcn uaefijagen. Dudz. 53. — Popędzić-inlrans., machać, pośpieszyć; Bosn. porinnuti ; eilen, jagen. Już ani słychać, ani już ją widno, Tak on popędził z tą porwanką biedną. Min. Ryl. 2, 140. Przykazała słudze: popędzaj, a pośpieszaj się, abyśmy nie 'mieszkała w drodze. 1 Leop. 4. Reg. 4, 24. — Popędzić sie za kim, w pogoń za kim iść, einem nadjjagen. Cn. Th.

POPEK, pka, m., gil, ptaszek, ber ®ontpfafje, ber ©impel. Popek maleńka ptaszyna , Ciężarem swym trzcinę ugina, trieb,    £untrieb.    Strzała z mocy    i popędu natężonej cię-    Zab.    8, 193.    Kobył.    {Croat.    popek    meryus    , phalaris).

ciwy    wylatuje.    Bals. Niedz. 1,    337. W niebezpieczeń-    POPĘKAĆ, POPĘKAĆ    się    neutr.    dok.    ;    (Boh.    popukati    se) ;

stwo    ślepym popędem lecą. ib.    1, 134. Gwałtowny popęd    mnóstwa    przychodzącego.    1 Leop. 4 Ezdr. 13, 9.

Ludzie mają pokusy od ciała przez popędy bydlęce. Bals.

Niedz. 1, 71. Wszelaki zapał ‘cielesności ugaszony był w nim, iż ani pierwszych popędów nie uznawał. Birk. POPEŁNIĆ, /. popełni cz. dok., Popełniać niedoli. ; Ross. Dom. 153. Birk. GL Kun. 19. ‘ POPĘDLIWOŚĆ, ści, i;

Boh. popudliwost; Vind. vganiozhnost, hitroferdnost, nagloferdnost; Ross. BcnujbiHBOCTb, BCimna; Eccl. ona.ib-ctbo , apocTb on nrbBa npoHCX04«maa ; zbyteczny za- d, 46. Glicz. Wych. B 4.

pęd, prędkość, żwawość, porywczość; Ultgeftlhn, Iptjje, POPEŁZNĄĆ med. jedntl., wyblakować, kolor utracić; bie $ajtigfeit, 3abbett. Pale obrócił przeciwko sile i popę- §arbe oerlteren, nacji gerabe oerfcbtejJert. {Ross. nonoj3aTb, dliwości Renowćj. Warg. Cez. 81. Popędliwość towa- nonai3hiBaTb połazić). — Popełzły, a, e, spełzły, spło-

61.

3tif[e befontmen. Ziemia spragniona na koniec od swojej popada się suchości. Haur. Sk. 103. Lekarstwo nogom popadałym. Syr. 540. Popadane brodawki. Perz. Cyr. 2, 209. Polewka ta zgorzałość ust i popadanie języka, co 'szkołą abo brajn drudzy zowią, wychędaża. Syr. 982. berô Sorften, 3Infbor[ten. — '§. Z nieprzyjacioły ziemioro-dnemi siewby swojej popadnie ; concurret suae segeli. Zebr. Ow. 161. będzie walczył.

POPASKUDZIĆ cz. dok., poplugawić, uenturetmgeu; Croat. poszmragyujem, {ob. Posmrodzić); Ross. HcnaKOCTiiTb.

1. POPASNY, a, e, spasny, dobry popas lub dobrą pasze dajacy guteś ^Utter gcbcitb. Bujna łączka popasna dla trzody. Zab. 11, 227. 2. POPAŚNY, aż Pas) ; Boh. popâsnj , n. p. popósnj kabat    bi$ an ben

©itrtel.

POPATRZYĆ cz. dok., patrząc szukać, najdować, oczami szukać, mit ben Singen fndjen; Boh. podjwati se; Boss. nocMOTpfeib, uocMaipuBaTb Wszystka Grecyi młodzież sprzysięga się, iż mego syna po całym świecie popatrzą. Ustrz. Troi. 108.

POPAWA ziele, ob. Papawa.

POPCHNĄĆ, f. popchnie cz. jedntl., Popychać niedoli.-, Ross. nommiyTb, noimxaTb, nonuxHBaib pchnięciem posunąć; Vind. poganjati, porinjati, huzhkati; jjiitt ftoßeit, lüeiter ftoßeit, fort ftoßen. Nie trzeba z góry popychać, samo się toczy. Ca. Ad. 681. Ścisk wielki, każdy się drze, jak kto może, jeden drugiego popycha. Teat. 20. b, 121. Aby nas nieprzyjaciel nie zajechał, a nie popchnął upadku na nas. i Leop. 2 Reg. 15, 14. Unglücf anf ben £al3 bringen, über uns ftürjen. Kto chce upornie w dół, jeszcze popchnij. Cn. Ad. 371. (chcącemu żadna krzywda). Ba, raczej popchnąć jeszcze, kiedy które stoi nad przepaścią. Teat. 53. d, 32. Fałsz sam, choć go nie popychasz, szyję łomie. Pilch. Sen. lis. 3, 316. Nie pozwalaj naturze, do czego ją chęć popycha. Boh. Kom. 2, 70. Gdzie mus popycha, tam się wszystko opieszale wlecze. Pilch. Sen. list. 4, 176. — 'Przecz męża Pchnąwszy, i mnie bogowie nie popchniecie w węża? cur non me quoque in eundem vertitis anguem ? Zebr. Ow. 97. nagle przewierzgnąć, przekabacić, przeobrazić, fcfjnell ttertuanbelit. ‘POPCHŃIĆĄ, y, i., szuflada. Tr., ber écljnb* faften.

POPĘD, u, m., pęd, popędzenie; ba3 Slntreiben, ber Sin*

rzyszką jest gniewowi, która rzeczona być może gwałtowniejszą, i dłużej trwającą nad gniew, mając w sobie popędliwe wrzaski, zazdrość, nienawiść. Rej. Post. T 4. Za gniewem idzie popędliwość natarczywa. Pilch. Sen. gn. 182. O popędliwości ! przeklęta pasyo ! Teat. 33, Takowe słowa pobudzają i podpalają popędliwość jego. 3 Leop. Jud. 8, 12. (pierzchliwość. 1 Leop.). Stan rycerski przy niepomiarkowanćj wolności, udaje popędliwość za żarliwość o dobro pospolite. Leszcz. 67. 59. POPĘDLIWY, POPĘDNY , a, e. POPĘDLIWIE adoerb.; Boh. popudliwy; Slov. popudliwy, pohnutedlnÿ; Sorab. 1. palecznć ; Vmd. nagel, prehiter, hitroferden , ferditliu, naglojesen , popaden , jesast, vganjozhen , nagloferden ; Ross. BCnbl.lWHBblM, rHeBOHCHCTBOBhlM ; Eccl. OnaJbBIIBt , iftfiocTHKii, wft'b, HarA04ymeiii ; pędem idący, żartki, porywczy, gorący, gorąco kąpany; Ultgeftüm, battit fd;teßettb, fiafttg, fitlug, jctl). Popędliwsza nad wiatry. Otw. Ow. 545. (szybsza). Nagle przez popędne wzbudzony ruszenie. Przyb. Milt. 214. Popęd li wa myśl nie zahamowana. Past. Fid. 12. Ojcowie popędliwi nic prawie dzieciom swym przepuścić nie chcą, jeno ileby na nie wejrzeli, tyle chłost zadają. Glicz. Wych. G 3 b. POPĘDZIĆ, ‘POPĄDZIĆ, f. popędzi cz. dok. , Popędzać niedoli., poganiać , pędząc ruszyć; fyitt treiben, Dorruärtö treiben, ja* gen; Boh. popudjm; Slov. popuzowati, popuzugi; Ross.

nacji einattber jerpla^en. Od huku armaty okna wszystkie popękały się. Gaz. Nar. 2, 148. Łodyga popękana, c. rimosus, korę ma w głębokie szpary popękane. Jundz. 2, 15.

nonoJHHTb, noriOÆHHTb ; popełnić grzech, niecnotę, sem-per in malam partem surnitur, ul zbroić, begehn, »er* Üben. Hola stójno, popełnisz Waść głupstwo. Teat. 3.

popioł).

na

P O PĘTAĆ - POPIELIĆ.

wiały.⁵ Wlod. (»on garben) oerfdjoffen. Suknia pochodzo-na, wytarta, popełzła. Ern. 21.

POPĘTAG cz. dok., pętami powiązać, pr. et impr., jufatn* men feffeht ; Ross. HcnyTaTb. Woły stoją niebożąteczka w jarzmie popetane. Papr. Koi. R 2 b.

POPI, ia, ie, popowy, od popa; Hung. papi, padhozvalô ; Bosn. popovo, betn Çopen ober Pfaffen $uftanbig, Pfaffen*. Schniesz od zawiści, popie, jak mówią, masz oczy. Kniaź. Roez. 2, 278. — Bolan. Popie jajka, Popia główka, mnisza główka, papawa, ziele, gdy okwitnie kosmatą główkę ma , a gdy je wiatr obwieje, główka jak u mnicha zostaje, łeotondon taraxacum, ßihüeujafut, spfaffenblatt. Syr. 1154. et 365, Ross. nonona cny^ba, nonoBO ryMemto.

POPIĄĆ , f. popnie cz. jedntl., Popinać niedok., po czym napiąć, dopiąć, pr. et transi., anfyêfteltt; Croat. popeti, po-pinyam; Boh. popnu, popjnati. Ani serce na lewym boku, ani w swej miękkości Flaki się koło tłustych po-pięły wnętrzności. Bardz. Trag. 363. — Transi. Dosiądź, dokazać; evretd)en, burdtfejjeu. Takie to złoto; kto z nim rozpoczyna, W dniu rzecz popina. Zab. 9, 96.

POPIASTOWAĆ ; Ross. nonhciBOBaTb, ob. Piastować.

POPIATNOWAĆ cz. dok., piątnem poznaczyć, pr. et impr., bebranbmaleu, bebranbmarfen, bejetdjnen. Członki ścisnął o czoła , nosy powklepował, Usta ciągłe babskiemi zmar-ski popiątnował, peraravit. Zebr. Ow. 350. pobróździł, befinden.

POPIĆ, f. popije cz. dok., Popijać niedok. ; Bosn. popitti ; Croat. poplam ; Ross. noiiHTb, nonrmaTb ; jedno po drugim wypić, nad) einanbern trinfen. Popiłem wiele z aptek syropów. Comp. Med. 380. — §. Popili się * upili się tak jeden jak drugi, fie fyaben fid) mit einanber betrunfen. Mąż z żoną się popili. Comp. 396. — §. Popijać sobie, po kąsku pić; subinde, per intervalla bibere. Cn. Th., Ross. pacnuTb , pacnHBaTb, cycami, ganj getnad) trinfen. Popijać po czym, nadjtrinfen, auf etn>a$ jti fid) ©enomnte* ne3 nad;trinfen. Używszy lekarstwa purgującego, rosołem popijać, niż laksacye się zaczną. Krup. 5, 191.

POPIEC, f. popiecze cz. dok., jedno po drugim piéc, upiec, nad) einanber batfen; Vind. popezhi; Rag. popecchi, po-peccem ; Ross. nonenaTb. — Podpłomyki się przed węglem i płomieniem , z wierzchu tylko popieką. Sak. Probl. 200. po wierzchu wypiekują, bebaefcn, auêbacfen. PO-PIECZĘTOWAĆ, f. popieczętuje cz.dok.; Vind. popezha-tati, posnaminuvati, opezhatati, obsnaminuvali ; Ross. nonenaiaTb, (1. podrukować); jedno po drugim zapieczętować, nad) einanber beftegeln, rerftegeln. Po śmierci jego wszystko popieczętować kazali. Xiadz. 88.

POPIELARZ, a, m.\ Boh. pópelaf; który popioł pali, zbiera, przedaje; ber Slft^enbrenner, 2ljd)enmann, 2Ifd)en* fldnbler. Popielarze dawali panom za pozwolenie palenia w ich lasach popiołu.... Pam. 84, 763. Popielarze. Vol. Leg. 2, 997; w rodź. zeńsk.\ Boh. popelarka. (POPIELĄC, Popleć, ob. Pleć, pielę). POPIELIĆ, spopielać cz. niedok., spopielić dok., w popioł obrócić, »erafdjen, JU 2Ifd)e brennen; Carn. pepélim; Vind. vpepevati, nape-pevati, obpepevati (*w perzynę obrócić); Croat. pepe-

POPIEL ANIE - PO PIELIĆ A. 341

lim ; Ross. ncnene^HTb ; Eccl. nenejio, H3cnenejiflK), one-nejHTH, npeoópaniTb bi nen&ii. Kruszcowi wszystkie te nieczystości odebrał ogień , gdy go zpopielał. Torz. Szk. 145. (Boh. popëliti se w piasku grzebać, o kurach). P0P1ELAN1E, POPIELENIE, ZPOPIELANIE, SPOPIELANIE, ia, n. ; Vind. vpcpevanje, pepelniza ; bie Sera* fd)img. Alchimicy roztwarzanie kruszców w żywym srebrze nazywać zwykli zpopielaniem , incineratio. Kruml. Chym.

159. Zpopielanie względem węgli ma miejsce, które na otwartym powietrzu , za pomocą ognia , obracają sie w proch szary. Kruml 418. Niektóre ciała spalone obracają się w popioł; tę odmianę nazywamy popieleniem, incineratio. Hub. Wst. 570. POPIELATY, PO-PIELASTY, POPIELISTY, a, e, myszasty, kolorem na popioł pochodzący, afd)fnrbig. Zool. 353. Popielaste, populiste , myszowe sukno. Ern. 69, Boh. popelaty ; Slov. popełowy ; Carn. popelnat ; Vind. pepeun, pepeunast; Croat. pepelnaszt, pepelnate farbę, sziv, szur; Dal. pe-pèlni ; Rag. popełni; Slav. popelijv, popeljiva boja; Eccl. nenejHCTbiH ; Ross. nene.iOBH4iibiM. — §. Popielisty, pełen popiołu, wiele popiołu dający; i)iel 2lfd)e gebenb, afd)ig; Ross. 30Mctuh. POPIELEĆ, lca, m., §. 1) popioł poświęcony, gemeinte 2Ifd)e. W wstępną śrzodę na popieleć pójdę. Pot. Jow. 158. na poświęcenie popiołem, 6tnäfd)Cntng. — Poët. Lub w ciężkości Hekuba popiel— ców Hektora jedynego doszła, I z sobą zachowane w zanadrzu wyniosła. Zebr. Ow. 528. (cineres, popioły, zwłoki na popioł spalone). Po popielcu zebrane przyciskają k sobie popioły, i padając kładą się po grobie. Zebr. Ow. 205. (post einerem, po spaleniu — Meton. Popielec, Boh. popelec; Slov. popełec, po-pelna aneb skareda streda ; Sorab. 2. podjabniza, (ja-bnusch bić); Carn. pepelniza; Vind. pepeuniza ; Slav. esista srida; Rag. cista srjêda; Croat. chiszta szreda, popelnîcza ; Ross. neneabHaa cpe^a, Tani Ha3UBaeTLca y KaTo.niKOBŁ nepBaa cpe^a Beannaro nocia; dzień popiel— cowy, ut będę tam na popieleć, (choć go nie weźmę). Cn. Th. ber 2lfd)ermittnmd). Jednakie przyjaźń mieć powinna gusty, Tak przy popielcu, jak kochać w zapusty. Mon. 71, 345. (w radości i w smutku zarówno). — Adject. Popielcowy, a, e, (Boh. popelećny), ben 51fd)er* mittnmd) betreffend — §. 2) Bolan. Popielec, ziele, Ci-neraria, błotny rośnie na błotach, górny zaś na pagórkach. Kluk. Dyke. 1, 131. baê Slfdjfraut. POPIELEĆ, -ał, -eje, neutr. niedok., zpopieleć, spopieleć, f. zpopie-leje dok., w popioł się obracać, }u 3lfd)e werben. Ziemia bardzo wilgotna wypaleniem staje się suższa ; bowiem, gdy ziemia z wierzchu spopieleje, tam się woda nie zastanawia. Cresc. 79. Żar, który popieleje. Torz. 44. Spopielały Eccl. cnene.ii.iHH. POPIELICA, y, i. ; (Boh. po-pelice, popelka ; (Slov. pich, plech, plśica mus noricus; Carn. povh, polh) ; Vind. popeliza , harmelin * gronostaj ; Bosn. popjellięa , serdava; Rag. zerdava, samur, zbilijrt mus ponticus; Croat. puh * szczur polny); bielą, bie Stldjtttaud, ber Siltd), (Sefye), Irland, polhi; sciurus vulgaris cinereus ; Ross. cohh; wielkością i kształtem podobna do wiewiórki, ale popielata ; futro popielicze, 23ilid)*

feile, dosyć piękne. Zool. 553. Wywiórka z popielicą po cichu pryskały. Banial. J 2 b. Popielice po tysiącu przedają, a mają niektóre znaki nad głową i nad ogonem, jeśliże dobrego czasu są łowione albo nie. Gwagn. POPIJAĆ, ob. Popić.

101. Popiętrzone jeleniowe rogi, ramosa cornua. Nag. Wirg. 512. Koral popiętrzony w gałęziste rogi. Rot. Arg. 145.

476. POPIELICZY, POPIELCOWY, a. e ; Boh. popelićj, POPILNY, a, e, nieco pilny, nalegający, etlM? brittgenb. Gdy od popielicy, 23tlid)*, ($ef>be*). POPIELNICA, y, z.,    niemasz popilnych robot, myślistwo jest przyjemne. Budn.

POPIELNIA, i, z’., naczynie do chowania popiołu spa-    Cyc. 28. POPILOWAĆ czego, POPILNOWAĆ, f. pojonych trupów; (Croat. popelyńh , pepelnyâk, kruh pod    popilnuje cz. dok., trochę bacznym być na co, ettt ttte-

ntg 3ld)t auf etma? ftaben, e? ein mentg abmarten. Włod. Drugi za rok, gdy dobrego nauczyciela popilnuje, więcej ‘pochycić może, niż ten, któryby próżnował, za kilka lat. Glicz. Wych. N 1 b.

pepelom pechen), ber 2lfćt;eitfrng, bic Urne. Zebrane popioły ojcowskie niesie do tegoż grobu, gdzie popielnica matki. Staś. Num. 1, 206. et 54. Złota popielnica, w której brata zamknięte były popioły. Tr. Tel. 538. Wieńce pobożne zawiesiły siostry na popielni. Prztjb. Ab. 214. POPIŁOWAC czego, f popiłuje cz. dok., pogładzić, posłusznie wdzięczna potomność czci i nieśmiertelni Poetę,    krzosać , pociosać, transi. Cn. Ad. 896; Vmd popiliti ;

przy powitej w stary bluszcz popielni. Przyb. Ab. 6. —    Ross. noiuuHBaTL , att?feileit, nad)fcilen. Popiłować wier-

§ Popielnia , popielnik, schowanie na popioł, ba? 3lfd)en*    szów, pisania. Wlod.

Sorab. 1. popel, popew ; Carn. pepęl; Vind. pepeu, pepieu, pepél, (pepeulina, shehtni pepeu, lugni pepeu* lużyny) ; Slav. pepeo, lüg, (ob. Ług); Croat. pepèl, pe-ly; Dal. popely, lüg; Bosn. pepeo; Rag. pépeo, G. pe-pela ; Eccl. nenen, ; Ross. 30ia , nenejrb; (Etym. palić, popalić) ; bte 3lfd)e. Niektóre ciała spalone obracają się w popioł. Hub. Wst. 371. Okręt (podpalony) w popioł idzie , bo suchy i smolny. Jabł. Tel. 98. w perzynę się obraca, z dymem idzie, gel)t tit fteuer auf. Teat. 18. c, 26. et 14. Jak wiele miast spalonych, wsi w popioł obróconych! Ror.iej. 174. Majętności popiołem leżą. Fa-lib. Q. (pogorzały). Popioł gorący < zarzewie, glüficube $lfd)e, ©lutff W gorący popioł kładą kasztany nakrawa-ne, żeby się upiekły, i różne potrawy stawiają na gorącym popiele. Wiel. Kuch. 423. Kiedy ogień pod popiołem, uprzątać należy wszystko, co wzmożenie jego ułatwiać może. Gaz. Nar. 1, 172. Popioł z pieców' hu-tnych, glutniak. Torz. 200. Popiołem posypać Bosn. popretati, poprechjati. — Popioł święcony, popieleć, flettmljte 3Ifd)e. Post i trzeźwość zabawa , Popioł z Chlebem to potrawa. Pieśń. Kat. 147. (znak pokuty). Popioły trupa spalonego, po dzisiejszemu zwłoki, ob. Popielec, bte $lfd)C eine? »erbrannten £ctd?nam? (bte ©ebeitte). W tej popielnicy zamknięte były popioły brata jego. Tr. Tel. 538. Zebrane popioły ojcowskie niesie do grobu matki. Staś. Num. 1, 206. — §. Ludzie pr piołem są. Birk. Gł. Kun. 4. znikomemi ,

Ślfffte. Popiołu garstka lichego, mówić ma do twórcy swego. Dar. Lot. 4, 3. — Diet. Prov. Kto sam sypia w popiele, drugiego ożogiem maca. Pot. Arg. 15. kto sam w piecu lega, drugiego w piecu szuka; z siebie sądzimy o drugich, nad) ftd) beurtbcilt matt aitbere. — W popiele leżeć » pod ławą, w kącie, w śmieciach, zarzuconym być; ymtmrfen feęit, im àel)rtd)t, ttn SBtnfcl liegen. Kiedy tak sroga na ludzi godnych; pewnie ci, którzy nie są godni, w popiele u niej leżeć muszą. Gorn. Dw. 509. Potomstwo ich w popiele leżeć musi. Gorn. Sen. 302. Każdy najpilniej strzeże własnego swego, a Rzplta w popiele zagrzebiona leży. Rej. Zw. 194. — Lata myślami po niebie, po powietrzu, a zadek w popiele. Opal.

bebälilttff. Sulerz szuflą prysk od luftlochów powybiera, POPIOŁ, u, m ; Boh, popel ; Slov. popeł; Sorab. 2. popel; i do zamurowanej popielni zaniesie. Torz. HO. POPIELNIK, a, m., a) co popioł nosi przedając, albo robi.

Cn. Th. popielarz, ber 5Jfd)ettf>ctnbler, Slfdjenbremter, 2lfd)en* mann. — §. b) Miejsce zbierania popiołu, ber Ort, mo fielt bic 3lfd)C fammelt. Piec taki ma kanał spodni czyli popielnik, i nad nim roszt czyli kratę z cegieł. Świtk.

Bud. 503. Popielnik, einerarium, karmię spaloną odbiera i przypuszcza powietrze. Krumi. Chym. 21. ‘Po-pielisko , Boli. popeliste ; (Ross. nenejinme pogorzelisko).

POP1ENIĆ cz. dok., pianą powlec, befcffdnmcn, mit ©djaunt beberfett ;f Vind. popeniti.

P0P1ENIĘZNY, a, e; Boh. popeneźnj; po pieniążku kupny, za jeden pieniądz stojący, einen geller mertb ober foftenb.

Cn. Tli. 690. Włod.

POPIERAĆ, ob. Poprzeć. POPIERACZ, a, m., który kogo lub co popiera, forytarz; ber Betreiber, Itntcrftn^cr, 33c= fórberer ; Vind. napreivpraulenik, napreipelauz, povishar;

Ross. nocntinecTBOBarejb.

P0P1ERDNĄĆ cz. jedntl., popierduje contin., pierdole popuszczać, nad) etnanbertt farjett; Rag. pardjetti, popardîvati.

POPIERSIEŃ, ob. Podpiersień. POPIERSIE, ia,n., PO-PIERŚNIK, a, m., biust, półposąze; Ross. noflcnuë nop-TperB ; Eccl. noflcuHM oópasi. ba? 33r;tfibilb. Popiersio-słup, Hermes. N. Ram. 3, 519. ib. 4, 53.

(s>

1 po-

nnb

POPIERZCHNĄĆ, popierzchli, ob. Pierzchnąć, prysnąć, uciec. — \. ‘Popierzchnąć się; Ross. nonepxnyn>CH, nonepxaTbCH; zakrztusić się, zachłysnąć się. Dudz. 51. ftd) yerfd)lucfen, ftd) rdit?pern, pufteit.

POPIERZYĆ, f. popierzy cz. dok., Popierać niedok. ; Vind. poperjati ; Boh. poperiti ; upierzyć, ooll ftebertt ntad/en.—

Fig. Popierzył śnieg ziemię, potrząsł, okrył. Włod.

POPIETNY, a, e, liczbę pięciu zamykający, pięcioraki. Włod;

Rag. et Slav. peterostruk, fünffad), fünf cntbaltenb. Po-piętna liczba, pięciornik, pięciorka, pięć sztuk, fünf ©tücf.

POPIĘTRZYĆ, f. popiętrzy cz. dok., piętra porobić; Croat. popersznichavam ; Slav. tavanim, ©todtocrfe ntadjcn. —

Fig. tr. Na kształt piątr stopniami podwyższyć, anftflür» men, über etnaitber auffmufen. Gdy przechodził morze Mojżesz, dwa mury stały popiętrzonćj wody. Pot. Jow.

Sat. 26. (astronom w gwiazdy się wpatrzywszy, wpadł w dół; wysoko sięgasz, a co pod tobą nie widzisz). Myśl w niebie, a nogi zostaną w popiele. Pot. Arg. 319.—

Wal. 93. Oktawiusz rozkazał w krainach swoich ludzi

popisować, aby wiedział liczbę swoich poddanych i majętność ich. Biał. Post. 68. Szli tedy wszyscy, aby się popisali , każdy do miasta swego. W. Luc. 2, 1-3. fid) fdjdfcett JU lajfett. Popisał a policzył pachołki xiążąt powiatów. 1 Leop. 3 Reg. 20, 15. Popisywać żołnierza v musztrować i spisywać na okazowaniu , bie Solbaten mu» ftern uttb enroßiren. Kioby komu pożyczył do okazu ‘popisanego konia, zbroi etc. Siat. Lit. 51. (popisowego, do popisu wojskowego, do okazowania, do musztry, rewii). Dać już pokój radom, trzeba teraz wszystkie ziemie objechać, na wojnę zawołać, lud przebrać, i wojsko popisać. Raz. Sk. 71. — §. Popisać wiele papieru, pismem napełnić; Betreiben, befd)reibcu (öiel ^la« piet). Popisać ściany. Cn. Th. bie SMnbe befdjreiben. — §. Popisywać się komu czym. — §. a’) Zalecać się czym, przymilać się, fid) mit etttmś JU empfehlen fud)eit. Dobrym umysłem dla narodu , podjąłem nieco pracy, abym mu się też czymkolwiek popisał. Gorn. Dw. ded. — b ) Popisywać się czym , z czego » pokazować się , pamiętnego co czynić, wyjeżdżać z czym , Vind. fe skasa-ti ; Ross. OT^HuiiTbCH , OTJimaTbCH , OTiHuaTb ceöfl, ftd) mit etroaś    tltutt, auejeicbnen. Chęć popisania się

mocnym jest bodźcem do pilnego postępku. Duar. Gród. 155. * Gil. Post. 122

Zasypiać gruszki w popiele. Kłok. Turk. 61. okazyą opuścić, bie ©elegenljett oerfdunten, t>erfd;lafeit. Szkoda, gruszki w popiele zasypiać. Pot. Arg. 289. POPIOŁEK, łku, m., dem., eilt fleincS Slfdjenljdnfdjen- Popiołek mosiężny, spodium, ©raunidjtê, ba$ ftd) an bie SBanbe fefjt, ino Tupfer gefc^moljen wirb. 7V., cf. urewiec. — §. Popiołek ziele , ob. Popielec ziele. POPIOŁOWY, a , e , od popiołu , 2lfd;en * ; Boh. popelnÿ ; Slov. popelowÿ; Sorab. 1. popelnć; Rag. pepelni; Croat. pepèlni ; Ross. neneabMJH.

Wleczcie mię z tego łóżka, a połóżcie mię na popiołowym łóżku. Sk. Dz. 1185. (do grobu).

Ujrzym, kto się z nas lepićj Wiem ja o tym, żeś kłótnik,

00

popisze. Teat. 52. d, niemasz się z czego popisywać, ib. 54 c, 2. ( niemasz się z czego chełpić, chwalić.) W czym kto przodkuje, tym się rad popisuje. Cn. Ad. 93. Było popisowania dosyć z chęciami swemi ku Rzpltćj, jeden nad drugiego z oracyą się wynosząc. Biel. 556. Mogę się tym popisać. Cn. Ad. 515. (dobrzem się sprawował, mogę się chwalić). Na złym sie razie popisz, sztukę pokaż. Cn. Ad. 547.-—(POPISKAĆ cz. dok., popiskuje conlin., chwilę wciąż piszczeć, nad) ctnanber jtfdjen, pfeifen, faufen. Rozpalone żelazo kowal topi w wodzie; to zalym pryska zamoczone, I popiskuje w mokrzy ciepłej zagrążone; sibilat. Zebr. Ow. 302). — P0P1SNIK, a , m., który co spisuje, popisuje, ber Sefdtretber; Vind. popifar, popi— favez ; Croat. popiszàvecz; Eccl. CLYiioiiTCAh. Geograph us, popisnik ziemi, który wie o położeniu ziem, morza i krainy popisuje. Mącz., ziemiopis. POPISNY, a, e, do popisania, mogący być popisanym, anffcprctbliar.— §. Proscriptus, konfiszkaeie podpadły, in ©Piifiścation Ber* faßen. To z dóbr jeszcze popisanych zostało. To gwoli płacy żołnierskiej sprzedawa. Chrośc. Fars. 335. et 178. (Vind. niepopifliu « nie do opisania). POPISOWY, a, e, od popisu abo popisowania, £d)ä|ungS « , 0d)a$«. Popisowy urzędnik, co lud według dochodów popisował, a oraz obyczajów postrzegacz, censor. Pilch. Sali. 45. Popisowy wojenny, conquisitor. Cn. Th. ber ^rtegêfotn* miffartuö, ber 2)?iifiernng$ticrr.

POPIS, u, m.; (Croat. popisz; Vind. popifanje, popifuva-nje«opis, opisanie); \. a) popisowanie ludu, głów, majętności, dochodów, każdego z osobna czynsz, census ; ba$ Slnffdkeibett, 93er$eid)nen beê 9$ermôgenêftanbe3 eineä je« ben, bie SSoIfäfdjjäjpwg. Wyszedł wyrok od Augusta, żeby był popisan wszystek świat; Józef tedy szedł z Maryą na popis do Betlemu. Bial. Post. 62, Eccl. CLnA^iUimc [ex-ploratio 2].— §. b) Popis wojskowy, okaz, okazowanie, bie SJłuflernng nnb ©nroUiruitg. Z wieku Gotyckiego był zwyczaj, iż każda prowincya robiła corocznie zjazd polny z obywatelów zgromadzających się na pewne miejsce, i tam szlachta popisywała się z swojemi rynsztunkami, końmi i zbrojami. Popisy te były tym samym , co dzisiejsze kampamenta. Jez. Wyr. Wojsko na popis przechodzi. Teat. 13,2.— §. c) Popis szkolny, öffentlich ®d)ul* erantcn, (Spanien, Prüfung; Ross. CBii/pfeTe.ibCTBOBaHie. Ustanowione są po szkołach examina miesięczne i roczne; toż publiczne popisy z całorocznego postępku, w przytomności gości zaproszonych. Dyar. Gród. 155. W przytomności Najjaśniejszego Pana odprawił się w tutejszej szkole rycerskićj popis, naprzód z nauk , a potym z rozmaitych ćwiczeń. Gaz. Nar. 1, 258. Ścisły popis odbywać. N. Pam. 11, 175. (examen rigorosum). Akademia Berlińska wydała na popis dla piór uczonych ważne to zapytanie, ib. 9, 290. (na konkurs). — £. Fig.

Chełpliwie z czym na popis wyjeżdżać. Pilch. Sali. 210. rulrobigmit etroaś angeftodjen fommeit, mit etmaö grof) tłum, fid) bamit fieröor tfmn moDen. Nie masz dla czegobyś na popis z dowcipem twoim wyjeżdżał. Pilch. Sen. list. 42.

Ze swoim, jako mówią, wyjeżdżają na popis, z cudzym do kąta , choć dobre. ib. pr. — Na tym święcie nieprawi synowie we wzgardzie , a w podłym popisie są. Glicz.

Wych. B 3. w lichej cenie, ©ertngfd)d$nng. POPISAĆ,

/. popisze cz. dok., popisuje pr., Popisywać frequ. ; Slov. popisowa! ; Vind. popifati, popifuvati ; Croat. popiszati, popiszuvati, popiszalszem; Ross. nonwcaib, nomicbiBaTb ; jedno po drugim napisać, liad; efaanber flUffdjreibett. Popisać historyą , condere historiom. Mąc.z. Popisywać ludzi, majętności, dochody ludzkie, popis poborowy, albo P0P1WNY, a, e, n. p Popiwna biesiada. Glicz. Wych. C czynszowy urzędownie czynić, eine $olföfd)ä|nng galten, 1. pijana, trnnfen, îrtmf«.

dno po drugim zapłacić, nad) einattber bejahen, abjablen; Vind. poplazhati, poplazhuvati ; Ross. nonjiaTHTtca ; Boh.

jur Steuer auffdjret&eit ; Eccl. cbnApTH [ explorare 2 J. POPŁAGIĆ, f popłaci cz. dok., Popłacać niedok., §. a) je-Cztery kroć Serwiusz Tulliusz. wieleby gospodarzów było , a jak który wielką majętność miał, popisował. Warg.

344

POPŁACICIEL - P O P Ł A W.

P O P Ł A W I Ć - POPŁODZIĆ.

strony. Riai. Tłum. a. POPŁAWIĆ, f. popławi cz. dok., Popławiać niedok. ; Ross. noiuaBaTb ; przez chwilę pławić, nad; elnanbcr fdjroemmen ; (Rosn. poplaviti, potopiti ; Croat. poplavlyüjem inundo). Popławić się * popłynąć, Rosn. et Rag. poplivali ; Vind. poplavati, tym fd;tt>immen, $tn fdjtf* fett. Z sobą się po szerokich morzach popławiemy. Otw. Ow. 450. POPŁAWNY, a, e, płynieniu służący, bent ©dmtitnmeit ober ©djtffen btenltd) ; (Croat. poplavlyiv irriguas). Ni szkuta, na hak fortunę i zdrowie wniósłszy, nie bez swej rusza się ruiny Na wart popławny, z prądu lub z rafiny. Wad. Dan. pr. Wiatr popławny * pomyślny,

poplatiti se. Ludziom popłaciwszy, nająłem furmana Warg. Radź. 350. Wszystkie długi swoje popłacił. Tr — §. b) Neutr. Popłaca co, płaci, jest w pieniądzach ma cenę; e$ wirb bejafylt, e3 1 tjje, ittt greife. Teraz i cnota

Roli. Kom. 4, 330. Co popłaca z tym na targ uczęszczają. Fredr. Ad. 42. Nie to u boga popłaca, kto się wielkim domem sławi. Sk. Żyw. i, 205. Dziś worek, nie głowa popłaca. Boh. Kom. 4, 301. POPŁACICIEL, a, m., który popłaca, ber 33eja(jlcr, Slbja^ler; Vind. popla-zhnik, poplazhauz.

POPŁAKAĆ, f. popłacze cz. dok., Popłakiwać czesll., po-    ein    gńttftlger 2Btnb.    Rzeka    popławna,    spławna, ein

płakuje propr. ; Hoss. noiL/iauan,; .Vind. popłakali, pojo-    rer    §Iuß. Tr.

kati ; Rag. proplakkati ; Boli. poplakati ; czas niejaki prze- P0PŁAZAĆ, /. popłaza cz. dok., poniżyć, emtebrtgeit. Żeby płakać, eine SSetle Ittn ntctnett, eine 3cttïang meinen. Wdo-    nas    jak Cezar pognębił, popłazał.    Chrośc. Fars. 109.

wy popłakiwały za mężami swemi. Tward. 259. Idę do    (Rosn. poplazitise    elabi,    poplazięa lapsio).

siebie, abym czas miała na swoje nieszczęście popłaki- POPLECZNIK , a, m., który komu plecy trzyma , (cf. Vind. wać. Teat. 6. b, 14. Oglądając się na dom, gorzko po-płakiwa. Przyb. Ab. 231. Dźwignął na swe barki ciało,

Popłakując, iż na nich żałośnie ciężało. Przyb. Ab. 180.

Dziecinne popłakiwanie. Kanc. Gd. 49.

POPLAMIĆ, f. poplami cz. dok., Poplamiać niedok., plamami napełnić, popaskudzić ; befledcn, bcjdjmnljen ; Boh. pośkwrniti, pośkwrnowati ; Slav. zamerljati; Bosn. po- P0PLENIĆ , f. popleni cz. dok.; (Boh. popleniti devastare; sctrapali ; Croat. umachkati ; Ross. BMiianitaTL, 3aMapaTi>,    Rosn.    popliniti,    porobiti praedari, poplinitegl    praedator ;

3aMapbiBaTb. Małpa poplamiła kanapy, potłukła zwicrcia-    Croat.    poplenyen    expüatus); Ross.    noiLituHTb ;    w niewolą

dła. Z ab. IG, G2.    zabrać, in bie ©efangenfdjaft führen ; (Etym. plon). Pople-

POPLASAĆ cz. dok., chwilę pląsaniem przepędzić, nad) eilt*    nią je pleniciele ich do ziemi nieprzyjacielskiej. Rudn. 1

attber oattfelttb tatt$Clt ; Ross. nornacaTb, iioiuiacbiBaTb * po-    Reg. 8, 46. „not. zapędzą zapędzicielowie”. Da Jehowa

tańcować; Rosn. poplesati » podeptać.    nieprzyjaciela w ręce twoje, że poplenisz plon jego. Budn.

P0PŁAT, u, m., popłacenie, bic    / 33csaT;luttg. Mieć Beat. 21, 10.

po płat ^ popłacać, płacić, w cenie być, ftd) bfjaljlt lita* POPLEŚĆ, f. poplecie cz. dok., zpleść, zawikłać; Vind. d;cn, im greife ober Üöertlje fielen. Futra wiewiórcze owego    poplesti; Ross. nomiecTb, noiueTaib;    1) jnfammeitfledjtctt,

miały popłat. Nar. Hst. 5, 289. POPŁATEK, tku,    ocrtotrrctt. Tak się z sobą wszystkie cnoty poplotły, że

m., płat, pobór, czynsz, dań; (Roh. poplatky), Abgabe,    ich rozeznać trudno. Gorn. Dw. 86.    Ujrzała na ołtarzu

©teuer. Wybierać popłatki. 1 Leop. 2 Parał. 10, 18.    boginią siedzącą Poplotłe na kolenie    palce trzymającą.

Podatków żadnych i popłatków nie wkładano. Radź. 3    Zebr.    Ow. 227.    (poplątane). —    2) Popleść,    dużo na—

Ezdr. 8, 26. Budn. ib. 1 Leop. ib. (Boh. poplatnjk czyn-    pleść,    nagadać    ni to ni owo; nad; Ctttanber fltnfcIjttKljjett,

szownik).    . tyerplanbent. Nie wiedzał, co oni popletli. Sk. Dz. 813.

POPŁATAĆ cz. dok., wciąż splątać, popętać, nad; cinaitbcr    Dochodzę wszystkiego, zapewne starościna co popletła.

nertmcMu ; Vind. pomresbati; Ross. iicnyTaTb.    Teat. 28, 50. Ah hultaju! coś ty poplótł. Teat. 6,43.

POPŁATAĆ, f. popłata cz. dok., §. a) spłatać, zbroić co POPŁOCH, u, m.; Rosn. plahost, plasciuost; Ross. pac-złego; wernbcu, OUSÜbCtt. Tyle sąsiad złego popłatawszy Polszczę, nie przestaje jeszcze na tym. Kur. Pet. 121. —

§. b) Rozpłatać, rozsiekać; genauen, jcrfpalteit. Uciekaj, pókiś cały, bo ja cię na sztuki popłatam. Teat. 28, 116.

POPŁATNY, a, e, płat mający, popłacający; jafylbar, gültig,

Moljnenb; (Boh. poplatnj vecligalis). Służba nie bardzo popłatna. Teat. 6. c, 57. Były popłatne tc rzeczy. Nar.

Hst. 5, 289.

P0PŁAW, u, m., popłynienie, baö £>inflte$cn, ipinfdjnnnt* ntcu, $infd;tffen ; (Rag. poplava, poplaviza alluvio ; Croat. poplàva inundatio, diluvium ; Bosn. poplaviça inundalio).

Między tym lasem wesołym popławem toczy się Tyberyn POPŁ0CZYNY plural., popłókanie, ba§ SîaÆfpü^lcn, 3?ad)* do morza. A. Kchan. 182. Od morza przeciwnym po- gurgeln. Na popłóczyny W gębę oknem wlano mu pełen pławem Dunaja do Wołoch przypędzony, adverso Danubio. trzop uryny. Pot. Jow. 2 , 26.

Krom. 521, Płyń popławem szczęśliwym w którekolwiek POPŁODZIĆ, /. popłodzi cz. dok., Popładza6. niedok., zpło-

ftd), e3 ift trn 2Ber

popłaca bez złota.

saplozhnik * pasorzyt, saplezhuvati * pasorzycić, pochlebić) ; ber SRudenlmlt, ber 23cfd)üfcer, ber Unterftüfier. Spodziewał się w swym procesie poplecznika. Teat. 46. c, 2. Czynią sobie przyjaciół, aby mieli niecnoty swmjćj popleczników. Bals. Niedz. 1, 249. Przyb. Luz. 95. Steb. 2, 392. Mon. 68, 452.

czasu

iuoxi; trwoga, zamieszanie; ba3 ©djuddewmadjen, ba§ 3luffd;rccfen, ©d;reden, Surd;t, ©c^ü^tern^eit; (Sorab. 2. popłoch rozruch; Ross. imoxb wrzask, hałas). Pierzchli -wość, popłoch, fałszywa trwoga; popłoch niejedne osobę, ale często bez żadnej przyczyny mnogie popada hufce. Pam. Warsz. i, 29. Nieme. Wszędzie było popłochu, wszędzie pełno trwogi. Zab. 15, 48. Wszystko, co jedno z przyrodzenia dzikie jest, leda popłoch miesza i trwoży. Pilch. Sen. gn. 356. Przestraszone z miejsc swoich wychodzą gromadnie, A gdzie i jak kto może z popłochu przepadnie. Węg. Org. 15.

POPŁÓKAĆ - POPŁYNĄĆ.

POPOCIĆ-POPOWIC.

345

tlzić, erzeugen. Miasto płodu wiatr płonny od nas jest popłodzony. Geb. Bym. 321. Skarby zabrał, i wiele inszych złych uczynków popłodzil. Kosz. Lor. 61 b. (na-broił).

fen. Wszystkoć, jakoby z wodą, do domu popłynie. Ba-niai. E 4. Cokolwiek przyjdzie na nas, równie ‘ponie-siewa, A w jeden pad szerokiem morzem ‘popłyniewa, feremur. Zebr. Ow. 281.

POPŁOKAC, f. popłócze cz. dole., Popłókiwać frequ., po P0P0C1Ć się, recipr. dok., wciąż się pocić, nad) entattbcr woli zpfókać po czym, .nadjfpüfilen, aUmaljltg abfpüljleu; fcfmnfjeit; Boss. nonorbib; popotnieć, nad) etuanber fdjnufctg Ross. nonoJOCKaTb, nonojiacKHBaTb. Popłókać gardło. — werben.

Fig. Turcy mocą swą na mię (Polskę) się obrócą, I do POPOD —, duplex Praepositio inseparabilis, concilions Verbis, końca już ogniem me włości popłóczą. Biel. S. M. B 4. quibns adjungitur, notionem unicuique ex his servientem-(wyniszczą).    verba vero talia sunt iterativa dokonane-, e. gr. POPOD-

POPŁOSZYĆ, cz. dok., Popłaszać niedole., jedno po drugim    BIJAĆ, f. popodbija cz. itérât, dole., nad; etłtanber POU un*

spłoszyć, popłochu nabawić, nad) etuanber fdfeudjen, rceg*    ten auf fdjlagett, nmnb fdjlagett. Gdy się mąż z żoną po-

fcbeitd)Clt, fdjüdrtern ntad)en; Bosn. poplasciti; Rag. popia-    piją, jedno drugiemu oczy popodbija. Comp. Med. 396.

sciti, poplascivati, uplasciti, (plàscilo * straszydło) ; Croat.    — $ Popodbijać państwa, kraje, poopanować, pozawo-

poplassüjem ; Ross. nonyrari,.    jować; nad) ctnanber unterjochen, bejroingen. POPODKŁA-

POPLOTA, y, i., plecienie, plecionka, ftled)itnerf. Stroisz,    DAĆ cz. Her. dole., nad) eiuanber unterlegen. Do tej gra-

u rybaka, kije grube, w ziemię wbite na około jazu,    matyki każdy według swego ojczystego języka, słowa i

poplotą grabową przeplatane. Magier. Mskr. POPLOTŁY,    sposoby mówienia popodkładali. Mon. 67, 323. POPOD-

ob. Popleść.    '    LEWAĆ, f. popodlewa cz. iter. dole., nad) ctnanber non

POPŁOTN1EĆ, f. popłotnieje neutr. dok., jak płótno poble-    unten begtcjjcit. Popodlewałem zioła. Teal 24. c, 21. PO-

dnieć, nad) ctnanber tnie ßetmnanb n>e$ werben, blajś wer»    PODNOSIĆ, /'. popodnosi cz. iter. dok., nad; ctnanber auf*

beit. Prawie przyniewolony, popłótnialo wargi otworzył. beben. Popodnosił sumy od żydów. Zab. 13, 205. PO-Pot. Arg. 233.    PODSMALAĆ cz. Her. dok., nad) etuanber non unten fdjntut*

POPŁOW1EC, nijak, dok., wciąż spłowieć, popełznąć; nach    s'0 ntadjcit, befengen. Pożar w tym kraju zwykły, młodzież

eiuanber bleich ltnb gelb werben, perfdjteßctt, bte garbc ner*    pozostała popodsmala. Torz. 19. — etc. etc.

lierctt ; Bosn. poplaviti ßavescerc.    POPOIĆ , f. popoi cz. dok., upoić jednego po drugim ; Ross.

POPLUGAW1C, f. poplugawi cz. dok., poplamić, popasku- nonoMb, iioiiatiBaTb, (nonofina pijatyka), nad) eiuanber dzić, fd)ntit$tg mad;eit, befdjUUtjjeH ; Boh. pośiśmati; Vind.    befdttfen. Popoił ich wszystkich winem. Czach. Tr. E 2.

pogerditi, poskurniti; Croat. poszmragyujem; Ross. ncna-    Popoje ich, aby posnęli. 1 Leop. Jer. 51, 39. Na ba-

kocthtl. Odchodził wrót swoją zdradą zmazanych i po-    ranka niewinnego czuhają, jakoby się krwią jego ponoić

plugawionych. P. Kchan. Orl. 1, 57.    mogli. Bzów. Roi. 66.

POPLUNĄĆ, f. poplunie cz.jedntl, POPLUĆ dok., POPLWAĆ POPOŁUDNIE, ia , n. ; Vind. popoudni, povdenji; Slav. niedole., POPLUWAĆ conlin.; Boh. poplili, popljwati; Vind. popluvati ; Rag. popgljuvati ; Croat. poplyuvarn ; Ross. ncnaeBan., iionieBUBaib ; plwocinami poplugawić, befpew Ctt, bcfpitcfen. Poplwał się wszystek. P. Kchan. Orl. 1,

60. Lepiej popuszczając, niźli popluwając. Rys. Ad. 35.

— Transi, ßg. Furyusz mroźne Alpy s'niegiem poplwa siwym. Zab. 12, 97. (popierzy). — latrans. Popluwam, POPONA, y, ź. ; (Ross. nonOHa, nonoiiKa deka na konia; często wypluwam, oft nad; etltailber (dît auêfptttfen. Owych,    Etym. piąć); opona wozowa. Cn. Th. nakrycie wozu,

co nie z potrzeby, ale z nałogu często popluwają, doty-    pukłat. VWod. Dudz. 16. bte SBageitbcde, eine glatte 001t

ka ono przysłowie: czy to deszcz, czyli rosa. Eraz. Ob.    Śetitwaitb ober Ceber. — §. Dwory i łożnice poponami

a. Popluwam sobie, pochrachywam sobie, magnißce eon-    upstrzą. Birk, o Exorb. 29. (namiotkami , powilonami).

screabo. Cn. Th. oor ftd) graoltdtifd) bńifpucfeu.    Mojżesz on przybytek z popon rozpięty uczynił. Żarn.

POPLUSKAĆ, f. popluska cj. dok., pluskiem poplugawić,    Post. 2, 461 b. Kolebki z szarłatnemi poponami. Rej.

Defprftfjen, befdjntu^en. Ziele to na kałużach rośnie, przeto    Zw. 58 bm POPONOWY, a, e, od popony, bte SBagCU-

popluskane błotem bywa. Sienn. 140. Popluskam ich na    becfe betrefettb ; n. p. Poponowy gwoźdź,

ulicy błotem. Baz. Hsl. 353. Jesień malują popluskaną POPOD, u, m., popieranie, podpora; ba3 Utlteïftüfjen, bte wydeptywaniem jagód winnych. Otw. Ow. 54. Miał to je-    0tń|e. — Fig. Udania tego taki kładą popór. Pot. Pocz.

śli nie pokalać, tedy wżdy nieco popluskać. Goni. Sen.    51. POPORZE, ob. Popróć.

571. Otw.'Ow. 109. Skałę świeżą popluskał posoką. Otw. POPOŚCIC med. dok., nieco, chwilę pościć, nad) etuanber

fafteit; Ross. nonocTimcfl, noroßtTb.

‘POPŁUZNE, ego, n. , Suhsl., Ross. non.ij/KHoe ; podatek POPOWA, y, z., popadya ; Croat. popovicza, beë popelt

grau, bte ^optmt. POPOWIG, a, m ; Ross. nonoBitub; popa syn, beö ^open 0o(»n. Przez konstytucyą 1764 r. o popowicach , synowie kapłanów Ruskich , nie aplikujący się do nauk lub rzemiosł, za poddanych własnym

poslipódna; Croat. popoldän ; Ross. nonojiy/tHH adverb.; czas po południu, ber 3îad)uuttag. Konie niech będą na popołudnie. Teat. 32, 24. POPOŁUDNIOWY, a , e ; [Boh. popolèdnj ; Sorab. 1. popowdnischi ; Vind. pouden-ski, popouden ; Rag. poludnèvni ; Croat. popoldnevni) ; odwieczorny. Cn. Th. uadjnutMglg, cf. poobiedni.

Ow. 42.

w zbożu od stajania ; adject. nonay>KHbiH.

POPŁYNĄĆ, f. popłynie intr. jednll., popławić się, wodą pojechać; Vind. popiavati, naplavati; Bosn. poplivati; Rag. poplivati, fmtfdjnüntmen, hinfahren auf bent SBajfer, binfdjtf»

Słownik Lindego wyd. S. Tom IV.

44

346

POPOWIEC - POPRAWA.

POPRAWCA - POPRĄ WIACZKA.

Eilipponi rozdzielili się na

m.,

kolatorom przeznaczeni. Gaz. Nar. 2, 13. Vol. Leg. 7, 75. POPOWIEC, wca, dwa główne podziały, popowców i dyakowców ; pierwsi mają kapłanów', drudzy tylko sług kościelnych. Czack. Pr. 301 ; Hoss. nonoBiunna, eine ©ecte tn ber grtednfdjen śRrdje. POPOWNA, y, z.; Hoss. nonoBHa; córka popa, be$ ÜJü* peu ïoebter. Prov. Kwapi się by popówna za mąż. Hys. Ad. 24. (spieszno mu, doczekać się nic może). POPOW-SK1. a , ie ; Croat. popovszki; Hoss. nonoBCKÜî, poptfet;, ben 1'epen aitgel;enb. Popow skie obrzędy. Budn. 2 Heg. 23, 5 POPOWSTWO, a, n., popowski urząd, ba3 ^03 peitamt, ^riefteramt; Hag. popovstvo, popstvo: Boso. po-povslvo ; Croat. popôvsztvo, popsztvo ; Hag. papsàg ; Eccl. nonoBCTBO, CBamenciBO. Po złajaniu był złozon z po-powstwa. Baz. Hst. 52. ib. 89.

POPOWI ADAĆ cz. i ter. dok , nad; cinanbcr ^erjagen; Hoss. nocKa3ari>. POPOZNAWAĆ cz iter. dok., jedno po dru-gićm poznawać, nad; etnanber erfenneu.

POPRAĆ, poprał, f. popierze, popiorę cz. dok., jedno po drugim wyprać, nad; etttanber auêtvafd;eu. Przędziwa ze lnu dać poprać, aby tym bielsza przędza była do robienia płólna. Zaw. Gosp. Poprali odzienie swoje. 5 Leop. Nom 8, 21. (zeprali. 1 Leop.)-, (Eccl. nonpaTOJb podeptacz).

POPRACOWAĆ cz. dok., nieco, niejaki czas pracować, nad; etttanber arbeiten; Sorab. 1. podzjlam; Vind. naprei-delati , poddali ; Hoss. nopaóoraTb.

POPRĄG, POPRĘG, egu, m. ; Boh. popruh ; Dal. poprugh ; Curn. hoprûg; Vind. podvesa ; Croat. poprùg, podprùg, zaprega, tapkör; Slav. poprug, kolan, (cf, kolano); Hag. poprugh, opreghgljaccja , zagargnjaccja, ziîstor, zastriza ; Bosn. poprugh; Hoss. n04npyrra. no4ÓpiouinHKai, no4C'k-4eabiMK'b ; pas do podpinania kulbaki na koniu, ber 53aitd)* rtentett, ©attelgurt am Çferbejeuge. Popręg nie powinien być ani nadto mocno, ani nadto wolno podpięty; w pierwszym przypadku koń nie ma zupełnego oddechu, w drugim przekręca się kulbaka. Kaw. Nar. 595. Siodło ma być z dobremi krzyżowemi popręgami. Flipp. 59. — Fig. Poprąg * krócenie, hamowanie, krepowanie; ‘Scfdjrćiu* fuug, ët!tfd;rânfung,    3üfl0* Dopiął nam nieprzy

jaciel popręgów jeszcze cieśniój. Tward. W. D. 76. ścieśnił nas jeszcze bardziej, er l)at uttS ttod; enger befe^ranît, eingeengt, noch ntel;r in bic (Enge getrieben. Myśli mu dopinać popręgu. Clirośc. Luk. 42. Serca nasze będą murena tęgim, Gdy je nie ciasnym uciśniesz popręgiem, Nie niewolniczą srogością, Ale ujmiesz ojcowską miłością. Tward. Mise. 107, (cf. w kleszcze ująć). Zawzięli się Polacy, by Turkom popręgów przypięli. Hak. Pob. B i i. Za jego prośbą swojemu gniewowi przybiorą popręgi. Pot. Arg. 758. powściągną go, beit 3^9^ anlegett.

POPRASOWAC cz. dok., prasując pogładzić, nad) etttanber preifcu, glatten, plätten. Poprasować żelazkiem Ross. no-yTKWHTb.

POPRAWA, y, i., POPRAWKA, i, i., dcm.-, Hoss. no-npaBHa, nonpaB,ieirie, nepenpaBKa, ncnpaBa, HcnpaBKa, BunpaBKa; Vind. poprava, sbulfhanje, pobulfhanje, sgur-fhanje; Garn. poprava ; Croat. pobolshanye, pobolssicza ; Eccl. ynpaBieHie, nciifuAiuremue, im xy4aro coctoahm

kü jymneMy npexo>K4eHie ; (Boh. poprawa supplicium, odprawa winowajcy); poprawianie, naprawianie, polepszenie, phijs. et mor., baê Seffern, bte Sejferuug. Nie śmierci złych nam potrzeba, ale poprawy. Fredr. Ad. 15. Bóg starca tak mądrego zesłał na naprawę moich błędów, i czynów moich poprawę. Jabt. Tel. 147. Koniec pism naszych jest poprawa obyczajów. Mon 64, 214. Nigdy nie należy Rozpaczać o poprawie nadpsutćj młodzieży. Treb.

S. M. 142. Błąd, który się na wojnie dzieje, nie ma poprawy. Warg. Wal. 252. (nieodwetowany). Poprawa omyłek drukarskich (Eccl. cnpaBa, cnpaBna). Niechaj 'oprawiają miejsca pokażone w domu pańskim, klóreby widzieli potrzebować 'poprawy. 1 Leop. A-Heg. 12, 5. (naprawy, Sluśbefferuttg, Reparatur). O poprawie lasów. Mon. 74, 701. o polepszeniu ich, üßerbeffermtg. Poprawa myta, zapłaty, podwyższenie, postąpienie; üßerbcffcruitg, (Er 1)0« (jung, 3‘dagp. — §. Niepoprawa, n. p. w piśmie tym było wiele pięknych rzeczy, ale i wiele niepoprawy. N. Pum. 22, 103. zaniedbanie, Uncorrect^fit.r Patrząc na upartą niepoprawę życia Magdaleny. Bals. Św. 2, 125. niepo-prawność, Itnbnßferttgfett, Mangel ber 23efferttng. — §. Dom poprawy, Hoss. CMiipHTeJibHbul 40Mb, cuchthauz, ba$ 3ud;t» l)au3. Domy poprawy, albo cuchthauzy, są sposoby wyborne przyprowadzenia młodzieży do rozumu. Mon. 74, 488. Sejm. Grodz. 2 , 84. Do domu poprawy tychbym winowajców posłał był na lat kilka. Zab. 14, 37. POPRAWCA, y, m., (Boh. poprawce carnifex, oprawca); a) poprawiacz, poprawujący co, ber 3Serbcffercr. Omyłki w drukowaniu ztąd poszły, iż my pewnego i ustawicznego poprawcy abo korektora dostać nie mogli. Budn. Bibl. praef. — b) Venator. Poprawca , pies , który zająca przypadnionego umie poprawić. On powinien ślad co najświeższy w kole tym, w którym psi koło upadłego zająca założyli, wyprawować. Ostror. Myśl. 35. eilt Settbmtb, ber bem anfgcftbbcrten SBilbe uacbfejjt, mtb bte »erlerne ©pur immer ttueber ftnbet, ber 9ład;arbetter. Poprawca Melamp. Kchow. 325. POPRAWDZIE adverb., bez żartu, seryo, w samej rzeczy; tut (Erttfie, o\)\\z ©d;erj, ©cber$ bet; ©eite, in ber 3J)at. Syn będzie poprawdzie ojcowskiej dzielności i rozumu. P. Kchan. Orl. 1, 72. Poprawdzie, zwycięstwa zagraniczne mają coś nad zwycięstwa domowe. Nag. Cyc, 101. Nag. Fil, 49. — Inter. Poprawdzie? Teat. 45, c. Wyb. mtrfltd;? — Już ci poprawdzie nie tak byli strojni, Ale broń mieli lepsza. P. Kchan. Jer. 428. (w prawdzie , guidem, smar). POPRAWIACZ, POPRAWICIEL, a, m, poprawujący co, polepszyciel. Macz. ; Boh. opraw itel ; Hag. ispravitegl, ponapravitegl ; Sorab. 1. poredżak; Vmd. po-bulfhavez, zbulfhavez ; Croat. popravitel, pobolssàvecz ; Eccl. nonpaBHiejiL, cnpaBiumcE; Ross. iicnpaBin ejb, ber ^erbefferer. Rozsądny poprawiacz błądzących. Pilch. Sen. gn. 200. Starzec, twardy młodych poprawiacz, wszystkiemu przygania, Czego użyć nie może, młodości zabrania. Dmoch. Szt. B. 76. Poprawiciel drogi. A Zamoj. 110. Bóg sam jest wodzem mądrości, i mądrych poprawca. 1 Leop. Sap. 7, 15. Poprawiciela dekret. N. Pam. 22, HO. POPRAWIACZKA, POPRAWICIELKA, i. i., bte to bejferirnt, emendatrix. Macz. ; Sorab. 1. poredżerka ; Ross.

POPRAWIĆ.

POPRAWICIEL - POPRĘCINA.

547

HcnpaBHTeJŁHHua. POPRAWIĆ, f. poprawi cz. dok., Po-    wię-ć » uderzę cię drugi raz, poprawie się, mart! id) mtltô

prawiać niedok., Poprawować contin.; Boh. oprawiti, oprą-    btr nod) beffer geben, jeigen; bu folljł’$ nod) beffer füllen !

wowati ; Sorab. 1. poredżam (cf. porządzić), (poprawiu,    Cn. Th. Opalonym kijem lepiej mu poprawi}, Trzy czte-

popraju, poprawił«', poprajim recilo, refero, ob. Prawić);    rykroć chrosnąwszy, wierzch głowy roztrącił. Zebr. Out.

Cam. popraviti, popravem, popravlam, pobulsham ; So-    505. Gdy dziecię przyszło skarżyć na onego, który go

rab. 2. poreżisch ; Slav. popraviti; Vend. popraviti, po-    dla występku jakiego skarał, zaś mu jeszcze ociec przy-

praulati , pobulfhati, sbullhati, podelati, sgurfhati, vun-    dał i poprawił. Glicz. Wych. El. — b*) Poprawić cze-

sbulfbati, ispobulfhati; (popraulati, vunpopraulati » wy-    go czym, potwierdzić, stwierdzić; bcfräftigen, betätigen,

łajać); Bag. ispraviti, izpraviti; Bosn. ponapraviti, pona-    Nie wiem o pozwie; gotowem tego sumnieniem poprą-

ciniti, poboglscjatti ; Croat. popraviti, popràvlyam, po-    wić. G om. Wł. R. Przysięgą tego poprawił. Biel. 251.

bolssati, pobolssàvam, (popravlyati » kierować) ; Ross.no-    Witołd, aby ugody z Jagiełłom skutkiem poprawił, za-

npaBHTb, nonpaB.iBTb, H3npaBHTb, imnpaBJBTb, BunpaBHTb,    palił Krzyżakom zamek. ib. 257. Znał nieprzyjaźń, od

BbinpaBJiflTb ; Eccl. n04npB,iaw), B03npaBJiłi!0, cnpaB.iaio;    którego się powinnej i krwią poprawionej życzliwości

1 a) naprawić, polepszyć; beffem, fluêbeffcrtt, beffer nt(t»    spodziewał. Sk. Zyto. 1, 55. Przodków godności chwałą

cf)cn, oerbeffern. Łódź w Dclii, że ją ustawicznie łatają    tylko temu są, który ojcowskiej zacności skutki swemi

i poprawiają, na długie wieki trwa. Birk. Chodk. 22.    poprawuje. Orzech. Tar. 55. Nie tylko to zwykli mówić,

Pióra poprawić. Tr. gebcrit corrigircit. Malarz przyszedł    ale i skutkiem, tego poprawiać. Kosz. Lor. 56 b. Gotowem

h; -

poprawić portret. Weg. Marni. 1, 188. Nudna praca po-    tego    ' ręką poprawić.    P. Kchan. Jer. 265.    (ręką o to

prawiać    druki. Teat. 65. c, 51. (korekty trzymać, bte    czyn    , bić się o to).    Czci a sławy swojej    bronić albo

©orrectur bcforgeit). Przeszłych rzeczy żałować możem, ręką poprawować, jak niektórzy mówią, famae ccrtamen poprawić nie możem. Gorn. Dz. 66. (co się już stało,    habere. Mącz. —    c) Venator. Zagraj    najlepszy    jego był

odstać się nie może). Nie poprawisz i stera lat minuty.    ogar, ponieważ    pierwszy poprawiał    w kniei,    jak psy

Pot. Syl. 172. Czego nie możesz poprawić, lepiej cicho ucięły. Pod. 65, not. «pierwszy trop znalazł, gdy go in-w sobie strawić. Cn. Ad. 124. Poprawić chcąc, pogor-    ne psy straciły»;    ber Seitbititb arbeitet nad;, bängt    ber ftćibrte

szył. Cn. Ad. 897. (strugał, aż przestrugał). Religią,    nad), fließt bic oerlowe 6put auf; ob.    Poprawca    pies. —

afektom    swoim godząc, wedle zdania swego poprawiali,    2*) Poprawić, pogadać,    przez chwile prawić    co; nad) eilt»

a jedni    po drugich pociasowali i przyczyniali. Żarn. Post.    nitber    fpred)eil, perorireit,    bifpntircn. Kęs z żoną poprawił,

5, 605. — W chemii, gdy się rozcieki, przez destylo-    I tak bogom Filemon spoiną chęć objawił ; pauca locutus.

wanie czystszemi stają, ta praca nazywa się poprawia-    Żebr. Otu. 211. POPRAWICIEL, ob. Poprawiaoz. POPRA-

niem , rectificatio. Krumł. 221. Poprawić moralnie: n. p.    WINY plur., uczta u pana młodego nazajutrz po weselu.

Cierpliwie bywałem od was poprawowanym. Teat. 19. c,    Włod. Poprawiny, o    piciu, gdy nazajutrz    lepiej sobie po-

81. W czymże młodzieniec będzie poprawował obycza-    prawują. Dudz. 55.    ber Nad)fd)tliattë, beu    aubem £ag nad)

jów swoich, jedno gdy się zachowa wedle słowa boże-    bCllt crftcil, lim feilte    ©adlClt 110 d) beffer Jtt    mad)Cit. Repolia

go. Radź. Ps. 119, 9. Grzech umniejsza, kto wcześnie    poprawiny. Urs. Gr. 129. Poprawiny, przenosiny po we-

sie poprawia. Min. Ryt. 4, 155. Odtąd królu prawidłem    selu. Cn. Syn. 766, Sorab. 1. pokwaszna hostżina. P0-

twojćrn słuszność będzie, Niemała i w tćm wielkość, po-    PRAWNY, a, e, — ie adverb., a) mogący być popra-

prawić się w błędzie. Dmoch. II. 2, 197. Wiele mówią,    winnym; Slov. naprawitedlnÿ, polepsitedlnÿ; Rag. ispra-

a nigdy przecie me myślą się poprawować. W. Post. W.    vgliv; Vind. poprauliu, pobulfhliu , sbulfhliu, sgurfhliu ;

2, 198. Poprawić się, nie sromola. Cn. Ad. 898. Po-    Eccl. ii3npaBHbiii, oerbefferlid.) ; (Boh. poprawnj, od strace-

prawić sławy. ib. (starać się o dobre imię). Iron. Poprą-    nia winowajców, n. p. poprawnj meć , poprawiśte locus

wił się z pieca na szyję. Cn. Ad. 892. (nieleda poprą-    supplicii). Niepoprawny, którego trudno poprawić, nawa, postępek; z dżdżu pod rynnę; suknią zastawił, ko-    prawić. Włod., Cn. Th. 515, Vind. nepobullhliu , nepo-

szulę wykupił). — Poprawiło mu się, co do zdrowia*    bulfhan, obresen ;    Eccl. HCMcnpaBHbiH.    O niepoprawny,

wzmaga, e$ tft beffer mit tlrnt. — Poprawiam w piecu,    bez wstydu, bez czoła, bez serca. Zab.    11, 24. nid)t JU

poprawiam pasa. popręgu, czapki; jnredjtc legeit, fcbtebcit,    bcfferu. Zabezpieczenie obywatelów, przeciwko niepopra-

swo-

fejjen. Cn. Th. Poprawiam świecy, ucieram świecę ; baê    wnym złoczyńcom. N. Pam. 20, 244. W zbrodniach

£id)t pu^en, bajt eê beffer brenne, ib. — §. Aliter: Dalej    ich żyli niepoprawnie. Chrośc. Job. 62. — Już po klęsk

jechać niechciał, jeślibyśmy mu nie poprawili myta. Warg.    tylu, niepoprawma szkoda. Chrośc. Luk. 2, 77. nieodwe-

Radz. 159. podwyższyli, beu Sofm erl)óben. — §. Illud    towana, uitcrfc|ltd). — b) Poprawny, poprawiony; Ross.

peculiare est: Poprawiemy na wieczerzy, i. e. będziem    iionpaBaeuHUH, nerbeffert, corrigtrt. Czyta sekretarz popra-

lepszą mieć wieczerzą, coenare licebit reclius. Cn. Th.    wny projekt komisyi. Gaz. Nar. 1, 200. (po dwa razy

odwetujemy, powetujemy; mir moKfit 11UÔ am 9îac^tcffeit er*    był poprawionym). Poprawnie pisze, correcte. POPRA-

bobRti/ ben 6d)aben eiferen, baiJ Serffiumte etnbrfngcn, ob.    WNOŚĆ, ści,*z., sposobność do poprawy, bte ^erbeffer*

Poprawiny. Dudz. 55. — Poprawiać, powtarzać lepszym    ltd)fett; niebyt wad, omyłek, błędów, bte ©orrectbeit.

sposobem, powtarzając polepszać, nod) einmal linb beffer POPRAŻAĆ cz. dok., wiele naprażyć, posmażyć, nad) ein* mteberboblfm Niech się poprawię, i. e. znowu lepiej rze- aiiber pregeltt ; Bosn. poprigati, svrigati ; Ross. nonpaacHTŁ. kę, napiszę, strzelę. Cn. Th. Poprawiam komu, poprą- ‘POPRĘCINA, y, z., długi pręt, żerdź, eilte lange bûltne

POPREG - P OPRÓŻNIĆ Y.

L

©tange. Pszonka grunt dna rzecznego długiemi popręci-    ich na rynku popróżnicy stojących. 1 Leop. Math. 20, 3.

nami dla znaku miałkości ponatykawszy, do Litwy powra-    Biał.yPost. 269. próżnujących, bezrobotnie, müßig. PO-

ca; rybołowie zaś popręciny natknione wyjmują i w miej-    PRÓŻNOWAĆ, f. popróżnuje intr. dok., chwile nie pra-

scu głębszym utykają. Krom. 354; praelongae stipites,    cować, Czas niejaki przepróżnować, einige 3Üt müßig

(cf. Eccl. iioufuiijic miara I 1 5 stóp).    fe^rt ; (cf. Eccl. nonpa34HCTBO post solennitatem repotia).

POPRĘG, ob. Poprąg. POPRĘGOWY, a, e, od popręgu,    Jak robić, tak tez wzajem trzeba popróznować, Kto chce

©nrt * ; UBancßgnvt ' ; Ross. no/tnpywubiM. POPRĘZNICE    życia swojego dobrze bieg miarkować. Gaw. Siei. 564.

plur.. żyły u konia poboczne. Hipp. 103. Me ©eitenabern    Lub. Boz. 479. et 483 Jabt. Tel. 315. 'POPRÓŻNY, a,

etlteis ÎTÎoffcê. Upuścili stadnikowi z popreżnic nieco krwi.    e, próżny, daremny, marny, n. p. Czas on nieużyteczny,

Hipp. 17. POPRĘŻYĆ cz. dok., dosyć naprężyć, nach eilt«    ale marny, a popróżny będzie. Glicz. Wy cli. N 1 b. stra-

anber auêfpannett, auörecfen, bepnen; Bosn. popreghnuti ko-    eony, eitel, »ergeblicb, nmfonft, verloren,

gna eing er e , incingere; Croat. poprèsem , popregelszem, POPRYSNAĆ, f. poprysnie cz. jedntl., Popryskać niedole.-, poprechi cingulo, constringo.    Boh. poprskati; Bosn. poprrisejati ; Boss. nonpuckaTS,

POPRÓC , poprół, f. poporze cz. dok., wciąż rozpróć ; Ross.    nonpucKHBaTb , noópbiaraTb , no6pbi3riiBarb, ynpbicnaTb ,

Hcnopoib, nad) ciitanber auftrcimcn, tu einer ©treefe (jinjer*    ynpbicKHBarb, cnpbicHyib, cnpHcnaib, cnpucKHBaTb, be*

fdjneiben. Łąki jasnemi popróte strumyki. Bot. Arg. 207.    fprüßen. [Boss. nonpmne miejsce gonitwy; miara 115

Ale coż? jeśli mu się nie po szwie poporze? Bot. Syl.    stóp). POPRYSZCZEC się, ob. Pryszczeć.

300. (nic podług myśli powiedzie). POPRÓCHNIEĆ, /. POPRZĄŚĆ, f. poprzędzie cz. dok., nieco uprząść, czas popróchnieje neutr. dok., powiotszeć, wciąż przepró-    niejaki przędąc przebyć, und) etnattber ßilt fptmicit; Vind.

chnieć , nad) etltanber ntorfd) werben. Kości moje popró-    popresti; Bug. poprèsti ; Bosn. popresti, popopresti ; Ross.

chniały. Badz. Bs. 31, 11.    nonpacTb, nonpa^y.

POPROSIĆ, f. poprosi cz.dok.; Carn. poprósem, poprositi ; POPRZATNAĆ, /. poprzątnie cz. jedntl., Poprzątać niedok., Vind pop roliti ; Boss. nonpocHTb, nonpaimmarb ; powta-    jedno po drugim uprzątać, statki, naczynia ledajako le-

rzając prosić, upraszać, ein wenig bitten, erfnd)cn, tenture    żące na swoje miejsca poodstawiać; nad) einaitber weg*

precibus. Jać pisać nie umiem; ale ja sobie kogo popro-    rdltmett, abrdtttncn, ailfraumen; Vind. spraviti, triebiti,

sze. Teat. 22. c, 50. — §. Poprosić gości, sprosić; $n«    striebiti , potriebiti, ispotiti ; Eccl. onpaiaio. Każda rzecz

fammenbiłteit, eilten nad) bent aitbcnt bitten; (Carn. popro-    ma na swytn miejscu leżeć; boć to zły gospodarz, kie-

snik * orędownik , proszący za kim).    dy na co patrzy, a niepoprzątnie. Haur. Ek. 10. Tym cza-

POPROSTU adverb., prostym sposobem, grabę Jlt, fcl)Ied)t    sem tu poprzątajcie, niech zamiecione będzie pięknie,

»eg. Poprostu trzymali się jednej drogi. Suszyć. Bi ein■    Teat. 15. c, 9. Potrawy i stół poprzątnęli. B. Kchan.

3 K. Poprostu co mówić, czynić, niewytwornie, wyro-    Orl. 1, 174. POPRZĄTACZ, a, m., który poprząta, ber

zumnie. Cn. Ad. 877.    SUtfrfiltmcr; Vind. spraulavez, striebnik.

POPRÓSZYĆ cz. dok., prochem posypać, napełnić prochem, POPRZE —, duae Praeposiliones inseparabiles, Verbis compo-pokurzyć , beftdnben; Boli. popraśiti; Vind. poprąfhili ;    sitis, quibus prnefiguntur, conciliant notionem mimique

Bosn. poprasciti ; Rag. poprasciti ; Croat. poprassùjem.    proprium, actionem vero iterativ am , complétant, e. gr.

POPROWADZIĆ, /'. poprowadzi cz. dok., zaprowadzić gdzie    POPRZEBIERAĆ cz. itérât, dok., nad) etnanber twllenbä

czas niejaki; Carn. popélâm, popęlam, binfityren, (mibe*    auSIefen, anśwablen, [o baß nid?t§ mel)r übrig bleibt. M i ej -

gleiten. Jutro poprowadzić go z innemi rekrutami do    sca na groby, na pal drwa poprzerabiane; nec locus in

Kamieńca. Trat. 15, 88. Darnon poprowadził Julią na    tumulos, nec su/ßeit arbor in ignés. Zebr. Ow. 179, ob.

reduty. Teat. 50. b, 5. — Szczęśliwy będziesz . i u bo-    Przebrało się.

ga wzięty, Gdy żywot według cnoty poprowadzisz świe- 1. POPRZEĆ poprzał, poprzało, f. poprzeje, nijak, dok., czas

ty. Groch. Kemp. 5.

'POPRÓŻNICY, po próżnicy adverb., ‘P0PRÓŻNU, incas-

niejaki przaniem zajść, ftd; nad; etnanber erürämfen, er^t^en ; (Boss. nonptTb pogotować się, ugotować ię). Na kury sum, darmo, wniwecz. Mącz. Sorab. 2. proprofnem;    poślady chować, coby nie poprzały. Haur. Ek. 75.

próżno, darmo, daremnie, nadaremnie; nmfonft, oerge* 2. POPRZEĆ, poparł, /. poprze cz. dok., Popierać niedok., blid). Jeśli pan nie zbuduje domu, popróżnicy robili ci,    z usilnością dalej posuwać, popychać, poprowadzać, pr.

którzy go budują. 1 Leop. Bs. 126, 1. Przeezże się    et tr., Vind. napreipelati, napreivpraviti, napreisaribati,

tak popróżnicy pracować mam? Radź. Job. 9, 29. Po-    povifhati ; Ross. nocntuiecTBOBarb, (ob. Pośpieszyć); 1)

próżnicy się mordujesz. Otw. Ow. 156. et 175. 1 Leop.    weiter treiben, nad)brncflid) fort fdiieben, nad^elfen; Roh.

Job. 55, 16. et 6, 16. Zamku Toruńskiego Krzyżacy    popjram , zapjram * zapieram się, nego : (Boss. nonpkTb ,

popróżnicy dobywali, gdyż go warunki Polskie potężnie    nonpaTb, normpaib potratować). Awantury miłości są

broniły, nequiequam. Krom. 466. et 558. Gdy nasi po-    poparciem punktu honoru. Weg. Mann. 1,95, (cf. sprę-

próżnicy czas w Pomorzaniech trawią, tym czasem....    żyna, ïriebfeber). Patron przez miłość popierał jej obro-

frustra tempus terere. Krom. 655. Słowa popróżnicy tra-    ny. Teat. 50. b, 68. Żadnej sprawy jego adwokat bez

cę, i te żale. Bardz. Trag. 72. Nie stworzył bóg ziemi    honoraryum popierać niechce. ib. 3. b, 75. Popieranie

popróżnicy, ale ją sprawił ku mieszkaniu. Radź. Exod. 45,    sprawy Ross. np0H3B04CTB0. Niech zaprzestanie popie-

18. (bez celu, pożytku). Otw.WVirg. 474. — §. Ujrzał    rać swych chęci. Teat. 49, 30. Nie dosyć jest wygrać, ale

wygraną poprzeć, popartą utrzymać, aby nic nie zosta-    aby Izmaela wypędzi?, 'prze poprzeczne zachowanie, ib.

wić w popiele, coby nieutłomione wybuchnąć mogło.    B 5. (dla nieprzyzwoitego sprawowania się, cf. sprze-

Lub. Roz. 564. Popierający co Vinci, naprcipelatîiu,    czny). POPRZECZYZNA, y, z., rozległość w poprzek,

pomuzhliu, napreipelazh. — Słowa przysięgą poparła bte Sluëbe^niutg trt bte Slteere. Gdy mię wyrozumiesz , swojego. Bardz. Trag. 211. potwierdziła, ‘poprawiła,    dłużyzny i poprzeczyzny łatwo ztąd porachować możesz.

Befrfifttgen. — §. Dla bydła rżyska ochraniać, aby sie    Czach. Pr. 2, 206.

dobrze na poparcie nabiału, który w zimie szczupleje, POPRZEDNI, ia , ie, POPRZEDNICZY, a, e, POPRZEDNIE, nasyciło. Haur. Sk. 56. (na pomnożenie nabiału, SBct*«    POPRZEDNICZO adv erb.\ Boh. popredu; Carn. poprei-

meljntng). — 2) Poparł nieprzyjaciela, pogonił się za    shen, (popręd, popręj « pierwej) ; Vind. popriedni, prie-

nim. Cn. Th. 773. gurfitfbrdnflett, gltïfitfbrfitfctt, Çtntretben    dni, popreini, predjidezhen, predhodezhen; Ross. npe-

(bcit $einb). Skanderbeg, pobiwszy z przodu Turków    jkhmh, npe4'bynpe4Hie.ibnbiH, npe4'Łynpe4HTe;ibH0, npe4Ba-

co nameżniejszych, łacno drugich poparł. Baz. Sk. 363.    pHTejbHHH, npeABapHTejbHO ; Eccl. npe4TeiuibiH, npe4no-

POPRZECIAGAĆ, /. poprzeciąga cz. Her. dok., tut# etnait*    4Je*amiM, upe4iuecTByioiii,iH ; uprzedzając, supponowany,

ber burć^sie^eit. Poprzeciagał miaższemi rzeki łańcuchami.    przypuszczony, préalable, oorläuftg. Poprzedniesmv to wi—

P. Kchan. Orl. 1, 422 ‘ POPRŹECIERAĆ , /. poprzecie-    dzieli, iż.... Hub. Mech. 10. POPRZEDN1CA, y, z .POPRZE-

ra, cz. iter. dok., nad) eiltanber biirćhretOeit, przepiłować,    DNICZKA, POPRZEDZICIELKA, i, z., poprzedzająca ko-

burd)fdgen. Dawid pojmanych królów poprzecierał piłą.    go. przed nim idąca; Boh. predkyńe; Vind. predhodni-

Budn. 1 Chroń. 20, 5. POPRZECINAĆ, /. poprzecina    za, predhoika, przedhajarza, spredniza ;    Ross. npe4iue-

cz. inter, dok., nad) etitanber butd;fd;netbcn. Drogi rowami    cTBeimuua, bte Śorgćtitflenttn, ^Sorfaprinit,    3>orbottnit. Sta-

poprzecinać. Lesk. 2, 236.    rość poprzedniczką śmierci. Zab. 5, 107.    0 filozofio,

POPRZEDNIK,

549

POPRZECIAGAĆ - POPRZECZNY.

POPRZEGZYZNA - POPRZEDZIĆ.

POPRZĘCKĘ , POPRZECZKĘ, ob. Przęcka.    prawdziwego światła poprzedzicielko. Bardz. Boet. 109.

POPRZECZ, POPRZEK" POPRZEKI adverb. ; Sorab. praki ;    Poprzednica, żniwiarka, ob. Przednica.

Slov. oprek , woprek; Boh. prjć; Vind. poprek, na krish,    POPRZEDZIC1EL, a, ni., (oppos. następca), poprzedzajcy

opak, krishama ; (Croat. póprek * ogólnie, ogółem); Bosn.    kogo, przed nim idący, bei’ 33orgdn$er,    SSorfa^re, Parlait*

priko , ta jest, s one strena ; (Slav. popriko » krótka droga,    fcr ; Boh. et Slov. predchudce; Sorab.    1. prezkhodzi-

ob. Poprzeka) ; Ross. nonepeKb, (nonpebb wyrzut) ; wszerz    cżer, predkownik , predbezicże? ; Vind.    sprednik , prié—

przegradzając, tu bte ölteere, C|itcer burd). Dwa drągi w ziemię    ilnik, popreinik, predhodez, predhajavez , priedhodnik

wkopano, trzeci poprzek na wierzch ; to było jugum, pod to    predhajar, predstopavez , predstopnik , napreihojauz

jeńców przepędzono. Warg. Cez.l. Poprzccz albo poprze-    Croat. predhodecz, predhoditel; Ross. npC4iuccTBCHHiiKï>,.

ki niech będzie orana góra. Cn. Th. Zagrzanie przez    npe4BapHTe.Jb, npeAMhcTHHKb ; Eccl.    Mar-

tarcie po ciele płatami , wzdłuż i poprzecz. Ocz. Przym.    szezki twarz poorały, wzrok stępiał, wszystkie te śmier-

45. POPRZECZE, a, m., szerz, bte Ûltecre. Kopyto    ci poprzedniki ostrzegają mię, iż się niezadługo skończy

końskie grube bywa na jedno poprzeeze palca. Dykę.    czas przechodu mojego. Zab. 6, 208. Zmrok, nocnej

Med. 5, 514. POPRZECZKA, i, i., rzecz w poprzek    poprzedziciel pory. Przyb. Milt. 230. Jedno nieszczęście

drugiej idąca, n. p. drewno, eilt öneertypls U. f. tt). Ber-    jest zawsze poprzednikiem drugiego. rleat. 56. b, 116.

ło pod ptaka, albo laska długa z krzyżem albo poprze-    Poprzednik na urzędzie, antecessor. Cn. Th., (cf. przo-

czką. Chmiel. 1, 80. POPRZECZNICA, y, i., przecznica,    dek). — Math. Z'dwóch stosunków pierwszy zowie się

droga albo wlica poprzeczna; Ross. nepeyJiOWL, npoy-    poprzednik, auiecedcns, drugi następnik,^consequens. Jak.

jioice , nepey.iOMetc'b, npoy.ioucKb, ein ötteertreg, eilte    Mat. 1,156. Lesk. 2,69. Alg. Nar. 173. Geom. 1,156.

Öltccrgaffe. Drogi na górę prowadzące, poprzecznicami    bet 3St)tberfa|. POPRZEDZENSTWO, a, n., islność po-

(traverses) albo rowami poprzecinać trzeba. Lesk. 2, 236.    przedzająca drugie, pierwiastek; (El’filtng bet 2Befett, bet

Szła do niego nie poprzecznicami, ale rynkiem. Bals. Śiv.    0d)bpfltng. Ciebie śpiewali stworzeń poprzedzeństwo,

2, 108. et 1, 364. POPRZECZNIE, a,'m., linia poprze-    Jednorodzony synu, boga podobieństwo. Przyb. Milt. 86.

czna, dyamelerRoss. ironepenHHieE, (nonepeTUHKX prze-    POPRZEDZIĆ, f. poprzedzi cz. dok., Poprzedzać niedok.,

szkodnik, f. nonepemima), ber SDltrd/fdjmtt, ölteerfc(;nttt. Tr.    Uprzedzić kogo, prędzej t. j. pierwej przed nim isć,

POPRZECZNOSĆ, ści £,' położenie poprzeczne, bte Quee»    wprzód iść, robić etc.; »orÇergeÇen, »orgeln, juüorîom*

re, Öueerlage, Sagem bte ßtteere, Queerfette. 7V. POPRZECZNY,    men; Slov. pfedgjti ; Vind. priedjiti, priedhoditi, poprejiti,

a, e, ie — o adverb., w poprzek idący, ölteer Slov. opre-    predhajati; Croat. predidem; Boss. nepe4HTb, onepe4HTb,

cnÿ; Vind. popreken , poprezben , poprek obernjen , kri-    onepemHBaTb , npe4uiecTB0BaT’L, npo4’Bynpe4HTb, npe4’By-

shamni, postranski ; Eccl. nfr&Kii [contra^], nonepemHU»;    npe»4aTb, npe4tycKopHTb, npe4'BycKopflTb, np04'by6'fe4HTb,

Ross, nonepemtbin, (iionpenHUH , nonpeKaTejbHUH wyrzu-    npe4rBy6b5K4aTb, napmb; Eccl. Bnpe4Óbmt, 6bub Bb ne-

cający, wymawiający). Poprzeczny tram Ross, nonepe-    pe4H. Bbinepe4HTb, npb^bTeipH, reny, npe4TeKaio, npiiAb-

liHHa, nepeh4a4'b, nepei<.ia4HHa. Poprzeczną ulicą umar-    itapHTH. Jutrzenka wschodzące poprzedza słońce Tr.

łego do grobu niesiono. Star. Den. D 4 b. — Pa-    Rozum często poprzedza lata. Fredr. Ad. 12. Wolno

miętać na to mają, iż jako dziecię zaraz powijają, aby    zawsze upadek własny poprzedzić zgubą zdrajcy. Ustrz.

krzywo albo poprzeczno nie rosło. Glicz. Wych. K 1.    Kruc. 1, 428. Bóg skutki przyrodzenia, kiedy chce , po-

(na poprzek, na bok). — *§. Sara namawiała Abraama,    przędza władzą swą. Karnk. Kat. 21. Poprzedzający,,

w postępowaniu, zdrożność, SSeïfcfyrtÿelt ; (Slav. popriko * krótka droga). Dzieci znając, poprzeki ojca swego, ledwie po części go szanują. Zabi. Roz. 142. Niebaczność jest źrzódłem błędów i głupstwa , przez nią opuszczamy istotne dla uchwycenia przypadkowych rzeczy; te poprzeki są pospolite ludziom, ib. 118. Poprzeki umysłu, ib. 158.

przyszły, przed tym idący Ross. npe4’LH4ymiö. — §. Po- ‘POPRZYJAĆ, POSPRZYJAĆ med. niedok., sprzyjać, żyćzli-przedzić co czym, n. p. znakiem jakim, praemittere, kłaść    wym być komu, gewogen fe^H. Stanął przystaw, i cicho,

przed nim taki znak, oorflU$fd)i<fen, oorairôfcfceiî. Jlośei    racz poprzyjać, wyrzekł; faveas mihi. Zebr. Ow. 147.

poprzedzone znakiem -[- są twierdzące; poprzedzone zna-    POPRZYJAŹNIĆ, ‘POPRZYJACIELIĆ, f. poprzyjaźni cz.

kiem — są przeczące. Jak Mat. 2, 9. Poprzedzam w    dok., przyjaźń porobić, greuitbfcfyflft mad;en, ftiften, befretm*

tym rozdziale> inne o zwierzętach wiadomości z podzia-    ben. Poprzyjaźnić się, Rag. spriateglittise, sduscitise,

łem ich systematycznym i gospodarskim. Kluk. Zw. 1,    sgljubitise ; Bosn. zduscitise, spoznatise zajedno, spria-

51. POPRZEDZICIEL, ob. Poprzednik.    teglitse; Ross. 4py*HTbca (cf. drużba, drugi), n04py-

POPRZEGRYZAĆ, f. poprzegryza cz. inter, dok., nad) eiitait*    JKHTbca. Poprzyjaźniony Ross. co^pyJKecTBeiiHWił, co-

ber burdjbetßeit. Poznasz spruchniałość, gdy kość nie    Apy*e6iibiH. ‘Poprzyjacielić się, złączyć powinowactwo,

gładka, owszem poprzegryzana wygląda. Perz. Lek. 133.    conjungere necessitudinem cum aliquo. Macz.

POPRZEK, ob. Poprzecz. PÔPRZEKA, i, z., sprzeczność POPRZYJEŻDŻAĆ, f- poprzyjeżdża intr. iter. dok., nad) eût*

anber gefahren fommett, anfommen (ju ^fcrbe, ju SBagen). Dano znać, iż goście poprzyjeżdżali. Teat. 32. c, 18. PO-PRZYKRYWAĆ cz. iter. dok., nad) einanber bebecfett. Nie-domurowane mury porządnie na zimę poprzykrywać. Iiaur. Ek. 8. POPRZYŁAMYWAĆ, f. poprzyłamywa cz. iter. dok., nad; einanber etroaê abbred;en, abftoßen. Gałęzie po-przyłamywane. Lors. 27. W tym ustawicznym biegu cząsteczki .musiały na siebie nacierać, i za tym musiały się poprzyłamywać ich boki. Rog. Dos. 1,15. POPRZY-PRAWOWAC , f. poprzyprawuje cz. iter. dok., nad) eût* anber anmad)en, anfeßen. Z obu stron koń miał skrzydła poprzyprawowane. P. heban. Orl. 1, 84.

POPRZEKŁADAĆ, f. poprzekłada cz. inter, dok., nad) ein* anber überfeßen, übertragen. Prawie wszyskie narody Ezo-powe bajki w swoim poprzekładały języku. Jaki. Ez. A 3.

(przetłumaczyły). POPRZEKRAWAĆ cz. iter. dok., nad) einanber jerfdjnetben. Poprzekrawał w poły szaty ich. Dambr.

469. POPRZENOSIĆ, f. poprzenosi cz. iter. dok., nad; eilt* anbei' Übertragen, verfeuert. Zaliż dla ciebie świat zaginie POPRZYSIĄDZ, f. poprzysięże, poprzysięgnie cz. dok. Po-cały, I z    miejsc się swoich poprzenoszą skały! Chrośc.    przysięgać contin. ; Sorab. 1. w obpżiszaham ; a) poprzysię-

Job. 64.    POPRZEPASYWAĆ, f. poprzepasywa cz. iter.    gać kogo, przysięgą przyciskać do czego, abo o co,

dok., nad;    einanber nmgurten. Piękna postać niejednego    einen bcfd;wöreit, zaklinać. Macz. Poprzysięgam was, aby-

chudeusza Monsieur le Comte zrobiła i wstęgami poprze-    ście mu to oznajmili. 3 Leop. Cant. 5 , 8. ( obowięzuję

pasywała. Teat. 17, 6. POPRZESTAĆ, f. poprzestanie    was przysięgą. 1 Leop.). Bedziem wolni a niewinni tej

cz. dok., poprzestaje praes., Poprzestawać contin. ; Boh.    przysięgi, którąś nas poprzysięgła. 1 Leop. Jos. 2, 20.

poprestałi; czas niejaki poniechać, einige 3?it untcrlaffen,    (poprzysiegała. 3 Leop.). Poprzysiągł Saul lud, mówiąc,

aitfbbreit. Dla niej poprzestałem być pasterzem. Teat. 55,    1 Leop. 1 Reg. 14, 25. Dla niej cię poprzysięgam,

54. Poprzestanie, przestanek , przestawanie, cessatio. Cn.    abyś nie przestawał, utrzymywać go w tak pięknej skłon-

Th. 857. POPRZESTRAJAĆ cz. iter. dok., nad; einanber    ności. Mon. 76, 610. Takie jest prawo, że na ranach

ninneibeit, anpnften. Wszyscy panowie po Niemiecku po- ma ten poprzysiądz, kogo raniono, i tego poprzysiądz, ko-przestrajali sie. Mon. lo, 145. P0PRZETARG1WAĆ cz.    go obwinił. Garn. WÎ. M 4. Niewiasty jęły Rzymian

iter. dok., nad) einanber attöretßett, jercipen, burd;jie^ett; Boh.    poprzysięgać. Warg. Cez. 182. Poprzysięgam cię na

popretrhnauli dirimere. POPRZEWIĘZOWAĆ, f. po-    boga. Cn. Th. Poprzysięgam cię przez boga, abyś mnie

przewięzuje cz. iter. dok., nad) cituttbcr bltl'd;btnbett, gtteer    nie męczył. Sekl. Math. 5. Poprzysięgam cię dyable,

Über feft binbeit. Wiązki te powinny być z dobranego    przez tego, którego w rękach niosę, żebyś ztąd wyszedł,

chróstu należycie poprzewięzowane. Jak. Art. 1 , 570.    Birk. Dom. 17. Exorcyzm, zaklinanie, właściwićj wy-

POPRZEWRACAC, f. poprzewraca cz. iter. dok.; poo-    kłada się poprzysiężeniem ; poprzysięga bowiem i za kii—

balać, nad; einanber ummerfeu, nmfel;rcn, nerfcbreit, oerbre*    na kapłan dusznego nieprzyjaciela, aby z człowieka wy-

I;en. Stoły im poprzewracał, pieniądze rozsypał. 1 Leop.    stąpił. Hebst. Nauk. T 2. Poprzysięiony, juramento ad-

Joan. 2,    15. Dziś się wszystkim mózgi poprzewracały.    striclus. — b) Poprzysiągł mu wierność, przyjaźń, pod

Teat. 50,    66.    przysięgą mu przyobiecał, mit einem fêibe geloben. Wia-

POPRZY —- , duae Praeposiliones inseparabiles, conciliantes    rę swoje poślubią i poprzysięgają. Rej. Ap. 80. Przez

Verbis composilis significationem nnicuique inservientem, et    wszystkiego stworzenia początki i żywioły, przez pięć ran

POPRZYSIĘGACZ, a, m„

a di o nem ileratim complelam exprimentes, c gr. PO-    poprzysięgać. Kosz. Lor. 91.

PRZYCHODZIĆ, f. poprzychodzi intrans. iter. dok., nad)    zaklinacz. Macz-. ber 33efd)mörer. Poprzysięgacz umarłych,

einanber gegangen fammett, aitfommen (ju $ußc). Dano znać,    neeromantieus, który poprzysięga umarłych i radzi się

że goście poprzyehodzili. Teat. 32. c, 18. POPRZYGO-    ich. Marz.

POPRZYSYCHAC,

Ross. nonp04BHH}’Tb , nOHa4BHHJTb. f. poprzysycha neutr. iter. dok., nad; einanber antraefnen. Poprzysychały skóry im do kości, 1 równe drewnu sta-

TOWYWAĆ cz. iter. dok., ponarządzać, tta^t einanber ju* POPRZYSUWAć cz. iter. dok., nac^ einanber pin fdjiebett , bereiten, $urid;ten. Nie małośmy poprzygotowywali fortelów. Teat. 52, 4. Marny już wiele poprzygotowywanych jśrzodków. ib. 34, 5.

ły się w twardości.XTirosc. Job. 198. POPRZYWŁASZCZAĆ    Hor. Sał. 195. Popularne czyli gminne rządzenia, jak

cz. iter. dok., nad) etltanber juetgnett, attmafien. Grunty bi-    w Rzeczypospolitej Ateńskiej. Mon. 65, 312. (demokra-

skupie sobie za swą własność poprzywłaszezali. Weresz.    cya). POPULARYSTA, y, m., przyjaciel ludu, domo-

Kij. 5. POPRZYJMOWAć. cz. iter. dok., nad) etltanber an*    krat, (pubiicola); Rag. pńcianin , ber SMfśfretiltb. Traci

neunten ; Vind. proprimiti* pojąć.    popularysta, bankietuje, daje, rozprasza fortunę. Mon..

POPSNĄĆ się, f. popsnie się znimk. dok., potknąć się, po- 65, 48.

szkapić ; ftolpem, einen 3?erftofi mad)en. Noga mi się po- POPUŚCIĆ, f. popuści cz. dok., Popuszczać niedok. : Boh. psnęła, i upadłem. Zabi. Iioz. 85. Jak prędko się jaki popusiti, popaustëti, slewiti, slewowati (cf. ulżyć), pou-nieborak popsnie, pieniędzy mu braknie; już po przy-    lewiti ; Slov. popauśljm ; Sorab. 1. popużcżu,    popusch-

jaźni. Teat. 52. b, 22.    cżu , popuschożim; Garn. popustim , popûsham relinquo y.

POPSTRZYĆ cz. dok., pstrym poczynić, pstro pomalować,    Vind. popustiti, odpustiti, dolpustiti; Croat. popuschati ;

przyozdabiać, bunt mad)ett ; Rosn nascjaratti, sciarati ;    popuscham , oprosztranńjem, (cf. rozprzestrzenić); Hag.

Hoss. pa3UBbTHTb, paartBbuaTŁ. Ciało osutką, krostami    popûstiti, popusctâvati, popûsctati ; Bosn. popustit, pro-

i petociami popstrzem. Haur. Ek. 178.    pu^titi, (popustise elabor) ; Ross. nonycTHTb , nonymaîb,.

POPSUĆ, ‘POPSOCIĆ, /'.popsuje cz. dok., Popsować niedok.,    nonycnaib; a) nieco pofolgować, etroaŚ nadjlaffen, ablaffen.

gorszym uczynić, nad) einanber »erberben, ärger ntadien;    Popuścić cugli koniowi. Leszcz. Class. 54. Nakarm' ty

Slav. pokvariti ; Croat. pokvarûjem, pohablyüjem ; Hoss.    wilka, niech popuści pasa, A wilka ciągnie natura do

noBpe4HTb, nOBpe*4aTb, OT6e34tJOBaTb, nepera4HTL,    łasa. Bratk. M. Jestem mocno ściśniony, panie popuść

nonopiiiTb , HcnopTiiTb. Człowiek narobi się, zorze, prze-    zmiłuj się. Teat. 1 7. b, 48. — §. Popuszczać komu wo-

orze, a grad, piorun, różne przypadki wszystko popsu-    dze, transi, rozpuszczać kogo, pobłażać mu,    (oppos. na

ją. Karuk. Kat. 422. Religia wasza popsuła narodów    wodzy trzymać); einem ben 3Ö0fl fd)icjkn laffeit,    feiner 3lu3*

wiele , i nauczyła ich rozkoszy pilnować więcej niż bo-    gelaffenl)eit nad/fetyett. Każdy popuszczał języka    ile chciał,

ga. Birk, o Exorb. 6. Uźrzał bóg, że się wszelkie cia-    gadając na tę, wojnę. Kiok. Turk. 242. ließ    ber 3tW0C

ło popsowało. 5 Leop. Genes. 6, 12. (odstrzeliło było    bert 3itgel fd)teßen. — b) Popuścić absolute,    nie módz

od drogi swojej na ziemi. 1 Leop.). Popsuty (Slav. po-    ztrzymać uryny abo miąższego, fahren Iaffen, ftd)    unrein

kvaren). Obyczaje z dnia na dzień popsutsze. Teat. 49.    ntad)cn, nid)t langer »erhalten, flreicben laffen, in bie    £>ofen

b, 5. (gorsze, »erberbter, arger). Ziarno bez wilgoci    gefyett laffen. Z strachu czasem ludzie popuścić muszą,

Wznijdzieli, to go zła chwila popsoci., Chrośc. Job. 65.    iż gorącość wewnątrz do kupy się ściągnąwszy, pędzi

Tak pewien jestem o twojej dobroci, Ze jej najmniejsza    wilgotności. Pelr. Et. 247. Od strachu aż popuścił. Cn.

zmaza nie popsoci. Chrośc. Ow. 388. Świat się popso-    Ad. 771. (puściły zamki, nity). Lepiej popuszczając, ni-

cił. Chrośc Luk. 274. POPSOWACZ, a. m., Croat. po-    żli popluwając. Rys. Ad. 35. (lepiej dołem, niż górą),

habilcl, f. pohabilelicza ; Hoss. H0Bpe4Hieab ; corruptor. POPUŚTOSZYĆ , f- popustoszy cz. dok., porujnować; Vind.

TOPUDA, y, 3., [z rusk., popuda * lubieżnica 2]. Wszete-    popufhavati, obpufhiti; Bosn. poharati, popljeniti,    nad)

czna popuda długo nań dybie. Pot. Syl. 7, (o lubieżnej    einanber »entlüften. Skanderbeg wtargnąwszy    w ziemię

kobiecie). ‘POPUDNY, a, c, [pierzchliwy, rusk. pudyty *    Turecką, bardzo wiele powojował i popustoszył.    Baz.

pędzić 2]. Gdzie przedtym stały karczmy, folwarki, wsi    Sk. 110. POPUSTOSZEĆ, f. popustoszeje neulr.    dok.,.

ludne, Teraz wszystko pokryły popioły popudne. Zimor.    nad) einanber »erfaßen, tttnfłe rcerben, »ertmtften.    Dwory i

Siei. 250.    pyszne pokoje popustoszeją. Ryb. Ps. 132.

POPUDROWAć cz. dok., nieco upudrować, nad) gerabe pn* POPYCH^^u, m., popchnienie, ba0 funftoffen, gortftoßen. berit, bcpnbem ; Ross. nony4pnTb.    Styska z łez rzewnych ku niebu popychem. Przyb. Ab.

POPUKAĆ, /. popuka neutr. dok. ; Boh. popukati se ; pe-    218. POPYCHAĆ, ob. Popchnąć. POPYCHACZ, a, m.,

knąć, rozpukać się, nad) einanber attfplafcett. Popukałe    który popycha, ber $in o0er, gprtftojjer ; Boli.    pchać,

ospice mąką ryżową posypować. Syr. 1003.    P0PYL1Ć cz. dok., pyłem pokryć, beftänben. POPYLONY,

POPULARNOŚĆ, ści, i., z Łac. podobanie się ludowi,    bolan.', gatunek przetacznika, Veronica Incana. Kluk. Dykc.

wzię.tość u ludu; Hag. puejanstvo, 58olf0gnnft. Lepiej    3, 152, eine ©attnng ßlirenprei0.

mieć spokojność sumnienia, niż popularność, lepiej być POPYSKAĆ , f. popyska cz. dok., pyskiem poryć, mit bem ostatni raz posłem a skutecznie do szczęścia Rzpltej    fRuffel mti^len. Rycie i popyskanie ziemi przez świnie,

przykładać się, niż dla przypodobania się komużkolwiek,    Haur. Sk. 9. Pojąłem szkapę tę na łące popyskanej,

pochlebiać uprzedzeniom. Pójdę zawsze śmiało prze-    na świnim ugorze, hlon. War. 19. "POPYSKLAC, f- po-

ciwko takiej popularności, która przeszkadza do zrobię-    pyskle cz. dok., spysklać, ponieczyścić, poplugawić, £>er*

nia doskonałej formy rządu. Gaz. Nar. 1, 101. Popular-    Ultretnigert. Nie dotykajcie się tych rzeczy, abyście się

ność u nas zwyczajnie jest ujęcie publiczności za sła-    nie popyskali. \ Leop. Levit. 11,    43. Słowo boże    po-

bość przekonywającą ją w powszechnej opinii. Jez. Wyr.    pysklane było. Żarn. Post. 3, 524    POPYSKOWAC,    -ał,

POPULARNY) a, e, POPULARNIE adverb., ludowi upo-    -uje, cz. niedok., po pysku bić, policzkować, pogebko-

dobany, wzięty u ludu; Rag. puucki, bem Me gefällig,    wać ; maulfdjefltreit, obrfeigen. Im bardziej cierpiał, tym

»Om $olfe begünfiigt, ba$ siolf begûnfttgenb. Aby was po-    bardziej łajała. Często i za łeb, i    popyskowała. Jabt.    Ez.

chlebna nie łudziła swym blaskiem sława popularna.    201. POPYSZCZKAĆ się recipr.    niedok., o gołębiach,

żywać roboty, aż gdy już stanie w samej porze. Kluk. Zw. i, 155. Jeżeli zwierz przez pokarm tyle odbiera innych części, ile utrącą jednych, zostaje w porze. Kluk. Zw. 1, 121. (ani rośnie, ani maleje, chudnieje ; cf. równowaga;. Nieustawnie w jednej porze granice Polskie zostawały. Krom. 34. nie w jednej wielkości, nic()t immer itt einer ©röße.

pocałować się, fid) fdjttd&ellt. Gołębie pierwej się po-pyszczkają, nim się mieszają. Kluk. Zw. 2, 176.

POPYT, u, m., popytanie, pytanie powtarzane,, opyt, btC 9łac^fi*aflC. Ten towar tylko dla popytu mamy. Tr. ; ( Ross. noriUTKa próbka, essuy). POPYTAĆ się, f. popyta się recipr. dok.\ (Sorab. 1. popotuyu; Vind. poprafhati, po-barati ; Ross. nonbiTaTb próbować; nonuTaibca ośmielić się na co); dowiadywać się, ltûd)fragett.    Popytaj się, PORĄB, ęba, u, m. ; Boh. poruba, paruba ; Ross. nopyó-

«a; (nopyóemie pograniczne miasto; Bosn. porub limbus, ob. Rąb); 1) porębienie, poeinanie, cios; ba$ £)aueu, ber §ieb. Kaci, zciąwszy gniewem zęby, W subtelnym jego ciele rąbią okrutne poręby. Pot. Żac. 100. — 2) Porąb, 'PORĘBA, y, z., miejsce w lesie, gdzie drwa wyrębują na potrzebę, b«3 ©eljau, bcr^au, ber f>cljfd)lag; Boh. paruba, paseka. Lignatio, ‘poręba, miejsce w* lesie , gdzie drwa rębią. Mącz. Rzadko się przydawa , aby na onćj porębie zasię wyrosły takie drzewa, jakie były pierwej, które wyrąbano. Cresc. 65. Wenus k woli jemu wóz porzuciła i gdzieś tam w porębie stała się myśliwą. Tward. Pasg. 85. Wenerze w wesołej na wiosnę porębie I drzewa same miłością pałają. Tward. Daf. 26. —

jakbyś mógł trafić do niego. W. Tob. 4-, 22. Idźcie, popytajcież się go. 1 Leop. 4 Retj. 1, 2. (poradźcie się.

3 Leop.), ib. 3 Reg. 22, 5.

1.    POR, u, m., z Greek, nóęog ; kanał potowy, dziurka przeduebowa, tok transpiracyi; Vind. potiuna luknjiza, putna jamiza, potnu dehalze ; Crout. lyuknyicza, odehal-cze ; Hung. lyukatska; Rag. rùpiza, ber ^ontê, ba3 @d)roeißlt)d), @d)U)eißfattal. Pory. które są w ciele człowieczym , w zimnie zawarte bywają. A te pory są dziurki subtelne, których człowiek nie dojrzy w ciele, a z nich włosy wyrastają. Biel. Kr. 2. Biel. Ust. 355. Gwagn. 2, ob. Sierotki. — §. Por, kanał, tok, tor; n. p. rzeki Cn. Th. 776.

Dęby Wywrócone drobniejsze chrósty i poręby Sobą głuszą. Tward. Wł. 252. (PORABIAĆ, ob. Porobić). PORĄ-RIĆ, /• porąbi cz. dok., Porąbać niedok. , Porębować frequ \ Boh. poraubam , poraubiti ; Sorab. 2. porubasch ; Croat. porubati ; (Rosn. porubiti liinbum consuere, porub limbus, ob. Rąb ; Rag. porûbiti raffilurc) ; Ross. nopyÓHTL ; pocinać, n. p. drzewa, naci) cmaubcr umbauen, fällen, zwalić, spuszczać drzewo, eilten Saum faßen. Porąbać na sztuki, porozbijać, tit ©tlicfc jcrljaiteit. Porąbać drzewa do kuchni, do pieca, rozszczepać, łupać; A)i)lj fpalteit, #1){J flauen. — Trans!. W pijaństwie wielu z przytomnych porąbał * pokaleczył bijąc , posiekł, nad) einanber jerliauen , jerfeßeit ; Boh pośawlowati, (ob. Szabla). Dla Roga, czy go nie porąbał? Boh. Kom. 1,35. Porąbana głowa. Perz. Cyr. 5, 5. Porąbali się, bijąc pokaleczyli się; fic fyabeit ftd) einanber jerfiaueit, nwnb genauen. Ja was tu porąbie, dajcie mi jeno sami bicz na się. Dambr. 491. (pobiję).

2.    POR, u, w., allium po rrum, Łuk, łuczek, gatunek 2) Porąb, drwa porąbane, pocięte. Cn. Th. gefällte^ )polj. czosnku. Kluk. Dgkc. 1 , 21. Cresc. 213, ber ißorree;

Sio u. por zahfadnj, poźitka; Hung. parhagyma ; S/ar. por-luk ; Carn. por ; Croat. porluk.

PORA, y, i. ; Ross. nopa ; czas pogodny do czego, sam czas do czego, dogoda, dogodność; Grnec. xaiçôg , sv-xaiQia ; Lat. opportunitas, bie gelegne 3eit, bie red)tc 3crt ju clivais ; Carn. perloshnost, (adj. perloshn * dogodny);

Ymd. perloshnost, priloshnost; Bonn. hora, vriemc podobno; Rag. podoba; Ross. y40Óie , y40ÓH0CTb, y^oó-CTBO, BpeMH, Ó.iarOBpCMClIHOCTb ; Ecd. K^iMOUftEMCłlliCTKO.

EAkiroBfrUMGiifiiC. Pieniądze w porze wojsku rozdane, pewnym nr.ię ich wierności czyniły. Zab. 2, 113. Zatrzymajmy się trochę, by przyjście nasze do niego mimo pory nie było. Tcat. 42. d, D b. (jur Uitjeit, nie wczas).

Pory czekać Ross. BpemeHHHTb, H3BpeMeiiHTb, H3Bpc-iiemiaH), H3iiopoBHTb, ii3HopaB.niBaTb. Czekanie pory Ross. H3HopoRKa, H3HopoB,ienic, n3nopaB.iiiBanie. Ot, tak właśnie też teraz pora po temu,    kiedy się wszystko    PORABOWAC cz. dok.\ Vind.    poropati,    obropati;    nad) gra*

odkryło. Teat. 10. b, 58. Pilno mi    było ciebie, i nie    be rauben, berauben.

byłeś w porę. Teat. 27. c, 22. Zły    żart, kiedy nie w    PORACHOWAĆ, f. porschuje    cz. dok.,    policzyć,    redjltcn,

porze. Jak. Baj.    115.    (nic à propos).    Nieba zdarzyły    beredeten; Vind. porazhunati ; Carn.    pobôtam ; Rosn. po-

porę; oni ją chwycili,    Ojczyznę z pod    ciężkiego jarzma    broili; Croat. pobrójam ; Ross. 3auecTŁ, 3aniiTaTb. Dni

wydobyli. Niemo.    P. P.    11. (okazyą, sposobność). Nie    każdego człowieka są porachowane,    i miesiące życia czło-

zasypiajmyż pory,    późna    sprawa zà nic.    Przyb. Mili. 12.    wieczego obliczone. Gil. Post. 309.    Przyszedłem, abyśmy

nie zasypiaj gruszek w    popiele ; Ecd. óaaroBpeMoncTBjio,    się porachowali Teat. 36, 59.    Porachować się z sobą,

Grace. evxctiQéw. — g.    Pora, czas; Ross. nopa,    BpeMH,    z sumnieniem swoim, mit feinem    ©emiffcit 5îed)Ming galten;

btC 3^tC Wiosna jest pora, w której wojska odprawują (cf. liczbę dawać).

rewie. Gaz. Nar. 1, 156. Pić bez pragnienia, kochać PORADA, y, z., radzenie się, naradzanie; baś 3urałI)ejtC* bez pory, oto jest, czym się od innych różnimy    bydląt.    fen, baś Serat^en, fRat^fragen,    bie $łerat!)fd)lagnng. Mieć

rzo, w ustanowionej mierze, w mierze, tm beftimmieit Sftaße ber ©raße JC. W samej porze lat i sił. Jabl. Tel. 65, Ross. bs nopi. Gdy była w najlepszej porze gładkości swojej, on się w niej niezmiernie kochał. Kłok. Turk. 25. Nie należy żadnego bydlęcia do ciężkiej za-

352

POPYT - PORA.

PORĄB - PORADA.

'Trat. 20. b, 96. Pora    teraz niezdrowa. Tr.— §,    W po-    abo chować kogo od porady, t.    j. od radzenia, abo brania , pytania rady, abym się go    radził. Cn. Th. Mądrość

w poradzie mieszka. Sk. Kaz. 37. Porady użyć bez zdrady. Cn. Ad. 900. — g. Rada est effcctus consultât)onis, ul dał mi dobrą radę abo złą;    aligui haec confundunt,

ut: uczyniłem to za jego poradą, i. e. radą, auf fein 2ln*

się nieco, fiel) ein wenig ergöjjen; Ross. nopa40BaTtcfl. Wszedł młodzieniec, aby się poradował z nagrawania jego. W. Post. W. 3, 436. Marya poszła Elżbietę nawie-dzieć, i z jej poczęcia poradować się. Zyw. Jez. 44. Wyście chcieli na godzinę poradować się w światłości jego. 4 Leop. Joan. 5, 35. — Jeśli to powietrze jeszcze na waszę Polskę nie przyszło, zdało mi się tym pismem poradować się szczęściu waszemu. Eraz. Jez. A 3. oświadczyć radość moje, winszować, feine Srenbe ju erfennen. geben. Ż dwóch towarzyszów jeden biskupem wybran ; przyszedł k’niemu on drugi, aby mu się z tego poradował. Ezop. 405. aby mu winszował, radość jego dzielił, feine jjireube ju ttyeilen. — Poradowanie, uciecha, ukontentowanie; §reube, Vergnügen. Wolność jest wielce po-radowania godna. Baz. Sk. prz. Z synów twoich masz poradowanie, Gdy w naukach i cnocie płużą nieprzerwanie. Chodk. Kost. pr. ib. 82. — Uczyniwszy poradowanie abo przywitanie.... 4 Leop. 3 Mach. 4. powinszowanie.

ratait, et uczyniłem z jego i. e. porady, nad) bettt id) ttyn PORADOWAĆ sie, f. poraduje sie recipr. dok., ucieszyć }U Siatce gejogen tyatte. Cn. 7h. Gotowe nieszczęście zła porada. Fredr. Ad. 3. — §. Wnijdzie-li mądrość w serce twoje, porada strzedz cię będzie. 3 Leop. Prov. 2,

40. (poradność. 1 Lcop.)\ mądrość w radzeniu, Sîlugtyeit,

SBetótyett im Słattyen. — Wielu on był z senatu ojcowską poradą., Chodk. Kost. 7. poradnikiem, fRaitygeber.

PORADLIC, f. poradli cz. dok., radłem poprzeorywać, nad) ctnanber tym irotebractyen. — Fig. transi. Czas nas wszystkich zmienił, I mnie czoło poradlił i głowę wylenił. Treb.

S. M. 78. poorał, burctyfurdń. PORADLNE, *RADELNE,

(Krom. 384), ego, n., Subst., łanowe, ©runbfteuer,

Sanbfteucr, Çfïugfteuer. Ludwik kazał, aby mu poradlne, królewszczyzną to pierwej zwano, dawano, z łanu po 42 groszy Prazkich. Biel. 207. Podatki pieniężne za Piastów nazywano poradlne, regale, rostrale. Nar. list. 2, 258.

(ob. Królestwo 4).

pa3yMHTb , Ha4opa3yMHTŁ, SRatty geben , rattyen. Nie mam człowieka, któryby mi mądrze poradził. Boh. Kom. 5, 410. Najłatwiejsza rzecz poradzić, ale uskutecznić to sztuka. Teat. 7, 83. Biegnę zaraz do niego, sama mu poradzę, By tobie był powolnym, i czcił twoję władzę. Dmoch. 11. 2, 64. Drugim dobrze wnet poradzimy, a sami sobie nie umiemy. Cn. Ad. 216. (drugim mądry, sobie głupi). Dobrześ sobie poradził. Cn. Ad. 493. (do-bregoś się domyślił, umknąłeś się). — §. Poradzić się kogo, rady jego szukać, Vind. pofvituvatife, obfvituvati ; Cam. posvjetûjem se; jetttanben jn üîattye gtetyen, um fRatty fragen. Nie zawadzi się czasem i sługi poradzić. Zegl. Ad. 478. Musisz się pierwej poradzić, niżli poczniesz; con-sulto est opus. Macz. Chcecie-li mnie tu słuchać, poradzę się głowy, Mogę - li co przypomnieć jego słodkiej mowy. J. Kchan. Dz. 39. Poczekaj, poradzę ja się swojej głowy. Boh. Kom. 4, 492, (cf. poskoczyć do głowy po rozum). — Poradzić czemu, komu « dać mu radę, pomoc, 3îatty fctyaffen, tyelfen, abtyelfen. Poradzić sobie, Boh. po-tâzati se ; nie poradzić sobie, Ross. HeB^tTbca. Co ten chłop poradzi, co pańszczyzny ma na sobie sześć dni? Mon. 68, 496. Ja wam poradzić nie mogę, powinności

PORADNICA , PORADNICZKA, i, z., dem., która radzi, rady daje ; Vind. fvitnicza, fvituvauka, bte fRattygeberinn. Po-radnicy lub poradnice, które lekarstwa zalecają. Perz: Lek. PORADZIĆ , f. poradzi cz. dok. , rady podawać ; Boss. na— 322. PORADNICZY, a, e, od porady, radny; SRattyÖ « , rattygebenb, rattyfttylagenb. Orszak ich z okolic w poradniczym gronie. Kniaź. Poez. 2, 4 47. N. Pam. 21, 296.

PORADNIE adverb., z uwagą, za rozwagą, überlegt. Con-sulto , poradnie, dobrze. Mącz. Nieporadnie, bez porady.

Wlod. PORADNIK, a, m., co radzi, radę daje, od porady człowiek; Vind. pofvituvauz, fvitadajauz, fvituvauz , ber Sîattyer, üîattygeber. Czymże ten poradnik takowej rady swojej nam dowiedzie? Baz. Hst. 306. Poradnik jeden dobry, stoi za kilku mocnych. Cn. Ad. 900. Poradnik zły, gorszy jak krzywdziciel, ib. Przyjaciele poradnicy za zwyczaj kochają swój tylko worek i siebie samych. Mon. 70,

734. Rada poradnika na złe, bywa obrócona na szyję jego. Gil. Post. 437. PORADNOŚĆ, ści, i., zdatność do dawania rady; Vind. fvitujezhnost, fvitoviednost, fvi-tosnanost, gdtyigfett jum fRattygeben, peritia consilii. Cn.

Th., £)berb. SBe^râttyigfett. Wnijdzie-li mądrość w serce twoje, a umienie podoba-li się duszy twojej, poradność strzedz będzie ciebie. 4 Leop. Prov. 2, 40. (porada. 3 Leop.). PORADNY, a, e, — ie adverb., radzić umiejący; (Oberb. beęrdttyjg), rcotylrattyenb, guten 5Ratty erttyeilenb, gefttyicft im fRattygeben; Vind. fvitliun, nafritliu, doratliu, resumen , fvitujezhen , fvitapoun , fvitoviedezh ; Sorab. 4. mojej zadosyć uczynić muszę. Teat. 8, 65. Już mi ty huszokoradżiczne. W mądrej radzie, jakoż^ był bardzo    nie poradzisz; czuję, że    umieram. Staś. Num.    4,    226.

poradny, królowi był wielce pożyteczny. Sk. Zyw. 4, 283.    Coż ty poradzisz w boju?    twoje słabe ręce jeszcze    włó-

Był Wezpazyan człowiek mądry, a w sprawach wojennych    czni i podnieść nie mogą.    Staś. Num. 4, 452.

wojsku swemu poradny i pożyteczny. Jer. Zbr. 135. Oto    PORAJ, ju, m., herb] róża    biała o pięciu listkach    w    polu

Simon brat wasz, wiem, że jest mąż poradny. 4 Leop. czerwonym. Kurop. 3, 40. eilt SBappen.

latius aliquando pro tota parte diei antę meridiem. Cn. 7h. przedpołudnie, ber borgen, bie grntye, (ber Vormittag); Boh. gitro, (ob. Jutro); Slav. jutro; Vind. jutru, juterni zhafs; Carn. jutru; Croat. jutro, jutemicza; Ross. yipo ; Eccl. yipeHHHKt, oyt(>mihi|& , yTpeHHaa, oyTpo, yipemiee BpeMH. Co poranek przedpokój zawsze pełny kupców. Teat. 37, 275. Z poranku aż ku południowi. Budn. Apopht. 40. Jak ślicznym nowe słońce porankiem nas wita ! Przyb.

4 Mach. 2, 65. Poradny Nestor. Hor. 1, 83. Nar. Upada PORANEK, nku, m., PORANECZEK, czku, m., dem., zaranie, lud, kędy niemasz rady; ale się tam dobrze dzieje, gdzie jest wiele ludzi poradnych. Radź. Prov. 41, 14. Czy papież to czynić ma, czyli nie; to nie mój rozum; na starsze się i poradniejsze spuszczam. Sk. Dz. 2, 448. Rozum poradny. Karp. 4, 462. Sk. Dz. 433. Boh. Kom. 3, 449.

Biai. Post. 67. I z nieprzyjacielem gniew musi być, ale rozmyślny a poradny gniew. Bej. Źw. 76 b. nie bez

rozumu.

45

353

PORADLIĆ-PORADNY.

PORADOWAĆ - PORANEK.

Słownik Lindego wyi. S. Tom 1T.

noftóTOBaTii powojować). Przebóg! nikt to nas nie poratuje! gwałtu! Teat. 13, 84. Prosił ś. Jerzego wieśniak, aby go w szkodzie poratował, iż mu wól zdechł, a innego nie miał. Sk. Żyw. 1, 255. Możecie tego kapitału użyć na poratowanie siebie. Teat. 30, 32. Aby mógł zdrowie swoje poratować. Past. Fid. 257. Temi słowy tak się poratować zdał, jak gdy ciężar zdejmą z karku komu. Jabi. Tel. 160. pokrzepić, ftńrfen. PORATOWNIK, a, m., który ratuje, ber fetter, Reifer. Obrońcę cerkwi, wspomożce jej i poratownicy. Smotr. Apol. 58.

Ab. 263. Porywa mie i mami poraneczek złoty, Lecz dźwignąć; „mfljelfett, an$ ber 9łotfl pelfeit unb retten. (Eccl. milsze są mi jeszcze dobrych ludzi cnoty. Chód. Gesn.

43. Dusza twoja czarnemi nietknięta narowy, Piękna jest, jak pogodny poranek majowy, ib. 1. Poranek przepędzić Eccl. oóyipHTH. — Fig. Poranek życia na tych miłych pędziłam rozkoszach. Mon. 65, 94. (pierwiastki, początki).

Kto pierwsze życia otruł wam poranki! Teat. 43. b, 92.

PORANIAĆ, ob. Poronić.

1. PORANIĆ, f. porani cz. dok., Poraniać niedok.; Boh. poraniti ; Iioss. nopanHTb , H3ia3BHTb ; Eccl. npHya3BHm , npHÓaBHTb h3bij ; pokaleczyć, rany zadać, uertmmDen,

SBlinben    bep&ringcit.    Czart    żydów,    co    go wypędzali,    poko-    “PORAŻA, y, z., PORAŻKA,    i , i. ; Boh. et Slov.    porażka;

łatał    i    poranił.    Sk.    Dz.    39.    Poranili    się, posiekli    się,    po-    Sorab. 1. wóyske pobitżo;    Vind. poboi, dolpobitje, po-

bijenje, pomorstvu ; Croat. poraź; Hag. poraża, poraź; Slav. izgubljćnje; Bosn. poraź, udoraę; Ross. ypaweme; porażenie, klęska, pogrom , pobicie ; b(l3 Jit Sobeit @d)la= gett, ba3 0?leberfd)lagen, bte Uîieberlage. Najsławniejsze zwy-cięztwa, te krwawe porazy, Państwom zadają wiekiem niezlćczone razy. Teat. 51,    10. Wziął wielką    klęskę a

porażkę na wojsku swojem.    1 Leop. 2 Mach. 8,    35. Tam

jeno harcowne porażki były. Biel. Św. 256 b. utarczki. PORAZIĆ , f. porazi cz. dok., Porażać niedok. ; Boh. po-razeti, omraeili; Slov. porażjm, porażugi ; Sorab. 1. po-rażu , porażem , porazem ; Bosn. poraziti, udrjetti ; Hag. porâziti, porazîvati ; Croat. porasńjem ; Boss. nopa3HTb ,

rąbali się. Cn. Th. fte tm&en ftd) etnanber oertfunbet.

2. PORANIĆ się, f. porani się recipr. dok., Poraniać się niedok,, rano się brać do czego, rano wstać, rano pośpieszyć; Boh. priwstanati sobé ; Bosn. podrannim, uran-nim anteluco ; Croat. podranńjem , ftd) frup cttt etrcaś lita* dien, frfif auffteljen, frtil) Ijin eilen. Rano wstaje Ewander; równie się poranił Eneasz, matutinum se agebat. A. Kchan.

227. Jeśli się poranisz do boga.... Budn. Job. 8, 5.

(«not. jeśli rano szukać go będziesz»). Próżno wam poraniać się wstając, a długo omieszkiwając siadać. Budn.

Ps. 127, 1. Sekl. Luc. 21. My się tu do was jutro po-raniemy, Skoro śpiewaka z długą szyją usłyszemy. Simon.

nopaatan», cpa3im,, epawan», ypa3HTb, ypawaib , kom-uiHTb, npiiKOMLUHTi,; pobić, uderzyć, zwalić; (Hltfdjlagen, (jtnftrecfen, §u 33obctt fcfylagett; (Vind. dolpokonzhati, po-konzhati, dolpobijati, pregnati, pretirati, v’ bieg perpra-viti ; Slav. rastirati). Ten w bok, ów w obojczyk i w pół postrzelony, Albo w szwanku od koni leży porażony. Tward. Wl. 235. Przysięgam na to : bodajby mię poraziło. Ossol. Str. 1. niech mię piorun trzaśnie, ber 3311$« ftrabl foli mtd) treffen. Porazić nieprzyjaciela, pogromić, rozgromić, ben ^etltb MfS Ipnnpt fdjlagen. Klaudyusz Gotów w Macedonii prawie na głowę poraził. Stryjk. 42. Poraził, pogromił, pobił one wszystkie nieprzyjaciele swoje. Rej. Post. M m m 3. Sławni hetmani więcej rozumem swoim porażali, niżli czasem mocami. Rej. Zw. 163. Pszczoła rani, zła mrówka, szarańcza poraża. Toi. Saut. 4. (klęskę czyni). Porażony. Baz. Hst. 142, Eccl. cnuTUH. PORAZICIEL, a, m., pogromiciel; Croat. po-razitel ; Rag. porazitegl ; Hoss. nopa3HTeJb, ber einen }U Soben fd)lagt, zgładzicie!, deletor. Macz. PORAZ1CIELKA, i, i., deletrix. Mącz.; Hag. porazitegliza. (Rag. poraazni damnificus ; Ross. nopa3HTeJbHbifi porażający).

354

P 0 R A N I A Ć - PORATOWAĆ.

PORATOWNIK - PORCELANOWY.

Siei. 419. Bardzo rano a równo ze świtem, Poraniła się Marya do grobu. Groch. W. 232. Smotr. Apol. 1. Nazajutrz, skoro goście się poranią.... Pot. Syl. 468. (po-wstawają). Omisso się, n. p. Biada, którzy poraniają, aby pijaństwa naśladowali, którzy się bawią aż do mroku , aż je wino rozpali. Żarn. Post. 2, 397 b. — §. Poranić się z czym, do czego, spieszyć się, pospieszyć się, pokwa-pić się; eden, (litt eilen. Będzie — li ziemia wilgotna, nie trzeba się z bobem poraniać, gdyż w takowej rychło wschodzi. Cresc. 169. Ujrzysz-li gdzie człeka mądrego, porań się do niego. Radź. Syr. 6, 36. Poranić się za rzecz dobra pokładał sobie, aby tak ojcowski przyjazd uprzedził. Krom. 748. PORANKOWY, PORANNY, a, e, zaranny, borgen » , ftntl) * ; Carn. jutern , jutrćn , sajtrćn ;

Hag. jutargni ; Eccl. oiprpbHiiii ; Hoss. yTpemmH. Gdy mię wielbiły porankowe zorze. Chrośc. Job. 147. bie borgen* rćtlje. Gwiazda porankowa. Lesk. 2, 53. Rozalia, w sukni porankowej przy gotowalni. Teat. 49. b, 20. szlafrok,

©djlafrocf, SJîorgenrocf. — §. Porankowych ludzi człowiek, mówiono na niestatecznych, albo którzy póki trzeźwo, na coś słusznego poszli. Fredr. Ad. 20. Sente, tttit benett

nur lit ber ftrülje tuaś ju madjett tft. PORANU aduerb.; PORCELANA, y, i., (Portugal. porcellana » filiżanka. 3 o itr* Ross. obs. nopany; z rana, od rana, przed południem;    u a 1 bc3 8 itru 3 1795, 10, @t. 448); ba£ ^orjeHan;

lit ber grille, lit ber SÜJîorgenjett, 93ormtttagS. Polepszyło    Vind. porzlan ; Slav. porcelan; Carn. majôlèka ; Hoss.

mu się onćj nocy, iż poranu już był uszedł niebezpie-    «tapsmps , (cf. farfury); są to owe kosztowne różne na-

czeństwa. Wys. Aloj. 430. Nazajutrz wszyscy xięża i ple-    czynią, w przełamaniu niejaką śklanność pokazujące, w

bani Do biskupów się poranu zebrali. P. Kchan. Jer. 275.    pół przeźroczyste, pospolicie białe. Kluk. Kop. 1, 309.

Było poranu. Radź. Joan. 18, 28. Gdy niebo z poranu    Krumi. 523. Jadać na Chińskich porcelanach. 'Teat. 28.

czerwone, w wieczór deszcz przypadnie. Zebr. Zw. 150.    b, 132. na Chińszczyznie. Teat. 48. b, 14. Saskie, Jarem frflj) SDforgeitS an.    pońskie, Chińskie porcelany, W dzbanach i wazach pię-

PORASTAG, ob. Porosnąć.    knie zdobią ściany. Zab. 9,138. Skrzet. PORCELANOWY,

PORATOWAĆ, f. poratuje cz. dok., ratunek podać, po- a, e; Vind. porzlanski; Ross. <i>ap<i>opoBbiH ; tum ^orjeb

POREGIESTROWAĆ- POROBIĆ. 355

PORCYA- PORĘCZNY.

powpisywać, jtad> etitartber etnregtfłrtren, etntragen tu bte Sîcgtfter. Poregestruj, co komu za co winien jesteś. Teat. 49, 72. Po jego śmierci zaraz wszystko porege-strować i popieczętować kazano. Xiadz. 88.

PORĘKA , ‘PARĘKA, i, i. ; (Vind. poroka » ślub weselny); Ross. nopymrreabCTBO, nopyita ; Eccl. nopAweiiHie, nopy-kh; ręczenie za kogo, kaucya, bte Surgfcfyflft, ba§ Sur* gen, ©utfiefyen für ettraê. Gdy mię kredytor srogi brał w łańcuchy, On mi nie dał pareki. Hor. Sat. 59. Pisma pa-ręką wsparte. Zab. 1, 224. Każdy podpisał imię swoje w poreke tak zbawiennego dzieła dla ojczyzny. Ust. Konst. 4, 4 44/Obr. 49. Czad Pr. 2, 4 52. PÓRĘKAWICZNE, ego , n., subst., podarunek żenie przy kupieniu czego od męża, @d)lüffelgelb, $anbfd)uljgelb, 9îabelgclb. Wymówił sobie w hucie pięćset butelek porękawicznego. Torz. 25. Ponieważ brat jej był bezżenny, jej wiec należało całe porękawiczne. Ossol. Sir. 5.

PORNAĆ med. jedntl., [zanurzyć się, untertaud)eu, rusk. por-

łan, *ßorjeüau * . Tabakierka porcelanowa. Teat. 49. d, POREGESTROWAĆ, f. poregestruje cz. dok., w regestra

7. Glina porcelanowa jest subtelna biała albo jasno siwa , lekka. Kluk. Kop. 4, 251. Skło białe porcelanowe, z koloru podobne do porcelany. Torz. 269. Porcelanowa muszla, Ross. 3srfenHaH roaoBKa, ywoBKa, cypraea caput serpentis.

PORGYA , yi, z., z Łac., sztuka czyli część wyznaczona dla kogo, udział, foie portion; Carn. part; Hung. darab ,

(cf. drób); Ross. nafi, naetcb. Żydzi chłopkowi, zamiast jednej lub drugiój porcyi wódki, pięć, sześć przypiszą.

Mon. 73, 587. Racye, porcye żołnierskie, ob. Racya.—

§. Transi. Wiśniowiecki Otomańskićj stolicy niestrawną był porcyą. Tward. Wl 57. sztuczką, kąskiem, ein im*

»erbaulicher Sijfeit.

PORDZEWIEĆ, f. pordzewieje neutr. dok., rdzą zajść, po-śniedzieć ; Vind. poerjoveti , poerjavitife , poerjavinatife, bcrofieu, oerroften. Chędożą oręże co tydzień, aby nic pordzewiałego nie nalazło się. Siar. Dw. 34. Złoto i srebro wasze pordzewiało. 4 Leop. Jac. 5, 3.

PORĘBA, ob. Porąb. PORĘBN1CZY, a, e, do porębnika    nuty 5], n. p. Niedościgły boga wysokie rozumy aniei-

nalcżący, ^oljfdjlaget* . Cn. Th. Porębnicze, n.' Subst.,    skie, a gdy się zanurzyły w kontemplacyi, aż do pie—

płat porębnikom, łpoljfcfylagelofyn, łprtlllol)tt. Tr. (Ross. no-    kielnćj pornęły głębiny. Pociej. 243. runęły.

pyóejKHHM graniczny, ob. Rąb). P0RĘBN1K, a, m., co PORNOŚĆ, ści, z., moc zapachu, smaku, (fortassis a Por drwa w lesie gotuje do budowania, u nas cieśla to czyni    2.); Ross. npaiiocTb, npaiiOBaTOCTb, ftreuger ©entd), ©e«

pospolicie, materiarius. Cn. Th., leśnik, lignator. Mocz.,    fcfymacf. Kozłek wielki, ziele, swą pornością zaraźliwe ja-

ber ^oIjfdDer, £)oljfd)lager ; inśbefmtbere ber 53ait^o!jfćtller, ber    dem powietrze ‘odpądza. Syr. 53. PORNY, a, e, — o

Bimnterntamt. PORĘBUJE, ob. Porąbić, Porąbać.    adverb., mocnego zapachu, smaku; Ross. npaHHH, npa-

PORĘCZ, y, z., PORĘCZE, a, n. ; Boh. opjradlo, opjrâtko,    HOBarail, ftreng »on ©erud), ftarf rted)enb ; Boh. ćpawy;

drżadlo, zabradli, zâbradlo ; Vind. Ilon ja, naflon , naflon-    (ćpjm , ćpiti graviter olere). Ziółko to, ma mocny i por-

ja ; Bosn. drrisgjak (ob. Dzierżak), rucięa ; Ross. nopyyt,    ny zapach w sobie. Syr. 712. Opich w zapachu pornicj-

nopyqeH'L, 4ep*aiKa, onopb; Eccl. onopna; wspora,    szy jest, tak że swą porną wonnością-obraża głowę. Syr.

podpora; SeljUC, ©elćtltber. Krzesła z poręczami. Kras.    4078.

porobiti, popljeniti praedari, porobitegl praedator ; Rag. porobbiti praedari, porób praeda ; Croat. poroblyujem depraedor, porobitel praedator ; Ross. nopaóoiaTb popracować , służyć, nopaóoTHTb, nopaóomarb podbić sobie); chwilę niejaką robić i to i owo; Sorab. i. podżilam ; Vind. podelati; Ross. no^aTb, no4t.mBaTb ; g. a) nach ctnan* ber machen, ucrferttgen, arbeiten. •— §. Co porabiasz teraz ? Teat. 54. b, B 2. co robisz, czym abo jak się bawisz, tuaśS ntadjft bu? Coż Henryka porabia? Teat. 55. e, 24. Pytała się go, coby porabiał. Zab. 41, 92. A Jejmość Pani Fircykiewiczowa co tu porabia? Teat. 54. b, E 2. ( po co tu przyszła, czego tu chce ? ). — §. b) Porobić kogo, zrobić go, pokonać, zwyciężyć, upokorzyć go. Cn. Ad. 900. einen nieber arbeiten, fyinftrctfen, ubernmltigen. Nieraz nosił styk w ręce ogrubiałćj vyielce; Rzekłbyś, że świeżo rozprzągł porobione cielce. Zebr. Ow. 567. Nie trzeba było dział Tureckich na nasze zgubę, same nie-wczasy i trudności przeprawy byłyby nas porobiły. Birk. Podz. 4 6. Ten sam, kogo porobiono, wyznawa, iż jest zwyciężonym. Gorn. Sen. 332. Znamienity ów rycerz każdego z osobna w tym porobił, w czym sobie dank przypisywał. Gorn. Dw. 52. Pismem ś. szatana porobicie. Dambr. 447. Datkiem pragnął mię porobić; praecorrum-

Pod. 2, 428. mit Slrmlefmen. Teat. 6, 62. Poręcze u krze- Pochodź, cf. piernik etc.\ cf. pieprz, pieprzny. sła Eccl. Mbimnmta. Krzesło z poręczami (Carn. naslón). POROBIĆ, f. porobi cz. dok., PORABIAĆ niedok.; (Bosn. — Dwie ławki dla patronów', poręcze dla słuchaczów.

Teat. 20. b, 425. przegrodzenia, ©eleittber. Podpory u wschodów; &reppengelćmber, ©tiegengeldnber, u mostów,

23rucfeit(jelćmbcr ; Ross. nepima, nepiuma; których się trzymamy, abyśmy się nie stoczyli albo nie upadli, poręcze właśnie zowiemy. Mącz. Poręcze u wschodów bywają jesionowe i grabowe, u mostów sosnowe. Kluk. Rośl. 2,

165. Poręcze na barkach Ross. nopucKH. ‘PORĘCZNIE adverb., po ręce, na rękę, pomyślnie; Md) ber £>attb, ernuhtfdjt. Nam tedy teraz tak się poręcznie wszystkie rzeczy stosują, że się bezpiecznie zwycięztwa spodziewać możemy. Krom. 556. Chcą oni koniecznie wojny; byłoby im wcale nieporęcznie, gdyby trwał pokój. Pam. 85, 4,

330. PORĘCZNIE, "PARĘCZN1K, a, w.; (Boh. porućnjk dozorca, opiekun; Ross. nopymiHKi hodie porucznik, obsolet. rękojmia); Vind. porok, saobiezhavez; Ross. nopy-qHTCJb; Eccl. nopAYbiiHKi, f. nopymnma, nopyna ; ber 33urge, ber ©atteilt. Trzecia osoba, która między dwoma kontraktującemi, zaręcza, poręcznikiem, kautorem albo rękojmią zwana bywa. Ostr. Pr. Cyw. 4, 245. ‘Paręcznik.

Pilch. Śen. list. 3, 246. PORĘCZNY, a, e, z poręczami; Ross. nepMbHUH, nut Seiten, ©eletnber. Siedząc na krześle poręcznym. Teat. 4. b, 83. 8elmftul)l, 2lrmftufyl.

45"

pere. Zebr. Ow. 351. (przekupić, zjednać sobie). PO-    zbawiciela. Żarn. Post. 673 b. Przyrodzenie chce, aby

RÓBKA, i, i., wątek, ber ©infd)lag,    ©tntrag bctt    Sie«    na świat ludzie porodzeni rośli. Kucz. Kat. 2, 389. Posent. Ryd. PORÓBNIK., PORUBN1K    (Cn. Th.), a,    m.,    rodzić niedoszły    płód, {ob. Poronić). Gdy góra porodzi,

PORUBCA, y, m., Tr., (cf. Grace. rroQvda, tk'qvoç,    tioq-    tedy się myszka    narodzi. Ezop. 11. PORODZICIEL, a,

vùov, noQvrj); który wolny z wolną    nierząd płodzi.    Cn.    m., który rodzi,    cf. rodzic, p/odziciel; Rag. poroditegl

Th. 779. Poróbnik, kurewnik ; expugnatar pudicitiae.    generator, ber 3^uger, (Srjenger. W rodź. ieńsk. PORO-

Macz. ; Garn. hotnik ; Eccl. Rn^hHiiKi,    , 021*40- DZICIELKA. Żyw. Jez. B b ; Rag. poroditegliza. PORO-

4*11. Porubnik. W. 1 Thim. 1, 9. Sk. Dz. 110. ber §)U*    DŻINY plur., urodziny, rodzenie się; bie©ef>urt, ©eburfê*

rer, £urenjdgcr, etn Unucr^eirat^cter, ber mit einer Unser*    jeit. Takie były ojczyzny nieba porodziny. Przyb. Milt.

tyeiratfjeten jturet. PORÓBSK1, PORUBSKI, a, ie ; Ross.    174.

ójy/iCMtMHHH, ^urerifd?, ^ureit*. Szczęśliwy, ze nie sku- POROGACIEC nijak, dok., rogatym się stawać, nad) einait« sisz w młodości łoża porubskiego. Bardz. Luk. 2, 20.    ber portier befomnten. Gród Ewrypielów, gdzie porogaciały

PORÓBSTWO, PORUBSTWO, a, n., nierząd z wolną;    Rojskie matki, gdy stada Herkulskie ściągały; cornua gestu £urerei); Bosn. puteni grjeh; Ross. 64y4JMBOCTb, 6iy-    serunt. Zebr. Ow. 172.

404taHie,    (cf. błąd); Eccl. KpoBOMtuiCTBO, KpoBO- *P0R0H, ob. Próg. Dudz. 29.

poroniony, pomiolek , porzutek, niedochodek , zaśniad, odchodczę, niedonoszony, niedoszły płód, niedonosek, eine unseitige 8etbe3frud)t ; Boh. potracenec, nedochudce; Sorab. 1. pometank, netżaszne żiwota pw-ód; Rag. izmè-tak, izmèt; Ross. H3BeprB, BbiKH4Uiir&. Poroniątko. Cziach. Prz. f 3. Paniom, które porończęta miewają, ziele to użyteczne. Syr. 1344. Przeklęte porończę Babilońskićj wilczycy. Pot. Pocz. 46. Chrosc. Luk. 343. Nieszczęsne ja płochej fortuny porończę , nie donosiła mnie do naznaczonego kresu. Pot. Syl. 112. *P0R0ŃCZY, a, e, Eccl. H3BepraTCJŁHUH ; poroniony, poraniający, porzucający, niestateczny; un$uoerlafftg, unbeftdnbig, abroeidtenb. Dni i szczęśliwość wróci im porończą, Ze lata swoje chwalebnie zakończą. Chrośc. Job. 138. PORONIĄ, herb ; lilia biała w polu czerwonym , po bokach dwie róże białe; na hełmie trzy pióra strusie. Kurop. 3,41, ein 2Bap* pen. PORONIĆ, /. poroni cz. dok., Poroniać, Poraniać niedok., Poroniwać czesll. ; Boh. potratiti, potracowati, (ob. Potracić); Sorab. 1. poranu, woranu, pometam ; Carn. ja-lory se, (cf. jałowy) ; Bosn. jalovitise, izjalovitise, iz-yrricchi djete , isctittise ; Rag. izmetnut ; (o krowach: izjalovitise j ; Croat. izvergujem , izverchi, izmechem; (Ross. nopoHATb , cpOHHTb upuścić, uronić, porzucić); §. a) poronić nie chcąc, porzucić płód nad wolą, porodzić niedoszły, martwy płód. Cn. Th.; Ross. ne40H0-CHTb , BŁIKHHyTb , BbIKH4bIB8Tb ; Eccl. H3BeprHyTH , H3Bep-raTH, H3Bepraio, mißgeMJirert, umê ftinb fommen, abortt* ren. Niektóre białogłowy płodu donosić nie mogą, i przed czasem poraniają. Petr. Wod. 16. Jeśli która zwykła przed czasem płód poroniwać, tedy nad tą wodą parzyć. Syxt. Szk. 228. Poronienie, abortus, bal 3lbor* tiren, ber SDîifêfall, kiedy płód niedoskonały pozbywa się. Comp. Med. 527, Carn. spak, spaka, sènki ; Eccl. H3-Bep*eHie. Poroniony płód. Radź. 1 Cor. 15, 8. — §. Poronić, de animalibus, oernterfen. Głos Jehowy czyni, że poroniają łanie. Budn. Ps. 29, 9. — §. b ) Poronić chcąc, płód w żywocie struć chcąc, abigere foetum. Cn. Th., brt§ fttnb flblretben.—§. c) Fig. Widzę, twoja mózgownica jakiego dziwoląga poroni. Teal. 1. b, 82. za-wcześnie wyda, zpłodzi , ju früh CtUttye^n. — Ogólnie : Porzucić, uronić; «bnterfen, ntegnterfen, fallen laffen, fahren

CMtuieHie. Lepiej zonę mieć, aniżeli w swejwoli i w POROŃCZĘ, ęcia, n., PORONIATKO, a, n. , dem., płód porubstwie żyć. Petr. Ek. 55. Dzieci w porubstwie i cu-dzołoztwie spłodzone. Krom. 105. Aby się poróbstwa strzegli.... Sk. Dz. 35. Porubstwo , o wszeteczeństwie pasierba z macochą. Pot. Syl. 45. Mirha z ojcem popełniła porubstwo nieczyste. Banial. G 3. ( kazirodztwo,

33Iutfd)anbe). — Transi, fig. Szkatułę swoję poróbstwami ojczyzny ładowali. Birk. Krz. Kaw. 38. plonem.

POROCZKI, plur., §. a) sądy ziemskie, {ob. roki ziemskie).

Jurydyka, poroczki, roki, ^agefa^rt. Ern. 1140. Poroczki mają być cztery razy do roku , które sędzia z podsed-kiem i z pisarzem sądzić mogą. Tarn. Ust. 14. Wojewodowie roki wielkie sądzić mają ; a to gdy wyjdą dwoje poroczki, tedy po nich trzecie roki mają być sądzone. ib. 70. Gdzie rozum, wymowę, Wlała zarazem Pallas w jedne głowę, Znały to grody, poroczki i sejmy. Miask.

Ryt. 2, 125. — g. b) Poroczki, roczny zapas z przeszłego roku, vorjähriger ÜBorratty. Z wierzchem każe nalać piwa, Poroczki mu doszły żniwa. Bielaw. A 4 b.

PORÓD, u, m., PORODA, y, z.; (Ross. nopo4a; Eccl. no-fkom^CHHłC ; Vind. porodstvu, perrojenstvu • ród , gatunek, plemię); Boh. porod ; Sorab. 1. pohrod; Carn. porod ;

Croat. pórod ; Rag. porod partus, ( 2. proies , generatio ,

Bosn. porod, poroghjaj posteritas, stirps)-, PORÖDZENIE, ia, n., §. 1) rodzenie, płód; ba$ ©eMljtren, bte ©eburt.

Piérwéj bywa poczęcie, potym rodzenie, na ostatek porodzenie. Wróbl. 14. Brzemiennym , gdy już nade dniem chodzą, dla łatwiejszego porodu, dobrze się myć. Sienn.

459. Spicz. 182. Siedmdziesiąt i ośm dzieci miała jednym porodzeniem. Stryjk. 296. Wróć mi duch dwakroć dany, przodkiem przez porodę, partu.... Zebr. Ow. 204.

— §. 2) Poród, płód nadzwyczajny, dziw'otwor, monstr, potwora, eilt Ungeheuer. Najsroższe porody. Zab. 10, 155.

Zabi. {Eccl. napo40K'Ł cierpki owoc). ‘PORODNY, a, e, ob. Rodzajny ; (Carn. porodn ; Rag. porodni foetidus,

(porodiy quod gigni potest); Croat. porodni genitalis). PORODZIĆ, f. porodzi cz. dok., płód na świat wydać, ge*

Mitren, ob. Rodzić, urodzić; Boh. poroditi; Sorab. 1. porodzież , pohrodżam ; Vind. poroditi, perroditi ; Bosn. poroditi; Rag. poroditti, porâdjati, porâghjati ; Croat. poräjam ; Ross. et Eccl. nopo^HTH, npOH3p04HTb, npon-3pa5K4aTb. Panna począwszy duchem ś., porodzić miała

Jaffen. Jeleń rogi ma gałęziste, które corok porania.    drzewa pod ciężarem swego plonu zgięte, Te role buj-

Sienn. 282. PORONNY, a, e, dla poronienia, n. p. Le-    nym kfosem wkoło porośnięte. Chód. Gesn. 19. (obro-

karstwo poronne, poronienie czyniące. Cn. Th. bie Sei*    sie, (pokryte). Ma nad tobą rządy dziewka podła; do-

beśfru#t abtreibenb.    brze jej z tym , bo w pierze przy tobie porosła. Mon.

POROPIĆ się recipr. dok., ropą zajść, na# eittanber eitern;    70, 175. Jeden porasta, drugiego fortuna goli. Pot. Arg.

Bosn. oghnojitise.    538. (cf. pierze). — §‘. Porosłe od deszczu zboża , dłu-

POROŚCIĆ cz. dok., obrosłym uczynić; Rag. porossiti, po-    go w gumnie chować nie można. Haur. Sk. 17. wyro-

râscjati, beroa#feit nta#en. Krwią kreta na głowę oblinia-    sie, auêgefeintt, aitêgeroa#fen. POROSTNICA, y, £., Mar—

łą dla poroszczenia , dobrze pomazować. Siena. 288.    chantia, rodzaj rośliny do skrytopłciowych należący. Kluk.

POROSIĆ cz. dok., rosą pokropić pr. et tr. ; Boh. porau- Dykc. 2, 109.    ,

sâm ; Vind. porofiti, betonen. Krwią poroszon. Chodk. POROSPOCZYNAĆ, POROSPOZYCZAĆ etc., ob. Porozpo-.

‘POROSZĄ, y, z. ; Ross. nopoma ; pierwszy śnieg na końcu jesieni; (Etym. prószyć, proch); ber erfte ®#nee Jtt ©nbe be3 §erb(teè. Lato odprawiwszy, za pierwszą poroszą Mrą starzy, i drugiej się wiosny nie doproszą. Pot. Jow. 54.

Kost. 61, cf. poroszą.

POROŚL, i, i., POROŚLINA, y, z., §. 1) miejsce obrosłe, (opposit. golizna), ein betM#feiter Ort. Poroślina, miejsce trawą obrosłe, bądź na płaszczyźnie, bądź na pagórku; murawa zaś o płaszczynie tylko zielonej mówi się. Wtod., (cf. trawnik). Porośl zielona sianoźęciów by- PORÓWNAĆ, /'.porówna cz. dok., Porównywać frequ.\ Boh.

urownati ; Slov. srownâwati ; Sorab. 1. porunofcźam, (porunofcźam szo aemulor); Vind. poraunati, poraunivati, raunu storiti, perpodobiti, permerjati, podobiti, pergli-hati; Croat. poravnüvam; Rag. porâvniti; Ross. nopo-

najmniéj go nie rozweseliła. Zab. 84, 11, (Boh. poro-stlina; Ross. nopocTHHiCB zarośl). — §. 2 a ) Poroślina, porost, u, m., narost, każde narośnięcie; 2Iltêtt)U#3, 2tn* rou#3, ein ©emd#§ auf einem anbern Körper. Hubka nie jest ziele, ale poroślina na drzewie. Syr. 1351. Callus, narost kości, porost. Perz. Cyr. 1, 147. — b) Porost, porośnienie, podrost, porastanie; ba3 21ttfwa#fen, ber 2Su#3. Pszenica w pierwszym swoim poroście może znieść największe mrozy. Staś. Buff. 45. Nogi Renu i Dunaju w ich poroście zaplątał. Bals. Sen. 26. Wierzch przepaści za mroźnym porostem, Bez żadnych podpor ukrzepcza się mostem. Chrośc. Job. 151. (za mroźnym złączeniem się z sobą, pomoszczeniem).— §. 3) Botan. Porosty, algae, SlftermooS, rośliny skrytopłciowe, pośrze-dnie między bedłkami i mchami. Bot. Nar. 168. Lichen, §le#te, rodzaj, wiele gatunków pod sobą mający; najpospoliciej rosną na korach drzew ; tu należy porost płuenik, czyli granicznik, gwiazdosz, 8uugettfle#te. Kluk. Dykc. 2, 79. Śyr. 1350. et 1351, Ross. iuiïochhkb. Porosty dzikie, zielska grube. ■Stass. Buff. 45. Porosty błotne, tilva palustris. Otw. Wirg. 427, Croat. rèsza, (cf. rzęsa); Dal. voga ; Sorab. 1. wohdniwć zelo ; Eccl. AmYiii|s [palus 2]; (Ross. nopocTb 9iidl)gra3 ). Porost morski, mech morski, trawa morska, 2)îeermoo8. Syr. 1418, Boh. śarina ; Vind. morska refa, haluga ; Ross. coóaneft imuan. — Fig. Miasto fruktów dzikie chrósty Grzechów, i innych zbrodni powstały porosty. Kulig. Her.

145. POROSTOWY, a, e, g. 1) od porostu, narostu ; 2lu3ttutd)3‘, ®enm#3 *, auśmu#ftg. Callosus, porostowy, nabrzękły, narostowy. Perz. Cyr. 147. — §. 2) Od porostu rośliny, algosus, §lec#teu *, ?Iftermoo3 *, aftermoofig. Cn. Th. ; Eccl. nopocTOBHH. POROSNĄĆ, ‘POROŚĆ, f. porośnie, ^poroście neutr. dok., Porastać niedok. ; Carn. porâsem; Vind. posrastiti, porastiti, naperrastiti, napreira-stiti, perrastuvati, posrastuvati ; Rag. porastjeti ; Ross. nopocTH ; wzrosnąć, obrosnąć, aufma#fen, bema#fen. W koło ciebie porosły pokrzywy i osty. Kulig. Dem. 69. Owce tak strzyżemy z wełny, iżby znowu porastać dla nas mogły. Mon. 64, 319. Kamień na miejscu porasta. Mon. 70, 650. Kamienie mchem porastają. Prot. Kont. C 2. Te

BHHTL, ypOBHHTŁ, ypaBHHBaTb , CpaBHHTb , CpBBHHBaTb , OÓpOBHHTb, OÓpaBHHBaTb, CHOpOBHTb, CHOpaB.lHBaTb, Bep-CTaib, noBepcTaTb, noBepcibiBaib, BUBepciaTb, BbiBep-CTbiBaTb , ynojoÓHTb, yno4o6.iHTb, cmuhtb , caimaTb -r Eccl. CBbimuiaTH, cpaBHHBaTH ; §. a) równemi czynić, do jednej wielkości przyprowadzić, gid# nta#en. Porównać może szabla chociaż nierównych. Bardz. Trag. 431. Porównać się z kim, równym mu się uczynić; fi# einem gid# ma#cn, gid# ftetten. Chciałać też była z pawy porównać się wrona. Rej. Wiz. 98. Porównać ulice w ogrodzie. Tr. poprościć, gid#, eben, gerabe nta#eit. Porównywanie , porównanie, równości czynienie , baê ©lei#* ma#en. — §. Porównanie, effectus, równość uczyniona, bte ®lei#e, bie ©lei#^eit. Praw porównanie, i jedna z największemi książęty wolność. Tward. Wi. 216. Porównanie dnia z nocą, albo nocy z dniem , aequinoctium; Hub. Wst. 39. bie £ag « unb 9îa#tglei#e, (ob. Nocorównia). Porównanie, proporcya. Solsk. Geom. 5. — §. Porównywać, porównać co do czego, dochodzić równości dwóch rzeczy, przystosować jedno do drugiego, eine ©a#c mit ber aitbern »erglei#en. Żaden nie jest ubogi, tylko porównany do bogatego; jak żaden nie jest bogatym, tylko porównany do ubogiego. Xiadz. 239. Porównanie, przyrównanie, przypodobienie, bte $ergld#ung ; Sorab. 1. zrowmawagicnost, (porunofcżeno naśladowanie); Vind. permera, mera, pergliha, perpodoba ; Ross. CHOpOBKa. CBtpeHie, npHMtpB. Wielkość i małość, wysokość i nizkość, okazałość i podłość, najwięcej pochodzi z porównania. Pilch. Sen. list. 325. Porównania godny z kim, aequiparabilis. Cn. Th. üerglei#mtgênutrbig. Do porównania, mogący być porównanym, 31t t>erglei#en, öerglei#bar; (Sorab. 1. porunofcżiwe podobny); Vind. perpodobliu, permerliu, podobliu ; Ross. yn040Ó^eHHbiH , ciHUHiejib-HbiH ; Eccl. ccyjK4aeMtiH. — Opposit. Nieporównany, nie do porównania, nie mogący być porównanym, itrtoerglei#* li#; Sorab. 1. nepżirunofcżiwe, neperunofcziwć ; Ross.

et Eccl. HGiipiiKAAĄttiłT) [incornprehensibilis 2], Henpłorfep-    się grzechów, upominam, kajcie, Ani porożem nazbyt

huh , iiccpuBiiHTCJii>iibiîi, HCC0cy4HMH. Ów nieporównany    potrząsajcie. J. Kek an. Ps. 109. Nie podnoście się ku gó-

Nestor z tobą wojuje. Jabt. lei. 144. Spodziewam się,    rze, strząsając porożem waszym. Radź. Ps. 25, 6. Pod-

że sprawa ta nieporównanie (adverb.) pójść powinna.    dany przeciw panu potrząsa porożem. Groch. W. 465.—

ïeat. 9,23. Porównywający Eccl. cocjmhmh, cpaBHHreab-    Metonym. Poroże, hardość, zuchwałość, rogi; ber Heber»

uwił. W grammat. stopień porównywający, stopień wyż-    mutfy, ©tülj. Gdy nic przed bogiem tajno "być nie mo-

szy, gradus comparativus, Slov. zrownawagićni stupen ;    że, Podobać mu się wasze ma poroże? Chrośc. Job. 48.

Hoss. ypaBHHTCÆbHbiM CTencHb, cpaBHHTejbHUH ; Eccl.    Pokruszę wszystkie" poroża niepobożnych. Radź. Ps. 25,

pa3cy4nre4biibiH CTcnoiib. — §. b*) ^Porównać niego-    11, (cf. rogi ucierać komu;. — b ) iStmil. Już się na

dnych, pomiarkować, pogodzić; »ergletdjeit, au3gleid;en;    usłane łoże Wdziawszy złote Lucyna prowadzi poroże.

Boh. porownati. Pilnie się starał o pokój i porównanie    Nar. üz. 2, 82, not., «poroże, księżyc na nowiu«; pół-

Cesarza z kościołem. Sk. Dz. 4113. Jeśli kto chce po-    księżyca rogatego, portier, ©pißen beö halben SJłonbS. —

równać którą niezgodę, tedy wiele k temu pomaga mil-    2*j Poroże, POROZEĆ, żca , m., fig. ob. Pocisk, oręże.

ozenie. Eraz. Jez. L 7 b. Wojsko rozpuścił, a z kró-    Cn. Th. fpißige Stoffen, ©cfd;oß, ©einehr. Dla boga, coż

lem się zjechawszy porównał. Sk. Dz. 1097. Do poko-    już dalej czart wymyślić może Nad to tak ostre ludzi

ju ich przywiódł, i z niemi się porównał, ib. 1184. Woj-    nikczemnych poroże! Pot. Zac. 65. Słynie poety pana ta , 6 razy porównana, znowu się odnawiała. Lat.    mięć jeszcze świeża prawie, Gdy porożec zdobywcy ple-

Kom. E 4. — Niech porównanie będzie, ubodzy nas na    śnieje w kurzawie. Przyb. Ab. 7.

Werfen. Naśle łotrów najemnych, pograbi, pokosi, Porąbie, porozgradza , spali, powynosi. Zob. 16, 124. Nar. POROZJEŻDŻAĆ, cz. iter. dok., nad; einanber jerfahreu, mit fahren jcrftreuen. Silnie kołami skiby porozjeżdżane

onym święcie do swoich majętności przypuszczą; a my POROŻGRADZAĆ cz. iter. dok., bte Banne nad; einaitber um* je tu do naszych. Sk. liaz. 356. t j. ugoda, układ, eilt Vertrag. — §. Verb, neutr. Porównać z kim » równym mu być , wielkością etc., dosiądź go ; einem gleid; fommcit, gleich fespt. Kto na ziemi porówna z tobą, kto na niebie , Wszystkie rzeszy niebieskie    lękają się ciebie. J.    były; lurba rotarum mollierant glcbas. Zebr. Ow. 143.—

lichan. Ps. 130. Nie pnij się, bo    z pany nie porównasz.    Porozjeżdżać się, nad)    etitanber, anS einaitber fahren über

Upal. Sal 150. Rozumiałem, że żadna boleść z moją    retten. POROZKOPYWAĆ, cz. iter. dok., nad; etitanber

nic miała porównać. Gorn. Dw. 11. Olgierd z onemi    jergrahcit, an# etitanber werfen. Proroki twoje pozabijali,

Greckiemi królami w męstwie i w dzielności porównał.    ołtarze twe porozkopywali. /Judu. Rom. 41. 3. PORO-

Stryjk. 424. Lepsza mądrość, niż    perły i wszystkie roz-    ZMAWIAĆ, cz. Her.    dok., nad; Ctnaitber, ftd; nitferrebctt;

koszy nie porównają z nią. Buda.    Prov. 8, 12. PORO-    Ross. nopasMO.iBHTfcca.    POROZMIATYWAĆ, cz. iter. dok.,

WNACZ, a, m ; Eccl. ypaBHHTeib; który co porównywa,    pozozrzucać, nad; etitanber hinauf werfen, jerftreucu. W tej

ber ©leidlèr, 2lllêgletd;er ; ( Sorab. 1. pomnik aemulns).    stronie śpice się z kół porozmiatywały, tam oś leży zła-

Zwierzchny pan ma być sporów i niezgod między oby-    mana. Oliv. Ow. 10. porozlatywały się.

znu ; z osobna, etttjeln, allein, febeê fur fich- Agaty, której oczki, brwi, nos, usta, szyja, Poróżn piękne, coż razem!.... Zab. 10, 67. Koss. Nie wkupię, ale ,poróżnić żywot swój wiodły. Gorn. Sen. 269. PORÓŻNIĆ , f. poróżni cz. dok., pokłócić; Boh. rozkmotriti, (cf. kmotr, cf. kum, pokumać sie, cf. rozbrat); Vind. resediniti, resdrushiti, restovarfhati, reslozhiti; Ross. pa34py5KHTb ,

watelami ustawicznym porównaczem. Modrz. Baz. 82. PORÓZN, PORÓŻNIE adberb.; Ross. nopo3itb; Boh. poru-pogodziciel. POROWNICZY, a, e, od porównywawania ,

2ln3gletd;ititgś » . Chociaż komisye    porównicze nastąpią,

podatki nigdy dosyć nie wyniosą. Przestr. 315.

POROZ—, POROŚ — , po-, roz-, Praepos. insepar., ob.

pa34py?KaTb, pa3ccopmb, pa3ccopHBaio , ccopuTb, cco-pio , noccopHTb , noccoptiBaTb , nepeccopitTb, nepecco-piiBaTb; Eccl. pa34pbmiaTn; eittjwei;eu, oeruneinigen. Poróżnić się recipr.', Boh. pohodnu se; Vind. fe f enem skriegati, (Ocfter. fi^> mit einem jerfrtegen); Bosn. ozlo-bitise; Ross. pa36paimTbcn, noocep4HTbca, npiocep4HTi>-ch; Eccl. pa3KOTopoBaTHcn, paaópaHHTbca, pa3Copnibca. POROŻE, a, n., 1) rogi na głowie, bie jpönter, baê ©C*    (Ross. nopo3HHTbCH rozstać się, w różne drogi się udać),

weihe, ©ehöru. Złocą poroże białym jałowicom. Pot. Syl.    Poróżnił się z swoją familią. Teat. 7, 26. et 23, 9. P0-

294.— Allegor. Parchowaly kozieł niechaj nam dalej poro-    RÓŻNICIEL , a, m., pokłóciciel, ber ©ittjWCi;er; Ross.

żem straszny nie będzie. Psalmod. 71.— Transi, fig. Po-    pa34opoTBopeit'Ł.

różem potrząsać, rogi pokazywać komu, zęby pokazy- *PÓR0ZNIEMAGAĆ się, recipr. iter. dok., porozchorowy-wać, hardym, zuchwałym mu się stawić; bte £>omcr jei*    wać, nach einaitber crfrattfeit. Panny porozniemagały się

gen, bie ©pißc bieten, tro^ig urtb ubermuthig brauen. Rys.    a ona śjiczność ich zmieniła się. 1 Leop. 4 Mach. 1,27.

Ad. 56. Niech co dziś porożem trzęsą, karki harde    (P0RÓŻ0WAĆ cz. dok., różem powlec, pofarbować;

zniżą, I nóg twych proch uliżą. Tward. Mise. 9. Kajcie    roth bebedett, rougireit; Ross. nopyMHHHTb). POROZPLATAĆ,

Po insepar. — Po facit Verba cum roz-, composila iterativ a, nad; etitanber jer*, »er*. POROZB1EGAĆ się recipr. itérât, dok., ftcb nach etitanber »erlaufen. Dzieci mi się gdzieś porozbiegały. Teat. 52, 55. P0R0ZCH0DZ1Ć się recipr. Herat. dok., nad; einaitber aiiéS einaitber gehen;

Ross. nopa3XOAHTbc?i. POROZDAWAĆ cz. iterat. dok., itad; einaitber »erteilen. Porozdawał wszystko ubogim.

POROZDZIERAĆ cz. iter. dok , nadi einaitber jerreißcit.

Porozdzierajcie szaty wasze, a obleczcie wory. Budn. 2.

Sam. 3, 31.

cz. iter. dok., nad) etnanber auffledjten; (Etym. pleść). Kawałki starych porozplatanych lontów. Jak. Art. 2, 112.

POROZPOGZYNAĆ, cz. et neutr. itérât, dok., nad) etrtart* beru anßeben. Tu, tylko świat porozpoczynał. Wad. Dan.

164. P0ROZPOŻYCZAĆ, cz. itérât, dok., nad) etnanber aïleê auMetyen, »erborgen. Cn. Th. POROZPROWADZAĆ, cz. iter. dok., porozdzielać, »erfdjtebentltd) »erteilen, »er« fe^en. Te rzeczy, gdy juz z ciemnej wydźwignął gromady, Porozprowadzane na różne rozsady. Oui. Ow. 3. PO-

ROZPRUWAĆ, -ał, -uje, cz. iter. dok., nad) etnanber jer* e, — ie adverb.- Sorab. 1. porozemnć ralionabilis. trennen. Wrzód wzdłuż porozpruwać. Perz. Cyr. 132. POROZWIEZYWAĆ, cz. iter. dok., nad) eiitaitber aitfbtitbrtt, POROZPRZESTRZENIAĆ, cz. iter. dok., nad) etnanber erweitern. Porozprzestrzeniał kanały, aby więcej wody szło niemi. Star. Dw. 2. POROZPYCHAĆ, cz. iter. dok., nad) etnanber jerftoßen, non etnanber ftoßett. Porozpy-chawszy, kupy zgromadzone na

ROZRÓŻNIAĆ, cz. iter. dok., nad) etnanber unterfdjeiben;

(Boss. nopa3p03HHTb pstro się ubierać, nopa3po3HHTbca odmienić zdanie o kim). POROZRUSZAĆ, cz. iter. dok.,

radę, (cf. konszafty) ; ftd) mit einem öerfteben, mit tl)m ein (Einoerftanbniß fjaben. Myśl o skutecznych w tej mierze śrzodkach, porozumiewaj się ze mną. Teat. 53, 28. Leo-nora porozumiała się z tym gachem, ib. 31 , 26. *PO-ROZUMY plur., porozumienia z kim, konszafty; Werften* bitiffe, (Sinnerftdnbniffe, $urd)ftecferet)ert. Chcąc, żeby Cezar Rzym odziedziczył, Kładli korony na jego ołtarze I przez te figle, przez te porozumy Mâcali szlachty pospólstwa tłumy. Clirośc. Fars. 10. ‘POROZUMNY , a,

jerlegett. Konopie wyciągając z wody, porozwięzywać snopki. Przędz. 45. POROZWIJAĆ się, recipr. iter. dok., fidj nad) etnanber entfalten, entmicfeln; Boh. porozwinauti. POROZWOZIĆ, cz. iter. dok,, nad) einanber nerfcfyiebentlid) się. O iw. Ow. 481. PO- Ijtnfubren, an üerfd)tcbene Orte Einbringen. Ziarnek różnych

zmieszanych, jeżeli Psyche nie porozwozi każde na swą kupę , śmiercią Wenus grozi. Morszt. 86. porozstawiać , porozkładać.

nad) etnanber, tn Semegnttg feßett; Boss. nopa3inaTaTB. PO- POROŹYSTY, a, e, Boss. nopowncTBiw; §. 1) pełen poro-ROZRZUCAĆ, cz. iter. dok., unter einanber werfen. Sto- hów, to jest progów, spadków wodnych, katarakt, noll liki i stołki porozrzucane. Teat. 9, 21. POROZSADZAC,    SffiafferfdHe. Dniepr porożysty. Zab. 3, 234. Koss. — $. 2)

cz. Her. dok., nad) etnanber an3 einanber fcfien, $erfe£en,    Porożysty, pełen rogów, poroża, rogaty; »ofl £winer,

Boh. prjstawadlo, prjstaw (cf. przystaw), ćerpadlo ; Slov. pfjstaw lodj ; Sorab. i. morski wuyezd, tzowmiski zkbów; Garn. zhovnishe, (ob. Gzółn); Vind. bród (ob. Bród), prod (cf. prąd), prevodifhe, brodifhe, Iadjovifhe , barkalifhe, mursku gradifhtvu , mursku brodilbtvu, ladjostaja ; Hang. rév-part; Bag. luka; Bosn. porat, luka; Croat. brodi-sche, prisztoische ; Dal. luka; Boss. noprb, itpHCTauHme, npHcraHb , raBattb ; Eccl. 3aTHUiie , OTiuuitre , (cf. zacisze) ; §. 1 ) cześć morza między ziemią zamknięta, do którćj okręty wchodzą, i od burzy morskiej bezpieczeństwo znajdują. Wyrw. Geogr. 17. Kras. Zb. 2, 392. Z mnóstwem okrętów przez port abo przewóz Trypolimski ciągnął. 1 Leop. 2 Mach. 14, 1. Bez portu Eccl. 6e3-npHCTaHHmHuił. — §. Fig. tr. Miejsce spokojne, miejsce ucieczki; ber ^afcrt, fRufieort,    Małżeństwo

nierządnej miłości jest najpewniejszy port a przystęp, do którego się każdy garnie, który bogu dobrze służyć chce. Glicz. Wtjch. P \ b. Przyjaciel port przyjacielowi. J. Kchan. Dz. 63. Śmierć mi portem , tam koniec mojej biedy będzie. Bardz. Trag. 485. Przywiedź do portu rzeczy opłakane, Niech koniec wezmą szkody nioo-szacowane. Groch. W. 593. Wszelkiego utrapienia jest portem cierpliwość. Min. Byt. 4, 154. Tedy jako w porcie już zdały się być rzeczy. Tward. Wl. 17. — §. 2') W ziemi Pomorskiej dań, która portem, alias Marsard za starym postanowieniem książąt Polskich była zwaną, kasujemy. Herb. Stał. 747. ^afenjoll.

PORTA, y, i., (ce mot signiße en Perse la cour du roi ou celle des gouverneurs des provinces. Barthl. Anach. 1 , 166. Xenoph. Cyrop. 8, 201.). Od wielkiej bramy, która do saraju Sułtana wchodzą, państwo Tureckie nazwa-

CJl

POROZPOGZYNAĆ - POROZUMIEĆ.

P O R O Z U M Y - PORTA.

jcrlegeit; Ross. nopa3ca4HTB. POROZSTAWIAĆ, cz. iter. getyömt; n. p. Nieporożyste czoła młodych jagniąt. Pot. dok.\ Boss. nopa3CTaBHTb, nad) einanber »erfdjicbentlid) bin* Arg. 65, ob. Gomoły. fteüen. Widać tam porozstawiane doniczki z kwiatami PORT, u, w., z Łac., ber $afcn, Seehafen, ob. 'Przystanie; różnego gatunku. Teat. 54, 3. Snopki konopne porozstawiać. Przecz. 43. POROZSYPOWAĆ, cz. iter. dok., nad) einanber »crfd)ütten. Bankierom, co lam handlowali, stoły zwywracał, i porozsypował pieniądze. Odym. Śvj.

L. POROZSZARPYWAĆ, cz. iter. dok., nad) etnanber ger* fleifd)en, jerreißett. Grunty biskupie sobie za własność poprzywłasczali, a między się porozszarpywrali. Weresz.

Ki]. 5. Wszystkie skarby miedzy sie buntownicy po-rozszarpywali.* Jer. Zbr. 122. POROZSZCZEPOWAĆ, cz. itérât, dok., nad) einanber anffpalten. Melony porozszczepo-wać. Syr. 1181.

POROZUMIEĆ, f. porozumie cz. dok., Porozumiewać niedok.;

Boh. porozumiti, porozumjwati : zrozumiewać, rozumem pojmować, mit bem Słerftanbe faffett, einfebett. Wszystkich do siebie przychodzących wiçcéj dusz, aniżeli ciał sprawy porozumiewała. Wys. Kat. 175. Aby się to lepiej porozumiało, mamy wiedzieć.... Petr. Pol. 83. Z porozumienia tajemnic chrztu ś., człowiek siebie samego najsnadniej poznaje. Hrbst. Lek. A 4 b. — §. Porozumienie o kim, na kogo, domysł, mniemanie, zdanie, opinia; fUłcpntmg , ^Kutßmaßnng. (Slov. porozumitelka sy-necdoche). Coż to tu porabiacie, coś nie dobre o was mam porozumienie. Teat. 3. b, 14. Będąc Zbigniew nagle umarły znaleziony, na różne osoby padły porozumienia jego śmierci. Perz. Cyr. 5, 32. — §*. Porozumieć komu, pojąć jego czucia, sytuacyą etc.; begreifen, wie eh nem anberit fet), wie tl)m jtt 2)îittl)e fet). Gdy widzą, aby miał bydlę swoje furman obciążać, tedy na niego samego ten ciężar włożą, aby potym umiał porozumieć bydlęciu. Star. Dw. 74. — §. Porozumieć się z kim, porozumienie z nim mieć, spiknienie, znoszenie się, na-

ne jest Portą Otomańską. Wyrw. Geogr. 258, bic £)tto* PORTULAKA, i, z., kum noga, tłustosz, ziele; Vind. maimt)cf;c Pforte; Boh.    brana Ottomanska,    ( ob. Brama);    tushjak,    trava sa    merslizo , ber ^prtulöd,    ba3 Surjelfraut,

cf. Lat. porta. — §.    Porty i mocy piekielne nigdy tej    portulaca    Linn.,    należy do    ogrodowin,    których    sie i

wiary nie przemogą. W. Post. W. 261. bte Pforten ber $ólle. liścia zażywają. Kluk. Rośl. 1, 218.

PORTATYL, a, m., §. 1)    ołtarzyk podróżny    do mszy świę-    PORTUNAL, u, m.,    glos pewny    w organach.    Magier.    Mskr.,

tej sprawowania. Cn.    Th. z Łac. portare,    ein Heiner trag*

ïatfl autor .Pim. Kam. 124. et 126. — § 2) Portatyl, p0RTYER, ₀b. Wrotny, Odźwierny. PORTYERA, y, i., kamień poświęcony w ołlarzu każdym na klorym mszą , üraMu_ proihyrum. zasłona drzwi z sukna, z ie-

p^™PrarW'aJ?',î    Wafm; ł pnn dwabnéj materyi etc. Cn. Th.. Rag. zâstor, ein OP

P°?™> portek p/«r. POIRTECZIKl, eczeik, zdrołn. POR- ^    Drzwi , "asionio„e wiodły do

1ASY, ow zgrub,ale-, (Hoss. noprKK gatk,, nopTHOn kra- koju ia|„ Kras. Pod. 2, 129. Wszedł w na-

wrec, noprnaa, nopTnnxa szwaczka nopraHiiHa grube Tniot! i portyerę za sobą zawinał. Pot. Arg. M. zapu-płotno, z ktorego chłopskie pludry bywają; Elym. paré; szczenie v bt,J,    bie    M 3dt8. _ g. ₀kien-

£cc/. nopiao nopian gatk, nop™ łachmany nopmate na t flrankai gctlfterom^„₈. z każdego okna pannus)-, pludry spodnie bte Çofen, (cf. OMrb. »nid) ; tych pokojów wisiały portyery złologłowowe. Warg. Wal. Scyt,.    »Mg.); Vmd bregefhe; Cara. braghesse, 30g/_ ‘p, Umk'alws2y zwierzchnéj porlyerv Serc ich

hazhe; Craat Mache (-spodnie Węgierskie; Craat. ga- ; uszu 0(|    . kwat Cłrato. y„j. (24. PORTYK, u,

che . Węgierskie gatki; gege, Niemieckie spodnie); Ran.    z f ganek przedsieniowy, cm SSar^ttäflatlfl; (Hag.

inraabl, uiraBamitH; (TOpóacb! długie spodnie Kamczadal- y pridvorje, trjêm). Domeczek, w którym sia-skie; cf torba; cf. pludry cf. szarawary^ Gdyby tez    ^    ,dy miał sadzić, bvł wpośrzód portyku. 5 Leop. 5

mężom chodzie bez portek kazano. Papr. Prz^ Cb. Z fe-    „    *7i 8. (w \8rzód ;ieni.‘ , L \

rezyi kazał sobie robió portki, rot. Jow. 2, b7.    .«rtnrTTwn •    r,    .    .    .

PORTOWNY, a, e, port majacy, portuosus, ^>afetts , eilten POGUBIĘ, îa , ». ; Ross.obs. nopyôx; więzienie, (cf. porąb ), baö ©efangntß. Po śmierci Jarosławowćj synowie jego wypuścili stryja Sudisława z porubia. Stryjk. 165. P0RUBCÄ , PORUBNIK, PORUBSTWO , ob. Poróbnik.

eine gewiffe Drgelftimme.

§afett Iiabenb ; Sorab. 1. wuyezdoyitć. Portowne miasto.

Sk. Dz. 419. eitte ^afcuftabt. Nieportowny, importuosus.

Cn. Th. Nieportowny, nie mający lądu łatwego do przy- nnr.r.„„    .    .    „

bijania okrętom. Włod. PORTOWY, a, e, od portu, do PORUCH, u, m., poruszenie, b(lś Jlutyreu, SeiDCgeit, lit 33e* portu należący, $nfeit ■, ootlt «tafelt; Hass. nopi-OBtl»; Eccl.    Scjett; Slav pohnutost Nerwy poruch w my-

npHCTaHHiUHfcih. Portowe rzeki. Czach. Pr. 210. do por-    szkach sprawiają. Perz. Cyr. \, 54 Poruch mimowol-

tu prowadzące, spławne , fdjijflmr. Nie mam po blizku    ny, motus involuntarius. I erz. Cyr. 1, 56. Zdał się pod-

rzćki portowej, którąbym mógł spuszczać drzewa do bu-    '    ^7

dowli okrętowej. Torz. Szkl 2. Portowy subst. masc., RUCHAĆ, PORUCHOWAĆ, 1ORUCHIWAĆ, ob. Poruszyć.

zapłata od stania w porcie, ^afeitgclb ; Ross. omaaLHoe.

PORTRET, u, m., PORTRECIK, u, m., demin., z Franc., obraz osobę wyrażający, bd§ portrait ; Carn. kip ; Ross. oópaat. Kto chowa portret, pokazuje, że kocha oryginał. Teat. 9, 18. Przekopiował ją z portreciku w miniaturze. Teat. 41, 11. PORTRETOWĄ, PORTRETNY, a, e, od portretu , Çortrûtt *. Malarz portretowy ; Eccl. qe-iOBliKOiiHceiVE, Graec. àv&Q037ioyQâcpoç.

PORTUGAL, u, m., czerwonych złotych 10, 20, 30 etc.; bywają i mniejsze, jako i dukaty, po trzech, pięciu, siedmiu złotych. Cn. Th., jebeä größere ©olbftütf, golbene ©cfyaumünje. Darował Jan Zamojski na weselu swym gościom portugały złote, na których była twarz królewska, a na drugiej stronie żałosna figura o wzięciu Po* łocka. Gwagn. 180. Ujrzysz, jeślić pomogą portugały, ony, Coś je marnie szafował na rozliczne strony. Rej. Wiz. 122 b. PORTUGALCZYK, a, m., z Portugalii rodem; Ross. nopTymem, ber ^ortugiefe. PORTUGALIA, ii, z., dawna Luzytania. Wyrw. Geogr. 370, portugal, Ross. IIopTyraiifl. PORTUGALKA, i, z., kobieta z Portugalii , eine Çortugtefmn. PORTUGALSKI, a, ie, Çortu* giejifd), oott portugal ; Ross. IIopTyraabCKift. Król Portugalski w Afryce, w Ameryce , i Azyi znaczne ma państwa. Wyrw. Geogr. 369. Po Portugalsku adverb., Çortugteftfd).

360 PORTATYL-PORTUGALSKI.

PORTULÀKA - PORUCZNIK.

scil. urzędnik, ber gmfennmfter. PORTOWE, ego, n., subst., PORUCZEŃSTWO, a, ».; Boh. porućenstwj opieka, dozor,

poruczenie ; Garn. porozhilu commissio ; (poruchànsztvo sponsio, cautio) , OR^utp, ^uffidjt. Lewitowie wszyscy byli pod poruczeństwem Asafa. Budn. 2 Chroń. 5, 12. W Gnieźnie śpital rycerzów bożogrobskich jest w poruczeństwie proboszcza Miechowskiego. Biel. 149. Zostawił wszystkie one rzeczy w poruczeństwie stróża. 1 Leop. 1 Reg. 17, 22. — §. Zlecenie, Auftrag, $efel;l. Przykazanie wziąłem od pana, abym szedł do ludu Izraelskiego, a gdym do nich przyszedł, wyrzucili mię, i wzgardzili poruczeństwo pańskie. 1 Leop. 4 Ezdr. 2, 33. Dam mu poruczeństwo, by pobrał łupy. 1 Leop. Jez. 10, 6. Dał im pan to poruczeństwo do synów Izraelskich. 1 Leop. Exod. 6, 13. (rozkazanie. 3 Leop.), ib. 2 Mach. 11, 20. Aniołom swym poruczeństwo dał o tobie, aby cię strzegli na wszystkich drogach twoich. 1 Leop. Ps. 90, 11. (poru-czył o tobie. 3 Leop.). Prokurator, któryby do takićj akcyi osobnego poruczeństwa nie miał.... Groick. Obr.

76. — §. Gdyby na trwogę zatrąbiono, tedy każdy rotmistrz z swym poruczeństwem ma się na placu stawić. Tarn. Ust. 275. z ludźmi sobie poruczonemi, z komendą swoją, mit feinem (Sommnnbo. PORUCZNIK, a, m. ; (Boh. porućnik f. porućnice dozorca, opiekun ; Slov. poru-ćnik mandatarius, rnanceps, kteri porućeni prigima; Ross. obs. nopyrtHKT») ; któremu co poruczono, bem etnm$

flm>ertraut roorbcu, namiestnik czyli zastępca starszych, ber ©tclloertreter. Każdy w chrześoiaństwie przełożony, jest porucznikiem a namieśnikiem bożym. Kosz. Lor. 8 b. Dominika ś. możemy nazwać porucznikiem albo namiestnikiem papieskim. Bzów. Roz. 16. Był posłuszny porucznikom , którzy moc na rozkazowanie od starszego tego klasztoru mieli. Wys. Aloj. 217. Fidei commissarius, porucznik wierny, któremu się testamentmk woli swój zwierzył. Sox. Tyl. 169. Groick. Obr. 194.— Praeserlim quo ad militaria: Wybierzemy poruczniki w każdym województwie , którzy to porucznicy będą spisować i obierać ludzie rycerskie wedle zdania swego. Herb. Siat. 92. t. j. plenipotentów, komisarzów wojskowych, ^ricgêfommiffah rc. Porucznik jeden , który miał w poruczeniu swym od hetmana niemałe wojsko. Budn. Apopht. 64. komenderujący, komendant. Eligemus cum, capitaneo generali prae-fectos militum, hoc est poruczniki, in quolibet palalinatu. Herb. Siat. 41. (oficyerów). Rodie: Porucznik lieutenant, oficyer rangę nad podporucznikiem mający; Slav. laitnant; Boh. zastupnjk ; Ross. nopyTUHicL, ber Lieutenant. Porucznik pułku przedniej straży, jest drugą osobą w chorągwi po rotmistrzu. Kaw. Nar. 100. Porucznik kawaleryi narodowej jest gospodarzem i głową swojej chorągwi, ib. 106. PORUCZNÎCZEK, czka, m., dem., ein Lientenantchcn. PORUCZNlS , ia, m., blande, n. p. Konam z radości, że mego kochanego porucznisia ogladam zdrowego. Teat. 21, 157. PORUCZNICZY, a, e, PORUCZNIKOWSKI, a, ie ; Ross. nopyniHKOBTS, nopyraw, nopyrmmecKift ; do porucznika należący, LieutenontS «, ben Lieutenant juftfinbtg ; (Boh. porućensky opiekuński). PORUCZNIKOWA, y, z. ; Ross. nopynmna ; żona porucznikowska, bie Lieutenautilltt. PORUCZNIKOWAĆ intrans. dok., porucznikiem być, Sten* tenant fepn. Chmiel. 1, 81. córka porucznikowska, beê Lieutenante Tochter. PORU-

iż podając Pan Piotrowi owce, apostołów samych jemu nie poruczył. Smolr. Ex. 53. Najświętsza Panno, ja twojej łasce żywot i koniec żywota mego poruczam. Eraz. Dw. C. Jezus na krzyżu zawołał ojcze, w ręce twoje poruczam ducha mojego. Sekl. Luc. 23. ttt betne £mnbe empfehle id) meinen ©etft. Poruczam cię bogu, żegnam cię, bądź zdrów. Cn. Th. ich miß bid) bent lieben ©ott empfehlen, lebe mof)!. Aniołom swym poruczył o tobie, aby cię strzegli na wszystkich drogach twoich. 3 Leop. Ps. 90, 11. (poruczeństwo dał o tobie. 1 Leop.). Poru-czający, zalecający ; Aufträge *, ©mpfehluuge *, 51nempfehs lungŚ *, Slov. porucitelni imperativus, (porućanliwi, po-rućanliwec tryb rozkazujący) ; Vind. perporozhnu, n. p. pifmu ; Croat. preporùehni ; Ross. npenopyuHTeJŁHBiH. Poruczenia, polecenia godny, zaletny; Sorab. i. porućż-żenitć commendabilis. Poruczenie, zlecenie, komis, ber Auftrag, (Slov. poruceno; Vind. perporozhenie, sarozhen-je; Carn. porozhilu ; Sorab. 1. porutżeno , kazna , poru-tżenstwo ; Croat. preporuchanye ; Rag. póruka , prlporu-ka ; Bosn. priporuka). Posłał posłów z poruczeniem i nauką, aby.... Sk. Dz. 501. Posłowie takie poruczenie mieli, aby się o wszystko kusili. Sk. Dz. 1014. Apostołowie mieli te moc i to poruczenie, aby mogli odpuszczać grzechy. W. Post. W. 540. Wielkie dary boskie tym pasterzom nadane, którzy się wiernie będą sprawować w tym świętym poruczeniu jego. Rej. Post. Xo. — $. Poruczenie, poruczeństwo, opieka, dozór, komenda; 2luffid)t, (Eommctnbo. Porucznik ten miał w poruczeniu swym od hetmana niemałe wojsko. Budn. Apopht. 64. Osobliwa roztropnością lud w swym poruczeniu sprawował. Gwagn. 27. PORUCZYCIEL, a, m., który co komu porucza, poleca, zleca, ber 2Iuftrager, Slnempfehler, PORUCZNIKOWNA, y, z., (Empfetjler; Slov. porućownik, kśaftownik testamentarius ;

Carn. narozhnik; Sorab. 1. porutżer, f. porutżerka prae-CZN1KOWSTWO, PORUCZN1STWO (Cn. Th.), a, n., §. ceplor\ Rag. porucitegl, priporucitegl, (porùk, jâmaz a) ranga porucznikowska, bte Lieutenantêftelle ; (Boh. po- fi'dci jussor); Croat. preporuch'itel, f. preporuchitelicza rućnjctwj opiekuństwo). — §. b) Collect. Porucznik z żo- commendator, (poruchltel accersitor) ; Ross. npenopyuHTe.ib. ną, ber Lieutenant mit feiner ©emaljlinn. Obojga poruczni- PORUMIENIĆ cz. dok., rumianym uczynić, beröthen, nach kowstwa nie było. Teat. 16. c, 11. PORUCZYĆ, /.po- gerabe rotl) machen; Ross. nopyMHHHTb.

ruczy cz.

raućjm, porućjm ; Slov. porućit, poraućjm imperare ; Rag. porûciti mandata dare, far intendere, porucivati, pripo-rûciti, priporucîvati ; Sorab. 1. porutżam , porucżżam im-pero , wotporutżu , pżirutżam mando ; Carn. porozham , porozhim , (narozham , narozhim * nakazuję) ; Vim/.poro-zhit, 'Saporozhit, sarozhit, perporozhiti, gordati, gorne-sti, (porokuvati * zaręczyć) ; Croat. preporuchati, prepo-rucham , (poruchiti, porùcham, oznanujem * oznajmuję, porukujèmsze vador)\ Dal. priporuchiti ; Slav. priporu-" esiti, (poruesiti * kazać, oznajmić); Bosn. priporuciti,

(porocim , porucim , poruk se uhitim fide jubeo, mentio , significo ) ; Ross. nopy«MTb , nopynaib, npenopynHTb, npenopynaib, (nopynaibca ręczyć za kogo); Eccl. 3ano-py’qaTH, 3anopynHTH obiecać); (Etym. ręka); w ręce dru-    od Stylikona poruszonych, i z ojczyzny wyjachałych.

giego sprawę czyli rzecz jaką oddawać, polecać mu, za-    Krom. 10. Na wiosnę zgraja ptastwa poruszać    się z cie—

lecać mu ją; einem cttt>a§übertragen, auftragen, heimfteflen,    plie swych imię. Tward. Wi. 103. aufbredjen    »on einem

empfehlen. Poruczam tobie cały ten interes. Ld. Mówisz,    Orte. — §. Poruszyć, wzruszyć, robić że się    co rusza,

dok., PORUCZAĆ niedok. ; (Boh. poraućeti, po- PORUSZYĆ, f. poruczy cz. dok., Poruszać, ‘Poruchać, po-

ruchuje niedok., Poruszywać, Poruchiwać frequ.] (Boh. poruśiti, poruśowati, poruśjm, porauchóm * naruszyć, popsuć ; Croat. porushiti « obalić , zwalić ; Carn. porushim aequare\ Vind. porufhiti, resvaljat * rozwalać; Eccl. no-(toyiniiTii [evertere 2] » uszkodzić, podrobić) ; z miejsca wyruszyć, »on feiner ©telle megrüdfen, rühren; Carn. po-russùjem , porussiti ; Boh. pobybowati; Slov. pohybugi ; Sorab. 2. wabisch, (cf. wabić) ; Ross. nomeBeaHTb, no-meBejiHBaTb, nopißaiL (ob. Porwać), no^BiimHTb, no-^BurHyTb, no4BH3aTb, TpoHyTb , TporaTb , 3aiporaTb, no-maiaTŁ. Kamień, który często z miejsca poruszają, nie-rad mchem obrasta. Glicz. Wych. L 2 b, (cf. częsta miejsc odmiana). Słowacy przenieśli się na siedliska Wandalów,

46

361

PORUCZNICZEK-PORUCZYĆ.

PORUCZYCIEL - PORUSZYĆ.

Słownik Lindego utyd. 2. Tom IV.

ÎU SeroefliUtg fe^en. Jeleń od psów wyśpiegowany i poruszony, leci na mnie. Holi. Kom. 2, 293. Zefir srebrne lekuczko poruszywa piany. Tward. Daf. 2. Naciera, co w nim potęgi i siły, Kiedyby można poruszyłby piekła.

Niezawsze bywamy panami pierwszych naszych poruszeń. Teat. 47, 7. Wzbudzasz we mnie poruszenia gwałtowne, jedno po drugim, ib. 9. b, 109. PORUSZONY, a, e, którego poruszono, w poruszeniu; bewegt, tu Bewegung. — Poruszony, do poruszenia, mogący być poruszonym, JU bewegen, bewegltd). Arystoteles i Ptolomeusz czynili ziemię nieporuszoną. Wyrw. Geogr. 7. lmberoegltd). Gwiazdy nieporuszone nazywają się te światła niebieskie, które jedne względem drugich zawsze są w równej odległości, chociaż zdają się obracać około ziemi z wschodu na zachód. Wyrw. Geogr. 151. — Oppos. fiz. i moraln. Nie-poruszony, nieporuszny, nieporuszliwy, a, e; nieporu-szenie, nieporusznie, nieporuszliwie adverb., * stały, nie-wahający się, mocny, unbewegltd), feft. Fixus, przybity, nieporuszny, tęgi. Macz. Nieporusznie, stale, mocno. Wlod. Nieporusznie, mocnie, twardo, immobiliter. Mącz. Bądźcie stałemi, a nieporuszliwi. { Leop. 1 Cor. 15, 58. Ultcrfcflüttei'ltcf). Trwajcie wiarą ugruntowani, i nieporuszli-wemi od nadziei ewanielii. Budn. Colos. 1, 23. Tobiasza wiara czyniła we wszystkich nieszczęściach nieporu-szonym. Zat. Test. 268. Nieporuszeniem stała i stoję na tej mocnej opoce. Smotr. Lam. 20s. Ten święty obyczaj cerkiew' przez tak wiele wieków nieporuszenie trzymała. Pim. Kam. 175. Bojaźń sama uczyniła go nieporuszonym. Boh. Dyab. 3, 193. Udają upór za nieporuszony statek. Leszcz. Gt. 59 Insza nieporuszony umysł, insza bezczu-ły. Fredr. Ad. 16. Prawa nieporuszone zachowane były. Obr. 64. Nieporuszne zachowane były. ib. 75. Weryf. pr., bez naruszenia , ciągle. — Subst. Nieporuszoność , nieporuszność , ści, z., immobilitas, UnDeweglic^fett, Un* erfcbüttcrltd)fcit. Stałość i nieporuszoność umysłu w po-śrzód największych na siebie burzy utrzymywał. Mon. 73, 373. Wc Pana nieporuszoność warta być modelem dla potomności. Teat. 29, 23. — *§. Wiara nam ze wschodu cała nienaruszona jest podana ; więc chcemy, aby i my ją w tejże całości i nieporuszności po nas będącym podali. Smotr. El. 31. nienaruszoność, Uiiyerle^tpetf. PORUSZYCIEL, a, m., który co albo kogo porusza; (Boli. poruśitel naruszyciel, skaziciel), ber 9îül|rer, Se* roeger, ber tit Semeguitg fefd; Croat. porussitel; Eccl. 4bh-3are;ib. Żeby złączona siła nasza była czynna , trzeba jej dać poruszyciela, któryby posiadał zaufanie ludu. Gaz. Nar. 225. PORUSZYCIELKA, i, fern.

PORWAĆ, f. porwie cz. dok., Porywać frequ.; (Vind. pori-rat, porinit trudere; Bosn. porinnuti impellere; Croat. porivam , porinuti protrudere ; Eccl. nophBaro , nopbiBaio trudo, propello) ; Ross. nopBaib , nopuBUTL , nopfeßaib ; porywać co, kogo * zachwyciwszy unosić, Sorab. 1. za-pżimnu ; Vind. mikniti, zukniti ; Bosn. smuęati, potizati;

Jabł. Bvk. R 3 b. ( poszczwałby, puściłby na niego).

Wszystkich dyabłów poruszy, zęby dokazać swego. Teat.

30. c, 34. Złe kiedy się uciszy, nie poruszaj. Fredr. Ad.

43. Nie poruszaj , będzie bardziej śmierdziało. Cn. Ad.

641. Ziele to póty, mokrz i inne naturalne odchody porusza. Jundz. 305. Szalony, musiał mu się mózg poruszyć. Teat. 56. c, 4. (wzruszyć, naruszyć, tn ©onftt«

[ton fontmnt). — Aliter : Poruszać się w chorobie abo wzmagając, irritare morbum ambulando. Cn. Tli. odpadać w chorobę, ftcb ju frül) fyerauś macfyett itnb ein Üîectbtü JUJtefyen. Poruszenie się, obraza zdrowia słabego po chorobie. Cn. Th. b«3 £>erauêwagen glctdj nad) einer $ranf* l)eit, wenn eś noch gefä^rlid) ift.— Cum lustrum. Wywarte z Eolii wiatry lasem wszystkim poruszą. Tward. WŁ 79.

Myszki czasem mimo naszej woli poruchiwać się zwykły.

Perz. Cyr. 1, 56. Jesion stary w koło obrąbiony, sobą tam i sam porusza. A. Kchan. 52. waha się, Wflltft fjtu Ultb I/er. Nie bądźcie odmienni, jak ci, którzy się lada za wiatrem, jako trzcina, tam i sam poruchują. Dambr.

569. Skoro wiatr najmniejszy powstaje, tam i sam się poruchuje. ib. 20. — §. Poruszyć co, czego, dotknąć sio; berühren, anrühren. — Altingo, dotykam, porucham.

Mącz. Nie czujemy żadnej rzeczy, która pod zmysły nie podpada, t. j., która żył suchych nie porusza. Boh.

Dyab. 39. Ten , co ze złej żądzy poruszył cudzego, niech nagrodzi czwórnasób. Star. Vot. E 4. — Poruszać ziemie, wzkopywać; bte 6rbe rühren, itinrül)reit, graben, auf» graben. N. Pam. 17, 230. Flaur. Ek. 103. — §. Meta-phys. Poruszać, wzruszać, pobudzać, umysł wzbudzać; rühren, baê §erj, baê ©einütfy, bewegen, ans $er$ greifen.

Jeżeli cię nieszczęście moje porusza, lituj się nade mną.

Teat. 50. b, 70. Twoje kalectwo nikogoby nie poruszyło, aby ci choć kubek wody podał. ib. 4. b, 124. Mało takich, których cudza bieda porusza, ib. 54. c, A 2.

Teraz tak ludzie twardzi jak kamień, niczym ich nie poruszyć. Teat. 22, 106. Poruszająca mowa; Vind. nagi-blezh govor, omezhliu govor, (cf. budujący). Poruszając Ross. yMMbHO. Ten dawny amant, boje się, żeby cię poruszyć nie zdołał. Teat. 5. b, 69. Poruszam się * niepokój na umyśle czuję, turbor. Cn. Tb. (td) geratbc tn ©emfitfrêbewegnng, cf. zatrważać się). — PORUSZANIE,

PORUSZENIE czego, wzruszanie, dotykanie się; Vind. ozhutenje , obzhutje, srufhenje , sgibanje, bao 3lttritbrert,

Serftbren, tn Sewegungfefcen; (Eccl. nopyxa naruszenie, uszkodzenie). — Effect. Poruszenie, poruch ; Croat. ge-nenye, (cf. giąć),    bte Bewegung. Arystoteles    nie mogąc    Croat. zgrabiti, zgrablyujem, (cf.    zagrabić) ; wegraffen, weg*

znaleźć przyczyny    poruszania morza, nad tym    życie stra-    reißen, fnttraffen, Ijtnretßen. Dwaj    się wadzą,    a trzeci pocił. Boler. 11. (odlewu i wylewu). Rewolucya wielkiego    rwał. Cn. Ad. 1115. (dwaj za    łby, a trzeci za kaletę;

narodu inaczej uskutecznić się nie może, jak przez wiel-    swarzeie się    wy, a wilk w owce). Kamienie    porywane

kie poruszenie. Gaz. Nar. 1, 178. Poruszenia ciała. Pilch.    lecą. Tward.    Wl. 126. Porwał    Zosie w taniec.    Dwór. K

Sen. gn. 182. Tak ją słabość wzięła, Ze w żadnym po-    o. Porwanie    kogo, uniesienie,    uprowadzenie,    bte dśttt*

ruszeniu sobą nie    władnęła. Min. Rył. 151.    Poruszenia    ful)ntng; Boh. unos. Porywający,    gwałtowny    Ross. nopu-

umysłu, afekta. Pilch. Sen. gn. 180. ©entütfiSberoegnngen.    BHCTuii. Zginął jak dym, gdy    go porwie    i rozmiecie.

Porwała się nawałność wielka przy Ptolemaidzie. Birk. Dom. 161. nagle się zebrała i wybuchła, fdinell bredfen, atrêbredfen. Znagła porwał się deszcz wielki. Warg. Wal. 260. Porwanie, porywanie, ‘poryw; Ross. noptiBŁ, uderzenie nawalne wiatru; n. p. Wiatr, gdy przedrze obłok swym ‘porwem nieskromnym.... Chodk. Kost. 16. Pędzony bvł predkogwałtownym porwem. ib. 57. PORWAŃ, PORWON, ZARWAN, AR W AN Interj., (Bag. arvatti « rwać) ; pila go! idź do złego, gef) junt— . Porwon dyabłu tytuł, wolę ja swój pokój. Opal. Sat. 120. niech dyabeł porwie, weźmie tytuł, ber genfer tfm. Mat. z Pod. A 2. Arwan tam dyabłu. Teat. 18. b, 70. Porwonże tam dyabłu! Bej. Zw. 236. Nie suszcie mi głowy, porwon lichu. Teat. 23, 154. Porwoneś już katu. Past. Fid. 235. Arwanże kata na reszcie wszystko. Teat. 33. d, 7. Nie psuj oczek sobie, Porwań ten płacz złej chorobie. Groch. W. 359. Porwono łakomstwo fraszce.

Teał. 45. d, 65. Wyb. Porwał on rządy z niemałą chciwością. Siem. Cyc. 299. (przywłaszczył sobie, er riß bic Iperrfdjaft Alt ftd)). Nędza porywa mię z łona matki. Teat.

48, 147. (wypędza mię). Niech go kaci porwą, z jego bałamuctwami. Teat. 33, 49. (niech go kaci wezmą, ber genfer fyoßle t§tt). Niechże mię tez teraz wszyscy porwą kaci, jeżeli nie prawda. Teat. 42. c, 57. Pijacy klną się, żeby mnie dyabli porwali (j jeżeli wrócę więcej do szyn-kowni. Teat. 52. c, 26. Zęby cię licho ciężkie porwało.

Teat. 24. c, 87. Rodajby mię wciornastcy porwali, jeżeli.... Ossol. Str. 4, (cf. porwań, porwon, zarwon).—

§. Gdy z gniewem kogo odprawujem, mówimy vale, wieź się precz, wynoś się precz, porywaj wodze. Mącz. machaj. — Metaph. Porywać kogo, unosić, zachwycać, gwałtownie poruszać; fefir rühren, btnretßeit. Męstwo w cierpliwości same pogany do dziwów porywało. Birk.

Krz. Kr. 23. Powodzią wewnętrznej niezgody porwany,

Byb. Geśl. B 2 b. Znowu wojny; gospodarz się wierci, Porwoniście zabitej naostatek śmierci. J. Kchan. Dz. 221. Porwonoć to bogu, Deo haec sint curae. Cn. Th., po-ruczmyż to panu bogu, bent lieben ©ott onpctm [teilen, empfehlen. Na ostatku tym zamkniemy; porwań bogu, a to mu już odpuszczam. Gorn. Sen. 570. Porwań Neptun bogu, Gdy Ceres w brogu. Klon Fl. C 3. — «Porwon mihi Parlicipium olim videbalur esse, ut wzgardzon , pro wzgardzony; sic Porwon quasi niech będzie abo jest ode mnie porzucon, abo poruczon temu abo owemu; niech go porwie tam kto chce; sic Zarwon, niedbam oń ; et sane varia tur per genera , casus, numéros-, porwon, po-rwoni, porwoneś, porwoniście, porwone grzechy; po-rwona, porwonaś, porwoneście, porwono to rzemiosło katu, porwone bogactwa poganom; ubi sensum imperan-tis aut potius optanlis modi grammatici habet; porwonoć psom abo złemu to pasorzyctwo. » Cn. Th. PORWANIEC, ńca, m., porywacz, który porywa; ber ^tttretßer, ©rgret« fer, £afd)cr, £nfd)er. Nasłał porwańców swoich, aby go pojmali. Pim. Kam. pr. Nasłał na mię na gospodę swoich porwańcówr, chcąc i mnie i konie ze wszystkim zagrabić. Sak. Persp. pr. B 3. łapaczów, ceklarzów. — §. Passive: Porwaniec, którego porwano, ber (Entführte. PO-RWANKA , i, i., którą porwano, wykradziono, uwieziono, uniesiono, bte ©ntfüfjrte. Porwanka Plutona Prozer-pina. Kniai. Poez. 1, 115. Już ani słychać, ani już ją widno, Tak on popędził z tą porwanka biedną. Min. Ryt. 2, 140. Srogi to jest wstyd i sromotne wzmianki, Domową gardzić, a lubić porwanki, Chrośc. Ow. 62. (branki). PORWISZ, a, w., miano, które dają chartom; etrt 9îame für SBtnbfiunbe: Raflait! Otiv. Ow. 114.

Ojciec z synem, brat z bratem do siebie zmierzali. Groch.

XV. 536. Porywający, powabny, zachwycający Boss. iut-HHTejbHUH. — §. Porwać czego, uchwycić; ergreifen, er« ttufdjen, $U pacfeit frtegen. Jak porwę kija, to ci skórę wytrzepię. Teat. 7, 66. Porywam za łeb kogo, za brodę. Cn. Th. einen cm ben Sopf, an ben 23art frtegen. —

De morbis: Porwać kogo «napaść, brać kogo, überfallen.

Których zwykł kaduk porywać, wcześnie miarkują, że się niemoc zbliża. Pilch. Sen. yn. 303. Kiedy duch pański zły jął porywać Saula, Dawdd grał na harfie. 3 Leop. i Beg. 16, 23. (gdy go jął nędzić). Porwały ją rodzenia boleści. Staś. Num. 2, 428. Porwany jest gorączką śmiertelną. Dirk. Dom. 58. Skoro to usłyszał, mdłości go porwały. Teat. 36. b, \{0. Żeby go frebra porwała.

Teat. 36, 26. ib. 7, 54. Żeby go choroba porwała, tego natręta, ib. 25. c, 40. (bodajby skapał). — “§. Kamienie ostrości zapoczeły zbywać, A miękczeć, i powoli postaci porywać ; ducere formant. Zebr. Oiv. 14. (nagle na się brać). — PORYWAĆ się zkąd, abo dokąd, ftd) auf raffen, plßßlidj anffaßren; (Boh. zchytiti se, wzt.yćiti se;

Sorab. 1. zeberu szo dahley; \ind. fe pobrati, fe pobe-gniti). Ocknie się, i porywa, bieży jak sparzony. Zabi.

Tel. 124. Porwał się z krzesła. Tr. Porwał się w nogi.

Dwór. H 3. er naljin bic $nße }it $ülfe. Dokąd, dokąd źli ludzie , tak się porywacie. Petr. Hor. 2,03. (quo ru-itis). — §. Porwać się na kogo, rzucić się nań, targać się nań, popędzać się; ftd) über einen (ter ntadjen, auf tint loi gelten. Ktoby się był spodział, że królewic na mię się porwie. Teat. 5. b, 64. Nie wnet się porywać nań.

Tward. Wł. 65. Od słów do porywania się przychodzi.

Lach. Kaz. 2 , 309. — §. Popędzać się do czego, rzucać się do czego; über eltnaß Verfallen, ftd) barüber ntadjen, PORY, ob, Por, ob. Pora.

ftd) bran machen, bran magen. Nie porywaj się, kiedy nie PORYĆ cz. dok., ryjąc poorać, pobróździć; nad) gerabe gra»

umiesz. Fredr. Ad. 55. Nie ten popłaca , co się porwie , ale co dokończy, ib. 70. Sam się na obronę kościoła porwał. Sk. Dz. 787. On się bić porywał. Dwór. H 3.

— Porywać się do pałasza etc. , nad) bent ^allafd) ÎC. PORYCZEĆ oz. dok., Porykać niedok., przez chwilę ryczeć, greifen. Jak się porwie do szpady.... Teat. 35. c, 56.    nad) etnanber brüllen; Ross. nopeBbTb. Jowisz wziął na

Próżno się na nich do kija porywasz. Zab. 43, 70. On    się postać byka, I z jałowicami poryka. Olw. Ow. 99.

się nań do szabli porwał z jadu. Warg. Wal. 75. — §.    Bydlętom, gdy dzieci pobiorą, tedy poryczawszy kęs,

PORWAĆ.

PORWAŃ - PORYGZEĆ.

363

Ren, bttrdfgraben, befunden; Ross. nopuri>, nopoio. Przez takie usterki musisz tę chropawą i porytą drogę przebyć. Pilch. Sen. list. 3, 375.

364

POKYK - PORZĄD.

P O R Z A D.

i dwadzieścia Greckich liter na pamięć przywodzi/ a po-rząd mówił. Kosz. Lor. 140 b. Trzeba, abyś tę książkę porząd czytał, z przodku zacząwszy aż do końca. Grzep. Geom. Sędziowie mają wszystkiego porząd z obu stron przesłuchać. Sax. Porz. 29. Gdy się obeszli porząd one-mi biesiadami. Radź. Job. 1, 5. (kolejno). Głód trwał zupełnie trzy lata porząd. 1 Leop. 2 Reg. 21, 1. (wciąż, nieprzerwanie). — *§. Na porząd idem; n. p. Przez siedm dni na porząd przaśny chlćb jadali. Sekl. 131. Pytał nas na porząd o naszym rodzie. 1 Leop. Genes. 43, 7. (naprzód. 3 Leop.). — Na tę drapieżynę na porząd wszyscy udali się. Gil. Post. 30. wszyscy a wszyscy, bez wyjątku ; (cf. na urząd). — *§. Porząd, po tym, następnie, tu ber $o!ge. Stało sie .porząd, iż Jezus chodził po miastach każąc. Sekl. Luc. 7. ‘PORZĄD, ędu, m., PORZĄDEK , dku, m., PORZĄDECZEK , czku, m., zdrobn. ; Boh. porad, pofadek, pofadj ; Slov. porddek; Vind. naredba, red, ordninga; Croal. vorènga ; Ross. nopa/jE, nopa^ora, pacnopa40KX, ypa4CTB0, ypa4’6 , ycTpoöcTBO , óaaroy-CTpoiicTBo, óiaroycipoenie, uhhł; a) btc Orbmtttg, bte golgerctlje. Porządek jest położenie a postanowienie rzeczy na słusznych a właśnie przyległych miejscach swych. Rudn. Cyc. 74. Przez porządek rozumiemy rozporządzenie wielu rzeczy, ściągające się do pewnego jakiego celu , i zgodnie umiarkowane, do wyprowadzenia żądanego skutku. Mon. 75, 654. Ten który

pobiegawszy, powierciawszy się, snadnie zaś wszystkiego zapomną. Rej. Zw. 150 b. PORYK, u, m., porykanie, ryknienie; b«3 Srüûcit, ©ebritHe. Myśliwiec umie poryk jeleni, sam się w gęstwie kryje, Na głos idzie płochy zwierz, on z rusznicy bije. Bielaw. D 3.

PORYSOWAĆ, /. porysuje cz. dok. ; Ross. nopucOBaTb ; a) rysunek porobić, ettttaS fyttliCtdjueu ; Yind. sarifati, pori-fati. — b) Porysować, rysy, szczeliny porobić, poroz-szczepać, 9îtf[e, Spalte inadjett. Pałac porysowany misternie zawiesiwszy, fundamentów' ratuje. Gorn. Sen. 428.

PORYWAĆ, ob. Porwać. PORYWACZ, a, m., smyk, który co porywa, n. p. ludokradzca ; Rag. silnik, grabilaz, ber Söegraffer, Söegreißer, (Entroenber, (Entführer. Na porywacze panienek srogie prawo uczynił. Sk. Dz. 186. Dopóki porwana jest w ręku porywacza, dopóty małżeństwo nie może być prawne. Czack. Pr. 2, 42. P0RYTWCZ0ŚĆ, ści, z., nierozmyślność , skwapliwość; bte £mfttgfett, ©tle, ,<paft; Yind. naglofcrdnost, naglost, nagelza , prehitrost, hitroferdnost ; Ross. b3MCT4HboctIj, BcnumiiBOCTfc, Benaa-K*a; Eccl. MftocTb. Zła porywczość, zła zbytnia zwłoka w każdej sprawie. Pot. Arg. 154. Prędka dowcipu porywczość miasto wybawiła. Warg. Wal. 242. Wszystko to, co odwadze służy, jeśli rychło ukrócone nie będzie, przewróci sie na porywczość i zuchwalstwo. Pilch. Sen. gn. 212. PORYWCZY, a, e, PORYWCZO adverb., porywając skwapliwy, popędliwy, gorący, prędki; Ijtnretßenb, (tafłtg, Ctltg, fdjneD, jdty; Vind. nagel, oistèr, hud, je-sast, popaden, hitroferden, fcrditliu (cf. sierdzisty), na-gloferden ; Ross. bciilijwhbhh , rtrfeBOHOHCTOBUH, B3MeT-MIlBbltl , pbflHHH ; Ecd. OCTpOJtpOCTHblH , nflOKIIJbllb , ElfiO-CTiutr», flpbiM, rapt». Od afektu spokojnego, od wstrzemięźliwości, do drugiego, nieinakszego, w uczciwości prawie mu równego, nieco przecie gorętszego i poryw-czejszego, idę, do miłości małżeńskiej. Warg. Wal. 135. Od ostatniej konstytucyi nie trzeba być tak porywczym do dawania wexlôw, bo je zapłacić każą. Teat. 7. c, 20. Porywcza młodość wyprowadza nas częstokroć w przepaść zguby. Teat. 7, 8. Sąd porywcżo nie idzie. Zabt. Roz. 55. (nie kwapi się). Sukcesy porywcze zrazu Dy-mitrowe. Tward. Wl. 48. (prędkie, jedne po drugich). Porywczo losem córki nie zechcesz rozsądzić, Raczysz wprzód zięcia poznać, i zdatność osądzić. Nieme. P. P. 17. Rzeczy to od autorów zacnych szerzej, niźeliby się porywczo obaczyć mogły, opisane. Warg. Wal. 1. na prędce, ttt ber ©cfdjnnttbtgfett. Na porywczą, w porywczą adverb., na prędce, dorywczo, ttt ber (Etl. Hetman nieco jezdnych na porywczą będących rozesłał; quos ad manum habebat.*' Krom. 785. W porywczą zebrany żołnierz. Tr. PORYWKA , i, z., n. p. Między garncarzami wielkie o to porywki powstawają, że bękartowie rzemiesła robić nie mają. Glicz. Wy ch. B 4 b. załebki, zatargi; $dltbel, SRaufljfinbel, ©treitfgfeiten.

PORYŻAĆ, ob. Porżeć.

‘PORZĄD adverb. ; Boh. porad; porządkiem, jedno po drugim , rzędem, po rzędzie , po kolei ; nad) ber Uîetljc, Itad) ber Drbltuttg. Przyszedł ten czas, aby wszystkie panny na porząd wchodziły do króla. 1 Leop. Esth. 2, 12. Cztery

ma porządek w przyzwoitym względzie, Wie co na którym miejscu stosowniejszym będzie, Co w początku, co w śrzodku, co położyć potym. Dmoch. Szt. R. 8. Myślą wywracać porządek natury. Boh. Kom. 4, 129. U pana mego niemasz w głowie porządku. Boh. Kom. 145. (niemasz dobrej lo-iki). Cerkiew' P. Chrystusa, która się nazywa wojskiem uszykowanym, bez porządku jako się ‘ostoić może? Smotr. Apol. 158. Nieporządek, nieład, Unorbnttttg, Ross. 3ioiuntie, óeanwiie ; Eccl. Heno4o6a , HenpncTOËHOCTb, 6e3MliCTie, HecKia4H0CTb. Dom pełen nieporządku, kucharzów' zgraja. Teat. 7. c, 38. Prosił o przebaczenie, że go zastał w takim nieporządku. Lub. Roz. 55. On w samym nieporządku porządnym być umie. Dmoch. Szt. R. Pracę twoje nazywają nie porządkiem, ale nierządkiem. Groick. Obr. pr. ‘Porzędem co powiedzieć, ordine. Mącz. Porząd, porządkiem, jedno po drugim, nad) ber 9ïetl)e, nad) ber £)rbmtng; Sorab. 2. po reże; Sorab. 1. poriadu, poradu; Carn. sporedàma ; Vind. poversti, poredi, pore-dama, rednu; Croat. udily; Ross. noqepe4HO, nocjrfc40-BaiejbHO, nopfl4KOMü ; Eccl. no qmty, bhhho. — Począwszy Piotr, powiadał im ‘porządek, mówiąc: jam był w mieście Joppe i t. d. 1 Leop. Act. 11, 4. (porządkiem , nad) ber 9îetlje). — §. Gdy w mowie swojej Burke powstawał na rewolucyą, zewsząd zaczęto wołać: do porządku ! Gaz. Nar. 1, 180. (do materyi, do rzeczy, o którą idzie).— §. Porządek sztuki budowania, archiłect. ordo. Rog. Bud. 24. bte ardjitect. Orbnuttg. Trzy mamy porządki budownicze , Dorycki, Joński, i Koryntski ; przydają się do nich Toskański, i Rzymski czyli składany. Rog. Bud. 44. — §. Porządki, urządzenia, rozrządzenia; Slnftalten, 5lnorbmtngen. O mennicy koronnej bywały ró-

żne porządki i konstytucye. Gost. Gor. 53. Pisać o    spra-    dnym był¹ w urzędzie swym. Falib. R. — Aliter: Porząd-

wach i porządkach narodów. Krom. 6. Helźbieta    zaży-    ny, według prawa, zwyczaju, prawy, legalny; gefeßmctßig,.

wając nad jPolską niewieściego porządku, wielu ludzi    legał.^ Miej posłuszne porządnym starszym twym serce,

cnotliwych z urzędów porusza; muliebri usa consilio.    Sk. Zyw. 1, 12. Czy godzi się królowi porządnemu,

Krom. 574.— §. Porządki, passive, co urządzono, przy-    ale źle panującemu, być nieposłusznym? Petr. Pol. 440,.

rządzono, 2lnff(llteu, (Einrichtungen, ©evathfchflften. W ka-    not., «królowi porządnie wstępującemu na państwo».,

żdym mieście porządki ogniowe mają być utrzymywane    *0raz trzej byli papieźowie (razem trzech było papie-

w dobrym stanie. Sejm. Grodz. 2, 82. ^euercutftaltett. Prae-    źów), a który z nich był porządny, ( legitimus), trudno

sertim: Porządki domowe, sprzęty, narzędzia do przystoj-    było rozeznać. Zygr. Pap. 230. Iź był z nieporządnego

nego życia i gospodarowania potrzebne. Gal. Cyw. 2,    łoża, mieli go w zarzuceniu. Pilch. Sali. 127. (z nieprawe-

207. potrzeby, fmuMtche (Einrichtungen, ©erićthfchafteu. Któ-    go łoża). — g. Porządny, czysty, dobry, jaki powinien być;

ryż młodzian stara się mieć porządki? Teat. 33. d, 31.    trafir, acht, brat) in feiner 2lrt. Porządny wojennik, jako

Zkąd mają porządki, pieniądze? ib. 21. c, 39. (meble).    w starciu mężny, tak bywa po wygranej ostrożny. Psal-

Niech zostanie sługą; lecz porządeczku, jak nazywają,    mod. 90. — §. Burlesq. Porządny, tęgi, comme il faut,

nie ma. Mon. 69, 308. — §. Aliter: Porządek, rzęd,    (cf. na urząd); tüchtig, bert), ftarf. Kilku chłopów wartę

poczet, pasmo, eine 3?eihe nach einanber. Długi przyja-    trzymało, opatrzonych w porządne kije. Xiądz. 32. Tur-

cioł porząd wylicza. Modrz. Baz. 222. — g. Porząd , ko-    cy bez skrupułu i Emira wybiją porządnie. Kłok. Turk.

lej, bie Dîeihe, bie einen trifft, bte au einen fommt. Wi-    139. 'PORZĄDZIĆ cz. niedok., ‘PORZĄDZAĆ contin.,

dziemy umierających około nas, a nie uważamy, że też    Boh. poradati, zrjditi, sporâdâm , (cf. sporządzić); So-

i na nas porządek przyjdzie. Fur. Uw. E b. — b) Po-    rab. 1. zporedźam , poradofeżam , (poredżam naprawiam) ;.

rządek, rząd, klasa, bie (Elaffe; Boh. trjda; Ross.    mhhe.    Sorab. 2. poreżisch ; Carn. porédnâm, porediti, rediti ^

Trzy porządki miejskie, rada, ława, i gmin. Sejm. Grodz.    nareduvati, poredivati; Vind. ordnati, po redi postavit ;

2, 107. Wszyscy obywatele, któregożkolwiek stanu,    Hang. rendelem ; Ross. cja4HTt, cJtamiBaTŁ (cf. ład)),,

dostojeństwa i porządku. Vul. Leg. 2, 762. Jak syn jest    ycTpoHTb, ycTpoarb, ycipOHBaTŁ; rządzić, urządzenia

porządkiem do ojca i dostojeństwem wtóry; tak duch ś.    porabiać; (Einrichtungen treffen, regieren. Ostatnią⁴ biedę

do syna porządkiem i dostojeństwem wtóry jest, a do    cierpi żona, gdy metresy w mężowym domu porządzają..

ojca trzeci. Smotr. Apol. 74. Zawsze ludzie wyższego    Bardz. Trag. 253. Ten, który porządzą serce, stałe i mo-

porządku umieli korzystać z niewiadomości ludu. Przyb.    cne czyni, jestci pan bóg. Gil. Post. 26 b. (który kie—

Luz. 533. Porządki kościelne, różne stopnie kapłań-    ruje serca). Jakośmy słyszeli porządzenie, które pan

stwa i święcenia. Kam. Kat. 261. et 271. Damon jest    postanowił w domu swym ze strony dóbr swych, obaczmy

to gach z pierwszego porządku. Teat. 50. 6,7. (na    też zatym sprawę sług jego. Żarn. Post. 5, 510. urzą-

urząd). — §. Porządki miejskie, rzemieślnicze, ob. Cech.    dzenie, rozporządzenie. — §. Filip postanowił u siebie

PORZĄDKOWY, a, e, od przestrzegania dobrego porząd-    z Greckich państw jedne opanować, drugie osłabiać, a

ku, OrbmtngS ». Eccl. uiiHineJbuOH, yiiiiokmiiiki. [princeps 2],    wszystkiemi niemi się porządzać. Nag. Fil. 1. raz po raz

Ross. 3fpa4HHK’b , (cf. urządzicicl, cf. urzędnik) ; Sorab. 1.    potęgę swoje powiększać , ftd) fo nad) unb nad) Jlt üfvgrößent.

poradofcżer; (zporedznik, poredżak naprawca). Komisye 'P0RZAZAĆ, ob. Porznąć. PORZE, ob. Próć. porządkowe. Gaz. Rząd. — Gramm. Liczby porządkowe, P0RZEĆ, f. porze cz. dok., Poryżać niedok., Poryżować numeri ordinales. Tr., Slov. poródkowe poćetne meno.    conlin., przyryżać, rżeć ciągle abo raz po raz, rżeć do

PORZĄDNOSĆ, ści, z.; Boh. pofadnost; zwyczaj do-    drugiego konia; fńu nńfhcrn, au wiehern, nach einanber

brego porządku, Orbentlćchfrit, Orbnnngêltebe; (Sorab. 1.    nriehern. (distng. Ross. nopemn, nopeny, nopnuan, ga-

poradofeżeno ordinatio; Carn. porednost vilitas); Ross.    nić, naganić, zarzucić). Konie same żałośnie poryżająe

6;iaro«MHie, yóopHOCTb, npn6opnnBOCTb ; Eccl. miHHOOTb;    grube łzy z oczu upuszczały. Tward. Wł. 209. Koń się

ob. Rządność. PORZĄDNY, 'PORZĄNNY, a, e, PORZĄ-    silnym czuje, a swobodny sobie poryżuje. Clirośc. Job.

DNIE, PORZĄDNO adverb. ; Boh. pofadny, poradne;    156. — Transi. On na niego poryża i fuka, jeśliby to

Slov. pofadny ; Sorab. i. poradne; (poredżne reparabilis);    uczynił. Pot. Arg. 232.

nadrzeczna , baê Itfcr. Pochlebstwo z nieprawdą na jednym 'porzeczu siedzą. Weresz. Reg. 114. (na jednej stronie). PORZECZKA, i, £., PORZECZKI plur., wino ś. Jana, ribes;. Garn. kalina (ob. Kalina), kalinje, gro-sdijzhe; Vind. kriefnu grosdje, krelne grosdize, ribselni; Croat. kalina; Slav. metlijokovina ; Ross. CMop04HHa, (cf. smrodynia), ^ohanttiêheere, krzewünki niewielkie ; jagódki

Carn. saporedn, sapored; (porędn « ordynaryjny, nierzą- 'PORZECZE, a, n. ; Ross. nopinbe; brzeg rzeczny, okolica dny); Vind. reden, poreden, poversten , vredjen , v’red postaulen , ponapraulen , poredama , poredi ; Croat. zré-dom , redodelno ; Hang, rendes; Slav. uredan , uredno ;

Bosn. pored, izreghjeno, sredno; Ross. nopa40UHbn1, nopH40iien,B, pacnopfl40MHwiî, 40Óponopa40yHbiif, ypa-4Hbn1, óinroycTpoeHHbiH, HHHiibiH, umnio , 6.iaroMHHHbn1, npHÓopunBOH ; Eccl. nopH4y, nopa4KOM,L , uiihho ; wr dobrym porządku, n)0l)I georbnct, orbentlid). Oglądaliśmy    czerwone albo białe na długim prątku porządkiem wiszą,

izby; wszędzie zastałem porządno. Kras. Pod. 2, 57. —    Kluk. Roił. 2,61. Porzeczkę górną, ribes alpium, ogro-

Acliv. Porządny, porządek miłujący, chowający; orbcntlid),    dnicy rozynkami drobnemi nazywają. Jundz. 172. Po-

Orbnung lichenb, hcohachtenb. Podstarości bardzo porzą-    rzeczka Syberyjska Ross. TapaHyuma. PORZECZKOWY

fahren laßen, aufgebctt. Trzeba złe porzucić, a wziąć się do dobrego. Teat. 21. c, 88. Coż przymuszać się do kochania? kiedy się podoba, kochać; kiedy się przykrzy, porzucić- Weg. Marm. 1 , 227. porzucenie, pomiot, ba3 $inmerfen.— §. Choćby po po-rzucie, trzeba koniecznie krowę doić dla przysuszenia

a, e, 3oÿanm$&eer * ; Ross. CMopo4HHHHH. Trunek porzeczkowy. Kluk. Rośl. 2, 189. Powidło porzeczkowe.

PORZUT, u, m.,

PO-

Krup. 5, 161, Ross. cM0p04HH0BKa. Porzeczkowy krzak Ross. CM0p04HHHHK’B. PORZECZANIN, a, m., po nad rzeką mieszkający, nadbrzeżanin ; ber ftnfłett&etnoljiter, ftluß» bCTOO^tter. Porzeczanie Reiju. Nar. Tac. 2, 463.

RZECZNY, a, e; Boh. porjćny; nadrzeczny, pobrzeżny,    wymion. Haur. Sk. 32. poronienie, bfl$ Verwerfen. PO-

(Ross. nopiube pobrzeże,    porzccze), am $lu[fe gelegen,    RZUTEK, tka, m.,    porzucone dziecię żywe, nalezionek.

SBaffer*. Porzeczne gaje.    Groch. W. 549. Szczęśliwy    Cn. Th. podrzutek,    eilt au3gefe£te3 fôinb, ein $ittbelfinb.

podobien drzewu porzecznemu. P. Kchan. Ps. 1. — §.    Porzutek, pomiotek, porzucony martwy płód, poroń-

W Mazowszu osep* owsiany nazywał się porzeczne. Czack.    czę, niedochodek , zaśniad , niedonosek , eine tobte 8ei*

Pr. 66.    beSfrudjt. PORZUTKA, i, ź, a) która porzuconą jest,

'‘PORZEKAC cz. dok.; (Ross.    nopemn, nopeny, nopnuaTŁ    bie 23erlaffette. Kto    mię porzutkę w mym pocieszy żalu!

ganić, zarzucić). f Porzekał    język martwiejący; verba ex-    Chrośc. Ow. 50. et 57. — b) Porzutka, krowa lub klacz, nie-

secrantia edidit. Zebr. Ow. 108.    donosząca płodu. Ryd. eine ftnty ober ©tntte, bie nermorfen bat.

PORZNĄĆ, f. porznie cz. jedntl., Porzynać, 'Porzezać, *Po- PORZYGAĆ się, f. porzyga się recipr. dok., PORZYGNĄĆ rzazać niedok. ; Doli. porazati ; Slov. porezugi ; Rag. po-    jedntl., rzygając popluć się, zrzucić, womitować; fid) be*

rezati, (poréz faciei vulneratio); Bosn. ispririzati, isprisi-    fpeien, erbrechen, Dreien, fid) nbergeben.

POSAD, u, m., POSADA, y. z., a) miejsce osadzenia, osada, ber Slnftebclnng^ort; (Boh. posada kojec; Bosn. posada virgetum, plantarium ; Rag. posada plantarium). Nad Gangesem był niebieski posad pierwszego człowieka. Przyb. Luz. 201. — b) Położenie miejsca, Vind. le-shezhnost, leshezhje, leshifhtvu, postava enega kraja, bie Sage eńteś Ort$. Twierdza ta posadą bardziej miejsca, niżeli sztuką warowna. Nar. Hst. 3, 117. eł 2 , 161. Posada tego miasta na on czas była z tej strony rzeczki. Steb. 146. Na kształt wierzchołka Europy wpada w oko Luzytańskiego królestwa posada. Przyb. Luz. 74. Nie sądźcie tego miejsca z posady dzisiejszej, Bo to ledwie cień został ozdoby przedniejszej. J. Kchan. Dz. 32. z stanu dzisiejszego. — *§. Kościoł boży jest wielki i szeroki w posadę. Pod. Sion. Q 3 b. w objątku swoim, tn feinem Umfange. — ć‘) Posad , posada, Ross. noca4'&, no-ca4be obsol. pomieszkania mimo fortecy, bie SSohnungen außerhalb ber $eftintg. Do zamku szturmowali i przedmieście albo posadę spalili. Stryjk. 253. Stali na pogorzeliskach , gdzie miasteczko byli Tatarowie spalili z posadami. Biel. Św. 284 b. — §. Miasteczko , ein ©tćibtdjen, glecfert. Nasi spalili Sudyłko i inne posady, gniazda buntownicze. Tward. W. D. 49. Boler. 7. Miask. Ryt. 80. Moskiewski więcej sobie leda posadę ważył, aniż ludzie, i nie chciał zamku podać. Biel. 727. — d) Oecon‘ Posad zboża na boisku, tyle ile na jeden raz do młócenia położą, ©trohlagc juin 21uäbrefd)en ; Sorab. 2. poszada. Na jeden posad pięć snopków żyta omłócił. Ryd.— *§. Pytają się jaka jest posada wszystkich przymiotów ciała ? N. Pam. 23, 232. subjectum, podsada , ©runblage, 1M$ junt ©rttnbe liegt. POSADKA. Tr., grzyb, ob. Podsadka. Syr. 1394. — (POSADNIĆ, f. posadni cz. dok., osa-dnić, munb reiben. Lepiej wieprze karmić, niż w harapie szyję nałomić, konie posadnić. Lek. D b. Ramiona ich posndnione są. Radź. Ezech. 29, 18. (otarte, skaleczone). — "'POSADNIK. Km.it. Sp. A 3 b, ob. Osadnik. (Ross. nocaAHHK’B komendant miasta, dawniej burmistrz n. p. Pskowski, Nowogrodzki; noca4HHnecTBO burmi-

566

P0RZECZAN1N - PORZUCIĆ.

PORZUT - POSADNIK.

ęati; Ross. nopLsaib, nopt3WBaTb, (noptst rana); po- PORZYNAĆ, ob. Porznąć, krajać, pocinać ; nad) eittaitber fchnetbcn, $erfd)netben. Cię— ci wy im u kusz porzazać miał. Biel. 176. Cięciwy po-rzezane. ib. 177. Dał sobie robić kabat porzezany. Zbił.

Żyw. A 3 b. (powycinany kunsztownie, au$gefd)ttitten, fünftlid) gejatfclt). Ojca we śpią zabił i synów dwóch porzezał. Stryjk. 286. (zarznął, fdjnitt ihnen bie Sehle ab).

Śpią tęgo, jakby ich porzezał. Cn. Ad. 1078. (jak zarżnięci, nie dowołasz się ich). — PORZYNAĆ się dokąd » przerzynać się wciąż, drogę sobie torować, uprzątając trudności, ffd) tool/tn burd)fd)neibeit. Przez Darda-nele porznie się do Porty. Jabł. Buk. A 3.

PORZUCIĆ , f. porzuci cz. dok., Porzucać niedok., pomiatać, pociskać, bin werfen ; Slov. hddzat (cf. godzić) ; Boh. powrcy, powrhl ; Ross. noópocHib, noópacbiBaib. Do nóg królewskich porzucony, o przywrócenie dziedzictwa prosi.

Krom. 575. Kapłanowie w ubierzech kapłańskich podrzucili się na ziemię przed ołtarzem. 1 Leop. 2 Mach. 5,

15. — §. Porzucić, odrzucić, puścić, zostawić; megmerfen, fahren laffen ; Croat. oztavitisze ; Ross. OTdaTb , OTCTaro,

(cf. odstać). Już czas prywatne interesa o ziemię porzucić , a myślić o duszy. Ktok. Turk. 27. Porzucone trupy po rozstaniach zbierają. Tiuard. Wł. 186. Gdy pies jaką pieczenią porwie, wołają nań: porzuć, porzuć. Sk.

Kai 224. (upuść, laß fahren). Do czego się już nawykło , tego albo cale się nie chce porzucić, albo też ledwie nieledwie się porzuca. Mon. 71, 561. Porzucenie urzędu Eccl. nHiioocimieHie. — §. Porzucić żywy płód, exponere. Cn. Th. eilt fôtltb auäfeßett, ( cf. podrzucić). Porzucić martwy płód, poronić; mißgebdhreit, um bie 8eibe$frud)t fommen, verwerfen. Porzucenie, to jest niedonoszenie płodu. Sienn. 457. Spicz. 131, Carn. spak, spaka. Krowa poczęła, a nie porzuciła ; jałowica się ocieliła, a nie stradała płodu swego. 1 Leop. Job. 21,

9. — §. Porzucić kogo, rozstać się z nim, opuścić go, eilten nerlaffen. Zonę swoje porzucił w domu przy nadziei. Teat. 27. c, 62. (er hat fie ftjjen laffen). Ja ciebie rzucam, i ty mnie porzucaj. Jubl. Tel. 97. — §. Porzucać co, przestawać co czynić, poniechąć; ltnterlaffen,

strzostwo ; Eccl. noca4HHua, _ óiaropo4Haa JKeita matro-    dzy sądowej na sobie nie miał, tedy posądzać nie masz.

na, wielka pani). POSADZIĆ, f. posadzi cz. dok., *P0-    Szczerb. Sax. 176. sądy odbywać, ©ertdjt galten. POSĄ-

SADOWIĆ, POSĄDZAĆ niedok.-, Boh. posaditi ; Bosn. po-    DZICIEL, a, m., który drugich posądza, ber ©plttterrb

saditi; Rag. possâditi, posûditi, posaditi; Carn. posadim;    djtet; Vind. malupravizhen fodnik, prefievaez, obriekavez;

Croat. poszagyüjem, poszadim; Sorab. 1. poszedam ; Ross.    Ross. nepecy4»tHK'B.

noca4HTt, noca>K4aTb; postawić na ziemi, odsądzić; fcin* POSADZKA, 'POSACKA, i, z.; {Croat. poszadische sedesy fe^Ctt, ItnjieHen, n)egfe|;en. Posądzam kogo, jako dziecię,    Ross. noca4Ka posadzenie); a) tafla do posądzania po-

którem nosił, depono. Cn. Th. Posądzać kogo na stołku,    dłogi, ściany, drewniana, kamienna, marmurowa ; eine £(tfel

na ławie, na ziemi, collocare. ib., pomieścić, umieścić,    junt étnlegen ber gujl&óbett, Söänbe tum $oIj, ( ^arfettafeln).,

ft$cn macfjen, Çlafc nehmen laffett, plactren. Posadziwszy    SKarmor K. Posadzka drobna wytworna , seclilia ; posadzka

go w krześle, tak mu powiadała.... R. Kchan. Orl. 1,    kwadratowa, tessera ; posadzka na storcz i ukośnie kładzio-

233. Wenus w pojedynku Parysa obroniła, I posado-    na, spica testacea ; posadzka sześćgraniasta, favus. Cn. Th..

wiła go w łożnicy osobnej. J. Kchan. Dz. 57. — Posa-    Widzą tam podwoje ryte, I tło posadzką wytworną    sadzo-

dzać na tronie na stolicy, auf ben ÎÇron fefcen, ergeben. Nie    ne. Odym. Św. 2, Q 2    b. — b) Collect. Posadzka, po-

kolćbka na tronie posadzi, ale głosy rycerstwa. Psalmod.    dłoga posadzana, posadzkami pokładana; Vind. podniza,

26. Wysoko posadzony, jeszcze wyżej chciał. Sk. Dz.    ein eingelegter ftltjifcobett, ^arfetfcoben. Posadzka w pomie—

581. (podwyższony, uniesiony, fcod) erhoben). Filip, po-    szkaniach bywa sosnowa; jeśli z tafli, dębowa, lub so-

spolitym posadzonych wysoko trybem, wielu miał po-    snowa    z    dębowemi lisztwami. Kluk. Rośl. 2, 163. Pochlebców. Nag. Fil. 83. — Posądzać kogo * osadzać wie-    sadzka    w    kościele i w portykach cudownym rzemiosłem

źnia. Cn. Th. wsadzać, eilten eittfeijen, etnfperren, gefan»    sadzona. Star. Dw. 6.    Dni przepędza na pięcie,    wycie-

gen fe^en. Sędzia, o swoje krzywdę, kiedy się swarzyli,    ra posadzki. Teat. 52,    25, cf. na bruku, cf. na    dyszlu.

Kazał wszystkie posądzać, że go nie uczcili, Winy ka-    — *§. Posadzka ścian, futrowanie kamienne. Cn. Th..

zał odkładać. Papr. Koi. T 3. — §. Pawimenta marmu-    îafeltnerf an ben 2Bcinbcn. POSADZKOWY, a, e, podło-

rem posadzone. Banial. A A b. pokładane, mit SDîawtor    gowy, gnjJfcoben > . Posadzkowa cegła bywa tak szeroka

eingelegt, (ob. Posadzka). — Zamek na wysokiej posa-    jak długa. Kluk. Kop. 302.

dzony skale. Tward. Wł. 116. (osadzony, położony). —    POSAG,    u,    m., POSĄŻEK dem. ; Siles. posah ; Boh. wy-

§\ Posadzić co przeciw komu, założyć się z nim o co,    bytek,    odbytek, weybawa, (wyprawa); Sorab. 1. wudaht-

pignus. Mącz. postawić co w zakład , feijcn, (bcpm SBetten).    zna pomocz; Carn. obdejl, bir, jutrenina, jutrina ; Vind.

— §*. Przy dziale tych dóbr powinni będą przyjacielskie    saknoski diu , nevestni dar, diel, ara, nevesten saklad,

posadzenie uczynić, i o nie się ugodzić. Vol. Leg. 2,    sshinki piu; Croat. data; Rag. parcliija; Bosn. prricchia ;

611. pomiarkowania, porównywania, ugody; frennbfcfyflft«    Slov. weno, (ob. Wiano); Ross. obs. nocarï, (Etym. ca-

ltcf;e $ergletcf;e, Sluêgletdjnngen.    rayn, sięgnąć; nocarnyTb 3a noro, nocaraTt * iść za mąż);

Kt.HO;

suzowati ; Boss. nocy4HTL, npe4'B0cy4yTB, npe4iocym4aio, nepecy4HTb, (nepecy4U posądzenie; Eccl. nocAm^eiiine,

[judicium 2], nepecy4’B rewizya procesu; złe tłumaczenie słów lub postępku drugich) ; _z samego podejrzenia kogo osądzić, w sumnieniu swoim kogo potępiać, na niego rzucić podejrzenie; Bofe Beurfljetlett, iii 3Serbad)t Den , lifcie SDîetmtng liegen, fcefcfmlbtgeit, fplttterridjten ; (Boh. posauditi se considerare, reputare; posudek zły sąd, posądzenie; Carn. sodliv * posądzający; Croat. poszuditi, poszudujem » pożyczyć). Przez to dasz pochop ludzkim językom, że cię niewńnnie o to posądzą. Teat. 9. b, 16.

Dawno mówią, że szkoda w grzech człowieka wpądza,

Gdy nie wiedząc złoczyńców niewinnych posądza. Pot.

Arg. 203. Zona od męża niewinnie posądzona. Teat. 51. b, 85. Posądzający Ross. npe4'&ocy4HTenbHbiH. Posądzając deputacyą rządową o duch nowości, oddzielnej żądali deputacyi. Ust. Konst, 1, 120. Nie posądzajcie, a nie będziecie posądzeni. Sk. Kaz. 278. W. Rom. 2, 1. rtdjtet nidjt, fo werbet tfcr and; ntcf;t gerietet. Nie posądzaj nikogo, póki go pierwej nie przekonasz. Teat. 48, 40.

Odmiatać mamy lekkomyślne posądzenia. Bals. Niedz. 1,

102. podejżrzliwości, SSerbac^t, Slrgtnofctt. Darmo przy- POSĄG, u, m., statua, obraz słupowy; bte ©tatue, ba$ tulenia prosi Ubóstwo; posądzenie i wzgardę ponosi. ©dulenfctlb, bte ©(tnie; Carn. malik ; Vind. pild; Croat. Teat. 44. c, 31. — *§. Jeślibyś nie był sędzią, i wła- kîp, (cf. kibić); Bssn. kip; Rag. kîp ; Ross. óojBaHŁ

POSĄDZIĆ, f. posądzi cz. dok., Posądzać niedok.: Boh. po- nptuaitoe, (cf. przydać; Eccl. npmta, npy4aHoe,

ber S3rantfćt;a^, ber    Posag jest dar mężowi za

żoną dany, ku znoszeniu przypadłych ciężkości w małżeństwie, dos. Sax. Tyt. {. Posag białogłowa, albo rodzice jéj mężowi, dla brzemienia małżeńskiego dają, aby był przy mężu, póki małżeństwo trwa. Szczerb. Sax. 457. Nie myśli o posagu, gdy kto kocha szczerze. Nieme. P. P. 72. Oddajęć córkę do rąk, posag pod poduszki. Teat. 45. c, 166. (gotowy). Gdy prędkie śluby, Posagu zguby. Bratk. A 2 b. Posag bardzo piękny pannie, Jest cnotliwe wychowanie. Cn. Ad. 901. Boh. Kom. 4, 330. Posagu teraz pytają, o cnotę mało dbają; (ma-li co)?— virlus post nummos; złe mięso bez chleba, ob. Mięso.—► (Slov. Prov. Krasna panna, połowica wena; piękna panna jest połowicą posagu). Posagu niemająca, ob. Bezpo-sażna. Posag dawać, ob. Wyposażać. — §. Fig. tr. Cały posag drogiej perły należy na tynru aby była wielka, biała, okrągła, gładka, ciężka. Bals. Św. 2, 71. zaszczyt, iljr ganzer Sßorjug, 23crt(l. Rusacy wielkie szkody w Polszczę poczynili, ale Bolesław prędko ich skarał, a owak i z posagiem ono wtargnienie do Polski im oddał. Popr. Ryc. hojnie, sowicie; reidjlid), boppelt, jmeifad).

(cf. bałwan), HCTyKam,. Siłaż to najdziesz panów, co    xexinatti ; Bosn. postiti, sgesginati; Slav. postiti; Ross.

są jak posągi, Próżne, nadęte, w samćj rzeczy proste    nomyct, nocmnimaTb, croßliTb; Eccl. nocnoca, iiogthhh—

drągi. Jak. Raj. 143. Posąg świętego Sorab. 1. Twe-    necTByio, routio; Fini, paaston ; Svec. et Jsl. fasta ; Holi.

cżo. POSAGOWY, a, e, od posągu, ©tatuett * ; Ross.    vasten; Angl, to fast; cf. Graec. ànâaroç-, cf. Goth. fa-

óojBiuiiiLiH.    ₅    slan ; a) Ger. faften. Poszczę, vulgari senSu , nie jem,

POSAGOWY, a, e, POSAŻNY, a)    od posagu, junt Srautfd)a$    że nie mam co,    abo nie chcę    jeść, abo nie mogę;

gehörig. Posagowy zapis Ross.    pa^Haa,    pHAnaa 3aiuicb.    ntcfjtê cffeit, faften.    Poczekaj, dziś będziesz mi pościła,

Posagowe sumy. Ld. Namówiłem go, aby ci tego wie-    nic ci jeść nie dam. Teat. 55. d, 11. — §*. Pościć się,

czora dał sumę posażną. Boh. Kom. 4, 81. — b) Po-    pościć, nie jeść, n. p. Gdy się pościł czterdzieści dni i

sażna panna, posag z sobą przynosząca, btc bettt 50îûmtC    nocy, potym łaknął. 1 Leop. Math. 4, 2.    Są którzy    gdy

IMS Jllbringt, eilten Srautfcbai) liât;    mająca chlćb do mię-    do dziewiątej godziny, t. j. do wieczora,    sposzczą ,    roz-

sa , ob. Mięso. POSĄŻEK, żku,    m.\ dem. nom. posag,    maitych potym pokarmów używają. Zygr.    Gon. 347.    Jęciu Heiner 23rantfd)af). Ona może    mieć posążek nieszpe-    śli je odeśle tak głodne i poszczące się,    tedy ustaną na

tny. Teat. 30, 6. et 52. c, 24. Boh. Kom. 4 , 154. — drodze. W. Post. W. 220. gdy nic nie jedli. — b) Po-Fig. Lichwa bezbożna , Judaszów    posążek.    Klon. Wor. 79.    ścić z cnoty, dla    utrapienia ciała    , abo z rozkania boże-

POSĄŻEK, żku, m., mały posąg,    eine fleiltc    (Statue; Ross.    go, kościelnego,    abo starszych;    aitS frommer SOîe^UUUg

ócMuamiHKTi. ‘POSAZNIK, a, w., posągowy artysta , śni-    faften, bic ftaften beobachten. ‘Przecz my pościmy często,

cerz, ber ©tatuarilrô; obraznik. Volck. 9, 37. Croat. ki-    a uczniowie twoi nie paszczają. Radź. Math. 9, 14. Da-

potvorecz, kipodubecz, Rag. kipotvoraz, ( kipotvorstvo    wne chrześciańslwo paszczało. Kanc. Gd. 69. Mikołaj ś.

slaluaria); Bosn. kipotvoraç ; Ross. CTaryBmuKE.    niemowlęciem będąc, śrzody i piątki poszczywał, I raz

POSARKNAĆ cz. jedntl., Posarkać niedok., nieco wsarknąć ,    piersi w te dni tylko zażywał. Pieśń. Kat. 149. W pią-

etlt mentg etltfdjhtrfcn ; Bosn. posrrikati, posrrikavati, po-    tki pościć Ross. naTUHnarb. Paszczam dwa kroć w ty-

serkati, posrrinuti, posernuti, posarkati absorbere; Rag.    dzień. Sekl. Luc. 18. et 13. Piątek jeden spościć z tru-

posarkati, posarkngîvati sorbillare; Croat. poszerkńjem    dnością nam dziś przychodzi. Wys. Kat. 44. Pościć do

absorbeo; (Garn. posrćb, ręba absorbitiuncula). Posar-    jakiego świętego. Star. Dw. 69; w wilią, beu Sortag JU

kać,na kogo, wiele narzekać, über einen flagcn, mimmem.    einem Vertage faften. Pościć przed wieczerzą pańską,

POSAZYĆ cz. niedok., (Wyposażyć, Uposażyć dok., qu. v.)    Ross. roBtTb ; poszczenie przed wieczerzą P., roBlmie.

posagiem opatrzyć, auSftattcn, mit bem 23rautfd;aj$ oerfcpeu;    Udał się na pokutę, i pościł w wodzie tylko a w chle-

Carn. obdejlim ; Eccl. npHAanoe Aaio, npiiAapcTByio.    bie. Biel. 83. faften bet) SBaffcr mtb 33rot, (cf. suszyć). Sk.

Umarł w ubóstwie wielkim, i córkom posagu nie zo-    Dz. 1028. Pościć, od mięsa się wstrzymywać, rozumie

stawiwszy, które aż panowie przez niedostatek posażyli.    się. Pim. Kam. 312, Poszczę * z postem jem, z postem

Kosz. Lor. 150.    jestem, ftaftenfpeifctt effett. — §*. Pościć się recipr. ; id.\

W. 2 Reg.

POSCIINAĆ nijak, jedntl., Posychać niedok., po wierzchu,    Żałowali i płakali, i pościli się aż do wieczora.

lub po woli jedno po drugim wyschnąć, nad) gerabe l)iu    1, 12. — Transi. Nade wszystko niech się dusza pości

trocin en, troefen merbeit; Vind. pofehniti, pofebnjen * po-    od grzechów a od swywoli. VU. Post. W. 153. niech się

schły; Bosn. posahnuti, posahao, -la, —lo ; Rag. posa-    wstrzyma, ftd) enthalten DOn.... POŚCICIEL, ob. Postnik.

hnutti ; Croat. poszehnùjcm ; Ross. nocoxHyTb, nocuxaib. ‘POŚCIE, ob. Pójść.

POSCHODZIĆ się recipr. iter. dok., powoli się schodzić, POŚCIEBAĆ, cz. dok., ponawlekać, anffdbeln, aufreilten. allmahltg pfantmcn fommen. — §. Poschodzić, na dół    Gdulę poprzecinawszy na kęsy, pościebawszy na nić, su-

ż., dem.-, Boh. postel, lüze, ob. Łoże, łóżko; Slov. postel; Sorab. 2. postola; Sorab. i. postelfcżo, poflefcżo, pofleschko; Slav. po-stelja , krevot, loxnica ; Vind, postel, postela, postelza, (posielifhc * łóżko drewniane; dietezhna postel * połog); Carn. postela; Croat. poztela , poztelya , posztćlya; (po-sztely, drevo posztelyno, posztelicza , podsztil substramen) ; Bosn. posteglja, odar , posteglięa , odrię , (posteglięa » łożysko dziecęce); Rag. posteglja, pöstegliza, postegli-ciza, odrîz; Dal. odar; Ross. nocTCAfl, nodeAbica, (distng. Ross. nocTHia sok jabłezany, jagodny z miodem ugotowany, w tworżydłach uformowany i ususzony) ; posłanie na łóżku , bety, baê ßagcr, SBettlager, bte Setten, ba$ ©e* bette. Po kąpieli niechaj się położy w pościeli, i nakryć go dobrze, i niech poleży godzinę. Syxt. Szk. 256. Pościel spodnia, Vind. podpostel, spodna postel; Croat. naztely, blasina. Pościel wierzchna Ross. OAtmio, OAt-

zejść powoli, nad) etnanber herunter gehen; Ross. nocoimi,    sza. Syr. 624.

nocOMAy. — §. Transit. Poschodzić n. p. suknie, uży- POŚCIEL, i, z., ‘POŚCIAŁKA, i waniem niszczyć, nad; gerabe abtragen, abnnjjen.

‘POCHOWAĆ cz. dok., nad) eittanber oermahreit; {Boh. po-schowjm * ochraniam , pielęgnuje).

POŚCIĄGAĆ, f. pościągnie cz. jedntl., Pościągiwać czestl., nad) etnanber herabjtehcn. Jedni pierścienie z palców, drudzy manele pościągali. Kłok. Turk. 26.

POŚCIAŁKA dem., Cn. Th., ob. Pościel.

POŚCIANKA, i, z., pobocznika, eine flcinc ©cttenmanb. Ołtarz drzewiany był, a węgły, dłużą i pośeianki jego były drzewiane. Radź. Ezech. 41, 22. POŚCIANNY, ob.

Pościenny.

POŚCIĆ, -ił, -i, intr. niedok., ‘Poszczywać, Pościwać, ‘Pa-szczać frequ., ‘spościć dok. ; Boh. postiti se ; Sorab. 2. sze sposchesch ; Sorab. 1. postżu szo ; Slov. postjm se, zdrżugi se od gjdła : Carn. postiti se , postem ; Vind. fe postit, postiti fe ; Croat. poztiti, posztim ; Rag. postiti,

Hibuo. U nas każdy gość pościel z sobą, a czasem i łóżko, przywozi. Kras. Pod. 2, 57. Niemowlęta w schronieniu zamkniętych pokojów na miękkiej 'pościałce swojej umierają. Żab. 7, 427. Falib. iV2. — Transi. Śmiertelna pościel, bfl8 îobtenbette. Odjeżdżał leżącego w śmiertelnej pościeli, Teraz go już zapewne wieczność od nas dzieli. Trąb. S. M. 56. Szczerb. Sax. 61.

pobaczyć, poścignąć mógł, assequi. Mącz. ( myślą dójść, doścignąć). Pościgniony, POŚCIGŁY, pojęty, do pojęcia , erreichbar ; Boh. postihly, pochopitedlnÿ ; Eccl. nocTiifflhNi, nocTH3aieJLHbiH. Imię boga jest niepości-gnione, którego istności nie pojąwszy, jako imię jego pojmiemy? Smotr. Lam. 40i. Nieogarnione są sądy boże, i niepoścignione drogi jego. Zabk. Mi. 429; niedoszłe drogi jego. Biai. Posl. 66. Jaka mądrość niepościgła w tak małych leciech ! Bzów. Roi. 61. — Aliter: Nie powetujesz tego, nie pościgniesz. Cn. Ad. 650. (szkoda nieodwetowana). POŚCIGAĆ kogo, cz. niedok., gonić za kim, einem na#fe$en.

Ból srogi z

ran i z żalu położył go na śmierci pościeli. Jabi. Tel.

239. — Metonym. Popiołu wsypać w kadź, w której na spodzie ma być pościel taka, jaką robią do piwa. Torz.

Szkł. 170. lagier, gager, -©runblage. POŚCIELE, ob. Posłać. POŚCIELNY, a, e, od pościeli, Seit * ; Boh. po-stelny; Groal. posztejni; Ross. OAtajbHuii. W osobnej POSCINAC, - ał, - a, cz. dok., ścinać, pozrzynać ; nach etnan» skrzyni pościelne rzeczy do połogu miała. Szczerb. Sax.    ber Verhalten, föpfen. Na    grobie Anchizesa pościnaj tę pa-

141. Koperta pościelna, Vind. plahuta, postelnu na-    rę, Bogowie i Eneasz    przyjmą tę ofiarę. Jabi. Tel. 11.

krivalu , erjuha; (Slov. postiłać leclisternator ; Croat. po-    pozarzynaj, abfd)lad)ten.    — Kat pościnał zbójców, (mt jte

sztelyór lectarius, posztelyonoszecz ledicarius ; Eccl. no-    nad} cinanber geföpft.    Maryusz, gdy dopinał Konsulatu,

CTeiihiiiWŁ, nocTeiŁHimeH komornik, szambelan ; nocieib-    tysiące głów Rzymskich pościnał. Hor. Sat. 60.

posfoł, poszow, poszelstnik ; Sorab. 2. poszol ; Garn. sei (ob. Słać, ślę), poslanik , slapot, (posl fumulitium) ; Vind. poflan, poflanik, pofhiljanik, fei, nasnanuvauz, (pofel, llushabnik » służebnik) ; Croat. sell, poszèl, posta, (2. negotium, res, munus) ; Rag. poso, posla , poklisär, (po-szao , poszła negotium , posàlak negotiolum) ; Dal. pokli-szar; Slav. poslanik; Bosn. poklisar, (posai negotium, officium)-, Eccl. nocejt, iior.7>.vb ; Ross, iiocojl ; (Etym. słać, cf. Graec. cenoGioloq)] posłany w jakiejkolwiek sprawie , ber Sottye, ber ©efanbte. Biegun biegunowi wr drogę zajdzie, a poseł potka się z posłem. 1 Leop. Jer. 51, 31. (ob. Posłaniec). Cokolwiek godności ma goniec, ku czci posła wielkiego. Smalc. 14. Poseł publiczny, walny, ordynaryjny, extraordynaryjny. Kras. Zb. 2, 394. ber ©rojb bothfchajter, ©efanbte, Sothfchaftcr einer 2)îa#t. Turcy nie czynią różnicy między posłem, rezydentem , • agientem. Kłok. Turk. 112. Zachować posłów cało, każe prawo narodów. Petr. Et. 354. Na ugruntowanie unii, przysłani byli na sejm wielcy posłowie z Litwy, z zupełną mocą od wszystkich stanów. Vol. Leg. 2, 646. plenipotencya-rze, 23eöoQmä#tigte. — Poseł do nieprzyjaciela o pokój abo o wojnę, legat, herold z Niemiecka. Cn. Th. ber $e* rolb, ftriegśgefanbte. — §. Poseł ziemski, ber Sanbbothe, 2fteich3tag3gefanbte. Posłów ziemskich wybierają na sejmikach do zasiadania na sejmach, i składania tam izby poselskiej. Krom. 689. Kras. Zb. 2, 394. — £. Posłowie królewscy, po zagajeniu sejmiku, listy królewskie w śrzód koła rycerskiego przynoszą, z wyrażeniem punktów do instrukcyi. A. Zamoj. 106. îôntgliche Sottyett mit bem flmcttonen an bte Canbtäge. — §. Poseł urzędowy, cf. woźny, sługa miejski. — §. Prov. Przez posły wilk nie tyje. Cn. Ad. 951. Rys. Ad. 55. Teat. 22. b, 41. (cudze ręce niespore). — Poseł, jak osieł, co nań włożą, to niesie. Rys. Ad. 56. — Fig. W miłości oczy same, jak pewni od serca posłowie, siła sprawić mogą. Gorn. Dw. 298. (posłanniki). — §*. Transi. Praecursor Christi Joannes, poseł przed panem Chrystusem. Mącz. uprzedzi-ciel, przodek, Vorläufer. POSEŁEK, łka, m., dem., ettt

naa sypialnia; Rag. posteglniza, podpor postèglni lecti- POSEŁ, sła , m. ; Boh. et Slov. poseł; Sorab. 1. poszol, fulcrum).

POŚCIENNY, POŚCIANNY, a, e, po ścianach znajdujący się, an ben 2Mnben beftnbltd), 2öanb«. Pośc.ienna mąka. Sienn.

522. Pościenne abo pomurne ziele, na murach i na ścianach rośnie , parietaria , SDîauerîrant, ©laäfraut. Vrzed.

258. Syr. 855. ‘POŚCIENIE , ia , n., miejsce pierwsze izby przy ścianie głównej, naprzeciw drzwi, sofą i t. d. przystrojonej. X. Kam. bte jpanptwanb tm Sinter, bte ©o* ptyaroanb. Modlitewnik w pośrodku domu na pościeniu był nagotowany. Budn. 1 Reg. 6, 19. (w domu wewnątrz). Serbskie skrzypki i dudy ostatek zagłuszą,

Gdy z maskami ode drzwi do pościenia kłuszą. Miask.

Byt. 2, 183.

POŚCIERAĆ cz. Her. dok, na# etnaitber abretben. (Ross. no-CTnpaTb poprać bieliznę). Dla pospiechu nogim sobie pościerął. N. Pam. 11, 228.

“POŚCIEŻ, i, i., ścieżka, ber    Jako w pięknym

ogrodzie wiele jest pościeży, A każda do najpierwszej różną stroną bieży. Dmoch. Szt. B. 65.

POŚCIG, u, m., pościganie, poścignienie, pogoń; ba$ 9?ad)« jagen, 9îa#fej$en, ©tnhohlen. Polacy zmyśloną ucieczką ustępowali ; nie było w Czechach ochoty do pościgu. Nar.

Hst. 5, 190. W stołecznym nawet mieście bezpiecznym nie był, dla pościgu nieprzyjaciół. Nar. Hst. 2, 188.

Zwierz zchwytany pościgiem prędkim charta rączego. Past.

Fid. 6. POŚCIGNAC, f. poścignie cz. jedntl.; Boh. postj-hnauti; Ross. nocTHrHjTb, nocmraTh, nomaibca, noro-HHTbca, noroHiocb; ugonić, einhotylen, erjagen, erreichen.

Wstań a ścigaj te męże, a gdy je pościgniesz, mówże im, czemużeście oddali złe za dobre? 1 Leop. Genes. 44.

Goniwszy go przez siedm dni, poścignął go na jednej górze. W. Genes. 31, 23. Poścignąwszy go jeden człowiek, pytał.... Wys. Ign. 11. Młócenie zboża poścignie zbieranie wina. 1 Leop. Lcvit. 26. (wyścignie, pójdzie na wyścigi). Bóg upadłą podźwignął, biegącą przejął, uciekającą poścignął, nawróconą przyjął. Pociej. 350. — Pies niepościgniony. J. Kchan. Dz. 168. nie do poścignienia, którego nie dościgną, nicht einjubohlen. — Transi. Iłem

47

369

POŚCIELE - POŚCIGNAC.

POŚCIGŁY - POSEŁEK.

SImmk Lindego wyd. S. Tom 1T.

spuścić oczy, npHHaxMypHTtCH, npmiaxMypHBaTLCfl, XMy-pHTb, xMypjo, yrpmrbTL, ceHTflöpeirs CMOTptTt. POSĘPNIE, a, ot., posępny człowiek, ponury; ein fünftrer SDîenfdj, ein ©rteßgram. A Waść Mos Panie posępniku. Teat. 20. b, 176. POSĘPNOŚĆ , ści, z., pochmurność, ponurość; Ross. yrpioMOdt, bte fttnfłeriiett, üDüfterljeit. Blask księżyca , gdy się pomiędzy rozłożyste gałęzie przebijał, sprawił miłą posępność. Kras. List. 2, 20. et 134.

Heiner ©efanbte. Niektórzy posełkowie odmieniają zlecenia swoje, przydawają etc. W. Post. Mn. 18. Pan nas znaki obwieszcza , a jakoby niejakie posełki do nas śle, abyśmy się czuli. Żarn. Post. 6 b. (przestrogi). POSE«Ł-KÂ, POSEŁEIMA, i, z., którą posłano, posłanka, po-słanica; bie Slbgefanbte, bte ©efanbtinn; {Boh. poselkyné, poslice ; Slov. poselkińa ; Rag. poklisarizza). Białym głowom nie każesz na sejm być posełkiniami. Gorn. Dw.

236. — §. Marya z Salomeą jak były naprzód posełkami    POSĘPNY, ‘POSĘP1STY,    a, e, POSĘPNIE adverb., po-

śmierci, tak potym stały się posełkami zmartwychwstania    chmurny, ponury; Ross.    yrpwMbiß, yrpiOMOBaTUH ; Eccl.

pańskiego. W. Post. W. 320. obwieszczycielki, 33erfünbt* no^rtocynaeirL, npHKpyniiHeirL, npHKpymiHHO, büfter, fttt* gerinnen. Nietylko się Pan naprzód niewiastom pokazał ;    fier. Dzień dziś posępny.    Tr. Wszystko jest w milczeniu

ale świadkami i posełkiniami zmartwychwstania swego    posępnym, oznaczającym    smutek. Teat. 5, 3. Staś. Num.

do apostołów uczynić je raczył. Żarn. Post. 186 b. PO- 1, 163. Vultuose, pochmurnie, posępislo. Mącz.

SELSKI, a, ie ; Boh. poselnÿ; (Viiid. pofelni, poflovi * POSERZYĆ    cz. dok., w    ser obrócić,    robić,    że co    skrze-

czeladni); Ross. nocojbcnin, nociom, nocićuniHKOBt; po- pnie; jn    $äfe machen,    gerinnen Taffen    ; Boh.    posyfiti coa-

słańczy, od posła; Stützen » , ©efattbten *, Slbgefanbten ». Po- gulare, part, posyralÿ    poserzały.

selska wyprawa, strawne, {ob. Poselszczyzna). Poselska POSESOR,    a, m., z Łac., mający co    w aktualnym    posia-

daniu, ber 33eftf}er, W szczególności zaś, Dzierżawca, qu. v., arendarz dóbr, ber Çâdjter; Vind. navsetnik, najemauz. VV rodź. zeńsk. POSESORKA, i, ob. Dzierżawczyni, bte fddjterinn. POSESYA, yi, z., POSESYJKA , i, z’., dem.', a) posiadanie, i to co się posiada, posiadło; ba3 33eft£en, ber Seftfc; Carn. possęs, possęsa ; Sorab. 1. wobszeneno, sedliżeżo , wobszeneneżko , sedliżeżko ; Vind. pofedba , pofestvu, pofedenje, pofeduvanje ; Bosn. posedio; Eccl. CTamaHiwue. Posesya ziemska ściśle wzięta , własność dóbr ziemskich dziedzictwem aktualnie dzierżonych. Ostr. Pr. Cyw. 1, 23. ©runbetgentljum. Miał nieszpetną posesyjke, półtrzeciej włoki i młynek. Teat. 26, 76. — b) Posesya, dzierżawa, najęcie, arendowanie dóbr drugiego dziedzicznych ; ber spadjt, ba§ pachten. Kras. Zb. 2, 395. {Vind. navsetje, najemfhina). Wielkiemi posesyami szedł, aż się dorobił znacznego dziedzictwa. POSESYONAT, a, tn., posiadający pobra dziedziczne, osiadły, ber er&ltdje

izba, bie ŚcntbbotljenfiuOe, sala, gdzie posłowie ziemscy na sejmie pod prezydencyą marszałka swego, obrady publiczne sprawują, nim się z senatem złączą. Kras. Zb. 2,

595. POSELSTWO, a, n.; Boh. poselstwj ; Slov. poselstwo; Sorab. 1. poszelstwo, powefcż, (cf. powieść);

Carn. selstvu, posêlstvu , slapotstvu ; Vind. poflanje, po-flanstvu, nasnanenje, nasnanstvu, osnanstru ; Croat. po-szelsztvo ; Rag. et Bosn. poklisarstvo ; Eccl. noeiaHCTBO, nocoiLCTBO ; Ross. ïiocoilctbo ; to z czym wyprawiają, co zlecają sprawić, orędzie; bie SoHjfcJjaft, »omit man gefdjicft mirb, bie 9îat^ric^t. Cn. Th. Posłał nas do ciebie z tym poselstwem, iż ... . 1 Leop. Luc. 7, 20. — Poselstwo, legacya, urząd poselski, sprawowanie legacyi ; bie ©e* fanbtfdjaft, baź 2Tmt eines ©cfanbten, 2anblu>t(ien k. Jadąc morzem w poselstwie, wpadł w ręce nieprzyjacielskie.

Warg. Wal. 88. alź ©efanbter. Żaden rotmistrz z zamku żołnierstwa swego w żadne poselstwa nie ma się ważyć wdawać. Gwagn. 506. w żadne posyłki, ju feinen ©djitfe«    ©üter beftjjt; (oppos. gołota); Boh. statećnjk; Vind. po-

re^en gebrauchen. — §. Poselstwo coli., posłowie, ©efattb*    fednik, pofeduvauz; Ross. noMimiiKt, noMtcntUH ; oppos.

ten, 9Ibgefanbte. Poselstwo w-yprawuje. Cn. Th. POSEŁ-    6e3noirfecTHUM ; Eccl. HecT/maTejibHLiH. W rodź. zeńsk.

SZCZYZNA, POSŁOWSZCZYZNA, y, z., strawne poseł-    POSESYONATKA, i; Vind. pofedniza: Ross. noMimmta.

skie, ©efanbfdjaftźjebrung, Canbbotljengefjalt. Posłowie nie- POSFOROWAĆ, oh. Posworować.

którzy dobrowolnie poselszczyznę im wedle prawa i zwy- POSIAĆ, /. posieje cz. dok., Posiewać niedok. ; Boh. posy-czaju na teraźniejszy sejm należącą darowali. Vol. Leg.    ti, posytÿ, posatÿ, posetÿ; Vind. pofjati, pofemenati,

3, 970. Posłom na sejmy województwa posłowszczyznę    zhrjesnafjati ; Rag. possjati, posjeevam; Bosn. posjati ;

Croat. poszeati, poszeävam ; Ross. yctaTB, ycfeßaTb, no-ctfiTL ; siemieniem posypać, befäen. Oracz, gdy posiewa rolą nasieniem spodziewa się etc. Psalmod. 24. Eto pie->

uchwalały. Vol. Leg. 5, 155.

POSĘP, u, ot., zachmurzenie, pomrok, phys. et mełaph., baź SSerfüttfler», Sinftcrroerben, bie ginjterniß, baź ©unfel.

Posęp, ćmy, szumy wałów morskich, stawiły w oczach    kną bez cnot wziął oblubienice, Dla cudzych wróblów ten

obraz śmierci oczywistej. Przyb. Luz. 193. O kto w po-    posiał pszenicę. Nar. Dz. 1, 221. Od oka twego łubie—

sępie świeżo zaniesionym Nie tuszył burzy? Tward. Mise.    żniejsze jest zielone posianie. 3 Leop. Syr. 40, 22. (*po-

sienie. 1 Leop. siewba,.bte grüne ©aat). — Transi. Zakazał wieszczkom , aby tajemnic bałwochwalstwa nie posiewali. Sk. Dz. 186. — §. Posiewać już zasiane albo na zasianym, superserere. Cn. Th. ttotb einmal überfäen. — §. General. Posiewać co czym »potrząsać, posypać; mit et* maź befireuen, befdjutten. Pianą się posiewać, szumieć,

370

POSEŁKA - POSĘPIĆ.

POSĘPNIE - POSIAGNĄĆ.

106. Na miejsce ochoty twarzy wnet surowe, I posępy, i czoła kwaśne Saturnowe Pokażą mu. Tward. Wt. 132.

POSĘPIĆ, 'Posupić fz rusk. 2], f. posępi, ‘posupi cz. dok., Posępiać niedok., [porówn. cerk. noc^iumi * terrere 2]; zachmurzyć, pomroczyć, »erftnfterit, fünfter ûberjicl/cn.

Pochmurzają abo posupiają twarzy swoje, aby ludzie wiedzieli, iż poszczą. Sekt. Math. 6. Zmarszczy się, i zko- pleśnieć, muscescere. Mącz. źlone czoło posepi. Pot. Arg. 234: Ross. nocyniiTbca, POSIAGNĄĆ. Tr., ob. Posięgnąć.

POSIĄŚĆ, POSIEŚĆ, posiadł, f. posiedzie, posiądę cz. jedntl., POSIADAĆ niedok. ; Boh. posednauti; So rab. 1. wóbszenu ; Carn. posedem, posesti, podsędem ; Vind. pofèdet, pofsideti, (Lat. possidere); Hag. posjesti, po-sjeedam; Hoss. nocicix; §. a) posiadać kogo, wyżej niego osiadać; Eccl. noci4aio Koro, npe^ci^aio, einem oorft^en, ft# über einen fefcen, ben Çlafc über ihn beferen, ihm ben [Rang nehmen. Za udaniem Kazanowskiego, że starsze daleko pokojowe u stołu posiadam, rozkazał kró-lewic marszałkowi, aby rząd u stołu uczynił. Boh. Ossol. 57. Po téj stronie, gdzie biała płeć siedziała, królowa Węgierska posiadła matkę, gdyż królestwo Węgierskie przed Polskim ma miejsce. Gorn. Dz. 57. Dziwnoby było gościa posieść. Pot. Arg. 308. (gościowi pierwsze miejsce). Każdy myśli się nad równego sobie wysadzić ; tak Król, żeby króla, szlachcic żeby ziemianina, Kmieć kmie-

POSIĄŚĆ.

POSIADACZ - POSIECZ.

571

Bosn. posjedovati, poseduvati; Rag. posvoitli; Eccl. oei-ÄßxsKaTii, nßHTAffiäTH. Lepsze jedno posiadane, jak tam dziesięć spodziewane. Teat. 18. b, 36. Powiada o nim prorok, iż posiedzie 'stolec Dawida. Rej. Post. C 4. Często posiada zbrodzień, co należy cnocie. Teat. 43. b, 50. Mało posiadający, gołota Hoss. MiaKonoMhcTHHjf. Już nie on pieniędzmi władał, Lecz go własny zbiór posiadał. Jak. Baj. 151. Tak Bion przymówił łakomemu skne-rze : nie on posiada dobra, ale dobra jego posiadają. Pilch. Sen. list. 48. Nie zna miary, ani wodzy cierpi, kogo gniew posiada. Mon. 76, 194. Jeśli serce twoje na zawsze posiedę, zapomnę na troski moje. Teat. 56. c, 71. Bohatyr ten mężny, język Arabów posiadał. Przyb. Luz. 19. er hatte bte @pra#e in [einer ©emalt. — «Nie dobrze się mówi: posiadać rozum, posiadać sławę, ta-lenta, dowcip, sekret; bo się lepiej u Polaka gruntowe cia, i mieszczanin posiadł mieszczanina. Pot. Pocz. 580.    dobra, niż umysłowe posiadają.» Gol. Wym. 208. —

— §. Posiąść si* recipr., posunąć się, meiter hmauf rÜO    Nie posiadam się z radości! Teat. 34, 109. nie jestem

fen; Boh. poposednauti. Usiądź na pośledniejszym miej-    panem swojćj radości, jestem zachwycony, porwany nią,

scu, to rzeką tobie: posiądź się wyżej. W. Luo. 14, 10.    uniesiony, i# fflttn nu# oor ^reitbcn lti#t faffeit. W naj-

1 Leop. ib. Starzec na igrzyskach Ateńskich, gdy się mu    w-yższym stopniu swoich życzeń nie posiada się z swo-

żaden z Ateńczyków nie posiadł, szedł do posłów La-    ich poruszeń. Staś. Num. 1, 186. POSIADACZ, a, m.,

cedemońskich ; ci go między sobą na przednim miejscu    który co posiada, ob. Posesor, posesyonat; Sorab. 1.

posadzili. Warg. Wal. 155. — §. Posiadać neutr., osia-    wóbszednik, fedlak, /. wobszćdniczża ; Vind. pofednik,

dać, usiadać, ft#fe£en, nteber laffen. W Hiszpanii wiele    pofeduvauz, f. pofedniza ; Rag. posjednik, f. posjedniza ;

narodu Gotskiego zostało, posiadło, i ostało, i są. Biel.    Eccl. noct^aiejŁ; Ross. co4ep>KaTe.n>, f. c04eptKaTe.iL-

Sw. 62 b. Tak się wadzili, że jeden na drugiego gardle    muta. POSIADLCA, y, w., starający się posiadać cudze,

chciał posiadać. Birk. Exorb. E b. — b) Posiadać co,    przywłaszczyciel, napasnik;. Croat. poszvoitel; Dal. po-

osiadać, osięgać, podbijać sobie, przywłaszczać; in 23e«    szednik; Hag. posjednik; Eccl. iipHcm»aTe4b, ber 5lnma«

ftjü nehmen, ft# bemeiftern, peignen. Wacław się 'stroił    fśer, 33efi|uebmer frentben ©ut3. Karol Sudermanczyk po-

z wojskiem    do    Polski na Łokietka, iż    mu ojczyznę po-    siadlca tronu Szwedzkiego.    Petr. Et. 175. (ob. Państwo-

siadł. Biel.    Św.    150. Gliński przyrzekł    Bazylemu ,    że po-    chwyt). POSIADŁO, a, n.,    co kto posiada. Pam. Warsz.

siędzie wszystke Litwę, jeśli jego rady słuchać będzie.    4, 105. b(l3 Seftfcfhnm, (Sigentlmm; Vind. pofedba, pofe-

Biel. Św. 265. Ów głupi, co świat posiadł, a posiadłszy    stvu, pofedenje, pofeduvanje; Bosn. posedio, ob. Posesya.

płacze, Bo już nie miał co posiąść; Niechby Jowisz stwo- P0S1ARCZYĆ cz. dok., siarką posypać lub zaprawić, be« rzył jeszcze świat drugi, a właśnie dla niego, Posiadłby f#tt>efeltt, mit 6#tt>efel bef#üttert, annt(t#en; Vind. fhveplati, go, i płakał, iż nieniasz trzeciego; Nie posiądziem my pofhveplati.

świata Alexandry nowe, A choćbyśmy posiedli cały lub P0S1EC, posiekł, /. posiecze cz. dok., Posiekać niedok., połowę, I takby nasza istność była nieszczęśliwa. Kras. Posiekiwać frequ., pbsiekuje conlin. ; Boh. posekati, po-List. 2,    99. Poganin mało nie wszystke Anglią posiadł.    seci,    posecy, posécti ; Vind. pofezhi («pokosić),    pofe-

Sk. Dz.    844. Jabł. Tel. 296. (zawojował). Toć jest dzie-    kati,    pofekuvati, dolpofekati, dolpobiti ; Bosn. posjecchi ;

dzic, zabijmy go, i posiądźmy dziedzictwo jego. Sekl.    Rag. posjecchi, possjecchi; Croat. poszechi, poszekń-

Math. 21. (mot. odzierżmy»). Dobra gdyby kto komu    jem; Hoss. nociub, noctnaTB, nomnaTŁ, nomnuBaib;

gwałtownie posiadł, a takby je gwałtownie trzymał, te-    siekąc podrobić, fletu paefen, jerhaefen. Posiekaj to mięso

dy wszystko prawo, któreby jedno do onych dóbr, któ-    drobniuchno. Tr. — §. Posiekł wszystkich szablą. Tr.

re wydarł, mógł mieć, traci. Szczerb. Sax. 102. Cudzy    porąbał, gerfc^Ctt, nntttb hauen. — §. Posiec kosą, poko-

majątek przez pieniactwo posiąść spodziewa się. Pilch.    sić; hńtmflhen, abmćihen. Trawa posieczona ma leżeć na

Sen. list. 10. Czy nie to jest ociec twój, co cię posiadł    pokosiech dzień jeden. Cresc. 483. Człowiek jest jak sia-

sobie, I stworzył dobrotliwy w onćj    pierwszej    dobie?    no, które posiekują. Kanc. Gd. 322. — §. Posiec bi-

Groch. W.    14.    Serce twoje, ani się    wielkością    dzieła"    czerń, rózgą dzieci. Cn.    Th. pcit[#en, f#lagett mit ber

ulęknie, ani próżnej ambicyi posiąść nie dozwoli. Koił.    Sßuthe ober Çeitf#e; cf. smagać, ćwiczyć. PÓS1ECZ, y,

List. 1,    5. Posiadły, posiedziony partie. ; (Boh. posedly),    z., §.    a) posieczenie, rzeź; bfl§ 3^haaeit,    « SDîeD

tn Seft^    genommen. Wasil nietylko że dotrzymał posiedzio-    jeln,    baŚ ©eme^el, (Boh. paseka « wrąb). Krwawe    ziom-

nych krajów, ale dosiągł i dalszych. Tward. VVV. 7. (za-    ków’ posiecze. Hor. 2, 159. Nar. Beszta wmjska uszedł-

wojowane kraje), — §. c) Posiadać co, w dzierżeniu    szy do zamku dała tym większe barbarzyńcom do rabun-

czego być, panem tego być; beft^en, ttn Seftfce oon etmaö    ku i posieczy bezpieczeństwo. Nar. Hst. 5, 184. Co za

feęn; Vind. pofedeti, obdershati, spopasti, pofeduvati ;    posieczy ta nieszczęsna szabla Tatarska w- ziemi Węgier-

skićj czyni! Janusz. Pos. <7 2.— §. b') Posiecz, POSIE- *POSIESTRZYĆ cz. dok., jak siostry połączyć, (cf. pobratać), KA, i, z., zasiek, (cf. pasieka), ein Servait. Zamek ten »erfdjnńftern; Vind. pofestrim, safestriti. przykre skały I posieczy około gęste opasały. Tward. W. POSIEW, u, m., posianie, czym posiano, siejba ; baś Se* D. 52. Były posieczy nad jedną się doliną ciasną wie-    fnen, bte ©aat; Ross. nocfeßt. POSIEWAĆ, ob. Posiać,

szające, gdzie cześć wojska utaił. Tward. Wl. 153. Ku    POSIEWACZ, a, m., który posiewa, ber Sefćier; Rag.

jasnej Idzie się udała, Mirty gdzie nizkie i rzedsze po-    siać, sialaz ; Eccl. nocbflTeab. POSIEWKA, i, i., n. p. Po-

sieki. Tward. Daf. 57.    siewki, albo siewki, ptaki w jesieni tylko się pokazujące,

POSIEDLIĆ cz. dok. ; Ross. noceamb, noceaflTb; (Etym.    wielkością indyczętom równe, kształtem do dropiów podo-

sioło); osadzić, anfe^Ctt, mtfiebeltt, Itieber fe^en, rcofynen    bne; mają podwójne skrzydła; gdzie się lotki kończą,

ntadjcn. Szukał Palemon miejsca, kędy mógł posiedliwszy    niby osobnym stawem poczynają się drugie skrzydła. Kluk.

się, w pokoju mieszkać. Stryjk. 56. ftd) nteberlajfen uitb    Zw. 2, 327. geroiffe Sperbftüögel in folen, nttt gletćbfam bop*

ttmbiten.    pelten ftlugeln. [Sracifmogel, scolaps arquaticus 2]. POSIEWNY,

POSIEDMNY, ob. Posiódmny.

POSIEDZIEĆ, /. posiedzi neutr. dok.\ Boh. posedeti ; Slov.

372

POSIEKA - POSIERPOWATY.

POSIESTRZYĆ - POSIŁKOWAĆ.

TOSIENNY, a, e, od posiania, co się daje posiać ; ©aat*, fäbar. Ziarno drobne posiewniejsze jest. Haur. Sk. 10. posedét ; Carn. posedam ; Croat. poszedam ; Bosn. posje- Posienne owoce. Fur. Uw. F 2 b «zboża, jarzyny, diti, posideti; Ross. iioch4’Łtł, nocHJKHBait ; chwilę przy- POSIKAĆ, - ał, - a, cz. niedok., poszczać, Repiffen. Permingo, siedzieć, eilte Bettlang ftjjen, ft^en bleiben. Ale ty godziny wszędzie posikam , poplugawiam. Mącz. jednej na miejscu posiedzieć nie możesz. Teat. 14. d, ‘POSIŁECZNY, a, e, posiłkowy, [auxialiaris 2], £mlf3 * ,

5. Po różnych krajach jeździł, nigdzie nie posiedział.    ju Spltlfe gcfdjicft. [Wiele posiłecznych ludzi po obu stron

Jabi. Tel. 228. (miejsca nie zagrzał). Posiedzisz ty tu,    stoi. Biel. Spraw. 8 b. — Ludzi tych, które oni zwali

sedebis salis diu. Cn. Ih. Posiedziały Ross. ciuLmiU    auxiliäres, albo extraordinarii, my zowiemy osobne albo

Nie miał czasu z przyjaciółmi posiedzieć, cieszyć się a    posiłeczne ufy. ib. 10. — 2]. Kazimierz z prawego ro-

krotofilić. Eraz. Jez. Cc. (bawić się, kompanii dopoma-    gu przypadł do lewego z posiłecznym ufcem. Biel. 104.

gać). POSIEDZENIE, siedzenie przez czas; ba3 ©ifjetlblet*    Odstąpiwszy skrzydła, na którym był jako pesiłeczny staben, ©ii$en eilte B^tlang. Aliter: Posiedzenie; Vind. sefed,    nął, na blizkim pagórku usiadł. Warg. Wal. 244. Ufy

vkupfed, leja, fedenje, fedetje ; Bosn. posjed; Croat.    posiłeczne bieżały, wołaniem serca swoim dodając. Warg.

poszèd, szed lyudih ; Ross. coct4aHie, 3ach4aHie, nocn-    Cez. 204. POSIŁEK, łku, m., (Vind. pofilje * gwałt;

4t.iKH ; sesya , bte ©ijjung , bte ©efftott. Uwagi o sposo-    Rag. posiglje oppressio) ; posilenie, co posila, bte ©tar*

bie wprowadzenia nauk, zabierały pierwszych posiedzeń    fung ; Boh. posyła; Vind. oshiulenje, reshiulenje , oshi-

komisyi edukacyjnej robotę. Zab. 14, 193. Rogaliński    vetje, reshivitik, islohkota , polohkota ; Hoss. 0Tpa4a.

fizykę swoje dzieli na posiedzenia. — £. Posiedzenie,    Dobre do posiłku,    na posiłek. Cn. Th. Nie zawadzi po-

kompania, eilte ©efellfd;aft, (cf. Ross. noctTHTeab gość).    siłek. Teat. 18. b,    20, (cf. kordyał). Oliwa na posiłek

Znajdowałem się w bardzo miłym posiedzeniu; kompania    ognia. W. Exod. 55, 14. na pokarm, jur Stauung be3

była dobrana. Mon. 64, 49. W miastach towarzystwo a    $eucr3. — §. Posiłek wojenny, żołnierz posiłkowy; Slov.

zatym miłe posiedzenia łatwiejsze. Kras. Pod. 2, 101.    pomocnj wogsko; Vind. pomuzhna shounirfhina ; Eccl.

Pierwsza reguła posiedzenia jest, nie być mu przykrym.    cóopcTBO, nocoGhCTKO, cnoóopcTBO, $ülf$üt)lfer, #Ülf3*

Kraj. Pod. 1, 265. Teat. 49. d, 39. ‘POSIEDZICIEL, a,    truppen. [Którzy na    lewym rogu, albo na posiłkach....

m., posiadlca , przywłaszczyciel ; ber 33cft^ttepllter, 5lltuta*    Biel. Spraw. 17 b.    — w odwodzie 2]. Obwarował obóz

jkr, Ufurpator. Giedymin nie był zabójcą pana swego, ani    częścią posiłków albo ratunków obćych. Warg. Cez. 33.

gwałtownym posiedzicielem W. X. L., ale własnym sy-    Podzielił wojsko na trzy zastępy, z których dwa w po-

nem i dziedzicem Wilennowym. Stryjk. 341. POSIEDZIO-    siłku postawił, z trzecim pod mury podstąpił. Nar. Hst.

NY, ob. Posiąść.    3, 102. na odwodzie do posiłkowania, tilt ÜÎÜcfbalte. PO-

POSIĘGNĄĆ, P0S1AGNĄĆ, f. posięgnie cz. dok., Posięgać SILIĆ, f. posili cz. dok., POSILAĆ niedok., sił dodawać, niedok., rękę po co wyciągać, by wziąć,    ttacf) ettraS j/ln    pokrzepiać; ftärfeit, Kräfte perttteljreit, Straft geben; Boh.

reifen, tyttt langen. (Ross. nocflmyTb 3a Koro, nocaraTb    posyliti, posylniti, posylnowati, posylowati; Slov. posyl-

* iść za mąż, nocarb posag; 2. nocarnyTb    powstawać na    nugi; Sorab. 1. woszelnam ; Vind. oshiveti (ob. Ożywić),

kogo).    reshiveti, pomozhniti, poterditi, saterditi, poterduvati,

POSIEKA, ob. Posiecz. POSIEKAĆ, ob. Posiec. POSIE-    obmozhiti, mozhneifhati, pomozhneifhati, reshiulati, isloh—

KACZ, a , m., który co posiekuje, ber Stletuljacïer ; Eccl.    kotiti, polohkuvati, (pofiliti, obfiliti * pomusić ; Carn. po-

nocbKaTejb.    sileti); Croat. jachiti, objachiti ; Slav. lagoditi, (ob. Ła-

POSIELNY, a, e, od sioła, wiejski; Ross. nocejbCKiił. Po- godzić); Bosn. pokriepiti, otasetati ; Eccl. bjkhjhth, ycn-sielnych abo wiejskich gruntów powinności.    Szczerb. Sax.    JiiTb. Polewki posilające, lub buliony. Krumt. 173. Straft*

47. ib. 109. Chłop starszy w posielnym    sądzie sądzi.    fnppen. Wino posila żołądek, a mdły puls potwierdza.

ib. 68.    Przed. 457. Rozum posilać, tak jak ogień właśnie trze-

POSIENNY, ob. Posiewny.    POSIEPAĆ,    ob.    Siepać.    ba, bo gdy się nie pomnaża, gaśnie. Zab. 11, 149. Po-

POSIERPOWATY,    a,    e,    —    o    adverb.,    na    kształt sierpa, sil się < bierz co, jedz, pij cokolwiek na posilenie; ge*

ftdfclfórmig. Tr.    ntefk etroaó, nimm etroaâ su bir. POSIŁKOWAĆ kogo, -ał, -uje, cz. niedoli. y posiłkami wspierać kogo, posiłki mu dawać, na posiłek mu przybywać. Cn. Th. #u!fe leiften,

rtltbc überjie(iCtt. Z gliny ulepiony obraz garncarz wziąwszy *gi pośklanił i wypalił, jako kachel. Gil. Kaz. A a 4 b. Chowaj to lekarstwo w naczyniu pośklenionym. Sienn.

#ulfe geben, oerftćtrfen. POSIŁKOWNIK, a, m., który posiłki daje, aliant; ber £ülfe leiftet, ipnlfétmlfer fjergiebt. PO- 496.

kryć, bewölben; Bag. poklopitti, priklopitti operculare. (Croat. porosenichan « posklepiony).

POSKOCZNY, a, e, — ie adverb., poskakujący; Sorab. i. z poszkókom ; Croat. poszkochcze, (mpfettb, [prtngenb. Po-skoczny strumyczek. Klon. Fl. A 3. Tam czysta woda nurtem poskocznym wypływa. Dmoch. II. 2, 133. Trudno, ażeby pieszy żołnierz mógł ochoczą, a równinami poskoczną jazdę doścignąć; facilitate camporum praeve-nientem. Nar. Tac. 2 , 797. Nazbyt poskocznego albo bujnego młokosa figle, ninacz się nie przygodzą, chyba uciekać, a przed guzem uskakować. Bej. Zw. 161. Po-skoczne czytanie, powierzchowne xiąg przebieganie, potrawy skwapliwie pożywane a niezżute, w sytość nie idą. Pilch. Sen. list. pr. (urywkowe). POSKOCZYĆ, f. poskoczy iter. dok., Poskakować cont., Poskakiwać frequ. ; Boh. poskocjti, poskakowati; Sorab. 1. poszkakuyu ; Bag. poskoccitti, poskakivati ; Bosn. poskakivati , popo-skociti, skakochiatti ; Croat. poszkakujem ; Boss. nocno-KiiyTb, nocKOUHTŁ, nocKanaTL , nocKaKHBaTt, nonpuraTb, nonpbiniBaTL ; nieco i niewysoko sobie skakać; (lüpfen, auffprtngeu, attfljupfen. Piesko mały, Na dwu nóżkach poskakujesz. Groch. W. 360. Erato poskakując nogi kształtnie stawia. Zbił. Dr. G 1. Chciałbyś w taniec poskakować, Gdy drudzy w grób wrskakują. Bal. Sen. 97. Gdzie który huf poskoczył, zawsze na tej stronie nieprzyjaciel ginął. Warg. Cez. 112. (Croat. poszkochnicza cantio saltaria).— §. Mieszkańcy ziemi Szwabskićj, przez kupiectwa i handel poskoczyli do państw znacznych. Boter. 112. wzbili się, ftd) empor fd)wtngen. — §. Poskoczyć do głowy po rozum, ob. Głowa. POSKOK , u, m., poskoczenie, poskakiwanie; Vind. skok, skak , po-skok, skozhitje, poskozhenje, skozhina, baS £tnl|Ûpfeu, (cf. podskok). Szemrze poskok strumieni. Hor. 2, 246. Kniaź. Noga za nogą idź w twójéj drodze, Gdyć zaka-poskokiem. Karp. 2, 90. Nieskładnie w poskoku padnie , Związane mając nogi pętliskiem. Zab. 11, 265. Zabi. Jednemu się chce pokoju a czytania, drugiemu tańca, a rozmaitych poskoków'. Bej. Zw. 12 b. Muzo! na złotym dzwonisz bardonie Sztucznćj poskokiem dłoni. Hor. 2, 215. Kniaź. — (Boh. phras. Gest na poskoku, hotowè; gotowiuteńki, er tft auf bem Sprunge). (Vind. poskok, preskok * robactwo skoczne ; Bosn. Bag. et Slav. poskok » żmija ; Croat. poszkók kacha, cf. padalec).

P0SK0ML1Ć cz. dok., przez chwilę skomlić, nad) etrtatlber minfeln, nńc ein $nnb; Eccl. iiockoimhth , 3acKy«iaTb,

B34aaTb, hjh npOBMmmaib.

SIŁKOWNICA, y, z., aliantka ; n. p. Wojsko jego kłam- POSKLEPIĆ cz. dok., sklepienie poczynić, sklepieniem po-stwa, zdrady posiłkownicy. Birk. Exorb. D 4 b. (Bosn. posilnik, usionik tyrannus, eversor libertatis). POSIŁKOWY, a, e, ‘posiłeczny, od posiłkowania, $ülfê » ; Boss. tio4mo*hwh; Eccl. noMoraieibHbiH. Posiłkowy żołnierz, posiłek wojenny. Cn. Th. Ludzie posiłkowi z stron po-uchodzili. Bardz. Luk. 2, 58. POSILNOŚĆ, ści, z. ; (Bosn. posilnost tyrannis)\ własność pomnażania sił, pokrzepiania; bie 9îa^aftigfett, ftćirfenbe @igcnfd)aft, ßraftgebung.

POSILNY, a, e, — ie

Cn. Th., Boss. nmaTeiŁHOCTŁ.

adverb. ; ( Vind. pofilen » konieczny, musny ; Bosn. posilni tyrannicus ; Boss. nocHibHHH * wedle sił) ; siły dodający, posilający; frafttg, Sraft gebettb. Cn. Th. Boss. mmn-eib-

Hbiii, yKpbnHTeabHHH, 0Tpa4HUM.

POSINIEĆ , f. posinieje neutr. dok., sinością zajść, btttun unb blau werben, (wm 6d;ldgen, iîranf^ctt). POSINIĆ, f. posini cz. dok., sinym uczynić ; Croat. pomodrujem ; Boss. nocHHHTb, braun unb blau madjen, fcplagen. Często mi twoje posiniałe wargi, Swe przekładają żałobliwe skargi.

Chrośc. Ow. 181. Posinienie miejsca tego, które gwałt wytrzymało, znakiem bywa złamanej kości. Perz. Cyr.

1, 90.

POSIODLIĆ, /. posiodli cz. dok., Posiodłać niedok., pokul-baczyć, nad) etuanber fatteln. Konie były zawzdy posiodlo-ne. B. Kchan. Orl. 1, 337.

P0S1ÓDMNY, a, e, POSIEDMNY, siedmioraki. Włod., siedm zamykający, ftebenfad). Chmiel. 1, 178; Sorab. 1. sedem-ski, sedémeré, poszedemski ; Slav. sedmero struk ; \ind. ledemgubi, fedempremni, fedemverstni, fedemstrozhni, federn barti telkai.

POSIWIEĆ, f. posiwieje neutr. dok., powoli osiwieć; Carn. posivetise ; Boss. nocl>4'feTb, nad; etuanber grau werben.

Ojcowie Rzymian posiwieli w ubóstwie. Teat. 45, 7.

POSKAKUJĘ, ob. Poskoczyć.

zano

POSKARŻYĆ cz. dok., raz w raz oskarżyć, nad) etuanber au» ïlagen. Poskarżyć się recipr., narzekać, ftd) befdjwereitj, beflagen ; (Bosn. potusgitise; Croat. poteschavamsze, po-tusujemsze). Bez poskarżenia zachowaliśmy się wam. 1 Leop. 1 Thess. 2, 10. (bez nagany. Bibl. Gd.). Jam się zachował bez poskarżenia. 1 Leop. Pini. 5, 6. (bez przy-gany. Bibl. Gd.).

na

POSKŁADU adverb., po składu , składnie , rymownie , rymem. Cn. Th. 965. tu gebunbner 9îebe, gereimt, in Werfen.

Poskładnićj, Comparut., n. p. Artykuł ten pasterzowie zgromadzeni poskładnićj dla heretyków objaśnili. Gil. kaz.

B b 3. dokładniej, umftdnblid)er. POSKŁADAĆ, -ał, -a, cz.

Her. dok., jedno po drugim składać, nad? eiltattber jufant* men legen, iu[amnten fe^ett, jtellen. Liczby bardzo poskładane , przyprowadzić do rachunku liczb prościejszych. POSKORUPIĆ cz. niedok., skorupą powlec, mit einer bt^ale Jak. Mat. 1, 15. Wszystkie    zbyt poskładane silnie są    uber^eu. Jaje warzone jak poskorupić. Sienn. 610. PO-

kosztowne. Jak. Art. 1, 285.    ‘    SKORUPIĆ się, POSKORUPIEĆ pass., skorupą zajść, mit

POŚKLENIĆ, POŚKLANIĆ, f. pośkleni «. dok.,    śkłem po-    einer ©tyale übcrjogeu werben, eine @d)ale befontmen. Ta-

wlec, śklana skórką obwieść;    nberglafen, mit    einer ©laê*    kim sposobem jaje warzone prędko się poskorupi. Sienn.

610. Tłucz,

żeby przała, aż poskorupieje. Ostror. POSŁABIC, f. posłabi cz. dok., POSŁABIAĆ niedok., (oppos.

posilić), Vind. poflabiti ; (Ross. nociaÓHTb laksować, pur-gować ; przez szpary patrzeć); wciąż osłabić, nad) fin* anbern fd)rodd)ett. Zatrwożyli was , posłabiając dusze wasze. Radź. Act. 15, 24. POSŁABIEĆ nijak, dok., PO-SŁABNĄĆ jednil., słabym się stawać, nad; gerabe fd)tvadj

Myśl. 16.

POSKROBAĆ, /. poskrobie cz. dok., Poskrobnąć jedntl.,

Sorab. 1. pożkrabu; Vind. poskubiti, postrugati, obder-skati, obstrugati, poderskati ; Ross. nocKpecTB, nocnpeöy, nocKOÓJHTt, nocKaÓJHBaTt, cockoójhtb , cocKaó^HBaTt; wciąż oskrobać, nad) .etnattber pin bef^aben. Neptunie    werben. Porażeni mocą bożą, polekali się, posłabieli i

tylkoż trójzębem wód gładkich poskrobnij, aż marynarze    poomdlewali. 1 Leop. 2 Mach. 3, 24.

biją ofiary. Mon. 71, 347. (pobij, poskrom', pohamuj). 1. POSŁAĆ, f. pośćiele cz. dok., Pościelać niedok., posła-— §. Poskrobał się po głowie. Ossol. Str. 3. podrapał    nie robić; Boh. podstjrati ; Sorab. \. poszcżelu, pofcże-

sie, er tyrtt ftdj im Sïopfe gefragt. Ej poskrobie on się    wu, poflaju, pofliem, poflam, pofwam, poleelu, po-

teraz. Boh. Kom. 1, 360. ‘POSKROBEK ; Ross. nocnpe-    fcelam ; Sorab. 2. poszlasch ; Garn. postilam, pogrinam ;

6okT), ii04CKpeÓ0K’B , nocKpeÖHuifc ; ob. Oskrobiny.    Vind. postlàt, postielat, postilat, postelem, gorpostlati,

POSKROMIĆ, f. poskromi cz. dok., skromniejszym uczynić,    gorpostielati, nastielati, zetlati; Bosn. prostriti odar, (ob.

pohamować, wstrzymać, wściągać; fyemmen, bdttbtgen,    Rozpostrzeć); Croal. podsztreti, podsztiram , podszterl-

ntćtjMgcn. Poskrom' namiętność, która cię uniża. Teat.    szem ; Ross. nocwHTb, nocmiaTb, betten, b(t3 8ager nta>

18, 132. Na sędziów trzeba ludzi poskromionych we    d)ett, baS Sette tnad)eit. , Jak sobie pościelesz, tak się

wszystkich pasyach. Gaz. Nar. 2, 1. (umiarkowanych).    wyśpisz. Rys. Ad. 17. Zegl. Ad. 95. Cn. Ad. 293. Comp.

Radbym ten liścik przeczytał; ale się poskromię. Teat.    Med. 703. Kpcz. Gr. 3, p. 91. Teat. 21, 33. (Vind. ka-

35, 53. gwałt sobie uczynię nie czytając, przezwyciężę    ker H postelesch, taku bosh leshau ; Slov. gako kdo si

się, id) Will mir ©CWalt aittlmn. Poskromiony, pohamo-    pośtila, tak spi; cf. jaki dzień, taka noc; jak zasiejesz,

wany, gemäßigt. — Aliter: Poskromiony, do poskromie-    tak będziesz żął). Kres ukaże, kto dobrą drogą bieg

nia, mogący być poskromionym ; jii bdttbigen, $U mdßi»    prowadzi, Kto sobie źle pościele z razu , sam się zdra-

geil. Poskromienie adverb., oppos. nieposkromienie , nie    dzi. Simon. Siei. 94. — *§. Pacholę stół ma przychędo-

do wstrzymania, llttcufjiflltfant, n. p. Odciąć te części,    żyć, obrus biały pościele, prawdę w pośrzodku położy,

które całemu ciału stały się nieposkromienie szkodliwe-    Eraz. Ob. Z. rozpostrze, nakryje, über etwaê atlêbreiten,

mi. Mon. 67, 456. — *§. [Poskromić, tłuszczem zapra-    au^preipett.

wić potrawę postną ; ob. Skrom, u, sadło zająca lub sar-    2. POSŁAĆ, f. pośle cz. dok., Posyłać niedok. ; Boh. po

słali; Sorab. 1. poszlacż, poszeżewu; Sorab. 2. poszlasch ; Carn. poslati, poshlcm, posiliłam; Vind. poflati, pofhlem, pofhjelati, pofhilati, (napolhilati * liwrować ; pofhilar, po-fhilavez , poflauz * liwrant) ; Croat. poszlati, poshilyam , possilyam ; Dal. salyem, poszlati; Rag. poslatti, posci-gljem, possilati ; Bosn. poslatti, posilati ; Slav. poslati; Ross. noc-iaTb, nocuiaib, yciaTb , ycbwaTb; wyprawić kogo po co, abo słać co komu; fd)tcfen, (lin fd)icfen. Nie może być poseł większy, niż ten, który go posłał. Sekl. Joan. 15. Albośmy to mało ludzi posłali na tamten świat? Teat. 11. b, 5. Muszę posłać po krawca. Boh. Kom. 2, 561. Posyłam kilku razem; Eccl. cnocbuaio , Graec. (TWMŚfinco. Co moment posyłać, raz wraz Ross.

ny. W przytoczonym zaś tu przykładzie z Sakowicza użyty jest len wyraz w znaczeniu przenośncm , zamiast trefić. 2] Mięsa u żydów nie kupować; bo ^poskromi-wszy i poplugawiwszy, chrześcianom przedają. Sak. Sob.

B 1. może: poskwierniwszy.

POSKRUDLIĆ , f. poskrudli cz. dok., pobronować, powlec ;

Ijineggen, übereggen. Na odwrotach poskrudliwszy albo uwlekszy, sieją niektórzy. Flaur. Sk. 9.

POSKRZEGOTAĆ cz. dok., chwilę nakrzegotać się, nat^t eitt* rtrtber freieren. Ptakom, gdy dzieci pobiorą, u gniazde-czek swoich, poskrzegotawszy kes, zasie sobie skacza.

Rej. Zw. 150>

POSKRZYPIEĆ nijak, dok,, przez chwilę skrzypieć, nad) ein«

anbern fnarren ; Ross. nocKpmrfeTb, nocnpHnuBaib.    nonupuyib, nonupHBaib.

POSKUBNAĆ cz. jedntl., Poskuść dok., poskubuje pr. contin., POŚLACHGIĆ , POSZLACHCIĆ, /. poszlachci cz. dok., Po-Poskubywać czejtl., nad) etitanber bcjnpfen, bernpfen; Vind.    szlachciać niedok., uszlachcić, nerdbeln. Jeśliże swego

popipati, (poskubiti « poskrobać) ; Ross. nocnoóiHTb, no-    pięknie nie poślachćisz gniazda, Tedy pewnie zagaśniesz,

CKBÓJIHBclTb

POSKWIERCZEĆ, ‘POSKWIRCZEĆ cz. dok., chwilę skwierczeć, ttad) etnattber pin pipeu, $nutfd)erii, imminent. Ptakom , gdy dzieci pobiorą, u gniazdeczek swoich *po-skwirczawszy, poskrzegotawszy kes, zasie sobie skacza. Rej. Zw. 150 b.

TOSKWIERNIĆ cz. dok. ; Boh. pośkrwnjti; Slov. pośkwrnu-

by przy słońcu gwiazda. Rej. Wiz. 99 b. Którzy panowie dobremi cnotami poślachcone sługi chcą mieć, pierwej się sami niechaj za też cnoty ima. Kosz. Lor. 70 b. Zakrywać a poślachciać będziesz każdy stan bliźniego swego. Rej. Rost. F f 6.

POŚLAD, TOŚLADY, POŚLEDŹ adverb. et loci, Pośledzćj comp.\ Boh. posiez, na posiez , naposled; Slov. naposle-gi ; Vind. poskurniti, pogerditi ; Ross. CKBepHHTb, CKBep-    dy, naposledi nakoniec ; poslednost terminatio\ Sorab. 1.

HBBHTb ; popaskudzić, pomazać, poplamić; befnbcln, oer*    poszlydne, nayposzledè ; Sorab. 2. szlèfi, naszlètku, na

Uttretntgen. Żydzi, którzyby się od umarłego poskwicrnili    poszlétku nakoniec; (szlétk, naszlétk, naszlètku nazad);

i onieczyścili.... Sak. Okuł. 2. Nieposkwierniony, nie-    Carn. naposled, narposled postremum; Vind. fliednu , na-

powalany Slov. nëposkwrneni.    fliedne, k’ fliednem, h’ poflednimo, h’ flenimo, na

375

POŚLADEK - POSZLAKO WłAĆ.

[POSŁAŃCZY - POŚLAPAĆ.

konzi; Rag. et Bosn. posli; posli post, postea, po;    Żaden    nie jest tak doskonały, aby w nim jakićj poszla-

Ross. HanocitAOKE ; Eccl. be nocrbAOKE, be nociiAHee    kować    nie miano przywary. Mon. 70, 126. Niepoślako-

hjh be nocaiAyiomee Bpeias, BnocaiwAH, nocat, Ha no-    wany,    nie do poślakowania ; unauSfpurbar, nnentbecfbar,

cj&ao ke ; (Ross. nocahAOBaTeJLHO następnie); §. a) loci    Sorab. 1. nedoszledźite, investi g abilis. Cn. Syn. 497. On

za czym , w tyle czego, poczym; ltacfj, (unter, tnt SRttcfCtt.    o żaden dotąd występek nieposzlakowany. Nar. Tac. i,

Poślad idę * za kim idę. Cn. Th. Jehowa powrócił ser-    279. Kościoł boży zyskał żarliwych obrońców i mężów

ca ich poślady. Budn. 1 Reg. 18, 37. Siedzi poślad,    nieposzlakowanych. Kras. Bod. 2, 155. (bez plamy, bez

siedzi dalej, niżej. Wlod.— g. b) Temporis: Poślad, po-    nagany, czystych). — *§. Gdziekolwiek jest sąd, tam musi

źnićj ; fpćiter, nad;. O zacności wprzód powiem, o bitno-    być abo nagroda, abo karanie, 'pośladujące sądowi. Smotr*

ści pośledź. Farn. 126. Toby dobrze pośledź po ś. Hie-    Ex. 20. podlegające, następujące za jego wyrokiem,

ronymie być musiało. Biel. 10. et 396. Te nazwiska POSŁAŃCZY, a, e, od posła, posłańca, $otf;en * . POSŁA-pośledzćj w używaniu były. Krom. 7. Gospodarzowi trze- NICA, y, i., Cn. Th., POSŁANKA, i, z.; Ross. nocjaH-ba rano wstać, a pośledź się kłaść. Pelr. Ek. 13. Po-    imua;    Vind. poflanka, nasnanuvanka; Boh. poslice, pośledź ci wyszli, jednak tamtych uprzedzili. Otw. Ow. 111.    selkinë    ; posełka , posełkinia ,' bie SlbgefanbttrttT. (Slav. po-

et 443. Wszystkich nas grób czeka, Czy prędzćj, czy slanica, list; Bosn poslanięa , pistula, list, kgniga ; Rag. pośledzćj zegarek docieka. Lib. Hor. A4. Klok. Turk. 70.    poslóniza, lijst, kgniga » list). Przyjemna posłanka taka.

Napośledź po wszystkich mężach umarła też i niewiasta.    Przyb. Miii. 81. Irys, bogów posłanka. Dmoch. II. 2,

1 Leop. Math. 22,27. 'Napośledyj. Sekl. Luc. 20. — §. c) 69. Irys, chybka bogów posłanka. Tr. Tel.* 309. Po-Pośledź, ustępując, mniej znacznie, lichszej, fd)led)ter. I    słanica Junony, tęcza. Zebr. Ow. 9. Posłanka niebios,,

druga strona darowała sędziego, nie pośledzćj nad pićr-    krokom ich przodkuje Sława. Dmoch. 11. 32.    1. PO-

wszego. Petr. Ek. 34. POŚLAD, u, w., obsiewiny,    ber    SŁANIE, posyłanie, ob. Posłać, Posyłać. ( Vind pofla-

tteberfelir, leiste fcfylecfyte Körner, SluSnwrf nom    ©etreibc.    Po    nje, pofhilanje liwerunek). — (2. POSŁANIE;    §. a) ob.

wywiewaniu zboża, pierwsze od wiatru jest czoło, osta-    Posłać, pościele.— §. b) Posłanie, pościel; Boh. stlanj r

tnie od plew poślad dla drobiu. Kluk. Rośl. 3,233. Po-    sieliwa, (mrt posłanie z liścia w lesie, cf. mierzwa);

ślady zbóż, owe to podłe ziarna, pośrzotowane dają się    Sorab. 1. poflani, poszwani, flani , fwani, podszwanor

wołom, wieprzom, całkowite sypią się drobiu, ib. 275. Je-    naszwatżo ; Carn. nastila ; Vind. stela, nastelje, nastel,

śii na młocków oka mieć nie będziesz, więcej będzie    (houje, mrina » posłanie dla bydła); Croat. posztil, po-

pośladu, aniżeli przedniego zboża. Haur. Sk. 20. Haur.    sztilek, podsztil, nasztily, stràja ;    Ross. noCTiijame , no-

jEk. 32. POŚLADEK, dku, m.; (Boh. posledek, posiez;    cthjkh, nocTHJOin<a, noACTHina ;    łoże posłane, ba3 @e*

Ross. nocilvtOKE koniec, ostatek, nocatAKH reszta, osta-    bette, bte ©treu. Słoma się bierze na posłanie tak lu-

tki, nocjrfeAie, nocAhAE la suite); g. a) powszechnie,    dziom jak bydlętom. Kluk. Rośl. 3, 133). — POSŁA-

tył. Cn. Th., baä Hintere, ber Sîücfen, ber tpintcrtljetl. Koń    NIEĆ, ńca, m., POSŁANNIK , a,    m., POSŁANEK, nka,

nachyla, uważa, upada na pośladek. Cn. Th. 453. Po-    w., kursor, ob. Umyślny; (Boh. poslanec * woźny) ; Boh.

śladek domu, okrętu. — §. b ) Pośladek, zadek, zad,    posylâk; Sorab. 1. poszol, poszelstnik , f. poszelstnicżża;

podex. Perz. Cyr. 1, 177. Kirch. Anat. 23. ber iptntere,    Sorab. 2. bot; Vind. poflan, poflazh, poflanik, pot, zei-

ber 3lrfd). Syr. 30, Sorab. i. poszledk , ricż. Pośladki wo-    tinger, (pofel, flushabnik); Carn. pot, listar ; Croat. seil»

łów\ Budn. 1 Reg. 7, 75. W. 5 Reg. 7, 25. Pośladek    (poszlenik famulus, poszlen negotiosus, poszlek negotio-

cielęcy ; obie razem ćwiartki zadnie cielęce. X. Kam.    lum; Rag. poslaanik, poslanik, (poslenik * osiełj ; Ross.

Pośladek wypina ten zapamiętalec. Zab. 15, 178. Pija-    nocaaHeuE, noco.ibiiHKE, nocaaHHOH, noctiJiLmHKL, pa3-

nice gębę swą, co i wstyd powiadać, w pośladek obra-    cłijłiuhke (cf. przesłaniee), do30bhhke , iiapOHHUH, b1>-

cają. W. Post. W. 3, 254. Jeden radził choremu , aby    ctobiuhke , bIscthhke , f. bIjCthhuh , xoaoke ; Eccl. 110-

dał sobie pośladek krysterować ; ten na to: mnie gło-    CEauniKE, nocjiaHUbnl ; którego za jakim interesem, lub

wa boli, a oni mi chcą pośladek leczyć. Eibp. 120. PO-    z jakim uwiadomieniem posyłają; eilt abge)d)tcfter 23otfye>

ŚLADKI, pośladkowe policzki, nates. Perz.    Cyr. 1,    20.    etn ©rpreffcr. Posłaniec jeszcze nie powrócił    z odpisem,

półdupki, bte 9Ir)cbbacfcn. — *§. Oni miłują    pośladki    ja-    Ld. Prześladują posłanniki do ciebie boskie.    Smotr. Ex.

god winnych. 1 Leop. Oze. 3, 2. (beczki winne. 3 Leop.).    47. Wysłano posłanniki do króla Tatarskiego. Birk, Dom.

— POŚLADKOWY, a, e; §. a) od pośladku. §. b) Po-    56. Posłanników Szwedzkich zdradliwych z miasta wy-

śladkowy, ob. Pośledni. POŚLADOWAĆ, POŚLAKO-    pędzono. Tward. Wl. 189. Prośby zanoszę najżywsze

WAĆ, POSZLAKOWAĆ, /. pośladuje, poślakuje cz. dok.;    do tronu, wiem nie odrzucisz próśb' twego posłanka

Ross. nocatAOBaTB naśladować); śladem dojść, auêfpurett, (Merkurego). Zab. 14, 168. POSŁANY, ob. Posłać, etttbecfen. Po śniegu prędko zająca poślakować można. POŚLAPAĆ, POSZLAPAĆ, f. poślapie cz. dok.; Boh. po-Zaw. Gosp. Gdziekolwiek urzędnicy takich swowolników    slapati; Slov. pośłapówam ; podeptać, potratować (o ko-

poślakują, mają ich imać. Vol. Leg. 3, 14. Widział, że    niach), nteber treten, mit beit 3Üßett vertreten (i)0lt ben SJJfer*

chociaż skłama, nikt go nie poszlakuje. Pot. Arg. 96.    ben). Zrzuciły królową z okna, a końskie kopyta po-

(nie wyśledzi, dojdzie, odkryje). Potrzeba te nowe gro-    ślapały ją. 1 Leop. 4 Reg. 9, 35. Precz ty mierziony

sze brać na wagę, aby się zaraz wydał, i łatwo po-    ośle, zawadzasz koniowi ; odstąp', albo cię poślapi no-

szlakowany był, któryby je pofałszował. Star. Mon. A 3.    garni. Ezop. 14.

POŚLEDNI, ia, ie, POŚLEDNIE adverb.; Boh. poslednj ; Slov. pośledni ostatni; Sorab. 1. poszleni, poszlódni, poszló-dnischi ; Sorab. 2. szlédni, szelni ; Carn. poslędn ; Vind. pofledni, fleni, sądni ulłimus, pofliedni den, fodnji den* sądny dzień, sąd ostateczny; Croat. poszlèdnyi ; Bosn. poslidgni poslerus ; Rag. posledgni, pözni; Slav. posli— dnij; Ross. nocaiAHbiH ; nieprzedni, miejscem, czasem, godnością ustępujący. nacJjfteljeitb ; §. a) loci: Tylny, za-

Ledwiem się nie pośliznął do grzechu, tym się obrażając, iż złych bóg nie karze. Sk. Kaz. 3. Bóg miłuje sprawiedliwe, gdy się też jako inni poślizają. Sk. Kaz. 479. Żeby się w niebezpieczeństwo jakie z strony su-mnienia nie pośliznął. Birk. Dom. 91. Niebacznie pośliznąwszy się w słowie, sekret wydał. Hul. Ow. 135. Tam się w tój bitwie królewska trochę pośliznęła fortuna. Suszyć. Pieśń. 3. K. (nachyliła, upadła, nadwerężyła).

Chrośc. Ow. 390.

tylny, zadni, ^tnter. Poślednie kola, bte $>itttcrrciber. Bies. Niepoślizly, który się nie pośliznął, n. p. Skoro niepo-C 4. Nie wierz fortunie, co siedzisz wysoko, Miej na ślizlój wiary Przybierzesz dziewkę jaką do swój pary.... poślednie koła pilne oko. J. Kchan. Dz. 234. Petr. Ek.

erbltttben, bltnb merben. Hyby w wodzie poślną. Crcsc. 647.

ku posłodnego. Syr. 1313. et 1012. Jedno piwo gorzkie, drugie słodkie , drugie posłodne. Syr. 985. POSŁODZIĆ, /’. posłodzi cz. dok., Posładzać niedok.; Vind. pofladiti, pofladkuvati, safladzhiti, zafladkuvati ; Ross. nociacTHTB ; osłodzić, fuß machen.

97. Lek. AZb. — §. b) Tempor. Późny, compar. później- POŚLNĄĆ, f. poślnie neutr. jedntl, poślepnąć, na$ etltattber szy, fpät, [pater. Na ostatku przyszły tez i one pośledniejsze panny. 3 Leop. Math. 25, II. (on ostatek panien. 1 Leop.). Kato pośledniejszy, junior. Warg. Wal. POSŁODNY, a, e, słodkawy, füßltd). Trawa manniana smali 3. Afrykan pośledniejszy. Warg. Wal. 148. Zgadzają się na to starodawni i pośledniejsi lekarze. Syr. 450.

Pozwany aktora poślednie cytuje. Paszk. Dz. 114. (po-tym). Wygładzę poślednie domu jego. W. 3 Reg. 16,

3. (potomki. Bibl. Gd.). — §. c) Pretii: Naczynili sobie kapłanów z najpośledniejszych ludzi. 3 Leop. 4 Reg. 17, ‘POSŁONECZNY, a, e, — ie adverb. ; Eccl. nocoaoHb , Ta-

32. (z nawzgardzeńszych ludzi. 1 Leop.). Poślednie wi-    kwwb oópa30Mb Kani comité X04HTÏ ors BOCTOKa na 3a-

no, pośledni chlćb , pośledniejszego gatunku, ttott fdjle*    naat> ; po słońcu idący, jak słońce, od wschodu na za-

cfyter $rt, fc^IecDt. Przy dworach mieszają żyto z stokło-    chód, mtt ber ©onttC geljenb.

są, a tak to zboże mianują poślednim abo chlebnym    POSŁOWA,    ej, z.; Boh.    poslowa ; żona posła,    bte    ©efaitbttttn,

zbożem. Haur. Sk. 36, ( cf. poślad,    subst., obsiewiny).    ©ema|ltltlt    eiltet ©efanbten.    POSŁOWAĆ, -ał,    -uje, iter. nie-

POŚLEDNIE, ob. Półszlednik. ‘W POŚLEDNICY co kłaść,    dok.\ Ross. nocoJCTBOBaTb; posłem być, ©efattbtcr, SftctcptagS*

postponere, nadjftetlcn. W poślednicy pożytek kładę,    gefaitbtcr, Saitbbobte fe^rt ; (Rag. poslovatti laborare ; Bosn.

poslovati, djellovati , truditi ; Croat. poszluvati, poszlu-jem laboro, opus facio ; Slav. poslovanje * działanie, sprawowanie). Na sejmie posłując. Nies. 1 , 13. Posłował na sejmie, ib. 36. Posłował od króla Stefana do Jana

POSŁOWSZCZYZNA, ob. Poselszczyzna. POSŁOWY, a, e, od posła, ob. Poselski ; Ross. nocJOBs.

po-

przekładając uczciwe. Buda. Cyc. 36. POŚLEDZ, PO-ŚLEDZEJ,* ob. Poślad. POŚLEDZIĆ intr. dok., śledź iść, upośledzać, opóźniać; nactyfommett, [unter ber aitgeftodjcn fotnmen. Lepiój poprzedzić, niż pośledzić. Cn.

Ad. 441. (lepiój przed czasem, jak po czasie; cf. jak    króla Szwedzkiego, ib. 17.

klamka zapadnie, cf. łyżka po obiedzie).

POŚLEPIĆ, /'. poślepi cz. dok., ślepym    uczynić, nad) ciitan*

ber blcnbcn, bltnb nmdjcn. Każdemu    z nich oko prawe    POŚLUBIG,    f. puślubi    cz.    dok., poślubuje pr.,    Poślubiać,

wyjmować kazał i poślepione do robot odsyłał. Sk. Dz.    Poślubiwać fregu., (Krom. 713), ślubować co komu, n.

170. POŚLEPNĄĆ, f. poślepnie neutr. jedntl., poślnąć,    p. bogu, geloben, angeloben. Według obietnicy słowem

bliitb werben. Bodajeście wszystkie pogłuchły, poślepły.    jego poślubionej, wysłuchani bywamy. Kat. Gd. 48. Czy-

Teat. 55. b, 39.    stość bogu poślubił. Tr. Wiarę swoje poślubują i poprzy-

POŚLINIĆ cz. dok., śliną powilźyć, mtt Spcidjel befeuerten ;    sięgają. Rej. Ap. 80. On sługa, który siedzi sobie

Ross. H3MycjiHTb, cyciHTb.    na stronie, nie wdawając się w żadne posłuszeństwo,

POŚLISKO, ob. Puślisko. POŚLIZNĄĆ się recipr. jedntl., nie wdawając się w żadne poślubienie, jedno tak wolnie

Poślizać się niedok., wyśliznąć, potknąć się, anêglettctt;

Boh. smeknaut se, (cf. zemknąć) ; Carn. dersnem, der-sniti, poderzhim , oppotaknem se, popolsniti, spodlejtat se ; Vind. popuskniti, pousiti, popousniti, opadati, sder-kniti, sderkuvati ; Slav. ispratiti ; Croat. zklizayamsze, poskalyùjemsze, popuzńjem ; Ross nocKOib3HyïbCH ; Eccl. nonojmaiocfl. Noga mi się pośliznęła, i upadłem. Teat.

45, 37. Poślizgający się Vind. sderknovez, sderkuvauz, pousovez, opadavez. — Fig. tr. Powinąć się, potknąć się,

szwankować, omylić się; au$rutfd)cn, manfctt , DCrftoßen, POSŁUCH, u, m., §. a) posłuchanie, słuch, słuchanie, ftraucheln. Nie jestem    tak trwały, By się    pośliznąć    kroki    ucho; (Boh. posłuch; Garn. poshlush ;    Vind.    pofluh,

me nie miały. Chrośc.    Job. 36.    Kto się    raz z góry po-    poflufh, fhlilhanje auditus\ (Bosn. poslùh ;    Carn.    poszlùh

śliznie, z kamienia na    kamień    leci. Sk. Żyw. 108.    Sa-    obedientia, posłuszeństwo; Eccl. iiocaoyM    świadek, rema się na 'swym ledzie złość    pośliznie.    Pot. Syl.    201.    kojmia ; Ross. nocjyuiecTBO świadectwo);    bfl$    2lnf)ören,

patrzy obchodu swojego .... Rej. Post. N 2. nie wchodzi w obowiązki służby, er laßt fidj tn feilte ©lenjtyfltdjteit ein, nimmt feine SSerbinblidjfciten über fidj. — g. Poślubić komu córkę, zrękować; oerlobctt, jur grau »erfpredjen. Poślubioną pannę każdy chce mieć za żonę. Rys. Ad.

58. P0ŚLUB1NY plur., akt poślubienia, zrękowania komu której za żonę, zrękowiny; baś SBerföbntß, ©Ijcuerlöbntß. Ślub wiarołomnym czyni się sposobem, A dzień poślu-bin jest miłości grobem. Zab. 14, 375.

bd$ ©ebor, (UtfuterffatneS    Boski nauczycielu, ba- a, m. ; Vind. postriefhnik, striefhaunik ; Carn. stręshnek ;

czniem twemu słowu każdemu posłuch dawał. Przyb. Milt.    Ross. nocjyniHHKB ; posługujący komu , od posług będą—

160. Propozycya ta na posłuch luba, i coś w sobie    cy, ber SlufroÄrter. Małżonek" już za posłużnika. *Brat/G

ma okazałego. Pelr. Pol. 116. uszy łechce, fijjelt bte    b. Napadłszy go swywolne kupy, do dalszych swoich

Ofyren, ift fcfyon (tujuhoreu. — W posłuch iść, baczne    występków' go przybierają, i jego pierwszym do złego

ucho znaleźć, ©efyör ftnben. Do podania rzeczy ludziom,    wyznaczają posługaczem. Mon. 73, 791. Posługacz mu-

trzeba człowieka wziętego, iżby to, co powie, szło w    larski, ob. Pomocnik, ber ipanblanger. POSŁUGACZKA,

posłuch. Gorn. Dw. 5. Każdy się wezdrgnął, tylko    i, ź„ POSŁUŻNICA, y, ź. ; Ross. nocayiiiHHua ; bte 2luf*

Rombaldowi Poszło to w posłuch, który na te błędy    trâriertntt. Z koszałka zboża Idzie do drobiu folwarczna

przystał. P. Kchan. Jer. 271. — §. b) Posłuch, pogło-    posługaczka hoża. Tom. Roi. 100. I posłużnicę Za łeb

ska, wieść; bctS ©erücbt, bte Siebe, bte _@age, bte 3îa$ri$t.    wywłóczył pod czas na ulicę. Jabł. Ez. 211. POSŁU-

Pewne posłuchy są, iż Amurat wielkie wojsko jako naj-    GUJĘ, ob. Posłużyć.

a, îe,

n. p. U pana patrz przełożeńskićj, u sługi posłuszeń-skićj dobroci. Petr. Pol. 62. do posług, do posługowa-nia, ©teuft« . POSŁUSZEŃSTWO, a, »., POSŁUSZŃOŚĆ, ści, 2.; Boh. posluśenstwj, posluśnost; Slov. posłuśnost ; Sorab. 1. poszuschnofcż, poszwużenstwo; Carn. pokor-shèna (06. Pokora, pokorność), vuglivost; Vind. pokorfhi-na, pokornost; Bosn. poslńh, (ob. Posłuch); Rag. poslńh, posluscjanje, priklon, priklonstvo, priklonitos, (cf. skłonność); Croat. poszlùh, pokornoszt; Ross. nocjiyiiiHOCTB, nocjyuiJHBOCTŁ, nocjymaiiie, neocjiyiiiaHie, (ociymaHie, ocjiymecTBO, ocjtymaTejbCTBO, cjymaHie, HenoBHHOBe-Hie nieposłuszeństwo), noBHHOBenie , noBUHHOCTb (cf. powinność), noKopauBOCTB, noKopcTBOBaHie, (cf. pokorność);

—    §. a) słuchanie kogo, pełnienie jego woli, rozkazu, ber ©efiorfam. Posłuszeństwo to, co rozkażą, czyni, nie za swym smakiem i upodobaniem idąc. Sk. Zyw. 2, 367. Każdy powinien posłuszeństwo cnocie, poczciwości i przysto-jeństwu. Gorn. Dw. 524. Król posła do papieża z posłuszeństwem wyprawił. Sk. Zyw. 2, 387. z poddawaniem się.

—    §. Jam nie jest posłuszeństwa Rzymskiego , alem jest posłuszeństwa Greckiego. Birk. Exorb. C 4. (ritus, obrządku). Ludzie zachodniego posłuszeństwa, religii Rzymskiej. Sow. 73. — g. b*) Melon. Posłuszeństwo, więzienie, ciemnica. Sax. Rej. ( w miastach dla mieszczan), ber bürgerliche ©eborfetm, b«3 Stommercljen, ber Surgerorreft. POSŁCSZN1K, a, m. ; Ross. nocjiyiiiHHKB f. nocjyuiHH-ua; Eccl. noczunfiiiATetih; który słucha, posłusznym jest, etrt ©ehorfanter; oppos. nieposłusznik, Rag. neposluscnik ; ’ Ross. HenocjyuiHHKB, npecjiymaTe.iB, npecayiiiHHKB. Kara dla zbrodnia i nieposłusznika, nie dawać mu sposobności więcej wykraczać. Mon. 74, 51. Nieposłusznicy kościoła ś., nazwani są złymi syny. Biał. Post. 248. Bóg nad nędzą człowieczą, nad nędzą nieprzyjaciela i nieposłusznika swego zlutował się. Hrbst. Odp. L. — §. W klasztorach Greek, posłusznik; Ross. nocayuiHHKB, f. no-c^yuiHima; z pokory lub dla pokuty drugim usługujący, in bett ©riecht. Sîlôftern: ein 3lufrocirter, auś ©ernuth, ober ber 33uße toegett. W którym monastyrku nie będzie braci

8 z posłusznikami, będzie pod naczałem ‘inszego większego monastyrku. Sak. Sob. B 3 b. Ja jako posłusznik w nawiedzenie jego posłany bvłem. Weryf. pr. 15. POSŁUSZNY, ‘POSŁUSZEN, a, e, POSŁUSZNIK adverb. ; Boh. posluśen , posluśny; Slov. posłusni, posłuśny ; Carn. pokorn (ob. Pokorny), vtigliv ; Vind. pokorn, voln (ob.

pilniej zbiera. Baz. Sk. 70. Spodziewał się samym po- POSŁUSZEN, ob. Posłuszny. POSŁUSZEŃSKI, słuchem najeżdżania swego sprzymierzeńcom serca dodać, sola fama. Krom. 742. Posłuchy słysząc i takie i owakie. Biel. 418. Patrzyła na to Ryga, szło to w posłuch do cudzych narodów. Birk. Chodk. 3. — §, c) Posłuch , ob. Podsłuch. POSŁUCHAĆ, - ał, - a, iter. cont.

Boh. poslechnauti, polauchati; Slov. posłucham; Carn. poshlusham ; \ind. poflufhati; Sorab. 1. poszluchacż, poszlucham ; Bosn. posluscjati, posluhivati, pochjutiti ;

Croat. poszlushati, poszluhnuti, poszlńssam, poszluhnul-szem , (2. obsequor); Ross. nocjiymiaTL ; ( Eccl. nociiov-iniiCTKOBATH świadczyć) ; chwilę niejaką słuchać, ucho dawać, uszu nadstawiać, atttyören. Bajki wam niosę, posłuchajcie dzieci. Kras. Baj. Za pozwoleniem pańskim, momencik posłuchania. Zabi. Dz. 83. Mniemają, że już 'dosyć powinności swej uczynili, iż mszyczki posłuchali, nie dbając na to, iż brat obrażony płacze. Żarn. Post. 2,

338 b. — £. Pszczoły króla sobie obierają, którego miłują, i posłuchają *gi. Spicz. 153. posłusznym mu są, słuchają go, ftc geborgen ttym. POSŁUCHACZ, a, m., który posłucha, chwilę czego słucha, ber ettM§ flttftöri;

Slov. posłuchać; Vind. poflufhauz; Eccl. nocAOYiutmith,

*(2. posłuszny).

POSŁUGA, i, 2, posługowanie, Vind. striefhba, postrie-fhcnje , postriefhba , (cf. postrzedz) ; ber ©ienff, bte ©ienft*

Verrichtung, Aufwartung, Śebtemtttg ; (Ross. no^cjiyra * pochlebstwo). Chłopiec od posługi, Auftoarteburfcbe. Tr.

Dzień posługi u króla dziś na mię przypada. Tr. 3Utf> wartetag, ©ienfttag. Umarł na posługach Rzpltej, tu ©teuften baS ®tant§. Ciała posługi używamy. Pilch. Sen. list. 99. pomocy: nim się posługujemy. — §. Posługa dobra, zła, posługują komu dobrze, źle, gute ober fdjlcclj* te Sebicnitug. — §. Personif. Z Pańskich chęci wzór biorąc, rozmaicie domowa się kręci posługa. Ustrz. Troi.

140. służący, domownicy, czeladź; Slufwfirter, SBebienteu,

Sebtettung, ©tenfiboten, ©eftnbe. —    §. Posługa komu

świadczona, przysługa; ©teuft, ©cfaKett, ©efctEtgfett. Kto was zabije, będzie mniemał, iż posługę wdzięczną czyni bogu. W. Post. Mn. 243. Ta jest posługa familii Ger-sońskiej. 3 Leop. Num. 4, 28. (uczynność. 1 Leop.).

Dziś mu już ostateczne posługi czyniemy, Dziś to szlachetne ciało do grobu kładziemy. Groch. W. A 2. bett lebten ©teuft ertoetfen, bie lefcte (Ehe antfum, ju ©rabe beftdtten. — Prov. Jaka posługa i robota , taka też bywa i płata. Pilch. Sali. 179. POSŁUGACZ, P0SŁUŻN1K,

48

Stownik Lindego wyd. 2. Tom IV.

Powolny), bogajozhen; Sorab. 1. poszuschné; Croał. po-    aitber Çôrcit ; Rag. et Rom. posluscjati; Ross. nocjiBiuiaTB.

szlussen, pokoren; Rag. posluscni ; Bosn. posluscjan ;    Jego krzyki aż na kończynach morskich posłyszane były.

Slav. pokoran; Ross. nocjryuiHbiH, nocjyuwHBMH, nocjy-    Przyb. Luz. 178. (Ross. nocJtnnaTLca zdawać się, wi-

maTe^fcHbiH, öjaronocjyniHUH, HeocjyniHUw, noKopjiHBbiH ; dzieć się).

Eccl. noKOpHUH; słuchający i pełniący rozkazy, zlecenia, ‘POSMAK, u, m., posmakowanie, smakowanie, ba3 (Sdjtncc* rady, powolny; gefyorfaflt. Prawdziwie posłuszny, nie ma    fen, Soften. Pszczoła nazbierawszy miodu ku żywności

swego chcenia, nie ma swego niechcenia. Sk. Zyw. 2,    sobie, drugiemu go też do posmaku użycza. Papr. Ryc.

367. Pomimo twojej woli, musisz być posłuszną. Teat.    — §. Dla nikczemnego w uporze swym posmaku, Zguby

35. b, 115. Posłusznym być trzeba, inaczej nic dobrego    nie chronią się. Falib. 264. smaku, gustu; Sebatjett,

na wojnie nie sprawisz. Star. Ryc. 38, (cf. karny, kar-    üffioblgefalleit an etma3. POSMAKOWAĆ, ob. Smakować,

ność). Dzieci, kiedy nad sobą grozy nie widzą, mało z POSMAROWAĆ, f. posmaruje cz. dok., pomazać smarując, tego co dobrego i posłusznego bywa. Falib. A 2. Posłu-    bcfdpntercit ; Ross. noMaaiHTŁ, noMacuiiBaTL, nocaMib,

sznym być komu, słuchać go, Croat, poszlussati, poszlù-    nocaiHBaTŁ. — Fig. Trzeba mu rece posmarować, hpcz.

szam, pokorenszem; Ross. cjyinaTŁC/i, nOKopcTBOBUTb;    Qr. 3, p. 52. (nie pracuje, nie zrobi, bez wzietćj wprzód

Eccl. noKopaioca, einem flehen. Nie być posłusznym,    zapłaty). Kto posmaruje, ten pojedzie. Teat. 32. b, 108.

cz. dok., wciąż czas niejaki smażyć, nad; ettt* anbei*' pregclu, bacfcit, fctymoren; Bosn. pofrigati, poprigati; Ross. nonpmKHTb.

nieposłusznym być, nie słuchać ; ungcljorfam fetytt, ntcfyt pog^^ŻYĆ get;ord)eu, Rag. neposluscjati, nesliscjati; Ross. ociymaTb-ca; Eccl. iif>T>cifOYiiii\Tii, npecayuiaTbca. Posłusznym uczynić, Ross. KOpHTb, Kopio, (ob. Korzyć); Eccl. noKapato,    ,

(cf. pokarać). Któż jest posłuszen słowom moim? W. PO^MELCOWAC, f. posmelcuje cz. dok., poprzetapiać, nad) Post. W. 203. Chrystus posłuszen na krzyżu bogu ojcu ««tahber Mttfômelien. Monetę starą, dobrą, posmelcowali.

swemu. Rej. Post. R 4. Nec audiendi quidam, nie trzeba słuchać niektórych, nie iść za radą ich, nie być posłusznym temu, co mówią. Cn. Th. — Obsol. Posłuszny POŚMIANIE, ia, n., POŚMIECH , u, m. , czego cum Genit., n. p. Króla swego posłusznym będąc.    SKO , a, n., pośmiewisko, naśmiewisko, urąganie; Boh.

Orzech. Qu. 193. Ciebie wszyscy jesteśmy posłuszni. W.    posmech, posmjśek, ausmèsky; Slov. posmech ; Vind.

Post. W. 3, 203. (ciebie słuchamy). Wina ma być bra-    pofmich, pokiek, ofmehuvanje, pofmehuvanje, safmehu-

na z tych, którzy nie są posłuszni mandatów. Herb. Stat.    vanje, pozhiekanje; Croat. poszmehavànye; Rag. posmjćh;

176. Nie był posłuszny pańskiego rozkazania. Gorn. Dw.    Ross. nocarbamc, nocM'bx’L , HacMtiuKa, HacMlmiumianie,

109. ßaz. Hst. 18.    HacMbimumccTBO, HacMbiuniBOCTb ; Eccl. nocsrfemecTBO ,

POSŁUŻYĆ, f. posłuży cz. dok., posługuje pr., Posłu-    noaiKiftiiiiif., noyŁCMT.,VL, nacMbuiKa, pyraieabCTBO, no-

giwać frequ. ; Boh. poslaużiti, posluhowati ; Sorab. 1. po-    tioiiiciime , H34l>BKa, nooyjwenie , ba3 21nêlad)en , Sßerla*

szwużuyu, poszwużam; Rag. poslûxiti ; Bosn. poslusgiti ;    djCtt, $erfpotłett, ba3 ©cldcljter. Na jego większe pośmia

nie, Wdział nań z pawłoki odzienie. Pieśń. Kat. 60. Nie daj się na pośmiech. Gn. Ad. 570. Gorn. Dw. 400. Paszk. Dz. 126. Bóg krwi tej niewinnej na pośmiech nie podał. Groch. W. 262. Pośmiechowisko w Europie z narodu czas niejaki    Polskiego zrobiono. Przestr. 157.

Gost. Gor. 3. — Smelcem, farbą czarną metal powlec.

X. Kam. fdjmarj mtlaufeit laffett.

POŚM1ECHOWI-

Vind. poflushiti, postrezhi, obstrezhi (cf. postrzedz) , strezhi, striefhem, (ob. Strzedz) ; Carn. stręzhi, strę-shem; Croat. poszlusujem, dvoriti ; Ross. nocjyaunb, coc.iyiKHTb, (no4C.iy>KHTbCfl pochlebiać; Eccl. no4cay>Ki!-Baio subservio, subministro) ; posługować, usługiwać    komu; einem eine 3eft btenctt, einen    bebienen.    POSMIAT, u, m., śmieci, wyrzuty;    Shrônmrf, SOîift, Sîe^vig.

Dobrze mi    ten chłopiec posługował. Tr. er pat    ntid) (jut    Stracił bogactwa, i jest u ludzi    pośmiatem.    flor. Sat.

bebient. Posługować do stołu. ib. aufttmrten bety ber iafel,    117, (cf. pomiotło). POSMIECIĆ    się recipr.    dok., PO-

służyć do    stołu. — *§. Tuśmy herby dzielności    naszych,    ŚMIEDZIEĆ, POŚNIEDZIEĆ neutr.    , śmiadym    czyli śnia-

i rzeczy od nas dobrze posłużonych, wystawione mieć    dym się stać, zbrudnieć, spleśnieć, pordzewieć; fd)inu^tg

chcieli. Janusz. Oksz. N b. (dobrze sprawionych, piastowa-    attlanfeit, tHHt 9îoft anlaufeit. Mosiądzowe naczynia fuzem

nych, dowiedzionych, dokazanych). — §. Posłużyć ko-    tym posmarować, to zawsze będą czyste, nie pośniedzie-

mu, przysłużyć mu się, iptrt eilten 2)ienft ertueifen. Nie    ją, nie poczernieją. Haur. Sk. 353. Zbroja pośmiedziała,

chciał gubić nieprzyjaciela sposobe/n nieprzystojnym, ile-    zaplugawiła się rdzą; arma squallcnt. Macz. Przy tej wo-

karza, co gotów był dobrze posłużyć, nie wydawać.    dzie srebrne i miedziane naczynia wszystkie prędko po-

Warg. Wal. 206. Skutek nadziei jego nie posłużył, non    śniedzieją. Syxt. Szki. 210. Kiedyby tak we śrzodku jako

responderat. Krom. 713. rttćpt begüiiftigt. Zdrowie mu po-    z wierzchu świecił, Ale albo zgnił cale, abo się pośmie-

służyło. Ld. wciąż czas niejaki służyło, mar iljnt flUltfłtg.    cił. Pot. Pocz. 359. O jakoż pośmiedziałe jest złoto , a

— §. Posługować się kim * używać jego posługi, ftd) je*    odmieniona jest bryła złota szczerego. Radź. Lam. 4, 1.

maitbeê ®icitfte bebienen. Posługuję się małym chłopczy-    Wujek. ib. Buda. ib. Pośmiedziały, squalidus. Cn. Th. Po-

kiem, jur Sebtemtltg ïjaben. Królowie często i złych ludzi    śmiecenie Ross. copenie. POŚMIEDZIAŁOŚĆ, POŚNIE-

cierpieć muszą, i hultajem muszą się posłużyć potrze-    DZIAŁOSĆ, ści, i., śniadawość, rdzawość; augelaufne

bnym. Jabt. Tel. 70.    "    rafttge g«tbe, ©dputtb-

POSŁYSZEĆ, f. posłyszy cz. dok., wciąż usłyszeć, nad) dit* POŚMIENNY. Tr. ob. Pośmiewny.

n., pośmiech, pośmianie; Ross. nocurfenmme, baê ©eläd)* ter, ©efpötte. Będzie pamiątka jego w pośmiewisku. Psal-mod. 34. Bałwany Sarmatyzmu przez dwieście lat naród nasz czyniły pośmiewiskiem uezeńszych. Mon. 65, 235. Masz teraz czas, abyś się pomścił onych pośmiewisk Amuratowych, które on sobie stroi. Baz. Sk. 95. POŚMIEWNY, ‘POŚMIESZNY, a, e; Boh. posmesvny, po-smewaćny; Ross. nocMbaTeiLHUH , ocMtaTejŁHŁifi , Hacarfc-immqecKiH, Hacwrbm.iHBbiH ; szydny, urągający; üeffjötynenb, »erladmtb. W pośmiewnym szarłacie Śkazuje Piłat Pana ludowi: oto macie Człowieka! Kchow. Roz. 39. Pośmie-

POŚMIERTNY, a, e, po śmierci sie znajdujący, będący etc. ; nad) bem Sobe ftd) erreignenb, jutragenb jc. ; Croat. poszmër-tni; Rag. posmàrtm ; (posmartcjak, posmartmk, posmar-ce ; Bosn. posmrricje, djete roghjeno po smrritti occevoj proies posthuma, pogrobek, pogrobowiec). Ku czci nieboszczykom ofiary pośmiertne czyniono. Otw. Oiv. 525.

Pośmiertne mu zostawiła dary. ib. 524. Orland, przekładania Piotra Kochanowskiego, dzieło pośmiertne, opus posthumum, pogrobowcowe. — POŚMIERTNOŚC, ści, ź., stan po śmierci, ber Buftanb Md) bem Sobe. Tr.

szne albo, uszczypliwe rzeczy o królu mówili. Eraz. Tez. L 4 b. Ze u Midasa osłowe uszy, pośmieszne przysłowie. ib. D 7 b.

POŚMIERZYC cz. dok., ciągle przez chwilę uśmierzyć, nad) elttanber tyitt befänftigen ; Sorab. 1. pozmefam ; Bosn. po-miriti, smiriti. POŚMIERZYCIEL, a, m. ; Bosn. pomiri-tegl ; Rag. pomiritegl, umiritegl, smiritegl, mirotvoraz;

Vind. potolashnik, spraulavez, sperjasnovez, vtolashnik, POSMOLIĆ cz. dok., właściwie smołą powlec, beptdjett, Be* ber Sefdnfttger. W rodź. żeńsk. Pośmierzycielka ; Bosn.    tfyecrcn; Boh. posmoliti, usmoliti ; Vind. pofmoliti, safmo-

pomiriteglięa ; Rag. pomiritegliza , umiritegliza, smirite-    liti, ofmoliti, fmoliti; Bosn. popakliti, opakliti; Ross. no-

gliza-, Vind. potolashniza.    ^    cmoihtb, neperpH3Him>. — §. Pobrudzić, poplugawić;

POŚMIESZNY, ob. Pośmiewny. POŚM1EWAG się, - ał, - a    bcfd)mteren, ttnfauBer ntadjCtt. Jedwabne pończochy błotem

intr. dok., a*) uśmiechać się, s'miać się społem, śmie-    posmolone. Mon. 71, 851. powalane, pobryzgane.

chem poświadczać. Cn. Th., lâdjeln, julddjeln; Vind. po- POSMRODZIÇ cz. dok., smrodem ponieczyścić, smrodliwie fmejatife, na fmieh fe dershati, pofmehovat; Bosn. po-    poplugawić; beftdnfcw, unfldtfytg ntad)Cn ; Vind. pofmraditi ;

smiatise ; Sorab. 4. pofmeju, pofmejem ; Rag. posmje-    Croat. poszmragyujem ; Eccl. iiocMpa^imi, ocKRfuuuiTH.

hîvalise , posmjehnùtise.— b) Pośmiewać kogo, pośmie-    Matka, gdy widzi dzieciątko swoje plugawościami posmro-

wać się z kogo; Boh. posmjwati se; Carn. posmehujem    dzone, dzieciątka dla smrodu nie zamietuje, ale smród

se; Vind. pofmiehati, polmehuvati, pofmihavat, safme-    on omywa. Żarn. Post. 3, 668 b.

huvati, pofmehuvatife ; Bosn, posmihovatise ; Rag. po- POSMUKNĄG, f. posmuknie cz.jedntl., Posmukać niedok. ,

smiattise , posmjehivatise; Croat. oszmehavati, poszmehâ-vamsze; Ross. nocMbaTLca, nocMhiiBaTbca, n04CMtaTŁ, noACMhiiBaTb ; Eccl. nocivrbxcTBOBaTH, ocMtiiBaTb, HacMb-xaibca, H34ljBaioca; naśmiewać się, z śmiechem urągać się, auMadjen, oerfpotten. Tym sposobem dysymulować, jest jakoby pana boga najgrawać, który nie może być pośmiewan. Weresz. Reg. 21. Przybrawszy w purpurę Pana , pośmiewają. Pieśń. Kat. 75. Pośmiewając się przed nim kłaniają. Kanc. Gd. 92. Kłaniając się przed nim najgrawali go. Sekl. Math. 27. not. «pośmiewali się z niego». Wszyscy się z niego pośmiewają, i za błazna go mają. W. Rost. Mn. 564. Stał dom wysoki na górze,

I grozę niebios pośmiewał. Kniaź. Poez. 1, 210. Mało dziś świątości znają, Jeszcze się z nich pośmiewają. Rej.

Zw. 235. Słowy ją witała gniewliwemi i pośmiewającemi.

Wys. Kat. 162. POŚMIEWACZ, a , m., POŚMIEWCA,    Ganges przeciw Euru burzliwe posmyki pomyka. Bardz.

y, m.; Boh. posmèwac, posmewaćek; Slov. posmewać;    Luk. 40. (powodzi). Pożoga posmykiem ulice przebiega-

Vind. pofmejazh, nafmiehavez, ofmehuvauz, pofmehu-    jąc, i tamtych domów' dobrała. Krom. 439. Jak słońce

vauz, pofmiehar; Ross. HacMhuiHHicb, f. HacMtiUHHua;    z niebem biegają posmykiem! Wad. Dan. 29. fytngleiteub.

Eccl. nocMUKnenb, no4CMtaTe^b, HacMbuiHHKB, HacMta-    Niebezpiecznym na nawy posmykiem, Błędne się córy

Teib; szyderz, naśmiewacz, najgrawacz; ber Spötter, SSer*    Atlantowe wiją. Bardz. Trag. 2. POSMYCZNY, a, e, po-

lad)Cr. Pośmiewca każdy jest brzydkość pańska , z pro-    ślizający, popędzający; fttttgleiteit ntadjettb, fortrÜÆeitb, fort*

stemi ludźmi rozmowa jego. 1 Leop. Prov. 3, 32. Dłu-    treibenb. Posmyczne wiatry nam pomagały. Warg. Radź.

goż się będą pośmiewce kochać w swych śmiechowi-    401. (powiewne). Majtki na, wiatr posmyczny liny i żagle

skach? Radź. Prov. 1,22. Budn. Apopht. 45. Łotr jeden,    rozpuszczali. Tr. Tel. 445. Żagle grają tknione wiatry po-

już na krzyżu wisząc, był pośmiewca Chrystusowym.    smycznemi ; flatu secundo. Zebr. Ow. 328. Wieszają się

Biał. Post. 277. Jawne bluźnierce syna bożego, i po-    na wiatrów płochości, i na posmycznym z płynnej wo-

śmiewce ewanielii jego. Baz. Hst. pr. 6. Błogosławiony,    dy płazie. Mon. 71, 799.

kto na stolicy pośmiewców nie siedział. 1 Leop. Ps. 1, ‘POSMYSŁ, u, m., przemysł, talent; ©ettterbgeift, Salent, i. (na stolcu zaraźliwym. 3 Leop.). POŚMIEWISKO, a, Niektóry człowiek bogaty, ale nieuczony, sam posmysłem

379

POŚMIERTNY - POŚMIEWISKO.

POŚMIE WNY - POSMYSŁ.

posmukuje cont. ; smykaniem zerwać, osmyknąć, obftret* fen ; (Bosn. posmuçati raptare ; Vind, pofmekzhati preme-re; Carn. pomikam depexo linum). Ghłop, który na pulu kłoski posmukuje, jak złodziej bywa karan. Haur. Sk. 230. — §. Posmuknąć ustami, zachęcić, podniecić klaskając językiem; fd)nal$enb anfrtfdjeit, betu ^ferbe bte Bunge geben. Zazdrość chuciom nie skróci cugli, lecz posmuknie. Zab. 14, 42. (popuszcza). POSMYCZ, y, z., POSMYK, u, w., szybkie pośliznienie, fdnteïïeê $tngl eiten, $erab* gleiten. Czy wygodniej drzewa z wozu posmykiem, czy wywrotem zepchnąć? Rog. Dos. 3, 55. Chybkim grzebykiem puszcza posmykiem przez cienkie nici. A. lichan. 481. Piękniejszy widok, gdy się rzeka posmyczą lekką kędzierzawo, jak gdy ogromne głazy miece. Nar. Dz. 2 , 58. Wartką Tybr płynie posmyczą. Mon, 71, 80.

coóhhkb, nocoóiuHKi pomocnik, iwcoóhtl, nocoóiHTB, nocoócTBOBaTB pomagać).

swym niemałe skarby zebrał. Kosz. Lor. 8. Z jednych szkaradnych postępków w drugie idzie, aż jako zaślepiony we zły posmysł przyjdzie, w grzechu ociętnie utwier- POSOCH, u, m., POTOCH; Ross. nocoxB, laska, palcat, dzony. ib. 68. nałóg, narów, Uft ©erool/ttljett. ‘POSMY-    (nocouieKB laseczka; Eccl. iiocoiiihhkb ceklarz, oprawca);

ŚLNY, a, e, przemyślny, sprytny; ooU ©etjł, Salent. Bóg    bet ©tab, ©tecfen. Popi Ruscy, kiedy kędy idą, to la-

posmyślniejsze przyrodzenie jednym daje, niż drugim.    sęczkami, które oni potochami zowią, rękojeść mając

Kosz. Lor. 17 b.    nakrzywioną, na kształt maczużki, podpierają się. Gwagn.

POSNĄĆ, f. pośnie neutr. dok., de pluribus usnąć, nagent«    501. Tak go długo trzepał, aż mu się on posoch na

anber emfdjlafen. Popoją ich, aby posnęli, i spali sen    kęsy spadał. Gwagn. 557. Posochem wziąć po łbu. ib.

wieczny, a nigdy nie powstali. 1 Leop. Jer. 51, 39.    Biskupi posoch. Nar. Dz. 1, 210. kurwatura, ber

Miask. Ryt. 2, 163.    jtab, pastorał. Zab. 8, 243. Biskupim teraz musisz poso-

•POŚNIADAĆ ci. dok., pojeść; lEtym. śniedny, radix jeść);    chem rozumne kierować owce. Zab. 12 29. Kurni. Machną« cfftlt. Tu po przeszłym kęs pośniadaicie głodzie.    horae‘ Pos.°Çh Pasterskl sam z rąk swych palryarsze po-

P. Kchan. Jer. 595. — 3. VVsûwszy to wnet śniadać,    dal- Oir li Zamiast posochów piastują oręze. Zab. 16,

pośniadawszy zasię obiad, po obiedzie do kart. Kosz. Lor.    ²¹²-    ¹⁰. ³²³' (c[; Ross- “O“*¹» gatunek pańszczyzny,

24 b. zjadłszy śniadanie, nitrem mott flefrü^üät $at.    <*. a?oh,a). — §. Posoch czyli berło nas, w Moskwie

POŚMEDZlEć/o, Pośmiedzieć.    ££    ***    ^

POŚNIEZYĆ cz. dok., śniegiem posypać, mit ©djmec beftreu* posoch. Biel. Hst. 435.

Cit, befd)net)eu; Vind. pofneshiti.    1. POSOCZYĆ cz. niedok., uposoczyć, sposoczyć dok., posoką

‘POSNICZESTWO, a, n., Z Słowieńska posniczestwo jest poplamić, ponieczyścić, mit Slutetter befubeltt. Posoczyłem

całą drogę za sobą moją krwią własną. Staś. Num. 2, 129. — Cruentare se, skrwawić, zjuszyć, albo sposoczyć się krwią. Mąci. Ociec, co się krwią syna sposoczy. Zab. 14, 388. Uposoczony, ukrwawiony. Mącz. Dopieroż gdy

na

którćj krzyżyk, którą oni zowią

poszczenie, wstrzymanie się od mięsa. Pim. Kam. 312. baS $aften. POŚNIK, a, m., a*) pośnik wieczorny postny, cibus vespertinus exiguus, n. p. Daj mi pośnik, małym miał pośnik. Cn. Th., geringes ftafteneffen 5lbettbS. — b)

Jadło, strawa, potrawa; baS (Effen, baS ©erid)t. Nad Am-    się uposoczy, Tym śmielej nieprzyjacielowi zajrzał w oczy.

brozyjski pośnik to śniadanie, I za niebieskie nektary    Pot. Arg. 375. — §. Aliter. Ten u nas bywa posoczony

mi stanie. Tward. Daf.,64. Miłość pośnik wdzięczny da    i poszlakowany, który na szkodę czyją czyha. Smotr. Nap.

upragnionemu, ib. 27. Zęby pośnikiem jakim ją ukonten-    8. (ob. Osoczyć, potwarzyć). — (2. POSOCZYĆ , pozoczyć,

tował, za stolikiem prosi trochę posiedzieć. Tward. Pasq.    zoczyć, postrzedz ; erbltcfett, IMfirncfynten. Niedoskonałą

67. Pod cień chłodnika wzywają mnie letne pośniki. Gaw.    naukę moję w tym dziele posoczywszy, szydzić ze mnie

Siei. 361. Słodkiego nawet zbrania mu ‘poszniku, Tak ją    będą. Hipp. 40. Nie dosyć mając na przymiotach, z któ-

z miłości dręczy żal niebogę. Chrośc. Luk. 168. POŚNI-    rych posoczyć może konia dobrego, trzeba też wiedzieć,

KOWAĆ, -ał, - uje cz. niedok., pośnik wieczorny postny    jakiego kształtu być ma. ib. 12). — POSOCZYSTY, a,

jeść, eine ^aftenabenbmaljeit tl/Utt. Niepospolita sztuka, na    e, — o adverb., pełen posoki , ropisty, t)t)E (Etter. Cn.

post jeść mało oraz, żebyć mógł pośnikować drugi raz.    Th.; Sorab. i. kraw-ohnóywate. POSOKA, i, i., otok,

Wys. Aloj. 192. — §. Zpośnikować, dok., zjeść, auffpeb    ropa; ber Slutefter, bte (Etterntalerte ; (Slov. saukrwice; Softu, rerjefyreit. Wilk ułapiwszy kozła, chciał go zpośni-    rab. 1. tawow, krawe noy ; Croat. szukemcza). Posoka

kować, Kozieł prosił, iżby mu raczył pofolgować. Papr.    ciecze z ciała, z rany, z wrzodu, exsaniatur car o. Cn.

Kol. K 4.    Th. Ciało    bez krwi trupem jest, krew' też bez ciała po-

POSNOWAĆ, f. posnuje cz.    dok.,    wciąż osnować, nad) ettt*    soką jest.    Hrbst. Odp. K k 6. Gil. Kat. 355. Gdy z ciała

anber umroutben. Posnowane bluszczami bramy i ulice.    żelezca były wyciągane, juszył posoką stoły posstawiane.

Tward. Mise. 123. Ganki bluszczem w około posnowane.    Otw. Ow. 181. Nieraz od Polskićj posoki zmienił barwę

Tward. Pasq. 5.    księżyc Ottomański. Ossol. Mow. 30. (cruor). Niejeden

POSOBNIE, POSOBICĄ adverb., po sobie, następnie, n. p. się z was posoki napije. Steb. 2, 212, (cf. jucha), mówili, czytali, szli »jeden za    drugim.    Cn.    Tli.    Wlod.,    POSOLIĆ, f.    posoli cz. dok., POSALAć niedok., solą posy-

nad) etnattber, nadjfolgenb.    POSOBNOŚĆ,    ści,    i.,    nastę-    pać; Boh.    posoliti ; Vind. et Bosn. pofoliti; Rag. posso-

pność. Tr. bte    (Bosn. posobnost, posobitost, via- litti ; Ross. nocojim., befaljen, mît ©alj beftreuen. Owrcom

stitost proprietas, osobistość, właściwość; Rag. posób-    ziele to dawać posalająe. Sienn. 139. — Transi. Każda

stvo, posóbnor, posöbitos id.; Eccl. nocoEbCTBO pomoc, mowa wasza niech będzie posolona. Sk. Kaz. 393. posiłek, plecy za sobą). POSOBNY, a, e, następny, idący POSOWA, y, z.; (Etym. sunąć, suwać); pomost tarcicami za czym abo kim. Cn. Th. Wlod., nad) etnattber getyenb, na balkaćh, strop prosty. Wlod., pokład, pomost prostej nadjfolgenb. Niesposobny, nienastçpny, inconsequens. Cn.    chałupy. Dudz. 53. bte Sretterunterlage ber Secfe ober and)

Th. (Rag. posobni, osobit, posobit particularius, pro-    be$ ftußbobenä ttt einer 33auentn>otyttltng. Nie trzeba żadnej

prius, osobisty, właściwy; posobnik proprietarius ; Bosn.    szpary zostawić między ścianami i posową, na której się

posobiti , vlasctit singularis, proprius ; Croat. poszöbni    daje ta z gliny podłoga. Switk. Bud. 69. Stajnia ma po-

praecipuus, osobliwszy; Ross. iiocoóhbbim pomocny, no-    sowę albo z lepianki na strychulcach między halkami

Możemy tym pospiechem całą sprawę popsowaó. Boh. Kom. 4, 61. Nagły pospiech zwykł miewać zawady. Teat. 32. c, 27. Już swą nauki moc wrodzoną biorą, Cnota z pospiechą w sercach wzrasta skorą. Zab. 13, 18. et 14, 116. Przydałem, za swego nieszczęścia pospiechą, więcej pochlebstw. Zebr. Ow. 186; (sic me mea fata tra-hebant). POSPIESZNY, a, e, — ie adverb., spieszny, prędki, raźny; fd)neU, fünf; Rag. pospjóscjan; Croat. po-szpesèn , hiter, bërz; Ross. nocirkumbiH, nocnhmjniBHh, Hacirfexs; Eccl. ójaroycirfeuiHMM. Osoba najpospieszniejsza wybiera się na postawnicę. Kluk. Rośl. 3, 216.— Jurid. Kiedy do dziedzictwa nie należy ani brat, ani siostra,, tedy wszyscy w jednym stopniu krwi będący, równą cześć biorą; te w prawie Saskim dziedzicami pospiesznemi, haeredes accélérantes, zowią, dlatego, iż się dziedzictwo do nich na dół spieszy. Szczerb. Sax. 117. POSPIESZYĆ, f. pospieszy intr. dok., Pospieszać niedok. ; Boh. pospi-śjti ; Slov. pospjchóm ; Sorab. 1. pofpechuyu ; Bosn. po-spjesciti, potesgjatise, potesgitise, hititi ; Rag. pospje-sciti, pospjescitise; Croat. poszpessiti, poszpessńjem, po-szpesilszem ; Vind. napreihitati ; Ross. nocntuniTb, (cno-crrfciuecTBOBaTŁ pomagać, popierać, forytować; Eccl. cflo-cntmecTByK) coopero) ; a) spieszyć się, spieszno co czynić, eilfertig fetyn, eilen. Pospieszaj ale z wolna. Dmoch. Szt. R. 18. ( festina lente). Z ciernistego wyleciawszy siadła Bystrym pędem sęp głodny pospiesza do padła. Zab. 6, 460. Min. — b) Transit. Pospieszać co, przyspieszać co, uwijać się koło czego; ftd) mit etmaś tnmmeln, etmaś fdjnett betreiben. Poślę do krawca, żeby mi czym prędzej nowe suknie pospieszał. Boh. Kom. 2, 361. Postanowiono Lewitów, aby z pilnością pospieszali robotę około kościoła. 3 Leop. 1 Ezdr. 3, 8. (aby przytyskowali robocie). Pospieszanie , przysparzanie, cf. Ross. cnocirfcmecTBOBaHie « przyczynienie, poparcie. Pospieszający, cf. Ross. nocirfc-iiiHTeJbHMil pomocny, popierający. POSPIESZYCIEL, a, m., który pospiesza, ber (Eiler, Śeforberer; Croat. poszpe-ssitel; (Ross. nocntiuecTBOBaTeib pomocnik, popieracz ; Eccl. nocnmuhiuiKii, ycKopmejib który przyspiesza, no-

utrzymujących się, albo tez z żerdek na halkach kładzionych i lepianką przykrytych, ib. 77. Różne gatunki po-sow, i różnica ich od sufitów, ib. 148. Rog. Dos. 1, 92. Nie stworzą cię panem skarby, Ni świetna w czubie korona, Ni w posowach złote grona. Ryb. Geśl. C 3. (w sufitach). — *§. Kozieł, łata, tram, 'posowa, tignus. Volck. 400. ein Sfllfen.

POSOWIEĆ, f. posowieje neutr. dok., posępieć, finfter, trü* be werben. Oblicze twoje oznacza jakieś nieukontentowa-nie; nos ci sie przeciągnął, oczy posowiały. Teat. 33. d, 17.

•POSOWISTY, POSUWISTY, a, e, posuwający się sporo, fjittfdjiebenb, Innfdjrettenb. Posowistemi kroki po klasztorze Doktor płynął. Kras. Mon. 35.

zvjdzie na cię ubóstwo. 1 Leop. Prov. 6, 9. Ć intrans. dok., nieco spacerować, nad) einanber fnn [parieren, [parieren geljen; Ross. nory-wn»,

381

POSOWIEĆ - POSPIECH.

POSPIESZNY - POSPLETAĆ.

POSPAĆ nijak, dok., przez chwilę spać, nad) einanber Ijttt fdjlflfen ; Sorab. 1. pofpiu, pofpim; Rag. pospatti ; Croat. poszpâvam ; Ross. nocnaTL. Leniwcze! mało co pośpisz, mało co podrzemiesz, mało co złożysz ręce twoje, abyś usnął, alić prz

POSPACEROWA noryjHBaTL.

POSPADAĆ nijak, dok., wciąż po jednemu zlecieć, nać^ ein*

«nber Ijerab fallen; Ross. nocnacTb, nocna4aTb.

POSPAJAĆ cz. niedok., połączyć, spajając złączyć, nad) ein* anber jufammen fügen. Rany plastrzykami lipkiemi pospa-jać lub igłą pohaftować. Perz. Cyr. 1, 84. Kości w należytym porządku w człowieku z sobą pospajane, i poje-dnoczone bywają. Perz. Cyr. 1, 24.

‘POSPIĆ cz-. dok., przez sen pomarzyć, naefy einanber trćiu* ntett. Musiał, pisząc to, jednego jeszcze wierszyka nie dospąć, a przeto co pośpił wymówił, jak ze snu porwany. Zebr. Zw. 14.

POSPIEĆ , -iał, -ieje neutr. niedok. ; POŚPIEWAĆ cżejtl. ;

Ross. nocntTb, nocmfcBaib; nadążać, nactjfommen, itadp eilen, gleid; fomnten, nidjt jnrücf bleiben. Drzwi tłukł ko-lany, Iż nie pospiał otworzyć chłopiec zawołany. Pilch.

Sen. gn. 502. Wciągnęli Niemcy do Zmudzkiej ziemi, a

Giedymin nie pospiał rychło wojska przeciw im zebrać,    cimuhiniKT», CŁnocniiihiiHKŁ, cimoMOi|ii,mnn>, nocor.bHiiKT>,

jako na nowym państwie będąc. Stryjk. 342. Są ludzie,    adjutor).

rozumem obrotni do najgłębszych nauk, a ciałem nic nie    1. POŚPIEWAĆ, /. pośpiewa cz. dok., pospiewuje propr.,

pospieją, i ukłonić się przystojnie nie mogą. Petr. Pol.    chwilę przyspiewać, nad) einanber eine 2Beile fingen; Boh.

2, 564. Jeśliby kto nie mogąc abo nie pospiejąc do    pozpjwati; Sorab. 1. pofpèwkam, pofpëwkuyu ; Wind. po-

urzędu jechać, kogo innego posłał.... Stat. Lit. 185.    peti; Carn. popçvam, (popevka cantilena, Musa)\ Bosn.

Nie pospiałem ja jeszcze był za próg ojczyzny, on za-    popivati, zacinati, (popivkigna, zacinka, popivkigniça *

mieszanie w cerkwi uczynił. Smotr. Apol. 9, (cf. źle wy-    piosnka) ; Ross. nonlvrb, noirfeBaib. Nie źle pośpiewać

jechał, skoro wyjechał, jeszcze nie ze wszystkiem). PO-    czasem    sobie gwoli W pracy,    ucisku, lub    kiedy co    boli.

SPIECH, u, m., POSPIECHĄ, y, z., skorość, pospie-    Zab. 9,    119. Szły zakonniki    pospiewując    nokturny    gro-

szanie, śpieszność, kwapliwość, ukwapienie; Boh. po- bowe. Tward. Wł. 203.— (2. POŚPIEWAĆ, ob. Pospieć). spêch, chwat, (cf. chwatać, chwytać); Slov. pospjchânj ; POŚPIKOWAĆ cz. dok., wciąż śpikować, befpicfcn, nad) ein» Sorab. 1. fpèch ; Rag. pospiéh, pospieha , pospjescnost ; anber fptcfeit ; Vind. podflaniniti, podmastiti, pomastiti. Croat. poszpeha, berzina, poszpessnoszt ; 'Bosn. plahost, POSPINAĆ cz. dok., wiele spinać, spinając pospajać, nad) (cf. płochość) ; Vind. hitrust (cf. chytrość), bersnost (cf.    einanber    jufammeit tyeften. — Propr. et fig. Już szron    ostry

*barzy), hitanje, (cf. chwytać) ; Dal. harlost; Eccl. cm.Yi,    pospina    na brzegach komiegi.    Miask. Ryt.    2, 168.

nocnuxT», nocimiihCTBO, CKopodb ; Graec. G7isvaig\ (Ross. POSPLETAĆ, f. pospleta cz. iter. dok., wciąż spletać ; nad) ycnkx'b postępek); Ross. nocirfeiimocTb, nocntiumejb- einanber jufammen fledjtcn, bittben. Zbiorę czym prędzej * HocTb, iiocntiujiHBOcTb, bte 6djneHe, bie (Eile, (Eilfertigfeit, pospletam róże. Kniaź. Poez. 1, 185.

^POSPOLICIE adverb., najczęściej, najzwyczajniej, postare-mu ; Vind. yfednu, povfednu, skori vfelei, vfeunu, mno-shnu, vezhidiel, skori vfigdar; Slav. nâvlastito , geiltet* ttiglid), tnêgemem. Trojakiego stanu ludzie pospolicie w mieściech bywają. Szczerb. Sax. 344-. Pospolicie mówią, dawno mówią, stara przypowieść. Cn. Th., e§ ift eine ge* meine (Sage. Mowa pospolita, pospolicie prawdziwa. Cn. Ad. 519. (niedarmo ludzie mówią). POSPOLICIE, ob. Pospolitować. POSPOLICIEĆ neulr. niedok., spospolieieć dok., zpowszednieć, gemein werben. Która rzecz spospoli-cieje, nie ma powagi. Biel. Sw. 99 b. W tym domu honor ten nie jest gościem , ale spospoliciał. Tr. Spospoli-ciały, spospolitowaly, spowszedniały, gemein geworben. Przeszkadzają nam najwięcej trzy grzechy, bardzo na świecie spospolitowałe i szkodliwe. Gil. Post. 3 b. PO-SP0L1TAK, a, m., prostak, z pospólstwa, bez wychowania, plebeusz; Rag. sôbar, rabûgljak; Boss. npocro-jnoAHirt, einer »mit gemeinen $8olfe, ein Plebejer. Zdumiały nad napisy i nad portretami, Coż my insi , a insi, z pospolitakami ! Zab. 9, 82. Izyck. Skonfederowani towarzysze pod okna senatorów na koniu biegając krzyczeli, zabijać tych pospolitaków ! Siuad. i, 212. A. Zał. POSPOLITO adverb., n. p. Pospolito jest co , jest to w używaniu , czynią tak , mówią , chodzą , usurpatur. Cn. Th. im ©ebraudje, . in ber ©cmonfieit, gebrdncblid;, gcmöljn* lid). POSPOLITOŚĆ, ści, z., a) powszechność, ogólność; bie SWgemetnpeit, ‘Ucberfjanptfjeit. Nadania przodków naszych w wszystkich punktach, tak jakoby wszystkość a pospolitość osobliwości, a osobliwość pospolitości i wszystkości nic nie ujmowała, zachowamy. Herb. Siat. 769. Rzemieślnicy, a w pospolitości mieszczanie , mają posłuszni być zwierzchności radzieckiej. Sax. Porz. 26. Powołanie do naśladowania Krystusa, służy nietylko wezwanym w osobliwości, ale i inszym wszystkim w pospolitości. Żarn. Post. 3, 502 b. Opisać dusze w pospolitości, in genere. Sak. Dusz. 2. — b) Spółność, bie @e* weiufd/aft, bie ©emełnfjett. Co ma który przyjaciel, to wszystkich jest w pospolitości. Gorn. Sen. 507. Pospolitość żon i dzieci. Petr. Pol. 91. — §. Społeczność, społeczeństwo, (gentcinfd)aftlid)C) ©efeUfdjaft. Narody Greckie trzeba było jakowym węzłem zjednoczyć i w jednę spoić pospolitość. Nag. Fil. 192. Wszystkie pospolitości nie stanowiły się dawniej tylko przez cnotę i męstwo. Leszcz. Gl 179. W pospolitościach zakonnych są dotąd społeczne dochody, ib. 21. Te świece mają się zostawać przy pospolitości. Bzów. Roi. 114. przy towarzystwie, przy zgromadzeniu, przy gminie — §. Pospolita rzecz * rzeczpospolita, stan, państwo, ber ©taat. Oby kiedy pospolitość się nad sobą ulitowała, krzywdy, które przez niektórych ponosi, obaczywszy. Gród. Dis. A. 2 b. POSPOLITOWAĆ, POSPOLICIĆ f., pospolituje cz. niedok., a) pospolitym czynić, gemein madjCtt ; in ma-lam partem profanować, profaniren, entmeiOeit, entheiligen. Pogany wprowadził do kościoła, i spospolicił święte miejsce to. Budn. Ad. 21, 28. Co bóg oczyścił, ty nie po-spolituj. Budn. Ad. 10, 15. Świętych rzeczy nie pospolitować, nie każdemu pokazować. Cn. Ad. 1120. Ho

mer bogów bardzo pospolituje, że większe uszanowanie dla swych bohatyrów, niżeli dla bóstwa sprawia. Gol. Wym. 484. (postponuje, upośledza). — §. Pospolitować kogo z czym, oswajać go z czym, moratt gemeinen. Moc nałogu pospolituje człowieka z największemi kryminałami. Mon. 72, 710. — §. Pospolitować z kim, obcować, przestawaćUmgang (wben, Umgang pflegen, umgeben. Nie pospolitują Żydzi z Samarytany. 1 Leop. Joan. 4,9. — §. Pospolitować się z kim rec., obcować z kim niższym, przestawać z nim, poufale wdawać się z nim ; fiel) jn einem perablaffen, mit einem gemein madjen. Przełożonych, którzy się z mniejszemi spospolitowali, chwalicie. Gorn. WŁ G 2. Mam to dufanie, że król będzie się ludzkie sprawował, i że się z wami spospolituje. 1 Leop. % Mach. 9, 27. (łaskawie się obchodzić będzie. Bibl. Gd. ). Nie trzeba się ze złemi pospolitować. Kłok. Turk. 191. — §. Niech się też synek z tobą nie pospolituje, Aby cię i na potym szanował i matkę. Opal. Sat. 5. niech po-winnych względów dla ojca nie zapomni, (cf. 'bezpieczny). — §. Pospolitować się passive, pospolicieć, pospolitym się stać ; gemein merben, im ©ange fepn, in ©ang fnmmcn, im 0d)n>nngc gefeit. Zbrodnie spospolitowawszy się, za nic teraz nie stoją. Gorn. Sen. 169. Henryk arcybiskup księży żon, także kucharek, co się było spo-spolitowało między niemi, nie dopuścił. Biel. 111. Za panowania Tyberyusza spospolitowało się to wielce, donosić do cesarza. Gorn. Sen. 190. — Pospolitowanie. Subst. Verb.,— b) Pospolitość, udzielenie, uczestnictwo; bie ©emcinfdjaft, bie ©cmeinfyeit, bie ^heilttaljme. Kazano go w pospolitowanie kościelne znowu przyjąć. Sk. Żyw. 1, 268. Zowią sakrament ciała, pospolitowaniem, komunią, bo przezeń mamy społeczność z Chrystusem. W. Post. W. 252. — §. Pospolitowanie, obcowanie, przestawanie, bywanie, uczęszczanie, ber Umgang mit jemanben. Wiadomość z pospolitowania między ludzi siły bierze, gdy się kto między ludźmi ‘schowa. Glicz. Wych. L 3. W takich się pospolitowaniach kochaj, ktôrcbv cie i mędrszym uczyniły, i u drugich dobre mniemanie zgotowały. Glicz. Isokr.Ii 4. SPOSPOLITOWALY, ob. Pospolicieć. POSPOLITY, a, e, gemein ; a ) wielom abo wszystkim służący, spólny ; Slav. opcheni, opchinski, (ob. *Obec, ‘obcy); Croat. puchki, (cf. półk) ; Eccl. no-CnOMTHH, OEhl|l!i; BOSS. OÓmiH, OÓUtB, BCeHap04HHH,

allgemein, gcmcinfd;aftlid;, gentcinfant. Sarmacya wszystkich narodów Słowiańskich , jest ojczyzną pospolitą. Krom. 29. Gdybyś była ty radość widziała tę pospolitą ! Past. Ud. 322. Pospolite ruszenie, w ćzasie nagłej wojny, przez wici zwoływ-ane bywało. Kras. Zb. 2, 395. ba§ allgemeine Aufgebot. W państwie rządnym spoina a pospolita swoboda być musi. Gorn. Dw. 354. Pospolita rzecz, wielu spólna, eine gcmcinfd)aftlid)e 0ad;e. Pospolite i wszystkim wolne rzeczy, tanie. Cn. Ad. 902. Niepospolity, nie-spólny, niespółkujący, nieudzielny, e. gr. incommunica-bile nomen Dei, ucześnika nieprzyjmujące, którym żadnej rzeczy nie godzi się nazywać. Cn. Th. Ludzie żądzom folgując, niespołeczniste a niepospolite imię kamieniom i drzewom wkładali. 4 Leop. Sap. 14, 21. (za

POSPOLITY.

POSPÓLNY- POSPÓLSTWO. 383

geroitynlicf), orbittar, fcfyledjt; Boh. beżny, (cf. bieżny); So-rab. |1. zromadnoludski; Bosn. pucjanski, kako pńk cini, opchienski; Rag. priprosni, sebicni; Slav. opchenj ; Ross. npocToai04HUH, npocTonapoAHUii. Pospolity człowiek, jeden z pospólstwa, plebeusz. Cn. Th. W Rzymie ple-beji, to jest, lud pospolity. Biel. Hst. 105. Trojakiego stanu ludzie w mieściech bywają; bogaci, którzy panują, ubodzy, którzy służą, i pospolici, którzy między bogactwem i ubóstwem śrzodek trzymają. Szczerb. 544. Chce, żeby go za kogoś niepospolitego miano, dlatego, że urodziwy. Teat. 2, b, 48; (nie Janajże mi, nie Piotraj mi, bom ja -ski, abo -cki, Jegomość, pan starosta. Cn. Ad. 664). Jam nigdy nie jadł żadnej rzeczy pospolitej i nieczystej. 1 Leop. Act. 10, 14. (prawem żydowskim zakazanej, cf. niekoszerne). Pomicrne i pospolite rzeczy często fortuna wydaje, wybornym zaś samą rzadkością jedna zaletę i szacunek. Pilch. Sen. list. 519. Co chcesz, żeby ci wdzięczne było, niechaj nie będzie pospolite. Gorn. Sen. 42. Na poczciwość, piękna i niepospolitej piękności! Teat. 9, 7. Pospolita rzecz, zwyczajna, cf. praktyka ; Ross. BH4a,iLmnna. Rok pospolity, to jest f ani przybyszowy, ani przestępny. Przyb. Mscr., baS ge» mötynltdje 3a^r. U żydów nie było między gwałtownemu śmierciami pospolitszej nad kamienowanie. Zach. Kaz. 35. Pospolitym językiem » mową prostą. Cn. Th. 787. — Collect. Zdradą Jezusa pojmali, bo bali się pospolitego człowieka. W. Post. W. 257. ( ludu ). Lud pospolity traktujemy jak niewolników. Leszcz. GL 100. (pospólstwo, pleban, lud). 'POSPÓLNY, a, e, pospołu będący, spoiny, wspólny, powszechny ; bet) eutaitber jnfammett beftitb* lid) , allgemein, gcfammt. Rzeczpospolitą tak postanowili, żeby każdy pilnując swego , tą drogą łacniej dobra po-spólnego i zgody mógł bronić sąsiedzkiej. Janusz. Oksz. G. Czynili to dla pospólnego pożytku. Glicz. Wych. O 1 b. Dla wojennych przygód pospólnych. Janusz. Oksz. D. 3. Bogarodzica , pospólną się matką wszelkiemu człowiekowi stała. Bzów. Roi. 14. Wszystkie te rzeczy warz w oleju pospólnym. Sienn. 494. razem ; Boh. pospolnj si-multaneus, pospołu. POSPÓLSTWO, a, n.y a* ) pospolitość, społeczeństwo, towarzystwo; bte ©emeiti^eit, ©e* memfdjaft, ©efeUfcfjaft. Gawron ptak siedli się w pospólstwie, tak iż na jednym drzewie kilkanaście gniazd będzie. Sienn. 296. Spicz. 151. Około bractw abo cech, widziemy, iż te pospólstwa abo bractwa, wszędzie dotąd cierpiane są. Herb. Stat. 507. — Pospólstwo,

bogi mieli). — §. Pospolita rzecz, rzecz pospolita, ob.

Rzeczpospolita; (Ross. nocnoMTa; nar èt-o^p > Polska), społeczeństwo rządne, stan, państwo, rząd; baS gemeine 2Befett, ber Staat; (Vind. flolhtvu, stalifhtvu).

Starał się o to, jakoby był postanowił rzecz pospolitą dobrze. Biel. Sw. 104. Radzili około tego, jakoby dobrze rzecz postanowili pospolitą, ib. 101. Czytaj w jakiej Katylina albo inni skaźoe pospolitej rzeczy sławie zostawali. Rej. Zw. 38. Nie odstrzelił się Sergiusz od poprzedników w sprawie pospolitej rzeczy. Biel. Św.

80. w sprawowaniu rządu, tn ber ©taatSoerroaltung, 3îe* gterung. Badać się żonie nie godzi o tajemnicach pospolitej rzeczy. Petr. Ek. 18. rządowych, ©taat^gebetm*

Utffe. Tylko własnych pożytków z pilnością szukają, A o pospolitą rzecz, o tę nic nie dbają. Biel. S. N. 3. um ben Staat unbefummert. Pożytek pospolitej rzeczy. Petr.

Pol. 247. Staatämiijen. Pospolity, krajowy, rządowy, stanu, państwa, ojczyzny się tyczący, Staate ». Wynieśli go nad wszystkie prawa i boże i pospolite , dawszy mu tę wolność, iż może prawa odmieniać, poprawiać.

Żarn. Post. 3, 569 b. ( i duchowne i rządowe). Łady-sław naprawił wiele pospolitej rzeczy dobrej królestwu Węgierskiemu. Biel. Św. 127. b. (w rządzie , ut ber Staate uerfaffuttg). Urósł godnym ku rzeczy jakiej pospolitej bękart; zacierano zatym rodzice niepewne a niesłuszne, a na bogi składano. Glicz. Wych. B 5. ku posłudze publicznej, StaatSbtenft. Przysięga rajca bogu, królowi, sędziemu, i wszystkiemu gminowi pospolitemu, bogatemu i ubogiemu. Szczerb. Sax. 345. w obec zebranemu, krajowemu, ber gattjett Sanbcśgemetnbe. Poginiecie, i domy wasze na rzecz pospolitą pobiorą. 1 Leop. Dan. 2,

5. ob. na skarb, fiskus, ©taatêfdjajj, $técu§. W tym mieście jest dom pospolity, albo ratusz miejski, niemałej piękności. Boler. 85. Radzili dla pospolitej rzeczy chrze-ściańskićj. Biel. Sw. 276. dla powszechnego interesu chrześcian, allgemeine ©adje beS ©ljrtftent£um§. Pospolitym rzeczom i użytkom byli wielkiemi przeciwniki. 3 Leop. 3 Mach. 3. allgemeines Sntercffe uttb SSortyetl. Dobro pospolite, baS gemeine Sejłe, ©taatSmoIjl ; Ross. 06-minia, (ob. Obec). Lepsze są dobra pospolite, niżeli domowe własne. Petr. Pol. 2, 405.    Pospolite rzeczy

menfiutff. Ktoby, gdy na pospólstwo zadzwonią, do pospólstwa nie przyszedł, ten winy przepada sześć pieniędzy; a jeśliby był do pospólstwa obwdeszczon, tedy pię<S szelągów przepada. Szczerb. Sax. 342. Rajce mogą schadzkę albo pospólstwo zgromadzić z radą starszych, kiedy chcą. ib. — §. Przedsięwziąłem to tłumaczenie „ żebym pospólstwu z jakiejkolwiek pracy mej pożytek zjednał. Petr. Ek. ded. społeczeństwu, publiczności , bem $ubltC0. Rzeczy niepewnych nie mógłbym pisać, a w pospólstwo wydać. Sienn. 491, ( cf. na jawią wydać, na świat). —• b) Pospólstwo, lud, pospolity lud, człowiek pospolity ; baS

nad prywatne przekładaj. Cn. Ad. 903. Dla pospolitego dobra odbieżeć swego prywatnego. Past. Fid. 283. Za-wzdy o dobrym pospolitym pilno myśli, który się nie o swe dobro ale o dobro wszech ludzi stara. Kosz. Lor. 9. Kto domu rządzić nie umie swojego, Nie podejmuj się pospolitego. zgromadzenie, schadzka, zjazd; btC SSerfammluitg, 3nfam* Cn. Ad. 595. Białym głowom nie należy wiedzieć rady pospolite. Petr. Ek. 19. Zadano hetmanowi, jakoby sobie przywłaszczał pospolite pieniądze. Klon. Wor. 17.

©taatSgelber. — §. Pospolity, publiczny, jawny, öjfcittltd;.

Wiele pospolitego budowania postawił. Sk. Dz. 511. —

£. Powszechny, ogólny; allgemein, Überhaupt. Wyjmujemy szlachtę od wszystkich podatków, tak pospolitych,

* jak osobliwych. Herb. Stat. 579. Nauka pospolita i osobliwa o sprawianiu ról. Cresc. 149. (w ogólności i szczególności). — b) Pospolity, zwyczajny, ordynaryjny, prosty, niewytworny, powszedny, potoczny, gminny; gemein,

ńza abo pospólstwa, abo z pospólstwa wybranych. Gorn.

fcflg gemeine Volf, Boh. lid; Sorab. 1. zromadné lud ; nocpeóparo, w&erftlbcm, öerftlbern. — Fig. Wodne stwo-Carn. skup; Vind. nishi ludstvu, mnoshlvu, puk, skup-    rżenia łuszczką posrzebrzane. Suszyć. Pieśń. P. 4. PO-

fhina; Croat. puk (cf. pułk), lyutztvo, puchtvo; Rag. puuk ;    SREBRZYCIEL, rn., który posrebrza, złotnik, ber Ver>

Slav. puk; Ross. np0CT0Hap04ie, npocTOJK)4HHCTBO. Bar- ftlberer; Rag. posrebarnitel; Ross. cepeôpiUbmHK'L. dziej mi się podoba władza jednego człowieka, niż wła- POSROM1Ć, POSROMOClć, f. posromi, posromoci cz. dok.,

Posromacać niedok., sromu ponabawiać, nad) einanber be« f$amen; Sorab. 2. poszromasch ; Vind. poframotiti, po-framuvati, poframotenje , poframota, obframotnost ; Rag. et Bosn. posramiti ; Ross. nocpaMHTb. Żebyśmy nie byli posromoceni między narody, które nas nienawidzą. Budn. Nehem. 5, 9. Skarżyli się na żon i dziewek haniebne posromocenie. Stryjk. 592. Nie raczysz mię posromacać, confundere. Wróbl. 280. Obiecał posromacać za-wżdy wszystkie medrki świata tego. Rej. Post. D d 5. — Jawnie bluźniono a posromacano było święte imię jego. Rej. Post. K. k 4. znieważane , öeruneljrt. P0SR0M1CIEL, a, w., który posromaca, ber 23efd)dmer, Verunelfrer; Ross. nocpaMHTejb, f. nocpaMHTeabHtma. POSROMNY, a, e, do posromocenia, ju befdfćimen. Kanc. Gd. 270. — §. Activ. : Posromny, posromacający ; Ross. nocpaMHTCJbHbiii za-

Dw. 353. (bardziej monarchia, niż demokracya). Kazimierz W. królem pospólstwa był nazwany. Krom. 358.

(królem chłopskim). Pospólstwu miły, przyjemny, popu-laris. Cn. Th. (popularny). — Prelaci, książęta i szlachta , i wszystko pospólstwo królestwa Polskiego Jagiełłę za króla sobie wzięli. Herb. Stat. 663. (wszystek lud). —

In malam partem: Kto się pospólstwu podoba , ten się mądrym nie podoba. Cn. Ad. 398. (mów ludzkich nic nie waż sobie, gdy rozum, cnota, przy tobie). Pospólstwa rozsądkiem abo zdaniem mądry gardzi. Cn. Ad. 903.

Nie wiele tam stali, co pospólstwo chwali. Cn. Ad. 903,

(cf. motłoch, gmin , gawiedź, chałastra). POSPOŁU ad-verb. ; Boh. pospołu, pospolem, pospolku ; Slov. społu, pospołu; Vind. vkup, vkupei, kupei, skup, vred; Sorab.

2.    pofpolu, szobu, grommaże; Sorab. i. zpowu, ro- wstydzający, befdjćimeub.

mittel; Boh. prostredni ; Sorab. 1. poszredni, wmszredni; Slav. osridnji ; Croat. poszrednyi ; Ross. cepe40BUH ; Eccl. noî^MUi, cocToamiw MC>K4y 4By»m hciii,i>hh. Pośrzednia proporcyonalna linia miedzy dwiema skrajnemi śrzodku-jąca. Solsk. Geom. 5. — Jurid. Dekret, którym skażą, iż dobra pozwanego mają być przedane, nie jest dekret konieczny, ale pośrzedni , non est definitiva, sed inter-loquutoria sententia ; przeto za słusznemi przyczynami może być wsteczon. Szczerb. Sax. 67. tymczasowy, doczesny, einftmeilig. — §. Pośrzedni, pośrzedniczy, nieprosty przez siebie, mittelbar. Ci co twierdzą, iż Fryderyk I. niewiele w sposobie bezpośrzednim do wzrostu monarchii Pruskiej przyłożył się, zaprzeczyć nie mogą, iż wpływ jego pośrzedni wr tej mierze bardzo był wielkim. N. Pam. 9, 313. POŚRŻEDNICA, y, z’., POPRZEDNICZKA, i, z’.; dem.; Vind. fredniza ; Rag. sredustani-za, srjeedniza ; Eccl. X04aTaMita; Ross. nocpe4Hiiua; a) orędowniczka, bie Vermittlerin. Marya pośrzedniczka. Sk. Kaz. 601. Śmierć u was drugiego żywota pośrzedniczka. Bardz. Luk. 12.— b) Pośrzednica, liniał żelazny, przechodzący przez śrzodek wnętrzny wydętości kuli mosiężnej , służącej do kształtowania w piasku formy na bombę. Jak. Art. 3, 390. b«3 eiferne Siniał, baö mitten burd) bie 1)ol)le meffiugette iłttgel jur Vombenform burdjgeht. PO-ŚRZEDNICTWO, a, n. ; Boh. prostfednictwj ; Slov. pro-strednictwo ; Vind. pofreditje; Rag. srjedustaanje, hodo-tajstvo ; Ross. nocpe4HnnecTBO, ba3 Éittleramt, bte Ver» mittlnng. Między dwoma sporami ludzi obiera się po-śrzednictwo trzeciej osoby. Jez. Wyr. Króla pruskiego bardzo interesuje stan Rzpltćj Holenderskiej ; ale się spodziewa, że przywróci zgodę przez pośrzednictwo swoje. Pam. 85, 1, 52. (wdaniem się). POŚRZEDNIE, PO-ŚRZEDNICZO adverb., médiate, za pośrzodkowaniem czego, lub kogo, mittelbar; Vind. friedfhnu, fredezhnu, sefrednn, f pomuzhjo, fe frednino, fredninsku; Carn.

madże, jenedobo; Eccl. coóopHO; społem, spólnie, we- POŚRZEDNI, la, ie, śrzodkujący, śrzedni ; bie SDłitte IjaUenb, spół, naspół, razem, w kupie, złącznie, z sobą ; (Etym. pół); jufammen, bc^ etnanber, mit etnanber, gemeinfd)aftltd).

Pospołu te rzeczy chodzą, dym za płomieniem, grzech za lubieżnym pojrzeniem. Cn. Ad. 904. Gdy szli, Jezus się przybliżywszy, szedł pospołu z niemi. Sk. Kaz.

189.

POSPORZYĆ cz. dok., wciąż przysporzyć, nad) Ctttattber ()in btfbrbcrit, gebeten laffett. Wszystkoć się poszczęści a po-sporzy z opatrzności pana. Rej. Post. S s 2. zdarzy ci się, eś rotrb bir gebeten, gelingen, guten Fortgang haben.

POSPRAWIAĆ, /: posprawia cz. dok., POSPRAWOWAĆ niedok., a) poułatwiać sprawunki, nad) einanber abtlmn, abferttgen, (feine ©efd)äfte) ; (6'arn. pospraveti, pospravem« popakować, componere, convasare). Uwinę ja się szybko, interesa posprawiam. Teat. 10, 22. — b) Posprawiać sobie porządki, suknie, opatrzyć się w nie , nad) etltan* ber anfdjaffen. Te są sprzęty, które posprawiał. 1 Leop.

Exod. 38.

POSPRZĄTAĆ, f. posprząta cz. dok., POSPRZĄTNĄĆ jedntl., poodstawiać ; Slav. pokupiti, nad) einanber megriiumen.

Posprzątawszy ze stołu, pójdźcie do roboty. Kniaź. Poez.

3,    199. Już posprzątała wszystko. Teat. 52, 5.

POSPUSZCZAĆ, f. pospuszcza cz. iter. dok, nad) einanber

herablajfcn, ftttfen laffett. Gdy bóg dla nas zrządzi dzień pociechy, I oni także pospuszczają wiechy. Chrośc. Job.

182. Pospuszczać psy, sc. z łańcucha, nad) einanber loä» laffett. Pospuszczały się konie, krowy, t. j., z uzdzienic, z postronków, fid) loêmad)en. X. Kam.

POSRAG, f. posra cz. dok., pofajdać, bcfdjieijkn. Rej. Zw.

234 b, Boh. posrati ; Vind. pofrati; Rag. posratti.

POSREBRZYĆ, f. posrzebrzy cz. dok., POSREBRZAĆ niedok., srebrem oblec; Bosn. posrebrriniti, srebrom po-britti; Boh. postrjbriti, poslfjbreny; Slov. postfjbfenÿ;

Dal. possrebarnyen ; Rag. posrebarniti ; Carn. posreber-niti; Croat. poszrebernńjem ; Ross. nocepeópiiTŁ ; Eccl.

is umejskam; Ross. nocpc4CTBeHHO, nocpe4CTBOM'L. Rze-    począwszy od centrum, t. j. od pośrzodku w głąb aż do

czy które poprzednie nad nami dokazują.... Cyank. Log.    wierzchu. Syxt, Szkł. 451. Pośrzodek osi, Przednia kwa-

53. Pośrzedniczo. Perz. Cyr. 1, 159, cf. bezpoPrzednie,    dratowa częPć osi, między dwoma jej wrzecionami. Jak.

bezsrzednie. POŚRZEDNICZY, a, e, poProdkujący, po-    Art. 3, 510. Trudno wymacać on prawy poPrzodek,

średnie dzielny lub dziejący sie, mediatus, mittelbar;    gdzie cnota miedzy zbytkiem a niedostatkiem siada. Gorn.

Slov. prostrednj ; Vind. friednji, friedni, frednen, po-    Dw. 385. Na    pośrzodku wód. Otw. Ow. 327. Puścił

freden , frieden; Croat. szredostayni; Ross. nocpe4CTBeH-    się pieszo przez    pośrzodek Francyi. Wys. Ign. 41. Tom

HbiH ; Eccl. x04äTaHCTBGHHUH. Kości w człowieku jedne    ja o początku narodu z głębokiej wydźwignąwszy cie-

się łączą sposobem pośrzedniczym, to jest, za pomocą    mności, stawić w pośrzodek rozumiał. Krom. 30. (na

chrząstki; drugie bezpośrzedniczo, niby szwem jakowym    świat, na jaw' wydać, nortragen, twlegeit). — §. Obrali

spajając się. Perz. Cyr. 1, 24. — Chem. Powinowactwo    jednego z pośrzodku siebie, z liczby swej, z gromady,

pośrzednicze, affinitas intermedia, mające miejsce /nię-    z pomiędzy siebie. Cn. Th. eilten auŚ ttyreit SOîlttclrt. Po-

dzy dwoma ciałami , za pośrzednictwem trzeciego. Śniad.    słów z pośrzodka siebie deputowali. Vol. Leg. 3, 35. Na

Chem. 22. aitetgneube, oermittelnbe VertMttbtfdjaft. — §.    co brać nieznajomych, gdy w pośrzodku macie Godne-

W niektórych miastach sprawy przeciwko urzędnikom    go, który was zna, i którego znacie! Jabł. Tel. 78. —

sądzone bywają w sądach pośrzedniczych starościńskich.    §. Pośrzodek, pośrzedniczy sposób, Przodek dopomaga-

Skrzet. Pr. Pol. 2, 109. POŚRZEDNICZYĆ med. niedok.,    jący do czego; eilt §>ülfëmittel, Mittel. Róg z ludźmi

poprzednikiem być, pośrzednictwem się trudnić; permit»    mawiał zawsze    przez instrument, albo przez proroka,

tein, beu üDîittler machen., uuterljanbeln; Boh. zprostredko-    albo wżdy przez jaki pośrzodek do tego godny. Rej. Ap.

wati, sprostredkugi ; Vind. fredit, safrediti, pofrediti,    4. Nieśmiertelność chcąc sobie zjednać, zapamiętałych

freduvati; Ross. nocpe4CTBOBaTL ; Eccl. nocpe4CTByto,    prawie do tego pośrzodków użyli. Warg. Wal. 301. Po-

cpe4CTB0Bain, nocpe4CTBeHHHKOMT. ÓMTB, H3X04aTaii-    Przodków używał do uciekania sposobnych. Żarn. Post.

CTByio ; cf. pośrzodkować. POŚRZEDN1K, a, m. ; Boh.    3, 549 b. Udziela nam się Chrystus przez pośrzodek

prostrednjk ; Slov. prostrednik ; Carn. srednèk ; Vind.    najś. sakramentu. W. Post. W. 243. ucrmtttelft. — Per-

Irednik, safrednik, freidnik ; Croat. szredostaynik ; Bosn.    sonif. n. p. Jam miedzy panem i wami był jednaczem i

sredgnik, średnik, pogoditegl; Pag. posrjeednik, sjree-    pośrzodkiem. 1 Leop. Deut. 5. pośrednikiem, Mittler,

dnik, srjedustavnik, hodotaj; Slav. medjugovornik ; Ross.    Vermittler. POŚRZODKOWAĆ, -ał,-uje, cz. niedok., Przo-

nocpe4HHK'B, xo4aTaü; Eccl. nocpe4CTBeHHHKï; a) ber SDîtb    dek trzymać, ob. Pośrzedniczyć, bte ÜÜÎttte galten. Mię—

tler, Vermittler. Pismo pana Jezusa zowie poprzednikiem,    dzy jednastą szósta liczba pośrzodkuje. Bals. Św. 2, 264.

to jest, jednaczem stron rozróżnionych. Bals. Niedz. 2,    Budn. Ezech. 46, 10. — §. Za pośrzodkowaniem miło-

48, (ob. Orędownik). Chrystus jest poprzednikiem, rze-    ści boskiej. Bals. Niedz. 1, 72. et 156. za pośrzednictwem.

cznikiem i jednaczem naszym. Baz. Hst. 117. Salin. 4,    POŚRZODKOWY, a, e, do pośrzodku należący, abo w

207. — b) Poprzednik, w Przodku będący, ber in ber    pośrzodku czego, choć sam jeden leżący, ( śrzedni jest

SKitte ftebt. Arabczyk miasto tych słów twarz w twarz,    względem takich drugich wielu abo dwu). Cn. Th. 789.

ma te słowa, bez poprzednika. Boh. Próg. 58. Toć są    jur SOłittC gehörig, iu ber SDłitte beftnbltdj.

ci letni, toć są ci poprzednicy, co się wieszają w wąt- P0ŚRZ0N1Ć, f. pośrzoni cz. dok., śrzonem pokryć propr. pliw'oPciach. Rej. Ap. 43. (naturaliści). — Math. Pośrze-    et impropr., bereifen. Wiekiem pośrzonione włosy. Staś.

dnik, poprzedni punkt, centrum. Tr. ber Vîittclpuuft. PO-    Num. 2, 93.

aitber bin fangen; Sorab. 1. pocjcam; Rag. et Bosn. po-sissati; Ross. nococaTb, nocacbiBaTŁ. W las jako wszedł, a ciała obaczył nieżywe, Węża przytym obwyż w ciele sporem Ran posysającego juszystym ozorem ; Rzecze. Źebr. Ow. 56.

ŚRZEDNIKOWY, a, e, a) do poprzednika należący, SDłitt* POSSAĆ cz. dok., POSYSAĆ niedok., chwilę ssać, nad) ein* lerö *, Vermittler^ *. — b) Pośrednikowy, SDîitteî », ben SJîittelpunft Betreffenb, central. Anguł pośrzednikowy. Tr.

POŚRZEDNOŚĆ , Pci, £., Przodek , znajdowanie się w Przodku; Boh. prostrednost; Sorab. 1. poszrednofcż;

Craat. poszrèdnoszt, bte SDîitte, ba$ Veftnben in ber fDîitte.

Slav. póst; Bosn. post, pokorra ùjitju; Bag. poost, xe-xin ; Croat. poszt, pozt; Sorab. 1. post; Carn. et Vind. post, posten zhafs, postni dni, bila, (distng. pust, pu-stni dni carnevale zadusty; Pust * Bachus, cf. pusty, cf. puścić, rozpuścić, rozpusta); Ross. noerb, ( cf. Graec. annatog) ; poszczenie ; Eccl. Becniii{iHi€, ze Słowiańska pośniczestwo. Pim. Kam. 512. baê    Post, po-

wściągnienie od rozkosznych potraw, jako od mięsa , zwłaszcza czasów od kościoła naznaczonych. W. Post. W\ 138. Post, pow-Pciągnienie od pokarmów i napojów rozkoszniejszych. Smotr. Lam. 216. Przy każdym poście najdziemy dwoję rzecz, ‘strzymawanie od jedzenia i pi-

Tr. — (‘POŚRZENIE, ob. Poźrzenie). — POŚRZOD, POST, u, m. ; Boh. pûst; Slov. post, pust; Hung. böjt; 'OŚRZOD adverb. ; Boh. prostfed , uprostfed ; Slav. po-srid ; Vind. tovfriedi, tonafriedi, tovmiefz , tonafried , med tem ; Croat. poszred; Eccl. nocp-K^n, bi npoMCT-uaxt, (cf. pomiędzy, między); Ross. npoMew4y, npo-Mc*b, nocpe4«; we Przodku czego, in ber Vîitte, mitten.

Pośrzód jest ogród. Tr. Pośrzod ogroda stoi fontana. ib.

— Tempor. n. p. Nie widzimy i 'ośrzód lata, aby miały być wody w rzekach gorące. Syxt. Szki. 129. Porażono nieprzyjaciela, 'cśrzod postu. Biel. Św. 238 b. POŚRZODEK , dka, m. ; Slov. et Boh. prostredek ; Croat. poszrèdek; (Ross. nocpe4CTBO pośrzednictwo) ; Przodek, poprzedni punkt; bte ÉJîitte, ber SDłittelpunft. Ziemia cała,

49

Stotvnik Lindego wyd. 2. Tom IV.

386

POSTA - POSTAĆ.

POSTAĆ.

cia, a obieranie potraw do postu przystojnych. Hrbst. Odp. Rr 7. Nie takie nasze posty, jak owe niegdyś pustelnicze, o korzonkach i wodzie. Kras. Pod. 2, 266. (poszczenie, ob. Pościć). Ja dziś z postem * ja poszczę, jem tylko postne potrawy; Eccl. iioctho, nocTHnaecKH, id) fafte petite, effe bloß ftafłettfpetfen. Zastawiono stół z postem. Kras. Pod. 2 , 263. postnym jedzeniem. Post suchy, ob. Suszyć. Post złamać, zgwałcić; Boss. cko-poMHTLca, ba$ haften breeben, nid)t beobachten ; n. p. Post ku narodzeniu pańskiemu złamał. Sk. Dz. 356. (cf. Ross. CKopoMHTb, ocKOpOMHTt dawać komu jeść z mięsem w post; CKopoMü, CKopOMiihift w post do jedzenia zakazany). Post zachow-uję, poszczę Eccl. «• nocTHH'iecTByio. Zakończyć post, znowu pierwszy raz z mięsem jeść Ross. pa’jro-BtTŁCH, pa3raBMBaTbca, 3aroBMTŁca, 3aroBl>TbCH. Post, czas postu , wstrzemięźliwości na ubłaganie miłosierdzia boskiego ustanowiony. Kras. Zb. 2, 395. $afteitjetf. ‘Poście * w poście, pod czas postu, jur ^aftenjeit. Nie dlatego zakazuje mięsa ‘poście, (cf. ‘Jecie* w lecic), jakoby złe było, ale abyśmy przystojnie pościli. Ilrbst. Odp. S s. Post* dzień postu abo postny, eilt $afttag. Mamy w ten tydzień trzy posty. Cn. Th. Post* post wielki czterdziestodniowy, kwadragezyma, Sluv. korizma ; Croat. korizma , poszt 40 dan ; Bal. posztna chëterdeszeticza ; Ross. qeTbipe4ecflTHHi)a, 06. Czterdziestnica, ezterdziesią-tnica, bte haften. Kościoł przez 40 dni post wielki obchodzi. W. Post. W. 150. Innocencyusz III, ujął postu wiel-konocnego Polakom, który post, ^dy niedziel 9 zupełnych starodawnym trybem zachowywała Polska , od czasu onego pół siódmej tylko pości. Krom. 257. fJaur. Sk. 507, (ob. Starozapustna niedziela). Post wielki , siedm niedziel przed wielką nocą. Ilrbst. Odp. R r 8 6. Kościoł post walny złożył na czas wiosny, kiedy na nas takie odmiany powietrza, jakie zimie, nie napadają. Petr. Wod. 218. Nie ma teraz różnicy między piątkiem i niedzielą, ani między Wielkanocą i postem wielkim. Dłoń. 64, 5. Jeżeli nie w zapusty, to w post przynajmniej. Mon. 76, 149. (doczekam się da pan bóg). — §. Post mniejszy przed bożym narodzeniem, adwent. Sk. Dz. 10ó3. baś gafie« oor SBeitmacfjten.

Pochodź, pościć, *puszczać , poszczywać, pościciel, po-stnik, postny, przepościć, wypościć sie, śrzodopoście, środopostny ; starozapustny, zapusty, zapustny, miejopusty.

POSTA , ob. Poczta.

POSTAĆ, i, z., kształt, figura, postawa; Vind. postava, telefna dougust, vishina telefa , fhtatura ; Croat. kip, (cf. kibić); Boss. ciaTb, ocaHKa, oópaati, (cf. obraz); Eccl. oynofy)KiU€Hiiic, (cf. podobać, upodobać się); a) bte ©C* fiait, 5'tgur. — Math. Ułożenie między sobą boków'jakiego ciała, nazywamy kształtem czyli postacią. Rog. Doś. 1, 67.— Postać nasię brać, kształcić się, formować się Eccl. BOOÓpa3HTbca. Zwierzchnia postać ludzi oszukiwa. P. Kchan. Jer. 116. (nie wszystko złoto, co się świeci z góry). Zewnętrzna postać bardzo jest zwodniczą. Teat. 28. 6, 87. Postać święta, hajduckie su-mnienie. Opal. Sat. 47, (cf. broda jak u proroka). Dya-beł w swojej postaci ; tytuł książki Bohomolca ; t. j. w

prawdziwej swojej istności, in feiner ttMljrett ©eftalt. Teat. 20, 405. — Gdy już w Europie pokój panuje, on w postaci jeszcze wojennej zostaje. N. Pam. 13, 126. (na etacie wojennym). — Theol. W sakramencie, pod postacią chleba i wina, ciało i krew' pańska, linier ber ©eftalt be§ 23rot3 unb SBeineä im 51benbmale. Ty jesteś panie w osobach trojaki, Jednak bogiem jesteś w postaci jednaki. Kanc. Gd. 5. — Rhetor. Wszelka osobliwość albo w jednym słowie, albo w kilku słowach czyli w mowie, zowie się postać, figura. Kpcz. G. 2, 22. — *b) Gatunek, różnica, podział, bie ©attung, species; n. p. Jagoda winna ma w sobie trzy różne postaci. Cresc. 351. Rzeczy najdując się, in una specie, w jednej postaci. Petr. Et. 19. POSTAĆ, f. postoi intr. dok., POSTAWAĆ contin. ; Boh. postati, postawati; Sio v. postât a li quantum stare ; Bosn. postati, stati maiło vrjemena ; Sorab. 1. postejiu, poste-jem ; Croat. posztajem , postentâvam subsisto; ( Vind. postati, obstati, slanoviten biti, poterpeti * wytrzymać, wytrwać, postöina * orzeł, postati, postajati ; Carn. postati, postânem ßeri, existera ; postajam 1. incipio fieri, 2. subsisto ,• postoina orzeł); Boss. nocTomt, nocTOHBaib; (cf. Eccl. iiocTOicuiiiie popas, cf. HenocToancTByro, Graec. àrrratéco niestatkiem być); 1) stać czas niejaki, stać spokojnie chwilę; eine ÎBetlc fteljen, auf einem $Iecfe bici* ben. Postój tu na chwileczkę przy tej ofierze. 1 Leop. Kum. 21. Mieszanina ta, niech tak postoi, póki sie nie ustoi. Iiaur. Sk. 359. Postoję-ć tam trochę. Cn. Th. nie tak prędko się odprawię, id) werbe ba ein SBetldjeit ftepert tnnffen. — §. Postój, zatrzymaj się, zastanawiaj krok, bałt! ftcb ctu wenig. Ale postójno trochę, Panie Jakubie. Teat. 50, 90. (poczekaj). — Postawać idąc, zatrzymywać się, zastanawiać, int ©eben [leben bleiben. P. K chan. Orl. 1, 6-4. Nie postawając nigdzie, prostom do domu szła. Wys. Kat. 18. W tym postawa za progiem, i niby wątpliwa Oglądając się na dom, gorzko popłakiwa. Przyb. Ab. 231. Pilnie na niego Armida patrzała, Lubo się ruszył, lubo co postawał, Twarzy i wzroku jego pilnowała. P. Kchan. Jer. 96. Pośpieszaj co rychlej, nie postawaj. 1 Leop 1 Reg. 20, 30. Cały gmach jej furyi nie znosi, Bieży, kole, postawa. Bardz. Trag. 448. — §. Kazali wstać a chodzić chromo urodzonemu człowiekowi, który dalej niż od czterdziestu lat na nogach swych nie postał. Rej. Post. B b b 2. nie podniósł się na nogach, nie stał, er Ijat «fdjt auf feinen gfißeit geftanben. — 2) Postać gdzie, postawać, /. postanie, postoi, usitalius cum negatione, nie postawać gdzie, nie bywać, nie pokazać się, fiel) wo ntcbt blicfett, nidjt betreten laffeit. Nigdzie jako żyw, nie postał na świecie, Dorna się schował. P. Kchan. Jer. 90. er tfł gar ntrgenbä fmtgefommcit. Nic do rzeczy mi bzdurzyła, poszedłem, i więcej u niej nie postanę. Teat. 22. b, 102. Już odtąd noga moja nie postanie w tym domu. Teat. 22. 6,11. mit feinem guße mebr funfommett. Powiedz mi prawdę, inaczej noga moja w domu twoim nie postanie. Boh. Kom. 1, 294. Około Lwowa od kilkuset lat noga ich nie postała. Star. Pod. B b. Prowadził nas po dzikich polach, w których nigdy podobno nie postała noga ludzka. Zab. 13, 115. Gada o dworze, w

POSTANOWIĆ.

POSTANOWIĆ.

387

którym nigdy nogą nie postal. Mons 76, 397. Nade wszystko zaś to ci przykazuję srogo, Żebyś u Izmenii nie postal i nogą. Min. Ryt. 4, 189. Na teatrach nic takowego postać nie powinno, coby uszy obrażać mogło. Teat. 26, 25. (miejsca mieć nie ma). Kłamstwo nigdy w uściech nie postało moich. Teat. 5, 84. Tak podła myśl niegodna postać w umyśle obywatela. Kras. Pod. 2,241. Nie postało nawet w myśli mojej, frasować Wc Panią. Teat. 3. d, 61. Srogość w myśli mojej nigdy nie postoi. Teat. 53. d, 53. Nie jadłem chleba, ani mięso ani wino postały w ustach moich. 4 Leop. Dan. 10, 5.

POSTANOWIĆ, f. postanowi cs. dok., POSTANAWIAĆ niedoli. ; Sorab. 4. postahwam, (ob. Postawić); Vind. osta-novit; Ross. nocTanOBiiTt, nociaiiOBjaTb; stanowić, stawiać, fjittfteEett. Nimfa zwiódłszy go z światła, w cieniu postanawia młodzieńca. Otw. Wirg. 474. — §. Postanowić, ustanowić, uchwalić, Doh. ustanowiti ; Sorab. 4. postahwu; Vind. napostaviti, napovedeti, nakonzhati, do-skleniti , ( postanoviti, obstanoviti, saterditi, poterditi, postaviti * potwierdzić); Croat. odluchùjem, odlucham. dokonchati ; Dal. odlucsiti ; Ross. onpeAhjiHn., onpe^h-mtl; Eccl. ^KOiioiiOiuraTii, 3aKOHonojo»y, (cf. ‘zakon); bef#lteßen, öerorbneu, fcft fefjett, anfejjeit. Teraz w Warszawie postanowiono, aby dobrym ludziom wszystko darmo dawano. Doh. Kom. 2, 29. W każdej prowincyi pretora postanowiono. Pilch. Sali. 38. osadzono. O postanowieniu dnia na zapłacenie. Chełm. Pr. 457. — Postanowić « uregulować, rozporządzić, uporządzić, uporządkować, ułożyć; einri#ten, eilte fefte beftimmte @inri#tung geben, orbnen. Błądzisz po puszczy z rozmaitemi a nie postanowionemi myślami swemi. Rej. Post. Aa 1. W tych młodych lecieeh niemasz żadnego dobrego rozumu, i żadnego postanowienia. Glicz. Wych. J 5 b. (ułożenia, porządku , statku). Młody pies jeszcze się postanowi. Rej. Ziv. 90. (włoży, wprawi). Zjechali się Polacy do Gniezna dla postanowienia Rzpltćj. Krom. 33. Miasto to rządzi się tak pięknemi porządkami i takicmi prawy, iż może mieć zazdrość w innych Rzeczypospolitych, choć też dobrze postanowionych. Boter. 83. Posłał Judas do Rzymu, aby postanowili a ‘zjęli z niemi przyjacielstwo, a prosili, aby zdjęli z nich jarzmo Greckie. 1 Leop. 1 Mach. 8, 17. Co gdy się postanowiło, natychmiast wyszli z miasta. Baz Sk. 58. Jozyasz postanowił kapłany według porządku dni, obleczone w białe szaty. 3 Leop. 3 Ezdr. 4, 2. (‘narządził. 1 Leop.). Gdy na oddawkę postanowią oborę, od faskowćj krowy faska masła ma być oddana. Haur. Ek. 120. (urządzą, umówią, wypuszczą). Musi być jeszcze u pana moje miesięczne, strawne, moje zasługi, moje suchedni, i to wszystko, co panowie sługom na postanowieniach pisać, a nie dawać zwykli. Teat. 52. b, 14. (najmując, godząc ich). Sługa, postanowiwszy z panem, dobrze i cnotliwie mu służyć.... Star. Ref. 436. ugodziwszy się z nim, mit tinn brthtn überein geïommen. Postanowić , wiele poddany ma lasek trzysążniowych wyo-rać. Mon. 64, 212. Postanowienie, effeclus, wyporządze-nie, bie (Einrichtung, Serfaffung, cf. ustawa, uchwała," Sorab. 4. postajeni, postawieni, (postahwiznć ustawy, sta

tuta); Vind. postaulenje, sarozhenje, postava, narejenje ; savredba, poredba, savkasa, sazhreda; Croat. et Dal. odluka, (cf. odłączyć); Ross. ycTaHOBieme, ycraBS, ynpoKAGHie, y3aKOHeHie. Opisać rządy i postanowienie państwa którego. Kłak. Turk. 64. (konstytucyą). Przedziwne Rzpltćj postanowienie, potęgi jej przyczyną było. Faliss. FI. 272. Postanowienie pisania. Krom. 2. (plan, zamiar). Nie chciał przestawać na tych ojców postanowieniu życia abo regule. Sk. Zyw. 4, 21. ScbenSorbmmg, £ebenSeinri#tnng. — Postanowić życie, sposób życia swego ustanowić, einen ScbenSplait feftfepen. Wezwanie i stan swój ma każdy postanowić. Glicz. Wych. F 2 b. Zabiegając nierządowi, ma się każdy postanowić, a stan sobie słuszny wybrać, ib. 0 3 b. Kto nie postanowi żywota , zawsze chodzi koło płota. Cn. Ad. 386. (kto ni nacz nie zmierza, w nic nie uderza; cf. żyć na pamięć, nie jąć się niczego). — Postanowić się, stan życia sobie obrać, przyjąć. Cn. Th. fi# eine SebenSart mahlen, einen gewijfen ©taub ergreifen. Praecipue: Postanowić się, w stan małżeński wkroczyć, osieść gdzie, usadowić się, fi# tferefllb #eit unb tt>o itiebcr laffen; (Croat. nasztanitise uxorern du-cere; Bosn. nastanitse, osgenitise , udomilise uxorern du-cere , udomitti, udatti, nastaniti, marito collocare in ma-trimonium, ustânitise domicilium sibi constiluerc). W pierwszej krucyacie siła bardzo Francuzów małżeńskim ślubem postanowiło się w Palestynie. Ustrz. Kruc. 2, 45. Już na spokojniejszy żywot się udawszy, postanowiłem się z woli boskiej. Paszk. Dz. 46. Przyjaciel ten, postanowiłże się już? Teat. 50, 48. Synu! obrałeś sobie postanowienie, a nie powiedziałeś ojcu i słowa! Staś. Kum. 4,224. (partyą , żonę). Już Wc Panna dosięgasz wieku przyzwoitego damom do postanowienia. Teat. 40. c, 44. (do pójścia za mąż). Roztropna matka mówi o dobrem postanowieniu córki swej. N. Pum. 19, 54. Może on w czasie jaką córce dać pomoc, zrobić postanowienie. Teat. 48. b, 57. — Activ: Ociec każdy syna swego postanowić ma, a żadne postanowienie bezpieczniejsze nie jest jedno małżeństwo. Glicz. Wych. P 3 b. (établir, etablissement). — §. Postanowić co u siebie « umyślić. Cn. Th. bCi) fi# bef#lie$eit. Postanowienie umysłu , albo na umyśle, abo u siebie, propositum. Cn. Th. (zamysł, przedsięwzięcie, ob. Umienić). Pewien swego postanowienia, stoi nieporuszony i nieustraszony. Pilch. Sen. list. 340. Król Szwedzki ‘postanowiony jest zwołać stany w przyszłym miesiącu. Gaz. Nar. 4, 280. (Gall. il est déterminé, potius: umyślił, zamyślił, myśli, skłonny jest). — §. Aliter: Młodyć on, ale sędziwym na umyśle, albo, że tak rzekę, postanowiony. Lub. Roz. 442. ustały, statkujący, stateczny, gefegt, t>tm gefegtem ßfiaracter. Bez ćwiczenia człowiek zdziczeje, i nigdy się nie postanowd. Gorn. Dw. 18. nie ustatkuje się, nie przyjdzie do swojej pory, er wirb niemals gefegt, befommt nie einen beflimim ten 6#aracter; (cf. Eccl. HenocTOHHCTByio, Graec. arrraréco, niestatkiem jestem). — §. Postanowienie nieba, powietrza , miejsca, kraju, qualitas, temperatura coeli. Cn. Th. klima, baS ©ima. Niebo w takim postanowieniu się prezentuje : wschód Osiada wodnik, a zachód lew. Fur. Uw.

F 3 b. (t. j. konstelacya). Postanowienie ciała, konsty-    poczynać sobie dobrze etc., sprawować się; »erfahren,

tucya. Dudz. 53. bic £eibe3conftitution. Komplexya, ciafa    fjanbelrt. Jakżeś sobie w te'j mierze postąpił. Teat. 3. d,

przyrodzone postanowienie. Oczk. Przym. 2. Powietrze    22. Postępuję z kim surowie, łaskawie, chytrze etc. ob-

zimne i zdrowe, daje Szwedom postanowienie ciała mo-    chodzę się z nim; Croat. baratati, mit einem »erfahren,

cne. Wyrw. Geogr. 513. Chcę, aby dworzanin miał kształt    umgehen, eilten behanbeln,    gut, fc^Ied^t JC. Jak    to ludzie

i dobre postanowienie w ciele. Gorn. Dw. 29, (cf. postać).    umieją obłudnie z    drugiemi postępować! Boh.    Kom. 2,

Cholerycy mają postanowienie ciała gorące i suche, fle-    191. W niewoli go trzymał,    i z    nim jak z bydlęciem

gmatycy zimne i wilgotne; a to zowiemy kompleksyą.    postępował.    Teat. 54. c, 2.    Sam    nie wiem, jak mam

Petr. Eth. 139. POSTANOWICIEL, a, m., który co po- postępować z temi natrętnikami. Boh. Kom. 2, 306. — stanawia, ustawiciel, ustawca ; ber $eftfejjer, Śeftimmer,    g. 2) Activ.    Postąpić komu co    lub    czego, zezwolić mu,

Segrünber, Slnorblter. Bóg jest postanowicićlem zakonu.    ugodzić się    z nim na co, przyznać    mu; einem etttKrô ju<

Kucz. Kat. 3, 4. W rodź. ieńsk. Postanowicielka.    gcftchen, bemilligett, mit ihm barum einig merbert. Posłał do

POSTĄPIĆ, f. postąpi intr. dok., Postępować niedok. ; (Boh.    Fabrycyusza Pirrus    posły    swe, postępując mu    niemało

postaupiti, postaupati, postupowati; Sorab. 1. postupuyu,    i dzierżaw i złota,    aby z    nim uczynił kontrakty    jakie, a

postupiu, postupim, postupam , stuparn prèdk, postu-    zostawił go w pokoju. Hej. Ziu. i01 b, Radul prosił Ma-

pwano processio ; Bosn. poslupit, naprjdovati ; Rag. po-    hometa o pomoc przeciw Matyaszowi, postępując posłu-

stûpiti, naprèdovati; Croat. posztuplyujem, napredujem ; szeństwo i *ołd. Biel. 246 b. (ofiarując, przyrzekając). Vind. napreipriti, (postopiti » podeptać^ ; Carn.-postopam    Tamże mowa była, co posłom postąpić do Carogrodu.

* próżnując wałęsam się, (postopazh »próżniak); Hoss.    Sak. Sob. B 2 b. (co im wyznaczyć). Iż on człowiek, ja-

nocTynHTb, nocTjnaTt; Eccl. npe4ycniBaio ; g. 1) stopy    ko prostak tak rozumiał, postąpił mu tego, i rzekł....

swoje dalej posunąć, pokroczyć; weiter fcfjreiten, fort fdjret«    Glicz. Wych. M 4. (zezwolił na to). Postępować, n. p.

ten, phys. et impr. Nie mogła postąpić, tylko z kulami    w targu, więcej podawać, poprawić, przyczynić; mehr

pod ramiony. Wys. Aloj. 450. feinen (Sdjritt oormörtö tljurt.    geben, Jttlegen. Podkupuję się pod kogo, podaję, postę-

Ręką nie władną, nie postąpią nogą. Groch. W. 281.    puję więcej wr targu. Cn. Th. 738. Postąpiono mu ro-

Tyś już niektóre słowa wymawiała, I postępować jużeś    cznćj pensyi. Tr. (podwyższono). — g. 5*) Postąpić zkąd

poczynała. P. Kchan. Jer. 308. chodzić, geben. Stąpienie    »ustąpić, *)31a|$ machen, meinen. Postąpisz z włości drogo

jest stopień do postąpienia; postąpienie zaś do dostąpię-    zapłaconych, Postąpisz z dwęru i gmachów złoconych,

nia. Lub. Roz. 101. Każde postąpienie twoje nigdy nie    A co zebrania twego kolwiek będzie. To wszystko przy-

bezpieczne jest. Hej. Ap. 37. Układ, postępowanie, trzy-    szły namiastek osiędzie. J. Kchan. Dz. 243. Między lu-

manie się aktora , nie może być toż samo w tragedyi,    dźmi podniesionego serca zgoda być nie może, gdy je-

co w komedyi. N. Pam. 2, 225. — Postępowanie na    den drugiemu ‘postępić nie chce w dobrych rzeczach,

stopnie wyższe, n. p. podług porządku starszeństwa. N.    jeno chce każdy, aby na jego przestało. Eraz. Jez. K k

Pam. 11, 162. (awans). Postępują z błędu w błąd. Wiśn.    3 b, ustąpić, uledz, nacbgebeit.

rum bemühen, SJîühe geben; Boh. postarali se; Vind. po-mujati fe na kai, obmujati fe, podobiulati, mujati le, shelit; Bosn. pomaritise, hajatise, popohajati ; Hoss. no-CTapaTtCH. P0STAREMU ; Carn. postärsh, ob. Stary. — (POSTARZ, ob. Pocztarz).— POSTARZEĆ się recipr. dok., w lata pozachodzić, naci; gerabe alt merbett, altern, älteln; Carn. postâram se, ( postarn senex)\ Vind. postaritife, ostaritife; Bosn. postaralise; Hoss. ycTapiib, ycTapli.ibiw.

396. (brną coraz to bardziej). Postępujesz z siły w siłę, POSTARAĆ się recipr. dok., staranie na co łożyć, fid) mo< z fałszu w fałsz, z obłudy w obłudę. Smotr. Ex. 47.

Stopniami trzeba postępować. Teat. 19. b, 76. Nie dosyć jest dobrze począć, trzeba coraz dalej dobrze postępować, chcąc dojść doskonałości. Pilch. Sen. list. 274. Postępować, postępek czynić w czym; tu Ctt»a3 fort fd)reiten, ftortfdjritte machen, Boh. prospeti; Slov. prospjwam , (cf. pospiać). Ilekroć poznać zechcesz, izaliś postąpił, uważaj, czy do tegoż samego dąży chęć twa dzisiaj, do czego

dążyła wczoraj. Pilch. Sen. list. 280. Ów chłopiec posta- P0STATA, P0STATNI, ob. Postawa. POSTAW, u, m. ; (Boh. pił znacznie w stolarstwie, i był wielką pomocą swemu    postaw 1. warsztat tkaczy, 2. wał sukna; Slav. podstawa»

majstrowi. Mon. 64, 142. Uczący się języków na trzy    tkanina, materya ; Bosn. postav, płatno tela, linteum\

części są podzieleni: poczynających, postępujących ido-    Croat. posztav, płatno* płótno; Hag. postàv tela; Hung.

skonalących się. Dyar. Gród. 155. Nie postępuje praca,    possto * sukno ; Eccl. iioctskt» * no.ïOBHHKa cyima, 2. nenie awansuje; Eccl. He cnopHTL, He cnopnibCfl, (cf. spo-    aeHU, 3. opy4ie TKaieaLHoe ; Hoss. nocTaBb * skrzynia);

gnnjeś ©tncf £ud), £ud)baflen, eine £nd)n>Hc, ein ïnchpatf im Saben. Postaw, w Słowiańskim służy wszelkim rzeczom , które się tylko zwijać dają ; w' Polskim samemu suknu. Klecz. Zdań. 48. Bela sukna ma w sobie postawów 20 ; postaw sukna ma w sobie łokci 52. Chmiel. 1, 161. Nalazła w skrzyni sztukę albo postaw sukna. Szczerb. Sax. 140. Głupi który poprzysiągł w gałgany się stroić, Mogąc suknią z nowego postawu wykroić. Nar

ro), e$ geflt nicht »imnârté. — Skoro białogłowa w brze- ' g. ą) wał sukna; Vind. luknena bała, fvitek fukna ; ein mię postąpi, tedy choroba miesięczna ustanie. Szczerb.

Sax. 225. w płód zajdzie, pojmie, pocznie, brzemienną czyli ciężarną, lub w ciąży zostanie; fobalb fic empfängt, fdjrcangcr mtrb, in bie ©cfyroangerfdjaft tritt. Nie godzi się z położnicami łączyć, bo się przez to i na zdrowiu psują,

' i potym z trudnością postąpić mogą. ib. 225. począć. —

g. Postępować prawem, lege agere. Cn. Th., gerichtlich »erfahren. — g. Postępować sobie dobrze, źle, mądrze,

POSTAWA.

POSTAWAĆ - POSTAWI Ć.

389

wieećj huku, niż puku). —

POSTA WEK, wka płótna, ein Heiner Men eher $ad, ®tücf, £nd), Seinwanb; wałek. POSTAWIĆ, f. postawi cz. dok. ; Boh. et Slov. postawiti; (Boh. postaweti pobudować); Sorab. 1. po-stahwam , postawiam, postawńu, postajem, postajiu, po-stahwu, (postajeni, postawieni postanowienie); Carn. po-staveti, postavem , postavlam; Vind. poslaviti, postaulati ; Croat. posztaviti, poztavlyali ; Slav. et Bosn. postaviti ; Rag. postaviti; Ross. nocTaBHTL, nocTaBMTB ; (nociaBKa 1. postawienie, 2. liwrunek, cf. przystawić); a) stawiać co

Dz. 3, 469. — *§. Uczynił zasłonę z modrego postawu z pawłoki. 1 Leop. 2 Parał. 3, 44. (z modrej sztuki cienkiej tkaniny). — §. b) Transi. Według trybu i postawu wojennego. Pilch. Sali. 498. postanowienia, porządku; ©inricfitung, ©ebraudj, $erfommen.

POSTAWA, TOSTATA, y, z., POSTAWKA, POSTA-WECZKA, i, i., zdrobn.; Vind. postava, telefna dou-gust, vishina telefa, fhtatura ; Boh. postawa. §. 4) postać abo kształt zwierzchni człeka pokazały. Cn. Th. postura, baś 3lnfe$en, bte andere ©cftalt, bte gtgur, befonberê cineê SDîenfcbcn. (Carn. postava lex, ustawa; Vind. postava, postava enega kraja * posada, położenie, pozycya; Bosn. postava , zakład déposition , ob. Pokład). Jak się drzewkom przydawa, tak tez i dzieciom, jakie z ziemi wyro-stą krzywe albo proste, też postawę, gdy ich nie oprawią, i stare miewają. Spicz. 184. Postatę matki pszczelnej między rojem tak upatrują ; ma ona być na kształt osy farby szarawej.... Haur. Ek. 457.— Postawa, okazała postawa, n. p. Postawa, a dalej nic. Cn. Ad. 903. (urody dość, a serca, rozumu mało; wrzkomo coś). Postawy - ć tylko dyabeł ma dosyć, ale mocy niewiele. Hrbst. Lek. K., (cf. nie tak straszny dyabeł, jak go malują, straszniejszy dyabeł w farbach, niż w samej istocie). Nie patrz na postawę, ale na człeka sprawę. Cn. Ad. 632. (niepozorny, ale wyborny). Pan postaw widomych nie tak potrzebuje, jako się przypatruje sprawom a myślom serca każdego. Rej. Post. L l 5. Nie sądźcie według postawy, ale sądźcie sądem sprawiedliwym. Badz. Joan. 7, 24. (bezwzględnie na osoby, bezparcyalnie, bezstronnie). — §. Turcy kształtną postawę rozmaitą pod czas modlitwy biorą, zakładają ręce, chylają się, czołem biją, chwieją głową. Ktok. Turls. 192. różne figury, układanie , łamanie ciała ; ©ebfirbett, ©eftalten, $tguren. Kłanianie jest zwierzchnia postawa uczciwości i poddaności. Gil. Post. 67 b. Świętą wieczerzą powinniśmy z wszelaką uczciwością przyjmować; a to nietylko czapką, klęczeniem, postawą nabożną, twarzą jakoby płaczliwą, ale posłuszeństwem. Gil. Kat. 334. Pokrywają one marne żywoty swoje, ukazując po sobie postawę nabożeństwa i pobożności, a w sercu przecię dyabeł. Rej. Post. E e

6. (pozór, powierzchowność). Nadobnemi i farbowanemi słów!ki, a ona anielską postawką pokrywa fałsz. Rej. Zw. 83. Nie trzeba postawie niczyjej wierzyć; nie trzeba nikogo z postawy, ani z odzienia szacować , gdyż często pod owczą barwą tają się wilcy drapieżni. Ezop. 424. (pozorom nie wierzyć, pozor oszukuje). Od takich się zbawiciel kazał nam wystrzegać, Co w owczych posta-weczkach będą u nas bywać. Papr. Koi. H 4. Uprząść postawę. Pilch. Sali. 49. powagę stroić, stąpać jak z tabulatury, jak paw'; jtd; ein Sinken geben, ftgurtren. Faryzeuszowi umieli-ć postawkę stroić świetobliwości, zdali się ludziom nabożni, a w rzeczy obłudą pachnęli. Dambr. 362. Zdała się, jakby stroić postawę myśliła. Zebr. Ow. 251. Nadymać postawę swoje. Rej. Zw. 48. pysznić się, W ûUfbWjeu, bief tfjtm. Niechaj się rozmyśli, długoli tu będzie mu wolno tak nadymać tę postawę swoje. Weresz. Reg. 82. — §. Affectatio, wystawność, postawa, sadzenie się na co. Macz. Strzeż się, abyś nazbyt pomału, a z postawą nie chodził, jak owi, co potrawy jakie niosą, gdy się boją, by czego nie rozlali. Kosz. Lor. 4 b. Królowie Egiptscy, nie mając kędy pieniedze podziewać, nakładali na próżną postawę. Biel. Św. C 2 b. chełpę, dumę , pychę , eitler ©tolj. Postawą adverbial., pozorem , pozorno , powierzchownie, na pozór; jum ©djeine, fdjetn» bar. Dziewki płaczą, idąc za mąż, postawą, ale się serce śmieje. Biel. Hst. 21. — Personif.: Affectator, pyszny, wysoko a wystawnie się noszący, sadzicie!, postawa. Mącz.r t. j. ten, który postawę sobie uprządł, ber ftdj dît redjteŚ 3In[ef)en gtebt. — §. Postawa, osobliwie o twarzy, mina; bte ©ebärbc, SDîiene, baê ©eficfjt, ba3 man mad)t, ober oon Sîatnr fiat. Ma postawę surową. Teat. 18, 145. Gdy tak dawał sprawę Surową Goffred czynił mu postawę. P. Kchan. Jer. 115. Krzywo nań patrzy, i srogą czyni mu postawę. P. Kchan. Orl. 1, 21. Pokaz łaski postawą abo wzrokiem. Gorn. Dw. 309. — Fig. transi. Prawda na się fałszu postawę wziąć musi, aby je ludzki rozum przyjął; fałsz zaś własny kształt zachowując, przystęp znajduje. Zab. 367. barwę, płaszczyk, powierzchowność; bte ©e* ftalt, ber ©cfyetn. — Serca sobie dodawali, by tylko po szańcach mogli stanąć, a postawę niejaką obrony ukazać. Warg. Cez. 150. podobieństwo, pozor, einen @d)cin t)0n SSertfietbigung. Acz już widział bitwę straconą, przecię mu na postawie nie zeszło. Biel. 114. (nie stracił fantazyi). Teraz los nasz pomyślniejszą weźmie postawę. Teat. 55. e, 25. kształt, minę, obrót; eine gitnfiigere SJłtcne, 2ßen* buitg. Emiliusz utraciwszy obu synów, w równej umysłu postawie zachował się. Zab. 3, 96. w równowadze , itn ©letcbgemicfite, ganj gletdjmfitfjig. — §. 2) Postawa ; Boh.. postawec; Sorab. 1. postawa; Ross. nocraBE ; u tkaczów, przędza wzdłuż miasto gruntu, na płótno lub sukno na-gotowana. Olw. Ow. osnowa, nawicie tkacze, (cf. osnowę postawić), ber Slttfjug, baê @d)eergarn, bte Slette, bte SBerfte. Postawą zowią płóciennicy przędzę wzdłuż miasto gruntu na płótno nagotowaną. Pilch. Sen. list. 3, 62. Postawa , podłużna przędza w warsztacie tkaczym. Magier. Mskr. Osobno obiedwie się stawną, I parę postaw z przędzy cieniuchnćj naprawią, inlendunt. Zebr. Ow. 128. Taśmę te swemi rękami utkała, A różnych nici postawę snowała. P. Kchan. Jer. 404. Wszędy trzymać się trzeba zdrowego rozsądku, By wątek był postawmy wart, postawa wątku. Dmoch. Szt. R. 5. Postawy dosyć, wątku mało. J. Kchan. Dz. 200. Rys. Ad. 54. Opal. Sat. 116. Chroic. Ow. 256. Gorn. Dw. 346. (»tel ©efdtrety utib wenig SSBofle;

POSTAWAĆ, ob. Postać.

m., dem. nom. postaw; n. p. sukna,

na pewnym miejscu, bin [teilen, Ijtn feßen, [Men, errtdjten. v Czarny stół przed sobą postawić kazał. Weresz. Reg. 149.

postawkę nabożeństwa. W. Post. Mn. 60. Łagodną po-stawką go zwodzi. Papr. Prz. C 3. Jeśli nałożnica piękną postawkę ukazała, tedy jej się uśmiechnął król, a gdy się gniewała, przepraszał. Radź. 3 Ezdr. 4, 31. Rej. Ap. 78. et 22. POSTAWNICA, y, z., robotnicom na wzór postawiona, rej wodząca między żniwiarkami, poprzednica, przednica; bie üßorarbettcrinn, bfc erftc ©djntt* termu, Üßorfcljmtterimt. Osoba najpospieszniejsza wybrana być powinna, jak nazywają, na postawnicę, któraby innym w robocie wodzem była; i ta po żniwie wieniec przynosi. Kluk. Rosi. 3, 216. POSTAWNIE, a 1) wzór i wódz robotników, ber SBorarbctter, erfte ©Quitter, üBorfdjttitter. Przy koszeniu powinien być jeden po-stawnik, któryby wyprzedzając innym do raźności był pobudką. Kluk. Rośl. 3, 295. — §. 2) Postawnik, duża świeca. Dudz. 53. kierca, którą przy katafalkach, na ołtarzach i t. d. stawią, eine große ©ad;śferje, 5Iltarferje, Seidjcuferje ; (Boh. postawnjk postument; Slov. posta-wnjk basis). Omnes candelas postawniki kręcone circa funera oblałaś, postea vitrici recipiant et dc his majus altare provideant. Dub. 43. Tedae ferales, świece, pochodnie a postawniki pogrzebne. Macz. POSTAWNOSĆ, ści, z., wystawność, przesadzanie, afektacya. Tr. affe« ctirteS 2Sefen. POSTAWNY, a, e. POSTAWNIE adverb. ; (Ross. noc'ramibiM przystawiony, nastarczany) ;    1 a)

postawę mający, okazały, dobrej postaci, kształtny; Vind. sestaun , aitfe^ttltd), t)0it fdjoitcr ©eftalt. Koń cudny ten jest, który ma wzrost postawny, wielki, a długi, tak iż każdy członek ma prawy umiar. Cresc. 524. Konie postawne i we wszystkich członkach strojne. Cresc. 515. — b) Według postawy, kształtu, nad; ber fttgur, ©eftalt. Ty nie postawnie sądzisz, ale prawnie. Ryb. Ps. 125. nie względnie na osobę, nie patrzysz kto , ale co, bezstronnie, ointe $lufe^en ber ^erfoit. — §. 2 ) Postawny, wystawny, przesadzający, afektowany; graintdttfd;, crfült* ftelt, erjioitltgen, affecttrt. Wystrzegać się mamy w chodzie subtelnych a postawnych kroków. Kosz. Cyc. 85. Córki Syonskie wynosiły się, pląsały i postawnym krokiem postępowały. W. Jes. 3, 16. Pociej. 281. Postawną mową, a pięknemi słowy zalecają wymysły swoje. W. Post. W. 2, 109. Czucie ich jest zmyślne, a, potworne , nieprawdziwe, ale postawne. Żarn. Post. 4 b. pozorne, udawne. Niewinne winni, postawni szczerze zabijali, ib. 700. Uznawszy, że ludzie są ludźmi, nie mieliby tak bardzie i postawnie na swą ludzkość kazać. G licz. Wych. F 5. —- §. 3) Botan. Postawne ziele, Seseli Crelicum. Śleszk. Ped. 419. SDîofyreitfiïmntcl. Syr. 143.

Beczkę na dno postawił. Tr. Most drewniany na palach postawiony. Warg. Wal. 73. Postawić kręgle. Tr. Siegel auffeßen. Na nogi postawić, na nogach postawić, fig. podnieść, wznieść, pokrzepić, auf bte 33etne [teilen, auf*

m., §.

|cbeu, aufrifflten; Slov. na kn'dla abo na nohi ho postawił. Młoda Sułtanowa chciała na nogi postawić powagę * swego syna; stara swoje zatrzymać. Kłok. Turk. 16. Bałwochwalstwo na nogi postawił. Sk. Dz. 371. Ludzką ułomność na nogach postawia. Wad. Dan. 53. Niesłuszną sprawę na nogach postawił. Pilch. Sali. 147. — One Tarnowskie , Tęczyńskie , Odrowąże , tak wielkie królestwo nam postawili. Janusz. Oksz. G 4 b. — §. Prosił mię, abym mu konia w swej stajni, na jego grosz, postawić dozwolił. Szczerb. Sax. 281. mieścić, itt bett ©tali [teilen, etnftellen.— §. Na jedne kartę sto, dwieście Holenderskich postawił. Teat. 15. c, 22. (sadzić, stawić, ryzykować, odważać). — Osnowę postawić, osnować krosna. Cn. Th. 642. bety bcu ffieborn : beu Sfafjug auffpan* neu, anderen, blc Slnfdjere, bte ©erftc ntadjcn. Telam or-diri, przędzę nasnować, postawić, t. j. zacząć co trudnego i długiego. Mącz. — Linie krzyżowe zrysować abo postawić. Solsk. Geom. 29. aufjetdptcn, tu ben ©runb legen, ailfftelleu. — §. Wnet to w niesmak Jejmości, wnet kozła postawi. Łącz. Zw. 16. na czele kozła pokaże, czoło zkoźli, zkrzywi, ein ftufierS ©eftdjt ntadjen. — §. Cypryan na biskupstwo w Kartaginie postawiony. Sk. Dz. 122. postanowiony, ustanowiony, osadzony ; in bent Stëtljiunc angefefct, angeftellt. — Syn króla pytał, kiedyby bój a bitwę postawić wolą miał? Fraz. Jez. K 7. bitwę wydać, ftcfT tu ©cf)lad)torbnuttg [teilen, eine ©djladjt liefern. — *§•

Musieli się w Betleem 'postawić na on czas, gdy....

Rej. Post. C 6. stawić się, stanąć, stawać ; fiel; motylu [tel* len, bafelbft einftelleit. — b) Intr. Postawić na swoim, trzymać się swego zdania , upierać się przy nim , [einen ©aß behaupten. (Croat. poztavimo « dajmyż, supponujmyż).

Pieniakowi idzie częstokroć jedynie o to, żeby na swoim postawił, i przeciwnika przeparł. Kras. Pod. 1, 222.

Serce moje w tym razie tak mu się oparło, Ze na swoim postawię, choćbym miał dać gardło. Zabi. Zab. 96.

— $. c‘) Postawić się komu łaskawie, niełaskawie etc., ukazać mu się, ftd; einem gitabtg, uugitćtbtg erroetfeit. Zona Alexandrowa wojewodę wdzięcznie przyjęła, a Alexander mąż jej, także łaskawie mu się postawił. Gwagn. 111.

stękuje contin., chwilę stękać, nad; etitanber \j\n [töfineu, [eufjeit ; Sorab. 1. postohnuyu ; Boh. postesknauti sy, po-steżowati sy. Kurczy się, postękuje, łzami pieniek spływa, crebros dat gemitus. Zebr. Ow. 259. Jakożeś stękowała , gdy na cię bole przyszły! 1 Leop. Jer. 22, 25. Czy się zdało postęknąć, czy drewno steknęło? ge-miliis dedisse. Zebr. Ow. 204.

Staraj się, abyś na początku wnet dobrze się postawił, a mniemanie o sobie dobre uczynił. Gorn. Dw. 150. Ludziom wspołek, żebyśmy się dobrze poczesnie postawili, z nas aby im słowo dobre, i pociecha dobra urosła. POSTĘK.NAC cz.jednll. Posiekać niedok., 'Postękawać, 'posiez. Wych. 0 1 b. Ach mnie nędznemu! jakim mięsie dan bóg postawi; iżem się go zaprzeć śmiał! Sk. Żyw.

po-

216. POSTAWICIEL, a, w., który co postawia; ber $trt* fteller, iptnfeßer, fteftftcllcr; Sorab. i. postahwenik ; Vind. stavez, postaular, postaunik , staulavez ; Croat. posztavi-tel; (Carn. postavar, postavnèk legislator); Rag. posta-vâr, postavgljûr. POSTAWKA, ob. Postawa * figurka,

.minka; ©eftaltcfyett, gtgünffen, SOîtencben. z wierzchu stroją POSTĘP, u, m. ; Ross. nocTyir&; postępowanie nogami,

chód, ber ©cmg. Ujrzał zbliżającą się ku niemu niewia-    chleba, ani mięsa. Ustrz. Kruc. 1, 179. Pim. Kam. 46.

stę, którą dla piękności i wspaniałego postępu, wziąłby    Sk. Dz. 271. et 105. POSTNICA, y, i., bte gafterinn;

był za boginią. Weg. Marm. 54. Bardzo mi się jej po-    1lots. nocTHima. POSTNICZESTWO, a, n. ; Ross. nó-

stęp i kibić podoba. Teat. 1. c, 24. — §. Postęp, PO-    CTHHnecTBO; poszczenie ścisłe, poszczenie, sposób życia,

STĘPEK, pku, m.\ Sorab. 1. postupwano; Roh. et Slov.    postem zajętego; bflö gaftett, faftenbe# Se&Ctt. Czerńcy

prospëch; Vind. napreihod, napreid ik, popridik ; Croat.    ślub czynią, aby w postniezestwie do śmierci żyli; ko-

naprèdek, posztùpay ; ßosn. napridak; Rag. naprèdak;    niecznie mięsa im jeść nie potrzeba. Pim. Kam. 512.

Eccl. nociyiiKa, oycnujcB , npe4ycirfeHie ; Ross. ycn'fex'L,    POSTNY, a, e. ; Boh. postnj ; Slov. postni; Vind. posten ;

nOdynoKï ; postępek w czym, postąpienie, awansowa-    Slav. postni; Rosn. posni ; Rag. pösni; Croat. pósztni,

nie, progres, dalsze kroki; ber $orfd)ritt, baô ftortfdfreb    korizmèni; Ross. nocTHbift; od postu, ftaft * , $rtfteit * .

tett. Dawałem im lekcye, z wielkim ich w nauce po-    Nigdy nie widziałem u niego w dni postne mięsa na

stępkiem. Boh. Kom. 4,5. W postępie czasów. Nar.    stole. Kras. Pod. 2, 265. Postne potrawy, postny obiad.

list. 2, 151. tn ber $olge ber 3ctt. W dalszym postępie    Cn. Th. Proszę na wigilią dzisiejszą postną do siego

czasu. Nag. Fil. 194.    Wygody te tylko mogą być dzie-    roku. Wol. (obiad w wilią bożego narodzenia).    — Fig.

łem coraz dalszego w    oświeceniu postępu. N. Pam. 20,    Jego komedye zdają się być chude    i postne.    Teat. 54.

178. Postęp geometryczny, arytmetyczny, progressio.    b, Bij. (suche, czcze, niesmaczne, jałowe). POSTO-

Śniad. Alg. 1, 166. et    175. stosunek, baś ŚerfliSlttttjb—    ŁOMCA, y, m., zgwalciciel postu,    ber bte ftaften brid)t.

§. Postępek, sposób    postępowania, obchodzenia się,    Prawo okrutne na postołomców od    Chrabrego    ustano-

czynienia ; baS Słerfaljren, SSerfyaftett. Polaków granice,    wionę. Nar. Hst. 5, 29.

obyczaje, rząd i postępek w Rzpltéj, inną księgą opisa- POSTÓJ, ob. Postać, postawać. łem. Krom. 1. Odpowiedział mu wszystek postępek POSTOŁY plur., kurpie, łapcie. Cn. Th. 548, [Boh. posto-sprawy. Budn. Apopht. 42. tok, bieg, bett gangen Hergang    ly boty ; Croat. posztola, pachmaga , papucha, pantoflin,

ber @ad)e. Nie przez męzkość Kainie, czoło królisz sę-    »pantofel; Rag. postoi, zrevglja * trzewik, postolâr *-

pie, Znać waśń i niespokojność w twoich spraw postę-    szewc; Bal. posstol » trzewik, postolar » szewc; Bosn. popie. Przyb. Ab. 25. Postępek, czyn, bte TJjdt. Dwaj    stoi, posto, poslole, postocicch, çrevia calceus, posto-

mężowie pełni postępków" bohatyrskich. Birk. Zamoj.    lar , çrevgljar » szewc, postolarstwo » szewstwo ; Slav. po-

praef. Siła, jak we wszystkim, tak w rycerskich po-    stolàr * szewc; cf. [ tareck. postal » cothurnus. Men. I,

stępkach fortuna może. Warg. Cez. 145. Obróć oczy    295 — 2]; Germ. vulg. bte ^rtftele) ; 23flftfd)nbe. Czuhaj

Postępek prawny, czynienie prawne; ber 9îed)iên)eg, QC* ridjtltd;eS $erfaljren. Prawnym postępkiem rozpierali się.

Warg. Cez. 245. Aby postępków prawnych niebyło bez POSTPAST, ob. Wety.

końca, musi być jeden najwyższy sąd. Petr. Pol. 171. POSTPONOWAĆ, -ał, -a, cz. contin., upośledzać kogo, po-(procesów, apelacyi). Postępek prawny skrócony. Vol.    gardzać, za nic nie mieć, za pomiotło, kąty nim po-

[,eg. 5, 67. (proces). Iż był sąd przerwany i postępek    cierać ; Rag. ostaviti ; Croat. zaposztaviti, zaposztavlyam,

wszystek, nie chcieli wszczynać kauzy. Warg. Wal. 260.    eittett Çtntcnt fe^en. Morszt. 526. Chrośc. Luk. 2, 62. Ja-

— §. Postępek, tryb, zwyczaj; bte Slrt, SManfer, ber    kie naród nasz do postponowania innych narodów mieć

©ebraud). Upominał ich, aby według wojennego postęp-    rozumie prawo! Mon. 65, 552. I ziemianinowi na czas

ku na skinienie wszvstko czvnili. Warg. Cez. 85. Prę-    trzeba biblioteki nie postponować. Ilaur. Sk. 165. POSF-

dzćj niżeli konnej bitwy dopuszcza postępek, z placu    POZYCYA , yi, z., Morszt. 295, postponowanie, upo-

ustąpili. ib. 220. Postępek księżyca, który miewa od-    śledzanie, odrzucanie , pogarda , bie .Bltrüdfeijltnü.

dalajac się abo przybliżając ku drugim planetom, złą- POSTBACAG, cz. iter. dok., w ciąż strącać, na dół potrą— czenic jego. Sienn. 425. 1- §. Nogi-, żartem postępki,    cić; nad; einanber tym meber werfen, fin fłredeu, tymunter

z przymówką do uczynków i obyczajów, n. p. Co po    fłoflett. To wszystko postrącał, cokolwiek było tamą je-

świeżo Tureckim bócie, kiedy postępki cuchną? Mon.    go zapędowi. Mon. 71, 820. Na powolności król szko—

65, 417, (cf. postoły), bte ftfifle, Srdger, ©eftelle. PO-    dował/bo gdyby wtedy, jak wypadało, niektóre postrą-

STĘPKOWY, a, e, od postępu, postępowania, chodu;    cał był głowy, na co sobie wielce zasłużyły, miałby spo-

®nit<j§ » , b(l3 ©efieit betreffenb. Kości postępkowe. Perz. knojność. N. Pam. 15, 12. cf. zwalić.

Cyr. i, 55. et 25. POSTĘPNY, a, e, §. a) postępujący, fort» POSTRACH, u, m., strach, postraszenie,^ rzecz postrasza-fdfreitenb. Bieg postępny, motus progressions. Hub. Mech.    jąca, ber @^recfen. Otrząsa się wkrótce z tak błahej

10. — §. b*) Postępny, poważny, postawny. Tr. grttoi*    ^postrachy. Staś. Num. 2, 7. Wszystkie postrachy We

tdtifd). POSTĘPOWAĆ, ob. Postąpić. “    Pana nic nie pomogą. Teat. 7, 89. groźby, Srduungett.

POSTMAGISTER| POSTMAJSTER , oft. Poczmistrz.    POSTRADAĆ czego, /. postrada med. dok. ; [Ross. nocTpa-

POSTNIK , a, w.; Croat. posztitel ; Ross. iiocthukb ; po-    4aTt cierpieć, znosić); utracić, oerlteren, etnbttPeit ; Ross.

szczący, postu przestrzegający; ber ftctfłer, Scobadlter ber    TepflTL, noiepaTb. Przykro było królowi postradać tak

gaftett. Ś. Jan, on tak surowy postnik i ostrego żywota    walecznego męża. Teat. 4. ft, 150. Przyjaciela postradać,

mistrz. Sk. Kaz. 465. Wielki ten postnik nie jadał ani    największa to strata. Min. Ryt. 4, 124. Ciężej postra-

591

POSTĘPKOWY - POSTNIK.

POSTNICA - POSTRADAĆ.

na postępki moje dawne i czynności. Teat. 5, 95. — §.    wziąwszy Buski, i guńkę i postoły, drogi się téj po

dejmuje. Tward. W. D. 77. *Posztoły abo kurpie na nogach. Wys. lgn. 9.

dać, niź nie dostać. Cn. Ad. 437. Nie znamy co ma-    nastran, nastrani, perstrani, nastransku ; Croat. sztrón-

my, aż postradamy. Cn. Ad. 201.    szki; Ross. CTopoHUŁifi, nocTopoiTB, CTopoHOio; Eccl.

POSTRASZYĆ, f. postraszy cz. dok., Postraszywać frequ.,    CTf)fUihtiT> ; po stronach, granicach będący, graniczący;

nieco nastraszyć, etroaMchrecfen, brüten, in ©tbrecfen fejjen;    ©eiten*, an bic ©cite, aitgräujenb, benachbart. Rzplta w

Sorab. 1. potraschicż ; Vind. postrafbiti; Eccl. nodpaiua-    ziemi swej sprawiedliwością ma być rządzona, a po stro-

th; Ross. nodpauiaTb, nonyraTt. Matyasz postraszy-    nach, od nieprzyjaciół postronnych mieczem broniona,

wając, Czechy na swoję stronę przeciągał, territando.    Modrz. Baz. 548. Ma z czterema ludźmi postronnemi

Krom. 700. POSTRASZNY, a, e, postraszający, nieco    dobremi niepodejrzanemi przysięgać. Stat. Lit. 344. —

straszny; eilt wenig fd)rccfenb, ©djrecfen etnjagenb. Ten co    §. Postronny; Ross. nocTopoHHUH ; obcy, zagraniczny,

z dziećmi igrał, niechaj twarz na nie zakryje, albo ja-    cudzoziemski, frcmb, auMänbtfcf). Tak to bywa, postronka postraszną ukaże, tedy wnet przed nim uciekają. Rej.    ni lepsze szczęście mają. Simon. Siei. 18. Od Ludwika

Zw. 78 b.    do tych czasów postronni monarchowie Polakom rozka-

POSTROFOWAĆ cz. dok., nieco strofować, nad) etttaitber    zowali. Krom. 370. Iż Messyasza żydzi poznać nie chcieli,

hin (trafprebigen, freiten, ermahnen; Vind. pofhtrafati * zrządził sobie pan postronne ludzie, którzy przyszli po-pokarać.    znawać go. Bial. Post. 135. Tymże był wzruszony po-

‘POSTROGA, i, i., przestroga nieznaczna, eine (Erinnerung,    stronny i odległy człowiek, czym, i my wpośrzód Rzpltej

leife (Ermahnung. Jest postroga i upomnienie was od-    urodzeni i zawsze bawiący się. Siem. Cyc. 352. Nauki

stępców naszych, a naszej niewinności oświadczenie.    postronne przeciw kościelnym ustawom. W. Post. W. 2,

Smotr. El. 12. — §. W ręku patryarchy jest postroga    190. — §. Venator: Pies postronny. Ostror. Myśl. 40.

praw duchownych. Obr. 01. opieka, straż, Obhut, ©#11$,    t. j. od myśliwca stroniący, do postronności się mający;

(ob. Postrożca). Należą do soboru królowie, jak obroń-    ein 3agbhunb, ber ba3 weite 9ietner liebt. Pies postronny,

cy cerkwi, w postrodze pokoju pospolitego. Smotr.    co na każdy dzień wyciecze, a długo goni. Rej. Zw. 90.

Apol. 58.    _    POSTRÓŻCA, y, m., strzegący czego, stróż, opiekun; ber

P0STR0IG, f. postroi cz. don., poubierać, ustroić jednego    23ewad)er, 33ehütcr, SefcijUpcr. Patryarcha jest praw napo drugim; nad; rfnanber anpufcen, anfleiben. (Ross. no-    szych synodalnych postróźcą. Weryf. pr. 63. ib. 31. Nic

CTpoHTb pobudować, ob. Stroić). Każe się postroić    bez najwyższego duchownych praw swych postróżcy, pa-

wszystkiemu dworowi jak najkosztowniej, i sam się tez    tryarchy Konstantynopolskiego, czynić nie mogą. Obr. 66.

KpacoBaibcn.

POSTRONIE, ia, n. ; (Boh. postranice pobocznica) ; pobocze, ubocze, ustronie, bie ©eitengcgcnb, alle?, ma3 auf ber ©eite liegt. Tu już panowanie Kazimierza W. kończąc, pośledniejsze księgi z postronia u nas rządzącym królom poświęćmy. Krom. 369.

ubierze jak w najbogatsze szaty. Star. Dw. 43, Ross. no- POSTRUŻYC, f. postruży cz. dok., POSTRUGAĆ niedok.;

(Vind. poskubiti, postrugati, obstrugati * poskrobać ; Ross. nocTpyżKHTL , nocTporaTb * poheblować) ; wciąż ostrużyć , nad) einauber befthnijjeln, fchnijjeht, fdjneiteln; Ross. cocko-ÓJHTb, co,CKaó.iHBaTb. Nawóz z postrugania na podwórcu , wprzód na kupy kłaść trzeba, ażby sie uleżał. Haur. Sk. 30.

‘POSTRWAGAC

niedok., trwogi ponabawiać, befhtrjt machen. Pospólstwo w zadumaniu postrwagane stało. Pot. Arg. 21.

POSTRONEK, nka, m., (że po stronach dobytku idzie. Cn.    ,    .    ,    , ,

ne

Th.)-,'Boh. postranek; Sorab. i. postronki W. 2. P0STRW0ZU‘• '' Postrwozy schtrank (Ger. ©trang), paszl; Carn. siliła (cf. Ger. ©eil, cf. żyła), furshile ; Vind. verv, vesiljc, povesenza; Bosn. konop, konopaę (cf. konop'), usge, (cf. więzy); Eccl. P0S1RYCHNĄC, /. postrychnie cz. jedntl., Postrychować oóopa (cf. obora), BepB’b, BepcBKa; ber ©trief, ba§ ©eil. niedok., potynkować, beftretchen, anftreithen. Postrychną-Postronki, wszelkie sznury splecione prosto za jednym wszy pień minią i farbą, uczynił barwę jego czerwoną, razem z samych tylko żeber nicianych ; liny zaś splecio- Radź. Sap. 13, 14. Wujek. Budn. 1 Leop. ib. Gdy się są dwa razy. Jak. Art. 3, 225. et 310. et 43. PO- mieszaniną jakie malowania postrychują, będą glan-STRONKOWAĆ, -ał, -uje, cz. niedok., postronkami wię- cowne. Haur. Sk. 372. zić lub bić, mit ©triefen feffeln, bmbett, fćhlagen. Ludzie POSTRZAŁ, u, w.; (Ross. nocTpbjt 1. apoplexya , szlak, biedni, więzieniem i postronkowaniem mordowani, i pie-    2. porwon!); strzelenie, strzała, lub kula w ciele zamężnym penowaniem ciemiężeni. Smotr. El. 50. PO-    więzła, rana od strzelania. Włod., Carn. strćlaj, ber ©d)uß,

STRONICOWY, a, e, od postronków, ©trief*. Lina sple-    bte ©d)n$rounbe. Obchodząc mury, dla wyśledzenia miejsc

ciona z postronkowych żeber. Jak. Art. 3, 299. Postron-    słabszych, wziął postrzał. Pilch. Sen. list. 2 , 40. ( był

kowa cięga. Haur. Sk. 229. Osądzono go na śmierć    postrzelonym). Wszędzie szafuje gęstym z dział postrza-

postronkową. ib. 261. na szubienicę.    łem. Jabł. Buk. C. Zły postrzał z wysoka , a w piekło

POSTRONNOŚG, ści, i., odległość na stronę, bie (Entfer*    droga szeroka. Smotr. Lam. 192. — §. Postrzały nabo-

ttUttg feitnxürtë. Pies jeden się ma do postronności, t. j.    żne w niebo posyłać, modlitewki, orationes jaculatorias.

stroni od konia i myśliwca; drugi przeciwnie nadto ko-    Wys. Aloj. 389. ©tüßgebete, cf. strzeliste modlitwy. P0-

nia pilnuje. Ostror. Myśl. 40. POSTRONNY, a, e, —    STRZAŁOWY, a, e, od postrzału, ©chlip * . Postrzałowe

adverb ; Boh. postrannj ; Slov. postrannÿ ; Sorab. 1. po-    rany. Perz. Cyr. 1, 74.

stronski ; Vind. stranski, postranski, vstranjen , postrani, ‘POSTRZEC, ob. Rozpostrzeć, rozpościerać.

POSTRZEDZ, postrzegł, f. postrzeże, postrzegnie, postrze-    go postrzegał    i poddawał    zawsze nowe sposoby. Nieme.

gę cz. dok., spostrzedz jedntl., postrzegać, spostrzegać    Król. 1, 195.    Abyście na    to pamiętać mieli, ociec Bo-

medok. ; (Carn. podstrçshem, postrçzhi inservire, po-    recki postrzega was, i upomina. Smotr. EL 13. Pa-

stręshba « posługa; Vind. postrezhi, poflushiti* posługi-    trzał, co się u nich dzieje, jeśliby je z czego postrzedz

wać ; postrieshenje postrieshba); obaczyć, zobaczyć, zo-    mógł. Sk. Dz. 151. strofować,    ganić, tabeltt , nermeifen.

czyć, roaljr neunten, geroahr metben; Sorab. 2. hupiitasch ,    POSTRZEDZ się;    — a) Pass.    być postrzeżonym, oba-

(cf. pytać); Sorab. 2. pytfiu, pytfem; Vind. obzhutiti,    czonym, n>a$r genommen merben. Co się nie łatwo po-

vanzhati, sranzhati, povanzhati, savanzhati, sasnaminu-    strzegą, tym łatwiej się gubi. Lach. Kaz. 1, 154. — §.

vati, samerkati, pomerkati (ob. Miarkować, pomiarkować),    b) Recipr.; Postrzedz się w czym, poznać się na czym;

fvedeti, (cf. ‘wzwiedzieć) ; Croat. zamerkavam ; Ross.    getM^r metben,    toaljr nehmen. Czy przetoli mam pisać

ycMOTpiib, ycsiaipHBaTb, saarbTHTb, sajrfenaTb, npHMt-    źle, że rzadki    będzie, Co    się w mego postrzeże rymo-

THTb, npHMtnaTb. Wszedłem do pokoju, postrzegłem    pistwa błędzie. Kor. Hor. 14. Oszukują go najzręczniej,

na stole spory worek czerwonych złotych. Kras. Pod.    i postrzedz się nawet nie może. Teat. 22, 25. Tak chcą

1, 254. Nie trzeba, żeby bramą wchodził, mógłby być    go złowić, że się biedny ani postrzeże. Teat. 10. b, 7.

postrzeżonym od gości. Teat. 11. b, 61. (zoczonym, wi-    Postrzeżony, postrzegłszy, strzegący się, postrzeżony,

dzianym). Otóż i ona, spostrzegam ją, z tamtej strony    burd) SBatyrnehmen gewarnt. On się temu razowi postrze-

tu idzie. Teat. 54, 32. Nie postrzeże złodzieja, jako    żony Umknął, iw stronę uskoczył skwapliwy. P. Kchan.

ten, co kradnie. Pot. Zac. 205. (ożogiem drugiego ma-    Jer. 495. — §. Postrzedz się, obaczyć się w czym,

ca, kto sam w piecu lega). Odstąpi swych zamysłów,    upamiętać się w    czym; in ftd)    gelten, [id) beftnnen, fein

i placu odbiegnie, Gdy cię naprzeciw sobie śmiałego    Vergehen etnfepen.    Postrzegłam    się niewcześnie, żem się

postrzegnie. Weg. Org. 10. W postrzeżoną sieć lisa nie    nadto twardą pokazała. Weg. Marm. 1, 171. Postrzeżesz

nażeniesz. Pot. Syl. 448. Poźno postrzegać szkody, błąd    się po czasie. Teat. 9, 72. Już masz rozum, czasby ci

to pospolity. Teat. 43. d, 45. (po szkodzie mądry). Po-    się postrzedz, a zacząć żyć uczciwie. Boh. Kom. 3, 270.

strzegający łatwo, baczny, czujny, uważny, Vind. obzhu-    Każdy się spostrzega, I z wyznaniem swych błędów do

tezhen, svanzhliu, vanzhoviten, vanzhojozhen, merki-    ciebie przybiega. Zab. 15, 301. POSTRZEGACZ, a, m. ;

fhen, vglavovseten, spomliu ; Ross. npwvrfeTÆHBbiiî, 3a-    (Vind. postrieshnik, strieshaunik * posługiwacz) ; który co

MiTJHBUH, saM’feTJHB’b. Łatwość w postrzeganiu, Vind.    abo kogo postrzega, obserwator; Carn. pomirkazh, (cf.

vanzhovitnost, vanzhajozhnost, vglavovsetnost, sporni-- pomiarkować); Ross. npiurfeuaTeib, 3aMtuaTeJb , ber SCO* nost, permyflenost; Ross. npHMtwHBOCTb, 3aMbnanie,    bad)ter. Najbieglejszemu postrzegaczowi zmylić się zda-

duch obserwacyjny, §8eobad)tnngêgei[t. — §. Postrzegać    rzy w swoich wnioskach. N. Pam. 11, 199. We wszys-

contin., starać się by spostrzedz, baczne mieć na co oko,    tkich sprawach trzeba sobie postawić poważnego jakiego

baczyć, uważać, pilnować, strzedz ; Rag. paziti, (cf. pa-    męża, jakby postrzegacza obecnego. Pilch. Sen. list. 73.

trzyć); beobachten, obfenuren, roahr nehmen, in 9Id)t nehmen.    Postrzegacz ustawiczny. WeLg. Marm. 5, 164, (cf. pod-

Ten człowiek jest podejrzany, muszę go postrzegać.    strzegacz). Dociekłeś mego sekretu; jesteś dowcipnym

Teat. 56. c, 27. Nic niemasz złego, jeżeli wielu tam    i niebezpiecznym postrzegaczem. Teat. 41. c, 344. Pe-

jest psów, gdzie wielu postrzegać, i wielu utrzymywać    dagogowie, dozorcy postępków Rzymskiej młodzieży, i

potrzeba. Stern. Cyc. 102. Turcy tak tego postrzegają,    postrzegacze obyczajów. Pilch. Sen. gn. 227. Censores,

aby patryarchowie żadnych o zjednoczeniu namów i tra-    obyczajów postrzegacze. Pilch. Sali. 45. POSTRZEGA-

ktatów z papieżem nie czynili, jako postrzegać zwykli    CZKA, POSTRZEDNICZKA, i, £., postrzegająca, bie SCO*

całości swego państwa. Smotr. Apol. 117. Do domu się    bad)terinn. Wam cnota będzie postrzedniczką. Zab., 11,

udał, i gdyś ty Alexandryjska wiódł wojnę, twojego    102. POSTRZEGŁY, a, e, — e adverb., POSTRZEŻNY,

postrzegał pożytku. Siem. Cyc. 358. pilnował go, sta-    a, e, — ie adverb., przejźrzały, którego może postrzedz,

rannie koło niego chodził, er nahm betnen 5?it^en tt>a^r. Tak    przejźrzeć. Cn. Th. 863. bemerfbar, möglich ju bemerfen.

gościnnych praw postrzegał Jowisz. Siem. Cyc. 365. zacho-    Niepostrzegle, nieznacznie, znagła , milczkiem. Włod.,

w'ywał, pełnił; in Slć^t nehmen, galten, beobachten. Dobre ra-    inobservate. Cn. Th. Niepostrzegły, niepostrzeżony , indy cyrulikom podaje Borelli w swych postrzeganiach fizy-    observabilis. Cn. Th. 516. On legł, potomnym niepo-

cznolekarskich, w postrzeganiu dwudziestym. Perz. Cyr. 1,    strzeżny okiem, Pod niepamięci ciemnej grubym mro-

83. Postrzeżenie, spostrzeżenie, obserwacya, Rag. opa-    kiem. Zab. 14, 268. Bawili się szczęśliwi miłym rozho-

za, obzir, opip ; Ross. npHMtnaHie, bie Seoba^htng , Sßaljr»    worem, Aż niepostrzeżnie z pięknym ujrzą się wieczo-

Itehmung. Takie postrzeżenia na różnych miejscach uczy-    rem. Przyb. Ab. 36. Na widowiska każdy wybiera się

nione, przywiodą nas do poznania.... Hub. Wst. 7. —    dla rozrywki, i ‘niepostrzeżenie (niepostrzeżnie, niepo-

Niepostrzeżenie, niebaczność, nieuwaga, niedopilnowa-    strzegle) znajduje naukę złączoną z przykładem. Teat.

niesie; Unachtfamfeit, Unbebaut. Co tu robić z tym obia- 24, 60. Czart.    ,

dem nieszczęśliwym, na który ich z niepostrzeżenia za- POSTRZELIĆ, f. postrzeli cz. dok., POSTRZELAĆ niedok. ; Boh. prosiłem. Boh. Kom. 3, 164. — §. Postrzegać kogo, postfeliti; Vind. postreliti, postrielati, dolpostreliti, vstreliti ; zastanawiać, przestrzegać, upominać; einen marnen, auf*    Ross. nocipeJHTb, nocTp-kiHBaTb, nonaMBaTL; strzelając

merffam machen. Przydano Konetablowi Monkada, ażeby    ugodzić, hin fehlten, weg [(hießen, [(hießen unb treffen. — Fig.

50

POSTRZEDZ.

POSTRZEGACZ - POSTRZELIĆ. 393

Słownik Lindego wyd. 2. Tom IV.

Leci jak postrzelony. Teał. 52. d, 112. jak waryat, nne    CZKA i, i., tonstrix. Mącz.; Eccl. nocTpiiraTeatHHua, btC

gefdjlojfen, wic einer, ber beit ©djntß \jat. W leb postrze-    ©djeererimt, SBoUfdjeererinn, fotdjfdjeererinn. POSTRZY-

lony świstak. leat. 6, 6; Vind. on je ofmojen ; Ross.    GALNIA, i, z., warsztat postrzygania sukien, bie $£udj*

nojy4jpbe. Nie chcę mieć zięciem trzpiota, chłopca    fdjeerennerffłatt. {Eccl. nocTpnrajiŁHa, iuipKMbHa barwier-

w łeb postrzelonego, szaleńca. Tent. 7. b, 40. Niezno-    nia). Przywileje miastu Wileńskiemu na postrzygalnią

śne trzpiotostwo tych postrzelonych mózgów. Tcat. 27.    publiczną nadane. Dub. 187. POSTRZYGALNY, a, e,

b, 97. {Ross. npiJAypt zarywanie wyryacyi).    mogący być postrzyganym , tonsilis. Cn. Th., Eccl. no-

POSTRZEMIENNY, a, e,'n. p. Postrzemienny pies, którego    CTpnraieJHbHbiH, befdjeerbar, befdjtteibbar. — (POSTRZY-

przy strzemieniu uwiązanego myśliwiec prowadzi, ein    KNAG, f. postrzyknie cz. jedntl., POSTRZYKAĆ niedok.,

gett&unb, ber an ben ©teigbügel beö 3ager3 angeljangt wirb.    Postrzykiwać frequ; Boh. postrjkati, ustfjkati; Vind. po-

Wywiera on ogarów zgraje, A szczwacze pełni nadziei    fhterkati, pofhrerkati, ofhterkati » pokropić jak z sika—

Z potrzemiennemi jadą w koło kniei. Kchow. 25. Szczw'a-    wki, befprffcert. Twarz czerwono nakrapiana, jakoby ją

cze, którzy chartów postrzemiennych nie mają, mają tez    kalinami postrzykał. Syr. 946. — Fig. Strach z pocie-

charty na smyczy pobrać. Ostror. Myśl. 51. Raźna , cha w serce go postrzyknie. Pot. Arg. 728. — §. W po-postrzemienna. Banial. A 2 b.    strzykiwaniach, pijawek używać się zwykło. Perz. Cyr. 2,

POSTRZYDZ, postrzygł, f. postrzygnie, postrzyźe cz. dok., 131. (gdy^ po stawach strzyknie, 3uc£en in ben ©liebem.) — POSTRZYGAĆ niedok.; Roh. postfihati ; Rag. postricchi ; P0STRZYZEN1EG , ńca, m. ; Boss. nocTpHJKeHHMKT», po-Ross. nocTpuMb, nocipHraTb; postrzydz owce, sukno, no-    CTptDKeHeicB ; do klasztoru postrzyźony, mnich; ber 3Jîiutdj,

zycami po wierzchu obstrzydz, mit ber ©djeerc befdjneibett,    ber junt SDîihtdje gefroren worben. Wpadli do klasztoru

©cfyflfe, îttd; fdjeeren, befdjeereit. Rzemiosło postrzygackie    buntownicy, wyprowadzili owego postrzyźeńca mimo usil-

robili, sukna postrzygając. Dub. 187. Z wełny postrzy-    ne sprzeciwianie się mnichów, ażeby im jako syn kró-

gają owieczki. Lib. Hor. 110. Postrzygać włosy, ucinać,    lewski przywodził. Nar. Hst. o, 46. POSTRZYZNIK, a,

bie £mare befdjneibett. Poganie miasto chrztu postrzygali    m., postrzygacz, który owce, wełnę postrzyga ; ber ©djee*

dzieci swoje, i imiona im dawali. Sak. Persy. 2. U po-    rcr, ©djaffdjcerer. W. \ Reg. 25, 11. POSTRZYZONY,

gan był zwyczaj w siedmiu lat dzieciom włosy pierwsze    ob. Postrzydz. POSTRZYZYNY plur.; Boh. postriźky; So-

postrzygać, i imię dawać Stryjk. 138. Piast prosił tych    rab. 1. tżihano ; — §. i) wełna odpadła od sukna po-

dwóch mężów na mianowiny; postrzygli mu ono dzie-    strzyganego, barwica. Cn. Th., ©djeertttolle, 2lbfaUett ttottt

cię, i mianowali Semowit. Biel. Kr. 30. Biel. Św. 164    Xudjfdjeerer.— §. 2) Activ. Postrzyżyny, strzyżenie, strzy-

b.— §. Postrzygać kogo na mnicha etc., koronę, plesz    ganię; baö ©djceren, Sefdjeerett. Postrzyżyny, strzyżenie

na głowie mu wystrzygać, omniszyć go, einen junt 2Jïi)tt«    wełny, gdy owce strzygą. Cn. Th., bie ©djaffdjltr. Podje tc. fdjecrett; (cf. Boss. nocxHiimbca). Pojmał go i    strzyżyny włosów, ba3 ^aarabfdjitetben, Jpaarfdjeerett. Śle—

postrzygł, i do klasztoru wepchnął. Sk. Dz. 870. Ma-    pota Mieczysława trwać miała aż do siódmego roku,

tkę z państwa złożył, i na mniszkę postrzygł. Sk. Dz.    kiedy mu ociec obrządkiem narodowym uroczyste spra-

1013. W czerńce go postrzygł. Stryjk. 194. W zakon    wił postrzyżyny. Nar. Hst. 2, 7. Zwyczaj był u Pola-

czerniecki go postrzygł. ib. 205. Wielu na wygnanie    ków w siedm lat strzydz czupryny, I zwano to, sprawi-

wyrzucił, i do klasztoru postrzygł. Sk. Dz. 757. —    wszy bankiet, postrzyżyny. Pot. Pocz. 190, {ob. Miano-

Phras. Na kleryka go postrzygł, na dudka go wystry-    winy). — Postrzyżyny, strzyżenie laika na duchowny stan,

chnął. X Kam. Powolność zbytnia ściąga nam wzgardę,    tonsura sacra, Cn. Th. omniszenie, okapturzenie ; baâ

lub też nas w dudki postrzydz dopuszcza. Mon. 70,    ©djeerett JUtlt ©etfłlidjett, bie ©ttlîleibltng. Postrzyżyny mni-

258. W błazna postrzyźony. Past. Fid. 131. na błazna    szki, postrzyganie ; item, ceremonia, fest, bankiet przy

wystrychniony, tnatt ^at t^n junt 3îarrett gemacht. Mów praj- postrzyganiu. Cn. Th. bie geftlidjfeit bei) ber ©tnfleibuitg. wdę, to cię między postrzygą natręty. Nar. Dz. 3, 125. P0STUDZIĆ cz. dok., chwilę studzić, ostudzać, nad) eitt* (do natrętów cię przyhczą). — §. Postrzydz co na dro- flnber jjtlt flbfüblett) Serab. 1, postudzicż. bne kawałki, Retu fdjttetben mit ber ©djeere. Kto ten pa- POSTUKAĆ cz. dok., chwilę stukać, nad) etnanber Ijin fto* pier tak postrzygł? Tr. — Transi. Myszy tę książkę    pfen, ftüfkrt; Ross. nocTynan,, nocTyKHBan», nocTyqaTB.

postrzygły, drobno przegryzły, stoczyły, jemagt. PO- POSTULAĆ, f. postula cz. dok., ściskać, jufrttttnten brucfett. STRZYGÀCKI, a, ie, do postrzygacza należący, ©djeerer*,    Już w zakład sobie prawe ręce dali, I dane oba wspól-

£udjfd)eerer *. Rzemiosło postrzygackie robili, sukno po-    nie mocno postulali. Otw. Ow. 240. Postulały się z sobą

strzygając. Dub. 187. Postrzygacka barwica. Sienn. 600.    miesięczne rogi, kraniec z siebie czyniąc cały. Olw. Ow.

POSTRZYGACZ, a, m. ; Boh. postrihać; Sorab. 1. tżihar;    404. Postulali palce z palcy ściskając się. Otw. Ow. 362.

Vind. fuknastrishnik, strishovez; Eccl. nocTpnraie.il»; POSTUMENT, POSTUMENCIK dem., ob. Podsłupie, Pod-który postrzyga, ber ©djcerer, 23e[d)cerer, ffiollefcbeerer,    stawek.

îudjfdjeerer. Znają cię postrzygacze, znają i balwierze. 'POSTURA, ‘POSTÓRA , y, i., pozytura, z Łac., postawa, Burl. A 5. (co włosy strzygą, po teraźniejszemu fryzę-    bie ^ofitlir, bie ©eftalt, 3i(pw. Nie zawsze chwalebna,

rowie). Weźmiesz barwicy u postrzygacza funt jeden.    nadęta i ciężka postura. Lub. Roz. 500. Ogromna ryce-

Sleszk. Ped. 315. Kupił łokieć sukna u postrzygacza.    rza postura. Staś. Num. 1, 55. Oblókłszy się zuchwały

Jez. Ek. E 2. 1 Leop. 1 Reg. 25, 11. POSTRZYGA-    osieł we lwią skórę Przed pastuchy udawał straszną lwią

posturę. Min. Byt. 4, 409. Inszy wewnątrz daleko, inszy na postórze. Pot. Pocz. 429. Najmilsza z sióstr jego, Wdzięcznej postury i oblicza pięknego. Kras. Oss. B 5 b. Stoi przed nią w posturze bardzo pokornej. Klok. Turk. 90.

POSTWARZAĆ, f. postwarza cz. iter. dok., jedno po drugim porobić, stworzyć; nad) einanber erraffen, fd)affen. Ryczą kusze, armaty, moździerze, te działa Niszczące, co je ludzka wściekłość postwarzaïa. Przyb. Luz. 298.

POSTYKAĆ się, recipr. dok. , wzajemnie się stykać, gufatJt® men ftojkn, an etnanber ftoßcn. Trzy było nocy wytrwać, by się postykały rogi (księżyca) i krańcem zeszły ; ut coirent, et efficerent orbem. Zebr. Ow. 165.

dy ogrodniny wypali posuszą, A potym spadną miłe deszcze, co je chłodzą. Zab. 9, 248. Ejssym. Czasu posuchy zbiegłe i małe wody, statkom na zawadzie. Pam. 85, 4, 320. Rzeka brodzista była na ten czas dla wielkiej posuchy. Krom. 716. et 685. Chmiel. 4, 176. W czasie suchego powietrza, czyli posuch, panują różne gorączki. Perz. Lek. 91. POSUSZYĆ, f. posuszy cz. dok., Posu-szać niedole.-, Vind. pofufhiti, pofufhuvati, gorpofufhiti ; Rag. posûsciti ; Croat. poszussiti, poszussujem ; Ross. nooymiiTB ; nieco nadsuszyć, jedno po drugim przesuszyć; etn roentg auftrocfnen, nad) einanber troefnen, troefnen lafen. Jesień liście posuszyła. Teat. 13, 6.

POSTYLA, i, i., (z Łac. post ilia), bte ÇojttHe; Sorab. 1. POSUTY, ob. Posuć. POSUNĄĆ, f. posunie cz. jedntl., PO-postila , wukwadwano boźoho fwówa , predwarska kniha ;    SUWAĆ niedok. ; Vind. napotifhati, napretifhati, prezhti-

noco-

zbiór komentaryuszów, wykładów, niby to kazań na    fhati; Croat. porinuti, porivam ; Boss. nocoBan,

ewanielie lub epistoły roku. Kras. Zb. 2, 396. Postyla,    BtiBaTt, noco4BHHjTb, no4BnnyTL, no4BHraTt, nocyttyri,;

to jest, wykład ewanielii na niedziele i święta X. Bia-    Eccl. no4BiiraTii, no4BnrHBaTii, (cf. poddźwignąćj; dalej

iobrzeskiego ; tę synod Kujawski 1586 r. zaleca wszystkim    pomknąć, oorttWrtS fdjiebeit, weiter rücîen, Çin rüden. (Gra-

plebanom. Nies. 1, 80.— Wujka postylla katolicka wię-    jacy w szachy:) jam posunął tu, Wc Pan tam. Teat. 7.

ksza i mniejsza. — By nie Rzymskie postyle, nie po-    d, 8. Czart. Nalegania twoje zbyt daleko posuwasz. Teat.

kwapiłbyś się krasomówco na kazalnicę, i gęby rozdzie-    51. d, 14. popędzasz, natężasz, bu iretbft cd Jlt mett.

wić nie umiałbyś. Smotr. Ex. 6.— §. Miasto splugawione    Kiedyś się ztąd oddalał, byłem jeszcze chyży, Ale się

tyła zabobonami, żeby ich postyla nie ogarnął. Pot. Pocz.    wiek posuwa, i koniec się*bliży. Trep. S. M. 78. baö

9. 'POSTYLARZ, a, m., ‘PÖSTYLISTA, y, m., autor    2Uter rücft nor. — §. W tańcu nogę posuwać po ziemi,

postyli, lub zasadzający swoje naukę na postylach, etn    ben gnj> fôleffen, im £anjen. POSUWISTY, POSUWNY,

^ofttUen^reiber, $ofttüengele(irter, foftiUenprebtger. Zbiliśmy    a, e, ob. ‘Posowisty. — §. Mogący być posuniętym,

jedne zawadę; drugą jeszcze szkodliwszą postylarze na-    fdjtebbar, betoegltd/. Pod warunkiem komor posuwistych

strożyli. Żarn. Post. 2, 343. Walczymy na kościoł Rzym-    na walcach, podsuwali się pod mury. Nar. Hst. 5, 136.

ski, którego dach, jak postylistowie świadczą, są odpu-    Jeśli serce jest rześkie i skore, tedy krok się posuwniej-

sty. ib. 30 b.    szy zaraz najdzie. Pilch. Sen. list. 4, 70. — g. Krok

POSTYLION, ob. Pocztarz, ber ^ofttltoit. POSTYLIONKA,    posuwny w tańcu. Tr. etn @d)letftntt tnt ïanje. — §. Tu-

i, i., pocztarka, bte ^ofitltOtttnn. — Transi. Przepadnij    rek w posuwistym stroju do kostek. Min. Byt. 2, 299.

wiecznie ty postylionko z piekła. Teat. 52. d, 15. PO- posuwający się, spadający, Ijerabfaflenb.

STYLIOŃSKI, a, ie, pocztarski, S)3ofIfnecbt§ * . Po posty- POSWAR, u, m., POSWAREK, rku, m., dem., sprzeczka, liońsku z harapem w ręku. Teat. 52, 33 ; Ross. iiohm-    etn SBorttueebfel. Stał się poswarek między apostoły, któ—

cmii, noflMmmiHH; jak postylion ubrany, mte etrt ^ofitltoit.    ryby z nich zdał się być większy? 1 Leop. Luc. 22, 25.

POSUC , f. posuje cz. dok., posypać; wysypać; Slav. Bosn. W. Post. Mn. 532. Stał się za dni naszych między na-et Vind. pofuti; Bag. possûti, posûti, posijpam, auf*    mi a Rzymskim kościołem poswar, względem przyjętej

[treuen, aufmerfen. Około twierdzy wał posuty. Tward.    z nim jedności. Smotr. Apol. 94. W-tylu domach pod

VVV. 160.— Fig. Kmity kuźnic tysiące projektów ukuły,    pozorem miłego pokoju, ustawiczny poswar-i sprzeczki.

Miecze, zdrady, potwarzy, honory posuły, Już wszystko    Teat. 49. b, 4. ©ejanfe. POSWARKOWY, a, é, 3unî * .

zgotowane, by zginął król. Teat. 45. d, 42. Wyb.    Koncept poswarkowy. Nar. Tac. 2, 460. (Vind. pofva-

POSUCHA, ob. Posuszą.    ritliu , pofvarliu, lYarilliu » zarzucający, łający). POSWA-

POSUŁ, a, m., POSUŁY plur. ; Boss. nocyjb ; (Elym. słać, RZYĆ, f. poswarzy cz. dok., pokłócić, jufamnten I)e£en, posłać); podarunek na przekupowanie sędziego, ©efdjeitfe    eut ^aar Sente mtt etnatlber janfen mauert; (Sorab. 1. po-

za-

für ben 5Rtd;ter, um t(m JU befielen. Dar, abo posuł sę-    szwarież poła ja ć ; Vind. pofvariti, Ivariti * zarzucać,

dziom. Budn. Prov. 17, 8. Sędziom posuły lecą od ca-    rzuty czynić, ofvariti * obwinić). Poswarzyć się recipr.;

lego kraju. Rej. Wiz. 77. Sprawiedliwość nie za posuły    Vind. pofvariti, fvariti, sprekarjatife, ftd) mit einem über*

i dary, ale wedle prawa powinna się zachowywać. Vol.    merfen, 3anfen, einen 2Bortroed)feI mit ifjm Dabeit. Kto się

Leg. 6, 474. Nie z przyjaźni, nie z waśni, nie za posuły    poswarzy, niech bity będzie. Sk. Dz. 146. Miałam dwóch

i dary, ani się spodziewając na potym ‘darów, sądzić bę-    synów, a poswarzylista się (Dual.) oba na polu, i zranił

zków tych miłość nie była poswatem. Zab. 16, 338. susza, czas zbytnie suchy, POSWATAĆ, f. poswata cz. dok. ; Viiid. polvatuvati ; Ross. bte üDürre, gar JU troefne SSttterimg. Wielka posucha była.    nocBaiaTfc; dziewosłąbić, skojarzyć parę; eilt ^laar JU«

Jabł. Ez. 226. Teraz we mnie wstępuje dusza, Jak kie-    fammen bringen, ben greęmerber maefyen. Poswatać się recipr.,

395

POSTWARZAĆ-POSUSZA.

POSUSZYĆ - POSWATAĆ.

dę. Stat. Lit. 115. et 116. et 125. Ten rad łupi Rzpltą, jeden drugiego. Budn. 2 Sam. 14, 6. kto ją za posuły kupi. Klon. Wor. 16. (kupione urzędy). POSWAT, a, m., swat, dziewosłąb, ber Srantmcrber. Zwią-Sak. Sob. A 3 b. Kosz. Lor. 52 b. N. Pam. 12, 344.

POSUSZĄ, POSUCHA, y, i.,

Vind. fvakuvati, fe pofvazhiti, fhlahto stopiti, fhlahto 6ory; oddawać co bogu na chwałę, etmaâ ©ott ^eiligen, narediti. skumplatife shenitvo; Ross. noCBaiaTbca; po-    Weihen, tütbmen. Poświącajcie mi się, a stańcie się świę-

krewnić się, ftd) mit einem oerfd)ti*00ern. Z królem Get-    tymi. 1 Leop. Levit. 20, 7. Za wieku starego ludzie,

skim poswatał się Augustus. Biel. 16. Mozę kiedyś ta    gdy co albo bogu, albo tez i Rzpltéj, ku czci i chwale

siostra przestanie być tak ostrą, i ze mną się poswata.    kosztownie zbudowali, te swoje zbudowania bogu poświą-

Teat. 54, 8.    *    cali, ażeby one miejsca tym zacniejsze i świątobliwsze

POSWAWOLIĆ, ob. Poswywolić.    u pospólstwa były. Orzech. Qu. 90. Poświącanie poświą-

POŚW1ĄC1Ć. ob. Poświęcić.    ca drugiego, a poświęcone, chociaj jest samo świętym,

POŚWIADCZYĆ, f. poświadczy cz. dok., POŚWIADCZAĆ    drugiego poświącać nie może. Hrbst. Odp. L l 6. We

niedok.; (Boh. poswèdciti ; Slav. posvidocsiti; Bosn. po-    dni wielkanocne i świąteczne, woda chrztu poświęcona

svidociti • Crout. poszvedochiti, poszvedoebujem) ; przy-    być ma. Kucz. Kat. 2, 363. — Ślubem poświęconej nie

świadczyć za czyją powieścią, femanbeê 3îebe bejeugen, be«    żałuj miłości, lecz umiej ją. miarkować, leat. 50, 77.

(tätigen, ibm belichten ; Vind. poprizhati; Sorab. 1. pżi-    ślubem upoważnionej, burd) bie Trauung geheiligte, befräf*

wohlam szo, (cf. przyzwolić). Panny tę prawdę poświad-    tigte £iebc. Poświęcać kogo na kapłaństwo, junt ^rieftet

czały. Dunial. B 4. Sam pan bóg tego mu poświadcza.    mcil/en, entweihen; Vind. vshegnati, notershegnati ; Eccl.

W. Post. Mn. 9. Rom. Dw. 353. Słucha z poświadczę-    npopyuecTByio, pyKonoaaraio, nocBamaio. Na biskupy

niem, kiedy dziaduś prawił. Pot. Arg. 820. Rej. Ap. 38.    ich poświęcał abo ręce kładł. Sk. Dz. 178. Poświęcanie

Tego wam poświadczam, i oczybyście byli sobie wyłupo-    na kapłaństwo, bie *)3riefterweibe ; Slov. posweceni knaz-

wali, a dalibyście je mi byli. 1 Leop. Galat. 4, 15. za-    stwa. Poświecić kościoł, eine $ird)e einwethen. Sienn. 331.

świadczam wam, ich gebe end) berô 3eugntß. POŚWIAD-    Poświęcenia kościoła rocznica, ob. Kiermasz, bte Stinh«

CZYCIEL, a , m., astipulator. Mącz., ber 33epftimmer, Sep*    weihe. Święto poświącania kościoła, jest pamiątką onego

pfîtchtcr, ber etmn^ mit bejeugen hilft- POŚWIADCZYCIEL-    poświącania", które czynią biskupi. Hrbst. Nauk.R 8 b.

KA, i, z.— POSWIADOMY, a, e, wiadomość czego ma-    Poświęcenie znieść porządnie, obrócić co na świeckie

jacy, świadom; mtffenb, fennenb, erfahren. Starzec jedyny    używanie porządnie, evocare sacra; poświącać znowu

w dziedzinie poświadomy. Zebr. Ow. 48.    miejsce sprofanowane, expiare violata. Cn. Th. W sa-

POŚWIATA, y, z., światło niebieskie, baS $imntelêlid)t; (Croat.    kramencie poświęcają, to jest żegnają chlćb. Sk. Dz. 179.

poszvèt * pochodnia, latarnia). Obsiadły poświatę gwiazdy    — Impr. Mahomet one okrutne królowania swego po-

nocne dniową. Bordz. Trag. 49. — g. Poświata, lux lu-    czątki krwią braterską poświęcił. Baz. Sk. 340. (zagaił

nae. Cn. Th. księżycowe przyświecanie, ber SDiOttbfdjetn.    od tego). — §. U wszystkich narodów osoba posła jest

Poświata jasna, noc jasna, widna. Dudz. 53. eine h^    rzecz poświęcona. Ktok. Turk. 105. t. j. święta, niety-

9?ad)t, SJîiHibenltcbt. Po poświecie jechać, po gwiazdach,    kalna. — §. Poświęcić co na co, oddać na to, odżało-

w jasną noc. Budź. 51. Cn. Th. 179, Croat. meszechi-    wać na to; ju etwa3 weihen, befttmmen, aufapfern, hinge«

na ; Ross. Micauuo. Poświata szara, noc przyciemna,    bett. Słodka chluba krew' miłej poświęcić ojczyźnie. Hor.

mdłe światło księżycowe. Wlod., fdfwacher SDîonbfchetn,. ei*    2, 12. Prace swoje pożytkowi narodu swego poświecił,

ne etmaä bunflc 9îad)t. Lekarstwo tym, którzy w nocy,    Pilch. Sali. Majątek, familią, zdrowie i osobę twą, po-

bądź przy szarej poświacie, bądź przy świecy, widzieć    święcić musisz na ocalenie ojczyzny. Kołl. List. 1, 4.

nie mogą Syr. 524. — (POŚWIĄTNY, ob. Poświętny).    Dzieło to przyjaciela waszego, wam go więc poświęcam.

— POŚWIECARZ, a, m., który komu przyświeca, ber    Teat. 49, 13. POŚWIĘCICIEL. a, m. ; Slov. poswetitel ;

Seuchtenträger, Ceucbter, Saternentrager. Tr. POŚWIECARKA,    Vind. pofvezhenik; Slav. posvetitev; Croat. poszvetitel ;

i, i. POŚWIECIĆ, /. poświeci ci. dok.. Poświęcać nie-    Rag. posvetitegl, posveetnik, tposveecbjenik, posvechje-

dok. ; Boh. poswjtiti; Vind. fvietiti, pofvietiti; Carn. po-    nik sacerdos, ob. Świaszczenik) ; Ross. ocBHTHTejib; który

svejtiti, posvejtem ; Bosn. posvititi; Ross. CBiiHTb, ho-    co poświęca, consecrator. Cn. Th., ber ^eiliger, ©inwei»

CBtTHib; przyświecić komu niejaki czas, świecąc prowa-    tyï. Idzie nam o sławę ducha ś., mistrza prawdy, po-

dzić kogo; einem leiteten, Ü0rleud)ten, thnt mohfn leuchten.    cieszyciela, i poświeciciela naszego. Gil. Kat. 5. Baz.

Jeśli dziś nie wskóram, zlecę Zgodniejszej chwili, wy-    Hst. 65. Weryf. pr. 30. P0ŚW1ĘCIC1ELKA, i, z., PO-

trwam. nadskoczę , poświecę. Zab. 10, 35. liyck.    ŚWIĘC1NY plur.; (Rag. posvetilisete, svetilisete , posve-

P0SW1ĘCIĆ, f. poświęci cz. dok., Poświęcać, 'Poświącać    tniza, svedba, xàrtva sacrificium ; Croat. poszvetilische

niedokBoh. poswètiti, poswëcowati, poswêcenj ; Slov.    sacrißeium) ; akt poświecenia, bie Heiligung, SSethwtg, bie

poswètiti, poswècugi, posweceni; Sorab. 2. huszmèschisch;    SBeihe. Przywykaj odbierać wcześnie poświęciny. Przyb.

Vind. pofvetit, pofvezhuvati, fvetuvati, pofvezhenje, po-    Luz. 6. Jak ofiara w przyjęciu poświęcin wesoła, Czekał

fvezhuvanje, pofvetitje; Carn. posvélim, posvetzhujem ,    syn, rychło wielki ociec go zawoła. Przyb. Mili. 82.

posvetzhenje, posvçlzhuvanje ; Croat. poszvetiti, poszve- POŚWIEGOTAĆ cz. dok., chwilę świegotać, nad) cittanber chujem, poszvechenye ; Dal. posvetyenye; Bosn. posve- ty\\ jmitfchem; Ross. noKajanaTŁ.

titi ; Rag. posvêtiti, posvetîvati, posvechîvati, posvetillo- P0ŚW1ERKA, i, z., ptak nieco większy od trzynadlów ; vati ; Slav. posvetenje : Hung. szentelem, beszenteles,    kolor też ma wcale odmienny, emberiza miliaria. Kluk.

fel-szentelćs; Ross. nocBaniTL, nocBamait, ocbhthtł,    Zw. 2, 251. ber ©erfienammer, graue Slmrner.

OCBflmaTj.; Eccl. ocBameBam, nocBSTHTb, npHHecTb 4ap£ POŚWIĘTNY, POŚWIĄTNY', a, e, poświęcony, geheiligt, ge*

nmljt, geroibmet; Boh. poswatny; Ross. ocBflTHTeibHUÖ ;    głuchy. Miask. Ryt. 2, 8. Pogrzebowym głowę posypaw-

(Rag. posvetiv quod polest consecrari). Cylla, miasto słoń-    szy popiołem. Bardz. Luk. 25. Popioł w wstępną śrzo-

cu poświętne. Bardz. Trag. 493. Ofiarować ofiarę po-    dę bywa posypowan na głowę. Sienn. 534, (ob. Popie-

świątną panu. 4 Leop. Lcvit. 2, 4. Pierwiastki panu po-    lec). Posypać piaskiem listy. Piasek do posypowania ;

świątne. W. Ezech. 45, 4. Pilnuj przykazania boskiego    Boh. posypadlo ; Vind. trofni piefek, fhrob ; Croat. po-

i obrzędów poświętnych jego. 4 Leop. 3 Reg. 2, 3. Ka-    szipalo, ©treufanb. (Croat. poszipalnicza ; Rag. posipâc *-

źde poświątne, które oddaje człowiek Jehowie, nie może    piaseczniczka). — §. Posypować kurczętom, nasypować,

być odkupione, bo święte nad świętym jest. Budn. Le-    ben Ipüljnern »orftreuen, fnn [treuen. Cn. Th. POSYPEK,

pka, m., ziele, Ambrosia Arlemisifolia, gatunek bożego bytu; u nas rośnie na piaskach. Kluk. Dykc. 1,29. îrau* benforn, ïaufcnbforn. P0SYPKA, i, i., neta, zob, ponęta. Cn. Th., propr. et fig., SSogelflf), Sotffpetfe, (dislng.

vit. 27, 28. — g. Poświątne subst , nadania kościelne.

Herb. Siat. 456. 5!trd)engut, Sîird)fngninb. Ecclesiarum do-tationes alias poświątne: fundi ecclesiis dolali, alias poświątne. Vol. Leg. 4, 578. Statut 4 543 r. oddał sądom

biskupim sprawy o grunta kościoła, czyli o poświętnym, podsypka); Ross. nocunna. t. j. pierwszym funduszu w* posiadaniu kościoła będącym. POSYSAĆ, ob. Possać.

Czack. Pr. 514. N. Pam. 13, 85.    P0SZAFRAN1Ć cz. dok., szafranem zaprawić, zafarbować,

POŚWIST, u, m., poświstanie; (Ross. nocBHCTb, iiocbh-    faffranen, mit 6affran anmadten, gelb madjen. Choroba ta,

CTe.ib piszczałka); §. 4) baö pfeifen, ba$ 5luêpfetfen. Po-    którą żółtą niemoc zowią, ciało jego poszafraniła. Sak.

świst wiatru, bflö pfeifen beô SBtnbeê. Poświst tamują    Probl. 206.

zwaryować, oerrütft werben. ( Ross. nouiajHBaib począć kraść; poswawolić). Bodajeście pogłuchły, poślepły, poszalały. Teat. 55. b, 59. Patrzą, czy ten chłop poszalał! Falib. L 3. Zab. 44, 275. — §• b) Poszaleć, pohulać, poszumieć, poswywolić, cugle puścić wesołości; ein WC* nfg tollen, ftd) raufdjenb ergojjcn. Mieszaj z mądrością nieco głupstwa płoche, Miło. gdy pora jest, poszaleć trochę. Hor. 2, 274. Min. et 1, 22Ö. Lub. Roz. 500. Kras. Pod. 2, 141.

Bosn. pomamiti; Croat. pomamlyujem, (cf. pomamić) ; et*

wydrożone skały. Przyb. Milt. 45. Ze wgzystkim na POSZALEĆ, f. poszaleje neutr. dok., §. a) szalonym zostać, poświst pustkami spustoszona została .... Kulig. Dem.

80. ( na pośmiech ). —    §. 2 ) Poświst, herb; ob.

Osorya. — J 3) 'Poświst, Pogwizd . bożek, ob. Pochwist.

POŚWISTAĆ , f. pośwista cz. dok., *Poświstować niedok. ;

POSZAL1C kogo, cz., szalonym uczynić;

Vmd. pofhvifhgati ; Ercl. iio^kii^tii , ocBHCTaïb, ocMfc-HTb ; Ross. nocBHCTaTb, nocBHCTHBarb ; pogwizdać, au$* pfeifen. Ziemia ich zostanie w spustoszeniu, i na wieczne poświstowanie. Radź. Jer. 4 8, 16. Od ludu na pośmiewisko i na poświstanie podany będzie. Smalc. 63. P0-ŚW1STAK, a, m., świstak, wietrznik, ein SButbbeutel.

Z onego poświstaka, wysoki, widzę, zrobił się teolog. nen »errütft matten. Tak dyabeł lud poszalił, iż woli w

Teat. 21, 185.

W. Ad. 8, .11.

insze dni mrzeć głód, a w dzień święty wszystko prze-POSWOROWAĆ, f. posworuje cz. dok., jednego psa po pić. Bial. Post. 474. Poszalił ich czarnoksięstwy swemi. drugim na sworę poprzywięzywać, bte £>unbe nad) etnan*

po-

ber jufammen foppeln. Posworować psy rozsworowane. 7r. POSŻAŃCOWAĆ się, f. poszańcuje się recipr. dok.,

W Trakach lutnista uczony i Orfeusz),    Gdy jelenie po-    szczęścić się, zdarzyć się, wieść się; glutfett, gelingen,,

sworował. Choć lękliwe, z lwy srogiemi, Śmiało zając    geröttyen. Ufamy bogu, ze nie poszańcuje się im w tym.,

z psy zjadłemi, Przy muzyce stał takowej    Bardz. Boet. !07.    Biot. Post. 4 54. Żadna wielka rzecz, nie może się ni-

wszystko. Modrz. Baz. 103. Jeśliby mu się na tej wojnie poszańcowało, a jeśliby Białogrod od oblężenia wy-zwolił, obiecał im wielkie dary. Baz. Sk. 391.

POSZANOWAĆ, /'.poszanuje cz. dok., Poszanowywać frequ., (Krom. 647), uczcić kogo, poważać go, einen ^od)ad)ten^ oerebren. Poszanowany był tak dalece , iż się ani przyczyny pytali, czemu co rnieli robić. Birk. Zamoj. 2. Po-

POSWYWOLIC, f poswywoli inlr. dok.,    swej woli trochę    komu dobrze poszańcować, jedno dobrze rozpatrzywszy

cugle puścić, ein wenig übernuit^ig ferçn; Boh podowadèti;

Ross. noôjanîHBaîb, noôiaaîHTb ( ob. Pobłażać), nopt-3BHTbca , nomajHBaTb. Gdzie nie zachodzi Świętość małżeństwa , tam się poswywolić godzi, Hor. Sal. 19.

POSYŁAĆ, ob Posłać. POSYŁACZ, a, m., który co posyła, beö 6enber, ipmfeitber, ipinfdiitfer; Rag. poscigijalaz, f. poscigljalaziza. POSYŁKA, i, i. ; Boh. posyłka; Ross. nocbiJiKa; posyłanie, posłanie, (cf. posuł); ba3 ®d)itfett,    szanowanie, poważanie, uczczenie; Vind. zhastliuost, po-

baś ©efd)itfe. Po różnych wzajemnie posyłkach i urno-    stenje, postovanje, bie lpod)fld)tung, 35erel)ntng. Bądź po-

wach , stanęło na tym, że.... Nar. Hst. 4, 193. Kmieć    szanowania godnym, a będziesz szanowanym. Kras. Pod.

musiał sprzeżaj swój dawać na podwody; niszczyły się    2,219. Nieposzanowanie względem kapłanów. Bals. Niedz.

konie posyłkami. Nar. Hst. 4, 41.    4, 107. Do zelżenia należy łajanie, fukanie, złorzecze-

POSYPAĆ, f. posypie cz. dok., POSYPOWAĆ niedok.; Boh.    nie, i to wszystko, przez co ludzie podejmują nieposza-

posypati, posypawati; Sorab. 4. pofjpu, pofjpam; Cum.    nowanie. Petr. Pol. 114 ^erunebrnng. POSZANOWNY,

shtupârn; Rag. poscipati, posîpati, posijpam, posuti, (ob.    a, e, pełen poszanowania, l)Ocl)acl)tung§ör>ll. Listy patry-

Posućj; Bosn. posjpati; Croat,. poszipati, posziplyńjem ;    archy pisane do króla poważne były, poszanowne i wiel-

Ross. nocunaTb, ycbiimb; potrząsać czym, beftreuen. Po-    ce poczestne. Obr. 40.

syp solą łakomą pijawkę, co się krwi naszej chciwie POSZARGAĆ, POSZARZAĆ, f. poszarga cz. dok., powalać, opiła. Psalmod. 71. Posypię wonnym kwiatkiem ten grób pobryzgać błotem od dołu, befd)luttipew. Dam ci tę suknią, jak tylko ją jeszcze trochę poszarzam. Teat. 56. (uszczęśliwienia, szczęścia). Godzien za to wszelakiego

b, 99.

na świecie poszczęścienia. Gorn. Bw. 272. (dobrego po-POSZARPAĆ, f. poszarpie cz. dok., podrapać, gerfcjjen, jer*    wodzenia). Błogosławieństwem boskim bywają rozmno-

fïetfdjen; Boss. Hcuecaib. Balwierzu, głowęś mi poszar-    żonę i poszczęścione wszystkie rzeczy. W. Post. Mn. 308.

pał, jak nowinę na odłogu. Dwór. K 2. porznąłeś goląc.    POSZCZĘŚCIĆ się recipr.; Zło/t. pośtestiti se; zdarzyć się,

POSZASTAĆ, /. poszasta cz. dok. ; (Ross. nomaraTŁ poru-    wieść się dobrze, gliicfen, gelingen. Deliberujący ma uwa-

szać, pochwiewać); popłatać, jcrfpalteit, jer^aueit, jerfyrtC*    żać, jeżeli rzecz zaproponowana poszczęściwszy się wię-

fen. Wół, nie czekając, aż go pop w sztuki poszasta,    cćj pożytku, czyli nie poszczęściwszy więcej niebezpie-

Uciekł z kościoła. Pot. Pocz. 252. — §. Poszastać się,    czeństwa przyniesie. Lub. Roz. 457. Wszystkie rzeczy,

i tu i owdzie szastając się włóczyć, ftd; tytn Uttb tóteber    którekolwiek uczyni, poszczęścią mu się. 3 Leop. Ps. 1,

tyeritm tummeln; Ross. nouiaTaTbCH.    3. (poforlunią mu się, udadzą się dobrze).

‘POSZCIE, ia, n., PÓJŚCIE, chód, pochód, wszczątek; PÓSZCZUPLłĆ, f. poszczupli cz. dok., POSZCZUPLAĆ nieixt @ang, ba3 ©eben, baô ipcrfomnmt, Slbftammcn. Wszel-    dok., szczuplejszym uczynić, fd;mad;eu, »erfletncrn, Reiner

kie ‘poszeie człowieka sprawiedliwego pan bóg będzie    machen. Piękne na nice poszły obyczaje, Zesłabły siły,

rządził. Wróbl. 86. Szlachcic swe ‘poszeie od przodków poszczuplały kraje. Zab. 10, 247.

szlacheckich dowodzić ma. Herb. Siat. 237.    POSZCZWAĆ, /. poszczwa, POSZCZUĆ, f. poszczuje cz.

POSZCZĄC cz. dok., szczaniem popaskudzić, Dcpiffen ; Boh.    dok., POSZCZUWAĆ niedok.; Boh. pośctwati, pośtjwati ;

poścat, pośljm, poścawam, poćurati ; Yind. pofzati, po-    psami gonić za kim, psy pobudzić, (bie $uubc) antygen,

1'hzhim; Bosn. popisejati ; Ross. nacitaTb, oóocnarb. Po-    mit $unben pe^en ; (distng. podcszczwać, podszczuwać).

szczać się, podlać sie;    Croai. posczavàmsze , (posczânecz    Zająca poszczwać. Teat. 3, 61. Miałam stadko owiec, do

sulnnejulus).    których najęłam pasterza, a on wilki i psy    poszczwał.

POSZCZĘ, oh. Pościć.    Biel. 101. Wiem nie daleko na jedno poszczwanie Upa-

POSZCZEBIOTAĆ, f. poszczebiota cz. dok., głosy szczebio- trzonego zwierza. Tward. Daf. 6.

tające wydawać, nad; ctnanber fmt girren, jmitfdjern. Nie ‘POSZCZWARZYĆ się, f. poszczwarzy się recipr. dok., n. umie dusza słowić swćj    wdzięczności panie, Tylko przez    p. Jeśli dobrze chart zbieży, pomogą ogarzy,    Lis i zając

czujcie, tylko przez poszczebiotanie. Przyb. Ab. 209.    poźno sie nogami poszczwarzy. Bielaw. Myśl.    D 4.

POSZCZĘDŻIĆ, /; poszczędzi cz. dok., POŚZCZĘDZAĆ nie- POSZCZYPAĆ, V- poszczypie cz. dok., POSZCZYPIAĆ nie-dok., nieco oszczędzać, ochraniać, pofolgować, etłMS    dok.-, Boh. pośtjpati; Yind. pofhzhipati ; Ross. nommiaTb,

fd;mtcn ; (cf. Ross. nomada, noiuaawenie litość). Nie sfol-    noinnnunaTb; szczypiąc poobrywać, nad; etnattber bcpfïnc*

goje oko moje tobie, ani cię poszczędzi. Budn. Ezcch.    fen, abpflücfeit. Ktoby sad owocowy gw-ałtownie potrząsł

7, 4.    abo poszczypiał, płaci 12 rubli groszy. Stal. Lit. 315.

POSZCZEGÓLNIE adverb., w szczególności, pojedynczo, im POSZEDŁ, ob. Pójść, cf. pochodzić.

einzelnen. Nic sobie poszczególnie, ale w obec wszystkiej P0SZEDZ1EĆ nijak, dok., Ross. nock^Tb; -szedziwrym się Rzpltćj pożytek mnożyli. Faliss. FI. 276.    .    stać,    posiwieć, ob.    ‘Szadź, gran    merben.    Każdą rzecz,

POSZCZEKAĆ, f poszczeka cz.    dok.,    POSZCZEKIWAĆ frequ.,    którą    ubielić chcesz,    ze srebra uczynioną,    do ognia włóż,

poszczekuje pr., czas niejaki szczekać; Vind. polajati ; a często na wszystkie strony obracaj, aż poszedzieje, ja-Ross. noaaHTb, (cf. połajać, łajać); nad; Ctnanber betten. Psi ko popioł. Sienn. 604. (Vind. polajati * sadzami pokryć), około pasterzów ogromnie poszczekują. Tward. Pasq. 57. POSZELĘZNY, a, e, po szelągu idący, za jeden szeląg sto-POSZCZENIE, ia, n.. subst.    verbi    pościć, zachowywanie    jacy.    YYłod. jn einem    @d;iHingc.

postu, post; Ross. nomenie,    (ob.    Postniczestwo) ; btt$    POSZEPT, u, m., poszeptanie, ciche    do ucha    gadanie; btt3

ftlüftern, ©efliiftrc, baö inö £)hr ©agen. Jawnie gadając, niepotajemnie, ani poszeptem. Biai. Post. 160. On grzech swój, nie przed samym Jozuem wyznał poszeptem w ucho, ale przed wszystkiemi syny Izraelskiemu Żarn. Post. 121 b. Zygr. Pap. 197. Ofiary skończywszy, cichym tylko poszeptem każdy z swojej strony czcił Dyanę. Otw. Ow. 224, Boh. pośepmo.— Aliter: Poduszczenie tajemne, podszept, nabechtanie, fwndtd;^ 5lnf)e^en. Z poszeptu Czechów bunt podniósł. Nar. Hst. 2, 356. POSZEPNY, POSZEPTNY, a, e, poszeptany, flüftemb, gefluftert. Cichym poszeptem przemówił ; jam też mu rzekł poszepnemi słowy. Otw. Ow. 250. POSZEPTAĆ, f. poszepce cz. dok., Poszeptywać frequ., poszeptuje pr. ; (Boh. pośeptati ; Rag. posejaptatti ; Bosn. posejaptati) ; cicho do ucha gadać, ftt3 Ól;r pftern. Poszeptał mi to do ucha w wielkim sekrecie. Tr. Jak na drzewie koników grono słodko gwarzy, Tak na wierzchołku bramy poszeptują starzy.

fielt. Magdalena w poszczeniach surowe prowadziła życie.

Bals. Niedz. 1, 421. Wielkie poszczenie było. 1 Leop.

Act. 27, 21.

P0SZCZEPAĆ, f. poszczepa cz. dok.; Ross. nomenaTb, hc-mcnaTb; naszczepać, nad; ctnanber fpaltcn, auffpalten. Klocki narznięte poszczepali w kilku miejscach powierzchownie. Jak. Art. -3, 168.

POSZCZEBBAĆ, f. poszczerba cz. dok., szczerb narobić na czym, nierównym uczynić, ungleich uttb uneben madjen.

Wawoz poszczerbany wyrwiskami. Ossol. Sir. 9.

POSZCZĘŚCIĆ, POSZCZĘŚLIWIC, f. poszczęści cz. dok.,

POSZCZĘSZGZAĆ niedok., zdarzyć, szczęściem obdarzyć, błogosławić; Slov. postéstugi; Vind. pofrezhiti, pofre-zhuvati, pofrezhati, pofvelizhati, beglltcfeu, ©hic! Uttb 0>e* gen geben. Secundo, poszczęściam, poszczęśliwiam. Mącz.

Niech ci pan bóg poszczęści. Sk. Dz. 1096. Szukał po-szczęścieńia synów Izraelskich. 1 Leop. 2 Ezdr. 2, 10.

POSZEPTACZ-POSZŁA.

POSZOSNY - POSZUMIEĆ

399

Dmoch. U. 1, 72. Ludzie najniegodziwsze prośby poszepty wają bogom. Pilch. Sen. list. 71. POSZEPTACZ,

— §. b) Który poszedł, ttteggegaitgen. Nawiedzić przyjdzie dusz ztąd poszłych cienie. Petr. Hor. 2. C b.

a, w., cicho do ucha szepcący, ber ^öfterer, (Stnblafer. POSZOSNY, POSZOSTNY, a, e, — o adverb., liczbę sześciu Tr. (souffleur).    ,    _    '    składający; Slav shesterostruk; Vind. fhestversten, fhest-

POSZEW, szwy, i., POSZEWKA, i, i., (cf. poszwa, po-    gubni, fhiestpriemni, fhestviren , fed)£fad). Poszostny

chwa; Etym. szew, szyć, cf. chować; cf. Ross. noiUHBKa    grosz, ob. Szostak. Urs. Gr. 358. Poszosne skrzydła w

poszycie, szycie); powłóczka pościelna poduszkowa, bic    koło toczą. Suszyć. Pieśń. 3, C 3 b. Poszostne konie

23ettjiec^e, ffuffen$tedje, folfieritedje. Em. 1469, Boh. so-    woły < trzy cugowe, fec$3fpdnntg ; Vind. Ihiestvpreshni, fé

wek; Slav. vankushnica; Ross. noKpBiinKa. — Transi.    fhiest konjami; Ross. mepcTepua. Ta jeździ czterema,

Kwaśnym ich piwem z starej częstuje poszewki. Pot.    owa poszóstnemi. Groch. W. 567. Samych karet z po-

Jow. 166? POSZEWNIK, a, m., poszwarz, co poszewki    szosnemi było kilkadziesiąt. Falib. Ci.

robi.^ Pr. Ern. 1496. ber 3^$cnRlöcfyer.    szosne. ib. Q. Marnie tracą majętność na poszosne z*by-

'POSZEWY, a, e,— o adverb., pochyły, nachylony, nakrzy- tnie, na kocze. Petr. Pol 163. Falib. C 1. wiony; geneigt, gebeugt, gefrihnmt. Było słońce na zgo-    na pachołki, na poszosne, na zbytki, nakłady wielkie

nie, i w Hesperskie brody Dyszlem parło poszewym....    czynią, pompę swoje kosztem rozmaitym ukazują. Dambrv

inclinato tenebat Hesperium temone fretumĄ Zebr. Ow.    513. Teraz bez poszosnych karet do obozu juz jechać

257. leraz wüek kwitnący Nies na szanc Arkto , gdzie    nie chcemy. Star. Ref. 41. Ów poszostny panicz przy—

Philax nierączy Poszewym dyszlem oś^ walną obwodzi,    szedł do parokonnego szlachcica, pożyczać pieniędzy.

A nie zachodzi. Mlask. Ryt. 2, 65. *Imo Bugen, abo    Mon. 72, 779. (zwyczajny poszozno jeździć). — Fig. tr.

się na lewo Puści poszewo, Abo na prawo, gdzie idzie    Precz ztąd piechury, poszostnemi słowy Na pałac Feba

odnoga Do Kopenhaga. Klon. Fl. C 1. Narew tu kieruje    wjeżdżam Parnasowy. Mon. 1Q, 372. posuwistemi,

Wisłę, gwałtem ją poszewo Pędzi na lewo. ib. F 1.    ogromnemi.

P0SZKAP1Ć się, f. poszkapi się recipr. dok., potknąć się, POSZPECIĆ, f. poszpeci cz. dok., oszpecić, poplugawić; podrwić głową, tr., jłolpent, einen 2Serftoß begehen, einen    »erunftalten,    machen. (Croat. pospotâvam deludißco,

23ocf fließen. Poszkapił się, źle stanął, nie popisał się,    ob. Szpocić). Jedna chorobka, wrzód, rana, krosta j

szwankował, przemędrzał. Cn. Th. Trudno poprawić,    Tak śliczny obraz poszpecić zprosta. Suszyć. Pieśń. 111.

kto się raz poszkapi. Pot. Syl. 316. Nie sądź nikogo    Abyś ty chłopcze piękny ciała swego urody przez grze-

po minie, bo się wsadzeniu poszkapisz. Zab. 13, 286.    chy nie poszpecił. Jabi. Ez. 157. POSZPECIEĆ, / po-

Tręb. Córeczka mu się poszkapiła. Teat. 30. b, 128.    szpecieje neutr. dok., szpetnym się stać, garftig werben.

Brzydkoś się poszkapił. Teat. 1 , 65. Kras. Mon. 46.    Cn. Th. Poszpeciał młodzian, zesz/etniał. Włod. Po-

Treb. S. M. 126. Żebyś się nie poszkapiła z obiadem.    szpeciały Ross. n04ypHiiBiü. POSZPECICIEL, a, m.,

Teat. 53. b, 56.    który szpetnym czyni, szkaradziciel; ber ^>äßltc^mad;er^

POSZKARADZIC, f. poszkaradzi cz. dok., poszpecić szkara-    SSêtlinrciniger. Grzech poszpeciciel i zagubiciel cnoty. W.

dnie, fyäßltd) oerunftalten. Obaczył poszkaradzonego, W    P°sl- W. 2, 257. P0SZPECIC1ELKA, i, z.

swojejże własnej krwi twarzą miecącego. Otw. Ow. 182. POSZPRACHAC cz. dok., pogaworzyć, z Niem., nad) etitan* Poszkaradził pościel jego. Biel. HsC 18. ( poplugawił ).    ^il [preßen, parieren. Nie znacie swojej matki wolności

Najwyższy kapłan Jojadas, był poszkaradzon bałwochwal-    * prawa, Poparlować, poszprachać, mądrość się

stwem. Biel. Św. 14 b.    zdawa. Mon. 70, 103.

POSZKODZIĆ, [. poszkodzi cz. dok., szkody narobić; Vind. nA^iS' P0.SZR0DEK' ok P<)ś™dni' Przodek ofhkoditi, ofhkodoviiti ; Croat. poskodńjem; Dal. ostetujom; POfRENlC CŁ **- szronem Pos7Paé* »«"1«; Ylnd- t-mehreren ©traben fttften. Najedzie go, porani, poszkodzi nr\ c^tr ath w a S w domu, abo też i zabije. Star. Ryc. 47. Sułtan tak 1 wiele razy przez Tatarskie exkursye nas poszkodził. Star Woj. a b. Powozy były złe, karety poszkodzone. Kras.

Pod. 2, 144. popsute, fdjab^iaft, befdjabtgt; Croat. po-skoden.

Woźniki

P°-

Na stroje r

wam

cz. dok., na szroty podzielić, podrobić, jerfhicfen. Poszrotował, secuit. Zebr. Ow. 2.

' POSZTA, POSZTARZ etc., ob. Poczta. POSZTOŁY, ob. Postoły.

POSZTURCHAĆ , POSZTURSAĆ, f. poszturchnie cz. dok.f

DAC7r Aiz *    i t ’ /— xxt ^ . łokciem, ręką, lub nogą potrącić, fto^en, mit bem (EH*

POSZLAKA, i, z., ślad, trop, znak, btC @pur. Wprzód i bogen, mit bCttt    S/ov. postrkowat ; Sorab. 1. predk-

w tył patrząc, wyzierali tylko poszlaki, aby kogo jadą-    stortźu> Na pikniku zleją i poszturchaja. Teat 43. c,

cego z pieniędzmi dostrzedz. Zab. 13,188. Zbrodzień    89. Wyb. Szuka syna, żeby go zfukał , posztursał.

dał poszlakę, że się ku waszym granicom puścił. Ostr. Kniaź. Poez. 2 208/

Pr. Kor. 2, 57. POSZLAKOWAC, POŚLAKOWAĆ , ob. POSZUKAĆ, poszuka cz. dok., chwilę czego szukać; Vind. Pośladować.

POSZŁA, POSZŁO, POSZŁY, POSZLI, ob. Pójść. POSZŁY, a, e, (part.) §. a) pochodzący, Jjerftantmenb, abfłammcnb,

Ijerfommenb. Starożytność familii Wojnów, jeszcze od książąt Zamhlińskich z Wołynia poszłych. Petr. Pol. 80. POSZUMIEĆ, f. poszumi intr. dok.\ Ross. nomyMiib; szu-

pojiskati, gorsjiskati, isjiskuvati, napojiskuvati, (cf. iskać); Ross. noHCKSTB, npiHCKan., npiHCKHBaTB , nouiapHTB, nacfyfucfyen, ein trentg fud;en. Poszukaj. Cn. Th. Poszukanie Ross. noHCicL.

mno żyć, pohulać, ein wenig raufcßenb unb luftig leben, [^warnten. Możem poszumieć na nowo. Teat. 29. 88. POSZWA, ob. Pochwa, ob. Poszew, poszewka. POSZWARZ, ob. Poszewnik.

Przyb. Milt. 142, Carn. kurjeput sudor algens. Zimny i gorący pot na mnie bije. Teat. 9, 80. — Plural. Poty, znaczny pot, flarfer ©djltteiß. Z niego w tańcu dziesiąte juz padają poty. Pot. Jow. 34. Dobył szpady i juz mierzy, Martwe poty na mnie biją. Zabi. Z. S. 74. Slngft * unb £obe3fd/nmß. Już w nim siły Ustały, i ostatnie poty na twarz biły. Jabl. Tel. 106. Niech pan pójdzie do łóżka, damy mu na poty. Zabi. Zab. 65. na pocenie, junt ©cßrotben cingebett. Lekarstwo na poty, ein ©cßroeiß* mittel. Octy poty sprawują. Krup. 5, 204. Wziąć na poty, junt ©d)mi|$en eimteßmen. Praca niech daje na poty. Pilch. Sen. list. 389. Kiedy dobyte z ciemnych lochów głazy Silnemi trzeba kować i obrabiać młoty, Zaleją robotnika czoło krwawe poty. Zab. 14, 186. Sak. — Transi. Pot, poty, znój, trud, trudy, prace; fernere Arbeit, ©cßroeiß. Co letko przychodzi, nigdy nie szacują , Miło wspomnieć pot przeszły, starte łzy smakują. Zab. 13, 316. Zabi. Drudzy z wielkim potem leda co czasem zrobią. Lub. Roz. 482. Z przeciwnego potu sława płynie. Gorn. Dw. 26. (cnota sławą się płaci). Troistym dziedzicowi skarbią potem. Pol. Jow. 71. Próżne były znoje, trudy, poty, Kiedy fortuna mątką być nie chciała. Mon. 65, 69. — *‘§. Pot, co z potem, znojem, trudem zarobiono, zarobek, krwawo zarobiony majątek, kawałek chleba ciężko zapracowany; faurer ©cßroeiß, mit ©cßroeiß erroorbneä (Si* gentßum. Urzędnicy, jeśli ku wyssaniu potu , t. j. majętności nabytych wielką pracą ubogich ludzi, na lwiej skórze mało miewali, przydawali k niej i lisia. Kosz. Lor. 54 b.

POSZWANK, u, m., szkoda, uszkodzenie, szwank odniesiony; ba3 ©cßroanfen, ©träufeln, ©cßabemteßnten, bie 33er* leßmtg. Kto nie zwątpił w przeciwnym poszwanku, Ten w drugim obwiódł skroń oliwa szranku. Miask. Ryt. 77.

POSZWEDZIĆ się, POSZWEDZIEĆ neulr. dok., w Szweda się obrócić, ju einem ©cßroeben werben, ©cßroebtfcße SD?a* nteren amte^men. My cośmy się rodzili wolnymi dotąd, teras jawnie poszwedzili, wyzuwszy swe Sarmaty. Tward.

W. D. 2, 132.

POSZYBOWAĆ cz. dok., szybując posunąć, ßin fcßteben;

( Vind. poganjati, porinjati, huzhkati). Poszybowanie Vind. potilniza , poganjaliza , potiskalizh.

POSZYĆ, f. poszyje cz. dok., POSZYWAĆ, niedok. ; Boh. pośiti ; Vind. fhivati, pofhivati ; Ross. nouiHBaTb, iioihh-BKa, nocTpoHHTb, ccjOHUTb , cciaHHBaTb, ccaoHKa; g. a) nad) einattber näßen, ob. Szyć.— g. b) Poszywać chałupę, szopę, słomą nakrywać; (Boh. pośiwati), bflö ®acß mit ©ttttß becfen. - Chłopa trzeba pilnować, żeby skoro trzeba , dachy poszywał snopkami. Haur. Sk. 44. Zaw. Gosp.

Chata słomą poszyta. Otw. Ow. 202. Wierzch domu żytną słomą po prostu poszyty. Ogrubną warstą śniegu cały stał okryty. Chód. Gesn. 14.— Fig. Rozpusta wolnością poszyta. Nar. Tac. 3, 41. (okryta, pod płaszczykiem wolności). POSZYCIE, ia, n., efjfect. dach słomą nakryty, baS ©troßbacß, bte ©troßbebacßuttg. Szczęśliwsza

pod poszyciem lichym wiejska chata. Hor. 2, 7. Nar. Pochodź, pocić się, potnieć, spotnialy, przepocić się, Miły zagon ojczysty, lub pracą nabyty, Miłe proste po- wypocić ; pocielnica , potny, potnik. szycie i dom nie nakryty. Bach. Epikt. 64. — g. Dwóch P0TACZAĆ, ob. Potoczyć.

wzięli się za boże poszycia, zdużał młodszy starszego. POTĄD adverb. temp. et loci, poty, fo lange; Slov. potûcT, Fahb. J 3. t. j. za czupryny, fie friegtett etttanber an ben podtâl, posawâcT; Boh. posawśd, (ndj. posawódnj potąd

©cßopf.

będący) ; Ross. nOTj^a. Potąd piękna była, póki i pię-

P0SZYJEK, jka , m., uderzenie    w szyję; Boh. zaśigek,    kne dukały miała. Teat. 25. c, 37. Potąd mi się wró-

polićek;    Ross. n043aTbtibHHKTi,    ein ©cßlag an ben £>al$.    cić nie kazała, póki    biletu jemu nie oddam. Teat. 15,

Cn. Th.,    cf. pogębek, policzek. POSZYJKOWAĆ, -ał,    62. nieprędzej, iticßt    eßer all biS. — g. Potąd nie był u

-uje, cz.    contin., po szyi bić,    auf ben 9łacfen fcßlagen,    mnie. Tr. dotąd, do    tego czasu, btè jeßt; Boh. potad.

ïafeltnerf bebecfen ; Vind. potablati, satablati, sedilati, po-dilkati.

fRacfenftöße geben, (cf. pogębkować, policzkować). Jeden POTAFLOWAĆ cz. dok., taflowaniem pobić, bctdfeln, mit go policzkuje, drugi poszyjkuje. W. Post. Mn. 151. Kazał go sędzia poszyjkować i bić pięściami. Sk. Zyw. 357.

‘P0TAHŁY, a, e, n. p. Kiedy się temu potahłemu dworzaninowi na piękną twarz wejrzeć potrafi.... Gorn. Dw. 416, cf. pociągły.?

1 Leop. 2 Cor. 12, 7. Sk. l)z. 861. Syn boży przed książęty stawion, pośmiewan , uplwan, poszyjkowan, i ubiczowan. Baz. Hst. 134.

POSZYPLAĆ, f. poszyple intr. dok., powoli i żmudnie w    .

czym postępować, marudzić, ciułać; langfam flauben, P0TA1G cz. dok., wciąż utaić, nacß etnanber oerbergen, ocr*

janbern, mit 3«ubern bie 3eii verlieren. Krzyżacy około Raciąża musieli poszyplać, niż go wzięli, bo go im dobrze broniono. Biel. 182.

POT, u, m. ; Boh. pot; Sorab. 1. pot; Sorab. 2. fnoj, ob. Znój; Vind. pot, put, puet, snoi, snui ; Carn. put;

Croal. pót; Dal. znóy; Rag. poot ; Bosn. pot, znój;

Boss. noix , ber ©cßroeiß. Parowanie, gdy jest tak obfite, iż się w krople zbiega, nazywa się pot. Zool. 39.

Kluk. Zw. 1, 34. et 36. Śmiertelny pot na mię bije.

Kulig. Her. 90. ütobeöftßmeiß. Mię zimny pot przekropił. POTAJAĆ nijak, dok., chwilę tajać, nad) einattber ßitt tauett.

ßeimltcßen ; Sorab. 1. potawicż, tawicż. POTAJEMNOŚĆ, ści, i., skrytość. Cn. Th.; Sorab. 1. potaynofcż ; Ross. noTaeHHOCTb, bie ^eimli^feit. POTAJEMNY, a, e, POTAJEMNIE adverb. ; Sorab. 1. potaini, potainy, potayné, zakhowadnć ; Sorab. 2. potajmni , potajmne, potajne ; Rag. et Bosn. potajni ; Ross. nOTaeHHuB; tajemny, skryty, tajny; ßeimltd), geßeint. Chciała z nim mieć potajemną sprawę. Kraj. Chym. A 3, cf. pokątny. (Bosn. potajnik, koji krije, koji pisce potajne stvari gospodę » sekretarz).

POTAKIWAĆ - POTAŻ.

POTAŻARNIA - POTEMU.

401

erusôl ; Vind. erufol, kotouni pepeu , v’ foli kuhan pe-peu; Ross, noîauit ; popioł z drzew palony i stopiony. Kluk. Rosi. 2, 172. Potaż, blauaż i wajdaż jest alkaliczna sól, którą robią z popiołów dębowych. Pam. 84, Potaż dzieli się na korytowy czyli blauaż, i na machlugę czyli wajdaż. ib. 84, 764. Gdyby niebyło potażu, Nie byłoby ekwipażu, Skarb to niedosyć wielbiony, Z popiołów mamy galony. Kras. List. 170. POTAZAR-NIA, POTAŹNIA, i, z. ; Boh. flusârna; miejsce, gdzie się potaż pali, bte Çottafdjfteberep, ba3 $lußBau§. W Pru-siech tu i owdzie wielkie potażarnie w lasach znajdują się. Pam. 84, 762. Na tym miejscu być ma browar, gorzelnia, potażarnia. Switk. Bud. 481. Osoby lamiach, w potażniach, płacą.... Vol. Leg. 5, 179.

auftaucrt ; Bosn. potajati; Rag. potâjali; Croat. potajam;

Ross. noTauBaib, oÓTasTL, oóiaiiBaTL.

POTAKIWAĆ intr. frequ., potakuje pr. ; (Vind. potajati ; Garn. jakujem , jakuvâti ; (Rag. potaknutti incitare; Croat. na-tukavam innuo); Ross. TaKaTb, TaKaio, noATaKHyTb, 1104-TaKHBaTb, no4^aKnyTb, no44aKHBaib, noTaKHyTb, noia-KaTb , noTBopmb , noTBopciBOBaTb ; Eccl. MaHOBCTBOBarH ;

(Ross. npmaKHyTb, npHTaitHBan» doradzić) ; na wszystko zezwalać, na cudze zdanie przystawać, ju allem ja ja» gett. Nikt tego We Panu nie zgani; owszem według zwyczaju zagęszczonego potakiwać każdy będzie. Teat. 2. b, 134. Wc Panny potakiwanie nadto jest nièwczesne.

Teat. 18, 112, Ross. noTauua. P0TAK1WACZ, a, m. ;

Garn. jakuvavz; Vind. poterduvauz , poterdovez , (cf. potwierdzić); Ross. noTaKBHKb, noTaKOBiumcb, no44aKHBa4b- *POTCIWIE , 1 Leop. 2 Mach. 9, 1, ob. Poczciwie. mwKï , 4aKa.ibinHb"L, TaKajbmHKŁ ; Eccl. nOTBopniiKt; na POTĘCHNĄĆ, f. potechnie neutr. jedntl, POTĘCHAĆ nie-wszystko zewalający, ein 3a»£)err, ber aUcÓ bewilligt. PO- dok.\ (Ross noTyxnyTb zgasnąć); z opuchnienia opadać, TAKIWACZKA, i, £.; Ross. noiaiuiiiua, TaKaibumua, no- bte ©efdjwulft rerlierett, jufammen fallen. Deturgeo, opadam, potęcham. Marz., Chory ocknąwszy, widzi, iż członki wszystkie potęchły, zawoła: iż do zdrowia przyszedł. Birk. Dom. 107.—    Potęchnąć, wciąż stęchłym

się stawać, bltmpftg merbeit.    Do budy, gdzie są legu-

mina , aby pod czas deszczów nie ciekło, a gdzie się trafi pogoda, aby nie potęchło, przesuszyć. Haur. Ek. 174. Pomieszane jest wino, potęchnął olćj. 1 Leop. Joel. 1, 10. (wysechł olćj. 3 Leop.).

POTĘGA, i, i., potężność, moc; Croat. zmósnoszt, bte ©tärfe, 9Kad)t, Straft. Potęga, połączenie w największej zupełności i wielkićm objęciem, władzy, mocy i siły, a zatym właściwie rządzącym tylko narodami przyznaną być może. Pam. Warsz. 3, 376. Lip., (cf. potencya). Sprawiedliwość na wojnie największa potęga. Pot. Arg. 147, (najpotężniejsze wojsko). Ja w tych waszych okopach słabą potęgę widzę. Falib. U 2. (niepotężną obronę). — §. Na potęgę, na gwałt, co żywo, auS aller 3Jîad)t. Za czasów tego pana wszyscy na potęgi Czytają , i tłumaczą cudzoziemskie księgi. Zab. 10, 226. Kielich za nyTb, nc>4epraTb , no4epniBarb, nonpo4epHyTb, HCTep-    kielichem lata, ochota się wzmaga , piją na potęgę. Zab.

3biBaib, ncTcp3aTb, noTepeÓHTb, noTepeójniBaib, noia-    13, 213. — §. Arithm. Potęga, bte ^otenj. Potęga,

CKaib, nOTaciuiBaTb; pociągnąć, jtefyen, jupfett. Przybli-    liczba sama przez siebie mnożona. Liczba względem

żywszy się, potargnął ją, mówiąc, co ty tu czynisz?    swoich potęg nazyw»a się pierwiastkiem. Śniad. Jeog. 19.

Wys. Kat. 6. — §. Potargać, nieco roztargać; nad) Ctrt*    Mnożyć ilość przez się, nazywa się w arytmetyce wyno-

attber jerjaujett, jerretjktt. Kleszczami kazał na nim ciało    sić ją do potęgi. Śniad. Alg. 1, 49. et 50.

potargać, powiadając ludziom, że go szczury zjadły. Baz. P0TÉM, ob. Potym. P0TEMN0ŚĆ, ści, i., okazya po temu, pora, doba, dogodność, sposobność, zręczność; bte gute ©elegenljett, $eciuemltd)fett, ©cfytcfltcbfctt, tcf. przytomność). Opportunitas, potemność, pogoda a czas ku której rzeczy. Mąci. Volck. 388, Soro.b. 1. pżiprahwnofcż. POTEMNY, a, e, — ie adverb., po temu będący, dogodny, wczesny; gelegen, Bequem, tauglid), paffenb; Sorab. 1. pżi-prahwnć, (cf, przyprawny). Potemny, przytrafny, godny, słuszny, habilis. Volck. 388. Potemny, godny, conformis. Mącz. Nic potemniejszego i zrządniejszego, jak przyrodzenie ; natura nihil aplius, nihil descriptius. Mącz. POTEMU adverb., po temu, stosownie do tego, dogadzając temu; bem gemäß, gemäßen, »erl)«ltnißmäßig baju, (cf. ten). Nie miała lat potemu, ażeby mogła złe po-

TBopimua, bte $u allem ja jagt.

POTAŃGOWAĆ, f. potańcuje cz. dok., chwilę tańcować, cm wenig nad) etnanber tanjen; Ross. non.iacaib, noma-CbiBaTb. — Transi. Ty synu potańcujesz ze mną trochę, rozumiesz? Teat. 50, 103.

POTANIEĆ, f. potanieje neutr. dok., tańszym się stać, z ceny spadać, moljlfetler merbeit.— Transi. Potaniały nauki, jacent studia. Mącz. Obyczaje wieku naszego złe, pokażone, potaniałe. Mącz.

♦POTĄPIĆ, ob. Potępić.

POTARCIE, ob. Potrzeć. POTARCZKA, i, i. ; Boh. potrżka; mała utarczka , ein fletltcê ©djarmüßel. Sześćmi potarczka-mi Tatarów pogromił. Lat. Kom. A 5 b. Zabito w tej potarczce z nieprzycioł tysiąc. Stryjk. 628. Hetman czatami i potarczkami pole otworzył. Falliss. FI. 195. Stryjk. 166. Sk. Dz. 277. Sądowe potarczki szkodliwe. Glicz. Isocr. .1 j. 3.

POTARGNAĆ, f. potargnie cz. jedntl., POTARGAĆ niedok.; Boh. potrhnauti, potrhati; Vind. potergati; Ross. n04ep-

Hst. 271.

POTARGOWAĆ, f. potarguje cz. dok., kupować, targować się nieco; Ross. nOTOprOBaib, noTOprOBUBaiŁ, um etmaS Ijaubeln. Kupisz, nie kupisz, nie zawadzi potargować. Teat. 22. b, 80. Radbym serce Wc Pana potargował. Teat. 7. c, 50.

POTARTY, ob. Potrzeć.

POTAS, POTAŻ, iu , m., z Franc., rosoł, potage, ©uppe, 23rttf;e. Złapał kucharz gąsiora, nóż mu do szyi przymierza , Potaż z niego chcąc gotow-ać. Jak. Baj. 109. Źle zgotowany potaż. Zab. 16, 21. — (POTASOWAĆ, ob. Tasować).

POTAŻ, u, m., z Niem. bic fjJottafdje; Boh. potas; Garn.

Słownik Lindego wyd. 2. Tom IV.

761.

w smo-

51

znać. Teał. 48. d, 8.    Mamy głowy potemu. Teat. 29,

se ; Vind. potoshitife « skarżyć się, żalić się; Ross. no-TycKHyTb ciemnieć, brudnieć). Pierwsze półki zrażone uciekać znacznie potęskniwały ; ad fugam spectare coe-perunt. Krom. 292. Liczbą nieprzyjaciół przeleknieni, ku łodziom uchodzić potęskniwali ; ad naves respecta-bant. Krom. 617.

4 9. Otóż teraz czas potemu. Jag. Wyb. C b. Dirk.

Chodk. 6.

moc, siła, potęga; 9)îad)t, Straft, ©emalt. Sposób pisania ś. Piotra, duchowną niejaką moc i potężność w sobie zamyka. Stnalc. 103. Bóg się wszelaką potężnością brzydzi, Którą się o co złego kusić widzi. Pelr. Bor. 2, F 3. (przemocą). W cerkiewnym rządzie nadętość i potężność nie ma panować. Obr. 75. (przemoc, arystokracya). Niewiasty mniej zdatne do boju , dla niepotężności natury swojej. Pelr. Pol. 157. dla słabości, 6d)!tnid)e. Uznał wielką niepotężność i mizeryą jego. W. Post. W. 2, 324. niepotężności męstwa troskał. Sk. Dz. 295. niedostatkiem męstwa , brakiem jego, üftattgel ber ïapferfeft. Małe dziatki już w sobie niejakie znaki pokazują ku temu, co gorszego jest, skłonności, w tym wszystkim, co lepszego jest, niepotężności. Żarn. Post. 3, 515. (niezdolności, niechęci). — Jurid. Niepotężność, kalectwo pozbawiające członek który swojej władzy, üBerftümmelinig. Jeśliby komu usta tak bardzo były uranione, żeby z blizny usta krzywe zostały, tedy to rozumiemy być niepotężno-ścią członka. Chełm. Pr. 172. Jeśliby komu z przednich zębów był który złamany tak, żeby raniony z téj przyczyny źle wymawiał, tedy ta rana ma należeć do niepotężności. ib. 173. Jeśliby ząb, abo sztuka zebu pchnięciem była złamana , tedy się to nie ściąga do nie-potężności, ale za krwawą ranę bywa miane. ib. 173. Jeśliby kto był w rękę raniony krwawą tylko raną , a ztąd palce abo członek strętwiał, tedy rana niepotężność członka znaczy, ib. 174. Był w rękę raniony, a ztąd niepotężność palców wyrosła, ib. niewładza. POTĘŻNY, POTĘŹLIWY, a, e, POTĘŻNIE adv erb., możny, mocny, silny, tęgi w siłę ; Croat. zmósen , fraftig, maci)* ttg, ftarf. Wody potężny wiatr burzy. Lib. Hor. 105. Pamiątka rycerzów Krystusowych, którzy potykają się mężnie w boju , zwyciężyli najezniki potężliwe, ciało, świat i szatana. Baz. Hst. pr. 8. Cudowną wymową i potężną wszystkich przywiódł do podziwienia. Birk. Dom. 154. W więzach go trzymano potężnie. Zah. 14, 114. mocno bardzo, twardo; ftarf, fel)r fjart. Tak potężnie przyjął nieprzyjaciół, że z nich mało co z pogromu uszło. Nar. Hst. 5, 475. Bęka mu potężnie opuchła. Perz. Cyr. 3, 156. mocno, bardzo; j/eftig, feljr, ftarf. Wielkie dowcipy, im dalej rzecz którą od siebie odkładają, gwoli jakiej uciesze, tym potężniej, gdy ją znowu przedsiębiorą, kończą. Warg. Wal. 98. tym usilniej, Uttt fo fräfttger. Zagraj odezwał się huf, buf, zabiegałem sam, i na oczy moje widziałem potężnego dzika. Teat. 19. b, 72. nad zwyczaj wielkiego, mocnego, silnego, etttCtt mächtigen ©her. Kłodę baranią, oraz z potężnemi soki w kocioł wiedma wwaliła. Zebr. Ow. 170. silne, skuteczne, frfiftfge Kräuter. Pan bóg tego męczennika chciał

POTENGYA, yi, z., z Łac. g. a) eine ^otcnj, eine STOadjt, eilt «Staat. Potencyą nazywają się wszystkie państwa czy to monarehiczne, czy arystokratyczne, czy demokratyczne. Wyrw. Geogr. 123. — §. b) Potęga, siła, moc, POTESTAT, ob. Potentat, Mocarz, bie üJîadjt. Jak wielka jest potencyą króla Pruskiego. POTĘŻNOŚĆ, ści , i.,

Wyrw. Geogr. 587. Grachus swoje potencyą raczej, niżeli Rzpltćj całość wolał. Warg. Wal. 158. POTENTAT,

POTESTAT, a, m., mocarz, panujący, eilt $errfd)er. Gdy Lechowe zeszło pokolenie, zjechawszy się do Gniezna panowie potentaci, zgodzić się nie mogli, proceres. Krom.

33. Oligarchia, rząd kilku osób możnych, potentatów.

Pelr. Pol. 135. 1 Leop. Ps. 19, 7. Baz. Hst. 203. Po-testat. Bej. Ap. 8.

Cesarz go wymawianiem

*P0TĘPA, y, potępianie; (Boh. potupa pogardź; Slov. potupa dehonestamentum) , bte Scrbailtmiuig; (Groat. oszù-da). Przysiągł na większą potępę swój wiary. Otw. Ow.

438. Nie bójcie się ^potępy ludzkiej. Rej. Post. F 3.

Wszech jednak żal człowieczej potepy obchodzi. Zebr. Ow.

9. POTĘPIĆ, 'POTĄPIĆ , f. potępi es. dok., POTĘPIAĆ niedok. ; (Boh. potupiti pogardzić; Boss. noiyniiTb oczy spuścić) ; potępiać kogo wyrokiem, skazować przeciw komu, osądzać być winnym czego. Cn. Th. 1001 , etttCtt »crurttyetlen, oerbammeit ; Slov. tupjm damno; Boh. zatra-titi, (ob. Zatracić); Sorab. 1. zatamam ; Vind. obfodit, perfodit, safodit, fefdamati , pogubit; Croat. oszuditi, odszugyujem; Boss. ocyamb, ocym/taTb, onanib, npuro-BOpmb, npiironapHimb. Sąd przeciw niemu skazał, i na trzysta go złotych potępił. Sk. Dz. 572. Na kopanie kruszców, na wyspy, na więzienie potępieni. Sk. Dz. 29.

Do galery go potępili. Birk. Dom. 0. — §. Bóg potępia złe ludzie, oddaje na wieczne potępienie; ©ctt oerbammt, übergiebt bte 3)öfeit ber SSerbammung. Cn.    Th.    Znajdziesz

wiele miejsc pisma    ś. ,    które niemierne    a pijanice *po-

tąpiają. Bej. Post.    H    5. Potępienie,    n.    p. wieczne,

SBerbamimttjS; [Boh. oderćenj ; Slov. zatraceni; Vind. ob-fodba, perfodba, obfojenje, perfojenje; Slav. odsùdje-nje), Potępienia godny Vind. obfodliu, safodliu, Subst. obfodlivost, safodlivost. — g. Potopizć kogo, posądzać go na sumnieniu.    Cn.    Th. 782. etticit    bet)    fiel) tiutcrltd)

»erbammen, tbit im $er|en für fdjulbtg palten. POTĘPI-CIEL, a, m., POTĘPCA , y, m. ; (Boh. potupnjk pogar-dziciel ; Slov. potupnjk calumniator)\ potępiający kogo;

Croat. oszuditel, ber einen Derbammt. Każdemu zdrajcy szkoda przepuszczać, i potępcy swemu. Papr. hot. I 4 b.

Bisurmaniec potępiciel wiary chrześciańskićj. Gwagn.

623. Jezus był potepca a zniszczyciel szatański. Biat.

Post. 44. POTĘPICIELKA, i, i., bie Serbammerinit. 0 nieprzyjaciołko nasza , o potępi ciel ko , bańbo nasza. Birk.

Dom. 20. POTĘPIENIEC, ńca, w, piekielnik; Doli. et Slov. zatraceneo ; Rag. ossûgbjenik ; Boss. ocyjK^eiiHHKt, ocytKeHHHKił, ein üßerbammter, ein $öfleitbranb.

POTÉRAC , ob. Potyrać.

POTĘSKNIWAĆ, -ał, - a, inłr. cont., tęskno żądać, mit ©Cplt* fuept begehren, fiep nad) etroaB bin festen. (Dosu. potusgiti-

POTĘŻYĆ- POTKAĆ.

POTKAĆ.

Ol

raz

mieć potężliwym świadkiem prawdy ewanielii. Baz. Hsl. 40. (poważnym, znakomitym). Cum Dativo : Potężny komu* *z niego siły lub potęgę mający, w znaki mu się dający , einem gcttmcfyfen (an SÛÎacfyt). Wołodimierz wszystkie księstwa Ruskie w jedno ciało spoiwszy, był potężny wszelkim nieprzyjacielom. Stryjk. 184. Tatarom i W⁷ołochom mężnym się znać dawał, Acz je sobie także sam potężne poznawał. Papr. Gn. 1209. — Potężny do czego* silny, siły do tego mający, ftar! JU etma$. Gdy się myśl do wielu spraw rozrywa, do żadnej w osobności potężna nie byw'a. Sk. Żyw. 1, 163. POTĘZYĆ kogo , (vel potius Potężnić), cz. niedok., spotężnić dok. Potężać niedole., Tr., potężnym czynić, einen mächtig machen. Tr. Te-się widzę zpotężnili. Jabł. Buk. H 2. POTĘŻNIEĆ neutr. niedole., spotężnieć dok., potężnym się stać, mäd)* tig merbeit. Tak jedynaście półków popisawszy W nowym do Rzymu wrócił spotężnieniu. Chrośc. Fars. 573. w nowej sile, mit neuer SSerftärfung.

TOTKA, i, i.,    [ cf. czesk. tkać * włóczęga 2]; potkanie,

zdybanie, ba§ Śegeguett. Pies wilka ujrzawszy, uciekając , towarzysza swego osła w onćj potce opuścił. Kosz. Lor. 91. — Potyczka, ba$ ©efccbte ; Boh. putka bitwa; (Bag. pótka licium). Nieprzyjaciele bardziej o biegu, niż potce myślili a pierzchali. J. Kchan. Ps. 69. Był rozkaz potkę z trzecim mieć nieprzyjacielem. Chodk. Kost. 46. POTKAĆ, f. spotka cz. dok., Potykać, spotykać, niedok., (cf. potknąć); Boh. et Slov. potkati, polkawati, potkany; (Bag. potkatti intextre\ Vind. potikati « pomacać ; Bosii. potukkati, potięęati, potaknuti urgerc\ Boss. noTbiKaTŁ * tyk nasadzić); — potkać go w drodze, zejść się z nim, zdybać go , einem begegnen auf bem 2ßege ; Vind. pruti, priti, fhrezhat, prutipritje , srezhanje; Slav. na koga se nami-riti; Bosn. stresti, susresti, susristi, skobiti, ukobiti, sret-tanje, srittenje, susrittenje; Sorab. 2. makasch, fma-kasch ; Croat. zezlati, zeztajem ; Eccl. OTfl3aiH. Bolesław w drodze, kiedy chłopa potkał, zaraz go spytał.... Papr. Byc. Co czynić ma dziecię, jeśli go kto na drodze, uszauowania godny potka. Eraz. Ob. gij. Potykający kogo, Eccl. npucpamHUH; Boss. nepenymmcL. Wilka potkał. Cn. Ad. 497. (wilk go ozionął; milczy od strachu). Upiwszy się ranił na potkaniu człowieka. Petr. Ek. 109. na zetkaniu się z nim, na zejściu się z nim, zdybawszy go; bet)m begegnen, 3uf«ntmentreffen. Spotkanych o Wc Pana się dopytywali. Teat. 56. 6, 98. Ciekawe między nami będzie to spotkanie, Gotuję Jegomości nie jedno pytanie. Nieme. P. P. 36. (biefe$ 3ufafltmcntreffen). Wrożkom, potykaniom i snom wierzył. Sak. Probl. 238, (cf. zając przebiegł). Potkać się z kim * zdybać się z nim; Bosn. socitise, sostattise, sastattise, (cf. zastać). Potkanie się, Bosn. kób ; Rag. skoob, susrèstise s’ kime , susre-tatise, namjeritise, nastupiti na tkoga, skobittise, sostattise, snâehise, srètatise, snâchise, snahodimse; Boss. noBCTpłiqaTi.cH, ftcb einaitber begegnen. Cn. Th. — §. Potkać się z kim po nieprzyjacielsku, bić się z nim, ścierać sie*, bitwę stoczyć; ftd; in ein treffen ober ©efeefyt ein* laffen, ftd) mit einem fd)lagen, Boh. poteykati se, poteykam se, potykam se, potkati se s neprjtelem ; Sio. potÿkâm

se; Dal. boy biti; Sorah. 1. źtrćtuyu, biyu szo wo bitwę. Potkali się dobrze nasi. Biel. 565. W ręcz się mieczmi potkali. Cn. Th. Nie pójdziesz przez moje ziemię, abo więc wojennie a zbrojno się z tobą ‘podkam. 1 Leop. Num. 20, 18. (zabieżę ci. 3 Leop.). Może się też i on z kim potkał? Ç*. Onby się o takie bzdury pojedynkować miał. Teat. 30. b, 55. Kto mi takie słowa powie, na najmniejszymbym się spotkał płaszczu. Teal. 30, 38. Potykaj się w imię boże, Na toś to brał żołd nieboże. Bys. Ad. 55. — F'ig. Jak okropnie u Lacedemończyków ludzkość z srogością praw spotyka się. Gaz. Nar. 1, 534. (walczą z sobą). — Transi. Zobaczycie, jak dzielnie z kielichatni się potkam. Teat. 7. c, 52. — Potkanie, potka, potyczka, bój, ścieranie się; ba$ ©efcdttc, ba£ Stref» fcit. Gdy zatrąbią, wojna i *p°clkanie z przeciwniki bywa. Wiśn. 245. Pierwsze potkanie rześkie, dalej nic. Cn. Th. 858. Nie dba o wygranie, tylko o mężne potkanie. Bys. Ad. 45. — Car pułki do potkanej zagrzewa. Bardz. Luk. 2, 31. (do potkania się z nieprzyjacielem , do boju, junt Streffeu, cf. wygrana, przegrana). Krzykną w tym potkanego; canunt signa. Krom. 92. do zaczepki, natarcia na nieprzyjaciela, junt Angriffe. — §. Transi. Potykać kogo czym, podejmować go czym, przyjmować czym, uprzedzać go czym; Vind. ponuditi, ponujati, doponuditi, na-ponuditi, einem mit etnrnö entgegen fommen, itynt bamit be* gegneit, ifnt bamit aufnefymen. Łagodnemi go słowy potkawszy, do wspólnego tronu zapraszał. Ustrz. Troi. 110. Żartami go potykał i szyderstwy. Birk. Dom. 15. Gniewała się, i zelżywemi słowy potykała ich. ib. 84. (częstowała ich). Młodzieniec temi go potkał słowy. Olw. Ow. 208. Jeśliby mię jeszcze kto tym potkał, że dobrodziejstwa ojcowskie zwyciężone dobrodziejstwy synowskiemu być nie mogą; to.... Gorn. Sen. jeśli mi to zada, zarzuci, z tym przeciwko mnie wyjedzie ; roofew er mir bannt entgegen fornntt, mir ben ©tnrnurf mad)t. To łaska boża, kogo bóg śmiercią przed złym czasem potyka, a patrzeć na upadek nie da. Sk. Żytu. 2, 296. śmiercią nawiedzi, men ©ott mit bem Stobe l)eimfnd)t. — §. Potykać kogo czym, ofiarować co komu, raczyć kogo czym, einem etmaâ antragen. Buntownicy do Władysława posyłają a zaraz z monarchią potykają go, ei deferunt. Krom. 280. Mikołaja arcybiskupa z katedrą Rzymską usilnie potykano, jeno że jej przyjąć nie chciał, ib. 479. — §. Potyka mie co « trafia mię, przypada, pada na mnie ; mir begegnet etmaS, miberfafjrt etmaê, ftöflt mir ju, trift mich. Jakom robił, taka mię też i kara potyka. Psalmod. 95. Czego sie wam chciało, to was potkało. Cn. Ad. 124. Co drugiemu wyrządzał, to samego potkało. Cn. Ad. 90. Prov. Slov. Ćo koho mâ potkał, to ho nè ugdë, (cf. co komu przeznaczono , to go nie minie). Wielkie go szczęścia za żywota potykały. Warg. Wal. 502. Nie każdego to szczęście potka. Cn. Ad. 606. (nie każdemu się to zejdzie). Mnie wielka fortuna spotyka , a ty zawsze będziesz gołym. Boh. Kom. 3, 255. Co też kiedy kogo za jego cnotę wielkiego potkało! Warg. W⁷al. 301. Choć go plagi nie raz duże u mojej żony potkały, Przecie się wraca w zaloty zuchwały. Jabł. Ez. 50. To cię od syna

404

POTKLIWY - POTKNĄĆ.

POTŁOCZYĆ- POTŁUC.

potyka, coś ty rodzicom czynił. Sk. Dz. 1007. Tward.    284. Mogą się mędrcy jak my mylić, i potknąć na gru-

Wf. 96. Pot. Pocz. 46. Myślmy patrząc na zdrożność ,    dzie. Morszt. 112. Potknął się tu Lambert Szafneburgen-

czy wielką czy małą, I nas to mogło potkać, co innych    czyk, hallucinatur. Krom. 57. Potknąć się w mowie

spotkało. Kras. List. 2, 104. POTKLIWY, a, e, — ie    łatwo, trudno odwołać. Dach. Ep. 38, Slov. podreknut

adverb., usterkliwy, często się potykający chodząc; Boh.    sa, podtknut sa. Jest takowy, który się potyka językiem,

klesawÿ ; Vind. napotekniu, napoten, pohnishliu, spote-    ale nie z umysłu. 1 Leop. Syr. 19, 16. (co    się potyka

kliu , spotekliuz, spotikuvauz; Hoss. cnOTbihMHBbiH , fiob    w języku. Wujek. ib). Jest takowy, który się    potka języ-

pernb, i)ft mit ben $nßcit aitftoßcit Cn. Th. Koń potkliwy,    kiem, ale nie z umysłu; albowiem kto ten jest, któryby

ob. Pies na nogi. Niepotkliwy, pewny na nogi. Cn. Th.    nie szwankował kiedy językiem swoim? 1 Leop. Syr. 19,

co się nie potyka. Włod. Muły niepotkliwe. Kniaź. Poez.    16 Lepiej się potknąć nogą, niż językiem. Budn. Apopht.

1, 65. Któżby się miał gniewać, że kto w nocy w oma-    60. Błogosławiony, kto się nie potknął w słowie ust

cku potkliwie chodzi. Pilch. Sen. gn. 297. — Fig. Cnota    swoich. W. Syr. 14, 1. (kto się w żadnym słowie nie

dźwiga potkliwych, słabym pomoc daje. Zab. 6. 18. Min.    myli). Acz z przyrodzenia miałby wymowę, przecię iż się

—    Niepotkliwość. Cn. Tli. 516. pewność w nogach. PO-    onćj między ludźmi nie przyłożył używać, nieraz potknie

TKNĄĆ, /’. potknie co komu cz. dok., Potykać niedok.,    się, ustanie, zmyli, splecie, tak iż gdy co będzie mó-

poddawać co komu, nieznacznie pod rękę podsuwać; et*    wił, jakoby trzy po trzy bajał. Glicz. Wych. K 7. Zyd

nein etWflS jnftecfeit, ltm>ermerft tlt bte £)atlb britefen; (Croat.    przysięgając, jeśli się potknie trzy kroć, tak wiele wier-

poticliem, poteknuti impello, promoveo; Bosn. potaknim,    dunków traci; a jeśli czwarty raz, tedy zostaje winien

poliççam exeito, urgeo, irrito). Każdy, który mu co do    w onej rzeczy. Herb. Siat. 577. (t. j. zacina    się, zająka

rąk potknął, został kapłanem, lladz. 1 Beg. 13, 33.    się, flottent tnt 9îeben). .— Potknienie, ustćrk    ; baś 6tol*

Gdy ubogiemu potkniem sztuczkę chleba, Rzeczeć, płać    pem, ber ©tolper, ber Verfloß; Boh. poklćsek    , pokljska ;

ci boże z nieba. Lib. Sen. 13. Będę mówił, co mi kol-    Carn. sadętje; Vind. spotik, spotiklei, spoteknenje, spo-

wiek myśl potknie. 1 Leop. Job. 13, 13. (poda. 3 Leop.).    tikuvanje, napotik, naporin , opotik, opoteknenje ; Bosn.

—    §. Potknąć się recipr. dok., Potykać się niedok., ustyr-    posrrinutje; Boss. nonoj3HOBenie, nonojmiiOBemiocTb ; Eccl.

kać się, utykać, chodząc nogą uderzać, zawadzać o co,    iiot7.kiiok€niiki, npcTKHOBenie, npr.TiJKiUiiiic. Pierwsze po-

propr. et transi., fiolperit tut ©eben; Boh. klesnauti, kio-    tknienie, miewa odpuszczenie. Cn. Ad. 859. Jakiekolwiek

peytnauti, klopeytati; Slov. potkÿnam se ; Sorab. 2. szc    w słowie potknienie radzi wymawiamy. Hrbst. Nauk. e b.

potlaćiti, potlaćowati ; Slov. potłaeugi ; Vind. potlazhiti, dolpotlazhiti, doltishati, stiskuvati, podstifniti, potlazhiti, podstiskuvati, satreti ; Rag. potlaćiti; Bosn. potlaćiti, po-lacciti, potlacci , pomeriti, poplesali, pocepati ; Croat. potlachiti, potlachńjem ; Ross. noToaouHTb ; tłocząc pognieść, nai einanber serbrüefen, jerprcffeit, jufamnten brüc* ÎClt, propr. et fig. Hardego a upornego potłoczy pan. Rej. Post. y y 3. On osądził, potłoczył, wszystkie książęta, wszystkie możności tego świata, ib. y 5. Stanowią złośliwe prawa, aby na sądzie potłoczyć ubogie mogli. Podw. Sion. Q 4 b. Nędznik zawżdy potłoezony leży. Rej. Zw. 65. (uciśniony). On okrutny szatan, był zburzon , zni-szczon, a na ziemię potłoczon. Rej. Post. N 3. o ziemię zgriichotany. P0TŁ0CZYC1EL , a, m. ; (Boh. potlaćitel; Cioat. potlachitel; Rag. potlacitegl) ; pognieciciel miężyciel, ber X4ilterbrü(îer. Alexander, pan świata, po-tłoczyciel Medzkich, Perskich królestw. Biel. Kr. 11 .Biel. Św. 157. POTŁOCZYCIELKA, i, z.; Rag. pollacitegliza.

potokonisch ; Sorab. 1. potnu szo, na neżto postorcżżu, POTŁOCZYĆ, f. potłoczy cz. dok., Potłaczać niedok. ; Boh. zawadzam; Carn. potękarn se, oppotaknem se, oppotę-kam te; Vind. fespoteknit, fe opoteknit, spotikuvatife, opoteknitife, napoteknitife, ovifset, fe oppotakniti, oppo-taknil, oppotóknem, spotikovat, fe spotiknit; Croat. po-pikavàmsze, popiknutisze, zadévatisze; Z>a/. pondriti; Bosn. potaknutise, nassrinuti, udritti na kamen, potepstise, potipatise, posrrichjati ; Rag. polaknultise ; Boss. nanujTb-cn, HanimaibCfl , noTKityibca , cnoTKujTbca , cnoTbiuaib-CH, 3anHyibca, 3anHHaTbca, oócTyriiirbca, BcnoTKHyrbcn,

BcnoTbinatocb ; Eccl. nono^3HyTuca, npeiKHynicH. Rwał się galopem, choć się potknął, drugi raz potknąć się nie chronił. Zab. 14, 53. Kto z prędka bieży, potknie się. Radź. Prov. 19, 2. Potknął się, i upadł. Warg. Cez.

, ucie-

117. Kto chodzi w dzień, nie potknie się, iż widzi; kto chodzi w nocy, potyka się, że światła niemasz. Budn.

Joan. 11, 9. W długiej drodze niepodobna nie potknąć się. Fredr. Ad. 110. Koń ma cztery nogi, a potknie się.

Cn. Ad. 1168. Biel. 99. Sk. Kaz. 478; Slov. i stari tka— dłec nèkdi pródzu zmate; i stary tkacz niekiedy przędzę zmata ; quandogue bonus dormitat Homerus. Szwankować, omylić się, pośliznąć się, poszkapić się, podrwić głową; einen «Stolper machen, einen Serftoß begehen, einen 23ocf fdjte* ßen; Ross. npopyiuHTbcn. Gdy co nietrafnie uczyni, tedyć to więc tak mówią; że się nie obaczył, że się nieco 'podknął. Kosz Lor. 25 b. Chlubny, że wszystko umie i przenika, A sam na bitej, drodze się potyka. Zab. 14,

Cn. Ad. 1168; (Slov. nekdi i kon’ dobrl na śtiroch no-h$ch sa potknę; Croat. y konyu sze prigodi na ehetireh POTŁUC, potłukł, f. potłucze, potłukę cz. dok., Potłukać nogah popiknuti). Trafi się i najmędrszemu się potknąć. niedok.; Boh. potlauct ; Bosn. potucchi ; Croat. potùchcn ;

Ross. nomioub, iiOTOiKHyn,, noTO;iKaTb, noTuiKHBaTb, H3TOJO»tb ; kilka rzeczy stłuc jedne po drugiej, naefy ein« attber jerfcfylagen. Małpa ta poplamiła kanapy, potłukła zwierciadła. Zab. 16, 62. Już nam kilka karet potłukli. Teat. 22, 56. — Potłuc w moździerzu, tłukąc drobić, roztłuc, jerfłampfett. Zioła te pokrajawszy i z gruba je potłukszy .... Perz. Cyr. 2, 533.— Potłuc się uderzając, spadając, ftd) truitb fragen, ftd) jerfdjlagcn. Potłuczenia i pogniecienia, z wolna goić należy. Perz. Lek. 293.

Klacz mię zrzuciła, potłukłem boki. Teat. 24. c, 54. —

8. Potłukać się, poniewierać się, cudze kąty pocierać, tułać się, ftd) ttt ber Seit fientm fioBett; Z?oA. potlaukati se.

POTŁUMIĆ, f. potłumi cz. dok., Potłumiać niedok., pognieść, pocisnąć; itnterbrücfcn, jitfammenjmnngeii, erfticfen, Imubtgeit. Usilnie się starali , jakoby słowa nauki jego do gruntu wykorzenić i polłumić mogli. Dambr. 490. Świat uśmiecha sie, abv hvł srogim, wynosi, aby potłumił. Buk. Exorb. E 4/POTŁUMIClEL, a, m.. POTŁUM1ACZ, obciążyciel, oypressor. Marz., który co potłumia , ber Un» terbriicfcr, 33ćuibtgcr. Swego czasu Jezus sądzić będzie krzywdzicielów waszych, potłumicielów waszych. Bals. Niedz. 1, 239. Bogacze są potłumiciele ubogich. W. Post. W. 2, 368. POTŁUMNY, a, e, — ie adverb., do potłumienia, mogący być potłumionym, lUtterbriicfluir. Niepotłumionych trosk żadnym nie uciesze płodem. Zab. 15, 14. Kniaź.

POTNĘ, POTNA, ob. Pociąć.

POTNIEĆ , potnieje neutr. niedok., spotnieć dok., pocić się, potem zajść, fdtnujjett. Doktor pyta się, jeśli chory spał, potniał, i jak puls bieży. Zab. 12, 405. Pić i potnieć, jest znak z gruntu zepsutego żołądka. Pilch. Sen. list.

113. Ciało ś. Salomei po śmierci wonny zapach czyniło, i wonnym olejkiem potniało. Krom. 275. Jakem spotniał, jakem się uziaił. Zab. 9, 363. Ejssym. — Fig. Ziemia krwią naszą tak często potniała. A. Kchan. 51. Powoli biały role kłos odzieje, Jagoda 'cierznie, miodem dąb spotnieje. Miask. Ryt. 41. (opływa). P0TNTK, a, m., POCILNTCA. Cn. Tli. ; Boh. potnice; Carn. putniza, pu-tnishe ; Vind. putna kopeu , putnifhe , potiuna kopela ; — a) baS ©djnnfcBab, bte ©d)tuijîBanf. — b) Pilśń pod siodło, która potem przechodzi, wojłok; Ross. nommcL, bte gtljbccfc lutter bcnt èattcl. Cn. Th. Włod. POTNY, a, e, od potu; Boh. potnj ; Sorab. 1. potné ; Vind. potn, po-ten, potliu , potiun, puten , potiunast, snoin; Croat. po-ten , potni, oznojen ; Dal. znojan ; Rag. potni; Bosn. po-tan, znojan; Ross. nOTHbiH, nOTJMBbiM ; od potu, pełen potu , spocony ; ©d)tveiß *, üoU Sd)U)Ctß, fdjmtjjig. Potne dziurki na skórze włosami obrosłe. Perz. Lek. 18. ob. Pory; (Vind. potiuna luknjiza, putna jamiza , potnu ode-halze). Chustka potna, od ocierania potu, ©d)n)etj5tud); Vind. putabrifs, potni robez, antvela. — §. Praca potna. Haur. SA. 41. poty kosztująca, wyciskająca, fcfytüeißfoftenb ; (Boss. noTjiHBOCTb, łatwość pocenia się). (‘POTOCH, ob. Posoch). “POTOC1ECZNY, a, e, — ie adverb., ciekący potem , fcijtDCtjjtriefettb. Potocieczne znoje. Mon. 75, 563.

POTOCZEK, czka, m., dem., nom., potok; Boh. potucek ; Vind. potozhik; Bosn. potocjaç; Slav. potocsich ; Croat. potochecz; /Jung. patakotska; Rag. potoccich ; Ross. npoTomiHa, ettt 9łegenBdd)letn. Jeden potoczek, który idzie pod domy, nie tylko dogadza ludziom , ale też do umocnienia miasta służy. Boler. 85. Mógłbym wszystkie potoczki nauk kacerskieh jednym słońcem kościelnym wysuszyć. Rrbst. Art. 16. Mizerny potoczek tamował nieraz broń Ottomańską, której Ocean cały nie mógł utrzymać. Kłok. Turk. 241. POTOCZNIE, u , m., ziele, bobownik, rzeżucha, baccabunga , 33ad)Buttgett. Syr. 1134, Croat. krész ; (Boh. potoćnjk opich ; Carn. potozhnéze ; Vind.

potozhnize, potuzhniza « niezapominajki). POTOCZNOŚĆ, ści, z., POTOCZYSTOŚĆ, a) volubilitas coeli, cylindri. Cn. Th., obrotność, bte ttmroäljBarfdt, bte Senteglidjfett tnt Umrüâljen ; Sorab. 1. wahlenitofcż. Potoczność obrotów niebieskich. Tr. — Transi. Śmieszna jest ta potoczystość słów, ta szybkość mowy, bez wiadomości wielu rzeczy. Pir. Wym. 215. Potoczystość dobrze wyprawnego języka. Pilch. Sen. list. 3, 67. Aktorowie gestem chibką potoczystość języka dościgają. ib. 4, 176. — b) Potoczność, zdarzenie, dzieje, obrót; 23egeBenl)ett, (Eretgtttß. Drugi po-tym rok żadną potocznością osławiony nie jest. Krom. 542. Był przy tych wszystkich potocznościach komenda-tor Toruński; interfuit his omnibus. Krom. 522. Aleć te potoczności i odległych narodów i późniejszych czasów sa; verum haec et externa sunt, et etc. ib. 476. POTOCZNY, a, e, POTOCZNIE adverb., POTOCZYSTY, POTOCZYSTO, co się łatwo toczy, volubilis. Cn. Th. pota-czający się, kołujący; (Croat. potkotóchen, podkrusen ; Sorab. 1. wählende, (cf. walaé) ; Boh. potoćnj od potoku, potokowy; Slov. potoćny; Croat. potóchni ; Vind. potoken, potozhen ; Boss. dotomhiih) ; leicfyt JU tMljett, fortjufdjtcBen, ftd) forttućiljeitb. Sfer okrągłych potoczne obroty. Kulig. Her. 7. Gwiazdy mając kształt okrągły i potoczysty, ożywione boską mocą, drogi swe odprawują. Zab. 2, 22. Niepotoczny, który z ciężkością się toczy,

n. p. kula, wał. Wtod. Artylerya potoczysta, roulante. Jak. Art. 2, 459. Drąg potoczny, osadzony na dwóch kołkach , służy do podźwignienia armaty. Jak. Art. 5,

47. Mazury przy potocznych nasiekach, z kopiami strojno na koniach siedzą. Tward. WY. 108. Kamień wielki potoczny. Budn. Ezdr. 5, 8. not. «którego nielza podnieść, aż musi toczyć». Chmury potoczne łagodny Fawoni Za czarny Euxyn wolnym skrzydłem goni. Zimor. 182. Fortuna na potocznej obręczy. Pot. Arg. 514. Krótkie powieści, na kształt wierszów potoczyste, lepiej się wpajają. Pilch. Sen. Ust. 270. (okrągłe, gładkie). Prędko-mowność gani, a pochwala z wolna potoczystą mowę. ib. 301. Fabian mawiał bardziej potoczysto, niżeli po-śpieszno. ib. 508. Mówić gładko i potoczysto, ore rotundo logui. Czart. Myśl. 43. — §. Jurid. Potoczny sąd, extraordynaryjny, dla wypadku jakiego, (Uißerorbnttltclje ©e* ricfytSljalfung. Potoczny sąd, albo jak zowią potrzebny, jest ten, który okrom ułożonych pewnych dni na żądanie czyje bywa. Sax. Porz. 48. Sądy potoczne w sprawach pomniejszych dla prędszej sprawiedliwości sam burmistrz z pisarzem w domu swoim odprawiać może. Skrzeł. Pr. Pol. 2, 109. — §. Potoczny, przypadający, wypadający, przypadkowy, przytrafiający, zdarzający się, pospolity, zwyczajny; Boh. bèznÿ ; Slav. obicsśjni, opcheni, ftd) eretflnenb,    , gemein. Niepotoczny, nadzwy

czajny. Włod. We wszystkich sprawach swoich, chociaż przez się potoczne są, albo domowe, boga wzywać mogą. Smalc. 191. Prosili posłowie o postanowienie obrony potocznej takowej, któraby rok od roku na granicach koronnych trzymana być miała. Vol. Leg. 2, 616. Rozmowy potoczne zastanawiają się za zwyczaj na opowiadaniu tego, co się stało, są więc opisem dzieł, rzeczy

miejsca. Kras. Pod. 2, 103. Materyą rozmów niekiedy są rzeczy potoczne, niekiedy ważne. ib. 2, 102. POTOCZYĆ, f. potoczy cz. dok., POTACZAĆ niedok.; Boss. no-TOMHTb , IIOTa«MBaTL , IlOKaTaTŁ , nOKaTUBaTt , nOKaTHTb ,

pannis potius, quam lavandis servit. Cn. Th. Do przędziwa mają mieć takowe naczynia: miądlice, cierlice, ką-dziel, wijadło, kocieł, potok, kijankę. Haur. Ek. 77. et 56. POTOKOWY, a, e ; Boh. potoćni ; Slot. potoenÿ; Croat. potóchn-i ; Vind. potoken, potozhen ; Boss. npoTO-qntiii, nOTOMHbiH ; od potoka , 3łegenl>ad) ‘. Krwią płynącą będzie pił wodę potokową. J. Kchan. Ps. 168.

KaiHTb, (noiaiuHTb powlekać, potargać); taczając posunąć, fyttiMent, (ititroUcit, fyirtroaljen; (Vind. potokuvati, va-liti, tezhi » ciec). Taka ciżba była, iż można było jabłko po ludziach potoczyći Gwagn. 574. —    Fig. Jemu z    mi-    POTOMEK, mka , m. ;    Boh. potomek; (Sorab. 1. potómnik

łosiernych oczu Łzy strumieniem frasunek potoczy.    Zi~    następca, potomniki    postęri) ; Vind. napopridenik, odro-

mor. 138. Kchow. Iioi. 103. — Aliter: Potoczyć wino,    jenik , nuzhat, sadrushnik , podrojenik ; Eccl. nOTOMOKb;

wodę, krew' * wytoczyć, odtoczyć, ttad) einartber afyapfen.    Ross. iiOTOMOKb, noiOMKH; plemiennik, syn abo córka,

Krew' potoczę, miecz niosąc dobyty. Teat. 45. d, 52.    wnuk abo wnuczka, z przodka jakiego idący, następca,

Wyb. rozleję, wyleję. POTACZAĆ się, recipr.’ Boh. po-    ber 9?adjfontntP. Wnidź do żony brata twego, abyś wzbu-

taceti se ; chodząc chwiać się i tam i sam, kaczki za-    dził potomka bratu swemu. 3 Leop. Genes. 38, 8. (abyś

ganiać; taumeln, torf ein. Potacza się, jakby miał być    spłodził plemię bratu swemu. 1 Leop.). Przodki sławne

winem spojony. Otiv. Ow. 620. Jakoby pijani i szaleni    zły potomek szpeci. Cn. Ad. 951. Kmieci potomek barki

na ziemię potaczając się, jeść ani pić nie chcieli. Wez.    w złoto stroi , A możnych książąt krew' u cepa stoi. Zab.

Zap. C 1. Pierwej dziesięć garncy wypiwszy, niemu nie    12, 121. Nar. POTOMNOŚĆ, ści, z., potomny czas;

szkodziło; teraz ledwie ośmiu dociągnie, a często mu    Boh. potomnost; Vind. safvietje; Slav. posli dnji, (cf.

się potoczyć przyjdzie. Mon. 68, 205. Nie może się    pośledź), bte 9?adjtt>ett. O czasie przytomnym nazbyt do-

utrzymać na nogach, chwieje, potacza    się, pada na    rę-    brze sądził, A nie    wejrzał w potomność i w odrodne

ce Numy. Staś. Num. 2, 27. Na jedne    nogę potknąwszy    syny. Żab. 15, 295.    POTOMNY, a, e, POTOMNIE adverb.;

się, potoczył, ale się drugą podparł, iż nie upadł. Sk.    Boh. potomnj; Sorab. 1. potomne; Eccl. noTOMimfi, no-

Źyw. 1, 31. Z opilstwa owa bladość, chwiejące się nóg    C4i40p04iihiM ; (Ross. iiotomctbchhmh dziedziczny); który

stąpanie, i takie pot«czanie, jakby zawsze był pijany.    potym będzie, abo był kiedy po kim, następny. Cn. Th. ;

Pilch. Sen. list. 3, 190. — Potoczenie, ia , n., subst.    (Etym. ten, tćm, tym); a) nadjfommcitb, tiadjfoIflCllb. Tak

verb. > potoczyslość, potoczność, n. p. To przepowiada-    pospolicie potomni ludzie czynią , iż więcej coś o prze-

nie nie na krótki czas będzie, ale zamknie w sobie wszel-    szłego wieku ludziach rozumieją. Gorn. Div. 224. Począł

kie potoczenie czasów, volubilitatem. Rrbst. Odp. T 4 b.    się rozmyślać na potomne czasy, mówiąc, coż ja będę

(wszystkie koleje). — *§. Struchlał, że się nie lak poto-    czynił! W. Post. Mn. 317. Potomni ludzie, potomkowie,

czyło i stało z ludem Izraelskim, jak był chciał. 1 Leop.    potomstwo. — b) Potomne małżeństwo, potomstwo ma-

1 Mach. 4, 27. (nie powiodło się, nie zdarzyło się, nie    jące, nie bezdzietne, nie bezpotomne, Dćldjfontmenfdjaft

szańcowało się, nie szło tak smarownie). POTOCZYSTOŚĆ,    Ija&Cltb. Gdy między małżeństwem potomnym rozwód za-

POTOCZYSTY, ob. Potoczność, Potoczny. POTOK, a, et    pada, dożywotna dla żony substaneya , po śmierci obojga

u, m.; Boh. et Slov. potok; Hung. patak ; Carn. potok;    rodziców', prawnym dostaje się potomkom. Ostr. Pr. Cyw.

Vind. potok, difhni potok, rieka, velik potok, potokje ;    1, 226. — *§.    Trudno ‘ugodzić przeciwnej naturze ludz-

Croat. potok; Slav. potok, potak; Bosn. potok, rjeka,    kiéj, a zawsze    bogu 'niepotomnej. Gil. Post. 171. (nie—

koją ne tece tazda, potocjaę, rjecięa ; (potok od rjeke,    dogodnej, nie stosującej się do boga.?). POTOMSTWO,

po komu rieka tece alvus fliivii, koryto); Rag. potok,    a, n. ; Boh., Slov. et Sorab. {. potomstwo; Bosn. porod,

poplaviza ; Croat. barb. jarak; Ross. nOTOtCE, npoTOKE,    poroghjaj, traga, kolino , (cf. pokolenie, ród, rodzaj);

toki, (cf. ciek, tok); a) Me ftelbfïlitlj, ber ©ießbad), Słe*    Rag. poród, vnuzzi (ob. Wnuk), poroghjaj; Vind. na-

flettbadj ; woda bystra z gór lecąca, z deszczu albo śnie-    popridfhina, nuzhatnia, nuzhati, podrofbina, podrodstvu,

gu topniejącego zebrana, za których ustaniem wysycha.    otrozi, erbi, fhlata, (cf. otrok , cf. szlachta); Ross. neua-

Wyrw. Geogr. 16. Potok z wierzchołka góry płynący z    4ie, iiotomctbo ;— Collect. Potomkow-ie, dzieci, bte 9îadp

hałasem Śmiał się z rzeki ; spokojnie płynęła tym cza-    fruitmenfdjiaft. Pierwsze dobro w małżeństwie jest potom-

sem ; Nie stało wód u góry, gdy śniegi stopniały, Aż z    stwo, t. j., dzieci, które się rodzą z własnej a prawej źo-

owego potoka strumyk tylko mały. Kras. Baj. 7. Zab. 16,    ny. Kucz. Kat.    2, 664. (konsolacya, błogosławieństwo).

190. Weg. Niepogody z plutą pobudziły bystre potoki.    Rozmnożę potomstwo twoje, jak gwiazdy na niebie. 3

Groch. W. 555. Błotniste potoki. Gaw. Siei. 361. Łzy po    Leop. Genes. 16, 10. (plemię twoje. 1 Leop.). Weźmiesz

jagodach moich jako potoki rzeczne cieką. Smotr. Lam.    żonę, to tysiąc zgryzot ci przyczyni, Masz potomstwo,

— Fig. Potok łez, strumień łez; dit $l)rânenf>acl),    masz nowe kłopotów zadatki. Żab. 15, 171. Zgraja nie-

Itenfłront. — §. Woda potokiem się leje. Rog. Bud. 13.    cnie zrodzonego potomstwa. Bardz. Trag. 392. Soboles,

(jak potok, strumieniami; Vind. popotozhnu). Zapalając    płód, ’potomkow'stwo, pokolenie, rodzaj. Macz.

rycerzy obiega namioty, Pragnie, ażeby krew' ich lała się POTONĄĆ, f. potonie neutr. jedntl.; Boh. potonauti ; Vind. potokiem. Dmoch. II. 2, 11.— g*. Potok. Tr., ob. Otok,    potonitife , vtonitife, sapotonitife , pogresniti ; Bosn. po-

posoka. — b) Potok, naczynie doprania chust. Cn. Th.    tonuti ; Rag. potonutti ; Croat. potonńjem ; Eccl. uoiip kth ;

Mit 2Bafd)fajJ, dite SMge. Potok, excoquendis sordibus e    Ross. iiotohjtł ; pogrąznąć w wodzie , potopić się, uto-

nąć; im SBajfer untergeben, ertrinfen. Szkoda, którą mieli POTRACIĆ cz. dok., wciąż utracić, nad) einanber hin oetlfe* w potonęłych będlętach. VF. Post. W. 2, 266.    ren, einhüßen; Vind. potratuvati ; (Vind. et Carn. potratiti

POTOP, u, m ; Boh. et Slov. potopa, zótopa ; Sorab. 1. potepeno; Vind. potuep, potup ; Croat. potop, poplàva, naplâv; Bosn. potop, poplaviça ; Rag. potop, poplaviza;

Slav. potop; Ross. noTOirB, B040nojf>, B04onojbe; powódź wielka cafe kraje zalewająca, eilte große Söafferfluth. POTRĄCIĆ, f. potrąci cz. dok., Potrącać niedok., potrącać , Z tak ciężkich razów i potopów fódka Piotrowa wy ba- . gwoździa, klina , czopu * pobijać. Cn. / k. ; Croat. pori-wiona jest. Sk. Dz. 1115. Za Noego byf potop przez 40 nuti, porinuszlem , porivam, einen 9îagel îC. ^tncintreiben>

nad) etnanber etnfd)Iagen. — g. Potrącić kogo koniem

» rozmarnować ; Carn. potrâta î rozrzutność ; Boh. potratiti, potracowati poronić, potracenec, nedocbudce poro-niątko); Dal. potratiti; Bosn. et Rag. potrattiti ; Ross„ DOTpaTHTŁ.

, wozem , proterere. Cn. Th. poszturknąć, uderzyć, Croat. porivati ; Boss. noTporaifc, noTponiBaTB, KomtyTŁ, ko-naTb, an einen anftoßeit, einen ftoßen. W ciżbie go na-deptał albo potrącił. Gorn. Sen. 414. Mimo idąc, potrącił go. Mon. 64, 222. Potrącony szwankowałem ku upadku; ale pan przyjął mię. 5 Leop. Ps. 117,13. (wy-pchniony. 1 Leop.). Potrącenie, szturknienie Ross. co-BOKt, cOBOUGKt. — §. Potrącić w rachunku, odtrącić; Ross. BtniecTŁ, BLmuiaib, abjiefien, abredjnen. Niechże coś potrącę , bo jeszcze do wysługi braknie dwa miesiące. Teat. 56. b, 14. Mon. 64, 190. Potrącenie, odtrącenie Ross. BbiueTb.

dni na ziemi, i wezbrafy wody, i podniosły korab', i wzmogły się wody i pfywaf korab' po wodach , a wody okryły wszystkie góry wysokie. Bibi. Gd. Genes. 7, 19. potop świata, bte SÜKbfïnt!); Slov. potopa sweta; Vind. veliki potup, griehnu polopje, grięhou potoplenje, potopitje;

Eccl. BcenorjóieHie — g*. Żyd, któryby do Cypru przyszedł, abo i z potopu wypłynął, by I zgubiony. Sk. Dz.

75. z toni, z rozbicia; cug bent Scbiffbrud), ans ber 20af* fernotfj; (Vind. potuep naufragium). Upominał go, żeby tej jazdy na morzu zaniechał, bo panie, mówił, potopem zginiesz. Sak. Probl. 244. — §*. Jan Kazimierz obicie szpalerowe, alias potop nazwane, Rzpltćj należące, u pewnego obywatela Gdańskiego zastawił. Vol. Leg. 5, 1 i5.

potćpam ; Carn. potopim ; Vind. potopiti, povtopiti, potom ti , otopiti, obtopiti, savtopiti, vtoniti, vtopiti, poto-puvati, podvtaplati, podttopuvati, podpotoniti, povodu-vati, obvoduvati; Bosn. potopiti, poplaviti ; Rag. poto-pitti, potaapam ; Croat. potśplyam , poplavlyûjem ; Boss. noToiiHTb, noTon.iarb ; (noTanMBaTb nieco topiąc rozpuścić; nieco podpalić w piecu; ; wodą zalać, zanurzyć; nntcrtûlldjen, überfdjroemmeu. Nie mniemaj, gdzie cię ogień popaM , woda potopi, na polu zginie , w oborze pozdycha, aby to tobie zkąd inąd rosło, jedno z prawdziwych dekretów pana twego. Rej. Post. U u 5. POTOPIEŃ , pnia, m., który tonie, topień; ber im 2Bafferśgefal)r tft ober mar, eilt Schiffbrüchiger. Ty (Cezarze!) dochodząc ostatniego stopnia Na świecie, w morzuś chciał bvć za potopnia. Chrośc. Luk. 165. POTOPOWY, POTOPNY, a, e, powodziowy; Rag. potopni; Croat. poplavlyiv ; Ross. noro-nubin, B04ono,ibHbiii ; (Eccl. uoToiibiiTt [diluvii 2], pogu-bny, zgubny;; bic ©«ffcrfluth ober Sfmbfliith hetreffenb/rr. P0T0WARZYSZYĆ cz. dok.

POTOPIĆ, f. potopi ca. dok.; Boh. potopiti; Sorab. i. POTRAFIĆ, f. potrafi cz. dok., Potrafiąc niedok., potrafuje

kilku ztowarzyszyć, nad) ein« anber pin jufąmmcn gefeden ; Vind. potovarfhati.

POTOWY, a, e, od potu abo do potu, dla potu. Cn. Th. Schmeiß » ; Boh. potowy; Ross. riOTOBbiil, (cf. potny). Potowe krosteczki, potówki, Scf;mcißhlätterd)en, £>ii?bldtter» d;en. Potowe dziurki, pory, oh. Sierotki. Croat. potono-szni sudorifer.

POTRĄBIĆ, f. potrąbi cz. dok., Potrębować niedok., chwilę trąbić; Sorab. 1. potrubiu, potrubim ; Bosn. potrubiti, nach etnanber pin trompeten, in bie ïrompete ober iitś tporn ftoßen, Olafen. Potrębuję po zegarze, ad sonum horologii tuba cano. Cn. Th. 796. bie Stiutbe oottt îhttrmc ahhlafctt. W pisaniach swoich na wojnę pofrębują, a stany naprzeciwko zwierzchności pobudzają. Żarn. Post. 5 A 2. Myśliwiec psom potrębował, auf bie Sagbfiunbe hlafeit. Tr.

407

POTOP-POTRĄBIĆ.

POTRACIĆ-POTRAFIĆ.

contin ; *1) potrafić kogo, potkać kogo, trafić na kogo, zdybać go, znachodzić, spotkać; auf jentanben treffen, iljtt begegnen, auf ihn ftoßen, mit ifm jufammentreffen. Reperior najduję, z trafunku potrafiłam ; n. p. gdzie najdę Pam-filusa, gdzie go mam szukać, gdzie go mam potrafić? Mącz. Offendo, najduję kogo, potrafuję się z kim, n. p. potrafiłem się z mego stanu człowiekiem. Mącz. Potrafił Jezus w kościele uzdrowionego przez siebie, i powiedział mu: otoś się zdrowym stał, nie grzeszźe dalej. Seid. donn. 5, (not. «najduję abo najdzie»). U drzwi samych potrafił młodzieńca młodego. Birk. Dom 104. Budn. Apopht. 29. Poszedłszy przed drzwi, potrafi Dominika ś. Birk. Dom. 102. Więźniowie Polacy uderzyli na Litwę z tyłu , pobrawszy z przygody potrafione oręża ich. Słryjk. 515. (przypadkiem znalezione). Jeśliby potrafił ociec takową niewiastę, niechby ją synowi sinemu zraif. Glicz. Wych. P 5 b. (jeśliby znalazł, odkrył). Na tym mizernym świecie dosyć bardzo potrafi ojców niepewnych, synów bez ojca. ib. B 5. ( znajdzie, ntait ftitbet, trifft an). Niech te rzeczy, które się potrafiły, poczytają nie ku zatraceniu, ale skaraniu narodu naszego. 1 Leop. 2 Mach. 6, 12. (które się zdarzyły, działy, fid) ereignen.) — 2) Potrafić, być w stanie zrobienia czego, dokazać, sprawić, dość uczynić, dogodzić, zdołać, módz; oerntö* gen, tnt Stanbe fepn, treffen, an$rtd)ten, auśfityren, machen. Potrafiłeś nas pokłócić, potrafiłeś brać od nas pieniądze, ale tego nie potrafisz, żebyś ztąd na sucho poszedł. Boh. Kom. 1, 68. Czego też kobieta nie potrafi? Teat. 18. c, 96. My Polacy nigdy tego nie potrafimy, co Francuzi. Teat. 54, b, F 2. I jabym tak potrafił. Zegl. Ad. 92. Tyś cieszył innych w podobnej przygodzie, Potraf' sobie dopomódz w teraźniejszej szkodzie. Zab. 9, 287. Szost. Wytworni żarłocy notrafiają rozeznawać przypraw rozmaitość w jednej potrawie. Mon. 72,

noipaßa). Różność potraw mięsnych i postnych. Wiel. Kuch. 424. Brzemienna niech używa potraweczek lekkich. Cziach. G 2. Nie trzeba w potrawach przebierać. Jabl. Ez. 5. Ryba woda , rybki grzybki, kaszka fraszka, chleb trawa , mięso tylko samo dobra potrawa. Haur. Sk.

Potrawa smaczna, do powtórzenia wzywa. Sk. Żyw. 2, 276. Dosyć sposobne życie swoje mają, Co na ojczystych potrawkach przestają. Lib. Hor. 53. Gdy drudzy dwoje potrawek miewali, on na jednej przestawał. Birk. Dom. 79.

340. Żywym dowcipu pędzlem szacunek cnoty, i występku maszkarę malować potrafisz, ib. 69, 382. Jeden moment potrafił zniszczyć tylu lat prace. Staś. Num. 4 ,

73. Z najniewinniejszej rzeczy ludzie potrafiają się zgorszyć.

507.

Tent. 36. c, 90. — Potrafić w co, potrafić z czym abo z kim, zdołać czemu, poradzić, radę mu dać; 3Ratf fcfaffcn JU etrocrô, su etwa? Reifen, einer ©acfe abjuf elfen trnffen. Potrafię ja w to, dokażę, że i kochać cię będzie. Boh.

Kom. 1, 376. Potrafiemy w to, będzie wszystko dobrze.

Azaż tam nie roskoszy mają, gdy się do jednej gospody z potraweczkami nadobnemi znoszą? Rej. Zw. 26 b, (cf. piknik). — §. Korzonków tego ziela potrawą używają. Syr. 760. za potrawę, jako potrawę, alä eine ©peife. — 2) Aliter : Potrawka, drobne mięsiwa pod polewką, ©lugemacftcê; Carn. susćk , bradęt; Vind. vlashnokuhanu , podkuhalu, sazhinstvu, kifelu ku-hanu. POTRAWIĆ, f. potrawi cz. dok.-, (Vind. obtravi-ti, potraviti * ozielenić trawą; odtraviti, potraviti, travo popasti * spaść trawę; Ross. noipaBHTb paść bydło na trawie); strawić, zjeść; »erjefreit, aufjefreit. Już potra-wił nas prawie nieprzyjaciel nasz. Kanc. Gd. 4 62. Roztrwonił wszystke majętność swą, żyjąc rozpustnie ; a gdy już wszystko potrawił, stał się głód wielki w onćj krainie. 4 Leop. Luc. 15, 43. (strawił. 3 Leop.). Majętność wszystkę przemarnował, i cokolwiek wziął od ojca potrawił. Odym. Św. 2 c. Rozprószył majętność swoje żyjąc marnie; a gdy on wszystko potrawił, począł niedostatek cierpieć. Sekl. Luc. 15. Młodzieniec zbytni, tak był ojcowe mienie potrawił, iż tylko w jednej sukni został. Ezop. 72. Przecież, byście się sami zobo-polnie nie potrawili. 1 Leop. Galat. 5, 45. POTRĄWNY, a, e; Boh. potrawny; co do potrawy należy, cibarius. Macz., bte ©petfen betrejfenb, ©peife.

ob. Polrąbić. ‘POTRĘCAG. Rej. Zw. 203;

Teat. 26. c, 92. Nie frasuj się, staranie moje w to potrafi. Teat. 42, d, D. W to potrafiaj, żeby się nieprzyjaciele w tył mieli. P. Kchan. Orl. 1, 449. Boże nasz, w to potrafić umiesz. Psalmod. 24. Pozwaliśmy Krzyżaków przed cesarza ; lecz miasto odniesienia sprawiedliwości, tedy oni w to potrafili, że nas jeszcze cesarz winnymi nalazł. Biel. 353. Łacno to; każdy w to potrafi. Cn. Ad. 413. Niekażdy w to potrafi. Cn. Ad. 608.

Potrafię ja z tym paniczem , byłem go tylko gdzie bezbronnego napotkał. Teat. 28, 4 08. (dam sobie radę z nim, poradzę sobie). — Cum. Dativo : Ty lekarstw’ ani ziół nie zażywając, Możesz wszelkiej potrafić chorobie,

Każdą z nich jednym słowem oddalając. Odym. Sw. 2

K. — Cum idea imitationis : Potrafić, nahmen, nadjma»

(fett. Łacniej potrafić ujrzawszy, niż wymyślić nie sły-chawszy. Cn. Th. 440, (cf. kto co wTprzód wynalazł, godzien chwały; kto za nim idzie , niegodzien nagany).

Najmędrsze teraźniejszego wieku pismo jest biegłe tylko potrafienie dawnego. Nag. Cyc. praef. 14. naśladowanie, kopiowanie; Sîacfafmung, $optC. — §. Malarz go nie potrafił; malarz go dobrze potrafił. Tr. trafił go, abo nie, ber 27îa^ler fiat Ifn getroffen. ‘POTRAFNIE adverb., miernie, attemperate. Macz. w miarę, pomiernie, nieprzesa-dnie ; grat>e red)t, getroffen.

P0TRAP1Ć cz. dok., wciąż trapić, naci) etnanber gućtlen. POTRĘBUJĘ,

Wszystkie złoczyńcę rozmaitemi mękami potrapił. Biel. ob. Potrącić.

Św. 4 87.    ‘P0TREF1Ć n. p. włosy. Zmor. Siei. 297. pokędzierzyć,

‘POTRĄSYWAĆ , ob. Potrząsnąć.    pofryzować, frlftren, łouplreu. — §. Potrefić, ob. Strefić.

POTRATOWAG cz. dok., tratując potłoczyć, podeptać, nad) *P0TBEST, ob. Potrzos.

POTROJNIK, a, m., potrójny grosz, pieniądz, srebrny grosz, Czeski, cln ©llbergrofcf cn Tr. Ern. 34. trigrossus , potrójny grosz , albo trojak , dudek. Urs. Gr. 358. Rea-ły na Czechy, potrójniki na orciki przerobiono. Gost. Gor. 3. Eccl. TpoHHHiimHKŁ potrójny bliźniak, trojak. POTRÓJNY, a, e, — ie adverb., trzy zamykający, btetp fadj ; Boh. trjnasobnÿ; Carn. trojne, trój; Vind. troin, troinast, troizhen , trybart, trigube; Rag. trostrùk; Slav. trostruk; Croat. troydùpel ; Ross. TpeTHUHbiH, Tpofiirfe, bï TpoHHt, Tperyöo; Eccl. Tfuiroynhub Szostaki potrójne. Gród. Dis. 2. Leżący w lochu Cerber, potwora straszliwa, Cały Ereb potrójną paszczą oszczekiwa. N. Pam. 3, 347. Iloracyuszom i Kuracyuszom potrójnym braci, obojego narodu nadzieję poruczono. Faliss. FI. 7. — Potrójny cug koni abo wóz. Cn. Tli., brcpfpäitulg ; Sorab. 4. tżipżażnć wóz. Potrójny powróz, z trzech żeber skręcony, brefbrötflg. — §• Botan. Wdówki, brat i

408

POTRAFNIE - POTRAWA.

POTRAWIĆ - POTRÓJNY.

etnanber ntcbertreten ; Dal. potreptati ; Vind. dolpotreti, POTRĘTWIEĆ, ob. Podrętwieć. dolpotirati, dolpozepetati ; Ross. nonptib, nonpaTb, no- POTROIĆ, ob. Troić. nnpaTb.

POTRAW, u, w., siano jesienne., ba$ 9?ad)gra§ , baö Elfter* feu, ba3 ©rnmmet; Boh. wotawa; Sorab. 2. wottawa ;

Sorab. 4. wotawâ; Carn. otava, mirva, mervèza, (cf. mierzwa) ; Vind. otava , otavez , otauzhizh ; Croat. otava ;

Ross, oxaßa. Potraw niektórzy zowią jesienne siano, gdy drugi raz na tymże miejscu siano bywa sieczone, cor-dum. Mącz.; gdy po zebranym pierwszym sianie podrósłszy nieco trawy znowu skoszą. Kluk. Rośl. 3, 288. Pierwsze koszenie łąki jest na siano; drugie i trzecie na potraw, ib. Zaw. G osp.

POTRAWA, y, i, POTRAWKA, POTRAWECZKA, i, £, dem. ; (Boss. noipaßa spasienie trawy) ; Boh. et Slov. potrawa; 1) jadło, strawa, warza ; ein ©erlcft, ein ©ffen, eine ©peife ; {Carn. jestnina, ritha, mal; Vind. rihta, spi-sha (cf. śpiż), jed . jesteina ; Sorab. 2. richta , zaroba ;

Croat. jeztvina ; Slav. jillo; Bosn. obrok, smok; Eccl.

POTRZASKAĆ - POTRZEBA. 409

POTROSZE - POTRZASK.

siostra, potrójny kwiat, ziółko na którym listki troją-    Ptaszki chwytają w potrzaski. Jak. Baj. 19. Chcąc

kie. Urzed. 303. Flos irinitatis, ©tiefmütterlcitt.    biedną ułowić ptaszynę, stawiają potrzask z wabikiem w

POTROSZE * po trosze (ob. Trocha), po mału , po woli,    śrzodku zamkniętym. Mon. 69, 241. POTRZASKAĆ co,

po kąsku, z nienagła; fju wenigem), allmćitylig, nittyt Ötcl    /. potrzaska cz. dok., w trzaski obrócić, pogruchotać,

nuf einmal, nad) unb nad). Potrosze robiąc, niby nitkę    Cn. Th. jerfetymettern, zertrümmern.

Potrząsać niedok , *Potrząsować contin. ; Boh. potrausyti ; Carn. potręsam , trôsèm , shtupâm ; Vind. potresti, po-trofiti, obtrofiti, gorstrofiti, gornatrofiti ; Bosn. potrusiti, posuti ; Rag. potrûsiti, potrusivati ; Croat. potrussujem ; Sorab. i. potruschu; Ross. noipaxiiBan,, noipacTii; a) trzasnąć posypać co czym, posuć, mit CttMê beftrenen. Ciasta te serem tartym posypują, a masłem rozpuszczonym polewają. Syr. 949. Zioła te solą potrząsają. Paszk. Dz. 62. Stoły potrząsnąć wdzięcznemi różami. Lib. Hor.

38.    et 79. — g. Potrząsać czym, laską, brodą, głową, quatere. Cn. Th., Boh. potfasati ; Ross. noTpacin, no-TpacaTb, noTpacuBarb, fctyütteln, j. 23. mit bem Sopfe, mit bem ©toefe. Niekażdy kąsa, Kto na drugiego wąsa-mi potrząsa. Jabł. Ez. 125. Umie skakać, i cztery razy potrząsnąć nogami, nim na ziemi stanie. Mon. 69,

39.    Jeździec, który dobremu koniowi wodzą potrząśnie, w sprawie swej stanąć musi. Gorn. Dw. 547. — Potrząsać czego sypiąc, miary, korca , woru. fctyütteln, rütteln, Vind. stresti, postresti ; Croat. potreszu-jem; Ross. noöo.iTaTb, noöa.iTbiBaib ; (Eccl. HenorpacHbiM: ‘niepotrzęsny, inconcussus). Miarę dobrą, i natłoczoną, i potrzęsioną , i wierzchowatą dadzą w łono wasze. 1 Leop. Luc. 6, 38. — §. b) Transi. Potrząsać czym, ut szlachectwem, nauką «wyjeżdżać z tym, popisować się z tym, mit etroaê groß ityun. Kto swą siłą potrząsuje, Ten sam sobie śmierć gotuje. Bach. Ep. 24. Poddany przeciw’ panu potrząsa porożem. Groch. W. 465, (oh.. Poroże). — §. Potrząsa charakterem, jak żyd starym fantem. Wczoraj był rojalistą, dziś republikantem. Nar. Dz, 3, 159. (mieni, frymarczy; »eranbem, oertaufctyen). — *§. Niesłusznieście nas zdrajcami ojczyzny potrząsywali. Obr. 59. lżyli, fetyanben, fetyimpfen.

do nitki przykładając. Pilch. Sen. list. pr. Ociec rozu- POTRZĄSNĄĆ, POTRZĄŚC, potrząsł, f. potrząśnie cz. dok., mny swe wszystkie bogactwa nie o jeden raz dzieciom daje, lecz potrosze. Mon. 70, 609. Zdaje mi się, że się domyślam potrosze. Teat. 54, 16. Z księgi potrosze czyta, i zaś im wykłada. Star. Duo. 18. Jeszczem myśli! się żenić, i na te potrosze Zostawić sukcesora przez długi wiek grosze Zbierane. Pot. Jow. 57.

POTRUĆ cz. dok., wciąż otruć, nad) einanber vergiften. — *§.

[Poszczuć, ob. Trawić 2], Miałam stado owiec, najęłam pasterze dla niego, którzy mi je wilki a psy potruli, tak żem ku wielkiej nędzy przyszła. Biel. Sw. 186. potyrali, wniweczyli.

POTRUCHLEĆ, f. potruchleje neutr. dok., struchleć, po-trwożyć się mocno ; Poss. noTpycmb, fetyr erfetyreefen, nor SIngft ftarren. Car Rzym opuścił w trwogach potru-chlały. Bardz. Luk. 42.

Cn. Th.,

POTRUDZ1Ć, f. potrudzi cz. dok.-, ( Bosn. potruditi ; Rag. potruditi; Vind. obtruditi, podobiulati, pomujati , obmu-jati) ; trudami pomordować, mit ©trapaijen ermüben. Gdy mię noc potrudzi, ali we dnie ciężej mdleję. Kanc. Gd.

290. Potrudzić się, pofatygować się Croat. potruditisze.

POTRWAĆ med. dok, chwile trwać, etmaâ tytn bauern, aniP bauern, beharren.

POTRWOŻYĆ, f. potrwoży cz. dok., ‘Potrwogać niedok., zatrwożyć, trwogą napełnić, pomieszać kogo; Yind. obri-vati , porivati, pogrimati, obshalostiti, pokemrati ; Ross. noTpeBOJKHTb, noTpeBOHumaTb, beftnrjt mactyett, fturetyt ein* jagen. Cięciwa od łuku zabrzmiała, Która oprócz Nioby wszystkich potrwogała. Olw. Ow. 227. Uchodzi przed jastrząbem kaczor potrwogany. Olw. Ow. 465.

POTRYKSAĆ , ob. Tryksać.

potfeba ; Carn. potręba, potrieba, potrębnost, potrebshć-na, pomankanje, sroshèna ; Vind. potreba, potrieba, po-trebuvanje, froshnost, fromazhnost, fila, terdoba, stra-danje, pomenkenje ; Sorab. 1. potfeba, nużą; Sorab. 2. troba; Rag. potreba, nevöglja, (cf. niewola); Bosn. po-tribn ; Croat. potrebocha ; Ross. noipeóa, ny5K4a, Hy5K4H-ita, Ha40ÓHOCTb, na40Óbe, (cf. nadoba); Eccl. TpuBOBa-iiine; a) potrzebowanie czego, baê 33ebürfntjj, bie Sîotty* menbigfeit, bie 9îotty. Co do utrzymania życia należy wła-ściwie, to jest rzeczy nieuchronnej potrzeby. Staś. Zamoj.

17. Dwoje są potrzeby, jedne przyrodzone, drugie wedle stanu. Sk. Dz. 554. Potrzeba jest matką przemysłu.

Zab. 4, 166. Słabości ludzkiej najpotężniejsze są siły potrzeba. Warg. Wal. 54. Potrzebie ustawy ustępują.

Cn. Ad. 913. Potrzeba zakon, prawa i racye łamie. v Pot. Arg. 609. Rys. Ad. 54. Biał. Post. 236. Éotty brictyt (Etfen, Üîotty fennt fein ©ebot; Croat. potrebocha nema zakona ; Slov. móc żelezo lâme. Potrzeba nie czeka po-

POTRZĄS, POTRZĘS, m., POTRZĄSEK, sku , m. zdrobn., rzecz potrząśniona, rozrzucona, na przykład gnój, słoma. Włod., tyerum geftrcnteó, herum gemorfneö 3cug. Gar- POTRZERA, y, z., POTRZEBKA, i, z, zdrobn.-, Boh.etSlov. dlina na dachu dobrze położona, lat trzydzieści trwa-wszy, potrzęsem będzie. Haur. Ek. 66. pójdzie na gnój, getyt in ben SÜîift. Widły do gnoju, drabiny do żyta , siana, do potrzęsu.■ ib. 22; (Carn. potrês « trzęsienie ziemi). Na rzepisku i na potrzęsu jęczmień zwykł się dobrze zdarzyć. Haur. Ek. 33. (na pognojowisku , auf bcnt Sfttftfelbe). Potrzaski rozliczne , pozłotki, farby, malowania dziwne, snadźby ich mógł nie zwać twarzami, ale obrazki jakiemi malowanemi. Rej. Zw. 58 b. (trzęsi— dła na głowie, flaterki, polatki ; 3tttewabeltt, glitter). —

§. Czasem też na jakim leguchnym wózeczku bez po-trzęsów a bez poskoków nie wadzi się przejeździć. Bej.

Zw. 167 b. (bez zbytniego trzęsienia, otyne 6tU(fern, ©eftuc* fere, ©toßen auf bem Söagen). POTRZĄSAĆ, ob. Potrząsnąć.

POTRZASK, u, m., klatka do łowienia ptaków, której drzwiczki, jak tylko ptak w nie wlezie, natychmiast się za nim zatrzaskują, ein Sdftd), SSógel jn fangen. Rozszczepem abo potrzaskiem imają się mali ptacy. Cresc. 688.

52

Sloiunik Lindego wyd. 2. Tom IV-

410

POTRZEBA.

POTRZEBA-POTRZEBNOŚĆ.

Posłowie nasi u papieża od-

Biel. 103.

gody, wczasu. Cn. Ad. 911. (komu pilno w drogę, nie czeka, a ż się towarzysz trafi). Potrzeba rozkoszy nie patrzy, ozdoby nie szuka. Cn. Ad. 911. (komu przynagla co gwałtownego, nie zatrzyma go nic błazeńskiego ; głodny nie przebiera). Potrzebie łacno dogodzić, pieszczocie, zbytkowi trudno. Cn. Ad. 912. (dla ozdoby i uciechy więcćj się czyni, niż dla potrzeby). Nas lada pogróżka, lada potrzebka, lada zabawka, lada szkodka do grzechu przywodzi. Sk. Kaz. 626. Lada potrzebki swe doczesne, marne swe pożytki i rozkoszy, nad tę najświętszą potrzebę przekładają. Wiśn. 204. Potrzeba wywodów nie słucha. Cn. Ad. 912. Z potrzeby cnotę robić. Kras. Duś. 26. (z musu cnolę ; co muszę, to rad czynię; jeśli nie możem jak chcemy, cbcićjmyż jak możemy). Nie trzeba dzieci wprawiać w potrzebę napicia się gdzie po drodze. Tent. 3. d, 10. w nałóg, w zwyczaj; SSebürfmß ctu3 ©cn>o^uî;ett, 2Ingett)ö|muttg. Mogą się oni obejść słusznie w swym obrębie, Koń, szata byłyby tu, i potrzeba gębie. Stryjk. Turk. D x. (pokarm, potrzebne wyżywienie). — §. Potrzeba potoczna przyrodzona, jeść, spać, na dwór iść, itatnrltclje3 Sebürfntß. Potrzeba, tajemna potrzeba, bfc (gcpctme) 9îotl)bitrft; Sorab.

2.    troba ; Iioss. otxcM'B ; Eccl. hj'JKhhiie, hjjkiioc mLcto. Na tajemną potrzebę poszedł. Sk. Dz. 209. et 621. na przechód, na prewet, sekret, na retyradę, na dwór, er ging feilte 9?otl)bnrft »errieten ; Slov. na potfebu gjti, potrebu dćlati. Gdy kto idzie na potrzebę przyrodzoną.... Star. Dw. 57. A/o A. Turk. 35. Z łóżka na potrzebę wstawać. Krup. 5, 366. Przyszła mu potrzeba przyrodzona, pytał się o tajemnym miejscu. Sk. Zyw. 1, 269. Niech cię tam zrobi swoją garderobianką, kawiarką, pokojową, nareszcie albo czym chce, byle tylko nie od potrzeby. Teat. 53. e, 17. (nie od stolca). — §. Z potrzebę « ile trzeba, dosyć, dostatecznie; fo tftel HO* tlltg ift, Ijtltlmtgltd), genug. Tym dwiema dziewkom sama z potrzebę pokarmu dać nie mogła. Wys. Kat. 2. Nie rozpomniały się na to niemądre dziewice, że im oliwy, jeśli jej co miały *s potrzebę, nie miało dostać. Żarn. Post.

3,    442. Dawid był mężem wedle serca bożego , a wżdy miał frasunków potrzebę. Bial. Post. 231. — §. Potrzeba , sprawa potrzebna , sprawunek , interes ; btt3 Anliegen, SSegeljreit, ©cfcfyaft, Slngelegentyeit. Do Azyi bez urzędu wszelkiego , tak sam po swojej potrzebie jechał. Warg. Wal. 222. Króla potrzeby do Litwy oderwały. Biel. 470. Gdy kto w poselstwie jechał,' albo po potrzebie Rzpltćj

prawili potrzeby koronne przeciw Krzyżakom. Stryjk. 719. Bolesław w drodze , kiedy chłopa potkał, zaraz go spytał, jeśli nie miał jakiej potrzeby do niego? Papr. Hyc. Potrzebka, sprawka, negotiolum. Mącz. Siedzieli u bar-wierza, gdzie wiele ludzi, co przyszli myć, golić się, a po potrzebie mówili między sobą. Eraz. Jej. N. (jak wypadało). — j). Meton. Potrzeby, rzeczy potrzebne, dostatki; 9?ot(m>Cttbtgfctt, ba8 Sîôtyige. Ma wszystkiego dostatkiem, czego jeno żąda, Kto się na sarnę tylko potrzebę ogląda. Pilch. Sen. list. 4 , 9. Nie jest ubogim , kto może opędzić potrzeby domowe. Mon. 75, 279. Ubogi nie jest, kto ma potrzeby. Cn. Ad. 912; (Kto ma sw ego chleba, Ile człeku trzeba, Może nie dbać o wielkie dochody. J. Kchan). Potrzeby do czego, przynależy-tości, porządki, naczynia, narzędzia, sprzęty; Hoss. npii-óops, ©erćitl)fd)aftcn. Okręty bez powrozów, bez kotwic i innych do żeglowania potrzeb , zastał. Warg. Cez. 87. Nasłał wiele ochędostwa i potrzeb kościelnych, ornatów, kielichów, ksiąg i innego do służby bożej naczynia. Sk. Dz. 611. Tłumoki i potrzeby obozowe. Warg. Cez. 68. (obłogi, bagaże). Skoro wiatr ucichł, zabrawszy potrzeby moje, płynąłem dalej. Hadz. Warg. 177. Potrzeby u sukni etc., guziki, sprząćzki, podszewka, wyłogi, etc., Ru&C&M git SRetblUtgêftücfen. Czy uważałeś potrzeby u mych sukien ? Boh. Kom. 2, 260. Czamar-ka czarna z potrzebami niebieskiemi. Gaz. Nar. 1, 155.

—    b) Potrzeba, niedostatek, ubóstwo; SDîattgcl, 23ebür* fltiß, 2)ürftigfett. Tych zbytek, tamtych potrzeba uciska. Kras. Woj. Choc. 101. — c) Potrzeba, przygoda, niebezpieczeństwo, mus, niewola; SJłotfy, 2)rangfal, 3wang. Starzawszy- się już nie doznałem tego, żeby tak ciężka kiedy potrzeba przychodzić miała na sprawiedliwego. Ryb. Ps. 67. Gwałtu woła po potrzebie. Mat. z Pod. A 1.— d) Potrzeba, potyczka, akcya, bitwa; bie 3lftton, b(l8 Treffen, btc @d)lad)t; Ross. cthmkü. Rycerz dziękować ma bogu za zwycięstwo, i co ślubował idąc do potrzeby, ma jak najprędzej z wdzięcznością oddać. Star. Hyc.

53. POTRZEBA, ‘POTRZEB jest, imperson. ; Boh. potrę bj ; Vind. trebu, potrebnu ; Bosn potribu je, potribno je, odpotrjbe je ; Hag. potrebaje, potrebu je; Sorab. 1. Lodzi szo, dćrbi szo ; Eccl. rpeót ecib , nOTpeório eerb ; Hoss.

AO.UKHO; potrzeba jest, trzeba, potrzebno jest, trzeba czego ; eo ift ötm îîütfjen, e3 ift itßtyig, notytvenbtg. Kto więcej mieć nie pragnie, jak kawałek chleba, Temu bardzo niewiele do życia potrzeba. Pilch. Sen. list. 4, 8. Tylko pilności a rządu potrzeba. Star. Vot. D 2. Do mierzenia klina, potrzeba jest wiedzieć, jak wielki jego dya-meter. Grzejp. Georn. J 3 b. Przyjechał Wojewoda do króla do Wdna , dając znać, iż króla do Polski potrzeba. Gorn. Dz. 150. Kaifasz, dal radę żydom, iż ‘potrzeb jest, aby jeden człowiek umarł za lud. 1 Leop. Joan. 18, 14. Jako Mojżesz podniósł węża na puszczy, tak ‘potrzeb jest syna człowieczego być podniesionego. Hej. Post. C c 2. ‘Potrzeb jest ztąd , nietylko same one Izraelity być uczonemi, ale też i obce mogą być uczone. 1 Leop. Syr. pr. (wypada ztąd). — Tchórz jak potrzeba. Zabi. Zab. 8. comme il faut, na urząd, doskonały, cała gęba , nie można lepiej, wiecej, bardziej. —

—    (POTRZEBIĆ, ob. Trzebić). — POTRŻEBIZNA, y, i, niedostatek, indigentia. Mącz. ; Carn. potrebshćna ; Vind. potrebfhina, SDîflltgel, 33eburftttjŚ. ‘P0TRZEBIZN0ŚCI plur.; potrzeby do czego, na co, necessaria. Mącz., -Jîotfyrccn* bfgfetten, ffubcbür. POTRZEBKA, ob. Potrzeba. PO-TRZEBNOSć, ści, z., potrzebowanie czego, bycie potrzebnym; bte SJîotfjroenbigfett, baö SJîotljroenbtgfeçn, baS Schürfen, ba3 Scburfntß; Boh. potfebnost; Sorab. 1. po-trebnofcz; Carn. potrçbnost; Vind. potrebnost, potrebo-bota, trebnost, stradost, potrebuvanje, stradanje; Hoss.

POTRZEBNY - POTRZEBOWAĆ.

POTRZEĆ

411

bńjem; Ross. Hy»v4aTŁca, ( Ross. yriOTpeöiiTB, ynoipe-6mtł » użyć, zażyć; nenoTpeócTBOBan. łajdaczyć się); Eccl. Tpeóyio, (noTpeÖMK) aboleo, depravo) ; potrzebę mieć czego, potrzebnym być czego; bebürfen, nütfjtg fmben. Nie potrzebuje on nic od nikogo, a wszystko wszystkim daje. Psalmod. A b. Podobny bogom, który mało potrzebuje. Budn. Apopht. 1. Ten najmniej potrzebuje, który najmniej pragnie. Min. Ryl. 4, 142. Dom jego domem ubogich i potrzebujących. Sk. Zyw. 1, 286. Bóg zawżdy na większej pieczy miał ubożuchne a potrzebujące ludzie, niźli wszystkie stany świata tego. Bej. Post. S S 5; Vind. Prov. Yafha gnada, kruha strada * wasza wielrnożność chleba potrzebuje, (cf. huczno huczno, a w pięty zimno). Mospanie, czego potrzebujesz? Teat. 55, 49. (tt)fl§ beliebt t(men; Oefterr. wa8 fdjaffett (te?). — §. Potrzebować kogo, żądać go, wołać go; Ross. no-TpeóoBaTb, einen »erlangen, ju fpredjcn n)tin(d)en. Potrzebują Wc Pana. Tr. — *§. Aliter: Lepiej żeby u ciebie dzieci twe potrzebowały, aniżbyś ty z rąk ich czego patrzeć miał. Radź. Syr. 33, 22. żeby szukały potrzeb swoich, bap fte bet) btr titre Sebfirfhłffe fu^en. — §. Potrzebować czego po kim, w kim, wymagać po kim, żądać; »on einem forbern, erforbern, »erlangen; Vind. tirjati, dotirjati ; Croat. potrebuvati ; Ross. noipeóoBaib , Tpeóo-BaTb, Tpeóyio, HCTpeöoßaib ; (TpeóoBame żądanie). Widzisz w przodkach twoich te, których po tobie ojczyzna potrzebuje, cnoty. J. Ossol. praef. Im kto wyżej posadzony, tym wdekszej doskonałości ludzie po nim potrzebują. Gorn. Dz. ded. Na walkę z Carem Tatarskim miał jechać kniaź , gdyby tego po nim potrzebował. Biel. 425. Potrzebujemy po hetmanach, żeby sami na tych sądach zasiadali. Vol. Leg. 5, 549. Kto lekkomyślnie po kim potrzebuje czego, uczy go odmówić. Lub. Roz. 531. Znowu do niego obróciwszy koniem, Jaką śmierć miał Poliarch, potrzebuje po nim. Pot, Arg. 38. (dowiaduje się z niego, pyta się go). W tym człowieku wszystko obaczyć możem, czego Cycero w wielkim imperatorze potrzebował. Papr. Gv. 1257. Niemniej ja w żołnierzu potrzebuję posłuszeństwa, niż męstwa. Warg. Cez. 184. Były w ten czas na zamku Krakowskim rozmaite kroto-file sprawiane, zwłaszcza gonitwy, kunszty puszkarskie, tańce i wszelkie inne , których takowy czas potrzebuje. Biel. Św. 289. Niepobożność jest przeciwna pobożności, bo ta, tak jako potrzebuje prawdziwe nabożeństwo , słusznie pana boga wzywa. Rej. Post. D 4. (jak wymaga, z sobą niesie; t»te ber ütae mit ftd) bringt, erforbert). — §. Potrzebować kogo w czym, żądać od niego pomocy, przysługi ; jemaitbe§ $filfe, ©teufte »erlangen. W czym mnie potrzebujecie? — Żebyś nas darował Pieśniami, któreś teraz niedawno uknował. Zimor. Siei. 159.

noTpeÔHOCTL, ( cf. HenoTpeócTBO łajdactwo , rozpusta) ;

Eccl. TpeóOBame. K temu końcu wiodła ich słuszna po-trzebność. 1 Leop. Sap. 19, 4. POTRZEBNY, a, e, POTRZEBNIE adverb. ; Boh. et Slov. potrebny; Sorab. 1. potrebnć, potrebacze, nuznć; Vind. potrèben , potrebliu, muren, potriebfhni, stradaviten, Iromazhen, fromafhki, pofilen ; Garn. sroshn ; Croat. potrèben; Slav. potriban egens, potribit necessarius ; Bosn. potriban pauper, po-tribni necessarius ; Rag. potreban, potrebni, odpotrebni, potrebit, potrebnik pauper, potrebahan pauperculus ; Ross. noTpeöiiwM, Ha40ÓHbiH, i^oóeHb, óiaroneipeÓHbift, (hc-nOTpeÓHbiii niepotrzebny, brzydki, nikczemny, łajdacki);

Eccl. ii&ffiAhNi, HHmeTHUÎi, (noTpeóoBaie.ibHbiH abusivus);

1)    którego potrzebują, czego potrzeba , nötptg, îtOtljtüCtt» big. Niedoskonałość nasza sprawuje, żeśmy sobie wzajemnie potrzebni. Lub. Roz. 95. Piękniejszy Liwiusz, ale nam potrzebniejszy Kromer. Fredr. Ad. 5. Potrzebny, jak dyabeł w Częstochowie. Teat. 14. b, 17, ib. 32. b, 88; jak Piłat w kredzie. Zabi. Bal. 27 ; jak piąte koło; Vind. taktu trebi, kaker tern v’ peti * jak cierń w piętę. — §. Niżby był z Tungienem co potrzebnego Król uczynił, wprzód odjechać musiał; prius quam operae pretium ullum faceret. Krom. 714. czego potrzeba było, do rzeczy co, ważnego co, etttKtS erbebliebeś, erfledltdjeS. Król miasto to pod władzą swoje osiągnął, co się bardzo potrzebnie trafiło, peropportune. Krom. 551. (bardzo na rękę, przydało się bardzo, fe^r erfprleßlid)). Jeszczebyś tu mógł potrzebnie spytać.... Szczerb. Sax. 165. do rzeczy, słusznie, sprawiedliwie, mit 9ted)t. Trojacy ludzie są, którzy prawem czynić i skargę kłaść potrzebnie powinni, ib. 2. Była ś. Małgorzata w wierze mocną, w radzie potrzebną , w przygodach cierpliwą. Sk. Zyw.

1, 375. użytecznie radząca, nfijjU#, abljelfenb, Imlfretd) ; cf. Vind. potriebfhni perjatel, perjatel sa potriebo, potriebfhni pomozhnik , pomagavez v potriebi * potrzebny , od potrzeby, w potrzebie przyjaciel, pomocnik; Słotlp freuttb, Słot^flfer. — *§. Potrzebny sąd, ob. Potoczny.—

§. Potrzebne miejsce , naczynie » potrzeba, na którą chodzą, prewet, stolec, dwór; ba3 geheime ©entad), ble 9łe* ttrabe r ber Setbftuffl. Najniższe posługi, miejsca nawet potrzebne umywając i wynosząc, czyniła. Sk. Zyw. 2,

100. Scierwy wrzucone do miejsc potrzebnych. Ktok.

Turk. 153. W świtanie do komorki szła pani potrzebnej. Pot. Jow. 2, 50. Dawne panegiryki teraz czeladne pokoje albo potrzebne miejsca zdobią. Mon. 74, 11. —

dny, chory, niechaj z pracy naszej pożytek mają. Sk. liaz. 605. POTRZEBOWAĆ, -ał, -uje, med. niedok. ; Boh. potrebowati, potrebowawati ; Slov. potrebugi ; Sorab. 1. potfebam ; Carn. potrebujem ; Rag. potrebovati ; Slav. po-tribovati ; Vind. potrebovati, potrebuvati, potrebujem, griefhati, pomankati, stradati ; Croat. potrebuvati, potre-

2)    Potrzebny, potrzebujący czego; bebürfttg, bürftig. Bogacz pereł, ubogi potrzebuje chleba, Oba potrzebni; lecz mniej ubogiemu trzeba. Min. Ryt. 5, 104. Skarby jego szły na wsparcie potrzebnych ; żaden go nędzny bez skutku nie zwał. Kras. List. 2, 153, (cf. ubogi, niedo-statni). Potrzebny, co nie ma, abo pożyczyć chce, gło- POTRZEĆ, potarł, f. potrze, potrę, cz. dok., (Pocierać nie-

dok., qu. v.) ; Roh. potriti ; Sorab. 1. potruwam ; Rag. potarti ; Bosn. potrritti ; Croat. potreti, potiram , poterl-szem ; Hung. eltöröm ; Vind. pobrifati; Ross. QOTeperb ; po wierzchu obetrzeć, Bereiten, nad) etnanber abretben, propr. et transi. Podniesione są na chwilę, a nie ostoją się, a poniżone będą, jako wierzchy kłosów potarte bę-

dą. 1 Leop. Job. 24, 24. Potkali sie pod    górami, potarł    sobie troski, ferendo placide. OssoL    Sen.    58. Filis    wierna,

król xiążęta, jako suche siano. Biel. Św.    181. Uderzyli    potulna.    Kniaź. Poez. 1, 142.

Tatary, ale tak są od nich potarci, jak zboże od gra- TOTURAĆ cz. niedok, ; (Ross. nOTyptiTL naglić kogo du. Gwagn. 50. Biel. Sw. 194 6. Jan. Lig. H 3. Weresz. pędzać); potyrać, poniewierać, pocierać, pogardzać, od-Pob. D 4 b. porażeni, aufgcrte&ett. Bestyą tę w mocy jej    rzucać; tyerunt werfen, verwerfen, öeradjten. Kości długo

potarł, z mocy jej wszystko wydarł. Biał. Post. 246. po-    poturane. Zebr. Ow. 174. jactata diu. Nowiny zawsze woli

kruszył, skruszył, połamał, jerfittrfdjen. Uzdrowię potar- człowiecza natura, Powszechne rzeczy gardzi, stare już cia ich. 1 Leop. Oz. 14, 5. szkody, uszkodzenia ich, il;re ©d)(tDett. POTRZEĆ się z kim, (ob. Pocierać śię z kim), w zapasy z kim iść, walczyć z kim; mit jetttanbett aitbtn» bcn, fdmpfett, ringelt. Z przysiężnikami potarłem się żwawo, Którzy i na mnie dość byli zawzięci. Chrośe. Fars.

74. Raźno się z reniferem potarła. Banial. A 5. Szczu- POTURBOWAĆ, potrwożyć, pomieszać, uniepokoić ; bcutt' pła nauka moja z poważnym Kromerem    potrzeć się nie    rußigen,    tu üSertüirrung bringen. Powstały    w cerkwi    nocne

mogła. Krom. Blai. 786.    strachy    z wielkim poturbowaniem.    Sk.    Zgw. 2,    215. z

POTRZECIE adverb.; Ross. norpeiHO ; trzeci raz, junt ®rib wielkim niepokojem.

ten, junt britten SJïale. Przysięgam podrugie, potrzecie. POTURCZYĆ, /. poturczy cz. dok., Poturczać niedok. Ł po-Teat. 43. c, 94. Wyb. POTRZECIĆ cz. niedole., trzeci raz robić, (cf. potroić;, junt britten SMe ctmaś roteberßofp Ictt. Można to powtórzyć i potrzecić. Perz. Cyr. 2, 140.

POTRZEPAĆ cz. dok.; /^oA. poLrepati ; Ross. noipenaTb, ob.

Trzepać.

POTRZĘS, ob. Potrząs.

POTRZOS, a, w., POTREST, wróbel trzcinny. Dudz. 55. ber Sftoßrfperltltg. Potresty Świercza. Banial. J 3 b. Potre-sty śmierdzące, ib. J 5.

POTRZYMAĆ, f. potrzyma cz. dok., potrzymuje pr., Potrzy-mywać, frequ., a) chwilę przetrzymać, eine ÎBcile galten ;

Boh. podrżeti, (ob. Dzierżeć) ; Ross. noAepmarb, noo4ep-warb, npio^cpmaTL. Potrzymaj mi kapelusz. Tr. — b)

Śniegi aż do nowiu potrzymają. 77* potrwają, (UtljaltCU , bauern.

na

, na-

potura. Zegl. Ad. 92. (ex Pot. Zac.). Wszyscy go nienawidzą, i król go potura. Pot. Arg. 472. Przyjmij mię, ani sobie poturaj Tytanowej córy Zebr. Ow. 559. (nec despice).' Zacnych dość (nie poturaj), k sobiem paniąt miała. Zebr. Ow. 45; (ne me contemne).

bisurmanić, na Mahometańską wiarę przewrócić; Rag. poturciti, junt dürfen machen. Kiedy kogo mają poturczyć, do kadego go przyprowadzą. Kady zawój mu na głowę włoży; potym z pompą przez miasto prowadzą; potym $o w osobnej komorze obrzezują. Gwagn. 705. Co pięć lat w Stambule z każdego chrześciańskiego domu wybierają Dzieci za dziesięcinę, które poturczaja. Paszk. Dz. 5Ó.‘ Stryjk. Turk. C 3. Weresz. Bob. D 3 b. POTURCZYĆ się recipr. ; Boh. poturćjm se ; renegatem się stać, Mahometańską wiarę przyjąć, “ein 5D?aßontctancr werben. W niewoli u Turków będąc poturczył się. Papr. Ryc. 48. Kłok. Turk. 104. et 131. Afryka poturczona. Mon. 73, 813. Był przedtym Chrystusowej wiary,- Ale zaś pótym został poturczony. P. Kchan. Jer. 27. Wyrw. Geogr. 270. Vind. poturzhen. POTURNAK, a, m., renegat, potur-POTUCHA, y, z., otucha, ufność, serce, nadzieja; %rpft,    czony, pobisurmaniony ; Iiag. poturcenik,    eilt Sienegat.

SJJutt), §erj. Dudz. 16. (dam. potuha stellionatus ; Vind.    Zwiedzieni poturnacy chrzest wodny brzydką    obrzeską za-

potuhnjenost » podstepność). Mieszczanie mają niejaką po-    krwawili. Psalmod. 69. Kłok. Turk. 41.

tuchę i pomoc z fortecy. Boler. 250. Potucha * POTU- POTUREMNE, ego, n.. płaca od turmy, wieży, więzienia; CHNIENIE, ia, n., dodanie rady, commonitio. Macz. , Ross. noace.rli3HOe, Sljurntgelb, ©CfCtugntpgelb. Poturemne , potuszenie, 2(ufntunteruug. Nie trzeba młodym dodawać płaca urzędowi do opatrzenia więźnia. Stat. Lit. 153. potućhy. Alb. na W<-ij. 1.    Ostr. Pr. Cgw. 2, 178. POTUREMNY, ego, m., stróż

POTUCZYĆ cz. dok.; Garn. porćdirn , ob. Tuczyć.    turmy, ber ©UnfntCtfter. Ern. 1119; Vind. turnar, jezhni

POTU-Ł, n. p. Nie daj się w potuł, ujmij afekt w kluby. moister, jetnizhni predstoinik, pot.

Pot. Syl. 18. Żaden, który jeno nie chciał, nie podał się ‘P0TURN1AK. a, m., [renegat. 7j, n. p. Francuz poturniak. im w potuł. Janusz. Oksz. D 2 b. Śliczne oblicze twoje, Mon. 68, 22. świstak.?

coć boginią w potuł iść przyciska; quae facit, ut supplex ‘POTURNY, a, e, n. p. Kniaziom, bojarom, poturnym, tibi sim dea. Zebr. Ow. 559. pokorzyć się, ftd) bentńtfugen.    i inszym bogatszym, więcej podymnego naznaczyć trze-

POTULIA, ii, z., Valantia, rodzaj rośliny. Kluk. Dykc. 3,    ba, niż zagrodnikom. Vol. Leg. 5, 651. [od    turnu, kre-

146. aSalrttttfn, ein fflanjeugefc^lecfit. POTULNY, a, e, — ie    skowania w kole, ob. Turnus 2].

potuhnèn abstrusus, potuha stellionatus ; Ross. nOTymiirb pogasić, noTyxiiyTb pogasnąć); potuszyć komu czym, otucha go napełnić, dobrze mu tusząc pobudzić go, serca i nadziei dodawać ; Vind. naferzhiti, poferzhiti, yjunazhiti, ferze storiti, einem SWutjj jit etnmś machen, t(;tt mit łpoffuttng aitfrtf^ett. Kiedy się Turczynowi zda, że się Multani dobrze już odchowali, potuszy trochę Tatarom, którzy wrzko-mo swywolą wpadłszy odzierają je do skóry. Kłok. Turk. 75. Pierwsza wygrana mu dalszemi potuszyła zwycięstwa-

412

POTRZEĆ - POTULNY.

POTURAĆ-POTUSZYĆ.

adverb., cichy, łagodny, rochmanny, skromny, cierpliwy; POTUSZYĆ , f. potuszy cz. dok., Potuszać niedok.; (Carn. fttll, gcbulbtg, fanft; (Vind. potolashliu * łatwy do pogodzenia, udobruchania, Subst. potolashlivost, potolashnost; potolashnik , vtolashnek « pogodziciel ; f. potolashniza ;

Verb, potolashiti, vtolashiti » pogodzić ; fe potuhniti, po-tuhuvatife * łasić się; Rag. potulitise , adj. potuugljen ;

Ross. noTOJKaTbCfl wałęsać się , tłuc. się). Pokorny, cichy abo potulny. Sekl. Mat. 21. Żwaweńka Jejmość, musze ja być potulnym. Teat. 25, 30. Ja twa potulna psina, liżę nogi. Zab. 11, 6. Koss. Potulnym znoszeniem ujmiesz

POTWARCA-POTWARZ.

POTWARZYĆ - POTWIERDZIĆ. 413

na noro, naiaenaTb, iianjenbiBaio, npiiMCiiaibca, K.ieBe-TaTb, weBeuiy, K.ieBeTHnnaTb, Ba4HTb, Baat4aTb, b3hccth, B3HOCHTb, Hacna3aTb, Hacna3biBaTb, HaroBopiiTb, iiaroßa-priBaTb , MapaTb , HaB'bTOBaib, oôojraTb , o6.ibiraTb, 060-üraio, oójbirato, oóo.7TaTb, oôa.mdBaTb, 6e3CjaBHrb, oôe3-CJtaBIITb , 06e3C4aBJlllBaTb , 3I0e.7OBHTb, 03Æ0C.iaBHTb, 3.70-c^aBiiTb, Bpe40M0BiiTb , HayuiHHnaTb, jmxOBaTb, oô.iuxo-Baib , H6e4Hiiiia rb, Hafl6e4HH'iaTb ; Eccl. oooat4aTH, 06-Ba7K4aTit, oeü;i;^tii , iîoiiociith , noHomaio , aikcok.ackctj-tii , ORAtiYHTii, 3;iOfl3U4ecTByio , 4iaB04CTByio. Chrystusa potwarzali, dyabelstwo mu przywłaszczali. Wiśn. 283. Siestrzeńca swego zabił z potwarzy swój żony, abowiem go zpotwarzała, by ją miał poniewalać gwałtem. Biel. Św. 60. Ciężko spotwarzony złością człowieka niewsty-dliwego. Ryb. Ps. 67.

Nie tak kat, jak język potwarny ka- POTWIERDZIĆ, f. potwierdzi cz. dok., Potwierdzać niedok. ;

Boh. potrwdjti, potrwrzowati, twrditi, gistiti, zgistiti, opodstatnjm ; Slov. potwrzugi; Sorab. 1. pokrutżu, wob-krutżam , zkrutżam ; Carn. poterdèm ; Vind. poterditi, po-terduvati, sadobruvseti, saterditi ; Croat. potverditi, po-tvergyüjem , potverdilszem , otvcrdgyùjem ; Dal. potvar-diti ; Bosn. potvarditi, potvrriditi, potvrrighinati, pokrje-piti, posnasgiti ; Bag. potvarditti ; Boss. noTBep4HTb, no4-TBep4HTt, no4TBep*aTb, yTBep4»Tb , yTBep>K4aTb, 3aKpb-mrrb, 040ÖpnTb, 04o6pBTb , 4o6pio ; Eccl. coyTBep5K4aio, cóiarOBO.iHTii. • Potwierdzać czego, co się rzekło, uczyniło, affirmare. Cn. Th., beftdtigeit, beMfttgeit. Związek.

matka twoja potwierdzała przed śmiercią. Teat. 49, 52. Potwierdzał go w' tym urzędzie. Groch. W. A 3. Potwierdzający, affirmations ; Slov. zkruczenitné ; Boss. n04-TBep4HTC.îbHbiM ; Eccl. HapHuaTGJibHbiH , napHii.aTe.7bHO. Potwierdzenie, Vind. poterdenje; Slov. potwrzenj; Boss. aaupt-6jaroH3o6pbTeHie. [Slov. potwrdźugienost affirmatio).

rai. 7Y. — Cum Accusai. Wielu ich do tego potusza.

POTWARCA, y, m.,’ POTWARZNIK, a, m., POTWARZY-CIEL, a , m., obmowca, osocznik, ożuwca , oszczerca, ber 93erlćiumber; Boh. pomluwać, pomlauwać; Slov. po-młuwać, utrhae, potupnik ; Sorab. 1. mudruwak /. bal— schnę wumetwar ; Vind. obriekavez, obmarnuvauz; Croat. potvoritel, muzuvir, nalàgavecz, krivogovorécz, zlogla-szitel; fiag. potvoraz, potvoritegl; Bosn. potvoritegl, po-tvoraç, muzuvir, pagnkavaç; Bal. potvornik ; Hung. pa-tvaros , patvarkodô ; Slav. psovacs ; Boss. naroBopmiiKTi, oóojiraTejb, HaBaAnmcŁ, HaBtTHHKB, KieBeTHHKB, KjeBe-Tapb , noiiocHTeib, aabiHHHicŁ , aöe^HHK'B, bpcaocjiob'b ; Eccl. jiafliejb, orjarojibHHicb, BpeAOCJOBeuTj, xj.ihhki.. Jak potwarz, tak i potwarcę , równą znieważać zwykłem pogardą. Teat. 2 , 26. Bars.s. Chytry potwarznik mógł zamieszanie sprawić. Sk. Dz.. 457. POTWARCZYNA , P0-TWARNICA, y, z., Tr. POTWARZYCIELKA, i, z., która potwarzą narabia, bte SSeiTäiunberirttt ; Vind. obriekarza; Croat. potvoritelicza ; Hang. patvarkodône ; Bosn. potvo-ritegliça, pagnkaviça ; Bag. potvoritegliza ; Boss. iiohoch-TCJibHHua , HjeBeTiuma , naBa4HHu,a , naBbimma , a6e4iui-H,a. Potwarzycielki mówić ci będą: męża kochasz, a on się z tobą tak źle obchodzi. Zab. 11, 532. Jeśli panna potwarnie kogo o gwałt oskarży, takowa potwarnica słuszna winą niech bedzie karana, llerb. Stal. 205.    P0-

TWARLIWY, POTWARZL1WY, POTWARNY, ‘POTWARZ-NY, a , e, POTWARZKI, a, ie, P0TWARL1WIE, POTWARNIE adverb., potwarzą narabiający. potwarzający, ogadująey, tverläumberifc^ ; Carn. fershmajhtne ; Vind. fhma-gujezhliu , radofhmagliu , obnafhajozhliu , obriekajozhen , obrezhliu, obmarnujezhen ; Croat. potvorliv; Hung. pa-tvaros; Slav. mormorijiv ; Boss. nOHOCJHBbiïi, iiohoch-TeJbHblH, 3JOCÆOBI1UH, 3,IOfl3bBIHb]H , B3HOCHUH, HaHOCHUH, noKieniibiił, MCBCTHiiniH , TueBeTfumecKiii, K.ieBeTiiBbiîî, KjeBGTjHBbiH , orjacHTejbHbul, flóe4HHqecKiM ; Eccl. 4ia-bojckui ; ( iioii:of)bin, venenalus). Gęby potwarliwe. 6'eb. Hym. 307. Białegłowy swarliwe, potwarliwe. W. Bost. W. 51. Zwadliwa rzecz jest wino, a potwarliwe pijaństwo. W. Post. W. 3, 255. leczy. Pot. Zac. 61. Kanc. Gd. 98. Sk. Dz. 252. Po-twarzne paszkwile. Błai. Tłum. A 5 b. Krom. 65. Potwarnie kogo oskarżyć. Herb. Siat. 203. Ktoby potwarli-wie na kogo żałował, ma być karan. Szczerb. Sax. 174. Obr. 49. Nero potwarnie obwinił chrześcian, iż Rzym zażegli. Cliodk. Kost. 61. Słowo potwarzliwe. Zygr. Pap. 128. Zdradliwym a potwarzkim fortelem niecnot swych bronią. Kosz. lor. 57. POTWARZ, y, i., T0TWÂR-STWO, a , n., §. a) obmowa, zarzucanie co komu fałszywie, bte Mrtltmbunfl ; Boh. pomlauwanj, autrżka , na-fek ; Slov. pomłuwónj, omłuwanj : Sorab. 1. balschne wumetwano ; Vind. ebsieranje; Croat. potvèra , prigovor; Dal. potvora ; Bosn. muzuvirstvo : Boss. oóhocb , b3hocb, HaßtTb, HaroBopna, iiaroBop'B, oóroBopt, oroßop'b, K.ie-Beia, npiiKjenB , BCK.iem, mojbb , Basenie, Bpe40CJ0-ßie, 3.iocJOB^eHie, 3/iocjOBie, sjoirbmanie, HayuiHtmaHbe, a6c4a, a6e4bi; Eccl. oóa4a, oóojraitie, ok.a€bgtiuii!ic ,

Bpe40c.ioßie, xoifita, H3biKOBpe4ie, cïiyia, ciwyTKH , ciwy-THiï, 4ÎaB0JCTB0. Potwarzy dopuszcza się każdy, kto bez pewnych ijugdamentów jakikolwiek kryminał drugiemu zarzuca. Oslrr Pr. Cyw. 1, 349. Darmo wściekła potwarzy, z twej klozy ponurej, Grozisz mi, trzęsąc na łbie brzyd-kiemi jaszczury. Zab. 3, 599. Kar. Przy wielkich dworach obficie roście ziele, które zowią potwarz. Kosz. Lor. 52 b. Chciał go czart swym potwarstwem na sławne zelżyć. Sk. Żyw. i 29. Biał. Post. 9. Wróbl. 292. — §. b‘) Potwarz, oblicze, twarz, ba§ 5lntlii$. Tr. Rzekła czarownica, i “potwarz wieprza dzikiego bez ciała zrządziła ; effigiem nullo cum corpore falsi finxit apri. Zebr. Ouj. 358. kształt jego, obraz, cień, ©cfydttenlulb, ©cftalt. POTWARZYĆ, spotwarzać cz. niedoli. , spotwarzyć dok., Potwarzać con-tin., zadać komu co fałszywie, osoczyć go, potwarz nań rzucić, einen uerlćhtmben ; Boh. pomlauwati ; Slov. pomłu-wam, potwârAm , hanjm; Sorab. 1. balschne wumetuyu, mudruyu, na pżekor retżu ; Bag. potvoritti, potvarati, tvoritti, zloglâsiti ; Dal. potvoriti, korechim ; Croat. po-tvarjam, potvorilszem, nalagam ; Hung. patvarkodom ; Bosn. potvariti, potvoriti, muzuviriti, pagnkati, pankati, napankati, nalagati, namuzuviriti ; Vind. potvarjati, obre-zhi, obriekati, obmarnurati, obsierati ; Carn. oppravlam , sashmagam ; Boss. McnaTb, notaenaïb , B3iuenaTb mo wasz nna

414 POTWIERDZICIE L-PÓT Y.

POTYC II MIAST - POTYM.

rzeczy kocha, póki piękniejszej nie ujrzy. Sk. Zyw. 2 297. Póki dar, poty i pamięć dobrodziejstwa stoi. Gorn. Sen. 37. Męstwo poty jest cnotą, póki nim kieruje mądrość. Jabi. Tel. 163. Witold w pól Dniepru z koniem

Bierzmowanie potwierdzeniem zowią, i ż przez to bóg w nas potwierdza, co na chrzcie zaczął. Karnk. Kat. 158.

Potwierdzić co przysięgą, poprawić przysięgą, etbltd) be* fMrfett. — §*. Potwierdzić, pokrzepić, posilić; ftćtrfcu, crqutcfen. Kazał wojsku konie i siebie jedzeniem potwier- zajachał, i szabli dobywszy, rzekł: poty moje! Birk. Chmiel. dzić. Biel. 468. Cpjagn. 278. — Transi. Potwierdziwszy    C 3. Poty kres. Cn. Ad. 913. (dość już masz). Dasz mu

rycerze swą mową , kazał w bębny uderzyć ku potkaniu.    póty, a on chce poty. Cn. Ad. 408. (dano kurowi grze-

JBiel. 103. Toćwierdzić. 1 Lcop.2 Cor.2, 7. POTWIER- dę, a on chce wieży). — Od póki - do póty, fett - (fo DZ1CIEL, a, m., potwierdzający co; Vind. poterduvauz,    lange). Od pókim cię stracił, do póty nie miałem mo-

poterdovez , saterdnik, sarefnizhar; Rag. potvarditegl ;    mentu bez żałości. Weg. Marrn. 5, 752.— g*. Póki póty,

Croat. potverditel, otverditcl, ber SeMfttger, Scftöttger.    niejaki czas, czy dłużej, czy krócićj; einige3ett, lang ober

Cn. Th. P0TW1EBDZIC1ELKA, i, z.\ Rag. potvarditegliza. fllïj. Zbożny pobyt mamy na tym świecie póki póty, ale POTWORA, y, i., 'POTWOR, u, m.; Boh.etSlov. potwo-    po tym żywocie rajski przebyt. Birk. Kaz. Ob. B. ‘PO-

ra; ( Boh. potwornost awantura, zpotworiti dziwnych    TYCHMIAST. Kosz. Lor. 80 b. aż do póty, do tego miej-

kształtów nabrać); Slav. ulvora; Sorab. 1. nimonaturski sca , btó pohrod ; Vind. strafhna poduba, strafhilu, plafhilu, ne- ROTYĆ, ob. Tyć.

merni rod, pofhast, spaka, neroistvu, grosovifhtvu, gnu-fovifhtvu, gnufnost; Bosn. nakazao; Ross. uy^OBiiiue ; Eccl. ipYAO ; dziki płód, niezwyczajny, monstrum ; eine SÜitßgcburt, ein Ungeheuer. Potwora leśna, satyrus. J. Kchan. Leżący w lochu Cerber, potwora straszliwa, Cały Ereb potrójną paszczą oszczekiwa. N. Pam. 3, 547. Ileż to ludzi straszny ten potwor napsował! Dmoch. II. .2, 107, Niektóre wyspy są puste od ludzi, dla potwor, które mają straszliwe urody. Biel. Św. B 2 b. O potworach w nocy się ukazujących. Ząbk. Mi. 287, (ob. Larwy, straszydła). — Transi. Głupie samego zwyczaju , nierozumu potwory, porywały się na swoje dobrodzieje. Przestr. 58. Ludzkich wymysłów 'podfory (potwory), przeciwne prawdzie, puścić, a na samej prawdzie przestawać mamy. Wiin. 578. POTWORNY, POTWORLIWY, a, e, POTWORNIE, POTWORLIWIE adverb.’, Boh. potworny, (2. awanturniczy); Slov. potworny; Vind. skuren, sporn, gerd ; Bosn. nakazan , zablazan , nakazni ; Eccl. ^HBOCTpa-uihlim; §. 1 ) przeciwprzyrodzony, niezwyczajny, nieforemny; imgcftaltct, abfcfyeultd).— Transi. Odszczepieńcami, bałwochwalcami, antychrystami i innemi potwornemi tytuły na-W. Post. W. 3, 444. Żarn. Post. 3,

zywać was będą.

704 b. ib. 4 b. Baz. Hst. 1 b. Długo mię nadzieją uwodząc, potw’orliwie rzecz wywraca. Pilch. Sen. gn. 565. — §. 2')

Potworny [Błąd. 1], podwójny, boppelt, (cf. powtórny). POTYJ, ego, m., Ruthen. Hippatius. Jabi. Her. Qz. [Błąd: Potworna trąba, puzan. 7V. Pachołcy suknie i czapki rusk. Potij * Pociej, nazwisko rodziny; Hippatius* Ilipacy, potwornie używają, jedne spuszczają, drugie podnoszą. imię chrzestne, rusk. Ypatyj. 2]

Zebr. Zw. 94. POTWORNOŚĆ, ści, z., niekształt, kształt POTYK1WAĆ komu, intrans. costin., wciąż komu tykać, ty potworny; (Boh. potwornost awantura); Vind. skurnost,    komu powiadać, nie Wc Pan, nie Dobrodziej,    eillClt    but*

spornost, bte 2l&ent(jeuerU#feft. POTWORZYĆ cz. dok., wciąż    jcit. Tr. POTYKIWACZ, a, m., ber $uj$er. Tr.

stworzyć, ttacf) etnattbcr fdjaffen, bringen (Ross. nOTBO- POTYLICA, y, i., Occiput, tył głowy, potylica. Urs. Gr. pim>, noTBopcTBOBaiB przez szpary patrzeć, wybaczyć).    180. zatyłek, ber $tttterfopf, ba^ ^tutcr^aut;    Sorab.    1.

POTY plur., ob. Pot.    '    hwownć zadk, tćwo.

POTY adverb. temp. et loci, (cf. póki, pokąd), potąd , do POTYM adverb, * POTEM * po tym, następnie, poślednie; tego czasu, do tego miejsca; btó (iterber, tu$ JU btefer    barauf,    ^»crnac^ ; Boh. potom; Slov. potom, pozatim, po-

te, fo toett ; Sorab. l.hacż    tomnè;    Sorab. 1. et 2. potom; Carn. potęm , otlej,

; Croat. donle, do onde;    potier,    poklej ; Vind. potem, potiem , satiem, potl , po

tier, natu, naprei; Croat. potom, pako (cf. 'pak, póki), owszem póty, póki żyjesz.    potlam,    potle; Dal. poszlye (ob. Pośledź), potom; Bosn.

239.    Póty sie człowiek w pięknej    potom,    potom toga, pokle, poslie, póka, odsle, nakon,

vred , sporna svier, sverenstvu, divjina, divjazhina, zhe- POTYCZ, y, z., POTYCZE, a, n., n. p. Wszystko do polowania gotowe, koń, strzały, psy, potyczy, sieci. J. Kchan. Fr. 74. (może patyki, tyki, któremi ściany wielkich sieci się osaczają). — Transi. W też wpadł, co i ty, Wenery polycze. IJot. Syl. 368. (w sidło). Po długim czasie bierze się zbieg do ludzi z tej dziczy, Ale coż? zaraz wpadł złej fortunie w potyczy. Pot. Pocz. 151. POTYCZKA, i, z., §. 1) potkanie, potykanie, ścieranie się, potrzeba, bitwa; Boh. et Slov. potÿkanj ; Ross. CTŁiuna, (noTbma częste posyłanie, wyłajanie), ba£ Treffen. ('Potaczka. Hipp. 27 etc.). Potyczka walna, Mars apertus. Cn. Th., (cf. pole). Codzień były potyczki, harce i potrzeby. Jabi. Tel. 229. Przez ten czas, lubo żadnćj bitwy generalnej nie było , urywcze jednak potyczki częste bywały. Papr. W. 2, 80. utarczki, ©d)armü|el. — §. 2‘) Potyczki, część stroju białogłowskiego. Sax. Tyt. 7. POTYCZKO-WY, a, e, do potyczki należący. Wiod., concursatorius. Cn. Th., od potyczki, junt Treffen gehörig, ©d)lad)t *. Śpiewali pieśń Marsowi, bożkowi wojny, canticum don-gressivum, t. j. potyczkowa zowiac. Chmiel. 1 , 462. — (POTYK, ob. Patyk). — ‘ POTYKAĆ, POTYKAM, ob. Potkać, potknąć.. POTYKACZ, a, m., insueta vox, co się potyka, sed substantivum Latina vocabula postulant, consertor, praeliator, concursator. Cn. Th. ber Kämpfer, ber etn Treffen liefert. POTYKANIE, POTKANIE, oft. Potkać.

3ctt, fo lange, blé $u btefent

net, bacz szóm, hacż, (cf.

Dal. do onami ; Ross. 403Ah, 40cejrb, vulg. noia. Póki nie umiesz, póty się ucz;

Pilch. Sen. list. 2

osin dobba, odsàd naprid ; Rag. potom, pótom, pak,    bic Sehre gelten, belehren. Poucza mała nas mrówka, wzór

paka za tjern ; Slav. pak, pakonda, posli ; Ross. noTOMb,    prac wielkich, jak o sobie dbać. Zab. 8, 319. Chleb

cnycTfl, yrco; Eccl. tohcl , Tarce, nrc^e, (cf. toż, tui).    jest i kielich, co wam też i oczy wasze oznajmują; ale

Słonecznik obraca się za słońcem zaraz z rana, i potym    w czym wiara ma być pouczona, chlób jest ciałem. Dambr~

cały dzień. Syr. 1527. Kiedy tak na początku, co to 195. (tego was wiara nauczyć musi). Nie uczta to była, będzie potym. Teat. 19, 25. Nie że źle teraz, i potym lecz pouczenie. Pilch. Sen. list. 3, 230. (lekcya, nauka, tak będzie. Mon. 70, 215; non olim sic erit. Hor. 1,    pouka). Zwykli z młodu tylko trochę się pouczyć, a po-

232. Min. Potym o tym zobaczemy, jak się to stanie.    tym nic innego, jedno jeść, pić, spać. Hrbst. Nauk. I 5 b.—

Teat. 54 , 98. To potym , to potym , nie bądź tak go-    (Eccl. noynaTeab nauczyciel, noynaTeatHbiö peritus docendi)..

fregu., ufność w kim pokładać, feine Hoffnung fe£eu, »er* trauen. Szczęśliwy bywa , kto bogu podufywa. Ryb. Ps. 73. — §. Poufać czego komu, /. poufa cz. dok., powierzyć , anoertrauen. Siostrze swojej kochanej poufałem Miłości, skrycie którą już pałałem. Past. Fid. 68. Sekretu tego kilkom tylko poufawszy.... Pot. Arg. 475. Poufać się komu, ftd> jentattbeu am>ertrauen. Tr. POUFALEC, PO-DUFALEC, lea, m., poufały czyj, wiernek; Ross. Tanno-ińMeirfc, BpeMcniunKs. ber Vertraute. Ćmą pochlebstwa opętany właśnie Na wiarę podufalca łagodniuchno zaśnie. Zab. 15, 79. Nagi. POUFALIĆ sobie kogo cz. niedok spoufalić dok., poufałym sobie uczynić, yertraut lltad)en. Tr. 2208. — Nie spodziewałem się nigdy tak zpoufalić z tym paniczem. Teat. 28. b, 125. przyjść do tej poufałości. POUFAŁOŚĆ, PODUFAŁOŚĆ/ ści, z., ufność, zaufanie, wiara, powierzanie komu (cf. zażyłość, zachowanie), familiarność, bezpieczność; Croat. zauffanoszt; Vind. savuplivost, sanalhlivost ; Ross. /cOBipuHBOCTb, bte Sertraulidjfelt, ba3 3ntrauen. Podufałość długą przyjaźnią ugruntowana, nie uwalnia nas od grzeczności obowiązków. Zab. 4, 154. Bienk. Przestrzegałem cię o zbytnią do mnie poufałość. Teat. 35. d, 47. POUFAŁY, PODU-FAŁY, POUFNY, a, e, POUFALE, POUFNIE adverb., familiarny, 'bezpieczny; vertraut, öcrtraulid); Vind. savu-pliu, sanafhliu ; Ross. 4pyrcHUH, aaKa^iUHbiii. Idę z tobą poufną szczerością. Past. Fid. 113. W twarz się podu-fałym Czyni bratem, a z tyłu sięga puinałem. Kulig. Dem. 239. Zkad? że cie spytam poufnie i skromnie. Chrośc. Ow. 401 / ,

POUGŁASKAĆ cz. iter. dok. ; Boh. poukrotiti, ob. Ugłaskać.

racy. Teat. 15, G9. Zbytnie nie pytaj, co będzie potym, POUFAĆ, PODUFAĆ komu, med. dok., Poufywać contin. et Żeś dziś zdrów, zysk jest, miej dosyć o tym. Petr. Hor.

B 3 b. 1 próżno myśleć o tym , Co z nami będzie potym. J. Kchan. Dz. 216, cf. kiedy, jutro, przyszłe. —

Na potym , na przyszłość , w przyszłości ; Slov. na potom ;

Sorab. 2. na pschiduzi, dopotomnischoho , dahle potom;

Carn. posehmal; Slav. vnapridak ; Ross. Bnpe/tb , tlt 3tts fuitft, tnê künftige. Wszystka moja myśl jest o tym, Jakoby dobrze było mi na potym. Zimor. Siei. 308. Nie dba Kupido, co będzie na potym. Murszt. 98. Mrówki uczą nas przezorności na potym, jak zawczasu potrzebie zapobiegać. Aras. Pod. 2, 236.

POTYNKOWAĆ, f. potynkuje cz. dok., tynkiem postrycho-wać ; Vind. polizbiti, polikati, tinfhi obmasati ; Croat. po-flastrôvam, übcrtlhu^CU, bctüncbcn. Kamienie te potynku-jesz wapnem. Budn. Deut. 27, 2. Gdy potynkować dał kościoł, cały zapis się zamazał. Papr. Ryc. 264.

POTYRAĆ, POTÉRAC cz. niedok., (cf. Ross. noTiipaib, noTepaTb potracić, noiepa strata; Boh: potjrati pocierać;

Bosn. potira inseetatio ; Croat. polrra fugatio , ob. Poturać) ; poturać, pomiatać, poniewierać, za nic nie mieć; net* nad)ldfftgeit, pertmt treiben laffcit, aitfretbcit, jtt ©rttnbc rid)» teil. Zboża wszystkie potyrawszy, nie mieli się czym żywić. Warg. Cez. 18. On wszystko po tyra , i marnie przetrawi , Tak że nawet szeląga w kiesce nie zostawi. Pilch.

Sen. list. 4, 168. (rozrzuca). Starcowie młode syny będą grześć, a żony Lada gdzie potyrają płód niedonoszo-ny. Simon. Siei.. 55. Wszystko nieprzyjaciel spalił, muszę się w mieście burkiem potćrać. Falib. U 2, (cf. kąty pocierać). Ilerezyami Francya ginie, Flandrya zniszczała, Dania i Szwecya się potyrała. Sk. Kaz. 74.

POUCHODZIĆ cz. iter. dok., nad) etitanbcr weg geben. Pou- “POUKA, i, i., pouczanie, nauka; bte Sehre, Belehrung, chodzą od okrutnej reki. Bardz. Trag. 483. Ludzie po- Wróżby straszne z szkaradnej pouki. Przyb. Ab. 28. siłkowi z stron pouchodzili. Bardz. Luk. 2, 58. POU- POUKOŃCZAĆ cz. iter. dok., nad) etltanber Intt beeitbtgen. C1EKAĆ intrans. iter. dok., nad) etltanber tneg laufen. Oni Wszystkie dzieła jego niepoukońezane. Przyb. Mili. 88. tył podali, I pierwsi z Ematskich pól pouciekali. Bardz.    POUKRĘCAĆ cz. iter dok., nad) etltanber abbrel)ett. Wielki

Luk. 157. POUCIERAĆ cz. iter. dok., nad) etltanber ab*    cud, iż nam karków nie poukręcano. Teat. 7. c, 56.

retbett, abnńfdjeit. Wszystkim, jakby patykiem poucierał    Aby mi się tylko w ręce dostali, łby im poukręcam.

nosy. Teat. 16, 212. POUCINAĆ cz. iter dok., nad) ein*    Teat. 9. b, 44. POUKRUSZAĆ cz. iter. dok., nad) ein*

anber abfdjltetben. Kosteczki w ranie szczypczykami po-    aitber jerferocfellt, jermalmen. Gryząc sucharki poukruszał

ucinać. Perz. Cyr. 2, 40. W czym go ułowić chcieli,    zęby. Teat. 11. b, 10. POUŁATWIAĆ, ob. Pouspokajać.

tym się sami ułowili ono mówią, poucinali. Rej. Post. P p 5, (cf. bicz na się dać). Żarty ich niesmaczne , słowa poucinane i powywracane. Mon. 68, 96. (poukąsane).

POUCZYĆ, f. pouczy cz. dok. , Pouczać niedok., nauki dawać; Boh. poućjti, poućowati; Sorab. 1. pohutźuyu ; Vind. povuzhiti ; Bag. poucitti ; Boss. noyqHTb, noyqaTb, lehren,

415

POTYNKOWAĆ - POUCZYĆ.

POUFAĆ-POUMIZGAĆ.

a prawie się siekierą swą, jako POÜLICZNY, a, c; Boh. poulicnÿ; po ulicach się najdujący,

©tragen *, auf ben ©trafień beftttbltd). Pouliczny żebrak. Sk. Dz. 29.

POULŻYWAĆ cz. iter. dok., nad) etltanber erleichtern, linbern Boh. poulewiti. POUMIERAĆ med. iter. dok., nach einan* ber hin fterben ; Vind. povmreti. POUMIZGAĆ się, f. po-umizga się recipr. dok., chwilę się umizgać, eitte 23eile

416

P 0 U N I 0 W Y - POWABIĆ.

POWABICIEL - POWĄCHAĆ Z.

sem

kie ku t przypatrywaniu sie pompy swej obracali i powa-biali. Żarn. Post. 249 b. (ściągnąć na się). Sędzia, gdyby złoczyńców nie karał, powabiałby gniew boży. Szczerb. Sax. 176. (wzbudziłby). Męczennik ten katów jeszcze na szarpaninę ciała swego powabiał. Birk. Dom. 69. (pojątrzył ich jeszcze). Powabić się recipr,, dać się uwieść, ftd) (unreifen laffen. Powabił się jej pociągające-mi ponętami. Mon. 65, 568. — §. Powabiać kogo na rękę, na pojedynek, wyzywać go, einen fierauê forbern. By też kto najwięcej słowa dotkliwe sławie przymawia-jąc drugiego na rękę powabiał, a on nie pójdzie, wszystkie te słowa dobremu mniemaniu jego szkodzić nie mogą. Stal. Lit. 330. Ktoby się ważył powabić, gardłem ma być karan , także i powabiony, nie ma się pod taż winą stawić. Vol. Leg. 2, 1698. (hetmańskie artykuły). Ostr. Pr. Cyw. 1 , 348. Zabicie za powabie-niem abo wyzwaniem na rękę. Stat. Lit. 328. W takiej nieprzyjaźni byli, iż się nakoniec na bezecny pojedynek po wabili. Dirk. Dom. 22. Warg. Wal. 52: et 80. POWABICIEL, POWABNIE, a

ber 9lnIocfcr, 2lnretfjer. ( Vind. povablovez » zaprosieiel ) ; Boss. npuMaHiuHKTi. Powabiciel, wywabiacz, provocator. Macz. wyzywacz, ber Slneiforberer junt 3wcï)fantpf. — §. 2’) Gdzie żniwa nastaną, kazać wszystkim wychodzić ogrodnikom, komornikom, chałupnikom, ‘powabnikom, ka-czmarzom. Zavj. Gosp. Gdy nastaje żniwo , aby wszyscy według powinności i osady wychodzili, mianowicie kmiecie, zagrodnicy, chałupnicy, powabnicy. Haur. Ek. 52. [zaproszeni, zawezwani 2]. POWABN1CZKA, i, z., która powabia , bte 2lnlofertntt. POWABKA, i, z., dem. nom. powab, §. a) ein 3îci|d)en, ein Heiner 9îctjj. — §. *b) Wyzywanie na pojedynek, bte .^erauśforbernng junt 3wei)fantpf. Powabki i pojedynki w wojsku nie mają miejsca.

Leg. 2, 1698, (z artyk. hetm.). POWABNOŚĆ, ści , z., powabianie, przymiot powabiający, przyjemność do siebie przyciągająca, ba3 9îetfjeitbe; Sorab. 1. nawabnofcż ; Ross. npHMatnniBOCTb, npnB;ieKaiejnocTB. Gcorgianki wszelką swa powabność nienaruszona prawie do starości utrzymują. ‘Mon. 69, 658. POWABNY, a, e, POWABNIE adverb., powabiający, pociągający; rcifcenb, «njteljenb, anlocfenb; Boh. wabicy, wnadicy; Sorab. 1. nawabenski, nawaben-stlfwé ; Vind. perlishezhen ; Boss. MaHHutt, B3MaHUHBUH ; npHMaHHbiH, npimaiuiHBbifi , nrbmiTejibHHH, npeiecTHuft, npHBJeKaTeJtbHbiił. Ten jakikolwiek pożytek przeto tylko tak powabny, że widoczny i blizki. Mon. 64, 319. Jeszcze nie minęły dla nas powabne dni uciechy. Teat. 4, 116.

biąc po- POWĄCHAĆ, f. powącha cz. dok., popąchać , węchem doświadczać; Vind. povohati; Eccl. ogohiakitii , oôomoxaTb, OGOiiMTii; Ross. noHioxaTb, (noHtoxtiBaib zażywać tabaki), berieten. Ledwieby pies powąchał , co czasem ci niebożęta jeść muszą. Haur. Sk. 507. Nie targuj mego bukietu, nie powącha go nos ladajaki. Teat. 51, 22. Powąchaj, poczujesz proch, siarkę, saletrę. Teat. 11. b, 5. Explorare, oświadczyć, powąchać, co się gdzie dzieje. Mącz. POWĄCHACZ , a, m. ; Vind. povohavez , po-vohnik; ber 23eried)er.

carrefftren. Czy go już dyabli tak prędko przynieśli, ani się można poumizgać przed nim. Teat. 55. b, 7.

POUNIOWY, a, e, po zapadłej unii zdarzony, nad) ber Union gefć^e^cn, oerfüßt :c., (ob. Unia). Sumy przeduniowe i-po-

' uniowe. Gaz. Nar. 1, 199.

POUP1EBZAĆ cz. iter. dok., nad) etnattber beftebern. — Transi. Kto wichry poupierzał w skrzydła niestanowne? Nar. Dz. 3, 88. POUPODOBAĆ się recipr. iter. dok., nad) etnan* ber gefallen ; Eccl. coyro>K4aK> complaceo. POUBADZAĆ cz. iter. dok., spoinie uradzić, gemetitfdjaftltd) bcfdjltejSen; Eccl. coyBkmaBaio. POUBAZAĆ cz. iter. dok., nad) ctitatn ber oerntunben. Młode jagnięta wiążą za szyję czym miękkim , by snadź przez cały dzień skacząc nie pourażały się. Cresc. 562. POUBZYNAĆ cz. Her. dok., nad) Ctltatt5 ber abfd)ltetben. Ogolił ich, i pourzynał im szat od pośladku aż do nóg. 1 Leop. 1 Parał. 19, 4. POUS1ADAĆ intran. iter. dok., ftd) nad) eittattber bi» fefcen, ttieber ftjjen. Jako gdzie kto mógł, pousiadali. Zab. 12, 268.

POUSPOKAJAĆ, f. pouspokoi cz. dok., spokojności pona-bawiać, nad) etitattber beruhigen ; poułatwiać, nad) etitattber ablpmt. Pouspokajał swoje interesiki cichuteńko. Teat.

3. d, 29.

POUSTAWIAĆ cz. iter. dok., nad) etitattber feftfejjen, befitmmen. Na same miasteczka sumy poustawiać. Star. Vot. B b. POUSTĘPOWAĆ med. Her. dok., nad) etitattber bin abtre* ten, ablaffcn, roetdjen; Boh. poustaupiti, poustaupjm. PO-USUWAĆ cz. iter. dok., nacb eittattber weg fd)teben. Stoły pousuwać w kąty. Teat. 33. d, 19. POUTBACAĆ cz. iter. dok., tut# etitattber oeriierctt. Majątki z marności poutracają. GHcz. Wych. O 3 b. POUWOZIĆ cz. Her. dok., ttad) einatt* bertt entführen. Panny Podkomorzanki pouwozić się dały nocą., Teat. 16. b, 88. — (POUZDAĆ , ob. Uzdać). — POUZYNAĆ cz. iter. dok., nad) eittattber aMrnten; Boss. noyntmiaib.

TOWA, n. p. Rzekł: powa co najprędzej, mój miły staruszku. Bej. Wiz. 22 b. 'pódźwa, pójdźmyż, ob. Pójść.

POWAB, u, m., *POWABA, y, i., neta, ponęta, wab; ber SReijj, bie Slnlotfitng, funlocfenbe ftautb; Sorab. 1. na-wabenstwo; Eccl. Ba6t>; Ross. npiiMana, npitManKa, npn-MaHü, npeiecTb. Powab i ponęta wyrazy są bardzo bli— zkoznaczne, oznaczają tę władzę, które wyższe nad pospolitość dary natury mają nad sercami ludzkiemi. Zdaje się atoli, że ponęta ma coś naturalniejszego, powab zaś więcej sztuki. Pam. Warsz. 4, 44. Miłość powab do wszystkiego. Cn. Ad. 502. (wszystkiego nauczy). Do czego jest powaba częsta, temu się odjąć trudniej, niżeli do czego rzadka powaba. Petr. Eth. 128. POWABIĆ, f. powabi cz. dok., Powabiać niedok., ponęcić, wa budzić; retten, aitmitntern, anregen; Sorab. i. powabież, nawabam; ( Vind. povabit invitare); Boss. noMattHTb, no-MRHHBRTb, B3ManitTŁ, B3MaiuiBaTb. Bóg dał nam te doczesne dobra, aby nas do prawdziwej znajomości swojej pobudził, a do siebie temi dobrami swemi powabił. Żarn. Post. 2, 309. Bystry orzeł przed dziećmi lichemi Lata, powabiając je z gniazda skrzydły swemi. Groch. W. 15. Powabiono go, żeby to pisał. Wys. Aloj.Qö. Z gło-trąby krzykliwej wjeżdżają do miast, aby oczy ludz-

m., §. 1 ) który powabia,

Vol.

POWADZIĆ, f. powadzi cz. dok., pokłócić, poswarzyć;

nie, Źe jako zdechle na pował leżały. P. Kchan. Jer. 144. Na słowo: jam jest! grzbietem wstecz bieżą tak na pował po ziemi leżą. Miask. Byt. 56. Na pował grzbietem leżących podźwignął. Odym. Św. 2, C c 4.

—    §. Aliter: Słać się komu powałem * pomostem, bardzo się przed nim uniżać, uniżonym dla niego być ; ficty öor jemartben tym ftrccfcn, crntebrigcu, fcpr untertänig tun. Boga nie chciałem Mieć przyjacielem, gdy mi szczęście się powałem stało. Min. Byt. 2, 295. — §. 2) Powała, Boh. powal; Boss. HauaTfc ; strop drewniany, eine työh jjerne 3intmerbecfe. (Siov. powala astrych). Tarcice na powały do izb powinny być suche. Świtk. Bud. 40. Dla ozdoby powały malowane w pałacach. Lub. Boz. 16. — $. 3) Powała, herb. Europ. 5, 41, ob. Ogończyk. POWALAĆ cz. dok., po wierzchu zwalać, pobrudzić, poplu-gawić ; befttymicreu, befctymutieu, unflätig inanen ; Vind. navmazati, vmasati, pogerditi, nanevzbediti ; Boss, bm-Ba.îHTL, 3aMapaiL, 3aMapuBaTi>, rpasHint. POWALIĆ, f. powali cz. dok, Powalać niedok. ; Boh. powaliti, po-walowati; Bag. poväliti ; Bosn. povaliti, oboriti sternere, dejicere; Croat. povalyujem , povaliti; Sorab. 1. powahlu, zpowablam ; Vind. prevaliti, dolmetati, dolvrezbi ; Boss. noBajHib, noBaaiiBaTb; Eccl. ci.ii.imi, cimm.vrii, mmo-jKHib, HH3jaraTb; obalić, z nóg zwalić, pokonać; tyin werfen, tyin ftrecfeu, uieber brücfen. Wiatr był tak Wielki, że ludzie i konie powalał. Biel. 579. Mężne rycerstwo, terazże zapalaj Krzosem zapalaj a Moskwę powalaj. Paszk. Bell. Bób. Powalić się recipr., obalić się, upaść, runąć; Bosn. povagljlise, obracbjatise, bin fh'trjen, Ifin fallen. Osieł idąc kamienistą drogą, powalił się pod ciężkim brzemieniem. Ezop. 122. Dom chroboce, nim się powali. Pilch. Sen. list. 3, 529. Gdy się baszowie powalą, wszystko z niemi oraz upada. Ktok. Turk. 87. Łacno bić tego, co się powali. Cn. Ad. 411. (łacno nad umarłym dokazywać; komu się noga powinie, leda kto się go nabije; na pochyłe drzewo kozy skaczą). (Boss. noBajbuoe sztrof od pijanego, którego na ulicy podniesiono). POWALICIEL, a, m., obalicie!; Sorab. 1. zpo-wahlnik ; Croat. povalitel, ber Itmwerfer, £>iuftre(fer. W rodź. ieńsk. Powalicielka. POWAŁKA, i, £., każda rzecz w kupę zgnieciona, niby w wałek, ein Stofü, eilt jufamnteu gebnicfteś 6tücf. Orać trzeba ziemię na drobne kawałki , Nazad się obzierając nie robić powałki. Pot. Pocz. 558.

—    §. Powałka chlebna, gniotka, bochenek mały, pa-stillus. Powałuszka, powałeczka. Macz. ein berber gernei* ner Srottuecfeu. A w tym odebrał jadło i powałki Ćiepłe od gościa z plecionej kobiałki. Wad. Dan. 269. Mnich plecie, bredzi, mata i na on kościółek Nawyłudza powa-łek, pieniędzy, gomołek. Klon. Wor. 47. POWAŁKOWAĆ cz. dok., chwilę wałkować, nad) einanber walfen ; Bag. povû-gljati, povaglîvati ; Ross. noBajmn., nobaraîb, nouaibiBaîb.

Eccl. cBaaîHBRTH, jufammen tyefccn, jufammen bringen, san* fett machen. Powadzić się recipr., Boh. powaditi se, po-dowadèti ; Bosn. zavaditise, svaditise; poswarzyć się, fit mit einem Überwerfen, mit itym janfen. Kto nie zna swej żadnej wady, niech się powadzi z sąsiady. Cn. Ad.

389. Rozumieją, że już każdy ewanielikiem jest, kto się z księdzem którym powadzi. Twórz. Okuł. F 4.

POWAGA, i, i. ; (Boh. powaha jakość, conditio, qualilas, ratio-, Slov. powaha habitudo)-, poważność, znaczenie, poważanie, w którym kto albo co, waga, kredyt, bie '

SBictytigfeit, baâ ©ewictyt, ba$ 2lnfetyen; Bohx zfenj, zfetel;

Vind. pofhtenje, nagledafhtvu , mogofhtvu, oblast; Boss.

3HaTfc. Powaga, jest dobre ludzi rozumienie o chwalebnych i zdatnych czyich przymiotach. Boh. Zamoj. 58.

Tylko przez wagę wchodzim w powagę. Lub. Boz. 216.

Otto miał już powagę do rozkazania , ale do zakazania złego jeszcze nie miał powagi; ztąd znać, że i dwie są powadze (dual.). ib. 234. Domatorskie rady nie mają nigdy inszej powagi, tylko które od szabli biorą. Klok.

Turk. 206. Bóg jest sędzia, a niernasz u niego powagi osoby. 1 Leop. Syr. 35, 15. względu, osobistości,

2lufctyeu ber ^erfon. Powagę czynić komu, upoważniać,

Slnfctyen unb ©ewictyt geben. — §. Powaga osobista, stateczność powierzchnie się wydająca, bie ©raottdt. Insza powaga, insza wyniosłość albo pycha. Fredr. Ad. 15.

Tak miłość każe: precz ztąd, precz powagi wyniosłe broniące swywoli. Hul. Ow. 99., Nadto powagi, hardo-ści jest znakiem. Nar. Dz. 1 , 54. Powagi, godności przestrzega, poważny. Cn. Ad. 914. er hält auf fein 2lu* fetyett. Powagę stroi, uprządł sobie postawę , stąpa z ta-blatury. Cn. Ad. 914. er gtebt fiel; ein rectyteô Slufetyen, gar eilte rectyte ftigur. Równym mi się czyni , wszelakiego strojenia powagi zaniechawszy Gorn. Sen. 76. Fałszerze swojej powagi nadstawiają sobie, szerokiemi płaszczami, długouchatemi myckami. Gil. Post. 41 b. Powagę stroić łloss. npiocamiTbCH.

POWAŁ, u, m., POWAŁA, y, z.; (Boss. noBajTL pomorka, epidemia); Boss. nOBa.ina; Croat. povâl prostration §. 1) powalenie, transi, pokoszenie, pokos, pobicie, active et passive, bać> £)inftrecfen, ^infctylagcn. Zkąd poszedł on pował, który ziemię Moskiewską, Tatarską, Wołoską tak często gromił? Janusz. Oksz. B 4 b. (nawał, na-wałność ). Szatan zobaczył naszych' powałę rycerską.

Przyb. Milt. 197. Na pował, pomostem, pokosem, stosami powalono; Boss. noBaaonrL, in Raufen tyingeftreeft, aufgettyürmt, ftoPmeife. Zazdrość wszędzie zboża kładzie na pował kwitnące, I wielkim gwsłtem pali trawy zieleniące. Otw. Ow. 96. Leżą na pował bujne ziemskie urodzaje, ib. 205. Na pował leżą po ziemi trupy. J.

Kchan. Ps. 117. Groch. W. 458. Ńa pował leżały Trupy, jak robaczywe kiedy obleciały Jabłka za trząśnieniem POWANIAC , ob. Powonić.

rózg. Zebr. Gw. 179. Wszystkie herszty Krzyżackie tru- ‘POWAPNIC cz. dok., wapnem powlec, pobielić, befalfen, pem na pował złożono ; dweibus exlinctis. Krom. 459. Bosn. ojapniti, japnom oklaęniti, pobjeliti. Powapniony Ludzie nagłą śmiercią prawie na pował marli. Krom. Eccl. nOBaiueHUŁiH.

556. Spadając na nich na pował wszystkich walili orę- POWARCHOLIĆ cz. dok., powadzić, pokłócić; gegen eirtatt« żem. Ustrz. Kruc. 2, 12. Tak w się oba uderzyły ko- ber aufbringen, jufammen tyefjen. To przyszło z rozerwa-

53

Słownik Lindego wyd, 2. Tom IV.

noBH3Ka podwiązka do włosów) ; chusta do cedzenia mleka świeżo udojonego. X. Kam. baS ©etgtud) jur frtfdjett üJîtld). Skotopasowie miasto powązki i cedzidła, używają ostrzyny do cedzenia mleka. Syr. 557. POWĄZKI plur., nazwisko malej wioski pod Warszawą, gdzie Xię-żna Generałowa Czartoryska, dzieci jéj i przyjaciółki mają każda osobny domek swój z wierzchu słomą pokryty i prosto postawiony ; wewnątrz zaś najgustowniéj umeblowany. Karp. 2, 85. eut Sanbgucbten ber ftttrftirm Sjarto* rçffa beę 2Barfd)au, berühmt bur# feine äußere èdjltdjtfjeit.

niem jednej cerkwi, z powarcholeniem braci jednego i tegoż narodu. Weryf. pr.

POWARIOWAĆ, f. powartuje cz. dok., śledząc poprzewracać, fyerttUt fudjett, burtfjftöbern. Wszystkie skrytości ziemi powartował, a nic nie znalazł. Warg. Radź. 51.

POWARYOWAĆ cz. niedok., poodmieniać, poprzewracać; Uimtrtbent, uutftoßeu. Księgi ziemskie Kijowskie bardzo były powaryowane. Vol. Leg. 3, 293. ( pofałszowane). Zła śmierć koncepty mu powaryowała. Kchow. Lr. 29. (szyki mu pomyliła). — §. Neutr. Powaryować, poszaleć,

Szafarze Wileńscy, którzy w wadze zasiadają, żadnych nowych exakeyj nad samo tylko poważcze czynić nie mają. Dub. 210.

POWAŻNIĆ się recipr. niedok., powagi sobie przyczyniać, powagę stroić, ftd) ettt 3(ltfe^ett geben. Poważnić się wzglę-demt wyższych, jest zuchwałość. Kras. Pod. 2, 11. POWAŻNIEĆ neutr. dok., spoważnieć dok., poważnym się stać; Ross. cTeneHHTBca, ocTenemiTBca, grauUdttfd) werben. Komedye te nie mają ducha komicznego, i tak bardzo spoważniały, że do tragedyi podobne. Teat. 34. b, F 2. Przecież doczekaliśmy się ciebie doktorze, zawsześ lak spoważniały, że można umrzeć, czekając twojej pomocy. Teat. 20. b, 12. bu btft fo graottattfćf), autoritatifd). Dziś wszystko już inaczej, wszystko spoważniało. J. Kchan. Dz. 200. POWAŻNOŚĆ, ści, z., waga, powaga, znaczenie, poważenie; Vind. polhtenost, fhtimanlivost, jimenitost, nagledafhnost ; Ross. CTeuencTBO , CTenemtocTB, (cf. stopień), baś ©enndjt, btc śffińbttgFett, ba3 5lnfetyett. Ociec nad dziećmi ma mieć poważność, grozę, aby mu posłuszni byli. Petr. Ek. 106. Każdy urząd poważności potrzebuje. Petr. Pol. 191. Dla poważności i ustawy koncylium. W. Post. W. 230. Takowa bowiem jest poważność pism świętych. Dambr. Kaz. 3. (auctoritas). — Poważność wydająca się po kim, w jego mowie, w ego postępkach, w jego postawie, gravitas, bte ©ranttdt, bte SBurbe. Z jakąś poważnością miłości przykazała to wszystkim. Wys. Kat. 437. Tu mamy jasny przykład stałości, poważno-ści i godności prorockiej ś. Jana. W. Post. Mn. 22. Belgowie poważnością, męztwem i liczbą wojennego ludu pierwsi są. Warg. Cez. 38. Miał w sobie ludzkość, zmieszaną z poważnością i twarz między ludźmi przystojnie wesołą,, i we wszystkich postępkach osobną uczciwość. Sk. Zyw. 1 , 227. Brata miał człeka wielkiej poważności. Warg. Wal. 64. POWAŻNY, a, e, POWAŻNIE aduerb., pełen powagi, ważny, znaczny; Slov. po-ważitedlny; (Boh. powaźliwy wahający się); Vind. pofh— ten, fhtimanliu , jimeniten, navidliu , nagledafhen ; Ross. CTeneHHBiH, cienenHO ; Eccl. nommeieHiś, nridjittg, entsaft. Wielkich rzeczy a poważnych niechaj w krotochwilną rozmowę nie wtacza, ani w poważną rozmowę żartów. Gorn. Dw. 232. W sprawie tak poważnej śmiać się nie trzeba. Teat. 7. b, 30. Niemasz pod słońcem nic tak poważnego, coby jeszcze nad się poważniejszemu podlegać nie miało,; omne sub regno graviori regnum est. Lub. Roz. 237. Żaden naród człowieczy, nie jest tak poważny, do któregoby się tak blisko przybliżali bogo-

pomieszanego mózgu byé, w głowę pozachodzić ; uer* 'POWAŻCZE, a, n., płat od ważenia, od wagi, SBagegelb. rlieft werben, ein wenig nerriteft feort. Powaryowany jest trochę. Teat. 24, 102.

POWARZYĆ, /. powarzy cz. dok., Powarzaó niedok.; Boh. powariti ; Vind. povariti ; Carn. pouręti, pourêm, pourcl ;

Bosn. povariti, popovariti ; Ross. noBapuTB, noBapnnaiB, nocTpanaTt.; wiele nawarzyć, pogotować, öiel nad; ein-anbei* fieben, fod;ett. Powarzył potraw na kilka dni. Tr.

(Ray. povarxak ovum ultimo procreatum). Powarzyć czym, poparzyć, fig. bebrüten. Jakby ich powarzył, wszyscy zwieszą nosy. Pot. Arg. 600. Zegl. Ad. 95. Ci co go oskarżyć Chcieli, Jak powarzeni wstydzić się musieli.

Leszcz. Bist. 503. Żołnierze zmieszani, strachem powarzeni , Swoją własną bojaźnią są wpół zwyciężeni.

Min. Ryt. 1, 147. Jak powarzeni chodzą, rady sobie dać nie mogąc. Srnotr. Apol. 10. — §. Powarzył mróz zioła, kwiat, drzewa; adussit frigus herhas. Cn. Th. pomarszczył, ber $roft fiat bic ^fïaitjen gcntl;rt, jufammen ge» fdjrumpft; Bosn. oparbnuti, opprihnuti. Twardym mrozem drzewa powarzone Moich oczu okropem ożyją skropione.

Zab. 8, 303. Nar.

POWAŚNIĆ cz. dok., powadzić, pokłócić, gegen etnauber aufbrtugen. Filip, chcąc Grecyą opanować, -pierwej co przedniejsze miasta między sobą powaśnił. Dambr. 162.

POWATL1G, /’. powątli cz. dok., osłabić, wątłym uczynić, fdjnmcfyeu. Dzieńeśmy wczoraj nieszczęśliwy mieli, Ten nam powątlił i pomieszał rzeczy. P. Kchan. Jer. 261.

POWATPIĆ intrans. dok., Towątpiać niedok., Powątpiewać frequ., wątpliwie się zastanawiać; Sorab. 1. poczwubluyu ;

Bosn. posumgniti; Rag. posûmgniti, posumgnîvati ; Ross. ycysiHHTBCfi, ycyMHtmaiBca, coMittBaiBca, cyjmiBaiBca ;

Eccl. npiycyMirfcBarocfi, HeAoyiwtBaiocfl, ettuaé jtvetfeln, tn jwetfelnben Sebenfctt ftefien. Wolę już być raz pewnym, aniżeli zawsze w powątpiewaniu. Teat. 15, ,98. Kto często powątpiewa, Ten mądrości nabywa. Zegl. Ad. 266.

Powątpiają, był-li Dominik ś. fundatorem różańca ś.

Birk. Dom. 18. O jakaż to mój boże siła na mnie po-wątpionym a jakby umorzonym. GeLb. Bym. 323. PO-WATPIEWÀCZ, a, m., wątpiciel, ber śumflcr. Hypo-kondryą cierpiący i powątpiewacze. Perz. Lek. 357.

POWAŻ, ęza, m. ; Boh. powuza; Sorab. 1. powof; Carn. shêrt; (Ross. nay30Kt gatunek barki); pawęźnik. Dudz.

50, drąg którym siano na wozie się przyciska, ber $eu* bannt. Powąz do przyciśnienia, n. p. siana na wozie, bywa brzozowy, osowy. Kluk. Rosi. 2, 163. Widły,, po-węzy i jarzma na woły. Morszt. 76. — (POWAŻAĆ,

POWAŻANIE, ob. Poważyć).— POWAZKA, i, i.; (Ross.

wie jego, jako się pan nasz przybliża ku każdemu za- POWCIĄGAĆ cz. iter. dok., ttadj etnanber [lienem Jtcpen. Ple-wołaniu naszemu. Rej. Post. L 3. Powaga idzie za cno- nipotent pana swego w różne graniczne kondescensye tą; w ten czas jesteśmy najbardzićj poważnemi, kiedy    powciągał. Zab. 13, 194.

najbardziej przykładnemu Lub. Roz. 198. Poważne zda-    PO WCISKAĆ cz. iter. dok.,nad} etnanber gettem werfen,    Inenetn

nie, wotum, wyrok. Cn. Ad. 914. — §. Koszta powa-    bntcfen. W pośrzód nieprzyjaciół wszystko powciskajcie ;

żne. Falib. A 2. (znaczne, wielkie). — §. Poważny wzglę-    arma medios mittantur in hostes. Zebr. Ow. 518.

ner*

dem postawy, mowy, graöttättfd), emjtyftft. Z poważne- POWDOWIEĆ , f. powdowieje neutr., dok., owdowieć mi poważny, z wesolemi śmieszny. Jabł. Tel. 224. Po-    roaift werben, »erwatfen, öenwttwen. Wszystkich    synów

ważny in utramque partem: powagi, godności przestrze-    powdowiały domy. Rardz. Trag. 275.

ga, er ÿfilt auf fein 5ïttfeÇeit, et Powagę stroi, uprządl POWDZIEWAĆ cz. iter. dok., nad; etnanber fjtnauf sieben, sobie postawę, stąpa jak z tabulatury. Cn. Ad. 914. er onffłetfcn. Ptaki na drewnie długim Po jednemu powdzie-gfebt ft# ein rentes Slnfeljen, §e^t wie auf ©teljen. PO-    wa jednego po drugim. P. Kchan. Orl. 1, 249.

WAŻYĆ, f. poważy cz. dok., Poważać niedok. ; (Boh. po- POWĘDROWAĆ, f. powędruje iter. dok.’, Ross. nocKHraTb-ważili ; Sorab. 1. poważuyu rozważać, uważać); nieco    ca; wędrując pójść, fjinwanbem. Jakbyś nie miał    powę-

na wadze odważyć, ważąc odmierzyć, abwdgen. Klu-    drować Tam, gdzie wszyscy wędrują. Dal Sen. 97.

cznica przędziwa poważywszy, ma je oddać do schowa-    Bardz. Trag. 132.

nia. Haur. Ek. 50. Poważywszy na słusznej wadze, POWĘDZIC, f. powędzi cz. dok., nawędzić; Vind. poroditi, coś mu zaczynił, sowicieć to wszystko odczyni. Bzom.    v’ dimi pofufhiti, uacf> eiltanber räubern, in ben    fRaudj

Rängen. Część bitej krowy powadzić, cześć nasolić. Haur. Sk. 52.

Roi. 70. — §. Poważyć, różnie uważać, rozbierać; er*

Wägen, betrauten. Poważywszy każdego potrzeby i żądze.

Nar. Tac. 3, 35. Każdy to snadnie u siebie rozeznać i POWEREK, rka, m., [czesk. powereń 3] ; (cf. werek; Etym. poważyć może. Rej. Post. G g 1. — .§. Poważać kogo,    wierzch), drążek do noszenia cebrów lub wiader.    Dudz.

ważyć sobie kogo, szanować, wysoko cenić, Vind. po-    53. bie £rägerftange, Roberfiauge. Osęki, haki,    drągi,

Ihtuvati, pofhtenje skasati ; Rosn. posctovati, pocitati,    powerki. Brud. Ost. D 5.

Vergeltung, ®rfaj$, ©cfjabenerfaf; ; Vind. sadenik, prutisadetje, prutisadievanje ; Ross. B03paBmeme, 3a>rfeHa, 3aMkHB, (cf. zamiana) ; Eccl. h^miuiïi. Wkrótce powet straty wypadnie ci działem. Przyb. Milt. 132. Słuszność tego wyciąga, aby każdemu co jego jest wypłacono, za dobrodziejstwo podziękę , a za krzywdę powetowanie , albo przynajmićj sznupkę. Pilch. Sen. list. 2, 317. POWE-uszanowanie, szacunek, bte .Ç)0(|f(bâ^nng; Carn.    TOWAC, /. powetuje cz. dok., odwetować, nagrodzić

sposhtuvanje , sposbtya ; Vind. pofhtenje, pofhtenja ska-    szkodę, (tnett tttadjeit. 31 big.), ttnebcr gut tttadjcn, tt’teber

sanje , pofhtuvanje , framoshlivost, prelhtimanje , vifoku-    erfcjjeu, einbrtngett; Vind. prutisadeniti, prutisadievati, sa-

zhastenje, zbastitezhnost, pofhtujezhnost, zhastnoboje-    dobrustoriti, sadostistoriti , nadomestiti, podobrotiti, po-

zhnost; Bosn. pocitanje, posctovanie; Croat. prestimanye,    dobruvati, doverniti, povrazhati; Ross. 3aMiHHTb, 3a-

doztojnozt; Ross. nomeHie, ^ocTonouTeme. Pełen po-    srhHHTb, 3aBepciaTb, 3aBepcTHBaTb. Nie powetujesz te-

ważania Ross. nouTHTejbHhi-n. Zostaję z największym    go. Cn. Ad. 630. (nie pościgniesz). Myślał o tem, Jak-

poważaniem JW. Pana najniższym sługą. Ld. Poważania    by utrat swych powetować potem. Paszk. Dz. 45. Na-

godny Ross. nouTeHHbiM, 40CTonoirreHHbiił, blicokoiio-.    prawił, co uszło z swej kluby, Co zginęło, kosztownej

UTeHHUM. Poważenie, powaga, poważność , kredyt; ba3    powetował zguby. Tward. W?. 196. Powetowany, do po-

Slttfefjen, ba3 ©eitudjt. Ku takiemu poważeniu przyszedł,    wetowania, *powetowny, erfejjltefj; Ross. B03paTHMbifi. Straże mu się wszyscy kłaniali i łaski u niego zabiegali.    ta czasu jest niepowetowana. Zab. 5, 97. Im więcej

Biel. 536.— §*. Poważyć co letko, za rzecz lekką, nie    usiłujesz mię przekonać, tym niepowetowańszą dajesz mi

szanować, za nic nie poczytać, za pomiotło rmeć, gc*    uczuć moję stratę. Teat. 10. c, 32.

ring fd)ä£cn. Jeśli się nie stawi pozwany, I wszystko w    powetowanie upływającego czasu! Mon. 67, 77. bez po-

lekkie puści poważenie.... P. Kchan. Jer. 121. ©ertng*    wrotu.

fdjäftung. Co jeśli kto za rzecz lekką poważy, i mimo POWEŹMIE, ob. Powziąć. POWIAĆ, POWIEWAĆ, ob. siebie puści, ja tego lekce nie ważę, ale czuć o tym i Powionąć.

dbać .chcę. Weryf. 30. POWAŻYĆ się czego, od- ‘POWIACZ, a, m., n. p. Towarzysz odtąd nie ma żadnych ważyć się na co, eto)a8 wagen, fiât unterfangen, .erfüllten, expens czynić na rostruchany, powiacee, donatywy. Vol. erbreuften. Tak wielkiego się niebezpieczeństwa nie po- Leg. 6, 346.? [cf. powijacz. 7]

ważał dla samego tylko ciała, ale dla sławy. Gorn. Dz. POWIADAĆ, ob. Powiedzieć. POWIADACZ, ‘POWIEDACZ,

a, m., opowiadający co; Sorab. 1. powedar ; Vind. go-vornik, riekavez ; Croat. povedavecz; Rag. poviedalaz povjêdaoza, skâzalaz ; Hung. vâdalo , béado ; Ross, no

POWAŻYĆ - POWAŻENIE.

PO W CIĄGAĆ - POWIADAĆ Z. 419

pocjastiti ; Ross. iiouthtb, nonmaTb, fwdjadjtCtt, ^odjfdjäfcen. “POWET, u, m., powetowanie, odwet, odwetowanie, nagroda ; Poważa on osobę Wc Pana, szacuje piękne jego przymioty. Teat. 21, 4. Poważa mię, mam u niego miejsce, wagę, zachowanie. Cn. Th. Poważam Wc Pana zdanie, ale w moim nikt mnie nie przekona. Teat. 34. b, F 2.

On cię sobie poważa. Zab. 15, 82. Poważający, szacujący, cf. czciciel, ber ©djäjjer ; Eccl. iioóonouTHBbiH. Poważny, szanowny (Vind. naviden, Ihtiman). POWAŻENIE,

Co za strata nie-

287. Wiele nadtracił ludu, tak że się potym szturmować nie poważał. Birk. Podz. 9. Poważyli się wielkich rzeczy. Birk. Kr. Kaw. 25.

Bt^aTcib, noßicTBOBaTe.ib, ber (Srgćtylfr, Sertójter, ©a*

*, ©tftrictê » ; Vind. deshelstvi, deshelfhen , deshel-ski, desheuski ; Croat. orszâchki ; Ross yt34HUH, 06.1a-CTHŁIH, OKpyæHUH. Provincialis, powiatny, jeden z poddanych starostwa , krainy a powiatu którego. Mącz. Pro-vincialia negotia, powiatne sprawy, ib. Prawo powiatowa. Chełm,. Pr. 418. Sejmik powiatowy, ob. Sejmik. — Spahowie u Turków mogą się kawaleryą powiatową nazwać, hłok. Turk. 218. Biskup gdy się obłądzi, może go koncylium powiatne poprawić, a to zasię koncylium ma ustąpić powszechnemu. Hrbst. Odp. G. To wyznanie wiary podali parlamentowi powiatnemu. Baz. Hst. 66.

ger.

do-

ES

• O

o-

Kto chce być dobrym powiadaczem, trzeba żeby wprzód był dobrym słuchac rn. Rys. Ad. 24. brym powiadaczu sifa należ Rus. Ad. 42. 0< niepewną o tym powieść, prawdziwą z pewniejszych p wiadaczów przytomnych i wieku onego żyjących przeło-żemy. Sk. Dz. 1177.    1 tyś, widzę, powiadacz niepe

wny. Morszt. 32L Wiara przy powiedaczu ; crédita res auctore suo est. Zebr. Ow. 510. (penes auctorem fides).

res

Wszech rzecz taka , i powiedacz ruszył ; cunctos et et moverat auetor. ib. 211. Bynajmniej mnie ten powiadacz nie cieszył. Pot. Syl. 236. Smotr. Lam. 7d. Otw. P0WIA7R, u, m. ; Ross. noBiiTept ; Eccl. óaarOBlnpic; po-Ow. 232. POWIADACZKA, i, z., bte tërjaÇlertim. TO-    myślny wiatr, powiewny, ein pnftiger 2Binb; w tył wiatr,

WIADOMY, a, e, Tr., wiadomy, świadomy, n. p. Duch ś.    secundus ventus. Mącz. {Eccl. ÓJiaroBtipHiJH, Graec. sva-

wszystkiego jest powiadomy •, głębokości boskich nikt nie    vtpog, ventum secundum habens).

zna, jedno duch, który jest' w nim. Gil. Kat. 39. Hin« POWIĄZAĆ, f. powiążę cz. dok., powięzuje propr., Powię-biß, erfahren.    "    zywać frequ., związać pospołu, gtifaminctt 1'tnbett, mit ein*

POWIARA, y, ź. ; Boh. powëra, powêrky; Sorab. 1. pżi-    attber »erfnfipfcit; Rag. povezati, povexujem ; Garn. pové-

wera; {Ross. noßfcpKa próba, doświadczenie); zabobon,    siijem; Croat. povezati, povesûjem; Ross. noBB3aTt, no-

powieranie; Ross. cyeBbpie, cyeßipcTBO, cyeBipcißie,    Bfl3UBaTB, cmothti,, cnaomiBaTb (ob. Spleść), coBOKy-

cyeBtpHOCTb, H3yBtpcTBO, ber 3IberglaulJC. Jęło się lu-    nun,, coBOKyrmaTb. Kto z tobą w spółkę jaką zaszedł,

dzi bałwochwalstwo abo powiara, jako też niektórzy wy-    abo z tobą czym powiązany. Gorn. Sen. 462.    Liczne się

kładają. Mącz. Superstitio. fałszywa boża chwała, po-    narody przy nim powiązały. Przyb. Luz. 90.    Od powią-

wiara Czechowie mówią. ib.    zania wszystkich części, które są razem prawidłami ro-

POWIĄSŁO, POWJĄZŁO, a, n., {Carn. povesmu ; Croat.    zumu, istotnie dobroć poematu zależy. N. Pam. 2, 213.

poveszmo * kądziel lniana); obwiąsło , powrosło , Boh.    POWIĄZACZ, a, m. ; Eccl. noBH3aie.Jb; ber 3ScrIuitber,

powrjslo, pobfjslo, probrjslo, prowrjslo ; Morav. obfjslo ;    $crfntißfer. POWIĄŻ, ęzu , m., powiązanie, związanie,

Vind. poreflu, Ilamna svesa, flamni pafs, baś ëtrolp    bie ^erbtnbltng. Rzędy drzew owocowych w zbyt gęstym

Danb, bte ©arbett }U butbett. Powiąsła z słomy do wią-    powiezie, Daleko rozciągały pieszczone gałęzie. Przyb.

zania snopów zbóż na polu. Kluk. Rośl. 3, 132. et 218. Mût. 148.

POWIASTKA, i, i., dem. nom. powieść; Boh. powjdaęka ; POWIĆ, powiła, f. powije, 'spowije cz. dok., (cf. powi-Sorab. 1. powedanczko ; Ross. pa3Ka3H; (noßhcTKa na-    nać), trop. powić dziecię, zlegnąć z dziecięciem; Carn.

kaz , ogłoszenie); opowiedzenie czego krótko, powieść    povyam, povyati, povyem, niebcrfommtlt mit    etltem Sinbe.

przykrótsza. Włod., eilte Heine Grg&ÿlung, eilt gordien.    Gdy która powije mu syna, posyła jej Sułtan 5000 ce-

Mącz. Ezop w powiastki żartobliwe najcelniejsze prawdy    kinów. Star. Dw. 48. Jeśli powdje córkę, to    nic. ib. Po-

zamknął. Zab. 6, 564, ob. Bajka.    wiła, zległa ( Vind. óna je rodila, ona fe je v’ postel

POWIAT," u, m., część, podział województwa, w którym    vderla, ona je povila, le je reslozhila, fe k’ otroku jo-

sądy ziemskie bywają; ber $reiś, ©tftrict, ber feilt Slbefê*    ka). Niewiasta jedna mówiła na biskupa, jakoby z nim

gcridjt fiat; Boh. cuda; Vind. deshelfhina, deshelstvu,    dzieciątko, które nosiła, powić miała. Sk. Zyw. 1, 85.

deshela, opir, okrai, opietje ; Croat. varmegyia, kotar,    RossĄ nOBHBajbiibiiî od babienia, n. p. noBimaJiLHoe HCKy-

orszóg , (cf. kotara, orszak); Dal. hatar, därsava, dërsa-    ctbo sztuka babienia. — Transi, fig. Interesa Francuzkie

va {ob. Dzierżawa), supa , (cf. żupan) ; Slav. vilayt; Bosn.    to nieszczęście powiły. Tr. (przyczyną tego były),

kotar, hatar; Ross. ofraadb (cf. władza), bojoctł (cf. POWICHŁAĆ, ob. Powikłać.

włość), yhsÄB ( cf. ujazd), yponume ( cf. uroczyszcze). POWICHER, chru, m., zawichrzenie, fturmtf^e SSernurmitg. Rozumieją, że za ich powiatem lub ziemią świat deskami    Pićrw-szegó pędu powicher między Padem i Tycinem za-

zabity. Teat. 19. c, 50. — §. Rzymianie Galią w pow-iat    chrupią?. Faliss. FI. 67. POWICHRZYĆ, POW1CHRO-

obrócili ; in provinciam redegerunt. Warg. Cez. 203. —    WAĆ, f. powichrzy, powichruje cz. dok., zawichrzyć,

Powiat duchowny, biskupstwo, dyecezya. POWIATNIK,    pomierzwić, transi, yermtrrcit, jerjaufeit. Straszna twarz

POWIETNIK, a, w., obywatel tegoż powiatu, ber auś    czarownika, włos kręto powichrzony, i dzikie pojrzenie.

bent Greife linb 2)tftricte tft. W ciągnieniu wojewoda tego    Zab. 5, 539. Koss. Dziwnie się powichrzyły w naszym

ma strzedz, aby powietnicy jego nikomu żadnej szkody    kraju rzeczy. Wszystko wspak idzie w srogim rozruchu,

nie czynili. Stat. Lit. 45. Kasztelan jeśliby zarazem z    Zab. 13, 419. Nieprzyjaciel między nami pomętlował,

szlachtą w powiecie swym zjechać się nie mógł, tedy    powichrzy?, że niemasz początku ani końca. Gil. Post.

ma co najrychlej w drodze z chorążym i z powiatnikami    18. Nieumiarkowana pożądliwość wszystko nam powichro-

ściągać się. Stat. Lit. 42. Kosz. Lor. 107. ib. 101. Cie- wać musi. Rej. Zw. 91 b.

sza się powietnicy Oszmiańscy ze względów W. K. M. POWICIE, ia, n. ; {Ross. iioboh babienie); a) actio, powi-Dyar. Gród. 285. POWIATNY, POWIATOWY, a, e,    janie, ob. Powinąć, baS (Etnminbeln ; vix usurpatur hoc

sensu. Cn. Th. Dudz. 21. — b) Powicie, zlegnienie, rodzenie, bie 9îtebcrî«nft, [oh. Powić). Niemasz żadnego braku do nieba w powiciu. Pot, Jow. 210. Rag. iz po-vitka ab incunabilis. — c) Powicie effectus fasciandi, pieluchy obwinione, powojnik, bie SBtnbellt; Boh. powigadlo, fa-ćek ; Slov. powjgadlo ; Sorab. 1. powiyak, powiyacżk ;

stował mu. 1 Leop.). Listy są najżywszym wizerunkiem przyjacielskiego powiadania i obcowania. Pilch. Sen. list. 301. (rozmowy, Unterhaltung). — Gdziekolwiek tę nielią będą kazać a powiadać po wszem świecie, będzie powiedziano i to, co ona uczyniła. 1 Leop. Math/ 26, 13. opowiadać, przepowiadać, zwiastować, baê ©üange* Jtum nerfnnbtgen, prebigen. Powiadają * słychać, wieść, pogłoska jest, rozgłasza się, gruchnie, dicunt, ajunt, fe-runt ; Vind. on je djau, dixit. — Poet. Króla powiem wielkiego w wojnie i w pokoju. Tward. Wł. 1. t. j. śpiewam , pieję, opiewam, beftngen. — §. General. Powiedzieć co komu, mówić mu, einem etmaś lagen. Nie powiadaj, mówi, nikomu, a sam powiada każdemu. Cn. Ad. 640. Nie wszystko powiadaj, co wiesz. ib. 489. Bodajeś był mniej o Karynie wiedział, I ja mniej pytał, i ty mniej powiedział. Past. Fid. 295. Ale Wc Pan tego nie powiadaj przed siostrą! Teat. 35, 94. Nie powiem nikomu, co mówił. Cn. Ad. 290. (nic nie zrozumiałem, nic nie pamiętam, byłem na Niemieckim kazaniu). Powiedz mi , czybyś nie chciała pójść za niego ? Teat. 55. b, 6. Szczęśliwy, że może powiedzieć: mam żonę! Teat. 52. d, 78. Co powiesz, Agatko? Nieme. P. P. 100. Dobry dzień Bartku! a co tam powiecie? Teat. 52, 9. scil. nowego, dobrego? mag brhtgft bn ©nteg? Przychodzę , dzień dobry powiedzieć Wc Panu. Teat. 29] 62. Powiedz prawdę. Cn. Ad. 915. (nie daj się męczyć). Powiem ci prawdę, ib. (przyznam ci się, nie zatajęć nic). Co w zdaniu mojćm względem nich powiedzieć można , jest.... N. Parn. 13, 117. wyrzec, wyroczyć; fagen^ einen ingfprud) tfjUtt. Powiadajże! mówże, a będzieszże mówił! rebc!— Powiadam, grożąc. Toć powiadam, wiedz wiedząc. Cn. Th., Imt! baê fag id) btr! — §. Powiadać komu do ucha, ratować pamięć czyje poszeptem, poszeptać, einpftem. Powiadać piszącemu, dyktować. Cn. Th. tn bte Seber lagen. — §. Powiedzieć na kogo, wydać kogo, winę nań składać, obwinić go, auf einen etmaê aitgfagen. Złodziej na złodzieja nie powie. Bys. Ad. 81. Żaden na się nie powie. ib. 77. (nie wyda, nie przyzna się).

ew'a-

Croat. povoy; Eccl. iiokoii. Powicie pierwszym jest odzieniem, pierwszą człowieka suknią. Zab. 7, 124.

POWIDŁO, a, 7i., POWIDEŁKO dem., eingefotiner £>f>fb faft, ©alfę; (Boh. powidła; Carn. sukanz). Do powidła bierze się soku z świeżych owoców wyciśnionego części 10, cukru jedna, i smaży się do zgęstwienia. Kluk. Dykę. i, 14. Smażenie powideł z śliwek, z wisien, gruszek, jabłek. Kluk. Rośl. 1, 171. Powidło bzowe lekarstwem. ib. 2, 181. Warzą śliwy w kotlech, potym leją w durszlak, cedzą sok ich gęsty od kostek i od skórek, potym suszą w piecu albo na‘słońcu, i zowią to powidłami. Cresc. 591, (Carn. popèrz). Powidła porzeczkowe, trześniowe, śliwkowe, jabłczane. Krup. 5, 161. Sałada-nie leklwarzu , to jest powidłek z soku różanego. Sienn.

343. et 354. POWIDŁOWY, POWIDLNY, a, e, od powidła , ©alfett * ; Boh. powidlowÿ.

POWIECZERZE, a, n., wieczerza druga. Cn. Th. 1245, comessatio ; Slav. poslivecserè. (Rag. povecergna; Ross. et Eccl. noBenepie, noBenepnima compietorium, post coe-nam preces-, ob. Kompleta; adject. noBenepHbni ‘powie-czorny).

POW1EĆZY, a, e, od powiek, ülugenliebei * . Uwiędła starość przed snem lekkim drzwi zamknie powiecze. Hor.

1, 243.

P0W1EDACZ , ob. Powiadacz.

POWIĘDNĄĆ nijak, jedntl., przez chwilę więdnąć, nad) ein* anbei* Inn melfen ; Ross. noBanyrb. Powiędli wszyscy, jakoby im w pół duszy nie stało. Smotr. Ex. 17.

POWIEDZIE się, ob. Powodzi się, ob. Powńeść się.

POWIEDZIEĆ, powie cz. dok., Powiadać, ‘Powiedać (ob.

Teda) niedok., rozpowiadać co komu, ustnie opisywać jak co etc., opowiadać, erjablen ; Boh. powêdjti, powjda-ti ; Sorab. 1. powedam , powiedam , pojedam , powiem;

Croat. povçdati, povedal, povem ; Vind. pouedet, poué- POWIEKA, i, z., migawka, baś> 3Iugenlteb, bet 3htgenbecfel; dat, poviedati, spovedat, napovèdat, praviti; Carn. po-    Slov. wieko (ob. Wieko); Boh. wjćko, klapka; Sorab. 1.

vedati, povèdam ; Rag. povidjeti, povjedati; Bosn. povi-    powoko, wiko, wokowa wokeneżka babo wéczko ; Carn.

diti, recchi, (ob. Rzec); Dal. kasem, (ob. Kazać); Slav. kazati;    klup, klupki ; Vind. ozhefni sapertik, pokritik , trepaviza ;

Ross. nOBt^aTb, Ka3aTb, nawy, CKaaaTb, CK33biBaio ; Eccl.    Rag. trépaviza; Croat. zaklopnicza, obërv (cf. brew') r

noßncTbKCBATH, nOBbcTByio , Ch*a3yio, iiięrAsroMTH. Pozór    oberva, obervi, trepavicze ; Dal. trepavicza ; Bosn. tre-

bawienia przyczyną jest powiedania bajek dzieciom. Mon.    paviça, trepaviçe, vie; Eccl. Bliska ouHaa , rhko. Po-

65, 102. Przeszłe rzeczy powiada, przyszłe prorokuje.    wieki, są dwie pokrywki do zasłaniania oka. Kirch. 81.

P. Kchan. Orl. 1, 59. W kompanii on bardzo zabawny,    Krup. 2, 279. Zool. 47. Wejch. 159. Powieki nie do-

ma co powiedzieć. Mon. 64, 77. W powiadaniu wielce    brze dowarte u śpiącego, nie są dobrym znakiem zdro-

był zabawny, i miło go było słuchać. Kras. Pod. 2, 62.    wia. Krup. 5, 512. Zemdlał, oczy powieką zmrużywszy.

Powiedzże mi przecie co nowego z drogi. Teat. 22. b,    Rrzyb. Milt. 360. POWIEKOWY, a, e, powieczy, od

6. Powiedziałem mu, co mi się zdało być prawdziwego.    powiek; Croat. obervni, ^lugeitlteber * . Botan. Liście po-

3 Leop. Joz. 14, 7. (zwiastowałem. 1 Leop. , oznajmi-    wiekowe, folium ciii al um, ma około brzegów włoski

łem, doniosłem). Poczekaj tu jedno, jedno te rzeczy po-    drobne jak na powiece. Bot. Nar. 58.

wiem ojcu memu. 3 Leop. Tob. 5, 9. (zwiestuję. 1 Leop.). POWIĘKSZYĆ, f. powiększy cz. dok., Powiększać niedok.. Powiedział mu onę wielmożność Symonową i wszystko    większym uczynić, neigiößeitt; Boh. powetśiti ; Slov. zwët-

co widział, 3 Leop. 1 Mach. 15, 36. (wyprawił a zwia-    śugi, rozwètsiti ; Carn. poveksham , povçkshujem ; Vind.

povezhati, povekfhuvati, povekfhati, svezhati, povelfhati, povezhti, navezhati ; Croat. povekshavati, povekssavam ;

człowieku. Nieme. P. P. 128. Powierzchowność jego przyjemna. Teat. 44, 79. (postać, postawa, figura, mina). Prawdziwa miłość nie dba o powierzchowności, przecież z granic przystojności nie wychodzi. Kras. Pod. 2, 24. (o powierzchne oświadczenia, znaki ; äußerliche (Stflärutt* gen, ßerentomett). — \. Naprzód rzecz tę z gruba i z po-wierzchu uważemy. Petr. Pol. 205. zewnętrznie, nie wchodząc w szczegóły, w rozbiór; oberflächlich, nur mm Außen. POWIERZCHOWNY,- ‘PÖZWIERZCHOWNY, POWIERZCHNY, POZWIERZCHNY, a, e, POWIERZCHNI, 'PO-ZWIRZCHNI, -ia, -ie, POWIERZCHOWNIE, POWIERZCHNIE adverb. ; Boh. powrehnj, powrehne, powrchu ; Slov. powrehnj, powrehne; Sorab. 4. zwerschne, zwer-schniwé , nekedxbne ; Bag. povarseni ; Carn. povèrh , po-verhkje; Vind. poverhefhen, prehithu, posverhen, po verhi, po sverhnem ; Ross. noßepxHOCTHHH, BHty4y, BHliH)4y, napy*HbiH, Hapymno ; na wierzchu leżący, nie-wnętrzny, zewnçlrzny, propr. et fig. äußerlich. Sprawy nasze dwojakie, jedne wnętrzne, drugie powierzchowne. Bach. Epikt. 4. Uczciwość nie tylko ta, która w ‘po-zwierzchnich sprawach zależy.... Rej. Post. H 4. Który szczepi, 'powierzchnie pracuje. Rej. Post. b 4. Drzewa szczepiącym przywłaszcza ewanielia chwałę 'powirzchnią. ib. b 4. Sakrament od sługi kościelnego bierzemy obyczajem widomym, 'pozwierzchnym wedle znaków widomych. Zygr. Gon. 200. Turcy w powierzchownym miłosierdziu się kochają. Warg. Radź. 36. Bóg na powierzchnej posłudze i uczynkach nie przestawa. Módl. Gd. 52. Głupi powierzchownie szacują cnoty wnętrzne. Sk. Zyw. 2, 234. Junacy pierzchliwość swoje powierzchowną zuchwałością i hajdamackim strojem nadstawiaja. Pilch. Sen. list. 2, 287.

pozor; maszkary stroi. Cn. Th. 445. Mówię o jedności doskonałej, nie malowanej i 'pozwierzchownćj. Sak. Persp.

Ross. yBejHUHTB, yBeanUHBaib, cyryóiifb, cyryójno. Każda ilość odmieniając się, ?nie może tylko albo się powiększać albo zmniejszać. Sniad. Alg. 4, 80. Powiększenie Croat. povekshanye. Powiększający Ross. yBeiHUHBa-TC.iŁHLiii, yBCJHUHTe.ibHHH. Robotę tak delikatną tylko przez powiększające śkła dojrzeć można. Gaz. Nar. 2,

489, (cf. drobnowidz). Niech nikt nie rozumie, że rzecz powiększam. Kras. Pod. 2, 48. POWIĘKSZYCIEL, a,

m., który powiększa, ber Vergrößerer; Vind. povezhavez, pogmeravez, gmeravez, sarednik; Croat. povekssàvecz.

POWIELIĆ, f. powieli cz. dok., Powielać niedok., w liczbie pomnożyć, »cnrielfälttgcu, tu ber 341 vermehren. Tr.

POW1ENIE, P0W10NĘ, ob. Powionąć. TOW1ENNY , ob.

Powiewny.

POWIERANIE, ia, n., powiara, zabobonność; Sorab. 4. pżiwera; Vind. prevera , babja vera, ber Aberglaube. Oni nieprawość mówią przeciw sprawiedliwemu w pysze i w powieraniu. W. Ps. 30, 49. (Eccl. nOBbpita próba, sprawdzenie , iiOBiipeHHOCTb ufność).

POWIERCIĆ cz. dok. , wiercąc podziurawić, nad) etnaitber htn boßren; Ross. nocBepnm 2) powiercić się, noßep-nyib, noßeprfeib, noBepTbiBaTb, pokręcić się, fiel; ttath Ctltanber brehen, Zwierzętom, gdy dzieci pobiją, tedy po-ryczawszy kęs, pobiegawszy, powierciawszy się, snadnie zaś wszystkiego zapomną. Rej. Zw. 450 b. pokręciwszy

S16.

POWIERZAĆ, ob. Powierzyć.

Na oko kto co czyni, powierzchnie, na

*P0W1ERSZ, POWIERZCH , u, m., POWIERZCHNIA, i, i, POW1ERZCHNOŚĆ, POWIERZCHOWNOŚĆ, ści, z.t wierzchnia zewnętrzna strona, bie £)berfettc, Oberfläche,

AußenfeitC, ba§ Aeußere; Boh. powrchnost, swrehek; Slov. twarnost, swrch każde w’ecy; Sorab. 1. zwerschnofcż,

(cf. zwierzchność); Carn. povershnina ; Vind. verfhnina ,    jor. A A b. — §. Możesz zasięgnąć rady w tym rozdzia-

sverhna raunina, poverfhnina, posverhnost; Rag. povàrsc,    le, nie przelatując go zaś powierzchownie, lecz z uwagą

povarscje ; Ross. noBepxuocTb, (noBepxb, nad), bh4>-    czytając. Lesk. 239. lekko, z powierzchu tylko, nie wcho-

muee, BirbumocTb.. Morze, gdy nagłym wichrem się za-    dząc w rozbiór, oberflächlich.

mąci, I grunt na mętne przerzuci powiersze . . . . Nar. POWIERZYĆ, /. powierzy cz. dok., Powierzać niedok. ; Slov. Dz. 2, 75. et Zab. 40, 444. Nar., superficies. — §. Math. swerugi ; Boh. swériti ; Vind. navupati, dosavupati, per-To czym ciało geometryczne ograniczonym jest, nazywa    porozhiti, sarozhiti ; Croat. zaufati, izruchiti, izrucham;

się powierzchnią. Lesk. Geom. 2, 4 09. Rozległość w    Bosn. uvjerriti, datti ù vjerru ; Ross. noßtpaTb, noßb-

piiTb, BB'kpuTb, BBtpaTb; wiarę dawać komu, poufać ; trauen, awoertraueu. Nie spróbowawszy, złemu nie powierzaj. Jabł. Ez. 99. Równie jest rzeczą naganną , powierzać się wszystkim, jako też i nikomu. Pilch. Sen. list. 41. Powierzać komu czego, poufać mu czego, ufnie mu udzielić, einem etmaâ amtertrauen. Przyjaźń w wza-

długości i szerokości tylko nazywamy powierzchnią , równiną albo płaszczyzną. Jak. Mat. 4, 4. Mierzyć powierzchnią, jest to wynaleźć wiele razy ta powierzchnia mieści w sobie jaką powierzchnią wiadomą. Jak. Mat. 4, 403. glächett nteffen. Powierzchność, pole figur, osobliwie pełnych, superficies. Solsk. Geom. 5, (cf. objetność). — §.

General. Powierzch, powierzchowność, Strona pokazująca    jemnym powierzaniu nieszczęść słodzi najprzykrzejsze

się, zewnętrzna, w oczy wpadająca; bte Außenfeite, baö    kłopoty. Staś. Num. 2, 97. Który chciał ręką szczęścia

Aeußere; Ross. ttapynuiocTb, Mue; Eccl. hchhhu. Wiele    poprawić, odmieniwszy umysł nogom zdrowóa powierza,

'powierszem pociągnieni czynim. Zab. 42, 2. Sak. Nie    Psalmod. 90. (wysiekł się nogami, er fuchte feilt $etl tn

sądź z powierzchowności. Teat. 5. b, 93. Patrz na nie-    ber Slucht). — Powierzać czego komu, do wiernych rąk

powierzchowmości oszukać można. Teat. 55. b, 43. (nie wszystko złoto, co się świeci z góry). Nie chciejże nigdy w tym zepsutym wieku, Z powierzchowności sądzić o

go, zdaje się, iż sama cnota nim rządzi; ach jak się na    oddawać, pokładać co u kogo. Cn. Th. bety einem hinter*

legen, beponiren. Powierzona rzecz, pokład, depozyt, baS 2)epot. — §*. Wyprawuje tam ludzie powierzone. P. Kchan. Jer. 502. t. j. wiernych, którym ufał, vertraute treue Sente.

się raz pierwszy co nie powodzi, drugi raz się zaś poprawić godzi. Cn. Ad. 233. Miej ztąd naukę, gdyć się co szczęśliwie powodzi, i ż cię też i nieszczęście oczeki-wa. Zyw. Jez. 41. Powodzący się dobrze Ross. óaaroy-cirfeimibiM, y4ainHBbiii, y4a<iHHH. Nie powodzi się, (Garn. frata mène; Vind. meni fe skasi, ne gre po roki). Gdy mu się wojna szczęściem nie powiodła.... Nies. 1, 67. — Absolute: Powodzi mu się » szczęści mu się, dobrze opowiadanie, rozpowiadanie, ustne opisywanie czego; się ma, eg getyt ityttt gilt. Rozumiem, że mu się powie-bie ßrjdlllnng, bag (Srjćifylen. Powieść dziejopisa ma być dzie, bo umie się znaleźć. Teat. 18. b, 31. tak jak zwierciadło, wiernie to oddawać ma, co przyj- POWIESIĆ, /. powiesi cz. dok. ; Sorab. 1. poweszisch, po-muje. Kras. List. 2, 122. — §. Powieść, wieść, gada-    wescham; Vind. obefiti, obiefhati, gorobefiti, gorobie-

POWIERZYCIEL, a, m., a) powierzający co komu, cliens,    roycirfemecTBOBaTb ; Eccl. óiaro^eHCTByerE mh ch , 6ja-

ber einem etroag anoertraut. — *b) Któremu czego powie-    ro4eHCTByro, 4o6p04eHCTBOBaTH, jkhtb cnacoHBo, Graec.

rzają, konfident, bent etmag amtertraut mirb. Słuszna abym    evripsgéco ; 6jaro4eHCTBie, Graec. mrgisgia. Często co się

wam dawał rachunek z tych dobrodziejstw, których mię    jednemu powiodło, drugiemu się nie powiedzie. Lub.

powierzycielem robicie. Słas. Num. 1, 13. POWIERZY-    Roz. 449. Kiedy bóg zachce, zazdrość nie przeszkodzi,

CIELKA, i, fern., n. p. Uczyniłam ją powierzycielką    Kiedy nie, praca nic się nie powodzi. Rys. Ad. 29. Gdy

wszystkich moich skrytości. Teat. 38, 93. konfidentką.

POWIEŚĆ, ści, i., powiastka devn.\ Boh. pow’ëst; (Slov. powëst fama); Sorab. 1. powieszcź, powelcź, powefci, pojefci, powëdano, wobwowano, wobwówancżko ; Garn. povist, povedba; Vind. povedba , befedva, poviedanje , praulenje ; Rag. bessjedda ; Ross. noßtcTb , noB^aHie, noßtcTBOBaHie, (noBtcTHTfe, noßtmaTb obwieszczyć), cKa-3aHie, CKa3MBaHie, CKa3Ka ; Eccl. npiinoßtctb, iioKUCTh ;

nie , pogłoska; bag Dieben, ©erebe, bic ©age. Którzy z po-    fhati ; Croat. povissavam ; Ross. yßimaib, yßiniHBaTb ;

gen , anffjenfen ; zwiesić, fangen laffen. Kto się bardzo rozbuja w pogodę, Ten zasię skrzydła powiesi w przygodę. J. Kchan. Dz. 101. Powiesili nos, i spuścili głowy, Bo im farbował jagody wstyd płowy. Mlask. Ryt. 2, 149. — POWIESZENIE a) actio, b) effect.\ powieszenie, noszenie, co na sobie wieszają i noszą, talisman, ein Sln^ängfel. Pospólstwo w różnych powieszeniach ma zaufanie i wiarę. Krup. 5, 566. POWIËSISTY, a, e, zawiesisty, zwiesisty, tyera&ljangenb ; Ross. nOBHCJLiH. WTynidę sobie między powiesiste gaje nad brzeg rzeki. Kulig. Her. 220. Dotąd jeszcze skargami w powiesistym gaju Brzmią góry, brzmią i lasy w okolicznym kraju. Zimor. Siei. 170.

wieści ludzkiej pisali, w wielu rzeczy pobłądzili. Warg. Eccl. coótcHTU, coóiuiHBaFO ; zawiesić, obiesić; mtffićm» Radź. 335. nom Ipörcnfagett. — §*. Powieść, fama, sława, imię dobre, lub niedobre; ber SRltf, in bem man fteljt.

Nie bardzo mu idzie o dobrą powieść; parum abhorrens famam. Macz. Eximere notae, ratować kogo w jego sławie , a dobrej powieści, ib. Eximere honoribus, rzucić sie komu na dobrą powieść, abo uwieść komu czci. Macz.

Ubliżać komu w dobrej powieści czyjej powagi, czci.

Kosz. Lor. pr. Język złośliwy targa się na ludzi cnotliwych sławę a powieść. Eraz. Jez. E 4. — §. Powieść, to co mówiono, powiadano, nowdna, doniesienie, wyrok , słowo ; bag ©efagte, (śrjćiljltc, bie dśrjdltlung, bie Diadp rtdjt, ber Shtśfprudj. Bajki i powieści Krasickiego. Dobra powieść, gdy mówią: jeść! Cn. Ad. 164. (dobra nowina, POWIETNIK, ob. Powiatnik.

tri; Sorab. 1. wedro, wetźik, loft, luft, (cf. wietrzyk, luft); Sorab. 2. wadro; Carn. będ, dushk, luft, obsoL srak; Vind. srak, pifh , vuft, vreme ; Croat. srak, zrók, ajer; Dal. povetarcze , aër ; Rag. povjetarze ; Slav. zràk; Bosn. vjetriç, povjtarçe, povjetarçe, vlagga (cf. ‘wilgi, cf. flaga), ajer, zr4k ; Ross. B034yxü, 3biôb ; Eccl. aepi ; jeden z żywiołów, wiatr, którym oddychamy, po którem ptastwo lata, bie Sllft. Nasza ziemia jest zewsząd rzeczą przezroczystą i płynną otoczona, którą powietrzem zo-wiem. Kluk. Roił. 3, 75. Powietrze świeże, zdrowe, aura ; Ross. et Eccl. 6iar0B034yinie, adject. Ó4aroB034y-uihhh. — Powietrze chłodzi, żywi, otrzeźwia człowieka. Rej. Ap. 78. Powietrze piękne, pogoda, fdjime SBittewng. Gdy wielkie powstało powietrze, chcąc aby mu się łodzią nie zalała, wszystko z niej wyrzucił. Ezop. 59. (wiatr, burza, nawałnica). Nigdy powietrze nie było piękniejsze I łagodniejsze, jako dnia onego. P. Kchan. Jer. 527. Na powietrzu coś pokazać. Gorn. Wł. D 3. — Transi. Bardzo daleko, co niewyraźnego, niepewnego, (dudki, gruszki na wierzbie, na kościele), mamić kogo; einem etmag in ber 8uft setgeit, ganj in ber gern, unaug* neljmltdj, einem ein Slenbmerf normalen. Na powietrzu pokazałeś nam coś, czego nie widzi, jeno twoje oko. Gorn.

dwunasta godzina). Któż uwierzy powieści od nas sły- POWIETRZE, a, n. ; Boh. powëtrj, powetrj; Slov. powë-szanéj ! Sekl. Joan. 12. (ewanielii od nas przepowiedzianej). Powieść znamienita, apophthegma. Cn. Th. Krótkie a węzłowate powieści Budnego. — Powieść do obyczajów należąca, sentencya, ob. Przypowieść, 0ittenfprndj.

'POWIEŚĆ, ‘powiódł, /. powiedzie cz. dok., ‘powodzi praes.,

‘Powodzić niedok., cf. powodować, wieść chwilę, lub po jakim miejscu, nad) Qcrabe pin führen, letten, lenfen; Bosn. povesti ; Rag. povèsti, povodfm ; Ross. noB04HTb, noßa-JKHBaTb. — POWIEŚĆ się, powiodło się, f. powiedzie się impers, dok., Powodzić się, powodzi się niedok., n. p. Jakże ci się powodzi, jak mi się miewasz? Teat. 30. b, 75. me ge^t es btr? comment va? Jakoż ci się przez ten czas powodziło? fh. O bardzo licho! Teat. 30. b,

89. Powiedzże mi przecie co nowego z drogi, jak się wam powodziło? Teat. 22. b, 6. nue tft’3 eud) gegangen?

Dobrym źle, złym dobrze się na świecie powodzi. Cn.

Ad. 171. Jeśli na wszystkim dobrzeć się powodzi, Nie bądź zbyt wesół, radość smutek rodzi. Bratk. R 2. Mos Panie kupiec, jak się mu na handlu powodzi? Teat. 52.

21. nue geljfś nut tlnem §anbel? — §. Powodzi się co, szczęści się, udaje się, zdarza się, idzie; e$ gelingt et* mag, gelji non (Statten; Vind. frezhnu jiti, od rok jiti, vfrezhatife; Ross. cxo4htłch, coîUeTca, yr4aeTca, tra

wiatraczek, ein 28etterljal)n, eine Sffietterfafme. Nie pomogą złemu mieczowi nowe pochwy, ani spróchniałemu domowi skrzypiące powietrzniki. Rej. Zw. 135 b. Wszędzie pieśni wesołe słychać i muzyki, Nie dziw, bowiem za wiatrem idą powietrzniki. Pot. Arg. 784. Starych po-powietrzu. Mon. 70, 181. — wietrzników zebrawszy kawalce, Z nich sobie rzezać każą sygnety na palce. Pot. Pocz. 143. — §. Aliter: Powie-trznik Blanchard. Kniaź. Poez. % 71. pow ietrzny pływacz , żeglarz , ber Suftfdjtffer. P0W1ETRZN0ŚĆ , ści, z., mnóstwo powietrza , üiel £uft, Sufttgfcit. Proszek ten powie-trzności grube wygania. Spicz. 129. wiatry, 'wiatruchy ; ÎBtitbe, 231äl)uugen. POWIETRZNY, a, e, — ie adverb.\ Roh. powetrny; Vind. vetern , sraken , srazhen, vuften , srakni ; Sorab. 1. loftżane ; Bag. povjetarski; Croat. zró-chni ; Boss. B03AyuinbiM ; a) odpowietrza, £uft *, luftig. O myślistwie powietrzym i ziemnym. Ilaur. Bk. 267. ( na powietrzu i na ziemi, ttt ber £uft lUtb auf ber ©rbe). Powietrzne ptastwo. Otw. Wirg. 430. (po powietrzu latające). Powietrzne jerzyki. Banial. J 3. Ludzie w powietrznym wędrują balonie. Kniaź. Poez. 2, 111. idącym po powietrzu, SuftballOtt. Dziś Blanchard odprawił powtórną powietrzną swą podróż. Gaz. Nar. 1, 276. feilte Jtt)dte Suftretfe. Niebo powietrzne Eccl. B034yiunoe. Dziura powietrzna , od powietrza , luft ( Croat. zrachniak ). Opony powietrznej barwy. 1 Leop. Est. 1, 6. niebieskiej, bladawéj, modrawćj. — b) Powietrzny, morowy; ^cft*, ^eflilenj * ; Sorab. 1. pestilenczki ; Carn. kushn ; Vind. kugan, kushen , kugoviten, nalesliu ; Rag. kuxni ; Ross. 3apa3HTeJiHHH. Powietrzne ziele , petasitis, ^eftilenjn'urj. Krąp. 5, 206. POWIETRZOCIĄG, u, tn., pompa powietrzna, anllia pneumatica, bte Suftponipe. Hub. Mech. 253. Hub. Wst. 209. POWIETRZOKRĄG, ęgu, n., powietrze na około ziemi rozlane, atmosphaera. Hub. Wst. 148. powietrznia; Boh. parjokriślek ; Carn. obstrętna, ber ®Uttftfrei$. Rog. Dos. 1, 320. Dmoch. Sąd. 77. Bot. Nar. 19. Kiedy para z rośliny wychodząca miesza się z otaczającym powietrzem aż do pewnej odległości, czyni powietrzokrag rośliny. Bot. Nar. 71; proszkokrag. Rog. Doś. 1, 113. POWIETRZOM1AR, u, m., barome-ter. Rog. Doś. 2, 456, ob. Wiatromiar; Carn. vrêmenek ; Ross. B034yX0Mtp’B.

Dw. 233. — Na powietrzu zamki budować. Past. Pid. 144. Po powietrzu zamki sobie kreślić. Tward. W. D. 8; (Slov. w powetri slawó ; domy z piasku abo na lodzie; ©cfylöffer tu bte Suft bauen, urojenia). Nadzieja tyle dostarcza ludziom imaginacyi, ze mają zawsze z czego budować palace wielkie na (Slov. Prov. W powetri ribi lowif, a we wodé ptóki la-pat ; na powietrzu ryby łowić, a w wodzie ptaki łapać; na opak wszystko). — Powietrze niedobre, niezdrowe; Eccl. Btipoiinie, mtgefunbc fiuft. Nie służy mi to powietrze. Cn. Th. Gdyśmy stanęli u brzegu, Wenecki Pretor chciał wiedzieć, jeśliśmy z dobrego powietrza? Warg. Radź. 19. z miejsca zdrowego, nie zarażonego. — Powietrze złe, zarażone, morowe; Boh. morni ne-duh; Carn. shlęsa, kuga ; Sorab. 1. pestilencza ; Vind. kushna boliesen , pomoria, pomor, moria, kuga, shlesa, vmoria , kushni tvur, prekulh; Rag. kùga; Bosn. kugga, bubba , cjumma; Croat. kuga, nemoch szmèrtna ; Ross. noBiTpie, RiopoBoe noBlnpic , MopoBaa H3Ba , uyaia, na-ryóa, bte @eud)C, bte ^cft. Powietrze morowe jest plaga boża, mówią, iż jest para niejaka jadowita, z powietrzem pomieszana, duchowi żyjącemu nieprzyjazna. Dambr. 1029. Powietrze nie jest osobna jaka i szczególna, różna od drugich choroba; ale ze wszystkiemi mogąc się sprząść, w ten czas powietrzem się staje, kiedy to albo owę chorobę od jednego do drugiego przenosi, i nią ludzi zarażając, więcej ich gubi, niż na świecie zostawia. Petr. Wod. 19. Nauka jak się ustrzedz powietrza zarażonego, to jest morowego. Sienn. 475. W Rzymie, gdy raz złe powietrze wiele ludzi morzyło, w jednym domu zarażony był młodzieniec. Sk. Żyw. 2, 182. Powietrze, gdzie panuje, mrą ludzie. — O powietrzu, zarazach i pomorkach na ludzi. Perz. Lek. 250. Od powietrza, głodu, ognia zachowaj nas panie. Teat. 5G. b, 7G. Od nich jak od złego powietrza uciekam. Kul. 65. fjak od zgniłego psa). Ja tobą brzydzę się, jak morowym powietrzem. Teat. 11, 59. Bodajże tak złych panów powietrze porwało. Zab. 15, 179. Nagt. Powietrza się obawiasz, lecz upewniam Piętrzę, Na powietrzu ty umrzesz, a nie na powietrze. Kchow. Lr. 102. (na szubienicy, nie na morową zarazę). — §. Powietrze kogo ruszy, zaraża , zabija,

miejsca ogarnał. Nar. Hst. 5, 197. POWIEWACZKA, i, £., Tr.; wachlarzyk, ein ftricfier. “POWIEWNOSZATA Muz drużyna, wierzch Parnassu skocznym tańcem zamiata. Zab. 6, 372. Nar. Nar. Dz. 2, 115. w długich, powiewnych szatach, in langen luftigen ©ercanben, cf. ßui-tans amictus. POWIEWNY, a, e, — ie adverb., activ. powiewający; Ross, iiohochhh , nonyTHbiw; a) fytntue^enb, fortrcef/enb, burd) 2Be(>en (untretbenb. Wiatr mieli powiewny. Pot. Arg. 194. posmyczny, pomyślny, popędzający, powiatr; Ross. iiohocb. Nawa portu za wiatrem *po-wiennym dostaje. Chód. Kost. ep. — Powiewne skrzydła. Zab. 7,155. WeLg. unaszające się, ftd) fd)roingenbe ftitttge. — b) Pass. Powiewny, powiewający się, za wiatrem

paraliż, ślak; bte £dl)me, bte Sćtfmtmtg, ber 0d)lag, (bte POWIEWAĆ, ob. Powionąć. POWIEW, u, m.. powiewanie, @td)t). Paraliżu, to jest, zabicia powietrzem leczenie. baâ ^tttiueljeit, 2Bcl)Ctt. Pałac, zająwszy się płomieniem , za Sienn. Reg. Lekarstwo przeciw zarażeniu wszelkich człon- silniejszym wiatru powiewem, klęską swoją okoliczne ków, jak pospolicie mówią od powietrza. Cresc. 242.

Przykładać szałwią na członek powietrzem, jak mówią, zabity. Cresc. 253. Zwali tego filozofa paralitykiem, iż był powietrzem zarażony. Baz. Hst. 41. Powietrzem ruszony. Oczk. Przym. 423. Sługa mój leży w domu powietrzem zarażony. Biul. Post. 223. W. Post. W. 72.

Math. 8. (paraliżem zarażony, ib., gid)tbrud)tg. 8utl).). Radź,

Marc. 2, 3. Gdy się rozgniewał, ruszyło go powietrze, i w kilka dni umarł. Biel. 276. POWIETRZNIA, i, i., atmosphaera. Jak. Art. 1,49. Geom. 1, 336. Mier. Mscr., ber CuftfreiS, 2)unfłfret3, ob. Powietrzokrag. POWIETRZNIE, a, m., wietrznik, chorągiewka abo co podobnego, na dachach, wieżach, z wiatrem się obracająca. Włod.

trochę, nadwinąć; Ross. nOBHXHyri», bert ftuß ein mentg »errenfen. Plerumque transi Nogę powiną/, powinę/a mu się noga, poślizną/ się, szwankował, potkną/ się; ber gujl ift ijim au^geglitten, au«gerutfd)t, er pat geftraucpelt, einen Stolper gemalt. Raz powinąwszy nogę, trudno powstać. Zegl. Ad. 215. Wojna ta nieszczęśliwa pochodzi/a z powinienia nogi jednej naszej. Tward. W. D. 103. Sam te wojnę wypowiedzią/, na której mu się noga powinęła. Pilch. Sali. 146. Jeśli się im w tym noga powinie , mnogie opieki ochroną im są i podporą, ib. 258. Komu się noga powinie, leda kto się go nabije. Cn. Ad. 356. (na pochyle drzewo kozy lezą). Prosił boga, jeśliby kiedy przysz/o nodze powinąć się naszej, żeby zginąć mógł najpierwej. Tward. Wl. 74. Można Rzplta i was ubogaci, A gdzie się ta powinie, tam swe każdy

obracający się; Eccl. no3BtipaeiiuB, flatternb, luftig, fiat* ierbaft. Powiewne włosy. Szym. Ś. W. 6. Listek powiewny chrząstnął. Birk. Kaz. Ob. L 2 b. Hor. 1 , 111. J. Kchan. Powiewna trzcina. J. Kchan. Dz. 171. (chwiejąca się od wiatru). Jak ufać tak powiewnej ze słomą wierności? Tward. W. D. 97.

POWIEŹĆ, ob. Powozić.

POWIĘZNĄĆ, f. powieznie neutr. jedntl., uwięznąć, po-grąznąć, polgnąć; nadj eittauber ftetfett bleiben, baden Blei-Bert. Ptaki na lepie powięzną na gałązkach. Cresc. 633. POWIĘZUJE, ob. Powiązać.

POWIJAĆ, POWIĆ, ob. Powinąć. POWIJACZ, a, m., który jaką rzecz powija, obwija; ber Umtmtfler, Umttńnber.— g. Pass. Centaurów tam Nefele brała w powijacze , Złączywszy myśli z Ixyonem chętne. Chrośc. Luk. 186. (po-

et Slov. powinnost ; ( Ross. noBHHHOCTb żal za grzech, posłuszeństwo, nenoBHHHOCTb niewinność, noBHHOBGHie poddaność, posłuszeństwo); 1) obowiązek, posługa powinna; bieÇflidjt, bie ©djulbigfeit ; Carn. dolshnost; Vind. doushnust, sadershnost, sadoushnost, flufhva , sadersh-ba ; Slav. düxnost ; Croat. dusnozt ; Ross. ÆOÆJKHOCTb, (cf. dług, dłużny). Powinność każdego pana w powszechnych klęskach ratować poddanych. Teal. 8, 66. Jakim umysłem ty mnie dobrze czynisz, takim się powinności ode mnie nadziewaj. Gorn. Sen. 6. (odsługi, ©egenbienft). Powinności, powinne podatki, płaty, fdjiilbige Slbgabeit. Powinności, jako to motki , kury, kapłuny, jajca, uczynią 3 złote. Mon. 64, 203. Z każdego zagonu dzień pańszczyzny odbyć muszą; prócz tego są powinności, gwałty, szarwarki. Mon. 67, 198. — g. Muszę iść na powinność, porucznik mówi, i odchodzi. Teat. 47, 50. na służbę , na miejsce gdziem powinien pełnić teraz swoje obowiązki; id) muß itt bert 2)ienft, (in« SImt) geÿen, an meine ^fli^t geben. — 2*) Powinność, powinowactwo szwagierskie; $8erroanbfd)aft, ©cbrodgcrfdjaft. Na powinowactwo w małżeństwach uczynione są prawa, aby żaden nie śmiał praw przestępować. tak w krewności, to jest, z linii ojcowskiej, jako też z powinności po żonach i mężach. Sk. Kaz. 49. Z kmoszką i duchowną powinnością złączoną mieszkać sie nie godziło. Sk. Dz. 576. POWINNY, POWINIEN, a, e, POWINNO, *POWINNIE adverb.; Boh. powinny, powinen; Slov. powinen; (Ross. noBHHHbiH winny, HenoBHHHui niewinny) ; 1 a) obowiązany do czego, fd)UÏbig, oerpflie^tct ; Vind. obdoushen, doushen (ob. Dłużny), sadoushen, sadershan; Ross. o6-BH3aHHbi8, ÄOJI5KHHÜ, 40CT040IHCHUH. Być powinnym, albo być obowiązanym , są to słowa jednegoż znaczenia. Mon. 75, 219. Żaden nie powinien być bogatym, jeno cnotliwym. Rys. Ad. 77. Powinienem (powinien jestem) pisać do brata * miałbym, byłoby obowiązkiem, .potrzebą, należałoby się; (Boss. 40JJKH0). Tak tedy ciało powinnie poddane ma być głowie swej. Wisń. 560. (z powinności, należycie, jak wypada). — g. Powinny na co, powinny czego, powinny co, obowiązany do czego abo na co , ÎU etroa« verpflichtet. Najświętsza Panna na to prawo wy-

wicie, pieluchy). Obwiń chustkami połamane kości, p ₀\VINIE N ^6.” Powinny.’ POWINNOŚĆ, ści, £.; Boh. potym powijaczem obwijaj nogę ca/ą. Perz. Cyr. 1, 92. mit Stoben, (Oefterr. §atfd)en).

POWIKŁAĆ, POWICHŁAĆ, f. powikle cz. dok., zawik/ać, pomierzwić; oermitfeltt, »ernurren. Z wozu wyrzucony, w w rzemiennych lecach powikła/ był ręce. Otw. Ow. 633.

Co za pogrom srogi Powieliła/ drzewa , pozawala/ drogi.

Kniat. Poez. i, 19. — Transi. Zgubi bóg mocy nieprzyjaciół, i rady ich i rozumy powichle. Sk. Kaz. 519.

(pomiesza, pomyli ). POWIKŁANIE Subst. verb., ba«

SSerroidelrt. Smocy dziwne węz/y i kręty i powich/ania, ciałem swym wyprawują. Weresz. Reg. 115. — POWIKŁANIE adverb., zawiło, permtcfelt, implicate.

POWINĄĆ (cf. powić), powinął, powił, powity, f. powinie, powije, ‘spowije cz. dok., Powijać niedok:, Boh. po-witi, powigeti, facowati; Slov. powjgati ; Garn. povyati, povyern , povyam ; Vind. poviti , povijati ; Sorab. 1. po-wiyam; Bosn. povitti, zaviti ; /ia^r. povitti, pov'iati ; Croat. poviâm, povilszem, poviti; Ross. nOBHTb, nOBHBaîb; 1) obwinąć osobliwie dzieci pieluchami, (cf. powicie); ttmmtcfcln, nrinbeln, eto Stittb etnimtfeln. Należy się, aby dziecię dobrze powijano , dla położenia ciała wszystkiego. Glicz. Wych. U 5 b. Skoro się dziecię urodzi, onego członki mają powijać, aby prosto a nie krzywo rosły. ib. K 2, (cf. powić). Dowody przeciw zwyczajowi powijania dzieci. Zab. 7, 122. Niemowlęta nigdy powite być nie mają. Zab. 7, 124. W dzień narodzenia twego wodą cię nie zmyto, ani w pieluchy spowito. Budn.

miecz razem

Ezech. 16, 4. — Tr. fig. Wszystek ten naród niechaj powinie, A ich imię niech z niemi pospołu zaginie. P. Kchan. Ps. 166. niech ich miecz pogar-nie, ogarnie, pochłonie, ba« ©djroert foli ftc btoraffen. —

*g. Przyjechali w dziewosłębstwie do Zygmunta, aby córę Edwigi wziął za małżonkę, o czym już przedtym była umowa między niemi, przeto tę rzecz za pewne mieli powić do końca. Biel. Św. 269 q. dobić, dotrzeć,

54

JU (Snbe bringen. — 2 ) Powijać czym , obracać czym, uwijać, wywijać, machać czym, kiwać czym; mit ftroa« webeln, in ber £uft bentrn firetdjen. Tobie Bachusie, gdyś błysnął rogiem uzłoconym, Pochlebnym Cerber powijał ogonem. Bor. 1, 308. — 3) Powinąć nogę, wywinąć

Słownik Lindego wyd, 2. Tom IV.

mu

Cyw. 1, 68.

Ss 2. POWINOWATY, ‘POWINOWAT, a

wodzenia sie białych głów nie była powinna. Sk. Kaz. 524. My na większe wyższych cnot i gorętsze naśladowanie powinni jesteśmy. Sk. Zyw. 1, 1. Wszyscy ludzie powinni mu cześć. Wiśn. 589. Nikomu inszemu nie powinniejszy ślubu a wiary, jedno jemu. Hej. Post. y, 4. — Pow innym być komu, obowiązanym mu być ; einem fd)itlbtg fety, ihm ju letfictt »erbiiiibett fetyit. Ojczystej wmlności więcej , niż sobie jestem powinien. Warg. Cez. 175, (debeo). Komuś powinniejszy, temu pierwej dogadzaj. Iiys. Ad. 26. — Aliter: *Powi»nym być komu; Hoss. noBHHHbiw ; podlegać mu. einem »er* pflichtet, nntert^änig, nntevnmrfcn fetyn; ( Eccl. iiokiih&th podbić sobie, nOBHuyrbCH, iiOBtiHyBaTtCH poddać się). Xiążęta Rzezańscy w wolnym państwie wolno z dawna panowali, a żadnemu inszemu monarsze nie byli powinni. Stryjk. 352. Ryły wielkie ‘różnice między Slęzaki, Węgry a Czechami, około'ołdu abo posłuszeństwa, któremu królestwu ma być powinne Śląsko. Biel. Sw. 269. — §. Pow innym być komu za co , obowiązanym być za co, für etltfrtâ »erbiinben fetyit. Jeśliś za dobrodziejstwa powinien jest człowiekowi, jako więcej powinien panu bogu. Biał. Post. 2. Ani słońcu , ani miesiącowi nie jesteś nic powinien, bo nie dla ciebie krążą po niebie. Gorn. Sen. 458. Powinniejszy jest (emu , kto go ubezpieczył, niż temu , co go ozdobił. Gorn. Sen. 160. Prosili Polacy Henryka, aby Kazimierza wyprawił na królestwo Polskie, obiecując mu być za to wielce zawżdy powinni, i z nim. Biel. 51. Urban Ludwikowi miał być za co powinien, bo król posłał mu był wojsko swoje na pomoc. Biel. 210. Opal. Sut. 128. Gorn. Dw. 564. Za co wstydzić się być powinien, tego nie bierz. Gorn. Sen. 105. — $. Powinnym być komu co, winnym mu być co, zawdzięczać mu, einem ju ücrbaitfcit haben. Wiem , że powinienem cnocie twojej moję wolność. Weg. Mann. 1, 147. — b) Powinny passive, należny, należący się ; gehörig, fdjulbtg, ttmS man fdjulbtg tfi. Co przed ślubem było dobrowolnym, po ślubie staje się powinnym. Sk. Źyw. 1, 197. (t. j. obowiązkiem). Co jest w pożyciu naszym powinniejszego, jak bliźniemu ratunku nie uwłaczać? Teat. 30. b, 41. — Ellipt. *Co się z samej natury powinno («należy) sługom, to panowie mają dawać z powinności sługom; z natury powinna się (należy się) strawa, wiec.... Petr. Ele. 109. gebürt ftd) , ge« Rührt ftd), fülltnit JU. — Aliter: To powinno tak być» to ma tak być, baś foU fi) fetyit. — 2) 'Powinny, powinowaty, krewny, należący; »enttaitbt, aitgehörtg. Powinne swoje, bracią, , stryje, kupiwszy od nich majętności, za chłopy już mają. Gorn. Wł. M 3. Czechowie, Polaków powinni. Krom. 56. Fund. 13. Groiek. Obr. 6. Powinne-starośeinnemu oko wybito. Sk. Zyw. 1, 126. Groch. W, 427. Wys. Aloj. 208. Jakób mniejszy, brat powinny Pana Jezusa. Sk. Dz. 47. (przyrodzony). — §. Jesteśmy sobie krwią powinni , nie godzi się nam w niezgodzie żyć. Sk. Zyw. 1, 201. krwią do siebie, należący, SBllttêfveimbe. — NR. Observ. Unum hoc, et ulterum rad, credo mveniri Adjectiva , qnae Nominativum, Accusalivum et Yocativum pluralis feminini et neutrius generis finiant

in y, cum regularis terminatio sit in e. Dobre żony powinny kochać mężów swoich ; sic etiam in masculino non viventium : Domy nie powinny być wyższe nad dwa piętra; kury nie rady na wesele, ale muszą. [Są to zabytki Adject. abstract., ob. Sucheck. Przegl. form gram. jeżyk, staropolsk. XXXIII — 2J. P0W1N0WACIC cz. niedok., spowinowacić dok., powinowatym uczynić, po-krewnić powinowactwem, pcrfdjrcdgent; Slav. spriatelit; Yind. sastriziti, postriziti, safvakati, pofhlahtati, safva-kuvati; Ross. nop04HHTi>. POWINOWACTWO, a, n., PO-WINOWATOŚĆ, ści, i , 1 a) ‘przybużeństwo , krewność ; bte $erroanbfd:aft, ©djtrdgerfdmft, SSerfttyrofigcrting ; Sorab.

1. fwakowstwo; Cront. szvachinsztvo ; Hoss. cbutobctbo, cbohotbo. Powinowactwo po ojcu , przyrodność, agna-lio, powinowactwo z małżeństwa, affinitas. Cn. Th. W jakim stopniu jednego z małżonków pokrewieństwo zachodzi , w tymże stopniu drugiego powinowactwo. Ostr. Pr.

Prawo krewności, abo powinowactwa. Chełm. Pr. 123. Uważają, jeżeli nie w' powinowactwie cielesnym abo duchownym , ci którzy się pojmują, są. Pim. Kam. 166. — Powinowactwo chemiczne, siła utajona w ciałach , za której pomocą przyciągają się wzajem , lub zbliżyć się do siebie usiłują. Mier. Mskr. djemlfdjie 5ßcr» tranbfcf;aft. Powinowactwo ^ atrakeya, uważana w ciałach drobnych ziemskich. Sniad. Chem. A 4. Powinowactwo pośrzednicze, ob. Pośrzedniczy. — b) Collect. Powinowactwo , powinowaci, rodzina , bte 3>Ci'U)aiibłeit. Cn. Th. — 2*-) Powinowactwo * powinność, obowiązek; bic 93erbtnbltd)fett, bte ^fïtdü, bie ©djttlbigfetf. Aby każdy w tym lepiej powinowactwu swojemu dosyć uczynił. Vgl. Leg. 2, 688. Powinowactwo Wojowodze około ustaw rzeczom, ib. Którzyby w powinowactwie swym , około uczynienia sprawiedliwości, niedbali byli.... ib. 689. Urzędnicy niech urzędy według powinowactwa wypełnia-jają. Herb. Stał. 126. et 8. Orzech. Qu. 18. Biał. I^st. 273. Kosz. Cyc. 156. To jest największe nasze powinowactwo , abyśmy się im dalej tym wiecćj w wierze utwierdzili. Baz. Ust. 152. Który sługa dwiema panom służyć chce, nigdy taki jednemu wiernie a wedle powinowactwa swego zachować się nie może. Hej. Post.

e, mający z

kim powinowactwo, sięgający kogo powinowactwem, bli-zki, należący, yenuaitbt; Boh. powinowat, powinnowan; Slov. pribużni, (ob. Przybużeństwo); Sorab. 1. pżime-znć ; Boss. cbbtł, CBaTta, (cf. swat). Powinowaty po ojcu, przyrodzony po ojcu, agnałus; powinowaty z małżeństwa, offinis. Cn. Th. Powinowaci, affines, są krewni męża z jednej, a żony z drugiej strony. Ostr. Pr. Cyw. 1, 176. Rzekł anioł Maryi: Elżbieta, powinowata twoja, poczęła.... Biał. Post. 61. — §. ‘Powinowat, winny, powinny, obowiązany, obligowany; fdjulbtg, gcbal» teit, uerpfltdjet. Ceremonie powszechne mają być od wszystkiego chrześciaństwa chowane; ale na osobliwe, które przy niektórych tylko są kościołach, nie są wszyscy powinowaci. Hrbst. Odp. P p 6 b. Jeszcze z dzieciństwa twego zawżdyś jest 'powinowat posłuszeństwo bogu, a zawżdyś jest 'powinowat chodzić wedle woli śwjetćj

POWINSZOWAĆ - POWIT.

POWITAĆ - POWLEC.

427

Powit od tego, co cię kocha szczerze. Zab. 15, 585. POWITAĆ, /'. powita cz. dok., przywitać, einen bentillfom* men. Wchodzący król na sesyą powitanym został radosnym publiczności okrzykiem. Ust. Konst, i, 145. PO-W1TACZ, a, m., który kogo powitał, ber SBentiUfommer ; Sorab. 1. powitar. POWITALNY, a, e, — ie adverb., witający, od powitania, SetttillfomtnUttgS *. Zaczynam mowę powitalną do nowowjeżdżającego gościa. Mon. 73, 59.

jego. Rej. Post. K 3. W nas dziś wdzięczności powinowatej nie znajdzie. Hrbst. Lek. D 2. należnej, słusznej.

POWINSZOWAĆ, f. powinszuje cz. dok., złożyć winszowanie swoje komu, feinen ©lucfrouufdj abftattcn; Vind. fre-zhovoshiti; Ross. n034paBim, no34paBinib , (cf. pozdrowić). POWINSZOWANIE, gratulacya , bet ©lütfmunfd) ;

Vind. voshenje, frechovoshnost; Croat. raduvanie, (cf. radować się) ; Ross. no34paweHie. Dobywszy biletów pięknym charakterem poprzypisywał : Nowy rok z po-    POWITY, ob.    Powić et    Powinąć.

winszowaniem. Zabi. Z. S. 23. Złożyłem moje powin-    POWKLĘKAĆ, /*., powklęka neulr.    dok.,    Powkleknąć,    f.

powkleknie jedntl., powklęsnąć , powklęsać, powpadać w w jaką wklęsłość, hinein fallen, fid) einbrfufen. Potłuczone w lipki mózg powklękały kości. Otw. Ow. 483.

POWIAĆ, POWKLEPOWAĆ cz. iter. dok., nad) eittanber einflopfen.

Członki ścisnął od czoła, nosy powklepowął, Usta ciągłe babskiemi zmarski popiątnował, contudit. Zebr. Ow. 550.

szowanie. Kras. Pod. 2, 238. "POW1NSZOWNY, a, winszujący, gratulacyjny, glncfttmnfdjenb. Ziemia nam po-winszowne wyraziła znaki. Przyb. Mili. 252.

POWIONĄĆ. /. powienie, powionę cz. jedntl.,

f. powieje dok., Powiewać contin. ; Ross. noBiiBait ; 1) intrans. chwile wiać, po czym wiać; mepen, (unmeljen,

Betneben. Wiatr,    gdy powieje, Na kształt    morskich bał-    POWŁADAC    cz.    dok.,    władzę mieć,    władnym    być;    fycrr*

wanów pole się    zachwieje. Tward. Wl.    200. Między    fdjClt,    lenfen,    regieren.    Nie rozumiej,    by    nie    umiał    po-

tropikami powiewa ustawicznie wiatr pewny wschodni    władać czym inszym. Zebr. On). .508. Boi się krętych

trwale i statecznie. Doter, 1 6. Co mię tylko otacza, za-    Ixyona wężów, i strasznego Koła, także kamienia nie-

razą ozionął, Boję się słońca, chmury, wiatru, co po-    powiadanego. Otw. Wirg. 421; non exiuperabile saxum,

wionął. Karp. 1, 182. Z wyspy téj powiewa wdzięczna    niezwyciężny.

wonią, która pochodzi z mnóstwa wonnych drzew. Boler. POWŁAZIĆ , f. powłazi iter. dok., nadj eittanber fyinfriecfyen. 67. (zalatuje). Strwoży cię by najleksze liścia powienie-    Te przeklęte gadziny nie omieszkają powłazić w okna.

nie, Nieraz gdzie trwogi niemasz, porwie cię zadrżenie.    Trat. 53. d, 59.

Tof. Saut. 56. Zefir miłym powionieniem chłodzi Bardz.    POWLEC, /.    powlecze    cz. dok., Powłóczyć niedok.,    Powła-

czać, Powlekać contin.; Boh. powlaćjm, .powlecy, po-wlećugi ; Bosn. pouuchi; Vind. napreivlezhi ; Carn. pou-lizlii, poulęzhem; Rag. povûchi ; Ross. noBOJOMHTb , no-BOiaKMBaib, noTacnaTb , noiacKUBaiL, noiamuTb; 1) pociągnąć , Ijinjieften, ^infdjlcppctt. Syrop tak zgęstnie, iż się powlecze za warzeszką jako nić. Cresc. 497. Weźmiesz brzytwę, i będziesz powłaczał po głowie twojej, i po brodzie twojej. W. Ezech. 5, 1. Budn. ib. britber bin|ieftcn. Trzoda nikczemnych pochlebców tyje, i ledwo brzucha powleka. Zab. 15, 254. Nar. Nar. Dz. 2, 195. O bok jego oparta, Ewa się powłóczy. Przyb. Ab. 189. (wlecze się). Powlec okiem, powlec oko • z wolna oko do czego nakierować; ba§ 9lnge worauf tyfnjieljeu, langfam binridjteit. Wymownym na boginią powłóczy wejrzeniem, Twarz poważną przyjemnym miląc uśmiechnieniem. Szym. Ś. W. 8. Tego uśmiechem łudzi , ku temu powłóczy Niezgasłą niby miłość udające oczy. ib. 18. Kras. Woj. Ch. 87. Powłóczyła oczyma, zawierając je do połowy w pozór mdlejący. Mon. 69, 56. Umizgalska powłóczenie miłosne mdlejących oczu z powabnym mruganiem układała. Mon. 69, 55, Ross. n0B0.i0Ka. — g. Deocco, dobrze włóczę, powłaczam drugi raz. Mącz., Sorab. 1. polocżicż; Vind. polazhiti , dolpolazhiti, ttbereggnt, itod) einmal burefyeggen. — §. Ktoby cudze jeziora powłóczył, tedy ma temu , czyje jeziora, płacić za ryby. Stat. Lit. 51Ö. włokiem wyłowić, mit betu 3nQ0anic auflftfdjen. — §. Powlekać, odwlekać co, przeciągać; in bie Sćittge jie* fen, auffdjiebeu. W długą proces powlecze się lat kilkanaście. Falib. F 5. — g. Powłóczyć się, poniewierać się, włóczyć się, tułać się, fidj fterumtreibeu. Moje po świecie powłaczanie. Petr. Hor. (włóczęga). Osy głód i

Trag. 547. Wiatry mile powiewają. Lib. Hor. 65. Nigdy się nie pyszń czasu fortuny, byś zaś nie ustał, gdy inszy wiatr powienie. Ezop. 49. — Transi. Jeśli szczęście powienie. A. Kchan. 211, (powiewne, posmyczne, pomyślne będzie, sprzyja, menu ba3 ©lud giinftig ift). —

2) Acliv: Powiewa co wiatr, rusza tym; ber Söittb be* megt, fdpittelt CtmaS. Wiatr lekki włosy    jej powiewa.

Krass. Oss. C 2    b. Powiewa mię wiatr*    chwiewam się,

vends agitor. Cn. 'Th. ber SSittb fd)üttelt mid). Powiewający się od wiatru, jluilans amictus ib., (ob. Powiewny,

/ ob. ’Powiewnoszata Muz drużyna). Wiara twa, z trzciną się powiewa. Tward. Wl. 50. chwieje się. — $. Powiewać co albo na co wachlarzem. Tr. mit bent Radier ait*

Welten, anfädtelu. Powiewać się wachlarzem recipr., fid) fttdteht. — $. Powiewać zboże zmlócone , wiać, wywiać zboże. Tr. b«3 ©etreibe mannen, fd)mingen. X. Kam.

'POWIBZCHNIA, ob. Powierzchnia.

POWIŚLAN1N, a, w., mieszkający po nad Wisłą , ein 38cid)= fclbentobtter. Powiślanie. Klon. Fl. E b. POW1ŚLANKA, i, f. POWIŚLNY, a, e, po nad Wisłą, om ber SSeidtfel gelegen. Miasta powiślne. Klon. FI. E, 1 b. Z lej tu powislnej strony. Tward. Wl. 2, 229.

P0WIS1EĆ, /. powisi neutr. dok., przez - chwilę wisieć;

Ross. noBHCHyrb, eine Seile Ijmtgen. Jagody winne, gdy powiszą, a od wilgoci przeschną.... Cresc. 553.

‘POW1SZOWANO adverb.. pomierzwiono , powikłano, ner* worren. Co u starego tłumacza nieporządnie pomieszano i powiszowano było, tośmy na sw*e miejsca porządnie wstawili. Radź. praef.

POWIT, u, m., witanie, przywitanie; ber SStUfomm, bic S3ett)fHfommung. Przyjm, o mój duszy połowo Sewerze,

428 POWŁOCZKA - P O W Ł ó K A.

POWŁOKOWY - PO WOD.

Vind. postelnu obvlezhilu, oblieka vankufhna ; Hoss. n04-6hbk8. — Powłoka w ludwisarni, mieszanina z gliny, którą powłóczy się wzór gliniany armaty abo moździerza. Jak. Art. 3, 310. — Transi. Czy to serdeczna szczerość, czyli też udanie i powłoka , trudno zgadnąć. Pilch. Sen. łask. 1. (płaszczyk). Taka myśli moje ciemna otacza powłoka, że tego nigdy nie doścignę. Teat. 4, 58. pomro-ka, zasłona; pdf,    POWŁOKOWY, POWŁO-

CZNY, a, e, od powłoki, Ucbergugê • ; Hoss. qexojb-

JIIJH , OnOHHUił , HâB010llHLlif.

ustawne cierpią powłóczenie. Zab. 16, 67. —.2) Powlekać co czym , nakrywać, pokrywać czym , oblekać w co, Boh. postriti ; Slov. oblâlmauti; Iioss. oÓTHHyTB, 06-TarHBaTB, mit etroaS übcrjic^cn. Ściany i stropy cieniu-chną powlekają ozdobą. Pilch. Sen. list. 4, 99. Dziwujemy się ścianom cienkim marmurem powleczonym, ib.

4, 98. Słońce noc czarna powlecze, lecz ją prędko jasny dzień rozpędzi, ib. 1,289. (zakrywa, zasłania). Katowską ręką zwłoczą odzienie Temu , co niebo powlokł obłokiem. Minsk. Byt. 65. Rzeczka ta śniadośeią grunt swój, i zioła pobliższe sobie powłóczy. Pelr. Wod. 10. POWMIATAC, /. powmiata cz. iter. dok., powrzucać, nad) O powłóczeniu cukrem rozmaitych rzeczy. Sienn. 526.    etttanbcr hinein roerfett. Łuki    i strzały ich    połamał, w

Spełzł mi żywy rumieniec, uwiądł kwiat młodości, Skó-.    rzekę powmiatał. Warg. Wal. 322. Powmiatali bogi ich

rą tylko zostały powleczone kości. Hor. 2, 359. Min.    do ognia. Hadz. 2 Heg. 19, 18. Rzuciło się w Krako-

Ludzkie przypadki wyrok ciemnym obłokiem powleka.    wie pospólstwo na żydy ; wybrawszy im domy, zapalo-

Teat. 51. d. 53. Powlćc się skorupą, zaskorupieć Hoss. no, a same powmiatano w ogień. Biel. 247. n04epnyTL. POWŁOCZKA, i, i., dem. nom. powłoka; POWNĘTRZNOSĆ, ści, *., wewnętrzność, b(l§ 3ttttere, Sn* a) skóreczka, ein feiner Ucberjug, ein feines #ńutdjen; (cf.    roenbige. Tr. POWNĘTRZNY, a. e, POWNĘTRZNJE ad-

Jioss. iiOBOJtomo * targanie za włosy po ziemi). Powło-    verb.t wewnętrzny, timerlid), fnroeitbtg. Tr.

czki ciała ludzkiego. Perz. Cyr. 1, 14. et 15. Powło- POWÓD, u, m.; Boh. et Slov. puwod; Hag. povód ; Hoss. czka na poduszkę, poszewka. X. Kam. — b) Byłam u    noB04B ; 1) powodowanie, poprowadzenie, prowadzenie;

u sąsiadki po powłoczkę farbowaną. Teat. 50, 7. kręco-    baS fttiljreit, Seiten, bte gttyrmtg. Rzemień do powodu

ne Tureckie jedwabie do haftowania, ©tieferfeibe. PO-    konia. Tr. — Koń na powodzie, powodny koń, którego

WŁÓCZYMY plur., włóczęga, tułanie, poniewierka, bnS    na ręce, na rzemieniu przy drugim prowadzą, naręczny;

$eritmtrctbcn. W spokojności spoczywacie, Powłoczyn ,    Boh. opratnj kun; Hag. kogn ù pövodu, povodni kogn ;

niedostatku żadnego nie znacie. Łącz. Zw. 4. POWŁOK,    brtS ficiipferb, Jpflltbpferb; powód, rzemień do prowadzenia

u,

m., POWŁOCZEK , czka, m. zdrbn. , włok czyli sieć    konia powodnego; Boh. powodec, oprat, oprśtka ; Carn.

do przykładania kuropatw , ber $traß, eilt 3w00<Wt » ©freie!)«    Tajét ; Vind. vajat; Hoss. n0B04B , baS 3U0feil» bfï 3n0‘

ncjj Sîcbfptfmcr Jtt fangen. Tr. Pająk więzy na muchę po-    riemeit, Ceitrietnen. Widział    w tyle sługę,    konia na porobił, coś na kształt powłoczka. Toi Saut. 58. — §.    wodzie prowadzącego. Bob.    Dyab. 3, 176. Tatar każdy

Krzyżownice z żaglami każe podnieść skokiem, A w gó-    ma koni wiele na powodzie, a gdy mu jeden ustanie,

rę ku masztowi podnosić.z powłokicm. A. Kchan. 143.    na drugiego wsiędzie. Biel. 577. Królewski koń, co szedł

powlekając, posuwając, fytnjiefyettb. POWŁOKA, i, z.,    na powodzie, utonął, ib. 455. — Fig. Gdzie się rozum

a*) wleczenie, włóczenie się, tułanie; baS .Çterumjteljien,    z cnotą swawolnemu przyrodzeniu zmocni, pewnie już

£crunttreiben; (cf. Hoss noBOiona toczenie oczu, ob. po-    mu trudno wierzgać, a pewnie krótko już leda na wę-

włoczyć okiem). Latonę w ciężkiej powłoce Delos ogar-    dzidłku, na powodzie chodzić musi. Hej. Zw. 155. By

nęła ; erralica Delos accrpif. Zebr. Ow. 144. Niektóre    nam jeno kto leda 'czaczko    ukazał, damy    się wieść na

powłoki do cudzych krajów dziatek ganią. Petr. Pol. 2,    powodzie, kędy jedno każą.    Hej. Zw. 194    b. Kto z ehę-

538. Dlategośmy pracą i powłoki tak wielkie i długie    cią iść nie chce, pójdzie na powodzie. Pot. Arg. 141.

podjęli. Pelr. Hor. —    §. Powłokiem adverb., wlekąc,    (kto nie dobrowolnie, to z musu). — Transi. Powód,

jiefyettb, fdjleppenb. Pozbywszy wszystkiej prawie siły Krok    powodzenie, kierowanie; Setttmg, $lil)rung. Przychodzą

powłokiem i leniwo niesie. P. Kchan. Jer. 496. Idąc    trzej mędrcowie od wschodu słońca, za powodem nowej

powłokiem do dziardynu mierzy. Pot. Syf. 4l6. — §.    gwiazdy. Zach. Kaz. 1, 137. Jego zaś sfera powodem

Powłoka czasu, odwłoka, odwleczenie; ber $luffd)ub, ba$    gwałtownym Leci zapędem w koło niewymownym. Suszyć.

SSerjiefien. — b) Powłoka, poszwa, nakrycie, którym co    Pieśń. 3 Q 3 b. Za jego radą i powodem wszystko od-

powlekają; Boh. powiaka, powłok, paw lak, krów; Sorab.    było się szczęśliwie. Teat. 45. d, D. — 2) Powód do

2. polowka ; Vind. oblieka, obvliek, zhrefvliek , obkład,    czego, pobudka, powab, nagoda, nadatek , okazya , po-

verbafs, urbafs; Hoss. iiaBOjoKa, HaBoiomea, noitpuiuKa,    chop ; 9lnlflß, 2?eran!affitng, ©elegenlieit, Urfadje, 33crocgiutg3«

oÓTflWKa, Mexo.it, qexojtOKB ; Eccl. iiokxxkx , miotu ,    grunb; Boh. pûwod, pohnulka; Slov. pùwod; Carn. ar-

ran.ftT,, earß-KNiiipi, óarpaHKa , xiawtua , ber lleDcrjug.    rezh, spodvodk; Vind. napel, napufh, napufhnost, per-

Powłoki abo nakrycia pospolite ciała, które okrywają    loshnost, naperloshnanje, razhun , naganja, naganjslvu,

ciało człowiecze. Kirch. 9. Futro bez powłoki Hoss.    pregenitje, nagenefhtvu, genitje, prezhetik, arezh, srok,

HarojibHbiH. W kłosach plewy czyli powłoki powierzcho-    urshah; Bosn. uzrok, podrjet, vrutak , glava ; Hoss. bh-

wne ziarn. Drzost. Duch. 450. Wszyscy równi na świe-    Hocioßie. Do złego powód łacny. Cn. Ad. 412. (łacno

cie, odmienna powłoka Nie potrafi omamić przezornego    wilk na barana znajdzie przyczynę, łacno kij naleźć).

oka. WeLg. List. 7. (szata zwierzchnia, pozor powierzcho-    Powodu do złego strzeż się, jak samego. Cn. Ad. 915.

wmy).— Powłoka na pościel, ob. Poszewka; Boh. ceycha;    Nie daj powodu, ib. 570. (nie napomykaj, nie żartuj z

POWODCA - POWODOWAĆ.

POWODYR - POWODZENIE. 429

niepewnym, psa nie drażnić; licha nie budzić). Nieszczęście, nędza, przygody, często k’ dobremu powody. Cn. Ad. 660. Podw. \Vroi. 16.— Translate ad kominem:

dował. Nies. 1, 7. Dajesz się powodować, jak dziecko. Teat. 39,t 220. Łatwy do powodowania nim Boss. iiobo-4-1HBUÖ. Żołnierz powodującego oficera bodźcem ruszony, wierzga. Klok. Turk. 31. Pierwszy raz, jak żyje, dałem popędliwości powodować sobą. Teat. 23, 124. — Powodować się komu, abo kim, dać mu się prowadzić, fid) letten laffen. Nadto powolny starzec, każdy go żałuje, Ze się tak regentowi temu powoduje. Treb. S. M. 97. Nie mam zwyczaju, cudzym powodować się zdaniem. Teat. 33. d, 87. Powodować się okrutnym dziwactwem. Nieme. Król. 5, 128. POWODYR, a, m. ; Vind. povo-dnik, n. p. Klekcze powodyr swym u karku dzwonem. Zab. 9, 249. Ejssym. (byk, wódz trzody). Tenże sam będzie mu powodyrem. Mon. 76, 806. ber Setter, ftüljrer. POWODYRSTWO, a, n., n. p. Uczynicie mi wielką przy-Croat. zrokuvati. — 5) Powod, u, a, Jurïd. Aktor abo    jaźń, kiedy będziecie chcieli zająć się jego powodyrstwem.

powód, osoba sprawę przed sąd wnosząca. Odr. Pr. Cyw.    Teat. 19. c, 28. kierowaniem nim, geitltng , gütynutg.

2, 21. Powodem nazywają tę osobę, która przed są- POWODŹ, i, ź. ; Boh. powodeń, zâtopa ; Slov. powodeń; dem żałuje na kogo. Sax. Porz. 24. aktor, ber Kläger;

Boh. pûwod ; Slov. żałobnjk ; Rag. poziyalaz; Boss. hiuhjcł,

HCTeifL. Si guis citaverit aliquem sine legitimo adore, vulgariter bez powodu.... \ol. Leg. 1, 12. Nie może na jednym sądzie tenże być powodem, tenże być sędzią.

Orzech. Qu. 141. — 4‘) Powód, powodzenie, szczęszczenie się; (Ergeben, Sejtttben, SBoblergefyen jc. ©djidfal.

Każdy z nich prawi o powodzie swoim. Pot. Syl. 250. jak mu się powodziło, nńc e3 tljm gegangen. Pomyślne wojska powody. Zab. 9. 224. Rychlćjby oszalał, za tak szczęśliwym rzeczy powodem. Janusz. Oksz. B 5. Niektórych panów’ szczęśliwy powód się zachwieje. Fur. Uw. F.

POWODCA, y, w., POWODNIK , a, m., jezdny drugiego konia próżnego wiodący. Cn. Th. desultor, ber ftufyrer eineê IpanbpfcrbeS. Ten przychód pomnaża liczbę karet, wozów, wielbłądów i innych zwierząt od ciężarów, z ich powodcami. Pam. 83, 554, cf. woźnifca. POWODEK , ob.

Wodza, pobocz na konia. POWODNY, a, e; a) nago-dny, powod dający; Y ind. srozhni, srokovitni, anläpliclj,

5lnl(tß gebettb, fitljrenb, lettfenb. (Boh. pfiwodnj pierwiastkowy: Boss. noB04JFiBUii do kierowania; distng. Carn. povodn « wodny; Boh. powodnèny nawodny). Za powo- POWODZCA, y, m., powód dający, powodujący kim; ber

Slttlaffcr, Slnlctter, Führer. Idą za przykładem swych rodziców', początkowych powódzców. Teat. 48, 29. POWODZENIE, ia , n., dobro lub mniej dobre szczęście, kiedy się co dobrze lub mniej dobrze powodzi, (ob Powieść powodzie prowadzą; Bag. siej, skutek, udanie się, szczęście, pomyślność; Slov.

zdarylost, dobry prospèch ; Vind. fhreza ; Boss. y4aqa , 4o6po4eHCTBie , óaorococTOHHie, iipont, (noBe4eHie sprawowanie się); Eccl. ójaiwynecTBO, ber Erfolg, baé ©lue» fen, baê ©liicf. Czemu się złym dobrze na świecie powodzi, A na powodzeniu dobrym zawsze schodzi? Kchow. 248. Turcy zwykli rzeczom wagi dodawać albo ujmować z skutku i powodzenia. Klok. Turk. 117. Powodzeniem ludzie sprawy mierzą, nie mądrym baczeniem. Cn. Ad. 916. Czekam powodzenia, ale w gotowości przyjęcia przeciwności. Pilch. Sen. list. 2, 12. Powodzenie i nieszczęścia wasze, są od Rzpltćj nierozdzielnc. Nar. Tac. 1, 277. Z początku tak dobrego, można sądzić o dalszym

Powód, Boh. pûwod; Vind. narednik, arezhnik, pozhe-tnik, sazhetnik, prezhetnik, srozhnik, vrazhunar, ursha-har, f. naredniza, arezhniza, pozhetniza, prezhetniza, perva sazhetniza; Boss. 3ammmHKX, TßopmejL, bhho-uhukt>, f. TBOpmejŁHHLta, BHHOBHHua. Umarł, który był powodem i przyczyną tego. Chełm. Pr. 206. Trzeba się mieć na pieczy, aby rodzice dobrym powodem stawali się dzieciom swym. Glicz. Wych. F 2 b. (dobrym przykładem). Tyś mi był powodem do złego, auctor, sprawcą. Cn. Th. powodzcą, ^eranlafer. Powodem być, powód dawać; Carn. arrezhim ; Vind. napraviti, vsrazhunati, vsrozhili, narediti, arezhiti, srokuvati, napustiti, naperloshnati ;

Sorab. 1. pow’ohdz, wohdna wudrencza ; Carn. povödn, preplütje; Vind. povudn , ^ovodnia, potup, potop, den, povoduvanje, sayoduvanje, pretupje, gortiek, gor-tok ; Croat. povodnya, poplàva, nôplov; Bosn. naplov, poplaviça; Boss. B040nojib, B04onojbe, naB04HeHbe, no-e»TB ; Fccl. noitoAiite, noiOB04ie, HaB04HeHie, n. p. otr BeJHHaro 40*4a ; wezbranie wód wielkie, potop; fine Sajfcrfïlttb, Ueberfdjroentmitng. Powodź jest ciche wód przyrastanie, że rozeznać nie może, jak wdele na który czas przybędzie. Szczerb. Sax. 485. Choć bóg dał brzegi i warowne góry, Między lądami rozlawszy powodzie, Jednak te przeskakują łodzie. Kniaź. Poez. 2, 158. Bardzo się bała powodzi rzćki. Olw. Ow. 551. Powodzią zalać : Vind. povodeniti, povoduvati, obvoduvati, obtopili, potopuvati, ob. Potopić, zatopić. Mała powmdź, zwyczajnie poprzedzająca wielką Boss. MaHHxa. — Transi, fig. Jéj serce bez dżdżu i bez żadne'j chmury Powmdzi smutku niepo-wściągłe leje. Suszyć. Pieśń. 2. D 4 b. strumienie łez, ütJiräncnfUltljen. Sułtanowie wymyślili sposób ususzać złotą powodź, która tak często do szkatuły Wezyrowćj spły-wa. Klok. Turk. 61. ©olbftrö&mc, ©olbbddjf.

povo-

dnym szczęściem a cnotą waszą, rad bardzo pójdę przed wami. Birk. Chodk. 10. Powodne i przychylne szczęście daje pochóp dumnym do odchodzenia od rozumu. Nag. Fil. 183. powodzące się, sprzyjające, günfttgeö ©lücf. — b) Powodny koń , którego na povodni kogn ; Boss. 3aB04Haa 4oma4b, baê ^anbpfcrb, Scttpferb. Powodny koń , na którym nikt nie siedzi, ina-nis eqntis. Macz. Bieganie (cursus) było albo wozami, albo końmi”, bądź z pojedynkowemi (singuläres), bądź po-wodnemi (desullorii). Nar. Tac. 2, 239. — c) Jurid. Strona powodna , ta która skarży, aclor. Macz. Powód, Me flagcttbc ^art^ep, ber Kläger; Boss. hctuobuh. Powodna i odporna strona. Sax. Porz. 22. Powodna i zapo-zwana strona. Wyrw. Geogr. 565. POWODOWAĆ, - ał, -uje, cz. niedok., kogo, czym; Boss. noB04iiTb; prowadzić, kierować; fuhren, leiten, leiifeit. Osoba w pół łańcuchem śeiśniona, za który czarny ją murzynek powo-

430

POWODZI - POWOŁAĆ.

POWOŁAN1EC - POWOLI.

POWOLI, §. a) «podług woli, po woli, ob. Wola. — §. b) Powoli aduerb. , z wolna, pomału; gemach, langfattt, allmal)ltg; Boh. poznenóhla, zdlau-ba; Bosn. istiha, polako, polagahno ; Ross. MbiUKOTito. Iść powoli, ob. Telepać się. Powoli najdalej zajdziesz. Fredr. Ad. 8. (kto się bardzo sili, prędko ustać musi).

POWOŁAĆ , /. powmła cz. dok., powołuje propr., Powoły-    Powoli po cząstce dostajemy całości. Pilch. Sen. list. 4,

wai frequ.\ (Boh. powołali, powolaw’ati ; Slov. powoławati,    2. Powoli rzeczy przychodzą do doskonałości. Teat. 54.

powoławam ; Sorab. 4. powolacż, ( powowatżnć Vocati-    b, B 2. Kto miłuje powoli, tego głowa nie boli. Rys.

vus)] Sorab. 2. powolasch; Vind. poklizhati) ; 1) wzywać    Ad. 25. (kto miłuje rzewnie, ten szaleje pewnie). Nie-

kogo do czego, einen berufen, ctnlabett. Powołano Absa-    chcę ja ani tego, aby się mowa powoli, jakby kroplami

łona, a wszedł przed króla. 1 Leop. 2 Reg. 44, 33.    sączyła, ani też aby pędem leciała. Pilch. Sen. list. 503.

powodzeniu. Teat. 45, 54. POWODZI, POWODZIĆ sie, ob. Powieść się. POWODZISTY, a, e, spadzisty, lierai)» tyangenb. Pomost pod koniem ma być na przedzie ku głowie wyższy, ku zadowi powodzisty. Eipp. 34. POWÓDZTWO, a, n., zapozwanie, pozwanie, aktorstwo; Labung, Storlabuug, SUage. Gdy kto kogo pozowie do sądu ziemskiego o granice, takow-y w powództwie ma jeno pozwać o granice. 7'urn. Ust. 8. Arcybiskupi Gniezn, wyjednali sobie przywilej, że mają zawsze pierwszeństwo w powództwie o granice. Czack. Pr. 2, 179.

POWOIŃCZYK, oh. Powojnik.

POWÓJ, ju , w.; Boh. swlaćcc; Sorab. 1. pżazka ; Carn. siak; Rag. tetivikka ; Eccl. nonoft rpaca; Ross. kojokoił-mhkh naBH^miiHLie, (iioboh powicie ; Croat. pôvoy, povo-jecz * przepaska) ; §. 1) ziele, wijące się po drzewach, roślinach , zamyka pod sobą bardzo wiele gatunków, con-volvulus Linn. bte;SBinbe/ baä Sötubeglöiflein, SBtnbefraut. Sienii. 185. Kluk. Rosi. 1, 287. Kluk. Dgkc. 2, 97. Syr. 1523 sqq. Powój jest zieli! wijące się po drzewie, abo po zieiu , które blisko roście. Spicz. 95. Powój płotowy, ob. Lilia płotowa; Dzwonki płotowe; Ross. 3bohkh. — Powój wielki, ob. Chobotna wyka. — Powój wonny, kozi, oh. Przewiercień; Carn. trobelèka. —- Powój zamorski, ob. Socznica. — Powój miesiączkowy, ob. Barwinek krzyżowy.— Pieczary krętym powojem uwite. Zab. 14, 159. — $.2) Powój, ja, m., gąsienica winna, eine ïïk’inrc» beitraitpe. Powoje winną gryzą macice. Tr. POWOJNIK ziemny, POWOIŃCZYK, a, m.,    1) elatine, 5lletteilfraut.

Syr. 1528.— §. 2. Powojnik, pielucha długa, eilte breite Söiitbel; Roh. powigadlo, powjgak, tacek ; Slov. powjga-dło; Sorab. 2. powitka; Carn. povoj, povojnèk ; Croat. pôvoy, povojecz; Dal. pelen; Bosn. pouoj, pouiç; Rag. povoj, povojaz , povoich , povojak , povoicich ; Eccl. iioboh ; (Ross, iioboh babienie, iiobohhhkt» chustka na głowie okręcana prostych kobiet, zawój). Herkules dzieckiem jeszcze bądąc w powojniku pogniótł srogie węże. Chrośc. Ow. 119. Leży w- żłobie, w powojnik powity pan panów, i król nieograniczony. Odym. Sw. F 2 b. Na tacach niosą pieluchy czyli powojniki królewskie. Min. Ryt. 1,

42. Złotym dziecię ściągnie powojnikiem. Pot. Arg. 549. Ściska powojnik rządcę niebieskiego. Groch. W. 356. POWOJNIKOWY, a , e, pieluszny, Śinbel ». Wiąże boczki , ręce, nóżki W powojnikowe związki. Groch. W. 69.

POWOJOWAĆ, /. powojuje cz. dok. ; Ross. et Eccl. iioboc-botl , nopaTonaTb ; zawojować, wojując podbić, erobern. Skanderbeg wtargnąwszy w ziemię Turecką, bardzo wiele powojował i popustoszył. Baz. Sk. 110. Wszystkie krainy powojował, ib. 179. Alexander Wielki, że powojował świat. Relr. Pol. 192. Od powojowanćj Afryki Scypio Afrykanem przezwany był. ib. 81.

("zawołano. 3 Leop.). Powołał wszech przyjaciół swych. 4 Leop. 4 Mach. 6, 10. Zgotował wieczerzą wielką, i wielu ich na nią powołał. Rej. Post. D d 5. Sed hoc sensu nunc Deo tantum tribuitur, einen WOJU berufen (»Ott ©Ott). Od początku stworzenia bóg każdego wieku ludzie do zbawienia zawsze powoływać raczył. Zygr. Gon. 53. Kapłan porządnie powołany. W. Post. Mn. 272; Ross. 6or03BaHitMÎi. Powołanie, wezwanie, wzywanie; ba8 33e» rufen, bie Berufung. Powołanie boskie na jaki stan. Cn. Th., Ross. 6oro3Banie. Si te fata vocant, jeśli pan bóg chce, jeśli to jest twoje powołanie. Macz. — Effect. Powołanie każdego człowieka, stan jego, powinność, ber Seruf etneê jebeu; Sorab. 4. powowano , powoleni; Vind. pokliz, pokhzhanje; Carn. pokliz ; Ross. B033Battie. Którzy z powołania winni robić, innych dochodów nie mając, jedno z pracy ręki swojej żyją. Sk. Dz. 58. — §. 2) Powoływać kogo o kradzież spoiną, albo inszy występek , participem furti etc. divulgare. Cn. Th. ben üJîtb fd)ulbtgen angeben; Ross. oroBopm-h, oroBapimaio. Powołany, pozwany Sorab. 1. powowane. Powołanie Ross. oroBopt. Gdyby złodziej kogo powołał, tedy powołany może się odwieść przysięgą. Sax. Art. 31. Złodziej, gdy go wieszają, radby wszystek świat powołał. Cii. Ad. 1344. Prawne powołanie winowajcy od aktora przed sąd przyzwoity, pozew; w sądach królewskich mandat. Ostr. Pr. Cyw. 2, 59. — Powoływać kogo o głowę, beit Urheber ber SWorbtyat nuêrufeu itttb twforbent. Powołanie, powoływanie o głowę, protestalionis est species in funere occi-sorum, per magistratum fieri solita contra auctorem necis. ln quibusdam oppidis audivi in funere occisi, a cognatis ejusdem occentari diras et lamenta in homicidam. Cn. Tli. Setcrgcfdtrct). — Powołanie, skazanie sędziego, wydane na zbiegłego złoczyńcę. Sax. Porz. 53. ber 9?td|terfprit(l) gc* gett ben fhuîittgeu SOïorber. *§. Za Piastów nakazywali czasem książęta podatek nadzwyczajny, który się wyrazem powszechnym nazywał powołanie. Nar. Est. 2, 259. et 2, 86. eine oußcrorbeutltche ©teuer unter beu alten £>erji>» gen. POWOŁANIEC, ńca, m., którego powołano, którego bóg powołał, ber ^Berufene. Czemuż się też ty królu miły, będąc członkiem bożym, przejźrzeńcem, powołańcern jego, masz się lada o co frasować? Weresz. Reg. 156.

‘POWOLEŃSTWÓ, a, n., powolność, posłuszeństwo, stosowanie się do czyjej woli, uleganie; 2öillfäl)ttgfett, ©C» borfatlt. Prosił Dymitr o córkę, powoleństwo swoje obiecując. Corn. Dz. 68. Czy może być większe powoleństwm ? J. Kchan. Dz. 161.

POWOLNIEG, -iał, -ieje, neutr. niedok., łagodnieć, geltlt* zimowane, karmne i powołowszczyznę kupować, i bez. ber werben. Wszystkie stworzenia tam powolnieją. Przyb: myta z granic wypędzać. Vol. Leg. 2/685.

POWONIĆ cz. dok., Powaniać contin., węchem poczuć, rte* dien, mit bent ®erud>e empftnben, beriechen, bur^ ben ©e= rud) etnjte^ett; Carn. poduham, mirisati ; Hoss. oôohbtb, HFOXHym, HioxaiL. Powoniojący Hoss. oóOHATejiŁHHH^ POWONIENIE, ia, n., woniania zmysł; Boh. eich, (cf». Cuch); Slov. cuch, citedelnost ; Carn. podush, poduh;. Bosn. vognanje, jedno od pet chjuchjenja ; Slav. miri-sanje, baè IJÎiedîen, ber @init beê ©ernd)?. Narzędzie powonienia jest nos. Krup. 4, 75. Jest to znak złej kom-plexyi w- człeku, gdy powonienia nie ma. Sak. ProbL 51. Psy mają powonienie bardzo ostre. Hog.Doś. 1, 50.. Powonienia ostrego, czułego, ob. Bystry » POWONNY, a, e, fdiarfen ©crttd)3. Psiarnia powonna. N. Pam. 8, 252.

Mili. 228. POWOLNOŚĆ, ści, z.; Boh. powolnost, zpo- POWOŁYWAĆ, ob. Powołać, zdilost ; §. a) nieprędkość, niepospiech, bte Sangfamfett;

Garn. kesnóba; Vind. kefnost, pozhafnost, pomudnost ;

Hag. kasnos, kasnenje, polagabnos; Bosn. kasnost; Hoss.

KOCHOCTb , KOCHtnie , Me4JeHH0CTb, Me4JHTeüLH0CTt. — g. b) Uleganie, dogadzanie, ustępowanie, łagodność umysłu, (Vinci, povola libellas ; Hag. povog!ją liberum arbi-Irium)-, Vind. pohleunost, dopufbnost, pokornost, Ilu— sbovolnost, radovolnost, pervolnost, povolnost, volnost, bte 2Btllfćt|>rigfeit. Pobłądził, ale z nazbyt posłusznej radcom powolności. Jabł. Tel. 164. Powolność każe przepuszczać urazom. Kras. Mysz. 40. POWOLNY, a, e,

P0W0LN1UCHNY, P0W0LN1UTEMI, POWOLN1USIEŃ-KI, P0W0LN1UTKI, a, ie, intensiv., POWOLNIE ud-verb., POWOLN1UCHNO, POWOLNIUSIEŃKO, P0W0L-

NIUTEŃKO, POWOLNIUTKO intensiv.; Boh. powolny, POWOSZCZYC cz. dok., woskiem powlec, berufen, mit zpozdilÿ, zdlauhawÿ, dlauhawÿ; Slov. meskawÿ, (cf. mie- 28ad)ê bcjtetycn ; Hoss. noBomuTb, noBaiuHBaTL. Powoszczo-szkać); Cßrn. meshkov, kasne, kesn ; Vind. pozhafn, kaf- nY 1'ind. povoskan.

san, pozhafsen, kefen, pomuden ; Croat. polagahan ; Hag. POWÓZ, u, m., §. a) wóz, fura; baS gulirwerf, bte gttf;re ^ kassan; Bosn. kasni: Hoss. kociimh , Koeetrb, Me4*HTe;iL-    bet    Sagen; Boss.    n0B03X, noB03Ka. Ogrodnicy    mieszają

HbiS, Me4A6HHUM, MtuiKOBaTbul, MtiuKOTHufi, iibuiKOTHO,    na    powozie gnoje    końskie, ośle    etc. Cresc. 76.— §. b)

KOnOTKiii, KonoTOKŁ; Eccl. KOCbirb, mcaamii ; g. a) nie-    Actio: Powóz, powiezienie, pojazd, pojechanie; baź gal)*

spieszny, po mału robiący, idący, langfftm. Powolnemu    ren, gtt^rwerfeit. Nie trzeba odwabiać poddanych od pil—

nazwisko gnuśnego dajem. Zab. 15, 65. Muły powolne.    nych robót do powozów nieużytecznych. Helr. Ek. 14.

Bania!. J 2. Lżej powolnie znoszą się ciężary. Hut. Ow. — g. Powóz, za Piastów, nazywano powinność dawania 10, — g. b) Powolny, łagodny, ulegający, dogadzający;    podwód pod dwór, kiedy król jechał gdzie, a odwoź,

nnllfct^rtg, fanftimttldg ;    Slov powolny; Sorab. 1. pod-    kiedy powracał. Nar. Ust. 4, 57. et 5, 565. et 2, 86.

wohlnè , (podwohiam szo dogadzam); Carn. povôln; Vind.    'POWOZANIN, a,    m.} woszczyk    Ruski, furmański chłop,,

radovolen . pervolen, povolen , volen , flushovolen, rado-    ein    3liljrmannêfned)t    tnt 9łeiijjtjdjen.    Najwięcej było    u koza-

flushliu , pokorn , pohleun, dopufben ; Croat. povolyen,    ków    ochotników z leśniczych, powozan etc. Zimor. SieL.

(povolyemsze placeo)-, Hag. poyóglni: Hoss. cnncx04H-    252.    "POWÓŹCA, y, m., który powozi, powoduje koń-

TejbHbiH, yciyatJHBUH. Człowiek powolniuchny, by dzie-    mi;    ber Sutfdnrer, ber fclbft întfdnrt. Tym czasem Tytan

cię, lenissunus. Mocz. Bywają tak niepowolni, iż żadną    sam    powózca, jedzie. Kniaź. Poez. 1, 240. POWOZIĆ,,

miarą, ani poradą, nie mogą być ukarani, aby się nie    -ił,    -i, cz. contin., Powieźć dok. ; (Boh. powmzyti, popo—

przeciwili. Ezop. 42. (uparci, krnąbrni;. Pochlebców naj- wezti; Vind. povosili, prezhpelati, napreipelati, prezhvo-więcćj strzedz trzeba,    gdy się i postawą, i mową naj-    siti); powozić końmi, powodować końmi; futfditren, fafj»

powolnićj stawią Kosz.    Lor. 49 b. Biegnę zaraz do nie-    ren. Przeklęty wynalazek pojazdu, na którym gdy powo-

go , sama mu poradzę, By tobie był powolnym, i czcił    źnik z jadącym usiędzie, Jak na przepaść upornie powo-

twoję władzę. Dmoch. II. 2, 64. (by ci ulegał). Panu bo-    zić cię będzie. Mon. 70, 796. Powozić wiosłem , wiosłem

gu we wszystkim powolnemu byli. Kucz. Kat. 88. (k woli.    robić, rubent. — §. Powozić pole gnojem » nawozić, gno-

m. ;

cd. rec). Moja mutuleńka powolniuteńka jest, jak anio-    ić, mit ©tinger beta^rcit, buttgen. POWOŹNIK, a,

łek. Teat. 50. b, 59. Podpisują się pod listami: powoi-    (Bosn. vozaç rtmex) ; Hoss. et Eccl. iiobo3iihkt. ; który ko—

nym sługą. Mon. 64, 491. Powolny zefir pomiędzy kwiaty    go powozi, który końmi powozi, ber Ütiitfd)irer. Zły po—

sie uwija. Weg Mann. 1, 57. łagodny, fanft. .    woźnik dobre ponarowi konie. Fredr. Ad. 55. Ranny Kii—

POWOŁOWSZCZYZNA. y. £., POWOŁOWE, ego, n. , g. tus, powoźnik Polidama śmiały. Dmoch. II. 2, 80. Ceran a) dawny podatek od rogaeizny. Papr W 2, 215. .Sporn*    w Likcie urodzony sławnym,    Rył koni Meryona powoźni-

Dte^fteuer. . Rodzaj podatku opłaty od wołów, nazywał się    kiem sprawnym, ib. 2, 154.    Powoźnik doskonały, ib. i,

powołowszczyzna. Czach. Pr. 205 Powołowszczyzna, to    95.    Coż było, nim się w górę wzbił powoźnik jasny?

jest, dziesiąty od poddanych wół we trzy lata. Pelr. Ek.    Zab.    5, 555. hoss. (Facton, słońce). — g. Powoźnik

29. Za Władysława IV. powołowszczyznę corocznią, którą    na wodzie, wiosłowy robotnik. On. Th. ber iRttberer. Po—

przedlym w dziesięć lat jeno , polym w siedrn, zaś w    woźnicy pieniste wiosłami tłukli wały. Tr. Tel. 59. PO-

pięć, we trzy znowu, aż na koniec co rok wybierać po-    WOŹNY, a/e, do powozu,    do powożenia służący; junt

czeto, ustanowiono. Star. Bef. 100. Herb. Siat. 271. —    gafimt, ftuifôireit gehörig. —    g. Wiatr powoźny. Hor. 1,

g. 2j Powołowszczyzna, rogacizna młoda, jungeê §ont=    75. powiewny, posmyczny, pospieszający powożenie na

»icÇ. W domach szlacheckich wolno cudzoziemcom woły    wodzie, ein günftigcr, fortireibenber Sßinb. — §. Wiosła

rozerwać zgrzebne powrosło ogniem przepalone. Radź. Jud. 16, 9.

powoźne. Hor. 1, 74. statek popędzające, forttrcifecnbe 9ÎU* ber. Zab. 4, 400.

POWPADAĆ cz. iter. dok., nad) einanber hinein faßen. W dół POWRÓT, u, m. ; Ross. noBopor&; wrócenie czego, zwrot, powpadali. Ryb. Ps. 108. P0WP1SYWAĆ cz. iter. dok.,    powracanie, wrócenie się; bic SRÛtfgabc, SJîücffehr, SRncf»

nać^ einanber etnfd)reiben. Tent. 21. b, 76. PO WPLEŚĆ cz.    fnnft; Slov. nawrócenj se; Rag. zàvrata, vzrata; Croat.

iter. dok., Powplatać niedok., tta^> cinaitber entflechten. Wi-    povràchek, povernenye; Ross. B03BparB, nOBOpon, (06-

nowajce na kolach powpleceni. A. Kchan. 168. Niektó-    parno nazad); Eccl. nT>^Kf»Ai|iCHinc, B03Bpar&. Prawo od-

rych poćwiertowano, w ko/a powpleciono, powieszano.    kupienia przedanćj rzeczy, zowie się kupno z powrotem.

Pam. 82, 39. POWPROWADZAG cz. iter. dok., nad)    Gal. Cyw. 3, 92, (cf. wyderkaf). Powrót Pos/a, kome-

etnanber hinein fuhren. Pana swego plenipotent w prawne    dya Niemcewicza. — Chyba w lipcu spodziewany jest z

inleresa powprowadzat. Zab. 13, 194. POWPRZĄGAĆ    powrotem do stolicy. Gaz. Nar. 1, 192. ze powróci, man

cz. iter. dok., nad) einanber einfpannen. Głaszcząc w nieT    erwartet feine üîncffepr nad) ber $anptfłabt erft im ^wlty. Tak

znajome jarzma je powprzągal. O/w. Ow. POWDYCHAĆ    prędko z powrotem? Teat. 5, 23. tak prędko powracasz?

cz. iter. dok., nach einanber hinein flößen. Te co robili z/o-    fo gefd)roinbc miebcr jurûd? Prosimy z powrotem. Teat. 9,

ści , powpycha sam pan w dóZ za z/ości. Ryb. Ps. 105.    23. powracając nie minąć nas, do nas wstępować, ąnf

POWRACAĆ, ob. Powrócić.    ber SRücfreife,    auf bem ffiücfntege ein$ufpred)en. 1. POWRÓ-

POWRAZAĆ, f. powraza cz.    dok.,    nad)    einanber    hinein    jlec«    TNY, a, e,    od powrotu, powracający, powrócony, SRńcf«

fen, ^inetu prejfen. Palce mu    w    wiarołomne    oczy    powra-    lehr»; Ross.    noBOpomuS, B03BpaTHbift, oópaTHtiS, bo3-

ża/a. Otw. Ow. 532.    BpaTHMŁiH;    (Rag. povraatni, zavraatni; Croat. povrachni

POWRÓCIĆ, f. powróci cz. dok., Powracać niedok. ; Bosn.    rcciprocus, wzajemny); Croat. povrâchlyiv reparabilis.

pourachjati, pouratiti; Rag. povrâtiti ; Slav. povratiti, po-    Hiszpania zachowała sobie traktatem Utrechtskim prawo

vrâtitise; Croat. povrâcham, povranulszem, (povernuti,    powrotne do Sycylii. Wyrw. Geogr. 483. Meandra po-

povracham * odwrócić) ; Sorab. l.powrocżu, powrocżam,    wrotnego córa Ćyane. Zebr. Ow. 231. (redeuntis). Z brze-

powrocźicz subvertere; Garn. pourazham, poverniti reddere,    gu niepowrotnych wód spiesznie umyka. N. Pam. 3, 347.

pourazhilu » nagroda, odwet; Vind. povernit compensare,    upływających.

restituere, povrazhenje compensatio; Slov. nawrâtiti se re-    2. POWROTNY, a, e, n. p. Powrotne, ego, n., Subst. ,

dire ; Ross. B03BpaTHTb, B03BpamaTb, noBOpOTHTb, nOBO-    płaca od wrót, od bramy, $l)orgelb, $hńreitgelb. Ma magi-

ponaib, riOBOpanHBaTb; §. 1) wrócić co, oddawać, od-    strat Wileński imieniem powrotnego od kamienic w rynku

stawiać, odwetować; miebcr gehen, jlirncf jłcllcn. Morze,    i na większych ulicach po złotemu, na pobocznych po

co wydziera na wschodzie, to powraca na zachodzie.    groszy 20 wybierać. Dub. 192.

Staś. Buff. 40. Ty powrócisz mi wszystko, com stracił. POWRÓZ, a, m., (Etym. wrócić), postronek, sznur, li-Stas. Num. 1, 58. Czas przeszły już nie powrócony. Mon.    na; ber ©Irattg, baê ©cii; Boli. prowaz, (Etym. wiązać);

71, 330. nie do powrócenia, nic do odwetowania, nner«    Slov. prowaz, powraz; Sorab. 2. powros ; Sorab. 1. pó-

feßltdh — Aliter: Nie tak prędko powraca pasterka swej    wrestwo, źtrćk, żtrecżk; Vind. strik, verv; Carn. pre-

nogi, Kiedy gdzie blizko węża zobaczy u drogi, Jak....    vûsa, vesilje, povesenza, konop, (cf. konop') ; Croat.

P. Kchan. Orl. i, 5. cofa, odwraca, odsuwa, juritcf Jte*    veru, vervu, vùse, motuz (cf. wiązać, motać), stronga,

heit. — §. 2) Powrócić neutr., nazad się wrócić, jnrücf    konöp ; Dal. pouraz, konop; Bosn. konop, konopaę,

fehren , Jltritcf fommen. Powrócę; idę teraz dla interesu.    usge, trók; Rag. xé z, zavezaj, ùza, konop; Ross. BcpBî,

Teat. 9, 24. Powrócić się. Tr. id. Nie pierwej na wol-    Bepßie, Kanari,; Eccl. «æe [catena 2], y»nme. Powróz

ność powrócisz, Aż nam pierwej jednę piosneczkę za-    konopny Ross. npinniHa. Powrozy u niewodu, ob. Opro-

nócisz. Chód. Gesn. 43. Zważ krąg rzeczy coraz do sie-    tki. Powrozy robić Vind. konope plesti, delati, spletuvati,

bie powracających, a ujrzesz, że wszystko koleją zapada    vesilati. Dla nas Chrystus się sromotnie w powrozach

i wstaje. Pilch. Sen. list. 289. Powrócony do domu, lu-    prowadzić dopuścił. W. Post. W. 260. (w pętach). Nigdy

dziom moim, com słyszał, opowiedziałem. Xiądz. 112.    cię do nićj matka w powrozie nie wiodła. Pot. Syl.

(powróciwszy). POWRÓCICIEL, a, m., który co powra-    296. (nie przymusiła, gwałtem nie pociągnęła). Żeby

z mu-

452

POWPADAĆ-POWROSŁO.

POWRÓT-POWRÓZ.

ca, ber SBieberherfłeHer; Croat. povernitel.    z nici.nie kręcili powrozów. Mon. 73, 102. (żeby

POWROSŁO, a, n. ; (Boh. powrjslo, pobrjslo, probrjslo,    chy słonia nie robili). Gdzieby synowie na słowa nie

prowrjslo; Morav. obrjslo ; Sorab. 2. powraflo; Sorab. 1,    dbali, nie wadzi do grozy przydać też powrozy, bo mó-

powreflo, powlyfwo; Carn. prevçslu, poręslu ; Vind. po-    wi Salomon: wzbieraj boków” syna . póki młod. Żarn.

reflu, flamna svesa, flamni pafs); powiąsło, obwiąsło,    Post. 53 b. plagi, baty, korbaczc; #iebe, Schläge,

powróz z słomy ukręcony do związania snopków. Wlod.    fd)c. Powróz do obieszania kogo, ber (Salgenfłrattg, ber

Dudz. 53. bać! ©arhenhattb, baó ©trohfetl, bte ©arhett ju    ©Irirf, ber ©traitg. Osądziła przypowieść stara do po-

hmben. Gdzie w kopach dziesięcinę oddawają, tedy po-    wroza, Co ni pies, ni koza. Pot. Pocz. 362. Jeśliby kto

wrosło, którym snopy wiążą, ma być długie na dwa łokcia,    kradł drzewo budowne, ma być sądzon łykiem albo po-

[dual. 2], a to kiedy oziminę wiążą. Szczerb. Sax. 126.    wróżem. Szczerb. Sax. 521. (szubienicą). Kiedybyście

Po o młocie lnu zaraz snopki powrósłem związać potrzeba.    za Jagiełłą tak bluźnili, pewnieby kto z was drgnął” no-

łrzędz. 10. — g. Rostargnął Samson wici, jakoby miał    gą na powrozie. Twór. Okuł. e 1. (na szubienicy). Powróż kuglarski, ba$ Seintanjerfetl. B ył jeden Turczyn, POWŚCIAG, u, m., powściąganie, hamowanie, wstrzymy-który po powrozie chodził. Warg. Radź. 173. —

wanie, hamulec; ba3 £>emmett, Sitnbtgen, 3Jîcipigen, 6iu. tyalttljun, baê ^emmmittel, tr. bie $emmfette. Nieokrócona pogańska dzikość dzielniejszego powściągu nad wiarę nie miała. Nar. Hst. 2, 48. To dla obu stron dumy po-wściągiem być powinno. Nar. Tac. 2, 320. Każdy poczciwy rady na powściąg swywoli szukał, ib. 3, 94. Zawarte broni zawieszenie nie było dla nieprzyjaciół po-wściągiem, ażeby nie zbierali wojska. Nar. Chedk. 4, 233. Wiary zażywał na więzy, na *powśeiągę woli z namiętnościami. Chodk. Kat. 13. POWŚCI4GACZ, a, m„ Cn. Th., powściągający co abo od czego. Wlod. ‘Powścią-gniciel, repressor. Macz. ber 3arncf^attcr, Stbijalter, £em« mer. POWŚCIĄGLIWOŚĆ, POWŚCIĘGLIWOŚĆ, ści, i., wstrzemięźliwość, umiarkowanie, (oppos. rozpusta); Rag. Yztêghnutje, bie tpemmung, 2Mj5tgmtg, (Enthaltung, (Enthalt* fantfett. Powścięgliwość nie należy w jakości pokarmów⁷, a jeśli ich w mierze używasz. Żarn. Póst. 403. Gallenus przez dyetę czyli powściągliwość w jedle i napoju, doszedł miłej starości. Pilch. Sen. list. 2, 26. Powściągliwość, t. j. umartwienie ciała, mają za fundament, na którym insze cnoty budują, żaden z nich przed wieczorem ani je, ani pije. Pim. Kam. 298. Prawo do raju utraciliśmy przez niepowściągliwość w smaku mateńki naszej. Mon. 70, 814. Z rozpustności białych głów siła się złego rodzi, gdzie mężczyńska niepowściągliwość nigdy tak światu szkodzić nie może. Gorn. Dw. 265. Dziewictwu dziwujemy się i powściągliwość chwalimy. Sk. Dz. 248. I poganie dziewictwo 1 powściągliwość czczili. ib. 10. Gdy pracą lenistwo, a powściągliwość i równość nierząd i pycha posiądą, fortuna razem z obyczajami mienić się musi. Pilch. Sali. 4. Powściągliwość jest nieprawie doskonała cnota, bo też ma w sobie i to i owo żądzy. Gorn. Dw. 346- Największa jest dobroć w królu wstrzymawałość a powściągliwość od pieniędzy a od majętności poddanych swych. Kosz. Lor. 84. PÓWŚCIA-GLIWY, ‘POWŚC1ĘGLIWY, a, e, POWŚCIĄGLIWIE adverb., wstrzemięźliwy, umiarkowany; Rag. vsteeghnut, Cnthaltfam, mäßig; continens. Mącz. Kto na urzędzie, nie-tylko ręce od brania podarków , ale i oczy od wejrzenia bestliwego trzeba mieć powściągliwe. Gorn. Dw. 269. Obrzezujcie gęby od jadła i picia zbytniego, niechaj nie będą łakome, ale powściągliwe od obżarstwa, od pijaństwa , od łakoci. Dambr. 60. Strzeżesz się na wykieł-znanym koniu siedzieć ; aleć daleko więcej niebezpieczno-ści jest od niepowścięgliwego języka. Kosz. Lor. 57 b. Codzień się w więtszą a niepowścięgliwszą nieczystość ib. 62 b. POWŚCIĄGNĄĆ f. powściągnie

Transi. Powrozie! Cn. Th. 4034. obiesiu! bu ©algen* jłrićf ! POWRÓZEK, zka, m. dem ; Boh. prowazec, pro-wśzek ; Slov. prowâzek ; Bosn. konopcicch, tracjaę, uziça ; Croat. konopëcz; Dal. konopchich ; Rag. kono-pcich ; Ross. BepeBKa, BepeBOMKa; sznurek, stryczek, em ©triff djett. Powrózek trudno się przerywa, vis unita major. Sk. Dz. 845. Powrózek w troje pleciony. Galat. Al.

37. — Transi. Powrózek pępkowy. Krup. 2, 498, bie SîaMfdjnur, pępowina.'— Powrózek nasieniowy. Krup. 2,

432. ber ©amenftrang. POWROZIANY, a, e, POWROZI, z powrozów, tunt ©triefen, ©trief *. Powroziana drabina.

Tr. Psy powrozim biczem wyganiać. Żarn. Post. 5, 755.

h. — (POWRÓZKA, i, wróżba, wieszczenie, bie SBdfyrfagitng. Rzymski i Kartagineński naród jednego czasu równemi powrózkami i siłami, panowania światu sobie winszowali. Faliss. FI. 53). — POWRÓZKOWY, a, e, od powrózków, stryczkowy'; ©djnur*, ©ć^nure^en *, ©trief* tfyen * . Częstokroć pustelnicy pacierz i Zdrowe Marye na powrózkowyeh paciorkach, nabożnie rozmyślali. Bzów.

Roi. 4. POWROZNICTWO, a, n., rzemiosło robienia powrozów, Boh. prowaznictwj ; Vind. konoplaria , vesil-stvu , ba$ ©etlerl/anbtrerf. Wyborne pismo Pana du Hamel o powroznictwie. Jak. Mat. 4, 447. POWROZNI-CZY, a, e, od powroznika; Boh. prowaznicky ; Vind. ko-noplarski ; Slav. uxârski, ©eiler * . Warsztat powrozniczy, rzemiosło powroznicze. POWROZNIK, a, m.; Boh. pro-waznik ; Slov. powraznik , prowaznik ; Sorab. 4. żtrako-wnik ; Carn. prevusar, salar; Vind. konoplar, vesilar, vesilopletez, lhallar , fhaller, prevusar, vervar, strikar, fhnurodelauz, spletenizhar, vesofukavez; Croat. vusâr, konopâr; Dal. pouraznik , konopar; Rag. konopâr, uxâr, konopaz, konopcja , konopcjar; Bosn. konopar, usgjar;

Slav. uxâr; Ross. BcpBO/ttM, BepeBOUHHKt, KaHaTUHKt; rzemieślnik od powrozów, ber ©eiler. Powrozy kupuje od powroznika. N. Pam. 46, 30. Powroznik przed użyciem konopi, powinien każda garść wytrzepać. Jak. Art.

3, 221. Zab. 16, 365. POWROZNICŹKA, i, £; (Boh. prowaznice) ; bie ©ctlertttrt. “POWROZOBIEGUN, a, m , kuglarz powrozowy. Cn. Th. Mon. 75, 590, ber ©eiltait* ger ; Boh. prowazolezec ; Rag. konoppohodaz ; Croat. ko-nopohodecz, vusotanezus, vusar; Vind. povervski raja-vez , jigrauz, po vervi skakavez, hodez. POWROZO-BIEGUNKA, i, £, bie ©etltänjerimt. POWROZOWY, a, e, od powrozu ; Ross. KaHamuH, BepeBOUHMH, sont ©triefe,

©tfang *. Cięga powrozowa. Tr. Prowadzono na śmierć powrozową. Opal. Sat. 87. Pilch.

rozpuszcza.

cz. jedntl., Powściągać niedok., hamować, wstrzymywać; jitrücf halten, anhaltcn, hemmen, mäßigen. Polacy dawniej miani byli za jedyny munsztuk powściągający potęgę Moskiewską. Klok. Turk. 418. Krwawy kamień, to jest krwi powściągający kamień. Sienn. 332. Przez Styxa wody przysięgła, Przysięga ta Jowisza samego powścię-gła (powściągnęła), adstrinxit. Jabl. Tel. 98. Post albo powściągnienie od pokarmów i napojów rozkoszniejszych. Smotr. Lam. 216. Stój, a gniewu powściągnij, wstrzy-

©trief., złodzieja

Sen. list. 2, 434. t. j. na szubienicę, junt ©algen. PO-WROZOWATY, a, e, — o adverb. ; Ross. BepeBnaiun, na kształt powrozu , [triffartig.

POWRZEĆ, powrzało, f. powre med. dok., nieco przez chwilę wreć, ettvaê nadj einanber fiebett, fo^eu, auffoc^ett ;

Vind. povreti, savreti ; Rag. povretti; Bosn. pouritti, maiło vritti.

POWSCHODZIĆ med. iter. dok., nad) einanber aufgeljett. Rośliny te powschodzą, i trawę wypuszczają. N. Pam. 17, 206.

55

Słownik Lindego wyd. 2. Tom IV.

maj impet srogi. Bardi. Tray. 90. Szczęśliwy kto swe powściągać umie Chuci i żądze wrodzone, Kto namiętnościom w mężnym rozumie Wkłada wędzidła stalone.

Mur wysoki z małych cegiełek powstawa. Opal. Sat. 148. Zabraniamy sąsiadom wejścia w powstające miasto, jeszcze nie ze w-szystkim ubezpieczone. Teat. 50, 10. Żebrak milszy rni jest, aniżeli z cudzego nieszczęścia powstały. Teat. 49. c, A 2. (który się wzbił w bogactwa). — §*. Usilną aplikacyą w wielkiego mówcę powstał. Nies. 1, 59. (na wielkiego mówcę wyszedł). — §• b ) Powstawać za kim, abo przeciw komu, Auftreten für ober totber etma3. Bóg powstaje, gdy ludzka pomoc ustaje. Sk. Dz. 498. na pomoc, na ratunek, ©ott fulft. Roz-

Zab. 12, 310. Nar. Objąwszy urząd, nie będzie mógł namiętności swoich powściągnąć, kto w prywatnym życiu ich uśmierzyć nie umiał. Mon. 70, 501. POWŚCIĄGNĄĆ się od czego, wstrzymać się, hamować się; ftd) einer @«d;e enthalten, non etwas enthalten. Karząc kogo, od gniewu się powściągać mamy. Kosz.' Cyc. 55. Słysząc to, powściągnąć się od gniewu nie mógł. Sk. Żyw. 2, 110.

P0WŚC1EKNĄĆ się, f. powściecze się recipr. dok., Po-    bójnik powstawa na gardło brata swego. Rej. Post. M

wściekać się niedok., w wściekłość powpadać, nad) ein*    mm 5. — Powstawać na kogo, przeciw komu nieprzy-

anbcr toll werben, Itmtfjenb werben. Z boskiego ukarania,    jaźnie, oburzać się; Ross. iiocarnyTL, MarejKUHnaTŁ, ge*

mieszczanie tego miasta się powściekali. Klon. Wor. 10.    gen jentattben ober gegen etwas auftreten, ftd) anflefjnen, ba*

POWSIADAĆ med. iter. dok., ftd) nad; etnanber anffefcen.    ranf loSgetyen, lo^jiepew. Brat na brata powstaje, sąsiad

Wstali i powsiadali każdy na muła swego, i uciekli. Uudn.    na sąsiada. Zab. 15, 299. Swiet. Powstanę i powsta

2 Sam. 13, 29.

wać będę na łakomcę', pijaka, złoczyńcę. Mon. 65, 398.

POWSINOGA, i, m., biegun, wszędybył, tułacz, miejsca    Wolno jednemu powstawać na rząd Turecki, drugiemu

nie zagrzeje, wszędzie go pełno; eilt £)erumftretd)er, §e*    na Chiński, trzeciemu na Indyjski. Gaz. Nar. i, 177.—

rumtretber. Cn. Th. Mon. 75, 590, Boh. powalec; Gam.    Powstanie, baS 21ufftel)en, Sluftreten, Slitflefmen, ber 5luf*

rokomavhar; Vind. potepuh, sterz , okulplestovez, okuł-    ftanb ; Slov. powstóni ; Vind. gorwstaja ; (Kccl. noBOdaHie,

tepnik, mrazhnik, motarilnik, (cf. vefs jiti, vefs hodi-    B03CTaBanie, iti.OT.uimc, («stworzenie, twór),

ti » za gamractwem chodzić); Croat. preszkochiplot ; Hoss. POWSTRZYMAĆ cz. dok., Powstrzymywać contin., chwilę 6po4ara, noópo4nra. — Femin. Sprośna rzecz, kiedy    wstrzymywać, nad? etnanber (mt ptrttcf palten. Religia jest

z panny siedzi powsinoga, której wszędzie pełno. Dambr.    mocnym hamulcem do powstrzymania nas od złego.

620. tułaczka, eine $erumtreiberiun; [porów. słów. powsi-    Mon. 74, 208.

noha t plotkarka 3].    POWSTYDZIĆ, f. powstydzi cz. dok., Powstydzać niedok. ;

POWSTAĆ, f. powstanie med. dok., powstaje pr., Powsta-    Hag. postîditi ; Vind. poframuvati; Ross. docïlmhtb , iłować contin., wstawać poleżawszy, posiedziawszy, aufftctyen,    ctldkbtł, octu4HTL, OdUJKaib, (nocTH4Hbift wstydliwy);

nieco zawstydzić, eilt wenig befdjdmen. Powstydzić się recipr , Powstydać się niedok., zawstydzić się , ftd) etmad fd)änten. W tobie panie wszystkie nadzieje pokładamy. Co się pewnie wiekuiście nie powstydamy. Kanc. Gd. 9. Nie masz ich tylko dziewiętnastu; ale też za to dobrani; upewniam, że nie powstydzimy się za nich. Teat. 15, 44. Jabym się nie powstydził, tę sztukę na teatrze produkować. Teat. 53. b, 64.

auftreten, ftd) ergeben; Boh. powstati; Sorab. 1. posta-nu , postanem , powstawam , powstaham, powstam; Vind. povstati, povstajati, gorvstati ; Ross. b03Ctćitl ; Eccl. npn-boctüth, npiiBOCTaiomiM. Ilekroć był z nóg zwalony, tylekroć żwawszy na nogi powstał. Pilch. Sen. list. 88.

Gdy ewanielią w kos'ciele czytają, wszyscy, ludzie powstają. Rrbsl. Odp. F b. Powstano ku nim na widokach. Cn. Th. Niech przed starszemi ze czcią powstają.

wsze czasy bytny, wieczny, zawsze trwający; immer mdfrenb, emtg. Ten porządek chce bóg w świętym a powszebytnym kościele swoim. W. Post. W. 56. To nie jest powszeby-tni cbrześciański kośeioł. Baz. Bst. 80. POWSZECHNIć

Pilch. Sen. gn. 226. Z choroby powstający, wielki ape- POWSZEBYTNY, a, e, POWSZEBYTNI, ia, ie, po tyt miewają. Krup. 5, 570. Popoję ich, aby posnęli i spali sen wieczny, a nigdy nie powstali. 1 Leop. Jer.

51, 59. Związki śmierci rozerwawszy, powstał do nowego żywota. Groch. W. 238. z martwych wstał, aufer* ftanben non ben lobten. 'Powstał od pierwszego przed-    cz. niedok., zpowszechnić, upowszechnić dok. powsze-

sięwzięcia swego, i zabawek niepobożnyeh, a naślado-    chnym uczynić; Rag. opchiti, (cf. obec), allgemein ma*

wał pana. Żarn. Post. 3, 682. (odstał, porzucił je). —    djeit, gemein tttadfen. Zpowszeclmiona maxyma. Mon. 71,

Włosy powstają, jeżą się, bte £mare flehen JU Serge. Naj-    201. POWSZECHNIEĆ, —iał, -ieje, neutr. niedok., po-

wymowniejszemu krasomówcy, nim rzecz swą rozpoczął,    wszechnym się stawać, pospolicieć, szerzyć się, allge*

włosy powstały. Pilch. Sen. gn. 181. Dym powstaje*    mein toerbett. Krzywoprzysięztwo bez kary powszechnie-

wzbija się, ettt Stand) fteigt auf. Czujni byli, nietylko pa-    je. Przestr. 162, (cf. powszednieć). POWSZECHNIE, a,

trząc, gdzie gore, ale gdzie i co mało dymu powstaje.    m., catholicus, ber 5łatl)oltf. Źli powszechnicy są chrze-

Sk. Dz. 560. — Math. Funkcya powstająca, ascendens,    ścianie malowani, nie są prawymi chrześciany. Hrbst.

w której potęgi nieznanej ilości rosną. Śniud. Alg. i,    Nauk. A 5. Źle żyjący powszechnik prawym nie jest

292. — §. Transi. Powstawać z czego, wszcząwszy się    chrześcianinem. ib. A 5 b. Nazywają wiernych przepo-

wzbijać ; entfielen, empor ftetgen, empor fommen, ftd) erl/e*    wiadaczów ś. ewanielii, nie powszechniki, ale pokątniki.

ben, empor Innungen. Z małych rzeczy często wielkie po-    Żarn. Post. 245. Sami odszczepieńcy się wydają, że

wstają. Lach. Kaz. 1, 292. Można gniew z cieżkićj na-    nie są powszechnicy, ale pokątnicy. W. Post. XV. 407.

_ wet dolegliwości powstały ukryć. Pilch. Sen. gn. 317.    POWSZECHNOŚĆ, ści, z., §. a) ogół, ogólność; Boh.

315. — §. Powszechny, powszechności służący, własny, pospolity, publiczny, nieprywatny, 'obcy; betu ^htbltfo ge* työrig, gemein, öffentlich. Mądry powszechnych rzeczy zażywa jak swoich, a swych jak powszechnych. Opal. Sat. 155. POWSZEDNI * po wszystkie dni, ob. Wsze, Wszech, Wszystek. — '§. Na ‘powszedni daleko świetniej chodzi, niż we święto zwykł chadzać. Kosz. Lor. 105 b. na powszednie dni, auf 2löetage. POWSZEDNI, ia, ie, *PO-WSZEDZIENNY, POWSZEDNIOWY, a, e, POWSZEDNIE adverb., codzienny, alltägltd), täglich- Boh. wśednj ; Sorab. 1. wschednć, schiednii, schiednio ; Sorab. 2. schedne; Vind. vfakidanski, vlakiden, yfedaini, vfakdani, vfednen-ni ; Croat. uszagdasnyi ; Bosn. svakdagni; Slav. svagda-shnj ; Rag. svakdagni ; Ross. Bce4eiiHUH , Bce4HCBntiH , noBce4HeBHUH , 6}⁷4hhuihlh , Hacymubift , cymubiä ; Eccl. n04HeBHMH. Oprócz całopalenia powszedziennego .. .. Budn. Num. 29, 6. Chleba naszego powszedniego daj nam dzisiaj. Radź. Math. 6, 11. Nie prosimy chleba rocznego, ale tylko powszedniego , a na każdy dzień , na każde dziś tego chleba prosimy. Hrbst. Nauk. d 7 b. Kucz. Kat. 3, 361. Uciechą chłopek cieszy się powszednią, Bez tych wymysłów idzie drogą śrzednia.«Morszt. 210. — Theol. Powszedni grzech, nie śmiertelny; eine tägliche ©nitbe, Slötagäfünbe, feilte ütobfünbe. Mniejsze grzechy pospolicie powszedniemi zowiemy. Kucz. Kat. 2, 596. My mężczyzny chcemy, aby jedneż grzechy nam były powszednie, a czasem ku chlubie, a białymgłowom za śmiertelne. Gorn. Dw. 266. Nicmasz przyczyny, aby imię powszedniego dawało nam większą wolność do popełnienia grzechu. Zach. liaz. 1 , 61. Insza jest mieć wady powszednie, insza na główne urażonego majestatu zarabiać kryminały. Psalmod. 34. Powszednie (adverb.) zgrzeszyć, venia digna peccare. Cn. Th. — §. Powszedni dzień, (opp. odświętny, święto), üßerfeltag ; Slov. wśednj den; Vind. delounek, delouni dan ; Bosn. dąn posleni ; Ross. 6y4HH , 6y4b 4eHb. Powszednia szata , ein 3llltagê» roef. U mnie ta maxyma, być takim w święto, jakim w dzień powszedni. Kras. Pod. 2, 71. POWSZEDNIEĆ neutr. niedoli., spowszednieć, f. spowszednieje dok., pospolicieć, alltäglich werben, gemein werben; Boh. owśe-dnjm. Co się łatwo nabywa , łatwo zpowszednieje. Lach. Kaz. 1 , 175. Spowszednieje, kto się spółkuje. Zegl. Ad. 236. Poty wisi na kołku, póki nowe sitko, Wszytko z czasem na świecie powszednieje wszytko. Pot. Arg. 147. Boh. Kom. 1, 2. Mon. 64, 26. Z daleka miłość płuży, powszednieje z blizka. Pot. Jow. 23. Smutek już /powszedniały. Nar. Tac. 2, 415, cf. powszechnieć.

obec, obecnice, obecnjk, (ob. Obec) ; Sorab. 1. wschich-zromadnofcż ; Rag. opchina; Dal. opchina, bie 5lllgemein»

$eit. Powszechność krajowa jest społeczeństwo. Gal.

Cyw. 1, 3. Jakie są wszystkich stanów w powszechności i każdego obywatela w szczególności obowiązki względem ojczyzny. Mon. 73, 50. Każdy w szczególności, w powszechności wszyscy, ganimy oszczerców. Mon. 72,

634. — Dialect. Powszechność genus, ut: cogere in genug diffusum aliquid, do powszechnego, do kupy zebrać co rozległego ; quaestio universi gcneris, pytanie o wszystkiej powszechności główne ; genus in species partiri, powszechność na różnice rozłożyć ; animal est genus homilii et brûlis commune, źwierze, i. e. to słowo, abo jego pojęcie, jest powszechność człowieka i niemym ży-wocinom pospolite. Cn. Th. — Powszechność u Platona , universale. Petr. Et. 18,-(cf. wizerunk). Nie tak tu bierzem powszechność , jako dyalektowie biorą, którą z wielu pojedynkowych jednakich rzeczy spajają i stanowią; ale powszechność zowiemy kształt poznania i rozumienia. Petr. Et. 65. — §■ bj Powszechność, publiczność, ba$ Çubltfunt ; Sorab. 1. wozyawnofcż. Zaręczyć możem obywatelskiej powszechności, iż skutków prac naszych wkrótce używać będzie. Zab. 15, 155. Pir. Podjąłeś się pisać, szanuj czytelnika, szanuj sąd spółcze-snćj i przyszłej powszechności. Pir. Wym. 346. — §.

Sejm 1788 r. wolność wyboru rabinów, powszechno-ściom żydowskim zostawił. Czach. Pr. 1, 109. zgromadzeniom, gminom, społecznościom ich, kahałom. P0-

WSZECHNY, a, e, POWSZECHNIE adverb.

wsze obejmujący, generalny, uniwersalny, allgemein ; Dok. et Slov. obeenj , (ef. obec, w obec); Sorab. 1. wschizromadnó, wschichzrómadniczki, czele wschón , czele wscha, czele wsche ; Carn. usekupne ; Vind. povfoden, povfodafhen , vfeden, vfakodafhen, povfednu , skori vfelei , vfeunu, vezhidiel ; Dal. opchen ; Slav. opchenj; Rag. opcbjeni, sébicni ; Slav. opchenski ; Ross, oóiiuh, oöiu'B, Bceoó-miM, o6meHapo4HHH, BceHapo4HHH, BceMipnuîi, Bce-jchckm , iiOBaibHWH ; Eccl. Bce4i04HfeiM, cM;of)!>irL , no-BCCMCTBeHHtiM, nocnoiHTbiö. Prawa naturalne są powszechne , t. j. iż bez żadnego wyjęcia wszystkich obo-więzują ludzi. Mon. 75, 556. Ceremonie powszechne mają być od wszystkiego chrześciaństwa chowane ; na osobliwe, które przy niektórych tylko są kościołach, nie są wszyscy powinowaci. Hrbsl. Odp. P p 6 b. Wyrazy ogólne i powszechne: wiele, wszystko. Kpcz. Gr. 3, 3.

Słowo człowiek jest coś powszechnego, do którego ściągają się szczególne osoby, jako to Jan, Piotr, Gaweł.

powtarzanie, powtórzenie, repetycya, bie 20teberfyol)luttg. Dowcipna w Gesnerze tychże samych myśli powtarzan-ka. Kniaź. Poez. 3, 232. POWTARZALNY, a, e, powtarzaniu abo odnawianiu służący, powtórzony, instaurations, iterativus. Cn. Th. ; Carn. supetliu; Ross. iiobto-piiTejbHUH, jn wieberhohlcn, rotebertyo&lt, mteber^olilbar. Chrystus jest ofiarą błagającą niepowtarzalną. Zygr. Gon. 285. Powtrzalne słowo, częstotliwe, iteralivum, Slov. opetliwe słowo; Ross. ynamaieibHUH rjaroat. POWTÓ-

POWSZECHNY.

POWSZEDNI - POWTARZALNY. 435

Petr. Et. 66. Eocyus synod Carogrodzki ósmym eku- POWTARZAĆ, ob. Powtórzyć. POWTARZANKA, i, z., menickim , generalnym abo powszechnym nazwał. Sk. Dz.

845. Imię powszechnego patryarchy samemu papieżowi służy. Sh. Dz. 617. Biskup Konstantynopolski powszechnym się najpierwćj otytułował. Smotr. El. 20. Powszechny kościoł jest po wszem świecie rozszerzony, i na czas wszelaki trwający. Hrbst. Nauk. 4 b, ob. Katolicki ; Ross. coóopHaa uepKWB, Augustyn ś. dlatego kościoł zowie powszechnym, iże zupełnie abo na wszys-tkiem jest doskonały, a na niczym nie chramie. Baz. Hst.

POWYRZYNAC cz. iter. dok.,

CKaKaTt.

POWY-

436 POWTÓRE-POWYKOPYWAĆ.

RE aduerb., drugi raz, po idrugie; Ross. BTopnuero, oimtł, junt jmepten SDîaï. Dałem to dzieło powtóre z wykładem obfitszym wydrukować. Wróbl. praef. Na POWTÓRKI adverb., jeszcze raz, no# ein ü)?al ; powtarzając, mieberßoljlt. Faliss. FI. 116. Nie odrzucę z sałatą cielęcia, lub na powtórki Po sałacie i ogórki. Hor. 2, 319. Pot. Jow. 1, 2. Porwać się do czego na powtórki. Kłok. Turk. 189. POWTÓRNY, a, e, POWTÓRNIE adverb., drugi raz odnowiony, nneberljoßlt, jum jmepten 2Me; Vind. speten, drugozhen ; Ross. BTOpHunHuft. Powtórną o to do ciebie wnoszę prośbę. Tr. '*POWTÓRNOMO-WNY, a, e, tautologique. Tr. POWTÓRZYĆ, f. powtórzy cz. dok., Powtarzać niedok. ; Boh. opakowati, opaćiti, naopakowati (cf. opak), opêtowati \ Siov. opakugi ; Sorab. 1. zas tżinu, (cf. zaś); Carn. supetûjem, supetvam; Croat. podrugachùjem ; Bosn. zapovarnuti, zapovrrinuti ; Boss. noBTopHib, noBTopaTb, TBepAHTb ( cf. twierdzić), AOTBepAHTb, AOTBepjKHBaTb , IipOTBepAHTb , IipOTBepjKH-BaTb; znowu co czynić, wznawiać, rozpocząć, mteber» f)t#lcn. Jeszcze raz powtarzam, że wiem, kto jestem. Teat. 2. b, 118. Jedno będziesz przychodził powtarzać sto razy. Teat. 46. b, 2. Ten mędrkiem się jakimsi stawiać, toż a toż, jak kozieł młota się najadłszy, przeżuwając powtarzasz. Pim. Kam. 101. Juris consulti mówią, powtórzonej mowy jest moc więtsza. Smotr. Lam. 65. Powtórzyć się godzi, co się do czego zgodzi. Cn. Ad. 917. (dobre się nigdy nie sprzykrzy). Powtórzyć się znowu zgodzi , co nie łacno w pamięć wchodzi. Cn. Ad. 917. Powtórzenie Slov. opakowatelka. Prawo na te, które trzeci raz małżeństwo powtarzają. Sk. Dz. 858. Włosy targała, i piersiom zadawała razy powtarzane. Otw. Ow. 203. (częste). — $. Echa słowa moje powtarzają. Teat. 56. c, 97. (podrzeźniają). P0WTÓRZYC1EL, a, m., który powtarza , ber üffiteberßoßler ; Boss. nOBTOpiireib.

PO WTYKAĆ cz. iter. dok., na# ctnanber hinein ftetfen; Ross. noThiKaTb, noTbiKHBaTb, nourronaib. POWYBIERAĆ cz. iter. dok., na# einanber ßcran3 nehmen. Sulerz prysk od lufllochów powybiera. Torz. 110. Czechowie sto klasztorów powybierali, a popalili. Biel. Sw. 151 b. wyra-¹-bowali, anSranben. POWYBIJAĆ cz. iter. dok., na# ein» anber au$f#lagen, ßcranö f#lagen; Boh. powyrazyti. Jeżeli tych karesów więcej będzie, wszystkim członki ze stawów powybijam. Teat. 1. b, 56. POWYDAWAĆ cz. iter. dok., na# einanber airêgeben; Boh. powdati, n. p. Powydawać córki. POWYDOBYWAĆ cz. iter. dok., na# ein» anber ßeraitö bringen. Kosteczki z ran obcązkkami po-wydobywać. Perz. Cyr. 2, 40. POWYDRAŻAĆ cz. iter. dok., na# einanber auößoßlen, atrôgraben. Powydrażane tabliczki z onyxu. Chrośc. Fars. 485. POWYGAN1AĆ cz. iter. dok., na# einanber l/inatrê jagen. Niechaj chory stare baby powygania od siebie. Perz. Lek. 325. PÖWYGRYWAĆ cz. iter. dok., na# einanber gewinnen. W konnych gonitwach bardzo wielkie powygryw^ał zakłady. Mon. 67, 391. POWYKOPYWAĆ cz.'üer. dok., na# einanber ßerauä graben. Powykopywał drzewa, kamienie , trupy. Tr. POWYKRADAĆ cz. iter. dok., na# ein« anber tnegfteßlen. Panny Podkomorzanki obie dwie po-

POWYKRĘCAĆ - POWYTARGIWAĆ.

wykradać sie dały. Teat. 16. b, 11. POWYKRĘCAĆ cz. iter. dok., nad; ethanber au$brel)en, nerbre^cn, nerrenfen. Nie-chcę menuetu tańcować, bobym sobie nogi powykręcał. Teat. 24. c, 74. POWYKRAWAĆ cz. iter. dok., nad) ein* anber auSfd^netbcn. Na łbie u koguta mięsa kawał, Jakby go kto powykrawał. Zab. 13, 285. Treb. POWYLATO-WAĆ nijak. iter. dok.t) nad) einanber (lerauS fliegen. Z rak ziele powylatowało. Zebr. Ow. 358. POWYŁUPOWAĆ cz. iter. dok., nad) ctnanber tyerauê fdjfilen, jenen, reißen; Ross. noKOJynaïb. Palce mu w oczy powrażała, I źrze-nice z jagód powyłupowała. Otw. Ow. 532. POWYMY-KAĆ się recipr. iter. dok., nad) einanber fyinauś f#lüpfen. Jeden za ^drugim, jak raki z kobieli powymykali się. Mon. 71,263. PO WYMYWAĆ cz. iter. dok. na# einanber au3tt)af#en. Nim naczynia dobrze powymywają, toby szedwaser glane odgryzł. Torz. 162. POWYNAJDOWAĆ cz. iter. dok., nad? einanber anffinbert, auêftnbig ma#en. Gdy wsze inne członki powynajdowali, między gardłem a barkiem odgórnym zbywało miejsce. Zebr. Ów. 149. PO-WYNOSIĆ cz. iter. dok., Powynaszać niedok., nad) einan* ber fiinanö tragen; Boh. powynest. Naśle łotrów, pogra-bi, pokosi, porąbie, powynosi. Zab. 16, 124. Wszystko z domu powynosił. Tr. Ztąd dla oszczędności powyno-siło się wiele familij na przedmieścia. A. Ram. 14, 155. powyprowadzało się, ftnb na# einanber anśgejogen. POWYPADAĆ neulr. iter. dok., na# einanber fierauś fallen. Ręce jej zmartwiały, Aż przęślica z wrzecionem z nich powypadały. Otw. Ow. 148. POWYPŁACAĆ cz. iter. dok., na# einanber anöjaßlen. Byłoby czym przynajmnćj długi powypłacać. Teat. 22. b, 53. PO WYPROCHiNlEĆ neutr. iter. dok., na# einanber anêfanlen, morf# nnb mürbe mer« ben. Starzy ludzie, którym zęby powyprócbmały. Syr. 954. POWYPROWADZAC cz. iter. dok., na# einanber pU nau$ führen. Ja ich z rozumu powyprowadzam, Teat. 10, 11. POWYPYCHAĆ cz. iter. dok., na# einanber #tnau^ flößen. Nie śmiejcie sie, bo was do dyabła powypvcham. Teat. 7. d, 22. POWYRASTAĆ nijak. iter. dok'., na# einanber an3ma#fen; Boh. powyrûst, powyrosl. PÓWY-RĘBOWAĆ cz. iter. dok., na# einanber airôfjauen. Lasy powyrębował. 1 Leop. 4 Reg. 23, 14. ib. 2 Tarai. 31 , 1. POWYRYJAĆ cz. iter. dok., na# einanber anêgraben. Ściany powyrvjał rozlicznym ryciem i wydrożeniem. 1 Leop. 3 Reg. 6, 29. POWYRYWAĆ cz. iter. dok., na# einanber auSreißen. Resztę sobie włosów ze łba powyrywa, jak się o tym dowie. Teat. 7. c, 44. Powyrywać zęby. Perz. Cyr. 2, 191. na# einanber au3f#neiben. Rowy, które deszcz nawalny por wyrzyna między górami. Torz. 96. POWYSKAKIWAĆ ez. iter. dok., nad) einanber ÿeratrê fpringen; Boss. ïiobbi-PO WYŚLEDZAĆ cz. iter. dok. , na# einanber auöfpüßren. Powyśledziane łożyska zwierzów. Zab. 14, 262. POWYSYŁAĆ cz. iter. dok., na# einanber auśf#icfen. Ludzie są powysyłani. Teat. 18, 100. POWYSZCZYPAC cz. iter. dok., na# einanber auöfneipen. Ziele to liścia długiego , po krajach jakoby powyszczypanego. Syr. 562. POWYTARGIWAĆ cz. iter. dok., na# einanber au^erren, auäreißen ; Boss. noBtiAepraTt, noBUAeHuyit.

TŁACZAĆ cz. iter. dok., nci(^ etnanber OUSpreffen. Tu po- POWZWYZ adverb., na wysokość, wzwyż; nach ber fybtye ziome chrościny, tu lasy osadził, Doliny powytłaczał, ju, in bic    Mirt powzwyż zagestwiony. A. Kchan. 61»

góry wyprowadzał. Nar. Dl. 3, 48. POWYTRZESZCZAĆ POXYKAC, ob. Poksykać.

o er*

cz. iter. dok., nad) einanber auffperren, axtfret^en (bte Singen). POZABIEGAĆ intr. iter. dok., nad) einanber ttorbettgen, Wszyscy na mię    oczy powytrzeszczali. Teat. 1,    98. PO-    Ijüten,    »orbatten. Pozabiegał kupcom, aby mi nic na    kre-

WYWRACAG cz.    iter. dok., nad) etnpber umroerfen. Stół-    dyt nie dawali. Teat. 34. b, U 1. POZABIERAĆ cz.    iter.

ki połamał, kanapy powywracał. Teat. 52. d, 74. Sto-    dok., nad) etnanber aufnebnten, auffaffen. Zkąd to Waść

ły powywracał. 1 Leop. Math. 21, 12. List ten papiezki    tych znajomości pozabierał. Teat. 26. b, 79. POZABIJAĆ

historyk dziwnie powywracał. Sk. Dz. 845. (pofałszował).    cz. iter. dok., nad) etnanber tobt fd)lagen. ([distng. 2] Croat.

Słowa poucinane i powywracacane. Mon. 68, 96. (po-    pozabiti, pozablyûjem oblivisci, pozapominać ). Oni dla—

przekręcane). POWYZABIJAĆ cz. iter. dok., (observ. très    tego zabijani i mordowani bywają, dlaczego męczennicy

pracpasitiones inseparab.), natfy etnanber tobten, ailfretben.    pozabijani byli. Żarn. Post. 244 b. Boję się, że są poj-

Nie pierwejeśmy    się krzywdy mścić przestali,    Ażeśmy    mani,    Abo czego strzeż boże, pozabijani. P. Kchan.    Orl.

ich jedne część    powyzabijali. Otw. Ow. 493.    POWY-    1, 84.    Pozabijać gwoździami. Tr. nad) etnanber »erntad)en,

ZDYĆHYWAĆ neutr. iter. dok., (très praepositiones), na$ l>erfd)lagen. Okna nietylko okiennicami, ale i kobiercami etnanber megfterben, freptren. Tak rok bydła za własnym pozabijali. Sak. Persp. 33.

zaniedbaniem powyzdychywały. Simon. Siei. 111.    ? POŻĄĆ, f. późnie cz. dok., Pożynać niedok.; Boh. pożiti,

POWYŻEJ, ob. Wysoko, wyźćj, ob. Powzwyż. POWYZ-    pożjnati;    Vind. poshenjati, vkopuvati; Rag. poxetti ; Bosn.

SZYC, f. powyższy cz. dok., Powyższać nie,dok.\ Boh.    posgetti ;    Croat. posèt, pośinyam, poselszem ; Boss. no-

powyśiti, powyśowati ; Slov. powyśugi ; Sorab. 1. pohu-    waTt, noJKHHBTb ; żniwo odprawić, pokosić; abmä^enA

schäm; Carn. poviksham , viksham ; Vind. povifhati, po-    abdrnbten. W Egipcie poczynają żąć w kwietniu, i po-

vilhuvati ; Croat. zvisziti, zvishavam ; Ross. iiobłichtł ,    żynają nim się skończy maj. Boter. 215.    —    Fig. Jego

noBbimaib ; wyższym uczynić, podnosić, ob. Podwyższyć,    zwycięzka ręka mnóstwo ich pożeła. Przyb.    Luz. 75.

ergeben. Każdy, który się podwyższa, poniżon    będzie, a    (distng. Ross.    nowajb, noacHMaTb pościskać). Pożęcie „

który się poniża będzie podwyższon. VV. Post.    Mn. 349.    Vind. poshetje, ob. Żniwo. Do pożęcia , mogący być po-

Wróbl. 39. Uprzedzali się do onych miejsc powyższeń- żętym Eccl. noJKHiiaeirb, KOTOparo miiyTt ilïh maTt mowho. szych. Rej. Post. p p 4. wyższych, wyniosłych; erster, POZACHODZIĆ intr. iter. dok., nad) etnanber untergeben, ner* bober. Przestrzega, by się takiej nadętej myśli, a takich    geben, »ergeben, »ortreten. Czyście w głowy pozachodzili ?

powyższonych miejsc strzegli. Rej. Post. P p 4. — Po    Teat. 18.    b, 27. czyście oszaleli, fepb t^r oerriteft? Wiele

narodzeniu P. Maryi, podwyższenie bywa ś. Krzyża. Hrbst.    śkła w hucie dymem pozachmlziło. Torz.    52.    (powlekło

Nauk.R 4. flreufc » erböbung. TOWYŻSZONOŚĆ, ‘PO-    się, zaszło dymem). POZACIEŚNIAĆ cz..    iter.    dok., md}

WYŻSZENNOŚĆ, ści, z., [czesk. powyśenost 3]; wynio-    etnanber oerengen, enge machen. Ciał nie prowadzą na po-

słość, bober ©inn, £)0d)tttntb, ipofart. Ewanielia przeciwko    grzeb życzony, Którym pozacieśnione najprzestrzeńsze

powyższoności świeckiej. Rej. Post. Ggg 5.    Krewkość    brony; neque    capiebant funera portae. Źebr. Ow. 179.

nasza zawsze nas wiedzie na powyższenności    a na po-    POZACZYNAĆ    cz. iter. dok., nad) etnanber anfangen. I coł

chlubki świata tego. ib. Ee e 2. POWYŹSZYCIEL, a, m., ci prawodawcy dobrego zrobili? Wszystko pozaczynali, który powyższa, ber dfl’bober; Vind. poyishar.    a nic nie skończyli! Nieme. P. P. 15.

no3a-

4H, oaa^; na zadzie, w tyle, w tył; hinten, »on hinten,, tnt SRücîen. Ujzrzał ją pozadź daleczko. Wys. Kat. 5. Co wać, zdać, oddać; abgeben, übergeben, abtreten. Rymunt    było pozad, to zaś będzie wprzód. Gorn. Sen. 346. Ra-

zbiwszy Dowmunta, powzdał państwo Litewskie rycerstwu    dzono królowi, nieprzyjaciela sobie pozad nie zostawić,

wszystkiemu, wymawiając się być ich panem. Biel. 128.    Biel. 435. Nie nowina to tym pisarzom, w pozad to po-

Powzdanie, oddanie rzeczy prawne    abo kontraktowe;    łożyć, co    na pierwszym miejscu    miało być położono.

emannpatio, traditio. Cn. Th. — §.    Transi. Chocia na-    Salin. 2, 94. Pozad, na zadzie    co kładę, idę, stoję,

uczyciele pracy swojej przydawają,    wszakże wszystkę    retro pono.    Cn. Th. Pozad idący,    secutor. ib. Wszystko

chwałę Panu Chrystusowi powzdawać    mają. W. Post. Mn.    to pokazuje    się z wyższych słów i    z pozad idących. Sa~

299.    lin. 5, 6. Bóg potwierdził mow-ę tę przez cuda pozad

PO WZDYCHAĆ cz. iter. dok., ein wenig, eilte üffieile feufjen; idące. W. Marc. 16, 20. not. »za tym», następujące, Vind posdihuvati, obsdihuvati.    burd) nacbfolgenbe Sffiltnber. Cokolwiek z wieku naszego po-

POWZIĄĆ, f. poweźmie cz. dok., (cf. pobrać, cf. jąć, wziąć), zad, to ma śmierć w sw'éj dzierżawie, Pilch. Sen. list. Z. pobrać, osiągnąć, dostać, pochwycić, trop.-, empfangen, POŻĄDAĆ, pożąda cz. niedok., Pożądnąć, f. pożądnie jedntl. ; erhalten, nehmen, faffen. Wiadomość powziąć. Kras. Pod.    Boh. pożadati ; Sorab. 1. pożadam , pożadofeżam ; Rag.

2, 55. (odebrać). Uszanowanie mu inszych myśli powziąć    poxûdjeti; Bosn. posgjuditi, posgeJiti, pohljepiti, hlepati,

nie dało. Staś. Nnm. 2, 92. Powziąwszy ku mnie dobre    hlipati ; Croat. poseletisze, poselyûjem ; Vind. sheliti^

serce, częściej mię nawiedzał. Kras. Boś. 216. Więcej    sheluvati, posheliti, posheluvati, radimeti, raduvatife,

coś niż dobrą przyjaźń ku mnie powzięła, ib. 44.    (cf. radować się); Ross. nomejaTt, ii03apiiTbca, no3apn-

POWYŻYMAĆ cz. iter. dok., nad) etnanber auêbrittfen; Ross. POZAD, "POZADŹ adverb. loci; Boh. pozadu; Ross.

noBWJKaTt, noBumiiy.

POWZDAĆ, f. powzda cz. dok., Powzdawać niedok., wzda-

twardym wędzidłem wszystkie pożądliwości cielesne, bo cię te wiodą na pychę, na gniew, na pomstę, na łakomstwo , na opilstwo , na obżarstwo. Rej. Zw. 36. POŻĄDLIWY, POŻĄDNY, a, e, POŻĄDLIWIE, POŻĄDNIE ad-verb.; — §. i) pass. pożądany, upragniony, źyczony, wyglądany ; erwunfdjt, gewunfdjt, mit ©eÿnfudjt begehrt. Przyjdzie on Mesyasz pożądliwy od wszystkich narodów. Bial. Post. 4. Ratunek związanym pożądliwy dali. Stryjk. 319. Nad pokój nie może byó nic na świecie droższego pożądano i pożądliwszego proszono. Herb. Stat. 700. Po-żądliwsze to jest niżli złoto i drogie kamienie. 3 Leop. Ps. 18, 11. (skupniejsze. 4 Leop). Sposoby te chwalenia boga są bardzo dobre i pożądliwe. Kucz. Kat. 3, 56. Ma ci dać ziemię pożądliwą i dziedzictwo zacne. 1 Leop. Jer. 3, 19. Uczynili ziemię tę tak wdzięczną i pożądliwą, pustynią. 1 Leop. Zach. 7, 44. Kiedy się święte miasto pokazało, Wszyscy wesołe krzyki wypuszczają, A Jeruzalem pożądne witają. P. Kchan. Jer. 56. On cię spanoszy, I w nim pożądnych zażyjesz rozkoszy. Chrośc. Job. 83. Niech po śmiertelnym życia mego biegu Mam kres pożądny u twojego brzegu. Zab. 6, 243. Gorn. Sen. 76. Któżby tych skarbów pożądnych nad wszystko nie żądał. Farn. pr. — §. 2) Act. Pożądliwy, pożądny , pożądający, pożądliwości pełen , do niej skłonny ; begeljrenb, wünfdjenb, flrcbcnb, Iüftern nad) etwas ; Vind. preshelen , filnoshelezhen , pretert, prefhernoshelen ; Bosn. posgju-dan ; Ross. noxoTJHBUÜ, npHxOTJHBMÖ. Dobrej sławy, więcej niż żywota, mężowie mają być pożądliwsi. Stryjk. 319. Pan obaczył pożądliwe i wierne serca ich, i wypełniał one pożądliwości ich. Rej. Post. N n 5. Bóg nad każdym wiernym, gdy jeno ujrzy pożądliwe serce jego,

BBTŁCH ; Eccl. BOSJKeitTW, K’RÎK^e.VKTIl , IIOXOTCTBOBaTB, IIO-xOTCTByio; zęby na co ostrzyć, oskomę mieć, pragnąć czego; nad) etwas luftem, ftd) getüften lajfen. Ten pożądnął, co tamten obmierził, coneupivit. Ossol. Sen. 40. Wszystko ma ten, który niczego nie pożąda. Warg. Wal. 129.

Kto nie będzie pożądał, ten na swym dosyć mając, nie będzie cudzego pragnął. Kucz. Kat. 3, 208. Bóg zakazuje pożądać cudzej żony. Karnk. Kat. 367. Kogo szczęście tuczy, Taki złych rzeczy pożądać się uczy. Morszt. 209. —

§. W tych słowach wszystko mamy, czego kiedy bóg po nas pożądał. W. Post. W. 2, 253. po nas ‘potrzebował, wyciągał, wymagał, nam rozkazał, od nas żądał; begel)» ren, verlangen, forbem.—-Pożądanie, żądanie, ślina, pragnienie, oskoma; baS ©elujten, bte Süfternÿett nad) etwaS;

Sorab. 4. pożądani, pożadanstwo ; Vind. poshelitje ; Eccl. no^OTh, nojKa^anie, mciuumc, noæe^aHie. Często kobietki w pewnym zwłaszcza stanie, Śmieszne lecz żywe mają pożądanie. Zab. 44, 240. Pożądany, pożądliwy, upragniony, pomyślny; emmnfd)t, gewünfdjt, begehrt; Slov. win-śowatedelni, ( cf. winszować); Sorab. 4. wintżwanite, wintzuwanité, (wintzuwaté optativus)\ Vind. pervoshliu, voshliu ; Bosn. posgeliv ; Croat. poselyiv; Boss. TKejiajenb-Hbiîi, B0>K4eJrfcnHhiH, 6.iaro>KejacMbin ; Eccl. JKa4aie.iLHbiîi,

ÓjaroBOJhTtejrfenubiM. Błagamy najwyższego o najpożądań-sze dla was powodzenie. Gaz. Bar. 4, 215. Jako wam była pożądańsza w ojczyźnie umrzeć, tak piękniejsza za ojczyznę ledz. Warg. Wal. 454. Kto z królów pożądań-szy, niezwyciężony t wojennik , czyli też nie znający wojny ?

Jabt. Tel. 69. POŻADACZ, a, m., concupitor, appetitor.

Cn. Th. POŹĄDNIK, pożądający czego, pożądliwy; ber nad) etwas lüftcrt, ber Suftercr, ber Segcfircr; Croat. pose-

litel ; Rag. poxuditegl, poxudnîk ; Bosn. pohljepnik ; Ross. jeszcze więcej miłosierdzia ukaże. Rej. Post. H 8. (chęć,

nOXOTUHKE, npHXOTIIHK'b, f. nOXOTHHtta, npiIXOTHHLta. Wzgardziciel ziemskich^ rzeczy, a pożądnik niebieskich.

POŻĄDANIE, a) subst. verb. Pożądać, qu. v. — b) adverb. Pożądanie * pożądnie,. pożądliwie, optato, optabiliter. Cn. Th. erwünfd)t. POŻĄDLIWOŚĆ, ści, i., P0ZĄDN0ŚG, pragnienie czego, życzenie; ba$ Verlangen, Scgefjren, ©einen, Stiftern nad) etwas ; Sorab. 4. pożadofcż, pożadanstwo, zalożtwano; Cam. poshe-lênje; Vind. filnoshclnost; Bosn. pohljepóst, posgjuda,

W. Post. W. SI.

ochotę). Patrzajże tego miłościwego pana, jak on jest chciw a pożądliw zbawienia naszego, ib. D d 6. Miałem do niej trochę przypożądliwą ochotę. Węg. Marm. 5, 444. (stroiłem sobie apetyt). Post jest powściągnienie pożądnych ludzi od zbytku i rozkoszy cielesnej, i uskro-mienie ciała naszego. Zygr. Gon. 356. (lubieżnych, zmysłowych). W ziemię i w wodę i w każde stworzenie Pożądną miłość lało przyrodzenie. P. Kchan. Jer. 401. — Bot. Pożądne ziele, ob. Lubszczyk. Syr. 403. lakomost; Rag. poxudnos> poxuda; Ross. noxoi4HBOCTb, P0ZAD0WY, a, e, na zadzie będący, zadny, tylny; Ginter», npnxOTiHBOCTb. W sercu miłość, pożądliwość, i inne    tltt Dîutfen. Mezapus przednie czoło wiedzie; pozadowi

afekty, siedlisko swoje mają. Sak. Dusz. 61. Pożądliwość    Hufcom są przełożeni synowie Tyrrowi. A. Kchan. 240.

jest niejakie wzruszenie umysłu , za którym przywiedzeni POZADUSIWAĆ cz. Her. dok., nad) etttanber erwürgen. Roz-ludzie, onych wdzięcznych rzeczy pożądają, których nie    kazał Faraon babom, aby dzieci Izraelitskie pozadusiwały.

mają. Kucz. Kat. 3, 214. Nie każda pożądliwość grze-    Leszcz. H. S. 99. POZAGRADZAĆ cz. iter. dok., nad) etlt*

chem, ale tylko cielesna i nieporządna. Karnk. Kat. 370.    anber öcrjmtneit, »erfperren. Drogęm sobie na wszystek

Między poządnością, ludzkiej woli, żadna rzecz nie jest    świat pozagradzała, Żebym do samejtKrety wolny przy-

pożądliwsza, jak pokój. Herb. Stat. 717. — g. Pożądli-    stęp miała. Otw. Ow. 303. P0ZAJEŻDŻAĆ cz. iter. dok.,

wość zła, żądza, siła pożądliwa rzeczy lubych nie we-    nad) etttanber öorfafiren, öorretten. Transitive, n. p. Poza-

dług rozumu. Cn. Th. bte böfe Suft, $letfd)e8htfh Zła po-    jeżdżałam konie, zgromadzając sama Wojska Greckie, na

żądliwość pragnie tego, co z przyrodzenia rozumowi prze-    Troi zgubę i Pryama. Dmoch. II. 88. ob. zajeżdżać konie,

ciwne. Karnk. Kat. 424. Każdy bywa kuszony, od wła- nad) etttanber jn ©djanbeit reiten.

snćj pożądliwości przynęcony; a pożądliwość, gdy po-x ‘POZAKOWAG cz. niedok., [poplądrować, auëplünbem, ob.

cznie

438

POŻADACZ - POŻĄDLIWOŚĆ.

POŻĄDLIWY-POŻAKOWAĆ.

rodzi grzech. W. Jac. 4, 44. Zapalili się starcowie    Zakować 2]; n. p. Odbierzmy księżom co mają, abo ich

pożądliwością Susanny. W. Dan. 43, 8. Załamuj w sobie    najachawszy, pożakujmy. Star. Ref. 428. Wywabiwszy z

zamku oblężonych, wszystkich pozabijały dobra pobrał    pozabiti, pozablyńjem. POZAPRAWOWAG cz. iter. dok.

i grunty na około pożakował. Opal. Sat. 50.    nad) einanber auśbejfertt. Już i mury założyli i s'ciany po-

POZAKRZYWIAC cz. iter. dok., nad) etnanber frumnt beugen. zaprawowali. Budn. Ezdr. 4, 12.

Baran z rogami koło skroni pozakrzywionemi. Otw. Ow. POŻAR, u , m. ; Ross. nomaps; {Boh. pożary; Ross. noma-

„J>8.    .    . j i d    ,    pnme « pogorzelisko) ; « pożoga, ogień wielki pożerający*

POŻALIĆ się recipr. dok. ; Äoa*. nowaiiTL; litość mieć,    Me geuerëbrtmfi; Slov. zapalenj, oheń; Vind. pogor, go-

zmiłować się, ftd) etbawten.. 1 ozal się boże! baj5 ftd) ©ott    nfhtvu: Croat.    pogor, pogorèlische; {Bosn. posgjar, drriyo-

erbarme! Bóg się pożal, z rozpaczy    gotowej, Poświęcili    suho, koję se    mosge lasno usgecchi » susz ; Rag! poxâr,

swe imię wierze Mahmetowęj. Paszk. Dz. 65. Boże się süho daryo lignum sicctim; xârtra * ofiara, całopalenie)* pożal obyczajów a nawet i samego    miasta Ateńskiego.    Eccl. imencE,    3anaienie, rioaapi. Pożar wszystko to,,

Pum. 85, 4, 2016. Pożal się boże,    dawać co do roboty    cokolwiek mu    się tylko z natury swejćj oprzeć nie mo-

naszym rzemieślnikom! Mon. 64, 58. (broń boże!). Pożal    że, pali, pożerać niszczv. Mon. 73, 501. Bywa z iskier-

się boże pieniędzy za te Monitory, ib. 64, 197. Pożalę-    ki pożar. Fredr. Ad. 33.' Pożar w cudzym raczéj domu

nie, litość, bctS (Erbarmen. Heretyctwo tak pomieszało    ugasić, niżeli w własnym zapalić. Ossol. Mowr 42. Wil-

i rozerwało siły ich, ze więcej są godni pożalenia, a niż    gotne schowane siano pożar sprawić może. Kluk. Rosi.

na-1 su-

zazdrości. Boler. 29. (Boss noHcajyfi zmiłuj się, racz,    3, 295. - §. Transi. Odcinają te członki, które lak

bądź łaskaw). POŻAŁOWAŁ med. cont., nieco żałować,    każone są , iz i    drugie pożarem chorobnym zarażaja i

żal mieć; (Ross. no*a.iOBaTB obdarzyć; Eccl. nomajOBaHŁ    sza. Birk. Zyg.    17. ©ittjthlbltttg, zaognienie. g. Pod

donatus ahqua re, factus per gratiam alicujus, Grace.    gardłem zapowiedzieć, aby w ów czas, kiedy pożary go—

xexaçKTpévoç) , etwa« bebattent; Vind. poshalostili, posha-    rywają, żaden ognia nie śmiał niecić w boru. Haur. Ek.

liti, poshaluvati; Bosn. posgjalliti ; Rag. poxaliti; Ross.    9. upały, gorąca* susza; £t£e, ®ftrre. — g. Pożarem iść,

noropeBaTfc, norpycniTb. Ten coby mu krzywdę śmiał    paląc szerzyć się, (rotę getter unb ftlamme) um ftd) greifen.,

czynie, mógłby tego pożałować. Teat. 13, 134. Pożało-    Gdyby Sułtan sam nie posłał dworu swojego, do gasze-

wania godny, Vind. poshalujezhliu ; Bosn. posgjaliv, be*    nia ognia, którzy obrąbali na około wszystkie budynki,

bauernêmnrbtg. — Impr. Gdyby kucharz drwa rąbał w sta-    że nie mógł ogień pożarem iść, dostałoby się było i sza-

tku, trzebaby mu dać pożałowanie Moskiewskie. Haur.    rajowi. Star. Dw. 74. ‘Przymiot z wierzchu do wnętrza,

Ek. 173. napomnienie ojcowskie, baty, plagi, korbacze,    a ztamtąd zaś po wszystkim ciele pożarem idzie. ‘Oczk[

ben SRufftfdfett 6egen, Üantfdjug.    Przym./A.

3=r?

POZALUDINIAĆ cz. iter. dok., nad) einanber. beoolfern; Ross. POZARAŻAĆ cz. Her. dok., nad) etnanber in ciren, aitfiecfen. no3ace^HTt. POZAMAKAĆ neutr. itr. dok., nad) einanber    W czasie wojny    pozarażawszy się franca miasta i wsie,

itajS werben. Od deszczu broń i prochy pozamakały. Nar.    do dziś dnia ta    zaraza nie ustąpiła. Perz. Lek. 113. Ja-

Chodk. 1, 151. POZAMORDOWAĆ cz. iter. dok., nad) ein*    dem szkodliwej    swej mowy sami się pozarażają. Ryb. Ps.

anber ermorbett. Daryus Baltazara opiłego pozamordować    280. Pelagius w;iele ludzi pozarażał swą nauka. Biel. 3w.

kazał. Wcresz. Reg. 70.    61 b.

POZAMORSKI, ob. Zamorski.    POŻARCIE, POŻARTY, ob. Pożrzeć. POŻARNICE plur.₉

POZAMUROWYWAĆ cz. iter. dok., nad; einanber nerntauern.    [ospa wiatrowa, 2Btnbpocfen 2], ospicebiałe. Cn. Th. 643.

Kazał drzwi wszystkie pozamurowywać. Star.Dw.l. PO-    Ern. 684. kur, odra, Me STOafern; Vind. lezhize, lezhe,

ZAMYKAĆ cz. iter. dok., nad) einanber juntad)en; Boh.    snemeze, maroga, pika. {Bosn. posgjarięa * ogień pie-

uzamykati. Okna i drzwi pozamykawszy. Haur. Ek. 127,    kielny).

Będziemy się tu mogli należycie pozamykać. Teat. 56. b, POŹARTKI, ów, plur., żarciki, ©rdp^en. Prawdę jakoby ja-100. W kłodę nogi ich były pozamykane. Gil. Post. 269    kie pożartki z niego czynił. Rej. Post. LIA. Bez tego

roz-

mowach czasem? i pożartków pomiernych nie było. Rej. Post. 15 b. POZARTOWAĆ cz. dok., nieco żartów sobie

b. POZANIEDBYWAĆ cz. iter. dok , nad) einanber nernad)*    być nie mogło, aby w takich mądrych a poważnych

Idjfigen ; Boh. pozanechati. POZANOSIĆ cz. iter. dok., nad) einanber bin tragen. Prezenta pozanoś. Teat. 10, 20.

POZAOGZY adverb. loci, w tyle kogo, tyititer bem iRticfen. pozwolić, ein tnenig feberjen; Boh. podowadëti; Vind. po-W oczy i pozaoczy. Pir. Pow. 53.    shertati ; Ross. no4inyTHTŁ, nomyuHBaTb.

POZAPADAĆ nijak. Her. dok., nad) einanber »erfaßen, etnfal* POŻARZYSTY, a, e, — o adverb., pożarem idący, palący; len. Oczy mam pozapadałe z tej ustawicznej zgryzoty.    brennenb, um ftd) greifettb. Uczynię z nich ogień, który

Teat. 16.6, 100. POZAPIECZĘTYWAG cz. iter. dok., nad)    pali las, płomień pożarzysty, który pali góry. 1 Leop.

einanber oerftegeln. Pozapieczętywano wszystkie staneye.    Ps. 82, 14. (Ross. nojKapint nieco upiec).

an*

fe$en, beferen. Bóg rybami pozasadzał wody. Mon. 74, 628. POZASIADAĆ intr. iter. dok., ftd) naci einanber ^itt fefcett, ttieber lajfen. Zastaliśmy przygotowane stoliki da gry; pozasiadało wielu, jam się wymówił. Kras. Pod. 2’* 67. POZASPOKAJAĆ cz. Her. dok., nad) einanber befriebt* gen, aM^nn. Wszędzie długi pozaspokajałem i regestra

Teat. 5, 50. POZAPIEKAĆ cz. iter. dok., nad) einanber POZASADZAĆ cz. iter. dok., nad) einanber ttieber fefcen, »erfrnften, mit Mirrer SRinbe ubcrjiefien. Niebo jako miedź zakowane ogniem słonecznym zagony pozapiekało. Módl.

Gd. 79. POZAPISYWAĆ cz. iter. dok., nad) einanber »erfdjreiben, »oß fd;rei£>en. Jużem wszystkie próżne miejsca pozapisował. Teat. 21. b, 77. POZAPOMINAĆ cz. iter. dok., nad) etnanber »ergefen; Boh. pozapomenauti; Croat.

440

POZASUWAĆ-POZBYĆ.

POŹDAĆ - POZDROWIĆ.

poodbiera/em. Teat. 22. c, 34. POZASUWAG cz. iłer. dok., nad) etnanber $ufd;teBen, öt>rfd)teücn, »errtegeln. Będziemy się tu mogli należycie pozamykać i pozasuwać. Teat.

36. b, i00. POZASZYWAĆ cz. iter. dok., nad; einanber oerndfyeit, etnnnpen, jundfien. W guzikach u szlafroku gro-pozaszywane by/y. Teat. 22. b, 12. POZAWIERAĆ cz. iter. dok.; Uoh. uzawjrati; Bosn. ispozatvoriti, nać^ Ctlt* anber $ufd)ließen, etufd)lteßen. Krzyżacy wszędzie się na zamkach pozawierali, a bitwy dać nie chcieli. Biel. 181.

P0ZAW1EBCAĆ cz. iter. dok., nad; einanber andren. 0«l czarów bydiu pozawiercają rogi, a ziela święcone w/ożą.

Haur. Ek. 121. POZAWIJAĆ cz. iter. dok., nad; einanber einnncfeltt. Pozawijać papiloty. POZAWODZIĆ cz. iter. dok., nad; einanber andren, ^intergepen# fünften. Ten co min/ wypfacać wszystkim, sam zawiedziony, pozawodziZ drugich. Zab. 13, 189. POZAWBACAĆ cz. iter. dok., nad; einanber ocrfcfyren, oerbretien. Kobietom pozawracai g/owy.

Teat. 11. b, 65. POZAWSTYDZAĆ cz. iter. dok., nad; einanber Befd)ćimen ; Boss. nocTtunTb, nocTurnan,. POZAZDROŚCIĆ, POZAJRZEĆ cz. iter. dok., nad» einanber be* netbClt. Pozazdrości/crn tego zaszczytu i szczęścia obcym.

N. Pam. 12, 373. — *§. Pozajrzyj świętym onym przodkom twoim, a otrzyj od serca twego rdzę niedbalstwa. POZDARZÀC się recipr. dok., wciąż się zdarzać, nad; ein* Smolr. Lam. 2. (emulujże z niemi). POZAZYWAĆ cz.    anber glntfen, gelingen. Jaka jest w    rodzicach pociecha,

iter. dok., nad) einanber genießen. Pozażywać tabaki ; Boss.    gdy się dziatkom ich wedle myśli    ich, a zw/aszcza w

nomoxaTL, nomoxHBan», nad; einanber fdjnupfett.    obyczajach dobrych, co pozdarzać    a poszczęszczać bę-

‘POZBADNAĆ n. p. Konie obrok ten pozbad/y. Chrośc. Otv.    dzie. Rej. Post. U u 6.

118.?    ‘POŹDNY, ob. Późny.

POZBAWIĆ, /. pozbawi cz. dok., Pozbawiać niedok., ogo- *POZDOBIĆ, ‘POZDOBIENIE. Chodk. Kost. 81. ob. Ozdobić,

ozdoba.

Zocić kogo z czego, oppos. nabawić, jemaitbcn einer ©ad)c Berauben ; Boli. zbawiti, (ef. zbawić); Croat. izbauiti, iz- POZDROWIĆ, /. pozdrowi cz. dok., Pozdrawiać niedok.; bâulyam , mentuvati ; Bosn. odbaviti, ulisciti, uhiliti, iz-baviti od stvari draghe, uzeti setogo drago, pegljati, oteti ; Sorab. 1. wo netżo pżineszu, worubu; Eccl. yin-uiaTH, JimuaTt, OTiiHiwaTb. Pozbawiony Eccl. H3TynnTejib-Hbifi, muiemiiJH. Tam go wszystkiego co miaZ, nako-niec i zdrowia pozbawili. Wys. Kat. 377. Ukrytą go sztuką śmierć życia pozbawia. Zab. 10, 191. — §. Pozbawić czego z/ego, ob. Wybawić, zbawić.

POZBĘDĘ', ob. Pozbyć. POZBĘDNY, a, e

sze

do pozbycia ,

którego zbyć można; aBjitfcrttgClt, lo8 Jlt tucrbeit. Pewna wróżka niepozbędndj zguby. Zab. 9, 243. niezbędnej, itnaBroenbBar.

POZBIEGAĆ cz. iter. dok., nad; ctuaitber umlaufen, burd)ftreb d)en. Szukając ojca , morza wszystkie pozbiega/em. JabK Tel. 11. Pozbiegać się, recipr., nad; etitattber jufantiucu laufen. Pewnie ofiarę będą oddawali Znaczną, po to się wszyscy pozbiegali. Past. Fid. 278. POZBIERAĆ cz. iter. dok.; Vind. pobrati, gorpobrati, gorpobirati, nad) einanber jufanttnen lefcn. Dzieci mi się porozbiega/y ; muszę ich pozbierać. Teat. 52, 55. POZBIJAĆ cz. iter. dok., nad) Ctn« attber jufammcu fdfiagen, nad) einanber nieber fd»Iageit; ob. Zbić. POZBLIZAĆ cz. iter. dok., nad; einanber auurtycru, nä^er Bringen, anrüefen. Podemknąwszy piechoty, dzia/a pozbliżano. Leszcz. Class. 70.

POZBAĆ, f. pozbędzie med. dok. , Pozbywać niedok.; Boh. pozbyti; Boss. cjkutł, cmnuaTt; POZBYĆ się, POZBY-

WAG się recipr., oddalić co od siebie, wyzwolić się z tego, etroa3 loê werben. Pozbyć k/opotu, ciężkości, z/ego. Cn. Ad. 917. Rano wstawszy, o to się starać, aby ciężar żo/ądka i żywota wszystkiego by/ precz pozbyty. Syxt. Szkł. 278. Wkrótce się ich z domu pozbędę. Teat. 7, 71. Jednego z/ego pozbędziesz, a dziesięcioro nastąpi. Cn. Ad. 313. Łacniej pozbyć z/ego, niż dochować dobrego. Cn. Ad. 411. Gdziekolwiek jeno będziesz, siebie nigdy nie pozbędziesz. Cn. Ad. 765. (coclum, non ani-mum mutant, qui trans mare volant). Pozbyć czego potrzebnego, dobrego « utracić, uerlteren, einbüßen. Tak pędzi/, że aż tchu pozbyZ. Teat. 28. b, 160. Świat/a mi-Zego pozby/a , I z tobą się nad swoje zdanie roz/ączy/a. Ustrz. Troi. 47. Dwu rzeczy snadno pozbyć, ale trudno nabyć, grosza a zdrowia. Jag. Gr. A 2. I co by/o i co nie by/o, wszystko się pozby/o ; perdidi plus quam mihi fuit boni. Cn. Ad. 280. (straci/o się pass.).

‘POŹDAĆ, \cz. dok.; Eccl. nom.viTii ; Boss. nowAaTb; poczekać, eine 3cit lang warten, ob. Doidać. PożdaZ Noe siedm dni jeszcze, i wypuści/ go/ębicę. Budn. Genes 8,

12. (czeka/, zatrzyma/ się). Smotr. Ex. 37. ib. 26. ob. Późnić 2],

Boh. pozdrawiti, pozdrawmwati ; Carn. posdraviam ; Vind. posdraviti, posdraulati, dobre fhlusve poflat, fi srok dat ; Slav. pozdraviti ; Rag. pozdravglîvati ; Bosn. pozdrauiti ; Craat. pozdravlyati, pozdravlyûjem ; Ross. no34opOBaTb-cn, 34opoBaiocb ; Eccl. no34paB,iato, ukryto, (cf. ca/uję , Ross. nó34paBHTb, n034paß.mb * winszować ; Slov. pozdra-wugi medico, ob. Ozdrowić) ; uk/on komu oświadczyć z dobrym życzeniem, einen grüßen, Begrüßen. Przystąpiwszy m/odzieniec, pozdrowi/ go pięknie: Zdarz ci pan bóg mój panie wszystko dobre wiecznie. Bej. Wiz. 185. Żydzi pozdrawiali jeden drugiego, wchodząc do domu jego, życzeniem pokoju, jak u nas pomocy bożej. Sekl. 43, cf. pomaga bóg ; Eccl. pa4y«Cfl, 34paBCTßyfi ; Graec. XctÎQS. Oblubienicę Zygmunta przywita/ naprzód Jan Łaski; potym ją pozdrawia/ Łacińską oracyą legat papieski. Stryjk. 711. er Begrüßte ftC. Między namioty się witali, i troszkę pozdrowiwszy jeden drugiego, na konie wsiedli. Gorn. Dz. 57. Gdyśmy przyszli , będąc od nas pozdrowiona, Pozdrowieniem też swym nas pozdrowi/a ona. Otw. Ow. 568. Skoro us/ysza/a Elżbieta pozdrowienie Maryi, rozradowa/o się dzieciątko w żywocie jej. Bial, Post. 61. ben ©ruß; Slov. pozdraweni; Sorab. 1. strowe-ni ; Vind. posdrava, posdraulenje, posdravik, dobro vsda-janje, dobre fhlusve; Slav. pozdravljenje ; Croat. pozdra-vlenye; Ross, et Eccl. 4o6pono34paßieHie, i|titOKaniii€, (ob. Ca/owanie). Swemi “pozdrowami nas każdy miesiąc

obwieszczali. Chodk. Kost. 55. (pozdrowieniami). Pozdro- Leop.). To wszystko im poźegnawa. Rej. Post. H h 6. wienie panny Maryi przez anioła, ber ettgltfd)e ©ruß ; Slov.    Będą w nim pożegnane wszystkie pokolenia, wszyscy

pozdraweni andelské; Croat. pozdravlenye angelzko ; (ob.    będą wielmożyć jego. 1 Leop. Ps. 71, 17. Pożegnanie,

Zdrowaś Marya). Pozdrawiać kogo przez list, przez po-    błogosławieństwo, ber (Segen ; Slov. pożehnani. Za posła, fd)riftlid) grüßen, ober burd) jentaitbett grüßen. Pozdrów-    żegnaniem i pomocą boską na tym sejmie mamy już

cie jedni drugich w pocałowaniu świętym; pozdrawiają    zgodnie obranego króla. Vol. Leg. 2, 855. Znaczne jest

was zbory Chrystusowe. Budn. Rom. IG, 17. Pozdra-    twoje pożegnanie nad ludźmi sprawiedliwemi. Ryb. Ps.

wiają was wszyscy bracia; pozdrôv.cie jeden drugiego w    8. et 35. Postawiłeś mię wzorem twego pożegnania,

świętym pocałowaniu. Pim. Kam. 269. Pozdrówcie jedni W radościach swych na wieki nie uznam przerwania. J. drugich z pocałowaniem świętym, ib. 269. Umarłego pro-    Kchan. Ps. 27. — g. Theol. Pan bóg pożegnany« bło-

sili , aby raczył na onym świecie pozdrowić ich przyja-    gosławiony, uwielbiony, gebeitcbeit. Panie nad ludem

ciele, ojce, matki, bracią. Stryjk. 148, (cf. pokłonić, kła-    twym wybranym, z twój opieki będziem cię na wieki,

niać się od kogo; cf. ‘obłap' go ode mnie « uściskaj).    wyznawać pożegnanym. Ryb. Ps. 5. et 3. — g. 2) Po-

Pozdrawiam tego, co mię pozdrowił, odpowiadam na    żegnać kogo, pożegnać się z kim, przy rozstaniu, od-

jego pozdrowienie, einen llńebcr grüßen. Pozdrawiam cię, chodzeniu, odjeździe, dobrego mu życzyć, bogu go po-a ty mnie nie pozdrawiasz panie, Bądźże mi raz na za-    lecać, bądź    zdrów powiedzieć, 21b|d)ieb nehmen ; Boh. roz-

wsze zdrów Pontylianie. Min. Byt. 5, 93. — §. Pozdra-    żehnati se ,    rozźehnawati ; Sorab. 1. pożonowacź; Vind.

wiać odchodząc; bądź zdrów powiadać, panu bogu od-«    floviti, flaviti, flovojemati, flovovseti, llovodati, poflovi-

dawać, valere jubere, żegnać kogo; ßebcmol)! fagen, bent    ti, lozhiti, dolozhiti, dovoljatife ; Boss. OTKjia/UiBaTLca,

lieben ©ott befehlen. Jetro pozdrowiwszy Mojżesza zięcia,    npocïUTbca, pacnpomaibcn ; Eccl. oipeiniica, OTpeKaro-

odszedł od niego. Biel. Hst. 52. Wolę kiedy pozdrawia,    ca, CKa3aitca, npocTHTtca be Topory, oiRiaHaibca.

niżli mię kto wita. Pot. Jow. 25. Nic poszła spać, aż    Sprasza do    siebie przed wyjazdem na bankiet gości,

pierwej matkę pozdrowiła, I zdrowie rodziców swych bo-    chcąc się z    niemi pożegnać. Zab. 3, 108. Pozwól mi cięgli poruczyła. J. hchan. Dz. 119. — g. Pozdrawiać kogo    bie pożegnać: upadam do nóg. Teat. 24. b, 37. Wy-

w domu jego « nawiedzać go, odwiedzać, cf. pokłonić    jechaliśmy zimniej jeszcze pożegnani, niż przyjęci. Kras.

mu; einen befndjcn, iljn in bcffeit 2ßol;uung begrüßen. Chcia-    Pod. 2, 49.    nod) fćiltcr entlaßen, alg bemillfonnnĆ Poże-

łem pozdrowić mègo chłopka, alem go już widzę w do-    gnanie, ber    3lbfd)ieb ; Vind. flovitje , flavenje, flova, Hornu nie zastał. Teat. 52, 10. POZDRAWIACZ, PÖZDRO-    vodanje, flovovsetje, pofloulenje, spufhenje, doldafje,

W1CIEL, a , m., ber 23egritßer, ©rtißcr, $3efud)Cr; Croat.    odpufhenje , lozhik, dolozhik, dovoljanje; Ross, upoma-

pozdravitel, f. pozdravitelicza ; Eccl. ulaoBaTe.ib; (Ross.    Hie. Pożegnanie modne grzeczne: oddaję mię łasce Wc

no34paBHTeJib, no34paBjiH;'ibmiiK'b winszujący, gratulant).    Pana etc. Mon. 64, 458. 2Ibfd)iebgcompltmente. Jeśliby

Dosyć mam w domu pozdrawiaczów. Budn. .Apopht. 86.    sługa odszedł pana, nie uczciwszy i nie pożegnawszy go,

(odwiedzicielów). Salutator, pozdrowicie!, ukłoniciel. Macz.    tedy trzy dni w łańcuchu    siedzieć    ma, a    potym pana

Jakże niewolnicy mają szanować panów, czy jako klienci,    swego uczciwie pożegnać.    Stat. Lit. 587,    cf. abszyt,

czy też jako pozdrawiacze? Pilch. Sen. list. 559.    tfon feinem §erm 3lbfd)ieb neunten ; (ob. Odstać). — g. Transi.

‘POZDRZYĆ, ob. Pojrzeć. POZDYCHAĆ nijak. iter. dok.,    Pożegnać co, pożegnać się z czym, porzucić, rozbra-

nacb einanber creptren; Boh. pozdychâti, poscypnauti; Boss.    cić się, rozbrat czynić z czym; oerlaffeit, fahren laffen,

noKoabTb. Gdy cię ogień popali, woda potopi, na polu    3Ibfd)ieb neunten uon etmag. Świat pożegnał. Sk. Dz. 1165.

zginie, w oborze pozdycha, nie zkąd inąd ci to rośnie,    umarł, er Ijat bag 3?iGid)e gcfegnet.    Przyszła    wieść, żeby

jedno z prawdziwych dekretów pana twego. Bej. Post.    Antyochus pożegnał się z    żywerni,    1 Leop.    2 Mach. 5,

U u 5.    5. (umarł. 3 Leop). Kto się nie pożegna ze wszystkiemi

POZDZIERAĆ cz. Her. dok,., nad) einanber abreißen. Odwa-    rzeczami, które ma, nie może być uczniem moim. Sekl.

żył się wewnętrzne skrytości przezierać, I ozdobne ma-    Luc. 13. Rozsypała się w gruzy ona wieża, kto się na

szkarki z ludzi złych pozdzierać. Hor, Sal. 155.    on czas z karkiem nie pożegnał! Kniaź. Poez. 2, 180.

*P0ŹDZIĆ, 'POŹDZIAŁY , ‘POŹDZIE, ob. Późnić, Późny, (kto nie miał się już za zgubionego, powąlpił o życiu Poźno. POZĘCIE , ob. PożąćT'    swoim!). Pożegnać się z kim, wypowiedzieć mu przy-

‘POZEGA, ob. Pożoga. POŻEGAĆ cz. dok., popalić, nad)    jaźń, towarzystwo. Cn. Th. 939. einem bie $rennbfd)aft

einanber oerbreunett, bebreitnen, oerfengen; Vind. poshgati;    aitffagen. POŻEGNALNY, a, e, od pożegnania, 2lbf(^tebö«= ;

Bosn. posgecchi ; Croat. posisem , posgalszem , posgân.    Vind. flovovsetni, flouni, flovojemni ; Ross. npomaibHHH.

POŻEGLOWAĆ cz. dok., żeglując popłynąć, Ijin fegein, l)üt POZEJMOWAĆ cz. iter. dok., nad) einanber meg nehmen. Pódź-fd)tffen;    poladjati, napreiladjati (cf. łódź), prezh jadrati. cie, nie mieszkajcie, pozejmowawszy te szaty żałobne.

Groch. W. 443.

POŻEGNAĆ, /.pożegna cz-. dok. ; Boh. pożehnati, pożehna-

wati. — g. 1. pobłogosławić, einen fegnen, il)m Segen POZENĄ, ob. Pożonąć.

geben; Sorab. 1. pozehnawóm. Pożegnaj ojcze niebieski POŻENIĆ, f. pożeni cz. dok., małżeństwo skojarzyć; Vind. nas. Kanc. Gd. 327. Pożegnajże was boże, najmilsi moi.    poshenzhiti, poshenzhati, poshenskati; Boss. nepe)KCHHTb,

ib. 224. Boże zmiłuj nad nami, a pożegnaj nam. 1    eine 6ße ftiften, ein ^aar jufammen öerfyeiratljen. Szukaj-

Leop. Ps. 66, 1. (racz nam dać błogosławieństwo. 3    my jakiego patrona, żeby w momencie tu przyszedł, to

56

Słownik Lindego wyd. 2. Tom IV.

ich pożenimy. Teat. 15, 83. Nie brak niczego, ten    zwu, ÜSorlabungêgelb. Sep, naraz, pozewne, niestane,

młody, ta młoda, Pożeńmy teraz ich z sobą. Kniai. Poez.    przewód etc. Pupr. Hyc. 469.

Wąż pozgarhiony na okrągłe zatoki. Otw. Ow. 63. PO-ZG1NAĆ cz. Her. dok., nad) etnanber fier ab beugen, neigen. Widzisz, jak okrył śnieg Soraktę biały, Jak pod ciężarem swoje pozginały Gałęzie drzewa! Bor. 1, 47. Min. POZGRZYTAĆ cz. iter. dok., nad) etnanber mit ben 3a(men jer!iilrfd;en ; Ross. nocKpejKeiaib.

2, 236. POŻENIĆ się; Ross. noateiiHTbca ; ślub wziąć, POZGARBIĆ cz. iter. dok., nad) etnanber fruutnten, beugen, ftd) mit etnanber el;elid) »erbtnbett, etnanber belratlien. Dzisiaj się jeszcze pożenicie bez żadnej odwłoki, Trat. 28,

130. Nie turbujcie się, i nadto prędko się pożenicie. ib. 15,8.

POŻER, u, m., Tr., żer, pasza; ber $raß, ba3 putter. POŻERAĆ, ob. Pożrzeć. POŻERACZ, POŻYRACZ, a, rn.,

ten laffeu; Ross. et Eccl. no3Ho0iiTb, no3no6,iHio. PO-ZIĘBNĄĆ nijak, dok., chwilę ziębnąć, nad; etnanber crfal* ten; Roos. nosaónjTb.

gldd;e. Piękny z ziemi i murawy ułożono poziom. Nieme. Król. 3, 35. — §. Ziemia znacznie wyniesiona nad poziom morza, wstrzymuje jego zapędy, niveau. Staś. Bujf. 42. bie $läd)cnböl)e.— §. Różnica między poziomem prawdziwym i pokazałym, horyzont. Jak. Mat. 1, 298. N. Pum. 19, 71. ber mafire mtb fcfietitbarc ^orljont, widokres. POZIEMKA, POZIMKA, POZIOMKA, i, z., POZ1EME-CZKA, POZIMEGZKA, i, z., dem., bie (śrbbeere, bte rotße Grbbecrc, (cf. borówki, czarne jagody); Slov. gahoda ; Sorab. 1. truszkalza, (cf. truskawka); Vind. jagodiza; Slav. jagodę; Bosn. posgegljak ; Rag. poxegljak; Croat. jagoda; Ross. 3CM.iHHHKa, 3CMjiaHHna, 3CMJHHH4Ka, Kiyó-HHKa ; Eccl. 3CMaeHHU,a. Poziemki, po ziemi rostące; abo pozimki , po zimie pierwsze. Cn. Th. Poziomki ogrodowe co drugi rok przesadzać trzeba ; dzikie rosną w lasach. Kluk. Rośl. 1, 224. Kluk. Dykc. 2, 10. Gatunek poziomek trawnych Boh. trawnice. Odmiany ogrodowe poziomek, truskawkami się zowią. Jundz. 275. Truskawki, pozimeczki. Rej. Wiz. 24. Lecie mleko, w jesieni jabłko z gronem wina, Na wiosnę poziemeczki, zimie do komina. Simon. Siei. 58. Poziemki szczykać. Nag. Wiry. 495, ob. Poziomkowy. POZIEMNY, PÜZIOMNY, POZIOMY, a, e, POZIEMNIE, POZIOMNIE, POZIOMIE adverb. ; Boh. pozemsky ; Ross. no3eMHHH , n03eittHCTUÄ, npn3eMHCTbiH ; g. a) po ziemi się znajdujący, nizki, nie-górny; auf ber (Erbe beftnblitfi, ttiebrig, uid;t ergaben. Waż poziemny. Sekl. 30. (po ziemi łażący). — Fig. Kto ma dowcip ściśniony i gieniusz suchy, Tego Pegas poziomy, temu Febus głuchy. Dmoch. Szt. R. 2. Gardzi rodem poziomym, a złotemi pióry Gwiazd sięga. Bor. 2, 12. Poziomy rym. Zimor. Siei. 203. (płaski, podły). Stylem pisać poziomym i czołgającym się. Mon. 75, 646. Nasz wiek syt w zbytki, w istocie poziomy, Zrządził, iż zniósłszy dumne grubiaństwo, Utraciliśmy i cnotę i państwo. Kras. List. 160. — §. b) Poziemny, lądowy, nie-wodny, Sattb * , Poziemne zwierzęta , Canbtlltcrc. Tr. — §. c) Mathem. Poziemny, poziomny, horyzontalny; mage» recht, roafferred)t, limRMhd' Powierzchnia pozioma, do której pionowa jakiego miejsca jest prostopadłą. Hub.

POŻERCA, POŻYRCA, y, m., POZRZYCIEL, a, m., po- POZIĘBIC cz. dok., przez chwilę ziębić, nad; etnanber etfab żerający co, żarłok, pocbłoniciel; ber üßerfcbltltger, bet greffer ; Vïnd. poshreuz, poshiravez; Croat. poserûb , po-siravecz; Dal. prosdro; Bosn. prosgdor, prosgdoraç, sgderallo, posgiravaç; Eccl. noiKnparejb, noHAareJib; (Slov. -POZIELENIC cz. dok., zielonym poczynić, grün utad;eu, be< pazerâk , pożeradlo; Croat. posirak » gardło). — Transi. grünen ; Bosn. pozeleniti; /lag. pozelcnitti; 1ioss. no3C-Pożyracze ludu mojego. Budn. Ps. 53, 4. Lichwiarzów ÆCHiiTb. POZIELENlć się, POZIELENIEĆ nijak., nad; etu* nazywają pożercami ludzkiemi. Kosz. Lor. 89. Złodzieje, atibcr grün ruerbett ; Vind. poselenitife ; Hoss. no3ejieHtTb. zbójcę, pożorce. Eraz. Jaz. Hh 5. Inflantczyki Litwę “POZIEM, "POZIOM, u, m., płaszczyzna po ziemi, eilte wydziercami i pożyrcami dóbr swoich mianują. Gwagn.

414. Antychryst, tyran i pożerca świata. Biał. Post. 20.

Achab winnic cudzych pożerca. Birk, o Exorb. 28. (wy-dzieracz). Najmiłosierniejszy śnie, czasu poźyrco ! Zab. 14,

156. POZÉRACZKA, i, z., pochłonicielka, bte grefferiiut,

58erfd)Ifitgerfnu. Pożeraczką ludzi jesteś i dawiąca naród swój. W. Ezech. 56, 13. Budn. POŻERAK, a, m., kamień rzadki, wiele dziurek mający, albo piasek gruby, w który woda wpływając ginie. Os. Zel. 81. Heine, Stellte ober, grober @anb, worin ba$ SßafTer ocrffcfert. POŻERNY,

‘PAŻERNY, a, e, żarłoczny, pochłaniający; oerfd;ltngenb, gefräßig. Zwierz pożerny. Pot. Arg. 64. Mars pożerny.

Pot. Pocz. 112. I ‘pażernój naturze na obroku zejdzie, edaci. Zebr. Ow. 386. ‘Pazerny ogień, rapax. ib. 215.

POŻĘTY, ob. Pożąć.

POZEW, zwu, m., POZEWEK, wku, ?«., dem. ; Boh. ob-sylka, dühon, pühon ; Sorab. 1. prahwano , wecżwano;

Carn. posze; Vind. v’ fodbo klizanje; (Croat. pozvanye * zaproszenie); Rag. pozov; Ross. noai.iB’b, (2. apetyt, chęć, onbota;; npirabiBTł, cbiCH’b, cbiCKiiaa, cpoMHan,

(cf. rok, roczyć; ; bte îîorlabiing, gerichtliche Sabttitg, gita-llott oorê ©erlebt. Wezwanie osoby wedle prawa przez przysięgłego sługę miejskiego przed obliczność sędziego.

Sax. Parz. 62. Prawne powołanie winowajcy od aktora przed sąd przyzwoity; w sądach królewskich mandatem nazywa się. Ostr. Pr. Cyw. 2, 39. Pozwy inaczej nazywano obwieszczalne listy. Czack. Pr. 2, 204. Gdy prawa stawili przodkowie nasi , pozewek był na trzy palce, a minutka na dłoni. Rej. Zw. 189 b. Położenie pozwu należy do woźnego. Vol. Leg. 3, 75. Pozew nadworny, tylko gdy król w której ziemi jest, bywa. Herb. Siat.

28. — Transi, fig, Starość jest śmierci pozwem własnym. Prot. Kont. I) 4. POZEWNY, POZW0WY, a, e, od pozwu, £abititg§», $orlabungS * ; Boh. puhonny, du-honnÿ; Croat. pozovni; (Ross. no3biBHcrb posłuszny zawołaniu , apud Venator.). Pozewny, ego , m., Subst. woźny, ber ©ericbtśblener. Pozwać kogo do sądu przez po-zewnego publicznego. Chełm. Pr. 30. (Ross. n030BHHKi umyślny, posłaniec). POZEWNE, ego, «., płaca od po-

32. b, 36, (cf. pożółcić). POZŁOCISTY, a adverb., Cn. Th. zlotem obleczony; Slov. pozłatily, po-złaceny; Eccl. 3,iaTOMOueHb ; (Sorab. 1. podmoszazné , cf. mosiądz) , jjergolbet, übergolbet. Imbractcatus auro , pozłocisty sporo albo blachą złotą pokryty. Cn. Th. — *§.

Wst. 22. Płaszczyzna pozioma. Geom. 1 , 252. Linia poziemna. Juk. Mat. 1, 296. Stolik geometryczny ustawić poziemnie. Geom. 1, 258. Krup. 4, 9. Rog. Doś. 2,

84. Stolik poziomie postawiony. Hub. Wst. 71. O windach poziemnych i pionowych , sucula, ergata. Jak. Mat.

4, 511. Położenie horyzontalne abo poziomne. Solsk. Pozłocistego, by też nie umiał i kozie ogona zawięzać, Geom. 2, 4. Strzelenia poziomne, gdy armata stoi ró~ równolegle z poziomem. Jak. Art. 1,457, (oppos. nawiasowej. — Dolan. Korzeń poziomy, horyzontalis, nie idzie prosto w głąb, ale Bot. Nar. 52, Jundz.

, e,

alić go na urzędy sadzają, alić go już z yady nie wyganiaj. Rej. Rost. 70 b. złoto mającego, bogacza pieniężnego, etit 9îeid)er. POZŁOTA, y, z., POZŁOTKA, i, pod ziemią szerzy i rozciąga, "z., dem., POZŁOTEK, tka, m. ; Morav. pozlâlka ; Boh. 8. — §. d). Rychard wielki poziemny podatek na cała Anglia nałożył. Wyrw. Geogr.

450,

ACHLm; czynsz gruntowy, łanowe, ©ruttbStnS, Abgabe OOtt

©ruubftucfeu, Sćmbereęen.    >

POZIERAĆ, ob. Pojrzeć,* Pojźrzeć.

"POZ1EW, u, m., wyziew, wyduch; ber 2(uêl)aud), 2)uft.

Róża wieńcem lubości śmiertelnych ludzi, On slodkiem poziewem i bogów budzi. Anakr. 74. POZIEWNAĆ, /. poziewnie inlr. jednll., Poziewać nicdok., ziewać, ziewając gębę rozdziewiać, galpten. Za poziewającemi gębę rozdziewiasz. Pilch. Sen. łask. 101. Nie poziewaszże, widząc drugiego pozicwającego ? Teat. 17. b, 57. Powiedziałbym : idź spać , temu , który poziewa. Teat. 20, 95.

Poziewanie Ross. n03l>B0Ta.

ŁO S2.

pozlótko ; Rag. pozlata ; Ross. n030Ji0Ta ; powleka złota na czym, blaszka złota ; bte Sergolbuug, ber ©olbuberjug. Ross. no3eMejbiiüi1, no3CMC^bnoe, no30MejbHbm Czymże się tedy chlubią? pozłotką samą, która tylko z

Poziewać na co, pragnąć czego, nad) etmaê fefmappeu. Zygmunt na króle— lestwo braterskie łakomie poziewając . własnego ostra-dał; fraterno regno inhians. Krom. 452. — §. Poziewać czym« oddychać, dychać czym; Imudjeit, bllfteit. Tu wiosna długim Zefirem poąiewa , Tu ostre grudnie Jupiter ogrzewa. Hor. 1, 217. Nar. POZIEWACŻ, a, m., ber ©dljltcr. Nie stoją mi w oczach ciężcy poziewacze , kiedy chcę , to śpię. Rot. Syl. 27.

POZIMEK, inku , m., początek wiosny zaraz po zimie nastający, ber SRadjmtnter, ber erftc Anfang beö gn’^lingö; Ross. OT3HMie ; (Sorab. 2. posimski marzec). Nie bierz się wcześnie do roboty, dopóki zupełnie zdrowia nie odzyskasz , zwłaszcza z pozimku i w jesieni. Perz. Lek. 515. POZ1MKA, POZIMECZKA, POZIOMKA, POZIOMY, ^ob. Poziemka, Poziemny. POZIOMEK, mka, w., cara-bus , rodzaj zawierający chrząszcze, nie latające, lecz po ziemi szybko biegające. Kluk. Zw. 4, 52. Sauffdfer, md)t fUegcitbc, fonberit auf ber Grbc fd)uclt jjeruin laufenbe Słdfergefd)led)te. POZIOMKOWY, POZIMKO-WY. POZ1EMKOWY, a, e ; Eccl. 3eM.ianiiqnbiü, K.iyóii-'i u bul ; od poziemek. (Erbbcer * . Poziomkowe ziele ©rbbeerfraut. Kluk. Rośl. 2, 246, Ross. seMjaimuHHKE,

wierzchu za złoto się udaje, a wewnątrz jest szczery mosiądz, albo kontryfał. Rodw. Sion. M 5 b. Zna bóg ołów pod pozłotą. Bot. Rocz. 267. Potrzaski rozliczne , pozłotki, farby, malowania dziwne. Rej, Zw. 58 b. — Transi. Nie znajdziesz- w moich słowach blasku ni pozłoty, Lecz znajdziesz prawdę szczerą, honoru \ cnoty. Teat. 45. c, 161. Wyb. pozoru, barwy, jedwabiu, bawełny, upiększenia, piększydła ; 33erfd)öucruug, ®d)llttufe, SInftrtcfj. Miłość własna pochlebnym omamia nas pozłot-kiem , iż do każdego urzędu zdatność w sobie widzimy. Mon. 65, 189. — Pozłota, [okołki tłustości pływające na różnych ciekliznach 5|, okrasa w kuchni, omasta; Ross. nacapa, ba§ gett sum 2htm«djcit ber ©peifcu. — §. Actio: Pozłota, pozłacanie, bfl8 2łcrgolbeit. Pokost na wszelką pozłotę. S'eszk. Red. 501. — §. 0 wy głowy do pozłoty, znać, że wam mózgu brakuje. Teat. 52. d,

59. głowa dla kształtu tylko, czcza pusta choć kształtna głowa, jak u lalki .Norymberskiej; eilt 0frofjfüpf, etlt leerer fnber $opf. Ta głowa nie do pozłoty. Teat. 53. d,

90. Często z złotym barkiem do pozłoty głowa. Zabł. Amf. 48. Treb. S. M. 50. POZŁOTNIK,- a, m. ; Boh. pozlatnik ; Carn. slatâr ; Vind. poslalnik, preslatar, pre-slatnik; Rag pozlatitegl ; Croat. pozlatiteł ; Ross. 30.10-THibiUHKb; ber 2Sergolber, rzemieślnik od pozłacania. P0-ZŁOTNY, a, e, do pozłoty służącyv jum SSergolbcit. Pokost pozłotny nie tylko na skóry, ale też na srebro służący. Śleszk. Red. 502.

po większej części *P0ZMARŁE adverb., n. p. Dziecię pozmarle urodzone, t.

baś

j. które się po śmierci ojcowskiej urodzi. Szczerb. Sax. 115, oh. Pogrobek, pogrobowiec, pośmiertne, eo się przyrodziło ; Bosn.. posmiritje, nad; be§ Satcrś» ober ber gjłuttef Tobe gcboreiti Gdy się białogłowa przy pogrzebie mężowym , abo we trzydzieści dni opowie , że brzemienna , i potem urodzi ; tedy ono dziecię tak pozmarle MyÓHHUHHKTj.    urodzone, dziedzictwa ojca swego dojdzie, ib. 24.

retteitb jufammeu fontmen. Pozjeżdżało się tego* co niemiara. Teat. 28, 92.    ' ^

POZŁOCIĆ , f. pozłoci cz. dok , Pozłacać niedok. ; Boh. po-zlatiti, pozlaoow'ati ; Slov. pozłatiti; Sorab. 1. pozwotżam;

Vind. poslatiti, preslatiti, obslatiti ; Rag. pozłatiti; Bosn. pozłatiti ; Croat. pozlachńjem ; Ross. ri03jiaTHTb, no30io-THTb ; Eccl. 03.iaTHïii, O3üamaio ; po wierzchu ozłocić, üergolbeit. Wart jesteś, żeby ci tę głowę pozłocić. Teat. POZNAĆ, f. pozna cz. dok., Poznawać niedok.', Boh. pozna-

POZJEŻDŻAĆ sic recipr. iter. dok., nad; etitmtber fapreitb ober POZMARZAĆ nijak. iter. dok., uad) ciitaiibent erfrieren. Sroga była zima , i od mrozu wszystko pozmarzało. Zygr. . Pap. 520. POZMIATAĆ cz. iter. dok., nad) etitanber mer* fen. Mosty wszystkie przed Tatarami pozmiatano. Biel.

155. POZMYŚLAĆ cz. itérât, dok., nad) etitanber erben* fett, erbtd)ten. Szalbierz pozmyślał listy. Tr. POZMY-KAĆ cz. iter. dok., nad) etitanber loś lajfett (bte $unbc o om Seitfeile). Na lisa charty z smyczy pozmykali. Otw. Ow. 292.

bycia poznanym; Vind. posnanliunost, snanlivost, spo-snanitnost, sposnanlivost, bte $enntlid)fett, ^enntbarfeit.— Moral. Choroba poznana, już na połowę jest uleczona. Teat. 54, 43. Samo poznanie błędu bywa karą ostrą. Teat. 42. c, 63. — Omylić się w poznaniu kogo, brać kogo za kogo innego; Vind. preposnati, presposnatife ; einen tterfettiten. — §. Poznawać kogo, poznawać się z nim, znajomość z nim robić, zaznajomić się, 6arn. sna-nèli se, snanem ; Bosn. zduscitise, s’ poznatise zajedno, spriateglitse ; Boss. cno3HaTbca, no3HaKOM»Tbca, einen fen* nett lernen, Sefanntfdjaft mit ifmt ntadjen. Chcesz poznać się z jaką ładną kobietką, poczęstuj tabaczką; już ci znajomość. Teat. 23. b, 4: Poznawać kogo z kim, znajomość mu z kim robić, zaznajomić go; Boss. u03Hano-MHTb, einen mit jemaitbett befannt machen. Byłem przez niego poznawany z sąsiadami mojemi. Xiądz. 158. — §. Wielka cierpliwość Józefa , że tak długo poznanie swoje z bracią odwłoczyć mógł. Sk. Zyw. 1, 325. nim się im dał poznać, bte 3uerfeitnengebung. — *§. Poznać żonę, poznać męża, cielesną sprawę mieć; flctfd)ltd) erfennett, fid) fletfd)ltd) oermifdjeit. Adam poznał żonę swoję Hewę , która począwszy, porodziła Kaima. 1 Leop. Genes. 4, (Vind. fvojo sheno sposnati). Na jedno poznanie niewiasta poczęła , i wstawszy odeszła. 1 Leop. Genes. 58. (‘zeszcie 3 Leop.). Ona nie miała woli nigdy męża poznać. Hej. Post. Z z 3. Rzekła, panna do anioła , jakbym ja rodzić miała, a wszak ja męża nigdy nie poznawam. Hej. Post. Z z 2. (ftntemal tdj non feinem SDîamte weiß. 8 ntl).). POZNACZYĆ, f. poznaczy cz. dok., Poznaczać niedok. , wciąż oznaczyć, nad) etitattber bejetdmen, befttntmen; Boh. poznamenati ; Vind. posnaminuvati, sasnaminuvati ; Croat. poznamenuvati , poznamenujem ; Hoss. OTSilmiTb, otmK-naib. Słońce do kresu sobie poznaczonego się obraca. Bzów. Boi. 89. Szatan uszanować musi tych, którzy przy chrzcie ś. poznaczeni są, bo zolwienną cechę noszą. Dambr. 247. Ku porozumieniu rozdziałów, anno-tacye albo poznaczenie rzeczy co główniejszych, przy boku położone, niepomału pomogą. Smotr. Lam. pr. przypiski, Slitmerfuttgen, Jłanbnoten. Poznaczenie. Rej. Ap. 17. znaki położone. POZNAK, u, m. POZNAKA, i, i., znak, oznaka, po czym poznają; 3?id)<m, 5!ettltietd)en, SOîerfrnal. Najmniejszego bojaźni nie dał poznaku. Przyb. Luz. 155. Żadnej zmieszania poznaki nie dał. Nar. Tac.

Z poznaków na chorym wnosi sobie lekarz o

ti, poznawati; Sorab. 1. poznawana, pofnacż, (pofnasch wyznać, pofnasehe wyznanie); Garn. posnâm ; Vind. po-snat, sposnat, sposonati ; Hag. poznatti, (spoznatti prae-mio afficere, spoznanje praemium)-, Croat. poznati, poznavam , zpoznâvam , zpoznati ; Dal. et Slav. poznati; Dom. poznati, poznavati, ( spoznattise , vratitise use resipiscere, upamiętać się; uzaznati rescire); Hoss. no3naTŁ, no3HaBaTb, cno3HaTb , cno3Haio ; Eccl. ójaro-3łiaTejiŁCByio ; pojąć rozumem, zrozumieć, wyrozumieć; erfennett, entfern, begreifen. Nie poznawali, nie poznają, albo przynajmniej nie chcą poznać tego panowie , iż od dobrego mienia poddanych ich własna możność zawisła.

Kras. Pod. 2, 257. Poznanie, wiadomość, pojęcie, bte fêrfenntnijü ; Boh. poznanj; Sorab. 1. poznatżo; Vind. spo-snanje, sposnanost; Dal. poznavanye; Croat. poznanye ;

Eccl. no3Hame, 6^aro3Hanie. Poznanie abo myśl, jest wyobrażenie rzeczy. Boh. Dyab. 50. Im więcej człowiek ma poznania, tym ściślej rzeczy na uwagę bierze. Zab.

14, 82. Bóg na puszczy dał zakon i poznanie imienia swego i woli swej Mojżeszowi. Sk. Żyw. 1, 556. — Poznać człowieka , przyjaciela , gruntownie' go wymiarko-wać ; einen feinten lernen, rcd)t fennen. Człowieka nie zaraz poznać. Cn. Ad. 154. Poznać ludzi istotna, najpierwsza nauka. Kras. List. 101. Największej wagi nauka, umieć poznawać ludzi. Staś. Num. 2, 194. W przygodzie przyjaciela najrychlej poznamy. Biel. S. M. B 5 b. Emphat.

Poznasz mię kiedy; poznasz tego tchórza, którymeś mię nazwał; poznasz wosk. Cn. Ad. 918. (dam ci się w znaki, bu foUft itttd) fdjoit fennen lernen). Pozna on, z kim ma sprawę. Boh-. Kom. 1, 41. — Daj jej do poznania, że się w niej kochasz. Teat. 52. d, 91. niech pozna, wie, umiarkuje, laß CÖ [te tnerfctt. — Poznawać z czego, po czym, pomiarkować, postrzedz ; att etmaS erfennett. DCr* fpüfiren, Croat. zeznati ; Vind. sposnali, svanzhati; Sorab.

2. hufnash, (ob. Uznać). Boże jam cię najpierwej poznał po dobroci. Karp. 1 , 189. Z pojrzenia bywa po-znan mąż, a po obliczu bywa poznan mądry. 1 Leop.

Syr. 19, 26. Poznać wnet z mowy, jakiej kto głowy.

Cn. Ad. 917, cf. mowa wydaje ludzkie obyczaje. Slov.

Ptóka po peri, wlka po srsti, ćloweka po reći poznaś.

Z oczu moich poznawał, że już był kochanym. Teat. 48. b, 6. Z owoców' ich poznacie je. 1 Leop. Math. 7, 20.

3, 28.

— $ Poznawać kogo, już dawniej znanego, abo to, co się już znało; Hoss. ono3naTb, ono3HHBarb, mteber er* feitneu, erfennett. On ich jakby nie poznał, i czapki nie    rodzaju choroby. Perz. Lek. 66. Miał się znajdować na

4, 222. Uwaga ta w następnych wiekach dla myślących będzie dostatnią poznaką, jaki był umysł narodu. Przestr. 114. Zjawiły się na niebie i ziemi okropne przyszłych losów poznaki. Nar. Tac. 3, 9. — §. Okoliczność niepoznaki przywiązania naszego, ubliżyła mi szczęścia widzenia ciebie. Teat. 9. b, 4. (nie poznania, nie poznawania ; ber Untftanb beê 9?tcf)terfeitnett3, nid)t 33e* merfeitS). Odziany w mniszy habit dla niepoznaki. Nar. Hst. 4, 208. (żeby nie być poznanym). Zmienił imię

444

POZNAĆ.

POZNACZYĆ - POZNAŃ.

zdjął. Teat. 19, 24. W szczęściu nie poznaje człowiek    tym zjeździe dla niedania poznaki, że się lęka. Nar. Ust.

ludzi, a w nieszczęściu nikt się do niego nie przyzna-wa. Mon. 71, 24. Jest pewna sztuka niepoznawania ludzi znajomych sobie. Zab. 5, 205. W samej rzeczy, nie poznałem Wc Pani. Teat. 17, 159. Poznała go po głosie. Pieśń. Kat. 140. Twarz moja była niegdyś okrągła; dziś schudłam , i zaledwie jestem do poznania. Chód.

Gesn. 107. faitm Jlt erfenuen. Co za stratę ponieśliśmy z wysłania go do Warszawy, do niepoznania chłopiec.

Teat. 19, 66. (odmienił się tak, że go nie poznać). Do poznania, mogący być poznanym; feHntl(d), JU erfettîtCrt, dla niepoznaki, ib. 2, 276.

Vind. posnanliu, snanliu ; Eccl. 6jar03HaeMufi. Łatwość POZNAŃ, m., biß ©tûbt ^ofett ; Boh. Poznany. Z potomkowi

POZNAŃCZYK - PÓŹNY.

POŹNOŚĆ - POZO G.

445

Lechowych jeden rzeczony Pozny, ( cf. późny), to jest    Hung. késô, kiseûn; Dal. doczne, kaszan, kaszno ; Bosn.

posthumus, założył Poznań nad Wartą, a od swego imię-    kasni ; Rag. pozni, kasni, (pozni, posledgni, posterus «

nia dal mu imię ; i dziś jest miasto znamienite, a wszys-    pośledni); Slav. kasno ; Ross. n034HbiH, iK^eiiB, 11034HO-

tkiej Wielkiej Polski głowa. Biel. 22. POZNAŃCZYK,    BaTbiS, no34HeHbKifi, 11034HO, 110340 ; Eccl. no34eHX, Be-

a, m., z Poznania rodowity, ber ^ofner. Poznańczycy,    qepHuB, no340 ÓMBatomitf, cf. Germ. fpdt; £)&b. fpflt; Goth.

Warszawianie, Lublinianie. Gost. Gor. 88. POZNAŃSKI    spęd); nierychly, fpdt. Deszcz ranny i pozdny. W. Osea.

a, ie, spoflter*, DOtt ^ofett. Województwa Poznańskie.    6, 3. grüfwegett    ttttb ©pćttregen. Pozdna pokuta rzadko jest

POZNASZAĆ cz. iter. dok., nad) etnanber anfljeben, jufammen    prawdziwa. W.    Post. W. 2, 293. Poźno lepiej, niż ni-

bringett, tragen. Morzem i ziemią bitne narody poznasza. gdy. Cn. Ad. 170. Co poźno, to próżno. Rys. Ad. 8. Hor. Sat.    Tu mieć ma swe pokoje Pozdne potomstwo twoje. Gęb.

POZNAWAĆ, ob. Poznać. POZNAWACZ, a, m., POZNA- Hym. 314. (najodleglejsze, najdalsze w następstwie). Po-WCA, y, w.; Sorab. 1. poznatźer ; Vind. pasnauz, po-    moc już późna    i po czasie. P. Kchan. Orl. 1, 242. (łyżka

snuvauz, f. posnaviza, posnauka ; Rag. poznavalaz; Eccl.    po obiedzie).    Początkowi zabiegaj, każdej chorobie w

no3HaTG4b, 3HaTC4bHMB, ÓJtaroaHaTejerit ; Ross. iicKy-    czas zabiegaj, bo poźdne lekarstwo nie dobre bywa. Rej.

ChhkTj ; który co poznawa, ber (§r?‘mer, ber Meitner. Bóg    Zw. 73 b. (Slov. Pozdë bika honit, sero sapiunt Phryges ;

Bóg poznawaca serca. W. Syr. 7, 5. Sofoniasz stróż i    już zając za górą). Poźnoś przyszła, już się lekcya skoń-

poznawca tajemnic pańskich. Leop. list. Hier. 7. Boże    czyła. Teat. 37, 164. Po szkodzie późna mądrość przy-

który jesteś tajemnych rzeczy poznawaczem. 1 Leop. Dan.    chodzi. Ezop. 9. (Slov. us’ ge pozdë, mili drosdë, post

13, 42. (uznaw'aczem. 1 Leop).— §. Ukazał się Mikro-    festum). Patrząc na zabój swoich, czuł żal późny. Tward.

fil ciekawym poznawaczem materyj modnych. Zabi Roz.    Wl 134. (niewczesny). Tales tym matkę odprawił; iż juz

111. (starający się dowiedzieć, poznać). — §. Pozna-    poździe i nierychło się ożenić mu było. Glicz. Wych. O

wacz, co się zna na czym, konnesor, znawca, ber $en*    8. Późne drzewa najlepsze przynoszą owoce. Teat. 35,

lier. Kto nie ma sposobności stania się prawdziwym po-    70. Bardzo poźno w noc stanęliśmy wczora. Teat. 49,

znawaczem , nie najgorzej sądzić będzie o podanej sobie    8. Vind. terda nuzh, globoku v’ nozbi,    dougu v’ nuzh..

rzeczy przez porównanie jej z drugą, którą prawdziwi    Miasto od wschodu górami zatoczone; ku takowemu słoń-

poznawacze za doskonałą osądzili. Kpcz. Gr. 1, p. 169.    ce poźdno przychadza. Cresc. 17. Drzewo ku budowa-

Zdanie to jest Horacyusza, najlepszego w tej mierze    niu ma być rąbane miesiąca listopada, chociaż i poźd-

poznawcy. N. Pam. 15, 570. POZNAWCZYNA, y, i.,    niej. Cresc. 55. Później, prędzej, früher ober [pater. Po-

konnesorka, bte Sîentterimt.    ,    ,    źniej czy prędzej, i trwoźny i śmiały, Pójdą tam, kędy

PÓŹNIĆ , ‘POŹDZIĆ, cz. dok., 'POZDZAĆ contin. , zpoźnić    pokój wiecznotrwały, kras. Oss. G. Do późna , do późnej

dok.\ (Roh. pozdj se vesperascit, zpozdilost tarditas, zpo-    godziny, do późnej nocy, bt3 [pat ttt bte 3?acbt. Grałem z

zdilÿ tardus); Vind. posdniti, poshniti, saposditi; Ross.    nim w karty do późna. Mon. 67, 284. Jednego wieczora

no34aTb; opóźniać, opóźniać się, spóźniać się; üerfpätcn,    zabawiony urzędem swoim do późna,    gdy przechodził

Derweilen. Czemu powrót poździ? Pot. Arg. 707. Pożdał    koło kapitularza.... Roh. Dyab. 3,193.    Za poźno ; Vind.

Noe siedm dni jeszcze, i wypuścił gołębicę. Budn. Genes.    presposdi, ju fpcit. Za poźno wyjechawszy, chcą pośpie-

8, 12. (czekał, zatrzymał się). Smotr. Ex. 57. ib. 26.    ehern opóźnienie nagrodzić. Pilch. Sen. list. 2, 157. PO-

[Pożdżać i Pożdać są dwa zupełnie różniące się wyrazy,    ŹNOSĆ , ści, z.,    baê©pdt[epn, bte 5Serfpdtltltg; Bosn. ka-

i przykład tu nie należy, — ob. Pożdać 2J. Późnienie,    snóst, uçknenje;    Croat. kesznozt; Ross. n034H0CTb.

(Eccl. uo5K4aHie, Me4*eHie, o>KH4aHie ; Croat. poznina). 'POŹDNO * Podźno , «pójdź no; ob. Pójść.

Niemasz do poczciwości czasu spóźnionego. Bardz. Trag. 'POŹOBAĆ , /“. pożobie cz. dok.\ Rag. pozobatti, pozobati; 252. <,P0ŹDZ1EĆ nijak, niedok., spoździeć dok., opo- Vind. posobati ; Croat. pozoban digitis vel rostro absum-źnionym być, Derfpdtet fet)tt. 0 niewierniku, a spoździa- ptus\ Ross. et Eccl. iio^obatii , ctueóaTb, 306^ naónBaTb, lego serca nędzniku. Rej. Post. Tu 5. PÓŹNIĄK, herb y' noa4aTb; (Ross. noMeBaTb, iioiuiok), noMCBbiBaio ; zo-mąż strzałą przez piersi przebity, ręce opuszczone mają-    biąc pożreć, zjeść, (o ptakach, cf. zob, dziób); attf*

cy, w szyszaku. Europ. 5, 41. ettt SBappett. P0ŹN1K bo-    fd)ltäbelit, aitffrejfeit (pon ben SSogeln). Posyp przed sidłem

tan.-, ob. Narcyz; Boh. pozdnjce, poźno się rodzący, ettt    kilka ziarnek, które gdy ptak pożobie, przyjdzie do si-

©pdtlńtg. — (POZNIKAĆ neutr. iter. dok., nad) etnanber    dła. Cresc. 652.    Zboże to    będzie abo podeptane,    abo

Der[d)it)tnben. Szczyty gór wkrótce z oczu naszych po-    od ptaków pożobane. W, Post. Mn. 100. Gdy siał,    je-

znikały. Przyb. Luz. 146i. — PÓŹNY, 'POZDNY, a, e,    dno upadło podle    drogi, a ptacy powietrzni pożobali je.

POŹNO, 'PÓZDNO, 'POZDŻIE, adverb.- PÓŹNIEJ, *PO-    W. Math. 13, 4.    Sk. Eaz. 93. Dambr. 123. Człowieka

ZDN1EJ comp.\ (Boh. pozdnj, pozdë, pozdilÿ, zpozdily,    zabić, nie mówią    zabić, ale    uśpić, ^pożreć, pożobać,    jak

compar. pozdnegśj ; Etym. dzień, dnia; (Boh. spuznost    mak posiec. kosz.    Lor. 145    b. POŹOBACZ, a, m.,    ber

niechęć, zpuznÿ niechętny); Slov. zpozdily, pozdë; So-    2lltffd)näbler Vind.    posobauz.

rab. 1. pozdni, pozdże, (poldżi w nocy); Sorab. 2. pof- POZOCZYĆ cz. dok., spostrzedz okiem, erblttfen. Pozoczy-dźe ; Vind. posdi, posnu , posdu , pozhalsen , kalsan ; wszy młodzieńca.... Chodk. Kost. 55.

Carn. pósn , posdnu , kesn , kasne , pozhasn, pozhasi ; POŻOG, u , m., POŻOGA, 'POŻEGA , i, i. ; Vind. posh-Croat. pözen, keszen, kesnu, keszno, kësno, keszno ; ganje, poshaganje ; Ross. notKerb ; podpał wielkiego po-

się tylko Boga obrócą, i w nim samym osiędą. ib. 35. — b‘)- Pozor, pojrzcnic, prospekt, widok, bie 2luêfîd)t. Tu łąki nieprzezorne okiem, tu wesoły Pozór, tu z pasz do rzeki same idą woły. Simon. Siei. 34. Z góry tak wysokiej Mieli pozór dość szeroki. Papr. Gn. 56. Wisi nad portem na pozorze morskim postawione miejskie teatrum. Faliss. FI. 38. — c*j Pozór, co się widzieć daje, kształt,

żaru, zapalenie, SDïorbbrenneres), geuerlegung, Slnftiftung ci-ltcr großen ftetterêfenmft. (floss, notera nowizna spaleniem wykarczowana ; Eccl. «cert,    [aestus 2], jKapTb, ob.

Żar, znój). Przekonany o pożogę, o tak zły i okropny uczynek, ma być spalon. Sax. Art. 32. Zwalę cięż skał, i uczynię cie góra *pożegi. Budn. Jer. 51, 25. POZO-GN1K , a\ m., 'POŻOŹA1 [POŹOŻCA 5], ‘POŹOSZCZA , y, m., podkładacz ognia, podpalacz, podżegacz; Vind.    figura, pokazałość, postawa; btC ©eftalt, btc fttgur. Drzew-

posbagovez, poshagar, ber SOîorbbremter, ^eueranleger. Wie-    ka pomarańczowe przeplatane figami, piękny oczom po-

rzono; że pożogniki one'Krzyżacy na spalenie majętno-    zór czyniły. Banial. O 2. Chude krowy zjadły tłuste,

ści Czeskich umyślnie byli podesłali, (incendiarios). Krom.    a pozór ich był zły, jak pierwej. Budn. Genes. 41, 21.

627. Tożoża ma być wszędy pojman, i w kościelech.    Iskierki koło niego, jak pozór miedzi rozpalonej. W.

pozorem. Pot. Syl. 198. (pięknym kształtem, sposobem). Pozór ludzki, postawa ludzka, postura, praecipue guoad vultum, btc©cftrtlt, §tgttr, (SDîtcue eiltet !D?enfd;cu). Wolność w człowieku serce podnosi, twarz wesołą, śmiałe oko, pozór i pochód ochotny w nim czyni. Orzech. Qu. 136. Okrąg! wszystek lica zupełnego , Miarę przestąpił pozoru ludzkiego. Suszyć. Pieśń. 5, F 4 b. Witała go z twarzą pańskiej powagi, pańskiego pozoru. P. Kcltan. Orl. 1, 170. — §. Hodie plerumgue usurpatur tropice: Pozór» powierzchowność, barwa, blask, płaszczyk; (tußcrltdjcä 21ufe()cn₍ äußrer @d)Ctu, Sdjetn; Boh, foch, zamysł; Vind. fvietloba, fvetlust, lesk, blifh, videfh ; Boss. napyjKiioCTb, npo/biorb ; Eccl. Hemma, npnupoBCHie, ^ojkruiI bhąt,. Więcej częstokroć działa pozór, niżeli istota. Kras. List. 60. Pozory rzeczy uwodzą. Ostr. Pr. Kor. 2, 95. Fałszywe dziś pozory wielu zwodzą ludzi, Nie wszystkoć to jest złoto, co wzrok blaskiem łudzi. Min. Byt. 3, 509. Ich dowody w pozorze są coś, lubo w rzeczy są nic. Pilch. Sen. list. 46. Pozoru piękności przy rozwięzłych obyczajach cierpieć nie mogę. Tent. 5. b, 46. Ludzie sądzą z pozoru. Teat. 5. d, 19. Wyb. nad) bent SdjetUC. Na pozór » na oko, zewnątrz; betu Slnfdjetne nad), tuut au* Pięknyś widzę na pozór, kiedyby tak wewnątrz. Opal. Sat. 7. (broda jak u proroka, hajduckie sumnienie). — Aliter: Na pozór, udawając zewnętrznie, na oko; Vind. na videfh, na videf, naozlii, na liże, navidefhnu ; Garn.

Tarn. Ust. 134. Bałwochwalnią Efeskiej Dyany pożoszcza    Ezech. 1, 7. (na kształt). Pięknym chorągwie wywieszą

stopił do dna. Mlask. Ryt. 2, 71. (Herostrat). POŻOGO WY, a, e, od pożogi, podpalny; feucranlcgenb, jun* bctlb. Z piekła pochodnie pożogowe. Birk. Exorb. E 3 b.

3«ubfacfeitt.

POŻÓŁCIĆ, f. pożółci cz. dok., żółto powlec; Bosn. po-sgjutiti, gelb überleiten, (cf. pozłocić). Pożółconą za złoto miedź człek weźmie głupi. Pot. Poez. 267. POŻÓŁKNĄĆ POŻÓŁKMEĆ , /'.pożółknie, poźółknieje neutr. dok. ; Boh. pożlautóm se, pożlautly; Bosn. posgjucchivati, posgju-chjen, posgjut; Bag. poxûtiti; Boss. nojKe.iKHjTb, no— æeiiTliTL , iioco.iOB’liTL , nocMjT.rłiTŁ ; żółto zajść, żółtym się stać, gelb lDcrbcit. Maczaj tą wodą włosy, a pożółkną • ć jak złoto. Sienn. 492. Ciało jej przez ustawiczne posty pożółkło było. Krom. 250. Blizny już pożółkniałe. Past.

Fid. 55. Gaj pożółkniał, co się wprzód wesoło zielenił. Nar. Dz. 3, 74. Słonecznik miewa jąderka białe abo pożółkniałe. Syr. 1036. Pożółkłe drzewa tego liście z gałęzi na gałąź opada. Staś. Nam. 1, 46.

POŻONĄĆ, f. pożenić, pyożonę cz. jedntl. ; Garn. poshenem ;

Eccl. noJKeiiHTii, noweiMTH ; Boh. pożenu ; pognać, fyiu« treiben, forłtretben. Którzykolwiek za granice woły Podolskie pożeną . . . . Vol. feg'. 5, 534. Tuli jutro pożeniesz? czy na inną stronę? Bk Gdzie ty będziesz pasł, tam i ja swoje-pożonę; Simon. Kieł. 51. Na zgubę Rzymu lud zażarty Zbiwszy, pożenić przed swym wozem Party. flor.

1, 64. Nar. [infinit. mylnie wyprowadzony zatn. pognać 2].

POZÓR, u, m. ; (Boh. pozor baczność, dozor, pozorowati    barie, na barie, tshesli, junt 0d)etlte. Na oko kto co

445. Trzymaj się swego, choć na pozór, zamyślaj przecie. Teat. 56. c, 70. Na pozór tylko cnotliwa. Teat. 5. h, 44. Kobietki często na pozór udają gniew. Teat. 15, 70. — Zmyślasz, pozoru nawet nie ma do prawdy. Teat. 25, 82. podobieństwa, 2Bahfd)ctulid)fctt. POZOREK, rku , m., P0ZÓRCZYK, a, w., dem., mały pozor, pre-texcik, płaszczyk ; @d)etit, geringer SInfdjetn, 2)ccfumnteb d)Clt, fletJter üBonuaub. Słusznie lękasz się ogadywania ; bo tu, aby pozorek, już potępiają. Teat. 27. c, 15. P0-ZORNOŚć , ści, z. ; (Boh. pozornost intentio animi) ; powierzchny kształt; Vind. navidezhnost, skasaunost, fvie-tlivost, skasavitnost, btc 3Iußcufcite, ber äußere 6d)em. Sienn. 226. — §*. Popiel przeniósł stolicę do Kruświcy, że po-zorność polną lubował ; apertis campis deleetabatur. Krom. 45, cf. pozór, pójrzenie, prospekt, widok, 3ln$jtd)t. POZORNY, a, e, POZORlNlE adverb.\ (Boh. pozorny bu-

446 "

POŹOGNIK - POZÓR.

PO Z O REK - POZORNY.

pilnować; Slov. pozorowati dozorować; Garn. posir at-    czyni, powierzchnie, na pozór, maszkary stroi. Cn. Th.

tenlio, posiram se altendo; Bag. pozor, pogléd intuitus, aspectus ; Ross. noaopii spektakl, widowisko, wstyd, hańba, no3opoi3UTH patrzeć na widowisku; no3opmL, ono-3opiiTb zawstydzić; Eccl. no^ofrb, iio^opiii|ie, 3pKinme widowisko) ; a‘) pojźrzenie, pozieranie, poglądanie, wzrok ; bnś $tnfel)eu, baê ®el;en, ba3 ©cfidjt, ber 231tcf; Gam. blish , vidés ; Rag. prilika , uzrók ; Boss. bh4T>. Orlemi lub smoczemi w bystrości pozory, W nieprzyjaciołach sziakujem przywary. Zab. 8, 528. Iż-yck. Oba pozór ponury, jako dwa koguci Wlepią w się. Pot. Arg. 740. Pozoru ani głosu męża tego, nikt wytrzymać nie mógł.

Faliss. FI. 107. — *§. Pozór, baczność, uwaga, Slufmcrb famfeit. Jak gdyby nas bóg na tym stopniu posadził, abyśmy tylko presbytery poświącali, a na co inszego w cerkwi jego mały pozór mieli. Smotr. Apol. 108. Na samego tylko pana boga pozor im będzie, a na samego

czny; Ross. no3opHhiM haniebny, wstydliwy); a*) mający    sreti, posirati, posiràm, poserlszem ; Dal. possarkati ;

dobre pojźrzenie, czyli prospekt, widok; Vind. navide-    Rag. proxdrjeti ; Slav. proxderati ; Bosn. prosgdriti, pro-

fhen , naozhliu, skasliu, skasaviten, skasaun, t>0U einer    sgdirati; Ross. noJKpaTL ; żreć jedno po drugim, pojeść,

fronen SluSjtdjt, einen guten frofpect gewdljrenb. W pozor-    połknąć; anffrcffen, oerfdtlingen, oerfdjlncfen. (Êccl. ncuKperb,

néj równinie Lech pierwsze miasto postawił; in paten-    \) bt> æepTBy iipiweceirL ofiarowany, cf. żar, 2) norjio-

tissima planitie. Krom. 31. Ciało Wandy milę od Kra-    mera połkniony, pożarty). Krokodyl ten pożarł był wiekowa, na wydałym i od miasta na pozornym miejscu    cćj niż 100 ludzi. Boler. 221. Rybki małe wielkie poże-

pochowane jest; editiore loco e conspectu urbis. Krom.    rają. Biał. Rost. 239. Bodajby go ziemia żywo pożarła!

58. — b) Pozorny, okazały, świetny, w oczy wpadający;    Past. Fid. 100. Ptastwo pożarło nasienie. Śekl. Luc. 8.

ctnfeijnltd), in bie 51ttgen fallenb. Rany świt pozorny. J.    (pojadło, pożobało). — Transi, fig. Płomień pożera co

hchan. Ps. 91. Na czele postawili pozorne pokoje. Otw.    napada. Past. Fid. 30. Pożar wszystko, cokolwiek mu się

Ow. 14. Nie pozorny, ale    wyborny.    Cn. Ad. 632. (me    tylko z    natury swojej o₍przeć nie może, pali, pożera,

patrz na postawę; chłopa    w korzec    nie mierzą). Lepiej    niszczy.    Mon. 73, 301. Ogień browarny jest ogrzewają-

pożytecznie, niż pozornie. Cn. Ad. 441. — b) Pozorny,    cy, hutny jest pożerający. Torz. 61. Nie będziecie tak

powierzchownie tylko pokazały, udany, nieistotny, fd)etn*    czynić, pewnie śmierć a miecz pożrze was. Rej. Post.

bar. Pozorny bieg słońca,    apparens.    Hub. Wst. 23. Po- v M mm    2. Miecz ich pożarł srogi. Auszp. 31. Oczyma

zornie, Carn. barie, warle; Ross.    iWBlnoira. ‘POZO-    dostatki    moje pożerają. Teat. 48. d, 36. Pożeracie domy

RZYSTY, a, e, n. p. Pozorzysta gwiazda kosmata, co- wdów. Sekl., Math. 23. (marnujecie, trwonicie). Klęli się meta. Macz.    i łajali, jakby się pożrzeć'sami chcieli. Jabl. Tel. 256.

POZOSTAĆ , /. pozostanie med. dok., pozostaje pr., Pozo-    Pytałem się go , coby go za smutek pożerał ! Teat. 9. ę,

stawać cont. ; Bob. pozustati, pozustawati ; zostać się na-    9, (ob. Gryźć, frasować). Prędko smutkiem pożarty umarł,

zad, jurütf bleiben. Pozostaję w drodze, remaneo retro.    Sk. Dz. 1133. oon ©rant oerjcltrt, anfgertcben nor ©ram.

Cn. 7h. — Fig. Filozofia Turecka daleko od naszej po-    Ona wszystko tai i pożera w sobie. Teat. 14, 98. (poły-

została. Klak. Turk. 42. — fi. Pozostać, jeszcze się zo- »ka, fie oerfd)lncft alleö). 'Pożrzeć się recipr., żarłocznym stać; übrig fepn, nbd) übrig bleiben. Pozostały dług, dłu-    się stać,    oerfreffen    werben, frefigtertg werben. Skarżymy się

gów ostatki, reszta. Cn. Th. Pozostałe, reszta Ross.    na sługi,    iże się    pożarli, Trzeźwi słudzy z trzeźwymi

40CTa.iL. Pozostały; Rag. ostauli, (oh. Ostać). Pozostaję    pany już    pomarli.    Pelr. Et. 15. POŹRZYCIEL, a, w.,

po śmierci drugich , supersam. Cn. Th., ob. Przeżyć. PO-    pożeracz,    pozćrca , pochłoniciel ; ber greffer, 33erfd)liltger.

ZOSTALEC, lca, m., który się pókim został, resztują- Pożrzycielowic ludu mojego. Budn. Ps. 14, 4. cy, ein Rebriggebliebner. Gdzie to miejsce, gdzieby pozo- POZRZUCAĆ cz. Her. dok., nad) einanber |>eraO werfen, ju* stalców Słowiańskich nie było? Sienn. Wyki. POZOSTA- faninten werfen. Rozrzucać z urzędów iCcci. C0H3BCpniyTii, ŁOSĆ, ści , z. ; Boh. pozostalost; Ross. 40cia.ib : co się    C0H3Bepram. POZSIADAG intr. Her. dok., nad) einanber

zostało, reszta; ba$ Ueberbleibfel, ber Ueberrcft. Po śmierci    abfteigen. Zjechawszy z góry, z koni pozsiadali. P. Kchan.

plebana dziekan kazał zabierać ad officium pozostałość.    Orl. 1, 96. — fi. Ściany z wód pozsiadanych, świeciły

Xiądz. 86. puścizną. POZOSTAWIĆ, f. pozostawi cz.    się śrzonem. Pot. Arg. 282. t. j. pozmarzłych, jufantttten*

dok., Pozostawiać niedoli.-, Boh. pozûstawiti, pozustawo-    gefrorneë SBaffer. POZSSAĆ cz. Her. dok., nad) einanber

wati; rozmaicie po sobie ostawić, nad) einanber Jttriicf łap    anêfangetî. Fig. Pozssawszy wina, z stołków powstawali,

fen. Nie chcieli słuchać pana, iż nie zarzucili brzydliwo-    Zebr. Ow. 512; repetilo munere Bachi. POZSZYWAĆ cz.

ści oczu swoich, ani pozostawili bałwanów Egiptskich.    iter. dok., nad) einanber jufamnten ttćiljen; Ross. CTanaTb,

CTcUJHBaTb.

'POZOWIĆ, ob. Pozwać. 'POŻOŻA , TOŹOŻCA, ob. Po- POŻUĆ, f. pożuje cz. dok , Pożuwać niedok., przez chwilę żognik. _    żuć, eine 3cttîrtitg fanett; Rag. poxvätati; Floss. iioaceBaib.

POZRYWAĆ cz. iter. dok. , nad) einanber abreijklt. Zastałem    Dziwaczne winowajcy docieczenie przez pożucie chleba

wszystkie pozrywane obicia. Mon. 64, 147. -— §. Gdy    lub sera kawałka, na którym ewanielią wypisywano. Oslr.

ci powiem wszystko, boki pozrywasz od śmiechu. Teat.    Pr. Kor. 2, 172.

12, 102. pękniesz od śmiechu, bn wirft borfłen opr Sadjen. POZWABIAC cz. Her. dok., nad) einanber jufammett locfen. POŹRZERILY się klacze, oźrzcbiły się jedna po drugiej,    Pieniem lasy, zwierz przy tym zuchwały Tracki prorok

bie Stntten'fiabett nad) einanber gefohlt, geworfen. Klacze,    pozwabiał, i pochopne skały, ducit. Źebr. Ow. 267. —

gdy się już poźrzebią, tychże z maciorkami pastwisk    fi. Jozue wszystkim żydom się pozwabiać kazał, i w ży-

niech zażywają źrzebięta. Hipp. 23.    wność się im przysposabiać. Leszcz. H. S. 170.?

POŻRZEĆ, [POŻREĆ 2], f. pożrze cz. dok., Pożerać nie- POZWAĆ, *P0Z0W1Ć, /. pozwie, ‘pozowie cz. dok., Pozywać niedok.-, (Boh. pozwati zaprosić, invitare) ; Boh. pohnati, pożenu ciiare-, Bosn. pozvatti; Rag. pozvatti, pozivati, (pozvatti, zijvgljam * wyzywam) ; Croat. pozvati, pozavati, pozavam ; Dal. pozvati; Vind. V fodbo klizati, priedklizati, priedpoklizati, pridtirjati, predvabiti, pried-vabiti, satoshiti; Sorab. 1. powówam pżed fud ; Ross.

447

POZÔRZYSTY - POŻRZEĆ.

POŹRZYCIEL - POZWAĆ.

Gil. liaz. A a 5.

dok. ; Boh. pozrjti, pożrati, pożjrati, (pożeradlo paszcza); Slov. pozjram; Sorab. 1. pożracż, pożriecż, pożeram, pożru , zcieru ; Sorab. 2. pożresch , pożrasch ; Vind. po-shrit, poshreti, poshrem , poshirati, notershreti, vsliirati, gorposhreti, gorseshreti ; Cnrn. poshreti, poshreiti, poshrem, poshiram, (poshirk * połknienie, łyk); Croat. po-

448

POZWALAĆ - POZWOLIĆ.

POZWOLENIE - POŻYĆ.

i pozwolić. Kras. Pod. 2, 146. Coż to? boicie się tę łopatkę baranią krajać? pozwólcie sobie, jakby w własnym domu. Tłat. 42„ D a. Ci Ichmość sobie pozwalają. Teat. 52. c, 23. [te neunten ftd) rocrô ()erau$. Mowa twa nierostropna, nadto sobie pozwalasz. Teat. 15, 72. POZWOLENIE, ia, n.. TOZWOLEŃSTWO, a,n. Zwolenie, wolność na co dana, bie (Erlattbmß ; Slov. po-wolitelka, zanechawatelka ; Vind. perpufhanje; Croat. do-puschenye; Slav. dopushtenje ; Ross. no3BOJeHie, (iiOBe-jrfeHie rozkaz) , ójaroBOJieHie , cnpoct. Z pozwoleniem ; Vind. f flovefsom , mit ©rlaublltß. Dostałem od pana ekonoma pozwoleństwo, za granicą kupić sobie drzewa. Teat. 16. c, 64. POZWOLICIEL, a, m., subscriptor, ten, który przy kim stoi w jakiej rzeczy. Mącz. zezwoliciel, ber Semtlltger.

n03BaTB, n03BIBaTB , 403B3TB , 403BIB9TB , IlOTpeÓOBaTB ; pozwać do sądu, na sąd, przed sąd. Dudz. 12. zapozy-wać, oorlaben, gerid)tltd) belangen, oor ©ertd)t forbent. Bóg naprzód Adama pozwał, t. j. wezwał go do siebie, o przestąpienie mandatu swego. Groick. Obr. 89. Pozwany jest ten, który na zaskarżenie powoda sądowi usprawiedliwia się. Ostr. Pr. Cyw. 2, 21. Jak on mi to ja go wyzwę. Teat. 22. b, 57. Zapłać pi cię pozwą. W. Post.-W. 2, 348. (cf. pozew). — (POZWALAĆ, ob. Pozwolić. POZWALACZ, a, liciel, assensor. Mącz. ber Slennlltger, (Eccl. h3bojhtgjb). —

POZWANIE, POZYWANIE, ob. Pozwać, Pozew. PO-ZWANIEC, ńca , m., zapozwany, obwiniony. Wlod., ob-żałowany u sądu. Cn. Th. 582; Sorab. 1. powowane';

Rag. pozyanik, ber ©elabene, ©itirte.

POZW1ERAĆ cz. iter. dok., pozamykać, nad) ehtanber 31t« POZWOWY, a, e, od pozwu, ©itationśl *, Sabimgê * ; Ross. [fließen. Gdy wyrok śmiertelności tobie i mnie pozwiera npimiBHBiit, CBiCKHbiM.

oczy.... Chrośc. Ow. 10. — (TOZWIERZCHNY, TO- POZWYCIĘŻAĆ cz. iter. dok., nad) entanber beftegcn. Gedeon, ZWIERZC1IOWNY, ob. Powierzchny, powierzchowny). —    Barach, Samson, przez wiarę pozwyciężali królestwa. 1

POZWIESZAĆ cz. iter. dok., nad) ehtanber fierabljängen, be*    Leop. debr. 11, 33.

rab bangen laßen. Liszekli chytrych, wilkówli nagoni, Z POŻYĆ, /".pożyje med. niedok., spożyć dok.; Ross. nołKHTB ; jakim tryumfem pozwiesza ich z koni! Tward. Daf. 7.    1) czas niejaki przeżyć, eine 2Bctle burdjlcbeit. O jakbym

Otw. Ow. 161. POZWIJAĆ cz. iter. dok., nad) ehtanber    szczęśliwie spożył wiek w tym stanie, Któren nie wie,

3ltfamntcn bittben, 3ufantnten breljCit. Kawałki starych lon-    co to serc nierówne kochanie. Zab. 5, 358. Koss. —

tów w pęczki pozwijane. Jak. Art. 2, 112. POZWODZIĆ    Pożyły, który kiedy żył, ber gelebt bat; (Slov. pożiły grand-

cz. iter. dok., do kupy wieść, nad) etnaitber jnfammett    aevus; Ross. nojKHJiun podeszły; noJKiuoe komorne),

bringen. O wy chodzące na koło trzody, Gdy was tu pię-    Pisze o tym nie z siebie samego, ale z świętych, przed

kna pasza pozwodzi, Ach oszczędzajcie ten bluszczyk    nim pożyłych doktorów tę naukę wziął. Smotr. Apol. 29.

młody. Chód. Gesn. 11. — §. Zwodzić, omamić, nad)    Weryf. pr. Obr. 12. — 2) Pożyć kogo, czego, active,

ehtanber berntfen. Zony pozwodzone. Tent. 25. h, 94.    dok., pożywić niedok., (oh. Pożywić, pożywić się), dać

POZWOLIĆ, f pozwoli cz. dok., Pozwalać niedok. ; Boh.    mu radę, sprostać mu, pokonać go, zbić; mit einem

ober nttt ettuaeS fertig werben, fid) 31t ratben wißen, jemanben ober etwas unter fid) friegen, überwältigen. Musi o tym my-ślić, jakoby onego zuchwalca pożył. Gorn/Wł. Dz. Czasem dobrą wolą rychlej pożywiesz, czego złością nie zmożesz. Ezop. 35. Tylko zawojem straszy, niechajże mu spadnie, Poznasz, iż chłopsko płoche, pożywiesz go snadnie. Stryjk. Turk. G 3. Czy się godzi nieprzyjaciela zdradą pożyć! Petr. Et. 2, 244., Przyjaciół moich wszystkich spożywał, Pościnał, wsi ich spalił, czci poodsądzy-wał. P. Kchan. Orl. 1, 241. Wojną trudno go pożyć, bronią trudno zwyciężyć. Baz. Sk. 573. Snadno pożyć, czasu. Teat. 1. c, 55. By mu był bóg pozwolił dłużej    kto się nie spodziewa. Pol. Pocz. 327. Chwali Apollo

zdrowia, mógłby był co słusznego ukazać. Falib. P 2.    swą strzałę, że nią tak jadowitej pożył bestyi. Tward.

(gdyby go był obdarzył nim). Nie chciał pozwolić synowi    Daf. praef. Siekierą rąbiąc wierzbę zawiłą , chcąc jej ry-

do klasztoru. Sk. Żyw. 1, 417. Jagiełło posłał do Wi-    chlej pożyć, z niej klinów naciosał. Ezop. 75. Pożyć sę-

tołda, żeby ojca do zgody przywiódł; który do tego po-    ku, conficere nurem. Cn. Th., (cf. zgryźć orzech). Te lata

zwolił. Biel. 219. (na to zezwolił, przystał na to). Jeśli-    są żelazne, skaliste, twarde, trudne, których nie leda-

by cię namawiali grzesznicy, nie pozwalaj im. Budn. Prov.    jako pożyć; już tu wszystko jako z kamienia kował.

1, 10. (nie przyzwalaj. Bibl. Gd.). Nie do pozwolenia    Podu). Wroź. 24. Profunctus sum maximis laboribus, po-

(Vind. nepovolilliu). Pozwalający, Boss. no3BOJnreJBHBiM ;    żyłem wielkich prac. Mącz. übcrftebcn. — Daj odpór, nie

rzecz dać się wielkiej pożyć biedzie. Bardz. Trag. 403. (nie daj się, nie podlegaj, nie poddawaj się; laß bid) ntd)t aufretbett, unterliege md)t). Serce, nie daj się pożyć żalom. Past. Fid. 29. Niespożyty, niepożyty, nie dający się spożyć, niezwycieżny, mtbeßegbar. Stwardniały i nie-wszystkie krzywdy i obelgi. Pilch. Sen. gn.

pozw ie , /ćj, niż

m., przyzwo-

powoliti, powolowati, dowoliti, dowolowati ; Slov. powo-liti ; Sorab. 2. Iwohlisch ; Sorab. l.sze podwohlisch, po-stawiscb ; , Vind. posvoliti, pervoliti, perpustit, voshit, prostunehati, prostupustiti , napustiti, pafirati; Ross. no-3BOIHTB , no3BOMTB , (noBejtTB, iiOßealiBaTB rozkazać) ; Eccl. ołuaaHHTH, nonycTHTB na bto ; przyzwolić na co, erlauben. Kto mogąc grzechu bronić, nie broni, pozwala. Bardz. Trag. 196. Łaskawość okrutna, szkodliwych rzeczy pozwolić. Cn. Ad. 428. Siana z obroku swego po-zwolwa (Dual. * pozwólmy) pod boczki jego. Groch. W. 355. Zaraz ci rewers napiszę , godzinki mi tylko pozwól

Eccl. npomaeMBiii. — §. Nie pozwalam, veto, formuła uroczysta zrywania sejmów; td) protefitre! Jeden ojczyzny całej trzymał w ręku wagę, Powiedział. «Nie pozwalam!»; i uciekł na Pragę. Nieme. P. P. 11. Pozwolić sobie, nie żałować sobie; fid) ein nmttg erlauben, ftd) etroaS nergon* nen. Teraz mając się lepiej, możemy już sobie cokolwiek spożyty na

ze-

POŻYCIE - POŻYCZKA.

POŻYCZNY - P O Ż Y D ZIĘĆ.

449

Ross. 3ae5TL, 3anMCTBOBame, cey4a ; Eccl. bb suhmb 4a-ame, 3aeMnoe, 3aiiM04aBCTB0, 3aiiMCTBO, bb 40^rB ópanie. Pożyczka , commodatum , kontrakt, którym użycia pewnej rzeczy dozwalamy drugiemu, z obowiązkiem powrócenia jej w czasie umówionym. Ostr. Pr. Cyw. 1, 244. Pożyczką wziąć. Smotr. Apol. 95, ob. Po-życzkiem. POZYCZNY, a, e, pożyczony, entlehnt, geborgt. O rzeczy pożycznej abo zastawnej. Chełm. Pr. 99. Utracił pieniądze pożyczne. ib. 102. Twe światło jasnośliczne Ni u kogo nie pożyczne. Groch. W. 540. Brał on z kościołów sposobem pożycznym. Chrośc. Fars. 347. POŻYCZYĆ, f. pożyczy cz. dok., Pożyczać niedok.-, Boh. pugejm, pugćiti, pugćowati; Sorab. 1. poschcżu, pose licz im , poschżuyu, posclicżuju, poztzuyu , rucżżam; Carn. posTojam , posvojem; Vind. pofodit, polsodit, na-pofoditi, dodeliti, sadeliti, podeliti, sadajati ; Croat. po-szuditi, poszudujem , puszugyüjem , poszugyam , poszu-dilszem, zaimlyem, zairnati ; Rag. zàimati, udûxiti, za-dûxiti ; Rosn. zajmati ; Slav. uzâjmiti; Ross. 3aaTb, sae-

289. Co ze mnie ma, wieczno jest, i nie winno skazie, ni płomieniem pożyto; nulla domabile flamma. Zebr. Ow.

225. Ten jako kamień niepożytćj skały, Odpiera deszcze, wiatry, gromy, wały. P. Kchan. Jer, 231. Niepożyte żelazem skorupy. Nar. Tac. 5, 90. Niepożyte w tylu wojennych przypadkach półki. ib. 2, 251. Pamiętna i wiekami niepożyta dla następców' nauka. Dygr. Gród. 135.

Niepożyte srebro. Smołr. Lam. 26. POŻYCIE, ia, n., ciągłe życie , ba3 gortleben, baś Sebeit, bte Sebcnkrt. Zerwali mu pożycia sprężynę, (zabili Cezara). Chrośc. Fars.

63. Pożycie dobre w małżeństwie od podobieństwa charakterów zawisło. Kras. Pod. 1, 272, (cf. mieszkać dobrze z żoną). Chcąc uczciwe sobie zrobić pożycie, ode mnie samego powinieneś oczekiwać pomocy. Teat. 6, 22. postanowienie życia; Ross. npOHUiTOKB, adject. npoîKHTO-bhmh. Umarł, dzieciom nie zostawiwszy żadnej pomocy, ani nawet sposobu dalszego pożycia. Teat. 9. c, 11.

M;ito, 3aitMCTBOBaTb, ccy4HTb , ccymaTb , nocy4Hibca , nocyjKaTbca ; Eccl. 3aHMCTByio ; a) pożyczać komu czego do używania, do oddania; einem etroa» borgen, leiben, lernen, Vind. v lehen dati, na polod dati ; Rosn. datti ù zajam ; Eccl. bb 3aiiMB 43H), 3aHM04aBCTByK>, 3aiiMCTByio. Pożyczana rzecz jest. gdy mi czego tak dasz, żem ci już onćj rzeczy wracać nie powinien, ale tylko jej podobną. Szczerb. Sox. 322, Sorab. 1. poschtżwana wéez. Pożyczanym sposobem, pożyczką, pożyczkiem; Eccl. 3aeMH0, (cf. wzajemnie). Chceszli przyjaciela stracić, pieniędzy mu pożycz. Rys. Ad. 6. (pożyczek z przyjaciela czyni nieprzyjaciela). Pożyczywszy człeku złemu, zgryziesz sie, nie przyjdziesz k’ swemu. Cii. Ad. 918. Nie pożyczywszy na tydzień gniewu, pożyczywszy na cały rok. Rys. Ad. 46. Masz pieniążki braciszku, pożycz kochanku. Zab. 15, 199. Pożyczysz, dobryś! niemasz, daremne wy-

POZYCYA, yi, ź., z Łac., ob. położenie miejsca , sylua-cya, pokład; Vind. leshezhnost, leshezhje, leshifhtvu, poslava. — §. Jurid. Pozycya czyli leżenie ksiąg ziemskich przed każdą kadencyą. Vol. Leg. 8, 288. bie (§röff* ttuttg ber SanbrccbtśprotoMe für jebennanit, tutb bte baju be* ftfmmte 3<Üt. — Pozycya w grammatyce Slov'. polożenka.

POZYCZALMK , POŻYCZNIK, a, m., a) co pożycza komu, wierzyciel, kredytor; ber ©laubiger, ber einem etroaS leibet, bürgt; Rag. zâjmitegl, zâjamaz; Vind. pofodnik, pofojo-vez, sadeliuz , dodelmk, sadajavez, podalnik , /. dódel-niza , sadeliuka ; Croat. poszâditel, zajèmnik; Ross. 3aen-iuhkb ; Eccl. ^aHMopKhi|h. Niemiłosiernie pożyczalnik, czyli kredytor, na ubogą wdowę następował. Sk. Żyw.

2, 213. Sk. Kaz. 653. Pożyczalnik wziął dwu synów moich za niewolniki. W. 4 Reg. 4,1. Niektóry pożycznik miał dwu dłużników. Sekt. 7. Sk. Dz. 204. Zah. 9, 61. liyck. Ci Ichmościowie trzymają sumy cudze , biorąc od nich po dziesięć od sta , nie chcą ani po pięć wypłacać swoim pożyczalnikom. Mon. 74, 423. Mniej haniebno mówki. Pot. Jow. 23. — b) Pożyczać czego u kogo jest nie uiścić się pożyczalnikowi, niżeli uczynioną    z sie-    Don    einem borgen, leihen, Roh. wydluziti se ; Dosn. uzeti

bie dobrą nadzieję omylić. Pilch. Sen. list. 285.    — b)    ù zajarn; Vind. na pofod vseti, v lehen vzeti, na pofod

Który u kogo pożycza, dłużnik; ber bet) einem leibet,    jemati; l\oss. 3anHTb, 3aHH»maTb, B3aiiMCTBOBaTB , 040J-

borgt, ber @cl;nlbiter; Eccl. 3aeMHHKB, 40,T/Khhkb , 3aiiM-    mim., 040i)KaTb. Bogaty ubogim rozkazuje, a kto cze-

ihhkb. Ubogi pożycznik. 1 Leop. Prou. 29, 13. P0ŻY-    go pożycza, sługą jest onego, który mu pożycza. 1 Leop.

CZALNY, a, e; Croat. poszudni ; Ross. ccy4Hbiîi ; Eccl.    Prov. 22, 7. (Pion. Sorab. 2. Ja szom płowi pożuzowal,

3aeMHbiM ; którego ja komu abo mnie kto może pożyczyć,    a zistu psebenzu derbim boplascbowasch ; plew poży-

pożyczkowy. Cn. Th. lesbar, bafü fid) oerleibett, borgen    czyłem, a mam czystą pszenicę oddać, cf. plewy). Po-

IćifSt. POŻYCZEK, czka, m., pożyczona rzecz, pożyczę-    życzać, a nie wiedzieć zkąd oddać, jest to tak dobrze

nie; Garn. posvojenga , posvojilu, baê 33orgen, Seiten, bie    jak ukraść. Teat. 24, 95. Gzart.    Lepiej mieć, niż po-

geborgte ober geliebelte Sache.    Pożyczek z przyjaciela czyni    życzać.    Cn. Ad. 459. Każdemu    w swej sukni cudniej

nieprzyjaciela. Cn. Ad. 918. (nie pożycz, tydzień gniewu:    niż    w pożyczanej. Cn. Ad. 557. — Transi, fig. Czego

pożycz, cały'rok). Pożyczek mały dłużnika, wielki    jedna    mu    natura nie dała, u pracy pożyczył. Warg. Wal. 272.

przeciwnika, ib. 919. P.OŹYCZKIEM adverb., pożyczanym Nie jest trwała pożyczana nie mająca własnego korzenia sposobem, commodato. Cn.    Th., geborgt, gelteben, entlehn*    potęga.    Mok. Turk. 57. Gładkich    a pewnie pożyczanych

ter Seife. POŻYCZKA, i,    z., pożyczanie, baê Seiften,    dobiera    wyrazów. Teat. 2. b, 100.    (nie swoich, nie swe-

bie 2lnleibe ; Roll, pugćka; Sorab. 1. poschtżwano, po-    go wynalazku). Ma serce niepożyczane. Dwór. G 5.

schtżeno ; Garn. posodba , posvoja, posvojenje, posvoju-    (nie tchórz).

vanje; Vind. pofojenje, pofodba, napofodba, napofod, POZYDZIEĆ nijak, niedok., zpożydzieć dok., żydem się stać, pofodstvu, vlehendanje, vlehenvsetje ; Croat. poszùdba,    ein 3ube roerben, jlim 3ufrw roerbett ; (Carn. pojudem se).

zäjem ; Dosn. zajarn; Rag. zajam; Slav. poesek;    To jest bajka żydów i zpożydziałych kacerzów. Zygr.

57

Słownik Lindego wyd. 2. Tom IV.

450

POŻYŁY - POŻYTECZNY.

POŻYTEK-POŻYTKOWY.

Dla

Bani.

Pap. 249. Gwałtu wołają przeciw zpohańczonemu, zhe-retvkowanemu i zpożydziałemu biskupowi. Zygr. Ep. 32.

POŻYŁY, ob. Pożyć/

POŹYNAĆ, ob. Pożąć.

*POZY⁷NGOWAĆ , /. pozynguje cz. dok., pomazać, postry-chnąć ; ü&erftreicfyen, beftreidten. Pierniki pozyngowawszy piwem po wierzchu , kładź do pieca. Comp. Med. 668.

POZYNKI plur., wyżynki, wieńczyny, obżynki, uciecha po pożęciu, po ukończonym żniwie; brt$ 0d)nttterfefł, 3(emb* iefcft ; (Boh. pożjnky amputait o frumenti). Idą prosto na pożynki. Ossol Str. 5.

POŻYRAĆ, POŻYRCA, ob. Pożrzeć, Pożćrca.

POZYSKAĆ, f. pozyszcze trans, dok., Pozyskować niedok., zjednać sobie , nabyć ; gemimten, fid) Słujjctt linb ©eituniift oerfctjoffett. (Vind. pojiskati ; Boss. noHcnaîb * poszukać). Co swym kłamstwem pozyszezesz, języku wszeteczny, Jeno ludzką nienawiść , a gniew boży wieczny. J. Echan. Ps. 184. (Ćoż tobie z kłamstwa. Kurp. 6, 164). Trzeba sobie umieć pozyskować łaskę ludzką. Falib. B 5. chwały boga samego, abyśmy bliźnich panu bogu po-zyskowali. Zygr. Gon. 189.

POŻYTECZEK, czku, m., dem. nom. pożytek, elit Heiner SSortijeil, Heiner 3?n$en, ein ^roftldjen. Quaesticulus, mały zyszczek , pożyteczek. Mgcz. Panowie leda pożyteczek swój więcej sobie waża, niż spólne dobro poddanych. Biel. 288. POŹYTECŻNIEĆ, -iał, -ieje neulr. niedok., pożytecznym się stać, mtjjlid) roerben, Sîiifjcit Dringen. To srebro abo złoto, które w kraju mą pożytecznieć, zaraz znowu wywożą. Gród. Dis. B b. POŻYTECZNOŚĆ, ści, z., bycie pożyteczym, przynoszenie pożytku, (oposs. niepo-żyteczuość), bie 9?i’tj$lid)feitSorab. 1. pżiprahwnofcz ; Bag. prùdnos, uhaarnos, uhaar; Vind. pridnost, nuznost, do-bizhlivost, dopridnost, dopridlivost., pridajezhnost (cf. przydatność), fadapernefenje , perpridnost, perdelanje ; Ecc.l. no.te3iiocTi>. Nieczynność i niepożyteczność przez swoje niesposobność usprawiedliwić chce. Mon. 73,451. POŻYTECZNY, a, e) POŻYTECZNIE, POŻYTECZNO ad-verb., z pożytkiem, użyteczny, pożytek przynoszący; nûjp lid), erfpriefili^ ; Boh. pożitećny, prospësnÿ ; Sorab. 1. wużitnć, wńżiwenitć ; Garn. pridn, pridnè; Vind. priden, nuzen , fiusbliu , dobizhliu , dopriden, dopridliu , prida-dajezb, perpriden ; ßosn. koristan, haznovit, uliarno, ko-risno; S/av. hasnovit, valjao ; Bag. uharan, prùdrii, vriee-dan ; Croat. hasznovit; Dal. koriszlan ; Boss. KOpbiCTHbiri (ob. Korzystny), no2C3iihiM, 6.iarono.it>3HbiH, Bbiro4Hbn1 (ob. Wygodny), npiióbiTOMiibiii, npHÓbiTonecTBeHHbiH, Haacn-TOMHbiö, HaiKHBHbiH. Gruszkę miał niepożyteczną, Która owocu nigdy nie dawała. Groch. W. 581. Pożyteczny jestem komu , pożytek mu czynie, prosum. Cn. Th. Każdy być może pożytecznym w' społeczeństwie. Zab. 3, 219. Ossol.; Boh prospeti; Sorab. 1. wużitkuyu, fom kwużitkey; Vind. perpriduvati, h’pridu biti; Croat. ha-szniti ; Bobs. no.i30BaTb, yno;ib30BaTb ; Eccl. nojeaiiCTBO-Pożyteczno jest, expedit. Cn. Th. ; Vind. mi tazhi, tezbi, meni h’ teku gre , e3 ift nuklid), Bóg daje, nie, gdy człowiek chće, ale kiedy mu pożyteczno jest. Fur. Ew, H 3 b. — Ż.ona być może zła w pożytecznym

mężowym (Subst), i ż abo wydaje z domu , abo dopuszcza kradzieży przez niepilność. Petr. Ek. 62. (w pożytku jego, w interesie jego; trn 9îü$lidjen, in feinem Ser* tfyeil,    in feinem 3Serbteiifte). POŻYTEK,    tku,    m. ;    Boh.

pożitek; Sorab. 1. wużitk ; Carn. pridu,    nuz;    Vind.    prid,

nuz,    perdelek, vteknost, korist ; Croat.    hâr, haszën,    basen,    korist; Dni koriszt ; Slav. hasna ;    Bom.    h/*r,    ko

rist ; Boss. nojKHTOKTj, na*HBa, (namuTWM nabyty), nojb-aa, npHÓMTOfCB, njTb, npoieb, Bbir04a (ob. Wygoda), noKopMKa; zysk, korzyść, rzecz zysk przynosząca; ber ©emtint, ber Sîlt^eiT. Pożytek sprawy lub szkody sprawcę wydaje; fructus negotii prodit auctorem. Cn. Ad. 919. Ani tobie, ani matce twojej jest to z pożytkiem, o co prosisz. Sk. Zyw. 2, 549. Nie opuszczają okazyi do pożytku. Warg. Badz. 120. Wszystek czas nad rachunkiem swych pożytków' trawi. Teal. 46, 34. Dlatego się pocechowali, łby i brody sobie pogolili, aby pożytki a ofiary z onych bałwanów brali. Bej. Post. P p. 6, (ob. zysk, iritratę ciągnąć). Niepożytek * szkoda, strata, utrata; ©djrtben, -Serllift. Przypatrz się pilnie, co masz za pożytki, jeśli Chrystusa masz, a co za niepożytki, jeśli go nie masz. Biał. Post. 47. Celnicy z cudzych niepo-żytków sobie pożytki czynią. W. Post. W. 3, 595. Gdy Bolesław' z Rusi, zdobyczy pełen nazad odwrócił, rychło takiż niepożytek od Rusaków, uszkodzenia swego wetujących, na swych dzierżawach odniosł. Erom. 296. Dziś nie pamiętają na to, co za niepożytki pijaństwa. Biał. Post. 198. —- §. Pożytki; (Boss. fiojkhtkh mienie, majętność) ; zysk z stada, trzody, ziemi, sadów, ogrodów', (cf. przychówek); Boss. yro4t,e, ©etiuiin lit ber €nnb* mtb ftelbnnrtfifcfjaft, ftrudjt, 9?ujjen, griicljte. Szedł im pożytek z bydła domowego, Mleko z owiec, łój z skopów. Groch. W. 15. Bóg rozmnożył na wsiach i w domu majętność jego, i błogosławił pożytkom jego. Sk. Zyw. I, 321. praeserlim urodzaje, owoce ; griidjte, 33aitm * , §clbfriid)te. Rola jego obfite pożytki rodziła. W. Luc. 12, 16. Robaki wszystkie ogrodne pożytki psowały. Sk. Zyw. 1 , 352. Zima tak ciepła była , iż miesiąca lutego ogrodne pożytki rosły. Biel. 271. Ćwikła może być siana, tak jak i insze pożytki. Cresc. 225. — §*. Była na sejmie rozmowa z obojéj strony o religii ; lecz do pożytku nic nie przyszło. Piel. 527. ( nic nie pomogło, na nic się nie zdało, do skutku nie przyszło). — §. Zdała sie żona taka żywot małżonka swego do lepszego pożytku przywieść; ad meliorem frugem reducere. Erem 46. do lepszej ryzy, in eine beffre Sebenêovbtumg. POŻYTKOWAĆ, -ał, -uje med. contin., pożytek brać, mieć z czego, zyskać , ShtjjCtt jieben ; Croat. hasznali , pruditi ; Dal. kori-sztiti, (ob. Korzyścić). Boss. nojn,30BaTLca, B03n0Jb30-ßfiTLCfl. Ten najlepiej pożytkuje z bogactw, który ich najmniej potrzebuje. Pilch. Sen. list. 109. Pożytkowanie jest prawo pobierania pożytków z jakiej cudzej rzeczy. Gal. Cyw. 155. ber SłtePraiid), ber ©cmtf. POŻYTKOWY, a, 'e, pożytki dający, rodzący. Cn. Th. fftitimt brimjcnb, §ntd)t briitflCttb. Ubogiemu chłopu dać pożytkową krowę, ażeby z niej oddał półfasek masła, półkopy sera i cielę; po tym dopiero jego będzie krowa. Daur. Sk. 44. Ule

POZYTURA - POŻYWIENIE.

POŻYWNY - PRAĆ.

4SI

Th. Mądry aptekarz ma w cenie Zioła , z których bierze pożywienie. Past. Fid. 193. Pożywienie, żywność, karmia, pokarm, bte 3îûl)rung. To moje wszystko pożywienie. Cn. Th. Transi. Bogactwa dodają występkom nowych pożywień. Zab. 13, 292, podniet. POŻYWNY, a, e, pokarmowy, pokarmny, od pożywienia, 9?a(irung§ *. Sok pożywny przerabia się w cząstki ciała zwierzęcego. Zool. 55. Sokami pożywnemi roślina tak żyje, jak zwierz pokarmem i napojem ; suecus nutrilivus. Rot. Nar. 20, cf. miazga; (mleczkowy, mleczny sok). Wiedzieć potrzeba, dla nasycenia człowieka , jak wielka ilość rzeczy pożywnych jest konieczną, ale i jaki sposób gotowania czyni rzeczy pożywnemi. N. Pam. 3, 285. Dla chorego nadto pożywnych dozwala się czasem pokarmów⁷, ib. 12, 330.. — §. Gawrony pożywne. Banial. J 3. pożerne,

w wieczór dobrze opatrzyć, aby pszczoły pożytkowe nie wychodziły, przetakiem około założyć. Haur. Ek. 138.

POZYTURA; Slav. strûk, stas ; Sorab. 1. żiwotne zrostnofcz ;

Hoss. B03padb, ob. Postać, postawa, kształt, wzrost.

POŻYTY, ob. Pożyć.

POZYTYWA, y, z., POZYTYWKA, i, Ł, dem.-/a) instrument muzyczny na kształt małych organów, b(t3 ^ofttto.

Pozytywu, pozytywka, organy małe przenośne ; bywają o kilku głosach. Magier. Mscr. Grać na pozytywie. Tr. — b) Transi, burl. Wziąwszy srzotem w zadek, długo na tym pozytywie siedzieć nie mógł. Haur. Sk. 460, cf. cymbał, zadek, stara pani, sepet, chałupa; bet* 2Illent>er* tljeftc, ber Hintere.

POZYWAĆ, ob. Pozwać.

POZYWAĆ cz. contin.; Boh. poziwati ; {Hoss. nożKHnaTb,

ob. Pożyć); Sorab. \. pożewam; zażywać pokarmu, jeść; gefräßig.

©petfe genießen, jn fiel) nehmen, effen, Z każdego drzewa ‘POŻŻEDZ, /. pożże cz. dok.-, Hoss. nomment., nomnraTi. ; rajskiego pożywaj, ale z drzewa wiadomości złego ido-    popalić, spalić, »erkennen.    Bałwany ich pożżecie ogniem,

brego, abyś nie jadł. 1 Leop. Genes. 1. Dobra rzecz,    Budn. Deut. 7, 5. Bałwany    ich pożżesz ogniem, ib. 7, 23.

polewki z kur pożywać z żółtkiem jajecznym. Spicz. \ 83. POZZYMAĆ cz. Her. dok., poskurczać, itfld) ctttcinbcr gltfnm* Potrawy skwapliwie pożywane, a niezżute, w sytość nie    men Stellen, jufammen fd)rumpfcn machen. Czujne smutki

idą. Pilch. Sen. list. pr. Najzdrowszy jest ten powszedni po-    nędzne wycieńczyły ciało,    I zehudzenie zmarskami skórę

karm, który my pożywamy. Salin. 4, 454. Coż za po-    pozżymało. Otw. Ow. 120.

żytek z rolnictwa , gdy jego produktów nie ma kto pożywać i używać? Pam. 83, 575. Chrystus wszedł w dom jeden w sobotę, aby pożywał chleba. Kucz. Kat. 5,562.

Żaden prawie nie chce w pocie czoła chleba swego po- PRA, pre, ob. Przeć.

(npaîiaiep'b Ewa, npaoieiyb Adam; npaseiem zielonawy); Eccl. uj».U)Ti|h dziad; cf. Lat. pro—, e. gr: pronrpos prawnuk; Croat. prevnuk; sed abnepos, pronepotis filius zâvnuk , zadnyivnuk , szin prevnuka) ; pra — « przed — , Ul*; insperabiiis particula, componens nomina nonnulla con-sanguinitatis gradus significantia, ut : PRABABA, y, z., PRABABKA, i, z., dem., przedbaba; Boh. prńbaba ; Slov. prababa , dédowa baba, stareg matki stara matka, (ob. Pra-pra baba) ; Yind. predbaba , predbabiza , teta , (cf. ciotka); Carn. predbabeza ; Croat. zabàba : Rag. prababba , pra-gospa ; Slav. prababa; Ross. npaóaóa, npaôaôyuina, bte Urgroßmutter, mego dziada abo baby matka. Sax. Porz. 124; cf. pradziad, cf. praprababa, prapradziad , prawnuk etc. PRABABIN, a, e, do prababy należący; Boh. pra-babjn ; Slov. prababini; Ross. npaóaÓKiimB, urgroßmütterltd).

żywać. Star. lief. 57. Pożywajcie w pokoju , co bóg PRA — , (Boh. pra — , praśelma arcyszelma) ; • Ross. npa — daje każdemu, w miarę. Teat. 52, 17. Rzekł Jezus: kto pożywa ciała mojego i pije krew' moje.... Seid.

»., pożycie , pobyt, bct3 Sebett,

Joan. 6. “POŻYW, u '

ber Cebenêttmnbcl. Stały mir z bogi związał: równo czeka Czy pożyw wieczny blizko, czy z daleka. Zab. 3,255.

Koss. “POŻYWA, y, z., pokarm, 9?afirung3mittel; (Hoss. notKHBKa pożytek). W górze wznosi się ogień lekki,

. przenikliwy, a nie cierpiący żadnej nieczystej pożywy.

Przyb. Luz. 176. podniety, podżegi.— (POZYWAGZ, a,

m., który kogo do sądu pozywa; Croat. pozövich , f. po-zovkmya ; Ray. pozôvnik, pozîvalaz; Yînd. priedvablovez, predvabnik ; ber Sorlaber, Śorforbrer oor ©ertdtt, ber einen citirt. Niech wszyscy wasi staną pozywacze. Zab. 15,

250. ( oskarżyciele). POZYWANIE, ob. Pozwaó). —

POŻYWIĆ cz. dok., Pożywiać niedoli., żywnością utrzymywać, życie pokarmem zachowywać, karmić ;* rtćiftrert, PRABUT, a, m., miasto Riesenburg w wschodnich Pru-ertmljrcu; Ross. nponmaib, nponirruBaTL ; (Cam. poshi- siech. Tr. 9îtcfcnlmrg in Oftpreußen.

vim * posilam, rozweselam). Abyśmy żonę i dziatki na- PRAC, prał, pierze, piorę cz, niedok., uprać, sprać dok., sze pożywili, gardłować po ziemi i po morzu nie litu-    Pierać czestl.; Boh. prali, peru , (pranice bitwa, załebki,

jemy. Hibst. Nauk. D 8. — §. Pożywić co przeciwnego,    Peraun , Peron, Perun Jowisz, cf. piorun); Slav. prati ;

ob. Pożyć. — §. Pożywić się, recipr.; (Ross. nomn-    Croat. perèm, praszlem ; Carn. prâti, prał, perćm; Yind.

BHTbca, nożKHBMTbca zbogacić się), do utrzymywania się    prati, prał, perem, s’prat; Norab.i. peru, pjeru ; Sorab.

dosyć żywności znaleźć, podkarmić się, propr. et fig.;    2. prasch, presch * 1) pieprzyć 2) bić; Eccl. nfumi, ne-

Ross. nponmaTbCH, ftd) jtemltd) nähren, stemlid) fortfommen,    py, npy, Tonuy, nteiy, (cf. przeć, prę); g. 1 bić, ude-

nponmaHie, npoKopirb. Trudne teraz pożywienie. Cn. pomierzyła; tentât ferire pectora. Zebr. Ow. 96. Chodkie-

wicz Szwedów wielkos'é często pierał W Liflanciech, działa , obozy odbierał. Stryjk. Gon. U. Turczyna i Wołoszyna Mielecki z Sieniawskim pierał. Stryjk. Gon. L 3.

Mindog przemożny kniaziów burzy Ruskich, Liflandskich pierze Krzyżaków i Pruskich ib. 0 3. — §. 2 ) Prać bieliznę, chusty; Boh. prati, ( pradlo chusty, bielizna);

Slov. praf, perem ; Sorab. 2. palkasch , pawkasch, ob.

Pałka, cf. płókać ; Vind. prati, perem, shehtati ; Croat. prati, perem, opiram, opralszem ; Rag. pratti, opratti, perem; Bosn. pratti; Eccl. npaui, nepy, ncnpaTH ; Boss.

CTepeTb, coTpy, criipaTb, (ob. Zetrzeć); ( distng. myć);

2M|d)C nmftfyen. Piorę chusty, proprie: percutio lintea ‘PRACEL, cla, m, obarzanek, z Niem. ber 23rcßel ; (Boh. lignea tabula inter lavandum; sed vulgo usurpatur eo sen-    precljk, precljcek ; Slov. precljk ; Sorab. 1. praczel;

su, quo lavo lintea. Cn. Th. 692. Zeprali odzienie swo-    Carn. pręsta ; S!av. perćtac ; Lat. med. bracellus). Spreje. 1 Leop. Num. 8, 21. ( poprali. 3 Leop.). Heliogabal    żystość zawisła od cząstek kręconych niby w praeel sa-

płótna się żadnego, które raz prano, nie dotykał, mie-    mego ciała. Bog. Dos. 1, 245.

niąc , jakoby to była żebracza rzecz, spieranego płótna PRAC1ANY, a, e, z prącia. Cn. Th., t>0tt geifern ; Boh. prau-uzywać. Kosz. Lor. 106 b. Reszta mydła po praniu Boh. zperek. — Prov. Upierz mi kożuch, a wełny nie maczaj. Rys.- Ad. 68.

Pochodź, pracz, praczka, praczy, pralnia ; pierzy wo; doprać, dopierać, oprać, wyprać; piorun, piorunować.

PRACA, y, z. ; Boh. prace, (dem. prâcycka dziełko); Slov. próce ; Sorab. 1. proza, procza, dźewo, dzieło; Sorab.

2. prozza , żelo; Carn. dçlu; Vind. delu, delanje, opra-vi lu, muja; Croat. dolo, trud, sashafanie, raunanje;

Bosn. tćgh, poslovanje, trud; Boss. Tpy4'b, CTpa^a ;

Eccl. TAæaiiHie , ( cf. robota, trud, dzieło, działanie); bie Arbeit, bie üDîupe, ber gleiß, arbeitfame Sefdjciftigwtg.

Prace, zatrudnienie pożyteczne. Xiadz. 221. Żyć będziesz z pracy rąk twoich. Tent. 12. b, 27. Coż bez pracy bóg kiedy daje! Dirk Bodz. 12. Bez prace, nie będą kołacze. Zegl. Ad. 14; (Slov. żaden bez prace, ne ge kolâce ; nagprw rnldtâ, potom piata). Komu płaca

na

452

PRACA.

PRACEL - PRACOWAĆ.

dzie mój panować będzie w pracach moich. 3 Leop. Eccl. 2, 19. (nad statkiem mym. 1 Leop., cf. dobytek, cf. nabycie). Dam wszystkę majętność jego i wszystkę pracą jego w ręce nieprzyjaciół. 3 Leop. Jer. 20, 5. ( wszystko ro-botowanie jego. 1 Leop.). — §. Ja przyjmuję to dziecię swą pracą. 1 Leop. Genes. 43. pod swoje opiekę, na swój koszt.

Pochodź, pracować, dopraeoioać, napracować się, popracować, przepracować, wypracować, spracować, opracować, pracownik , pracownica, pracowity, pracowitość ■ spólpracownik.

tennÿ; Boss. npyraubiH. PRĄCIE, 'PRĘCIE, ia, n., collect., (Boh. prutina fruticetum ; Eccl. npy3H, lifbüauuc [locustae 2], BepuiKH cb 4peBa, cf. prąga, pręgierz); Boh. prautj, prautićko ; Sorab. 1. prutżina , prutżanć kerk ; Carn. protje ; Vind. protje, (hibje, germouje ; Bag. prùtje, pruutje; Croat. prutje ; Boss. npyruflKb, óaTOJKbe; rózgi drobne gibkie do wiązania czego, do plecienia witek , koszyków; feine ©erten, Äorbgerten. Z prącia pleść kosze. Zaw. Gosp. Kto dworzec swój prąciem grodzi, ten powinien prącie albo gałęzie na swą stronę obracać. Szczerb. Sax. 501. Kto imienie swoje prąciem grodzi, ma ku gruntowi swojemu końce prącia, abo jako mówią płocinę obrócić. Sax. Bej. Dornami ich jaskinie bywały, I gęsty chróst i prącie, łykami wiązane. Otw. Ow.

9. Snopek pręcia. Ezop. 23. Gdy się z kwiatu rozwiną kielich i korona , dają się widzieć niejakie prącia ze dna kwiatowego wychodzące, jedne się zowią słupki, drugie słodka, praca też bez piołunu. Chmiel. 1, 63. Praca lat pręciki. Bot. Nar. 107. PRĄCIE, ob. Pręcik, skraca. Mon. 71, 597. Wspaniałym duszom praca jest "PRACOMOŹNY, a, e, n. p. Pracomożni Trojanie. A. Kchan. zasileniem. Pilch. Sen. Ust. 256. Praca ustawiczna wszys- 255. dur i, trwali, wytrwali trudów; fyart, auëbatternb in tko przemoże. Cn. Ad. 920. ( kto robi, ten się dorobi ).    ©trapaßc.

Praca zawsze popłaca. Dwór. J 3. Praca każda ma za-    PRACOWAĆ, -ał, -uje, cz. contin.;    Boh. pracowati, dëlati,

płatę ; rozkosz sromotę, utratę Cn. Ad 919. Za pracą    ob. Działać, dzieło; Slov. pracowat, pracugi; Sorab. 1.

i niebo kupić.    Fredr. Ad. 9. Praca chlób najpewniejszy,    dzewam, proczuyu szo, dzielacż ;    Sorab.    2. źelasch , że-

kto się spuści    na nię, I za żywota ma chlób,    i po nim    wasch; Carn. deluvati, dęlujem,    dęłam; Vind. delati,

zostanie. Simon. Siei. 80. Za pracą idzie sława. Lub.    opraulati ; Croat. delati, poszluvati, poszlujem , tćsam,

Boz. 207. Praca wielka, ustawiczna, nieskończona, Her-    tesim ; Bag. poslovatti, (cf. poseł,    posłować); Bosn. po-

culeusjabor. Cn. Ad. 920. Praca, trud, trudność; $Dîüfie,    slovati, diellovati, truditi, tesgjati, (cf. ciężki);    Slav. râ-

@d)nnerigfett. Im z większą co pracą przychodzi, Tym    diti, fcf. rad, radzić); Boss. 4'kjaib, C4tjiaTb,    34'fejaTb,

też większe pociechy rodzi. Kolak. Wiek. B 4. Na te 4^.1810, rpy4HTbCfl, nOTpy4HTbca, Tpy5K4yca, vulg. Tpy-prośby poniewolnie i z wielką pracą pozwolił. Sk. Żyw.    *ycb, (cf. trud, trudnić), jfcf. Graec. ngavaw,    ngćcrza),

i, 236. Z pracąm się uwiarował zamieszania tych ma-    ngat-oo) ; — pracować, robić absolute, arbeiten.    Praco-

teryj. Eraz. Jez. A 4 b. (z trudnością, pracowicie, usil-    wać wyraża ciągłe natężenie władz umysłu, lub    siły cia-

nie).— Praca,    pracowitość; 9Irbeitfanifett, gleiß.    Kto ma    ła. Pam. Warsz. 3, 312. Nieme.    Oracz    musi 'drzewiej

zdolność, przy pracy, wszystko m* się uda,    Zdolność    pracować, niż chce owoce brać.    Budn.    2 Thim. 2, 6.

z pracą nie dzieła, lecz robi z dzieł    cuda. Dmoch. Szt.    Muszę dzień i noc    pracować jak wół. Teat. 8. b, 17,

B. 13. — §. Jaka praca, taka płaca.    Cn. Ad 286. jaka    (cf. harować, baru!    baru!). Pójdźcież do    mnie wszyscy,

robota, taka nagroda; ttne bie Slrbett,    [o ber 8ofyn. — §•    którzy pracujecie, a    ja was posilę. 3 Leop.    Math. 11 , 28.

Praca, skutek pracy, zarobek, to co    zrobiono, zarobio-    (którzy robotujecie.    1 Leop.). Pracować    na co, pra

no pracą ; Arbeit, érarbeiteteê, SSerbienteä, SJerbienfł. Dzie- ca swą ku czemu dążyć; auf etroaä funarbeiten, loêarbei*

pracowna,

teshktota, teshkust, mujepounost, fitnost, vtrudlivost r nadleshnost ; Hoss. Tpy40Jio6ie, peTHBOCTt; Eccl. 41060-Tpy4ie. PRACOWITY, PRACOWNY, a, e, PRACOWICIE, PRACOWITO adv erb. ; Boh. pracowity, pracnÿ, délnÿ, (cf. dzielny); Slov. pracowity, pracowni; Sorab. 1. zproczné, dżelnć, dżielawy, dżjliwy; Carn. delovne ; Vind. delajo-zhen, delatliu, radodelen ; Hoss. Tpy40;if00HBbiH, pyno-4'bjbHBIH , peTHBUll ; Leci. 4K)6OTpy4HU0 , 6iarOTpj4HbIH noTiupaaiiKB, noTin,aTe.n>nbiH, npimemurb, HcnpaBetrL, pa-nHTe^eHt ; §. a) lubiący pracować, robotny, kochający się w pracy, arbeitfam. Pracowity, robotny ; najdzie co robić. Cn. Ad. 921. Pszczółka

ten. I w kajdanach nawet na wsparcie rodziców praco-wal. Teat. 49, 85. Bogusi, (na nich robił, zarabiał). Do-. brzeé to, pracować na kawałek chleba ; ale żebym miał być parobkiem tych , co po mnie wezmą , nie będzie z tego nic. Kros. Pod. 2, 141. Twórca tych tylko kocha, którzy pracują na szczęśliwość tego świata. Staś. Num. 2, 167. Codziennie pracuje na to, aby się stał doskonalszym. Zab. 7, 268. Alb. (usiłuje, usilnie się stara). — §. Pracować czym , mit etttxrô arbeiten. Uczeni ludzie głową pracują. Kras. Pod. 2, 190. Chłopem, jak bydlęciem pracujemy. Leszcz. Gi. 100. (do pracy zażywamy). Ramiona i ręce srodze sobą pracują. Perz. Lek. 148. gwałtownie sobą ruszają, pasują sie, walczą niby, w konwulsyach ; bie Slrnte arbeiten gemaltfam mit (id) felbft, tyaben SSerjucfungen. Bokami pracuje abo robi koń , ob. Bok, oh. Dychawiczny. Delficka nad trzynogiem xieni Pracuje bóstwem, i w siebie duch ima. Kniaź. Poez. 2, 148. bóg ją gwałtownie nadyma, bogiem natchniona pasuje się z sobą; fie fdmpft, arbeitet mit bcm fie erfüHenben ©otte. Jowiszowe córy, wy piersiami pracujcie, wy dodajcie wdzięku. Tward. WY. 1. (natchnijcie piersi śpiewaka). — $. Pracować się abo kogo » trudem mordować, bardzo fatygować pracą ; mit Arbeiten unb ©trapafje ntitbe ntttdjen, ermüben. Na koniu zołzowatym nie godzi się jeździć ani go pracować. Cresc. 551. Nigdym się nie pieścił, częstom na koniach pracował. Ostror. Myśl. Dla zysku cierpi niepogody, pracuje się po drogach. W. Post. W. 2, 187. Nie pracuj sie dla zbogacenia. Budn. Prov. 25, 4.

zawsze co ssie

co z pracą

kwiatów poty, Leci rojem przed wejściem słońca do roboty. Zab. 5, 541. Koss. Ziemi pługiem pracownym nie próli rolnicy. Pilch. Sen. list. 5, 75. — §. Do chłopa piszą: «Pracowitemu N. N.» Kraj. Pod. 112. bcm avbctt* (amen 97, 97. «^rabicat eines ßanbmanneS. * — §. b) Pass.; Pracowity, pełen pracy, z pracą , trudny; Vind. umjasten, teshek (ob. Ciężki;, umjepoun, vtrudliu , fiten, nadle-shen , bolestruvaun, poteshen ; Eccl. noTmaHHbiił, npn-jt*HO yroTOBaHiibiw, arbeitfam, mit Arbeit, üJînlje, imitant. Czyli wy nie tak wiernie i tak pracowito miłej ojczyźnie służycie, jak wiernie i pracowito służyli przodkowie wasi? Smotr. Apol. 124. Pracowita robota, przychodzi abo przychodziła, trudna, ciężka. Cn. Th. żmudna, mn^fflnt. Oddech pracowity. Perz. Lek. 147. (ciężki). PRACOWNIK , a, to , PRACOWNICZEK , czka , w»., zdrbn.- PRACOWNICA, PRACOWNICZKA, fern. , co Piotr bez pana nic nie mógł usilną pracą swą    pracuje, pracować lubi; ber Arbeiter, bie Slrbettertmt; Boh,

wskórać, próżno robił, próżno sieci miotał, darmo się    dclnjk, f. dëlnice ; Sorab. 1. dżelacżer ; Sorab. 2. żela-

czuciem nocnym pracował. Żarn. Post. 2,550 b. — Pra-    scher; Vind. delauz, /. delauka ; Croal. tesak; Rag. truu-

cować się o co, usiłować; jtd) bcntnben, ûttftrengcit ; So-    dnik ; Bosn. trudnik , poslovaç, tcsgjak ; Poss. 4töcTB0-

rab. 1. proczuyu szo. 0 to się pracować trzeba, aby    BaTe,ib ; Eccl. AtstiText», fern. 4t jaîejibHHna, TAîttaTenh,

młodemu bujność lat płochych nie zawadziła Kosz. Lor.    TfUKareJibHHicb (ob. Ciężki, ob. Ciągnąć), npmitjKaiejb^

5 b. Pracowali się, jakoby znaleźli przyczynę na niego.    TpOYAMtim, KOTopbiö TpyvtaMH cboiimh mimynpoMbmi.THerB.

Budn. Dan. 6,5. Będzie się o to pracować, żeby zbożnych    Lekarz ten niespracowany około zdrowia ludzkiego pra-

obrócił w pogaństwo. Budn. Dan. 7, 25. Tyberyusz II, Per-    cownik. Gaz. Nar. 1, 555. Zapomniały, i daru niego-

sy poraził, i pracował się , aby zasię Włochy wyzwolił od    dzień zbożnego , Kto swego z pługu prosto wywiódłszy

Longobardów. Biel. Św. 68 b. •—§. Pracować się w połogu,    krzywego Zamorzył pracowniczka , ruricolam. Zebr. Ow.

n. p. Gdy się pracowała przy porodzeniu , rzekła baba....    579. wołu roboczego.

Radź. Genes. 55, 17, Boh. ku porodu pracował, partu PRACZ, a, to. , §. 1) co pierze; Boh. pradlj, pradlec; lab or are, bóle mieć, chorować, tit fîiltbeôltütftett ItefjCîî.    Carn. perizhnek ; Rag. pràlaz, perâc ; Cront. prâlecz, opi-

fulto. Cn. Th. —.§. 2) Pracz « PRACZYK dem.,. prajnik, kijanka. Dudz. 51. Croal. pralyka ; Garn perûla, pràlyka, perilnèk, eilt 2Ba(d)b!dlte{. Baby ₅ pozabijały ich pralnikami abo praczami. Kur. Pet. 205. Żaba rodzi się na kształt kijanki abo praczyka. Zool. 80. PRACZKA, i, z’.; Boh. pradlena , pradlj; Slov. pradłena, pradłenka; Carn. peri-za ; Croat. pruły a ; Bosn. pralięa, koją bagline pere ; Rag. prâliza , praglia ; Ross. nopTOMOB (cf. parć), 6tjo-MOHita, ótjHabHHita , npa^na; §. a) kobieta od prania, bie 2BĆifd)erimt. Zarówno z Jejmością po śmierci praczka siedzi i plewiaczka Comp. Med. 708. — §. b) Actio: Praczka, pranie; bfl‘3 2Bafd)Clt, bie 9Bdfd)e; (Boh. praćka, pranice bitwa, zalebki); Boh. prśdlo ; Carn. perilu; Croat. pra-nye ; Ross. CTHpaitie, CTHpna, (cf ścierać, ścierka). Ko-

Cuda około białych głów, które się dziatkami pracują i    ràvecz ; Ross. nopTOMOß, ber etma3 mäfd)t, bet 2Bäfd)er,.

niebezpieczne rodzenie mają. Wys. Ign. 175. — g*. Pracować się o czym » bardzo zatrudniać się czym , ftd) mit etmaS (e^r befdjdftigert. Len każdy zna, bo się niewiasty o nim pracują. Urzed. 192. PRACOWALNIA, i, z., PRACOWNIA, izba do pracy, osobliwie chymicznćj, aptekarskiej, laboratorium, Krumł. 23. baÔ 9(rbettćSjimmer, robo-tnia ; Boh. pracownj pokog; Eccl. ARiiaTemiqie, 4aBb'a;

Boss. pyK04,k^bHfl. Pracownia, laboratoire, miejsce przeznaczone do robot chimicznych , opatrzone w narzędzia, naczynia , i we wszystkie dla pracujących wygody. Mitr.

Mscr., (cf. warsztat). PRACOWITOŚĆ, ści, z, skłonność do pracowania, kochanie się w pracy, bte 91rbeit(amfctt;

Boh. pracowitost; Sorab. 1. zprocżnofcż ; Carn. dçlovnost;

Vind. radodelnost, delajozhnost, delatlivost, mujastnost,

cku). PRADZIADOWE, ego, n., subsł., spadek po pradziadzie, baś ttrgrojtoäterltc&e, ( Vermögen, (Erbgut).

‘PRAG, u, ro., ‘PRAGA, PRĘGA, i, i, 4) pręgierz, ber franger. (Eccl. np&ffiHic [locustae 2], npy3H, Bepimat cb 4pcBa, (cf. prącie). Lichwiarze bezsumienni niechaj będą u prągi miotłami jawnie karani. Chełm. Pr. 106. Rzezimieszek ma być u prągi bit miotłami. Szczerb. Sax. 52i. Taki ma być karan siedzeniem u prągi na rynku , wszakże tam nie ma być bit miotłami, gdyż u prągi nie śmigają jedno o kradzież. Szczerb. Sax. 582. Będą-ć zawsze złodzieje, choć niejeden u prągi zostanie Malchusem. Iilon. Wor. 37. Łotr, szubienicznik, godny u prągi usieczenia. Mącz. U prągi rózgami weźmie chłostę. Szczerb. Sax 176. ib. 370. Tego u prągi chłostą przypłaci, ib. 111. Nieposłusznego kazał merskać u pręgi aź do śmierci. Gorn. Dw. 1 10. Przyprowadzono dwu licowanych złodziejów pod pręgą. Pot. Zac. 60. Byli u prągi wiązani i wygnani. Baz. Hat. 78. Żołnierze go do prągi pchali. Mlask.

ron i forbot praczka abo wypranie z brudu. Haur. Sk.

354. PRACZY, a, e ; Boh. pracy ; Ross. npaicmubiH ; praczom służący. Cn. Th. , SMfdjer * .

PRĄD, prądu et prędu , m. ; Boh. praud , sam pęd wody, wart, nurt; Vind. tezbifhe, struga; Ross. cieputeiiŁ, ciep-jKeueKB, crpcaweHie ; §. a) ber ©d)ujL ©trom, ber ©ang über Sauf eiltet pfftgen Slörperö; (Vind. prod * piasek, hak na rzece, wyspa, bród, dziarstwo; Croat. prud sabulum, glarea; Slav. prud * hak rzeczny; Eccl. ct Ross. iip^T.,

\agger 2], npy4HKB, itpy40KB, npy4inue * staw, rybnik; npy4B, óypuiTUHB bursztyn, npy4HhiH pełny skał i haków, npy4Hi'b, iipyJKy wodę tamować, śluzować; ripy->kiitl nabrzmiałym uczynić, cf. prężyć, ynpy4HTb, ynpy-jłuiBaib zatamować). Prędy morskie, bieg morza ciągle postępujący poziomy. Sniad. Jcog. 262. Ryba rzeczna prądem rzeki była zaniesiona w morze. Ezop. 45. Bystry prąd przeszła dusza nasza, snadźby była przepłynęła dusza nasza wodę nieznośną. 1 Leop. Ps. 123, 5. Gotów

na morskie gonitwy i prądy. Chroie. Tars. 196. — §. Rgt. 63. Ci, którzy się prądze, szubienicy odkupują, b) Drzewa, które się już rozstały z lądem, Już drzewem    bezecni są, gdy w tym sądownie pokonani będą. Szczerb.

Cttt PRAGA, i, z. ; §. a) Boh. Praha; Germ, ^irag in Sühnten; stolica Czech nad Moldawą. Wyrw. Geogr. 256 ; od progu Boh. prali. Gwagn. 462. — g. b) Praga , miasteczko pod Warszawą, z drugiej strony Wisły, f^rag bet) 2Bar* jd)au. Pochodź. Prążki, Prażanin, Praianka.

m., ranniejszy len, z którego prędko się nasienie wypraża , jeszcze w roli, gdzie braniem nie był uprzedzony; główki się otwierają, zaczym nasienie wypada. Syr. 1020. Kluk. Rosi. 3, 524; zowią go też pra-żec, prężec. Przędz. 108, przędlec. Cresc. 188. Vind. pershei, hiterz, ber gru^fla^, beffen ©ameitfnofpcn auf bem gelbe »ou felbft aufplapeit, menu man bem tttd)tjum>r fammt. Dwojaki jest lnianego nasienia rodzaj, jeden się zowie słowień, drugi prężec, alias prażcc. Ilaur. Ek. 178, cf. słowień, wielkolen.

nie zow, ale je zow prądem. Klon. Fl. E 3 Prąd,    Sax. 47. — 2) ‘Praga, ob. Pręga,

drzewo lub korzeń w wodzie ukryty. Magier.

Saunt unter bem Gaffer,, ber beu ©clpjfcu gefüllte!) tft, (cf. karpa). Prądu aby rotman i sternik pilnie przestrzegał, dla szwankowania. Haur. Ek. 171. Ni szkuta na hak,

,.    -'I

fortunę i zdrowie wniósłszy, nie bez swój rusza się ruiny Na wart popławny z prądu lub z rafiny. Wad. Dan. PRAGLEC, lea pr. Bodajbyś nawą nie uszedł prądu. Przyb. Luiz. 91.

‘PRĄDAC się recipr., n. p. To do źrzódeł, to i do morza się prąda, Flagi błędne trybując, versus. Zebr. Ow.

193. (popływa). PRĄDNIK, a, m. ; {Boh. praudnik głowacz ryba); rzeczka pod Krakowem, nad którą Kanclerz Samuel Maciejowski dom piękny zmurował. Gorn. Duj. 1, eill flcilter $luj) bet) Sîrafatl. Górnicki rozmowy o dworzaninie , wystawując jakoby miano u Maciejowskiego na Prądniku, ztad Prądnickiemi nazywa je. Gorn. Dw. dcd.

et 1-9. PRADO WINA, y, z., Prądowinami zowią lliso- PRAGNĄC, — ął, -ie, mcd. cont.; (Boh. prahnauti schnąć); wie, drzewa poobalane w rzeki, na których się więc Boh. źjznili, (cf. żyzny); Slov. żjżnjm; Carn. sheja me; i statki wodne rozbijają. Olw. Ow. 127, (cf. karpa, prąd), Vind. shöjat, sheiń bit, shejo imeti; Croat. segyati, se-CtU Saunt unter bem SBaffer nerfcnft. Ostrego brzegu nurt jati, sejam, segyam; Dal. sednim ; Rag. xednitti, xe-rad się trzyma, leez wina Do niego, bo w nim bywa    dnjetti; Slav.    xedjali; Bosn. sgeghjati ; Ross. aca5K4UTb,

prądowina. Klon. Fl. E 2 b. [Croat. prüden sabulosus).    maJK4y iiMiib    ; §. a) czuć potrzebę picia, burfteit, S)urft

PRADZIAD, a, m., naddziad ; Boh. praded ; (Slov. predé-    l)abcu. Pragnę    , ob. pić mi się chce. — Kiedy kanał po-

do, dedow dedo abavus, prapradziad) ; Carn. preddęd ; karmowy niedość jest wilgotny, wtedy zwierz czuje pra-\ind. pridid, preddediz, prededei, predcd , pridid , striz,    gnienic. Zool.    34; ba§ ©ûrften, ber ®urft ; Boh. et Slov.

(cf. stryj); Slav. pradid ; Croat. zadëd, (cheterti ded tri-    żjżeń ; Sorab.    1. laznofcż, pit.za hczócżo , pitża ztradano,

zacznofcź ; Garn. sheja ; Vind. shöja . sheja , shejanje ; Croat. seja; Rag. xéghja ; Bosn. sgeghja, sgedia ; Eccl. Hta*4a. Z pragnienia umrzeć, »erbürften; (Vind. od sheje vmreti, preshejati). Nie mogę pragnienia ugasić. Teat. 18. b, 20. Pragnący, burftenb, bürfttg ; Boh. et Slov. żi-zniwÿ ; Sorab. 1. hczéyaczé picz, zacznę, łacny; Carn. skejn; Vind. shein, sheio terpezh; Bosn. sgedan ; Slav. xédan ; Eccl. JKa?K4HbiH. — §. b) Pragnąć czego , żądać czego, chciwie pożądać ; nadj ctmaâ burften, begierig »er* langen, begehren; Slov. dychtjm; Carn. dehlim; Croat. sèlem, selelszem , selenye , selya , pohleplyujem ; Dal.

454

PRACZY - PRADZIADÓW S K I.

PRADZIADOWE - PRAGNĄĆ.

tavus, atavus, arded avus, predcd proavus) ; Dal. sadid ;

Bosn. pradid, otac didov; Ross. npa4rf>4'&, ber UrgroP* yater, mego dziada abo baby ociec. Sax. Porz. 124. PRA-DZIADOWSKI, PRADZIADZI, ia, ie, PRADZIADÓW, a, e; Boh. pradidov; Croat. predédov; Ross. npa4'fe40BB, npa4t4Hb»ï, npa4b4CuiM, urgropoiiterltc^. Pradziadowa sława, albo niesława, ani pożytku, ani szkody prawnę-kowi nie niesie. Szczerb. Sax. 113. Pradziadowy brat;

Boh. prastryec, (cf. stryj). Mąż w pradziadzich zwyczajach nadto stały. Ossol. Sen. 24. Zamiast ostryg po ‘pradzia-dowsku śledziki dawano. Teal. 33. d, 20. (po staroświe-

PRAGNICIEL <- PRAKTYKA.

PRAKTYKANT - PRAKTYKARZ. 45S

ma do boga żywej studni. m., sititor. Cn. Th.

mu bez pomsty nie miało zejść. Kosz.

ie , od prakfykarza, prak-

xeliti ; Bosn. hlepati, hlipati, hlipanje, hlipnóst; Boss. 5Ka4HHqaTb, *a4HUM, amymiit, whoctl, acajK4a; Eccl. B035KeatTH , KiiKĄBAUTH , paqy, pamneiCTByio, no,voTT,TH, nosK6iiATH. Ja lego jak kanią dżdżu, a jeleń źrzódła pra- ' gnę. Teat. 24 b , 48. Ah jak kania dżdżu pragnę ciebie. Tent. 29, 20. Kto cudzego pragnie , tedy swe traci. Biel. 93. Psalmod. 40. Kto czego nie pragnie, równo jakby miał. Cn. Ad. 375. Wszystko mam zpelna , kiedy nic nie pragnę. Hor. 2, 119. Nar. Czci pragnienie, ambicya, górnochciwość , czcicbuć; gfjrbltrft, (gÿrfudjt. Wszyscy'sie jego czci pragnieniem nieporządnym brzydzili. Sk. Dz. 901 Pohamowanie hardej czci pragnienia, ib. 222. Czci pragnącym duchem stolicę sobie przywłaszczył, ib. 853. ambitnym , górnochciwym, eljrfndjttg. — §. Pragnąć do czego, tęsknić, ftdj ttrtd; etttxrê fernen. Niech mi smakują niebieskie obietnice, abym do nich pragnął. Sk. Kaz. 147. Boże daj, abyśmy tu do ciebie i w ieczerzy twojej pragnęli. ib. 294. Pragnęła dusza 1 Leop. Ps. 41, 3. PRAGNICIEL, a ber 2) tir (ter, ber und; etrocrô bürftet. PRÀGN1C1ELKA, i, i.

PRAKTYCZNY, a, e, — ie adverb., od praktyki, doświadczeniu, wykonaniu służący, practtfd). Doktor ten nie ma jeszcze biegłości praktycznej. niedawno zaczął na swoje rękę kurować. Perz. Lek. 328. Geometrya praktyczna, umiejętność przystosowania teoryi do wymiarów ziemnych. Zabór. Geom. 1. PRAKTYK, a, m., bieglec, biegły; sprawny w czym. Cn. Th. praktykę mający, ber frct.riö, ©rfn^rmtg I;at. Praktyk prawny, prawnik, adwokat, rzecznik, patron; ein prctciifôer 9łcd)t^elel;rter, ein Slböocat. Królewscy praktykowie, proeitralores. Krom. 644, cf. pra-wobrońca ; Sorab. 1. zakona hutżownik. Praktyk podły, rabula , brzechajło. PRAKTYKA , i, z., z Greckołac. praxis , §. a) wykonywanie teoryi, bte (ßrajttS, bte 9IuêitIuutg, Hebung. Szanujmy teoryą, jako doskonalszą, ale nie zaniedbujmy praktyki, jako powszechnie potrzebniejszej. Kpcz. Gr. 1, p. 72. — §. Zwyczajne wykonanie, uskutecznienie; Sïuôôbuitg, Seroerîfteflung, 2luêfû(iruug. Dla har-dości Elżbiety, radzili o innym królu, ale gdy to przyszło na praktykę, obaczyli , iż to były niebezpieczne rzeczy. Biel. 228. (gdy to miano w praktykę obrócić, uskutecznić). — Praktyka, wprawa, wzwyczajenie, zwyczaj, doświadczenie; ftcrłtgfett, ©nibf&ett, ©ctrobitlietf, èrfalt* ruitg. Były o tym wątpliwości u uczonych w prawie, którzy praktyki, to jest, biegłości prawnćj nie mieli. Herb. Stal. 470. Czas i praktyka odmieniła dobrowolna ofiarę W zwyczaj i obow iązek. Nar. Hst. 2 , 540. . Nie darmoć się Turek ogląda na te ludzie nasze, a snadź i praktykę ma, od nich zginąć. Biel. 15. Na ludzi poznanie Praktyka jest potrzebna i ich zażywanie. Jabt. Tel. 525. Ja ci z praktyki’ własnej powiem, czym sie miłość płaci. Zab. 14, 145. Pierwsza na święcie praktyka podobno takowej odpowiedzi. Teat. 52,58. pierwszy przykład, rzecz niepraklykowana ; Ress, nepmina, nepBHiiKa, Praktyka, rzecz praktykowana, znana, zwyczajna, oklepana; Boss. vulg. Bii4a4i>mHHa. — §. b) Transi. Praktyka * kunszafty, zmowy, spiski, chytrości, intrygi, doły, sidła , łapki ; ^racttfen, fflattfe, Slnfcfyläge, 8tmd)e; Boh. praktyky, par-tyky, n. p. dèlati intrygować; Hoss. naBep3Łi, JipoiiCKB, npoHCKii, kobï. Patrzajcie, jakich dziwnych praktyk Herod używa, żeby zatracić Jezusa. W. Post. Mn. 60. O praktykach Ruskich książąt, gdy się dowiedział Bolesław, zatrwożył sobą bardzo. Slnjjk. 188. Na praktyki się rozmaite udawamy, targi o to , co naszego nie jest, czynimy, a na cudze się rzucamy. Lek. B 4 b. Bardzo sie w koło poselskie zakradła pani praktyka , która nam w Polszczę wszystko psuje. Orzech. Qu. 18. W Rzymie śmiał praktyki robić, jakoby senat wytracić. Warg. Wal. 344. Pomieszaj ich praktyki, niech się im pomylą szyki. Ryb. Ps. 61. Dobrze chmielowi, gdy się trzyma tyki, Nie tego ziółka rzecz czynić praktyki. Biafnb. Odm. 11. — §.

e) Praktyka, opowiadanie przyszłych abo skrytych rzeczy, wróżka, wieszczba; (f radie. 91 big.), SSflltrfaguug, 3etcf;en* bfutung ; (Vind. praktika , kolender; Carn. pratèka ; Sorab.

l.    protika, pratika; Sorab. 2, pratija * kalendarz). Baby-lończyki nic nie poczynali, jedno w praktykę wejrzawszy, jako się miało poszańcować. Petr. Hor. C. Przestrzegał snów, trzymał się praktyk z ptaszego lotu , zabawiał się około czar. 1 Leop. 2 Parał. 55, 6. Wypełniła się praktyka wieszczków, którzy mu przepowiedzieli, co sic stać miało. Papr. Hyc. Odejmę zabobony z ręki twojej, i gusła albo praktyki nie będą więcej w tobie. 1 Leop. Mich. 5, 12. Praktyka, praktyka,rska nauka gwiazdarzów ; btC SBahfagerfuuft, Sternbenterfunft. Dla astrologii i gwiazdar-skićj praktyki z miasta wypędzony. Sk. Dz. 80. — §. Aliter: Powracającego Kazimierza, jak zdrowie swoje» szczęśliwemi praktykami, głosy i łzami radośnemi przyjmują; favstis ominalionibvs. Krom. 90. PRAKTYKANT, a,

m. , PRAKTYKANCIE, a, m., dem., a) praktykę w lekarstwie, wprawie mający,' prawidła swojej nauki wyko-nywający ; eilt ^racticuś, ^racttCrtttt. Lekarstwo to bardzo użyteczne, według zdania mądrych i uczonych praktykantów. Syr. 285. Praktykant lekarski, ib. 280, (ob. Doktor, medyk). — §. In malam partem: Co praktyki, zmowy, kunszafty, spiski czyni; etn 3înttfeitmarf;er, ^rndifenftifter; (Boh. praktyk ar, partykar oszust, intrygant). Jechali oni pokątni praktykanci do Opola. Biel. 157. O praktykantach * ktoby od tego czasu w praktykach z kimkolwiek około posadzenia czyjegokolwiek na tron doznan był, o to ma być pozwan. Vol. Leg. 2, 1596. PRAKTYKARKA, i, i., wieszczbiarka, wróżka, bie SSafyrfagenmt. Onćj nie-bożątku zachciało się być praktykarką, a wiedzieć przyszłe rzeczy. Bej. Zw. 2. Praktykarka Apollinowa to mu praktykowała, że Lor. ‘16. PRAKTYKARSKI, a

tyków ariia , wieszczbiarski ; jdtfyettbeittcnfcfj, türt^rfögerif# ; (Boh. praktykarsky, partykarskÿ intrygantski). Próżność nauki praktykarskićj, która z aspektów, gwiazd, opowiada ludziom przyszłości. Żebr. Zw. 143. PR AKTY KARST'V O , a, n. , praktykowanie, nauka praktykarska, wieszczbiarstwo ; 5Ba('rfagcm), 3eicl’citbcntem). Nie parajcie się wieszczbami, ni praktykarstwem. Radź. Lev. 19, 26. PRAKTYKARZ, a, m., wieszczbiarz, wieszczek, z ozna-ków przepowiadający, dochodzicie! nadprzyrodzony ; Carn. pratèkar, (* 2. kaleńdarznik), eilt 3et$dtbctlter, SŚa('rfagcv.

456 PRAKTYKOWAĆ - PRAŁAT.

PRAŁATSKI - PR APRADZIADOW.

Lud ten słucha praktykarzów i wieszczków. 1 Leop. Deul.    Wszystkim śmierć równo płaci. Kanc. Gd. 295. — §. b)

18, 14. Niech się u ciebie nie najdzie praktykarz i wie-    Transi, vulg. Śliczny mi prałat, w targi chciał wchodzić

szczek i czarownik. Budn. Deul. 18, 10. Cycero był au-    o żonę. Nieme. P. P. 93. piękny ptaszek,    ein    fauberer

gurem, to jest, praktykarzem. Kosz. Cyc. 170. Prakty-    Sogel. Pewna jestem, iż ten prałat (marszałek)    nie    dla

karze niebiescy, co się po gwiazdach znaczą, i którzy    Wc Pani. Teat. 17, 86. PRAŁATSKI, a, ie, ^rdloten * .

opowiadają, co na każdy miesiąc ma być. Budn. Jes. 47,    PRAŁATURA PRELATURA. y, z., sacerdotium pinguius,

15. not. «patrzycielowic na gwiazdy«, ©terufel/er, (Stern*    dignius. Cn. Th., bte fprdlatennmrbe, ^ralatur.    —    §.    Jo-

beittcr. Praktykarz z gwiazd zabobonny aslrologus, nieza-    cando, Prałatura , ob. Prepozytura , brzuch.

sehe, opiralnicza; Ross. npanennaa ; miejsce, budynek, izba, gdzie piorą; ber SBafćffort, ba$ 2Bafd)i)au3. Gdzie jest dwór pański, tam też być powinna pralnia ; najlepiej pralnią założyć na wzgórku jakim. Świlk. Bud. 286. PRALNIK, a, m., pracz, praczyk, kijanka. Dudz. 31. ber SöafdjDlflUel ; Cum. perûla, pralyka, perilnèk, péri— vnèk; Croat. prâlyka; Ross. Ba.ieKB, (ob. Wałek). Baby

boBonny astronomus (gwiazdziarz), praktykarz z twarzy, PRALNIA, i, z. ; Boh. prâdlo ; Rag. prallo ; Croat. opirali-fizyonom. Cn Th. Tobie nędzniku grzeszny, pewniejszego praktykarza nie trzeba , jedno własne serce a sumnienie twoje. Rej. Post. S s 6. PRAKTYKOWAĆ, -al, - uje, cz.

■niedole., spraktykować dok., §. a) wykonywać, sprawować;

Vind. dopernafhati, vdelati, vfhleikati, practtcil'Clt, attÖ* üklt, uolljteljett. Postanowił raz codziennie wizytować siedm kościołów, co przez lat 14 praktykował. Sk. Żyw.2, 145.

Co starzy tragikowie piszą o Medeach, wszystko to się    pozabijały ich pralnikami czyli praczami. Kur. Pet. 205.

iści I wszystko praktykuje temi teraz czasy. Opal. Sat.    (Vind. periuniza * balia). PRALNY, a, e, od prania, Sßafcf)*;

46. (wypełnia się, bywa, dzieje się). Ażem zdrętwiała na    Boh. prâdelskÿ ; Boss. CTHpajiLHhiîî.

taką w domu moim niepraktykowaną historyą. Teat. 10, PRAM, pra, prę, pre, ob. Przeć. PRAM, u, m., ob. Prom.

60. bez praktyki, bez przykładu, ‘niebylica ; Boss. nep- ‘PRAMATKA ; Ross. npaiwaTep'b, npapo4HTejJbnnua » Ewa, bte Bitna, nepBMHKa. — §. b) Knować, intrygować; Ross.    Urmutter; adject. npaMarepHbrn, cf. 'praociec.

i<aBep3Hib, łiaKaBepaHTt, CKaBep3HTB, fdfutteben k>etmlt(4;c ‘PRAMO, n. p. Co należy do tego muszę mówić ‘pramo, Sîrtltfe, ^rrtCttfeit madjeit. Raz na mię zdradliwie w tajnej Zawżdy wszak szydło z woru wykolę się samo. Petr. Hor. radzie praktykują, To zaś drugi raz wojska przeciw mnie 2, P 4 b. Ross. npaMO prosto, szczerze, uprzejmie, szykują. Ryb. Ps. 279. Na dobre praktykują, niewinnych PRANDOTA, y, m., imię Staropolskie. Jabt. Her., ettt 5llt* na śmierć skazują, ib. 187. — §. Spraktykować sobie    polntfcfyer 2)?aiui3iiame.

kogo * na swoje kopyto przerobić, przekabacić go, na ‘PRANDYPURA, y, z., [z franc, la brandebourg, rodzaj sza-swoje stronę przeciągnąć, eilten auf feilte Seite frtcgeit.    rafanu, ob. Diction, des deux not. II, s. h. v. 3], ubiór

Wpadł Gustaw do Inllant, przez pewne osoby wprzódy    jakiś męzki, eine üJîamrëtradjt. Dla niego krawcy szyją te-

sobie Ryżany spraktykowawszy. Star. Ref. 181. Pospól-    loty, krają złotogłowy, A z nich zaś prandypury, kontu-

stwo zawiedzione, od hersztów spraktykowane. Żarn. Post.    sze , hazuki. Opal. Sat. 115.

3, 778 b. — §. Spraktykować się z kim * zmówić się, PRANIE, ob. Prać, Praczka. PRANY, ob. Prać. spiknąć się chytrze i sekretnie; ft cf) fietntltd) tfcrlmtben, *PRA0CIEC, jca, m. ; (Eccl. npaoTM|h,    dziad, npa-

OTeuecuiil, 4l>40BCKiM dziadowski, iif)t\OTM|h, n(mpOAHT6Ah Adam). Przy świętej niewinności potrzeba było praojcom naszym w rozkosznym raju przenosić się na wieczne wesele. Pociej. 3. pierwszym rodzicom naszym ; Eccl. npa-po4HTe4H, Uralter, ©tammodter. Onoż praojce w otchłani jęczące, ib. 92. Praojcowie nasi są, którzy od pana Chrystusa pod czas zmartwychwstania jego z adu wyprowadzeni byli. Smotr. Ex 4L PRAPRABABA, y, z’.; Boh. praprabâba; mego pradziada abo przedbaby matka. Sax. Perz. 124. bte Ururgroßmutter, Urdlternmtter, trzecia baba; Slov. prebaba, dédowa baba, stareg matki stara matka; Croat. zabàba ; Dal. sababa; Eccl. npanpaóaóa. PRAPRA-BABI, ia, ie, do praprababy należny, bte Urdltemtutter aitgeltettb. Tr. ; Boh. praprababine. PRACRADZ1AD, a, tn., PRAPRADZIADEK, dka, m., dem.\ Boh. prapradèd ; Slov. predèdo , dédow dédo ; Vind. predozhjak ; Croat. zadëd , cheterti ded; Dal. sadid; Bosn. sadjed, sadid, trecchi did ; Ross. npanpa4,fe4,B ; mego pradziada albo przedbaby ociec. Sax. Porz. 124. Petr. Pol. 198; ber Uritrgrofïflflter, Umltemater, trzeci dziad. PRAPRADZIADOW, PRAPRA-DZIADOWY, a, e, PRAPRADZIADOWSKI, a, ie; Boh.

öerfd)tVÖren. Spraktykował się jeden kniaź z kilkadziesiąt Tatarów na życie Dymitra. Źołk. Mscr. 76. Wybieranie urzędników trudne; bo gdy niektórzy spraktykują się, choć nie w wielkiej liczbie, wybiorą których będą chcieli.

Petr. Pol. 106. Chcieli niektórzy panowie koronacyą jak najdłużej zwlec, żeby się lepiej spraktykowali., Biel. 306.

— §. c) Wróżyć, pvöpüe^ert, tMfjrfttgett. Niech cię teraz zbawią, którzy praktykują z nieba, którzy się zapa-trzali na gwiazdy, aby z nich praktykowali, co na cię miało przyjść. 1 Leop. Jes. 47, 13. Praktykował Kazimierzowi astrolog, iż miał długo być żyw, ale nieszczęśliwy.

Biel. 286. Kosz. Lor. 16. Olchowi praktykowali wieszcz-kowie śmierć podjąć od swego konia. Stryjk. 116. Widząc raz straszliwy, Już sobie sam swą śmierć praktykował. P. Kchan. Jer. 111. O przyszłym zwycięztwie sobie praktykował. Krom. 252. (tuszył).

PRAŁAT, 'PRELAT, a, m., ber frćtlat; Sorab. 1. prelata ;

Boh. prélat; Vind. pralot, duhouni predstoinik; Slav. prélat; Rag. redoglavnîk; Ross. npeaarB, 3HaTiiaa 4yxo-Bnaa ocoóa ; §. a) nazwisko urzędników wyższych w hierarchii kościelnej, z Łae. prae et fero. Pospolicie daje się biskupom, arcybiskupom, nawet dygnitarzom katedr    prapradèduw; Slov. predèdow; Ross. npanpa4’fc40B’B, npa-

i kolegiat. Kras. Zb. 2, 400. Tak świetcy, jak prelaci,    npa4b4Hm; betlt UrurgroPoater gehörig. Prapradziadow ojciec,

dziad pradziada mego abo prababy, atavus, czwarty dziad;

Bosn. sojukundid; Rag. scjukundjéd, ber ©roßälteroater. ftfynuren.

Prapradziadowa matka albo prababa mego pradziada abo Pochodź, praska, prasować, wyprasować, prasowy, pra-prababy, atavia, czwarta baba, bte ©roßältermutter. Pra- sny, prasownia, prasownica, prasownik. pradziadów dziad, dziad piąty, tritavus, ber Mlteroater PRASK, u, m., Subst. ;

K. — Burlesq. in inßnitum: Jego to praprapraprapradzia-dek X. Alwar, słynie Łacińską grammatyką. Teat. 21,

183. ttrururururgroßoater. PRAPRASZCZUR, ob. Praszczur.

PRAPRAWNĘCZKA, PRAPRAWNUCZKA, i, l, która się rodzi od mego prawnęka albo prawnęczki. Sax. Porz.

124; Eccl. npanpaBHjKa, bte Ururenfeltmt. PRAPRAWNUK, a, m., który się rodzi od mego prawnęka albo prawnę-ki. Sax. Porz. 124, Carn. podnuk ; Ross. npanpaBHyKt, ber ttrurettfel. ‘PRAR0DZ1C, ob. Traociec. TRARODZI-CIELKA, ob. ‘Pramatka.

PRASA, y, z., z JSiem. bte greffe, tłoczarnia ; (Angl. et Svec. press, cf. Lat. pressus, pressare); Boh. près, će-ren, tis; Slov. près; Hung. prés, prees; Sorab. 1. pra-sza , cżiżcżencza, teptancza; Sorab. 2. prasza, presza ;

Carn. pręsha, stiska, stiskavneza, (ob. Cisnąć, cisk, ścisk);

Vind. prefha , perfba, trot, tistauka, stiska, stiskalu, stiskuniza ; Croat. presha , pressa; Dal. tiszk ; RagAjés',

Bosn. tjesk, utjesk, scjahtov; Boss. thckh, npecct,

JKCMt, meMio; §. a) narzędzie z tablic i szrub złożone, do wygniecienia soku z jagód etc. Kluk. Bośl. 3, 545. et 2, 165. Prasą bywają tłoczone jagody Sycyońskiej oliwy. Gtw. Wirg. 418. bte Oelprcffe; olejarnia. Syr. 1205.

Oleje za pomocą prasy z ciał wycis'nione bywaja. Krumt.

132. Prasa winna , winniczna, Ross. TOUHao, (ob. Toczyć) ;

Sznorówki, tu bie ©nge, in bte klemme etttpreffen, ein»

Sorab. 1. prask, praszk; Croat. pràszka; Dal. prasskanye ; Boh. prask, praskot. — §. Trafił na prask, na raz trafił, na sam cios przyszedł. Dudz. 46. er fant gerabe jurent, junt größten SRitmntel, jur größten ©efaljr, er fant gerabe recht tn ben Surf. Ale czy kaci na sam prask brata jéj przynieśli? i on pod aresztem trzymany. Teat. 13, 102. Porywczy, żwawi, częściej na prask przychodzili. Mon. 70, 177. (narażali się, wystawiali). — In bonam partem: Na prask trafić » wczas, opportunee venire. Rys. Ad. 66. Cn. Ad. 1170; quan-quam na prask infortunium plerumque significat. Cn. Th. 446. gerabe gelegen fomnten. PRASK! Interject. sonum per-culientis expriment, ut trzask, plask, puk! Cn. Th., plaß! perbuß ! PRASKAĆ cz. niedok., Prasknąć jedntl., z pra-skiem uderzyć, flatfcßen, plaßen, mit einem SRatfcßer, iilat* fdjer woran fdjlagen; Boh. praskati ; Sorab. 1. próskam; Croat. präszkam, praschim ; Bag. praskati, prasctjetti ; Bosn. praskati, puççati; (Vind. praskati s skrobać; Boss. nopcKHynt, nopcuaTb krzykiem pewnym zachęcić psy polując). W twarz pięściami trzaska, Szaty na sobie drapie, w piersi ciężko praska, ferit. Zebr. Ow. 289. (Boh. praskać bicz trzaskający). Praskanie, detonnation, jest to skutek zdarzany w pracach chemicznych tyle razy, skoro jakie ciało odmienia nagle kształt swój stały, przybierając posiać rozparu. Mier. Mskr. trzask, ^Jlaßcr, iśłnall. Eccl. npaca BiHorpa4Haa, tomiijo bx HCMate Emorpa^ PRASKUR , ob. Proskur, opłatek. PRAŚN1K, PRAŚNY, ob. TonjTE, bte SBemfelter, SBetnpreffe. Nasadził sobie winnicę, Przaśnik.

i wkopał też w    niej prasę. 1 Leop. Math. 21, 53. Bez    PRASNY, a, e, prasowy, do prasy albo    prasowania    nale-

ciężkich cepów,    bez prasy, bez tłoki, Nie dojdziesz smaku    żacy, Sfreß « ; Croat. pressni ; Sorab. \.    cżiżcżerski ;    Ross.

i w zbożu i w winie. Morszt. 2. Prasa abo przyłoga na imoilui.ilhbih , naioinMtHUH , yTiorOBUH. Prasny drąg, ob. tworzenie sera.    Cresc. 560. bte föafeprcffe. Prasa od gła-    prasa drukarska; Vind. prefimu fleme,    prefhpan,    ^reß*

dzenia materyj,    kalandra , Boss. iLtomimna. — §. Prasa    Bannt. Prasna srzuba. Tr.

solone); przekupień solny, co sól przedawa ; etlt ©alp pcrfćtitfer, ©aljfactor, ©aljljöcfe; Boh. slanec, solnar, so-liwarić ; Vind. {oinar, founar; Bosn. solinar, koji só pro-daje ; Boss. utJOBaabHHH'L. Praśoł, który solą kupczy, płaci po złotemu. Vol. Leg. 2 , 984. Książe Oświęcimski miał grzywnę jedne z przekupniów albo z prasołów- solnych. Herb. Stat. 524. Prasołowie, od każdego woza, którym sól wrnżą na przekup, płacą po gr. 12. Vol. Leg. 2, 1642. W Ruskich krajach po wsiach najdują się słone wody, z których prasołowie warzą sól, iw tołpy formują. Syxt. Szkl 104. PRASOŁKA, i, z., przekupka solna, bte ©al^Otftltlt; Boh. solnàfka. — §. Prasołka * PRASOŁSTWO, a, n., Dudz. 54. handel solny, przekupstwo solne; ber 6al$h(utbel, bte ©aljfyocfereę. Z prasołki żyć. Zimor. Siei. 252. — §. Prasołka, podatek od pra-Równćj serce podpada ich prasie. Zab. 4, sołstwa. Vol. Leg. 5, 902. bte ©teuer »ont ©aljbanbel. 565. Sap. Ubogich w prasie poddaństwa trzymamy. PRASOWAĆ, —ał, -uje, cz. cont., Wyprasować dok., ( qu. Wad. Dan. 93. — §. Transi. Damy, rozumiejąc, że    v.), w prasie wyciskać, preffeit,    aitśpreffcit; Boh. presu-

subtelność najwyborniejszym jest ich urody wydosko-    gowati; Sorab. 2. praszowasch;    Vind. prefhati, stiskati ;

naleniem, w prasę ciała swe biorą. Zab. 7, 134. ob.    Croat. pressam ; Ross. OKimaiŁ,    utaTb. Soki wyciśnione,

papiernicza, drukarska; Ross. CTBHOKtj, craiiE , bte 23ltdp PRASOŁ, a, m. ; (Boss. npaco.tt przedający ryby, t. j. na— brncferpreffe. Prasa drukarska składa się z balek, ścian, szruby z drągiem, panewki, tygla, wózka, korby, fundamentu, ramy, dekla, i ramki do zamykania arkusza na klamkę. Magier. Mskr. Wszystkie te pisma pod prasę drukarską podsuwać, rzecz była niepodobna. Mon. 65, 564.

Tyle rytmów, że im drukarskie prasy wystarczyć nie mogą. Bar. Lot. A 2. Jęczą prasy, i biedni drukarze się pocą. Weg. List. 25. drukarnie, bte Sitcbbnicfereęeit; Boh. tiskarna. Wolność prasy « wolność druku, ©ntćffre^ljett.

— §. b) Fig. transi. Prasa, cisk, ucisk, ciżba, tłok;

©ebrattge, Sebrängttiß, ©rattgfal ; Boss. 4aBKa. (cf. dawić).

Telemak, który w żalu siedział pod te czasy, Uwalnia serce z swrego frasunku, jak z prasy. Jabl. Tel. 227.

Tamże jeden drugiego dusił w tym hałasie, Jeden drugiego krwią swą napawał w tej prasie. Zimor. Siei.

2ûl.

58

PRAPRASZCZUR - PRASA.

PRASK-PRASOWAĆ.

457

Słownik Lindego wyd, 2. Tom IV.

ry w ręku nosił, Okrążył Antyocha. Papr. Pr. D 2 b. (laseczką). Ociec nic tak się z dziecięciem pieści jak matka, a czasem mu i prątkiem podsiecze. Rej. Zw. 178 b. (rózgą). Otóż to jest ten jesion, co go w małej prątce, Zaszczepił wdzięczny Dafnis wiekom ku pamiątce. Zab. 11, 260. Zabł. Tyś bujnym prątkiem, a bez sęku, onym Co w Jessowym zakwitnął ogrodzie zielonym. Miask. Ryt. 24. Tu bujne trawa wspina prątki. Hor. 1, 204. Nar. Stoję nad krzaczkiem róży, Co jeszcze oczkiem mruży, I w samym tylko wzrasta prąteczku. Zab. 13, 325. Zabi. Ziele to ma prąteczki między listki obdłużne i wyniosłe. Syr. 1130. — §. b) Transi. Prątek , w pośrzodku wag stojący, prawą wagę ukazujący, examen. Mącz. język w pośrzodku wagi, ba3 Biglent ttt ber ffiage.

to jest prasowane. Krup. 5, 256. Niżeli kto olej zaczyna prasować i tłuc, wprzód wszystko przygotować powinien.

Krup. 5, 31. Wino prasować. Petr. Ek. 107, Vind. pre-fhati, trotuvati, ben SBettt feltcnt. Prasowany kawiar Rost. naiocHafl HKpa. Prasować książki, drukować, wybijać;

33xtd;cr brutfen, unter bte greffe neunten. Xiazki Erazma, iż są bardzo pożyteczne ku czytaniu , ażeby się leż język Polski Sterzyl, prasowałem je z pilnością Eraz. Jez. iii.

(powydawałem). — §. Prasować żelazkiem bieliznę . glat* ten, plAten, bügeln; Vind. gladkati, gladiti, gladkuvati se shelesam, peglati; Ross. moiuhtl , miomy, niromuTL, yTKUKHTt, BLino>KHTb. Żelazko do prasowania, Vind. gla-dilu, gladnu shelesu, gladezhnu shelesu, ^lattetfen, 33Ü* geleifett ; Ross. ynorB, yrrotKOKt. Ja dla niej nieraz duszę od prasowania grzałem. Tent. 36, 50. Nie znali włoskiego wąsów    żelazem prasowania albo zakręcy- PRAUSZKA, i, z., w drukarni, po Niem. 3ntttalflöcfd)ett ;

wania. Pim. Kam. 68. (przypiekania). PRASOWN1A, i, ozdóbka, która się kładzie na początku pisma. Magier. Mskr.

i., gdzie prasy są, miejsce prasowania, ba3 ^reftyauS. PRAW, ob. Prawy.

PRAWDA, y, i. ; Roh. et Slov. prawda; Sorab. 1. prawda, (prahwda sprawiedliwość), wernofcż, wiernofcż (cf. wierność), wernofcżiwofcż ; Sorab. 2. wernofcż; Carn. resniza (cf. rzecz , rzetelność), praw'da s proces , sprawa , prawo); Vind. praviza (ob. Prawica), refnizza, (prauda prauduvanje , prazefs * proces ; Croat. isztina ( ob. Isty, istny); (pravda « spór, dica, lis); Dal. insztinoszt, pra-vnoszt, (pravda aequitas , jus, aequum); Rag. istinos , istina, pravizza , (pravda, pràvo, pravizza justitia, justum, processus); Rosn. istina, praviça, ( pravda justitia, aequum) ; Slav. istina ; Ross. np»B4a ( * 2. jus, juramenlum), HCTHita, HCTHHna; bte 2ôal)rfyett, (cf. Dur. 1, 208). Prawda myśli, zawisła na tym, żeby to o rzeczach sądziły, co w nich rzetelnie znajduje się. Kpcz. Gr. 1 , p. 72, ( oppos. fałsz). W słowach jego szczera tchnie prawda. Teat. 33. d, 29. Za wiecznym światłem pójdę z prawdą śmiele. Paszk. Dz. 112. Prawda lepsza, niż pozór. Cn. Ad. 923. (zmyślone rzeczy same się wydadzą). Zmyślone rzeczy za prawdę ujdą. Cn. Ad. 1360. Prawdy zdobić nie trzeba. Cn. Ad. 925. Prosta jest mowa prawdy, nie potrzebuje wielkich zalotów i wywodów, sama się zaleca i okazuje każdemu. Gil. Post. 99 b. Prawda rozmysłu nie potrzebuje. Cn. Ad. 924. Prawdzie trudno się prze-ciwić. ib. 925. Kto przy prawdzie, ten na poły ma wygraną. Rys. Ad. 25. Praw'da na światło wychodzi. Cn. Ad. 923. (prawdę trudno zataić; nie zatai się szydło w miechu; oliwa na wierzch wychodzi; fałsz w ciemności uchodzi). Prawda jest córką czasu ; czas nieprawdę psuje. Pot. Arg. 166. Prawda zawżdy górą latać musi, jako orzeł. Weresz. Reg. 111. Czekam na ów dzień, kiedy się prawda na wierzch dobyć , i ciemność fałszu rozpędzić ma. Pam. 84, 1081. Taka-ć jest prawdą, że nie umie, jedno zwyciężyć. Zygr. Pap. 295. Żadna rzecz nigdy więcej ozdobić nie /noże stanu każdego najzacniejszego , jedno prawda , a żadna go też zasię więcej nigdy zelżyć nie może, jako przykrytość a omyłka jego. Rej. Post. U u 1. Prawda, rzadka rzecz między ludźmi. Cn. Ad. 924. (dom Prawdziekich małoliczny w Polszczę). Prawda , pokora, nie ma miejsca u dwora.

458

PR ASO WNIA - PRĄTEK.

PRAUSZRA - PHAWDA.

Torcular, prasownia, to jest, dom, gdzie wino prasują, wyciskają. Mącz., (ob. Tłokarnia), bte Leiter;

Ross. n.ifOiUHJLHa laminoir. PRASOWIDERKO, a, n, ryba w Dnieprze z czarnego morza przychodnia, pleuro-nectes plalessa. Kluk. Zw. 5, 169, bte ^latteife, ein ^tfc^ ; płaszczka. PRASOWN1K, a, m., co koło pras robi. Wiod. ber greffer; Vind. prefhavez, stikavez, prelhar;

Croat. pressar, /. pressaricza; Sorab. 1. cżiżcżiżer, te-ptarnik. Prasownik w drukarni * preser, wybijacz, ber ® ru cf er ; ob. Tłokarz. PRASOWY, ob. Prasny.

'PRASTRYJ, ob. Stryj.

PRASZAĆ , frequ. verbi prosić.

PRASZCZĘ, ęcia, n. ; (Ross, npaina proca); §. a) prątek, pręt do ćwiczenia kogo, rózga; eine ©pießnitfye, ©ptcp* garte; Roh. prak, praćata, (spraskati merskać, śmigać);

Ten kijmi na śmierć zbity, a tamten z praszcząt uciekający, w⁷ stryczki wpadł oprawców nocnych. Hor. Sat. 15.

Puścić żołnierza przez (na) praszczęta * przez rózgi, ©pteß* ritten laufen laffen. Tr. Od drzwi pańskich przez mu-szkiete ich, jako przez praszczęta noszono. Mon. 69, 578.

— §. b) Fig. tr. Praszczęta, bieda, dokuczanie; 9?otlj,

@!enb, «petit. Rodzice serca mając zarażone tym dziecięcym przypadkiem, na dożywotne puszczają się praszczęta. Pol. Syl. 83. zgryzoty, frasunki , ©rant. Miał Dawid zagrać, ile razy Saul wpadnie w te praszczęta, Kiedy zły go duch opęta. Leszcz. H. S. 254. Z prowincyi tej Bi-tynikus nie chciał ustąpić, aż na praszczęta i szturm przyszło twardy. Clirośc. Fars. 223. Przy nim najbardziej trzymali się młodzi, Nie chcąc przychodzić przez sejm na praszczęta. ib. 23.

‘PRASZCZUR, a, m., (Ross. npamyps prapradziad, npa-npamypE prapradziada ociec) ; praprawnuk. Riel. 8 , ber Ururenfel. Umarł Noe , oglądawszy syny z prawnuków i z praszczurów. Stryjk. 8, (cf. szczurzy).

PRASZKA, PRĄSZKÓWATY, ob. Prążka' TRAT, ob. Prąd.

PRĄTEK, tka, w., PRĄTKA, i, z., dem. nom. pręt* PRĄ-TECZEK, czka, w., dem. sec.-, Ross. npyTiiKŁ ; Roh. prau-tek; g. a) pręcik, cienki pręt; eilt bültueö ©ertd)en, SRÜtlp djeit, ©tiel; Śtdngel, Btvctg. Popilius prąteczkiem, któ

PRAWDOŁOWCA - PRAWOPODOB. 459

PRAWDA.

wie

Z do prawdy obawiać on to żartuje,

Cn. Ad. 923. Dawne ale prawdziwe uczy nas przysło-Ze pijany a dziecię małe prawdę powie. Pot. Jow. 151. et 150. Dziecię a pijany radzi prawdę powiedzą. Glicz. Wycli. J 6. Prawda prawdą zawsze, nie dla osób, ale dla samej swej istoty. Zygr. Pap. 186. Prawda zawsze jest prawdą, choć i od czarta idzie z ust. ib. 183. (non quis , sed quid). Źle mówią, ze to prawda, iź ten i ten przysiągł; bo nie tak, ale takby mieli mówić: wierzę iż to prawda, ponieważ ten przysiągł. Szczerb. Sax. 108. Prawda nie głaszcze, prawda wtoczy kole; prawdę mówić, a nie obrazić, trudno. Cn. Ad. 922. Teat. 4. b. 13. Jeź. Ek. B 4. Pot. Jow. 94. Bys. Ad. 55 ; Slov. prawda oci kole ; powec prawdu , prebigu fi hlawu. Prawdy dla ludzi nie ustępuj. Sk. Dz. 1077. Przyjaciel jest, co prawdę mówi. Cn. Ad. 924. (przyjaciela napomnij, gdy przystojności zapomni). Co prawda, to nie grzech. Pot. Jow. 199. Zab. 16, 400. Teat. 20. b, 185. — Nieprawda, fałsz, kłamstwo, łgarstwo; Rit« Wöfyrfyeit, fiîige, Strug, $aljd)l)ctt ; Eccl. myficTBo, HenpaB4a. Już to próżno, kto się nieprawdę powiadać przyzwyczai, nigdy prawdy mówić nie może. Firn. Kam. 25. Nieprawda, którą mawia pochlebca, to w panu zbuduje, iż nietylko rzeczy zwierzchnich, ale sam siebie znać nie będzie. Gorn. Dw. K. — Kto z nas ma prawdę ? Xiadz. 143. kto ma racyą? sprawiedliwą? wer tyal 9îcd)t? Zdaje mi się, iż ona ma prawdę. Teat. 37, 166. — §. A/Jirmat. llo, co to, to istna prawda. Teat. 8. 6, 81. Mc reine SBûljrtyett. Mogę cię upewnić, że jak amen w pacierzu, tak to prawda. Teat. 51, 59. Umiem 53 rzemiosł, a jednak z głodu umieram; to czysta prawda. Teat. 17. b, 25.    To nie prawda l Falib. E 2. (fałsz!

łżesz!). Chwała bogu, że już skończyliśmy! $•. Oj prawda! Teat. 22, 8. ety ja! (rctylic^ ! A prawda! prawda! ale nie wiem co; jocantis, approbantis quae nescit. Cn. Ad.

7. — §. Mechan. U śrzodwagi linia ta, na której nić z kulką stawa, zow;ie się linią prawdy. Solsk. Geom. 2,

4. Me ^erpenbtcnlarfalje tn ber ëd;rotn>age. — §. Do prawdy, z do prawdy, po prawdzie, od prawdy, z prawdy * seryo, bez żartu, w’ samej rzeczy, w samej istocie, zaiste; Boh. opraw'du, oprawdowè, (oprawdowost serietas, oprawdowÿ serins); Slov. ozag, ałe ozag ; Sorab. l.wo-prawdzie , woprahwdże, woprahwdu , zawerno, cżwoda, acz rohda ; Vind. popravizi, sarefnizo , sarefs , riefen, refnizhnu; Slav. uislinu; Eccl. no iictiihjiI» , tm ßrnfte. Długom to brał w żarty, ale dochodziłem na koniec, że to po prawdzie mówiono. Mon. 70, 247. Czy ona mówi do prawdy, czy tylko na drwiny? Teat. 41. b, 281. Powiedz do prawdy, jeśli nie żartujesz? Past. Fid. 99. Czy do prawdy? Nie inaczej! Teat. 1, 46. ł Do pra-wdyż on to chce uczynić? Teat. 21. c, 15. Żartem na czas do prawdy przyjść można do chleba. Zab. 16, 149. Nagi. Ja to do prawdy utrzymuję. Zab. 6 , 540. On chce się do prawdy ożenić. Teat. 2. b , 6. Gdyby się te rzeczy działy do prawdy, nie śmiaćby się, ale płakać należało. Zab. 12, 265. Dudz. się zacząłem. Niem. Król. 4-, 206. Czy czy on to z do prawdy mówi? Teat. 26. c, 70. Czy to

żartem, czy z prawdy powiadasz? ib. 42. d, 13. Jakże? z do prawdy nie chcesz iść za mnie? Teat. 54. c, i j. Z do prawdyć to nie złe nowiny, ib. 24, 106. Wszakże jednak po prawdzie i siostra moja jest. 1 Leop. Genes.

20. To człek głupi, może on ode prawdy tu sprowadzi Doranta. Boh. Kom. 4, 235. •— §. Po prawdzie, w prawdzie , ‘prawdzie « prawdę mówiąc, uznając, postępując, zezwalając; Slov. siće, sic; Sorab. 1. dre; Eccl. ovko , no HCTHHHi; certe, quidetn, Me 2Ba!)rIjett ju fagen, jwar. Biskup ten po prawdzie domu podłego, ale umysłu wspaniałego. Krom. 511. Już ci po prawdzie nie tak byli strojni, Ale-broń mieli lepszą. P. Kchan. Jer. 425. O dobre czasy, gdy trwała prostota, Wprawdzie-ć nie było tak kształtnie i grzecznie , Lecz żyli wesoło, żyli bezpiecznie. Kras. Ant. 68. Przebrakował wojsko, 700 motłochu do domu wrócił, a z garścią wprawdzie ludzi, ale dobrych się został. Biel. 588. Żałość, a ‘prawdzie wielka mię trapi. Bzów. noi. 92.— §. 2 a) Prawda stołowa. Cn. Th. kraniec od misy, ber ©Cpjjtfrtng, ©djujfeb ftanj. Kurop. 341. Ern. 587, Caïn, sklednćk ; Ross. 1104-6.1I04HL1H KpyjKeuet. Pacholę stół ma przychedożyć, obrus biały pościele, prawdę w pośrzodku położy. Eraz. Ob. E. — b) Postaw na prawdzie talerz* na fajerce. Tr. geuerforge, geuerpfanne, SioMpfanite. — c) Prawda, herb; ob. Prawdzie. ‘PRAWDOŁOWCA, y, w., n. p. Pytago-ras, dowcipny prawdołowca. Petr. Hor. E. 2, not. «który subtelnemi domysłami wynajduje w każdej rzeczy, co prawda». Dudz. 19, ber 2Ba$r|>cttêforfdbcr. PRAWDOLU-BN1K, a, w., PRAWDOLUBCA, y, m., n. p. Chrystono-ścami się oni , prawdolubcami ponazywali ; ale prawdziwie według spraw swych są łżelubcami. Smotr. Apol. 81 , SBflfyrljcttsfmmb ; Ross. npaB40.no6eur&. PRAWDOLUBNY, a, c, — ie adverb. ; Ross. npaB40JH)ÓHŁiH. PRAWDO-LUBNOŚĆ, i, z. ; Ross. npaB40.noóie, Me 2Ba$irl)eit31te&e. PRAWDOMOWCA, y, w., który prawdę powiada, ber SBaM^etlMprecjter. Prawdomowca, nie trzeba aby był wie-lomowcą. Zab. 7, 210. Koss. Mało oni tego szczerego prawdomowcę znają. Mon. 65, 479. Powstawa niepra-wdomowca przeciw obliczu-memu, odpierając mi. 1 Leop. Job. 16, 9. f łgarz, kłamca). Potrzeba mieć jakiegoś ostrzegacza i prawdomowcę rozumnego, i przy wrzawie fałszywych baśni, nadstawować ucha jednemu prawdziwemu głosowi. Pilch. Sen. list. 5, 169. Mon. 75, 590. Król z prawdomowców radzców wyzutym bywa. Jabi. Tel. 159. (z prawdomównych). PRAWTDOMOWNOŚĆ , ści,

i., PRAWDOMOWSTWO, a, n., szczerość w mówieniu, Me SBajjrjjaftlgfeit trn Sfebeit; Boh. prawdomluwnost. Prawdomówność ludzka osłabiona przez niezbożność. Ostr. Pr. Kor. 1, 68. PRAWDOMÓWNY, PRAWDOSŁOWNY, a, e, — ie adverb., veridicus. Mącz. ; Boh. et Slov. pra-wdomluwnj ; Sorab. 1. wernohretźatć ; Bosn. istiniti , tualjrrebenb, bie SBaJirljiett fagenb. I bając człek może być prawdomówny. Zab. 8, 318. Iiyck. Prawdomówna satyra. Hor. Sat. 153. Wieszczek prawdomówny. Otw. Ow. 468. Bóg prawdomówny. Farn. 1. Prawdomównym być Ross. HCTHHCTBOBaTb, ropouiHTb , oropouiHTb.— §. Prawdomówna nauka * loika. Tr. PRAWDOPODOBIEŃSTWO,

460 PRAWDOPODOBN. - PRAWDZIWY.

PRAWIC - PRAWICA.

Cyank. Log. 164, PRAWDOPODOBNOŚĆ, ści, z.

PRAWDZIWY, a, e,

a, n.,

podobieństwo do prawdy; Rag. istinoprîlicnos, potvardi-vos; Ross. iiMOßtpHOCTb, BipoHMaHie, Btpoarie, npaBAO-no40Óie, bte 2öabrfd)emltd)fett. Przewidzieć skutki sprawy swojej z niejaką prawdopodobnością. Mon. 75, 650. Miał o tym jaka prawdopodobność. ib. 76, 39. PRAWDOPODOBNY, TRAWDOPOZORNY, a, e, — ie adverb.; Rag. vjerovni, istinoprîlicni, istinopodobni , potvardiv ; Rons. npaB40n040ÓHbtH ; do prawdy podobny, tnafyrfdietmiu). ‘Prawdopozorne niebezpieczeństwo. Gal. Cyw. 2, 140. Trzeba się najczęściej kontentować zbiorem prawdopodobnych przyczyn. Mon. 76, 353. PRAWDOWIERNY , ob. Prawowierny. TRAWDZIC, a, m., prawdomowca, eitt 2Bal>rfjett3fprecl)cr, 2Baf>r|iett3framb. Zrozumiałeś jako ten to prawdzie swoję upstrzoną prawdę na nie wywarł? Smotr. Lam. 164. Sewerus bardzo się temi nieprawdzicy brzydził. Weresz. Reg. 120. — §. Prawdzie, Prawda, herb ; lew żółty z muru czerwonego po połowę wychodzi, w przednich łapach trzyma prawdę czyli koło. Kurop. 3, 41, eilt üffiappeit. PRAWDZIĆ, sprawdzać, cz. contin., sprawdzić dok., weryfikować, iścić, wykonywać, wypełniać; Dertftctrat, erfüllen, rcaljr ntadjcit. Tak postępują, prawdząc o sobie, co napisano. Xiądz. 264. Sprawdzaj boże, co wielka jego życzy dusza. Zab.' 4, 387. Pir. Sprawdzenie, verißcatio. Alg. Nar. 5. (Rag. opravdati culpa liberare; Ross. onpaB4aib, onpaB4HBaTb usprawiedliwić). PRAWDZIĆ się recipr., uiścić się, wypełniać się; in érfttEnng geljen, tnabr rcerben. Często się prawdzi, co poeci baja. Zab. 13, 354. Druib. Żarty często sie pra -wdzą. Zahl Fir. 62. Teat. 29. c, 70. “PRAWDZ1CKI, iego, w., prawdomówny, 20afirf)ett3freitttb. Dom Prawdzic-kich małoliczny w Polszczę , rzadko się kiedy odzywa. Mon. 65, 409. (prawda rzadka rzecz miedzy ludźmi). PRAWDZIWOŚĆ, ści, i. ; Rag. istinós, istinitos, praa-vnost ; Croat. isztina ; Dal. isztinoszt, pravnoszt; Ross. npaB4HB0CTb, mnpocTŁ , 1104JIHHHOCTL ; Eccl. puchiioTa ; prawdolubność, szczerość; bte SOBaRrRaftigfeit, Siebe jnr 2Bal)r(iett. Powinność życia towarzyskiego zależy na prawdziwości w mowie i na poczciwości w sprawach. Pir. Pow. 109. — §. Niefałszowanie, bte 9led)tl)ett, n. p. Rę-kopisma prawdziwość dowiódł.

PRAWDZIWIE adverb. ; Boh. prawdiwÿ, prawdiwe; Slov. wlastni, prawdiwe. w prawdę ; Sorab. 1. wierni (cf. wierny), werné, wernofcziwé, czwoda; Sorab. 2. wërne; Carn. ręs, resnizhn, (cf. rzecz); Vind. pravi, popraven, poro-den, sarefs, riefen, sarefnizo; Croat. pravi, pràvden, isztinzki, isztiniti, isztini, prav; Rag. praavi, istin , isti — ni, istinit, istinik, istinom, ù istinu; Slav. istinit; Bosn. prav, pravi, istiniti : Ross. np«B4HBi>iH, npaB4HB0 , HCTHHHŁItl, HCTHHGHTi , HCTHHHO , IUHpblH , npHMMH , IipflMO, II04JIÏHHMH , cymili, HaCTOHUUH ; Eccl. HCTOKI» , BOHCTHH-ny; prawy, isty, niefałszywy; rcaljir, ad)ł. Żebra dzielą na prawdziwe i fałszywe. Kirch. 106. et 123. Wystawujęć w istotnej barwie prawdziwe obrazy Bez wszelkich fałszów pozornej zarazy. Past. Fid. 49. Opiszę ci sposób życia prawdziwych Warszawianów, ale to co się zowie prawdziwych Warszawianów. Teat. 22, 17. Nic prawdziwszego * nic pewniejszego, nidjt$ ifi genriffer. Prawdziwie, w samej istocie; nnrfltci), in ber £f;öt, roaljrltcö. Prawdziwie Wc Pan masz niezwyciężony upór. Teat. 36. c, 75. Prawdziwie, to jest wielkie szczęście, ib. 2. b, 6. (zaiste). Prawdziwie , że już schnę z tęsknoty. Teat. 52. d, 44. (wierz mi, da-li pan, na poczciwość). — §. Człowiek prawdziwy, rzetelny, szczery; flufricbttg, nwljrljafttg. Z samym się cesarzem rozmówić chciał, słysząc, iż jest mądry i prawdziwy. Sk. Dz. 865. Trafia się to i prawdziwemu , że go ludzie za kłamcę rozumieją. Gorn. Dw. 136. Nie miłujmy słowem tylko, albo językiem, ale skutkiem i prawdziwie. 1 Leop. 1 Joan. 3, 18. uczynkiem i prawdą, Eccl. npnctrfe. — §. Wojska już sprawione stanęły, aby czyja prawdziwsza pokazała szabla. Warg. Wal. 86. czyja sprawa sprawiedliwsza, lepsza, rceffen ©odje gerechter ttmre.

PRAWIC, -ił, -i, cz. contin. \ Boh. prawiti; Slov. prawjm; Sorab. 1. prawic ż, prajieź, prawiu, prawu, praju, pra-wim, prajim, (poprawiu, popraju, poprawim, poprajim recito, cf. poprawić) ; param, (Lat. paro, praeparo » przyprawiać); Carn. praveti, pravem; Vind. praviti, povie-dati, (praviti fe * mianować się , nazywać się ; pravizhiti * pośrzedniczyć); Bosn. praviti, govoriti ; Rag. pràviti, pravgljati ; (Ross. npaBHTb sprawować, władać, cf. Arab. D1D dixït, finxit, concinnavit; Hbr. aperuit os, cf. Ger. Raren, offenbaren); opowiadać, ciągle mówić, szerzyć się, w mowie, (cf. pry); «nljaltenb reben, erjagen, ein ßangeö unb SretleS oorreben ; Ross. cttasaTb, cKa3n-Bato ; Eccl. CKa3yio. Długoż będziesz prawił I wielorakim dyskursem nas bawił? Chrośc. Job. 32. Ona widzę, kazanie zacznie prawić; Musiał jej temi zdaniami xiądz pleban głowę nabić. Teat. 22, 57, (cf. perorować). Piękne bajki nam prawisz. Teat 51. c, 51. Począł prawić warszawskie awantury. Mon. 64, 76. Dzieciom, nie mnie, można prawić tak letkie baśnie. Teat. 46. d, 5. Ah , co ty głupstw prawisz! Teat. 29, 58. Co mi tam wszystko o nieboszczykach prawisz! ib. 26. c, 99. Prawisz mi pono, coć się dzisiaj śniło. Past. Fid. 321. Prawisz jak w gorączce. Teat. 9. b, 43. Gaduły prawią ni to, ni owo. Teat. 25, 93. Prawią trzy po trzy czasem, aż złość człeka bierze. Mon. 70, 103. Ot prawisz właśnie ciele piele, Jeść, pić nie dajesz, tylko mówisz wiele. Bratk. E 2. Gdy nieprzyzwoitemi rzecz swą słowy prawu Aktor, z siebie śmiech w szlachcie, jak i w gminie sprawi. Kor. Hor. 7. Mówi, prawi, a drudzy jedzą. Cn. Ad. 517, (cf. mówcie wy, a ja będę jadł!).—§. In meliorem partem: Niech nam prawi bard stary ojców naszych dzieła. Kras. Oss. H 4 b. niech opowie, opieje, śpiewa; er foE un$ fagett, erjagen, fingen bte ïfyaten. — PRAWICA, y, ź. ; (Boh. prawice; Sorab. 1. prahwicza, prawiza, prawa ruka; Sorab. 1. pschawiza ; Ross. npaBHua, npaBiua ; Eccl. npaonua) ; a) prawa ręka, prawa, bte redjte $anb ; (Carn. desniza ; Vind. defniza , defna roka, prava roka ; Bosn. desnięa ; Rag. dèsna, desnizza ; Croat. dćszna, desznicza). — (Carn. praviza justitia ; Vind. praviza justitia, jus \ predpraviza, pofebna praviza * pierwszeństwo prawa do czego, bliż—

PRAWICZKA - PRAWIDŁO.

PRAWIDLNY - PRAWNICWO. 461

szość; Croat. pravicza; Dal. pravda jus, aeguitas, ae-quum , fas ; Dosn. praviça , pravda veritas, justitia ; Rag. pravizza, pravda justitia, veritas ; Slav. pravice juris prudentia). — Posadź się na prawicy mojéj , to jest, weź równą ze mną cześć. Sk. Kai. 596. Kam. Kat. 53. Prawicę moje ściska na dowód braterstwa. Zab. 8 , 65. Alb. Prawicą przyjmowanie, witanie, ściskanie; (Eccl. 4ecH0npiaTie , Graec. ds^iórrję, deÇicôcnç susceptio per dex-tram ; 4ecH0npiaTe,ib susceptor per dextram). Dziecię nie znające prawicy i lewicy. Sk. Żyw. 1, 311. (bez poznania jeszcze). Chodkiewicz zwal tego rycerza swoją prawicą. Jag. Wyb. A 2 b. — b) Prawica, PRAWICZKA, i, z., prawa panna, nienaruszona, dziewica, eine reine 3nngfer; Eccl. Neii^KotfcoM^Lin, ticiiciîoycoi.paYhin,. PRA-W1CTWO, PRAW1CZEŃSTWO, oh. Panieństwo, bte 3nng* franfdjaft; ( Rag. pravicnos simplicitas, pravicni purus). ‘PRAWICZNY, a, e, od prawicy, na prawej ręce będący, prawy; redjtS, redjter $anb beftnbltdj, redit. Dzisia będziesz ze mną w raju , mówi! pan do łotra prawicznego. Gil. Post. 298 b. *PRAWIC1EL, a, m. ; Ross. npaßiueib ; sprawca, rządca; ber Regent, Verwalter, Serroefer. Borys przez siostrę swoje namiestnikiem Wlodzimirskim, a po-tym prawicielęrn wszystkiej ziemi, to jest, gubernatorem został. Żołk. Mscr. 5. et 55. PRAWIDŁO, a, n., PRAWIDEŁKO , a, n., dem. ; Boh. prawidło, prawidko; Slov. prawidło; Vind. redba, naredba , vifha , narauna , domernost, domeritje; Garn. plajba ; Ross. npaßmio, npaBHiŁuo, (npaBHJO charci ogon, cf. osmyk), HacTaBae-Hie ; Eccl. upsKii/io , (npaBiLibHHita rejestr, index , tablica) ; wszystko co służy do prostowania czego, fizycznie i moralnie, reguła, linia, forma, maxyma ; Siegel, Sonn, Sîtdjtfcfmnr. Prawidło, jedno co liniał, ba3 Siniał ; że zaś przy stolikach geometrycznych łączy się z celownikami, dlatego odmiennego tu używamy nazwiska. Geom. 1, 258, ba3 geometrie Siniał mit ©ioptern. cze * śrzodwaga ; Vind. vifha , raunaviza , plaiba , łodna mera, merna fhnura, bie ©djrotwage, Sleęwage. Pan stał na murze zbudowanym pod sznur, mając w ręce prawidło. Radź. Amos. 7, 7, not. «prawidłem naprawują to, co się uchybi przy budowaniu, aby się mur nie chylił, ani na tę, ani na ona stronę». Cieśla rozciągnął prawidło i wyformował bałwana piłą, wymierzył go węgiel— nicą i cyrklem go otoczył. 1 Leop. Jer. 44, 13. — *§. Nie czyńcie nic przewrotnego w sądzie, w prawidle, w wadze i w mierze. W. Levit. 19, 35. ( w rozmierzaniu. Bibl. Gd., mit ber (£łłc. Sutlj., łokieć). — Prawidło w ludwisarni, deska do wykształtowania ozdób na glinianym wzorze armatnym. Jak. Art. 3, 310. ba$ SJfufterbrett. — Prawidła szewskie do botów, drewna; Ross. npaBHibe, bie ©tiefeł^ołjer. — Prawidło przepisane, reguła, przepis; Sśorfcfyrift, Siegel. Śpiewam ze wszystkich prawideł, jakie się tylko mogą znaleźć znajome muzykom. Teat. 56. b, 39. — $. Moralne prawidło, maxyma, przepis, przyka-

Rozum, prawidłami zgubnemi zaślepiony. Bals. Niedz. 1, 149, (Slov. Prawdami nacpał hlawu, gako krupami ge-lito * regulis superßuis onerare). Prawidło wyborne , wne, canon, norma. Cn. Ad. 926. Prawidło złe, fałszywe, niepewne, plumbea reguła, ib. Prawidło abo ka-apostołów świętych. Ptm. Kam. 277. Kanony, prawidła albo artykuły religii. Smotr. Lam. 27. Somit. 41. Pim. Kam. 305. Podług prawideł, kanonów * ‘PRAWIDLNY, a, e, —- ie adverb., regularny, foremny; öorfdjriftStttöftig, re* gelmfißtg ; Vind. ponareden , naredliu, poreden , narauni, ponameren, ponavifhen, redoun, fmeren, popravizhen; Ross. npaBMbHUH. Po elekcyi prawidlnéj. Weryf. pr. 20. Zostali od pasterza z cerkwi bożej prawidlnie elimitowani. Weryf. pr. 31. Za zezwoleniem patryarchy mogło się to prawidlnie stać. ib. 15. (Slov. neprawidelne słowo irreguläre , nieforemne). PRAWIDLNOŚĆ , ści, z., regularność, foremność, stosowność do prawideł, bie Siegel* mäßtgfeit; (Vind. ponarednost, naredlivost, perlizhnost, napraunost, ponaraunost, naraunost, porednost, pona-vifhnost, fmernost ; Ross. npaBHJbHOCTb ; Eccl.

HUKI,-[reguła 2J * prawidlnik , regulament;

npaßiLTB uepKOBHtix'B , kanonista ). PRAWIE, adverb. adj. prawy ; Boh. prawe , tćmer , gednak ; Slov. takmer, temer; Hung. tsaknem; Vind.

non

H3.105KMTG.Ib

Prawidło budowni-

pe-

npiKiuh-

CKa3aiejb mh

prau, po

pravizi ; Garn. stuprav; Croat. upràv; Ross. yóoSuHBO, HcnpaBHO, (npaBO prawdziwie); *jakmiarz , jak potrzeba, w raz; grabe recfyt, eben rcd;t. Prawie w czas przyszedł. Tr. Zrobił mu suknią prawie w miarę. ib. Krzyżacy, wystrzeliwszy kilka rusznic, które tego czasu, (około 1315) prawie były wymyślone, do Tatarów przytarli. Stryjk. 345. — §. Prawie = ledwie nie, bez mała, faft; Vind. perpadnu, perraimnu, nagodnu, nevzhakanu ; Ross. no’iTH, nowiTaii. Było prawie o szóstej godzinie. 3 Leop. Luc. 23, 44. (było ‘malem o szóstej godzinie. 1 Leop.). Prawie tak dobrze strzela , jak ja. Tr. Prawie tak się stroi, jedno że.... Tr. Prawie nie upadł. Tr. — §. Prawie, należycie; wie ftd)3 gehört, red;t, rtdittg. Przypatrz mu się dobrze, i uważ go prawie, abyś go pewnie pomniał. Zebr. Ow. 594. Chrześcianie prawie chwalebni, orthodoxi. Hebst. Art. 118. (prawowierni). Prawie liczyłem. Tr. Prawie odebrałem. Tr. — g. Prawie , ze wszystkim, zgoła, całkiem; tnUltg, gdnjlid). Te dwie rzeczy nieprawie równe. Tr. Gdy się pod drzewem ciągnął, posyłają jedne , aby doznała , jeśliż prawie umarł. Ezop. 48. (prawdziwie). Był on Kchan. Dz. 159. Była mu ona

roz-

nieprawie trzeźwy. J. nieprawie posłuszna. ib. 139. — §. Baj prawie, ob. Bajprawie, ob. Ba. *PRA-WIEĆ nijak, niedok., prawym się stawać, redjtltdj werben, gercdjt werben; oppos. nieprawieć, niedok., zmeprawieć dok., nnredjtlid) ober ungerecht, nitrebltćf; werben. Zgrzeszyliśmy, panie, znieprawieliśmy i zniezbożnieliśmv. Żarn. Post. 119 b.

Pochodź, pod Prawy.

zanie; Siegel, SSorfdjrift, ©runbgefeb, ©runbfaf. Cnota sa- ‘PRAWNĘCZKA, ‘PRAWNĘK, ob. Prawnuczka, Prawnuk.

powinna być prawidłem wszelkich naszych uczynków’. PRAWNTCTWO, a, n., nauka prawa, trudnienie się pra-Boh. Kom. 4, 526. Nauka religii miarą powinna być i wem; bie SuttëjH’nbcnà, 3ltrtfterct); Sorab. 1. prahwa ro-prawidłem wszystkich spraw ludzkich. Klok. Turk. 155. zemnofcź ; Vind. praudosnanje, pravize vuzbenost, prau-

ma

462    PRAWNICZEK - PUA W N UCZĘ T A.

PRAWNY - PRAWO.

wny ; Slov. prawni; Sorab. 1. pozakonski, poprahwowski, zakonski, z prahwom , zbóbne; Sorab. 2. f pschawmm ; Carn. pravdarske , pravdne ; Vind. prauden , praudarski, postaun; Croat. zakónszki, (ob. Zakon); Rag. praav, za-konit; (Slav. pravedan * sprawiedliwy); Bosn. zakoniti ; Ross. 3aKOHHUH , 3ai<OHiio , 3aKOiiHl> ; Eccl. 6jiar03aR0HH0 ; do prawa należący, 3îed)të *, ©Cïtd)t3 * . Księgi prawne. Gaw. Siei. 398. Prawny dzień Slov. prawny den. Prawny skrypt, moniment. Cn. Th. Postępek prawny, ib. W Atenach konstytucya kazała prawnie przeciwko niewdzięcznemu czynić i rozpierać się z nim. Warg. Wal. 163. Prawnołaciński język. Zabór. Geom. 357. (jurydyczna łacina). Tu leży prawny człowiek; nie wiem jeśli prawy? Gaw. Nag. 598. — §. Prawmy, wedle praw, odpowiadający przepisom prawa; gefehlte!), naci) bcilt @efe£c, Itad) bcilt 9fed)te. Cokolwiek się prawnie dzieje, sprawiedliwie się dzieje. Szczerb. Sax. 56. Sławny prawników wyrok: sprawa sprawiedliwa, ale nie prawna, na tym się zasadza, iż majątek może być nabyty sprawiedliwie, płacąc zań właścicielowi umówioną sumę; ale dla niedopełnionych prawa solcnności w tej przedaży, nieprawnie posiadać się będzie. Ostr. Pr. Cyw. 2 , 254. Jez. Wyr. Nie chcąc czynić różnicy między sprawą prawną a sprawiedliwą, wolała ile majętniejsza szkodować, niż być przyczyną szkody ubogim. Kras. Dos. 55. Cudzy majątek przez pieniactwo prawnie a niesprawiedliwie posiąść spodziewa się. Pilch. Sen. Ust. 10. Prawne posiadanie w ten czas jest, kiedy na stałej zasadzie prawa polega. Gal. Cyw.

W PRAWO adverb. « w prawą, cf rękę, ob. Prawy. PRAWO, a, n.-. Boh. et Slov. prawo; Sorab. 1. prawo, prabwo; Sorab. 2. pschawo; Yind. praviza, pra-vizhnost, oblast, (cf prawica); Croat. pravicza; Dal. pravda, (cf. prawda); ( Rag. prâvo, pravda justum)] Ross. npaBO ;    1) należytość czyja, prawo, które ma kto do

czego, abo z przyrodzenia, jako bóg do stworzenia, ojciec do syna, abo z ustawy ludzkiej, zwyczaju, umowy, jak pan do sługi: sic dicimus: nie masz do mnie prawa; hic est prirnus sensus vocis Poloniae\ vicinum juryzdyk-cya. Cn. Th., baä Mt ju cttuaś, Gerechter Slnfprttd), Seredp tigung. Kapituła Wroeław-ska spuściła Krzyżakom swoje prawo na wieś Wyszyn. Biel. 119. Prawo komu do czego dać, uprawnić go, eilten bcred)tt(|en; Vind. napravizhati, popravizhati. Nadawanie prawa do czego Vind. popravi-za, btc 23crcd)tt(ptng. Mający p^awo do czego; (Yind. na-pravizhan, kiri ima pravizo). Bezecni, abo ci, którzy prawo swe utracili. Szczerb. Sax. 18. (cześć, obywatelstwo). Śmierć ma prawo i na nas i na wszystkie rzeczy. Kor. Hor. 5. (władzę, moc). Srogi Charon w prawie swoim. Zbił. Lam. A 4. Wyzują kogo z pieniędzy, nie dbając nic na to, jeśli to dobrym prawmm albo wilczym będzie. Weresz. Reg. 97. Za jakiemi praw'y Piotrawin trzymasz? myśmy są dziedzice! Groch. W. 254. za jakim prawem, z jakim prawmm, mit welcftem 9îed)tc? Tam prawo, gdzie potęga. Bardz. Trag. 145. Lepsza trocha w sprawiedliwości, niż mnóstwo dochodów bez prawa. Budn. Prov. 16, 8. (bez sprawiedliwości, o(nte 9îcd)t uttb ©CïCcfp

duvanstvu, prauduvanje ; Ross. 3RKOHOHCKycTBO, npaco- PRAWNY, a, e, PRAWNIE, PRAWNO adverb.; Roh. pra-HOKycTBO, npaB0ßi>4CTB0, cf. jurystostwo. PRAWNICZEK, czka, m., dem. nom. prawnik; praktykancik prawny, eilt SlböOCfltdjen. Alb. z Woj. 4. PRAWNICA, y, z., PRAWNICZKA , i, z, dem., ozdoba prawicy, t. j. -prawej ręki , ein ©djmittf beS rechten 2lnnS, du Slrmbaitb. Niewiasty dodały manele, nausznice, prawnice. W. Exod. 55, 22, not. «było to jakoby zarękawie». Obuła pantofle, i wzięła prawniczki. W. Judith. 10, 3. (ozdobę ramion. Bibi.

PRAWNIE, adverb.

Gd.). PRAWNICZY, a, e, — o adverb., od prawnika, jurystowski ; 9îed;t^0eïe^rteu *, 9îed)t$erfal)ren * ; Vmd. prau-douiten , prauduvanski, praudarski.

Adj. prawny. PRAWNIK, a, m. ; Boh. prâwnjk, prawo-wec; Sorab. 1. prahwa hutżenć, prabwa retźnik, zakona łiutżownlk ; Rag. zâkognük, (cf. zakon, zakonnik) ; Garn. pravdnik, prauduvauz, praudorcdnik, praudasb , odve-tnik ; Croat. pravdâs, pravdash ; Ross. saKOHHHHij, 4i.ieLiB, npaBOiicKyciiHKTi, npaB0ßl>4eLVB , 3aKOiioyqnTejiL , crpa-nuefi ; Eccl. ^akoui.iiiiicł, ciuaAioauwKi», CTp/mniö, xopmH, muiociOBeivB ; prawny praktyk, dit 9?ed)t3()elcl)rter, 2lbyo= cat. Cn. Th. Prawnicy trują między domami spokojność.

Jez. Wyr. Prawnik na tym zasadza całą swoje sławę,

Gdy najsprawiedliwszą chytrze wygra sprawę. Mon. 67 ,

70, cf. jur, cf Magdebura, kausyperda. PRAWNOŚĆ, ści, i., bycie prawnym, podług praw, slosowność do prawa, słuszność prawna, należytość wedle prawa; btc 9(ed)fltd)fett, 9îcd)tmâptgfdt; Rag. pravnost, pravednôs,

(praavnost, istinós * prawda ; Dal. pravnoszt veritas); Sorab.

2, 20.

1. pschaudolćż. Nieprawność jest przestępstwo w dochodzeniu słuszności w niedokładnym zażyciu prawa ; nieprawość jest przestępstwo prawa. Jez. Wyr. Prawność lat, letniość. Tr. pełnoletność, SDîünbigfdt, SMjfifyngfdt ; oppos. małoletność. — §. Cum vitup. Prawność, trzymanie się zbyteczne liter prawa ; 9{cd)tMutd)ftâblereî), juriftb fdje ^cbantCfCS). Owa tylko zarzuty przeciw konstytucyi, jeżeli nie z obywatelstwa , to przynajmniej z prawności pochodziły. Ustrz. Konst. 1,151. (z formalności prawnej).

PRAWNUCZKA, TRAWNĘCZKA , i, i. ; Boh. prawnućka ;

Carn. prenukćna ; Yind. prenuzhiza, prevnuka, prednu-kinja, predvnuzhiza ; Slav. praunuka ; Croat. zavnùka ;

Ross. npaBHjim, npaBHyiina ; btc llrenfelttltt, która się rodzi od mego wnęka albo wneczki. Sox. Porz. 124. Umarła Jagiełłowi córa jego Jadwiga , prawneczka Kazimierzowa.

Biel. 298. PRAVVNUK , ‘PRAWNĘK‘ a, m.; Boh. prawnuk ; Slov. prawnuk, wnuków sin ; Hang. unokâm fia ;

Carn. prêdnûk, prenûk ; Yind. prednuk, predvnuzhat, predvnuzhek , prevnuk, prenuzhiz; Slav. praunuk; Croat. prevnuk, (zävnuk, zadnvi vnuk, szin prevnuka abnepos, praprawnuk) ; Ross. npaBHyia, npaBHyqeK’B ; bei* Ufcnfd, który się rodzi od mego wnęka albo wneczki. Sax. /'orz.

124. Późne prawnękf. Pot. Arg. 106. Prawnuk. Jabł. ller. Pradziadowa sław-a albo niesława, ani pożytku, ani szkody prawnękowi nie niesie. Szczerb. Sax. 113. PRA-WNUCZĘTA plur., gener. comm.\ Ross. npaBHyqaîa, Ur* eitfel. Zbiorę me dziatki, wmuczki z prawnucząt orszakiem.

Zab. 1, 186. Nar. Ona powinna już mieć dotąd prawnu-częta. Teat. 28, 56.

PRAWO.

PRAWO.

463

Prawa , które mają za cel sprawiedli

wo

łtgfett). Eccl. npaBe^HO h npaco jus et fas, Graec. 6mov y(ca dixcuov. ~— §*. Ci którzy sie nie czuja być winnymi, ujdą sprawy swoim prawem, to jest, przysięgą. Chełm. Pr. 170. — 2 a) Prawo, ustawa, ba3 ©efej); Slov. zakon; Boh. zakon, zrjzenj, narjzenj, ustanowenj, prawo ; Sorab.

1. zakon; Sorab. 2. kafn , (cf. kaźń); Carn. postava, (ob. Ustawa, postanowienie); Vind. postava, naredba, (cf. urządzenie); Croat. zakon, pravda, (cf. prawda, prawidło); Bosn. zakon; Rag. naredba (cf. narządzić), zakon; Ross. 33HOHŁ, npaB4a, yjojKCHie (cf. ułożyć), onpaB4anie. Prawo jest postanowienie sprawiedliwości od zwierzchniego pana na poddane swoje. Sux. Porz. 2. Prawo, rozumne postanowienie, ugruntowane na przyrodzeniu, które każe, co ma być czyniono, a zakazuje, co być czyniono niema. Gorn. Wł. G 4 b. Prawo, ustawa, rozrządzenie, albo porządne postanowienie panującego między podda-nemi. Szczerb. Sax. 525 ; prawidło przepisane od naj-wyższćj głowy towarzystwa dla poddanych, wkładając na nich obowiązek czynienia lub nieczynienia pewnych dzieł, pod karą pewną. Mon. 75, 259. Prawa coż są innego, jeno nakazy z przydanemi pogróżkami? Pilch. Sen. list. 5, 155. Na złego prawa zawżdy wystawiano. Rej. Zw.

222. (dobrzy praw nie potrzebują). Prawo u Rzymian byłó ustawa całego ludu, powszechnie od autora projektu zwana, n. p. lex Julia. Ostr. Pr. Cyw. 1, 15. Roku 1550 Litwie dane są prawa pisane z uchwałą wszystkich stanów. Stryjk. 742. Natura i uczciwość maja swoje prawa, Wiecej warte, niż wasza w Ilerburcie ustawa. Treb. S. M. 51. wość, są od boga. Kłok. Turk. 125. Kazimierz na sejmie Wiślickim ustawił prawa w Polszczę, któremi się jeszcze i dziś sądzimy. Biel. 192. (Slov. Prov. Nowim prawom starć sa kazi, nowemu prawu dawne ustępuje). Dobre prawa, Eccl. 6;iar03aK0nie, Graec. tvvofila, reda legum constitulio ; 6,iaro3aKOiuocfl , Graec. ivvopéofica, bonis legibus regor-, 6.iaro3anoHCTBVK), ujaro3aKomo, Graec. svvofiéco, bonus leges fero. Wyrok prawa Eccl. npaB40-cjoßie, npaB4M H3peqeme. Wyroki prawa daje Eccl. npa-Be4HOCviOBCTB}40, npaBe4iiaa r.iaro.iio. Oktawiusz, jeśli na zdrowiu nie duż był, tedy doma leżąc a sądząc, prawo wydawał. Kosz. Lor. 101. (wyroki wydawał). Potrzeba prawa łamie. Sk. Żyw. 2, 159. Pot. Arg. 609. (potrzebie ustawy ustępują; Croat. potrebocha ne ma żako-na; Sîotl) l;at fein ©eliot, brtdjt (Eifen). Prawo nie pomoże, gdy lewo przemoże. Gol. Wym. 195. Gdzie idą prawa, tam nic po lewie. *Zab. 15, 246, (ob. Lewy). Prawa przestąpienie , Eccl. 3aKOnonpecTynjenie ; prawa przestępuję 3aKOHonpccrynCTByio, 3aKOHonpccrynaio. — §. b) Prawo * praw i ustaw zebranie. Wyrw. Geogr. 99. Ustawy, któremi się jakie zgromadzenie rządzi i sądzi. Cn. Th. ; Ross. npaB4a, bic ©efejjfammliutg, $ed)t$fammlung, baê 3ïcd)t.

Prawo natury czyli przyrodzenia; prawo polityczne i pra-narodów: cywilne; ziemskie; municypalne; prawo Magdeburskie; prawo kościelne czyli kanoniczne, duchowne, (Vide suis in locis). — §. Siedzi kto pod prawem szlacheckim » używa prawa szlacheckiego ; ei' tft unter betu 3lbelêgcvtd)t, genießt ba§ 3lbelî>rcd)t. Prawa albo przywileje.

Biel. Hst. 254. Miasta za własnym prawem siedząc, miały przystęp do dostojeństw w Rzymie. Warg. Cez. 240. Wszyscy pod tymże prawem siedzimy, Śmierci dług równie płacimy. Dar. Lot. 2, (cf. siedzieć). — §. c) Prawo , nauka prawna, jurisprudentia. Cn. Tli., Slav. pravi-ce; Eccl. 3aKOHOHCKycTBO, bte Uîcifjtêgeleljrfamfctt. Prawo jest nauka albo ćwiczenie dobrego i słusznego. Szczerb. Sax. 524. Prawa się uczy. Ld. O. P. D. » obojga prawa doktor, juris utriusque. — 5. §. a) Prawo, prawowanie sie, sprawa, proces; ber $ed)tśftrett, ber ^rojcp; Carn. pravda, (cf. prawda); Vind. prauda, prozeis, praudanje; Rag. pravda, pravdanje, pârba ; Bosn. parba; Ross. 4rb-ÆO, TflîKÔa, HCKX. Sierota może prawo podnieść przeciwko sukcesorom opiekuna. Chełm. Pr. 91. Nie wchodź ze mną w prawo i sąd, bo każdy z tobą przegra. Sk* Kaz. 5. Wiódł z nim prawo o poJbranie sieci na rzece. Papr. Ryc. 248. Nie wygrawszy prawa , nakłady wracać musiał. Gorn. Wł. N. Cbce-ć się prawa ze mną, dam ci go dostatek, nie ustąpię-ć kroku. Sax. Porz. 78. Dłużnik , jeśli się chce pozwanemu wierzycielowi sprawić, albo prawo dać, prawo wziąć.... Sax. Tyt. 106. et 125. Ciężkim go prawem dłużnicy gonili, Jam swą niewolą wyrwał go z bastyli. Zab. 15, 249. Prawo gorące, (ob. Gorący). Przodkowie nasi prawowali się, na jednym wózku jeżdżąc, i z jednej miski jedząc, nierzkąc żeby sobie mieli około prawa gardła pobierać. Sekl. 22. (pra-wując się z sobą, u sądu). Lepsza ołowiana zgoda, jak złote prawo. Mon. 71, 429. Prawo przewieść, ob. Przewieść. — §. b) Prawo, sąd, sędziowie, miejsce, gdzie sięprawują, gród, forum, jurysdykeya, baö ©crtrRt; Boh. prawomocnost. Powinni tym, którzy się na nie skarżą, w onym prawie, do którego należą, odpowiadać. Herb,' Stat. 71. Powód winowajcy powinien szukać w> własnym prawie jego; aclor sequitur forum rei. Sax. Porz. 24. Mieszkać pod jednym prawem ; jako mówią pod jednym dzwonem. Groick. Obr. 71. Jednej juryzdykcyi albo jednego prawa tych pospolicie zowią, którzy pod jednym panem są. Szczerb. Sux. 265. O długi pozwano go do jego należnego prawa. Gorn. Wł J 2 b. Skoro go ułapiono, tak o nim prawo osadzono. Biel. 74. Kazał wodzom zasies'6 na tym prawie W śrzód obozu , i dekret uczynić w tej sprawie. Olw. Ow. 497. Zaraz póki prawo siedzi, trzeba apelować. Sax. Porz. 105. Do prawaś przyjechał, nie z prawem; si fueris Romae, Romano vivito more. Rys. Ad. 10. Wad. Dan. 89, (ob. Prawobojny). Do prawa, jednego woru z pieniędzmi., a drugiego z pdnością trzeba. Rys. Ad. 11. Masz przyjaciela ze swojej strony w prawie bardzo poczciwego. Tent. 15. c, 6. u sądu, bet) ©cncfyte. Pytam na prawie, jeśli to nie jest obywatel, który podatki daje? Szczerb. Sax. 158. sądownie, gertd)tltci). Zyd inaczej chrześcianina zastąpić nie może, ażby prawo odmienił, t. j. odstąpiwszy prawa swego, chciał jako chrze-ścianin odpowiadać, ib. 555. (prawnych zwyczajów i przywilejów żydowskich). — Ławnicy, jeśliby gdzie indziej w inszym prawie, niżli tam, gdzie są na urzędzie, skargę kładli, tam też powinni prawo dać, prawo wziąć, jako i insi ludzie , i jeśliby na nich żałowano , powinni od-

powiadać. Szczerb. Sax. 201. (prawnie odpowiedzieć i postępować). Gdzie kto prawa żąda, tam też prawo dać, to jest, usprawiedliwić się ma. ib. 283. PRAWOBIERCA, y, m., który od kogo prawa i przepisy bierze, poddany, ber ftdj ©efe$e ocrfcfyretben lafSt. Wnet nasi prawobiercy wymkli się z hołdu. N. Ram. 22, 111. PRAWOBOJ-NY, a , e, prawa i ustawy szanujący, bcit ©efefjeit gepor* fant. Chce obcy mieszkać, ma być prawohojny, Niech tu do prawa , nie z prawem przybędzie. W⁷ad. Dan. 89, (cl. bogobojny). PRAWOBROŃCA, y, m., patron, rzecznik, adwokat; ber Slboocat, ©adjltmlłer. Prawobrońcy królewscy przed sąd wystąpdi, procuralores regii. Krom„ 644, cf. prawostrzeżca. TRAWOCZESNY, a, e, czesny, tempesti-vus. Macz., wczesny, prawie w czas; grabe $U rechter 3fit, gelegen. PRAWODAWCA, y, w., prawotwórca, ustawo-- twórca, ber ©efejjgcber; Boh. zakonodarce, zâkona, prâ-wa wydawatel; Sorab. \. zakonadahwacżer ; Carn. posta-var, postavnèk , sapovednik , sapovdnik ; Vind. dajauz teh postau ; Croat. zakonitel ; Bosn. et Rag. zakonitegl, (ob.

ber ©Treiber ober Verfertiger ber ©efefce. — §. Prawopis, Eccl. npaBonHcem ; Graec. oę&oypacpog. ‘PRAWOPISMO, ‘PRAWOP1STWO, a, n., pisownia. Kpcz., orthographia; Carn. pravopisnost ; Vind. praupifanje, pravopifnost ; Slav. pravopisanje ; Ross. npaBOimcame. ‘PRAWOPRZESTĘPCA, y, m., ob. Prawolomca, ber ©efefdibertretter ; Eccl. npeóe3-3aKOiiiinh"L. ‘Prawoprzestepca jestem Eccl. npe6e33aKOJt-cTByio. 'PRAWOPRZESTĘPŚTWO, a, n., bie ©efefcüber* tretung ; Eccl. npe6e33aKOHie, Graec. naporofiia. *PRA-WORADZCA, y, m., ‘PRAWORADMK, a, m., juriscon-sultus. Mon. 75, 186. et .590. Labeon i Sulpitius, sławni juryskonsulowie czyli praworadzey. Min. Aus. 21. Adject. ’Praw'oradny, n. p. sąd. Min. Aus. 21. PRAWOŚĆ, ści, i. ; Boh. prawost; Carn. pravêdnost, pravaednost; Vind. praviza, pravizhnost, pravêdnost, pridnost, prau-vdelnost; Bosn. pravêdnost, nekrivina ; Slav. pravêdnost; Croat. pravîchnoszt; Ross. npaBOCTt, npaBOTa, ticnpa-bhoctb ; Eccl. npAKHHA, npAKOCTh, iifuiKp; bycie prawym, sprawiedliwość, słuszność; bte Vedjtmäßigfeit, ©credjtigfeit. Co niegdy prawość, dzisiaj dokazują grosze. Teat. 43. b, 65. W bogu jest wrodzona laka miłość, która słuszność i prawość nazwana być może, aequitas et rectitude. Salin. 4, 164. Prawość duszy; Ross. npaB04yiuie, adject. npaB04yiuiiLiH, (ob. Prawoduszny). Wszelka nieprawość jestci grzech. 1 Leop. Joan. 5, 17. Nieprawość jest przestępstwo prawa. Jez. Wyr. Nienawidzisz wszystkich, którzy nieprawość płodzą. Weryf. pr. 42. Nieprawi wszvscy synowie ludzcy, a niemasz w nich prawdy, i w swej nieprawości zaginą. 1 Leop. 5 Ezdr. 4, 57. Słusznością państwa stoją, nieprawością giną, Prędzej później złoczyńcy twe kary nie miną. Zab. 10, 26. Skrzet. — *$. Prawość, położenie na prawej stronie; Eccl. 4e-CHOCTb dexteritas, Graec. dtlgióryg. PRAWOSŁAWNY, a, e, — ie, et o adverb., prawowierny; Ross. npaßooa-BHŁiii, npaBOBhpuMH ; prawdziwej wiary się trzymający, rechtgläubig. Otóż nam prawosławni cerkiewni wiernicy Pięknie wiary bronili Greckiej i świątnicy. Zmor. Siei. 250. Obrona prawosławnej wiary Chrystusowej. Sk. Żyw. 1, 51. Grecy starożytni prawosławni. Vol. Leg. 4, 638. Prawosławni spółwyznawey nasi Weryf. pr. 32. Prawosławna starożytna wiara. Pim. Kam. 576. Subst. PRA-

Zakonodawca) ; Ross. 3aK0H04aBCJj,Tj, 3aK0H04aie;ib, 3ano-HOnOJIOJKHHK-B, 3aKOHOnOJI()5KHTCJb ; Eccl. npaB404aTC.lL. Bóg wysoki w mocności swojej, a żaden mu nie jest podobny między prawodawcami. 5 Leop. Job. 36, 22. (między wydawcami praw. 1 Leop.). Prawodawcą być Ross. 33KO-H04aTeJibCTB0BaTb. NB. in feminino: Prawodawca * prawodawczymi, bte ©cfe£gcbertnn; Sorab. 1. zakonodahwa-eżerka; Ross. 3UK0H04aTe;ibHHna. Grecy nazwali Izydę prawodawcą, jakoby pierwszą wynalazcą praw. Olw. Ow. 44.

PRAWO-

PRAWODAWCZY, a, e, prawa dający, od prawodawstwa, gefefsgebenb ; Ross. 3aK0H04aie;ibCKiH. Władza prawodawcza, wykonawcza, sądownicza. Gaz. Nar. 1, 158.

DAWSTWO, a, n., dawanie praw, bte ©efcfigcbung; Ross.

3aK0H04aTC.ibCTB0. Zburzywszy władze konstytucyjne, i prawodawstwo i wykonawstwo i sądownictwo pod siebie pod-garnęli. Ust. Konst. 2, 161. ‘PRAWODUSZNY, a, e; Ross. npaB04yuiHbiH; szczery, reMid), moralnie piawy. PRAWO-KĄT, a, m., prostokąt, ein r.edder ISBinfel. Lr., Vind. rauno-vogel. ‘PRAWOKATNY, a, e, prostokątny. 7V., rcdjtnurfe* lig; Vind. raunovoglast ; Croat. pravovuglaszt. PRAWO-KAŹCA, PRAWOŁOMCA, y, m., gwałciciel praw, ber ©C* fefcebreeber, lîebertreter; legirupa. Cn. Th.: Boh. zakona wa-

A toż to panie praw osław niku , cerkiewne katolickie jest dogma! Smolr. Ex. 25. Prawdolubcami się, bogolubcami i prawosławiami ponazywali, ale prawdziwie są krzywo-słowcami. Smotr. Apol. 81. (Eccl. npAKOCiUKHic ftlieologia 2J, pierwsza niedziela postu wielkiego). PRAWOSTAWĆA, y, m., ustawotwórca , ber ©efe^geber. Przez boga prawo-stawce sprawiedliwe rzeczy skazują. 5 Leop. Prov. 8,15. (‘stanowacze praw. 1 Leop.). Prawostawce stanowią sprawiedliwość. W. ib. PRAWOSTAWNIÀ, i, z’., śrzrodwaga, równowaga; bie ©djrotwage, Vlet)tt)age. Tr. PRAWOSTA-WNOSC , ści, z’., prostopadłość, perpendvkularność. bte fenfrechte ©tettung. Tr. PRAWOSŁAWNY, a'f e, PRAWOSŁAWNIE adverb., prostopadłv, p°rpendykularny ; fcufredlt, We))red)t, lotfirecbt. Tr. PRAWOSTRZEŻCA, y* n., stróż prawa, (cf. straż), ber ©efe£e3iväcl)ter; Ross. et Eccl. 3a-

maf. Z najlepszym poznaniem naturalnej sprawiedliwości, ■ WOSŁAWCA, y, w., PRAWOSŁAWNIE, a, w., n. p. sędzia może być prawolomca w kraju swoim. Zab. 5.

411. Mon. 75, 590. PRAWOŁAMSTWO, a, n., PRA-WOŁOMNOŚĆ, ści, z., gwałcenie praw, ba3 Uebertretten ber ©efe^e. Prawołamstwo. Mon. 75. 590. Prawołamstwo, tyrannis. Fredr. Ad. PRAWOŁOMNY, a, e, —ie adverb., prawa gwałcący, występny; übertrcttcrifcfi, gefefjnńbrtg. *PRA-WOMYŚLNY, a, e, — ie advetb.; Vind praumiflezh, praunamiflen : Ross. npaBOMbicjiBmiti, trabrbenfettb. *PRA-WOMYŚLNOŚĆ, ści, z.; Ross. npaB0Muc.iie,' ber ©rab* finit, richtige Senfungêart, Graec. oQ&oyvwpla. (Eccl. npa-BOMblLUato , npaBOMy4pcTBjio ; Graec. oodcoyvco^éco, recte sapio). ‘PRAWONACZELN1CTWO, a, n. ; Eccl. sanoHO-Haua^ie , Graec. vopaoyia. ‘PRAWONACZELN1K , a , m. ;

Eccl. 3aK0H0Ha’iajibnnKT>, Graec. ropanyrjg. 'PRAWOPIS, a, m., pisarz praw, prawa piszący, Eccl. ^aKOiioiuicbi|b,

KOHOÓJHOCTHTeJb, 3aKOHOxpaHmeai>. Prawostrzeżcy, albo    85.— Dzieci z prawego małżeństwa. Kucz. Kat. 2, 636.

strzeżoprawowie, praw przestrzegają, Graec. vofxoqivlaxéç,    (z legalnego). Jeśli kto nieprawo wyrozumiawszy wiary

legum custodes. Petr. Pol. 2, "150. Urząd prawostrzeżcy    dogmatów, nieprawo o nich mówi, a przez swój błąd w

Hoss. 3aKOHOÓJK)CTHTejiŁCTBO. PRAWOTWÓRCA, y, m.,    herezyą wpada.... Smotr. Apol. 4 50. (fałszywie, mylnie,

unrichtig). Prawa wiara, ob. Prawowierność ; Ross. npaBO-ciaßie. Człowiek praw-y ; Eccl. npaBOJKHBymin, KOTopuif jKHBerB óiaronecTHo, ein rechtlicher SDîann, Siebermann. Zycie prawe Eccl. npaBOxoHwmie, npaB04rbflHie. Prawo żyć, prawe życie prowadzić Eccl. npaB0X04HTii, npaB4UBain. Prawy sędzia , Eccl. npaBOcy^eit'B ; prawym sędzią jestem , npaBOcy4CTßyio. — Jeszcze nie był prawy dzień , jak do obozu przyjechał. Raz. Sk. 209. jeszcze nie ze wszyst-kiem dzień, dopiero dniało, świtało, e3 mar noch nicht recht £ag ; (cf. *źle). Numa Pompiliusz rok na 12 miesięcy, na prawe i nieprawe dni podzielił. Faliss. FI. 6. fastos et nefastos , sądowe i niesądowe, gerichtliche unb UU-gerichtliche ïage. Wyprawili do Kazimierza powtóre posłów', aby go już prawą rzeczą na królestwo przyzwali.

ustawotwórca, prawodawca , prawostawca , ber @efe|geber.

Likurg prawotwórca dał prawa surowe na próżniaków.

Klon. Wor. 44. Cieszyć się tam będę z Ozyrysem , Mi-nosem , Likurgiem , Solonem, z wszystkiemi temi prawo-twórcami. Zab. 16, 138. Zab. 4, 23. Ossol. Wróciwszy pokój ziemi, prawotwórca pobożny, i uchwał nastawi.

Zebr. Ow. 400. PRAWOWAĆ się z kim o co. recipr. cont., prawnie z nim czynić; Carn. pravdam se; Vind. prauduvati, fe praudati ; ßnsn. praudatise, prittise, (cf. przeć, prza) ; Rag. pravdatise ; Croat. praudatisze, pra-vdàmsze ; Sorab. 2. prawowacz ; Ross. nocy^HTbCH, npo-cyAHTbca, Tararbca, Tararocb, Ta*ycb, (cf. pieniać się): mit einem rechten, proceßtren. Klecz. Zdańi 76. Przodkowie nasi prawowali się, na jednym wózku jeżdżąc, i z jednej miski jedząc, i ze dzbanka jednego pijąc, merzkąc żeby    Stryjk. 579. po prostu, bez okoliczności dalszych ; gerate

sobie mieli około prawa gardła pobierać. Sekl, 22. Pra-    $u, o(me weitere Umftänbe. Prawe pieniądze, prawa za-

wujący się; Rag. pravdâc, prâvdalaz. pravdaccja , /".pra- piata. Tr. richtige    Prawy do czego, na co, czas

vdaliza ; cf. pieniacz. TRAWOWIEDGA, y, m. ; Croat.    «pogoda, pora, grabe bte rechte 30t. Trzewik mi nie praw

pravdoznanecz ; Ross. npaB0Bi4eiVb; jurysta, prawnik,    na nogę. Tr. nie w miarę, nidjt paffenb, nidjt gerecht. —

znający prawo, ein 9îccfyt$t>erftânbtger. PRAWOWIEDZTWO,    Prawy, prawdziwy, isty, właściwy, słuszny, niesfałszowany,

szczery; äd)t, lauter, mat/r ; Roh. lute; Ross. cymiH. Najmniej panowie prawych mają przyjaciół, a najwdęcej po-chlebników. Sk. Kaz. 19. Sprawiedliwy bóg i prawy,

a, n. ; Croat. pravdoznanoszt ; Ross. npaB0Bl>4CTB0, nauka prawa, bie Hîcc^tâgele^rfamfeit. PRAWOWIERNY, a, e,

PRAWOWIERNIE adverb., ob. Prawosławny, rechtgläubig ;

Sorab. 1. praliwe weraeże, prahwe szo zmószwaczć; Carn.    i niemasz w nim nieprawości. Sk. Kaz. 4. Arystyd pra-

pravovirn; Vind. pravoveren , pravoverjezh ; Rosn. prav-    wym sercem, Temistokl dzielnym słynął orężem, Zab. 13,

vovjerni; Rag pravovjeran , pravovjerske ; Ross. npaBO-    418. Nie z prawego serca przyszło to oświadczenie. Krom.

BtpHbiH, óaaroBbpHHH; Eccl. 4o6pOB’fepiibiS. Prawowiernym    608. et 699. Nikanor miłował Judę z prawej myśli. 1

być Ross. ójaroBtpciBOBaTb. PRAWOWIERNIE, a, m. ;    Leop. 2 Mach. 14, 24. Sprzeciwia się złości prostota a

Vind. pravoverez ; Rag. pravovjernik, pravovjeraz; Ross.    szczerość umysłu, mówimy więc pospolicie dusza prawa.

npaBG4Hbu1, HcnpaBHMH, HcnpaBem, iipaBOBipumeL, ein    Rej. Post. T 4, [ob. Prawoduszny). Nieprawi wszyscy sy-

nowie ludzcy, i nieprawe ich wszystkie skutki, a niemasz w nich prawdy, i w swej nieprawości zaginą. 1 Leop. 3 Ez-dr. 4, 57. Prawym panem jest, nie ten, co ma wiele, ale co umie sobie rozkazować. Gorn. Dw. 2. Prawy Polak. Cn. Th. Prawy biskup, ib. Mowa nieprawa jakiego jeżyka , (uf prawy Polak w mowie), mowa cudzoziemcem pachnąca. Cn. Th. (nicht retu). Prawda bez nakładu I u prawa nie dojdzie by najprawsza ładu. Jag. Gr. Rob. Tu leży ksiąg prawnych wiadomca, Tu leży prawny człowiek, niewiem jeśli prawy? Gaw. Nag. 598. poczciwy, uczciwy, rebltch- Jeden na drugiego winę zgania, a podobno obadwa w tejże rzeczy nieprawi. Gorn. Dw. 118. nie niewinni, nieczyści; nicht unf^ulbtg, nicht rcilt. I najczystsza cnota na świecie ma swmje czasy nieprawe. Zab. 15, 245. Zuchwalec zaprzy, przysięże, i tak o wszystko praw będzie. Gorn. Wł. L 2 b. czysty, niewdnny, oczyszczony*; »cm allem rein, unfchulbig. — §. Praw komu (oppos. krzyw komu; a co ja ci krzyw?). (Boh. gsena praw »ręczę, odpowiadam za to; Rosn. prav, praveden, nekriv innocens) » który obowiązki względem kogo wypełnił, dogodził komu, zadosyć mu uczynił, sprawiedliwy

fRechtgläubiger. PRAWOW1ERNOŚĆ, śei-, ź. ; Sorab. 1. prahwa wiera, prahwa zmószwanofcż ; Vind. pravover-stvu; Rag. pravovjeernos, prâvovjerstvo; Ross. npaBOBtp-ctbo , npaBOB-bpie, ójaroBbpio ; Eccl. 400poBtpie, bie ffiechtgläubigfeit.

PRAWY, pr. apocop. PRAW, a, e ; Roh, et Slov. prawy aequus ; Carn. prave rectus, verus, pravêdn * poczci\vy ;

Vind. pravi, prau , praveden , pravizhen, prauifhnu ju-₄ slus, rectus, idoneus, genuinus, verus ; Sorab. 1. prawi rectus, pschawi; Sorab. 2. prawi, pschawi sprawiedliwy;

Croat. prav, pravi cerlus , verus, rectus ; Rai. prav ; Rag. pràv, praavi, pràveden rectus, innocens ; Slav. pravi » prosty, pravo juste ; Rosn. prav, pravi verus, justus, innocens ;

Ross. npaBUH ; (cf. Lat. probus; Graec. ßgaßijg ; Germ. brat); — oppos. krzywy, (cf. Pur. 1, 208); należyty, jaki powinien być, w należytym stanie, prosty, sprawiedliwy, moral., red)t, gerabe, gehörig, mte’â fetpt foli. Prostą rzecz Polacy starzy prawą zwali, I prawo od prostośei rzeczone być znali, Prawo jak modła i sznur jest sprawiedliwości Statecznie wyciągniony bez wszelkiej krzywości. Klon.

Wor. 66. Rozciągnij sąd twój sprawiedliwy, A uznaj, kto z nas praw jest, abo krzywy. J. Kchan. Ps. 48. Niechaj    względem kogo był, nie krzywdził go; ber feine Pflicht

rozważnie sądzi, kto praw jest, a kto krzywy. Gorn. Dz.    gegen jemanben erfüllt , t^ttl tttd)t$ ftfrÿlfrig ift, allcS ab»

59

P R A W O T W Ó R CA - PRAWY.

PRAWY.

465

Słownik Lindego wyd, f. Tom IT.

466

PRAWA.

PRAŻAĆ - PRAŻNIK.

getfyatt (jat. Tobie przy wszystkim zborze o boże łaskawy,    'prawny, doprawić, naprawić, naprawiać, naprawa, na-

Chcę w obietnicach swoich być prawy. J- Kchan. Ps. 174.    prawideł, oprawić, oprawa, oprawca, odprawić, odpra-

(ŚJuby wypełniać będę. Karp. 6, 148). Niektórzy mu to zadali, jakoby ojczyźnie praw nie był. Birk. Zamoj. 35.

Niepraw mi, injustus mihi-, Gruec. vnalxiog, quasi przy-winniejszy, trochę winien. Cn. Th. 517. Jeśliś komu w czym niepraw, wróć, popłać, niechaj nikt na cię nie narzeka. Dambr. 965. Niesłusznie Szachmat na króla sty— skuje, sam on sobie we wszystkim niepraw, cokolwiekby złego dolegało go. Krom. 778. ipsum sibi sua culpa conciliasse. Byłbym niewdzięczen , i wierze mej nie byłbym PRAŻANIN, a, m.; Boh. Prażan, z Pragi rodowity, elit ^ra» praw, gdybym to zamilczał. Gorn. Dz. 117. Ktoby się bić    ger. Jan Hus, if Ilieronym Prażanin. Wyrw. Geoyr. 251,

nie chciał, nie wiem jakoby praw był zawołaniu rycer-    Pragensis. PRAZANKA, i, z., z Pragi rodowita; [Boh.

skiemu. Gorn. Dw. 51. Lubo Apollo niezawsze mi pra-    Prażanka); bte ^rageritm. PRĄŻKI, PRASKI,

wy, Nie przestanę zaczętej z sielankami sprawy. Zimor.    Pragi, od Pragi, ^ragcr ; Boh. Prażsky.

Siei. 128. (niezawsze mi sprzyja, tttcfjt immer geneigt, gÖU* PRAZCZASTY, a, e, — o adverb., pełen prążek, t>oE ©tretf» ftig). — *§. Kmiecia żadnego o dług w mieście ciążać cfyert. N. Pum. 13, 65 ;t Boh. praużkowaty prążkowały, nie mają, pod winą 6 grzywien; o którą winę każdy    PRAŻĘ, ob. Prażyć.    PRAZEĆ, ob. Praglec. PPAŻEN,    PRÓ-

taki w miejskim sądzie ma być praw. Tarn. Ust. 110.?

— PRAWA » prawa ręka » prawica, bte rechte łprtiib ; Slov. PRĄŻKA, i, z., ‘PRASZKA; Boh. praużek, demin. nom. prawy dexter; prawice, prâwa ruka; Sorab. 1. prahwé, prawiza, prawa ruka; Carn. dęsne ; Vind. defen , pravi, praveden, defniza , difniza, defna roka, prava roka, de-fna stran; Croat. dćszni,

Rag. desnizza, désni ; Bosn. et Slav. desni ; Ross. et Eccl.

40c hin.. Prawa za broń! prawą ręką pod kurkiem chwyta    e, — o adverb.;    Boh. praużkowaty;    prążczasty,    pełen

się za broń. Kaw. Nar. 234. Scewmla prawą rękę położył    prążek, w prążki    robiony. W lad., üotl    ©trctfdjcit, fletu ge«

na ogniu. Warg. Wal. 88. •— Prawa ręka , prawa « pra- firetft, ob. Pręgaty, pręgowaty.

wa strona, bte recfyte £>attb, bic redite ©eite. Na prawej PRAŻMO, a, n., prażone kłosy niedojźrzałe, ©nngeit, ge» ręce nam był,. Otw. Ow. 131. Lewa strona wchodzącym do kościoła staje się siedzącemu u ołtarza biskupowi prawą. .S/t. Dz. 453. Prawą w tył! w prawą stronę na korkach w tył obracają się. Kaw. Nar. 247. recfytö UtU ! W Cresc. 181. prawą! obracają się na obu korkach w prawą. ib. 251.

W ‘prawo (w prawą) sie siec mieczem, i odlew' uczyła.

P. Kchan. Orl. 1, 89. Pojrzę w ‘lewo albo w ‘prawo,

Nie stawi się nikt łaskawo. Ryb. Ps. 282. Niektórzy lepiej mańką, niżeli prawą ręką robią. Sak. Probl. 110.

(Boh. prawak , /. prawaćka » robiący ręką prawą, oppos. lewak). W prawą, naprawy, po prawej ; Slav. na desno ;

Rag. na desnu ; Sorab. 1. po prahwohstranski ; Ross.

BnpaBt ; Eccl. iia4eciio , 04ecnyio ; (Eccl. 4eciiocn> dex-lenlas). Z prawa »z prawej strony, tum ber 9îed)tfli, recfyhS

l)cr. I z prawa i z lewa gwardye stały. Pot. Arg 48. — Bild. Gd. Revit. 25, 14. (dislng. przaśny clileb).

§*. We wszystkim i ręką i majętnością, i prawem i le- PRAŻNIK, a, m. ; (Ross. npn34nnKB święto, npa34HecTBO wem, ochotnie stawdć mu się obiecał. Gwagn. 561. wszelkim sposobem, wszystkiemi siłami, (Utf alle 2lrt, (cf. lewy). — §. Aliter: Prawa ręka czyja, fig. wielka jego pomoc, ob. Ręka, bte rechte łpattb jentanbcśL feilte große łpltlfe, łpauptBet/ftaitb. Ty córko, jesteś moja prawa ręka.

Teat. 24. b, 25. Tatarzy są prawą ręką Sułtanowi. Star.

Woj. A 4. Ci dwaj kanonicy byli biskupowi swojemu prawym ramieniem , ciężarów jego pomagając dźwignąć. Sk.

Żyw. 1, 48.

Pochodź prawda etc., prawdzie, prawdziwy; prawić; prawica, prawidło; prawie; prawnik, prawniczek, pra-. wność, prawny, prawo etc.; bajprawie; bezpraiuie, bez-

wa, poprawić, poprawa, poprawiciel, podprawić, pod-prawa, przeprawić, przeprawa, przyprawić, przyprawa, rozprawić, rozprawa, uprawić, uprawa, wprawić, wprawa, wprawny, wprawnosć, wyprawić, wyprawa, wyprą-wny, zaprawić, zaprawa, zaprawny, sprawić, sprawa, sprawny, sprawować, sprawca; sprawiedliwy, sprawiedliwość , usprawiedliwić.

PRAŻAĆ , ob. Prażyć.

ZEN, ob. Próżny.

-o, dćszna, desznicza ;

a, îe , z

pręga, ein flcttteS ©tretfe^ett, elit fletttcê ©tridjclcfyeit. Sprzączki bywają w perełki albo w ‘prąszki. Os. Rud. 559. Lew z jeżystą grzywą, i tygrys z prążkami. Przyb. Ab. 47. ‘Praszka na ręce przyrodzona, incisura manus. Cn. Th. lineamenta na dłoni. budź. 54. PRĄŻKOWATY, a,

róftete ttod) ntdjt tmfltg reife Sichren ; (Eccl. npanmo ciasto) Łacińskie far, wykłada się wszelkie zboże zdrobione albo kruszone, jako są krupy, prażmo albo nowe krupy.

Prażmo z pszenicy, póki jeszcze ziarno ma w sobie nieco mleka, w kłosiu nad ogniem uprażone, abo w piecu pieczone, albo na słońcu ususzone, i między rękoma wytarte. Syr. ,928. Krupy żytne z prażma , to jest, z ziarna niedoskonale dojrzałego, w kłosiu zerżniętego, i na słońcu albo w piecu suszonego. Syr. 914. Kogo pojmano, kradnąc snopy z kóp, abo prażmo rznąc pod kłos..,. Siat. Lit. 415. Siadła z boku żeńcom, a dali jej prażmo i jadła. Budn. Rut. 2, 14. Wymniąwszy sobie prażmo z kłosów, jadła. 1 Leop. Rut. 2, 14. Chleba i prażma i nowego zboża jeść nie będziecie.

uroczystość, nonpa34HCTBO nabożeństwo po odświeceniu wielkiego święta , oppos. wilia ; npa34iiHMaTt świątkować, npa34iiŁin próżny, npa34HOBaTb próżnować; Vind. prasnik, nediel » święto, (dislng. Vind. prashnik * czerwiec), jEtym. prażyć 2]; Sorab. 1. praźnik, prażne meszacztwo lipiec ; Croat. praznik * kurwiarz) ; bte Sîtrdttreffe, baö ^trdjtretl)* feft. Kiermasz z Niemieckiego jest; praźnik zaś jest prawdziwe Słowiańskie, od prażmów, które na ofiarę noszono, abo raczej od próżnowania , że się w święto nie robi. Klecz. Zdań. 76. (cf. niedziela od nie działania). Czymże cię na tym kierebmaszu albo na tym praźniku częstować będę? Orzech. Qu. Jeśliże chcesz nas hojnie na

PRAŻUCH - PREBENDA.

PREBNDARZ - PRECZ.

467

tym praźniku częstować, masz wszystkiego dosyć. Orzech.    ła, udzielona duchownemu do używania z przyczyny

Ö«. 92. Święto jakie zacne albo patrocinium, praźnik    urzędu przy kościele. Kras. Zb. 2, 403. bte fprrtbenbe,

jakiej cerkwi. Sak. Persp. 31. Hospodskie praźniki, t.    ÇSfrÜltbe. PREBENDARZ, a, m, duchowny prebenda opa-

j. samego pana święta, abo najświętszej Panny. Pim.    trzony, ber ©etftlt^C, ber eilte ^rnOenbe ^at. Tr.-/ Slov.

Kam. 112. Wkrótce wszyscy doroczne odprawiwszy żni-    duchowni kanpan. PRRBENDARSKI, a, ie, od preben-

wa , Pójdziemy^ po praźnikach do dobrego piwa. Zimor.    darza , einen folcben ©etftlttbeit betreffend

Siei. 147.    Fig. tr. Tegom zaniechał, co Kastylion PRŁCEDENCYA, yi, z, pierwszeństwo, pierwsze miejsce;

o mnicliach mówi, bo teraz mają księża tak wiele pra-    Vorrang, SSortlitt. Powstał rozruch na sali, szło o pre-

źniku, iż go przysparzać im najmniej nie trzeba. Go*. n.    cedencyą. Pani Sędzina za to, iż Pan Skarbnik pierwej

Dw. Praef. ,    z Panią Regentową tańcował, odmówiła z nim taniec.

PRAZUCHA, y, i, [lemieszka z prażonej mąki pszenicznej a Kras. Pod. 2, 129. Mon. 63, 361.

osobliwie hreczanej. 4], gatunek klusek prażonych, eine PRECEPTOR, a, m., nauczyciel , uczvciel, ber Serrer. Kal-Slrt gebörrter üïîepôpc. PRAŻYĆ, -ył, -y, cz.niedok. uprą-    limach preceptor Olbrachta. Biel. 434. Sk. Żyw. 1, 293.

zyć, sprazyć, dok., Prazać cont.\ (Boh. praziti ; Slov. pra-    Przyszedł czas nauk panicza; sprowadzono guwernera

żjm; Hang. pergelem ; Sorab. 1. prażu, prażatć torridus;    Francuza, preceptora Szwajcara, i dwóch metrów mate-

Carn. prasheti, prashil, prâshem , frigam, zrèti, zrêm,    matyki i tańców. Kras. Pud. 2, 47.

fcf. żar); Vind. praskat; Croat. prasirn, frigam, frigati, PRĘCIK, a, m., PRĄCI K, dem. nom. pręt-prątek; Boh. zprâsen tostus ; Bons, prigati, frigati, isprigati, popriga-    prautek , prautcćek ; Slov. prutek , prautek y Sorab. 1.

ti, pofrigati; Rag. praxiti, parxiti (cf. parzyć), spraxiti,    prutżik ; Bag. prûtaz; Bosn. prutaç ; Vind. fhibiza

prigati; Boss. npamuTh, ynpamim., HCitpameHHbiH; Eccl.    teza;

npary, mapto ; (cf. Graec. figaÇa), cpyvyco) Chald. perach, siccarï). (Germ, vulg prügeln, Imigelrt); nad ogniem piec, suszyć, skwarzyć, über bent geuer löffelt. Mąki uprażyć, i aby się równo uprażyła, razy kilka przemieszać. Mon. 70, 37. Uprażyć sól na patelni do nasole-nia ryb; uprażyć groch, migdały. Wici. Kuch. 424. Próby żelaza , przez cementacye albo prażenie. Torz. Szk.

184. Prażenie tostio względem roślin i zwierząt ma miejsce. Kruml. 417. W ogniu prażą wici, żeby się łatwiej

, rue-

Ross. x^bicrt, x,iecrŁ, xjibicTiiK’L, npyniKt, eine flehte ©Cite, SRntlje. Koszyk pleciony na głowie miewał, którymby sobie oczy zasłaniał, a przez prąci ki patrzał na ludzie. Star. Byc. 18. Korzenia tego ostatnie cieniuchne pręciki. Gorn. Sen. 201. Cyrulik potrzebuje prąoików bardzo cienkich do przepychania subtelniejszych kanalików. Czerw. 59. Gnomon, prącik żelazny, który ukazuje godziny na słonecznym zegarze. Urs. Gr. 143.— Boten. Pręciki pospolicie na dnie kwiatu około słupków są osadzone; mają na końcu główkę pyłek zawierający, kręciły; ale pilnować należy, żeby ani przepalone, ani stamina. Bot. Nar. 108. bte 6taubfaben.    (Sorub.    1.    prutżi-

niedoprażone nie były. Jak. Art. 1, 572. — Fig. Słoń- koyilć surculosus, precikowaty). ce praży zboże na polu. Tr. suszy, żółci, bte 0o:tne    PRĘC1UCUNY, ob. Prędziuchny, Prędki,

börrt b(tó retfenbe ©etretbe. Słońcem uprażona kraina.    ‘PRECYUM, indecl. precya plur. z Łac..    n.    p.    Precya    wy-

61, 318.

Leszcz. Cl. 12. Pali mię, piecze, praży glane nadobnej dawać nauczycielowi. Glicz. Wych, J 6, ob. Nagroda, cery Jaśniejący nad marmur Paryjski Glicery. Bor. \ , TRECYPITOWAĆ cz. niedok., ob. na dół spędzić. N. Pam.

98. Min. Gniewy zawistne tak cię prażą, pieką. Min.

PRECZ adverb. ; (Boh-, preć, pryć; Slov. preć; Sorab. 1. precz; Sorab. 2. pschez, pschejz ; Carn. prêzh ; Vind. prozh, prezh, od tod prezh, toprezh, naprei, spoti; Slav. pazi, bixi ; Boss. npoub, 4010S, (cf. dalej); cf. npouiił reszta; cf. prysnąć, pierzchnąć; cf. Łat. procul); na bok, na stronę, daleko, oddalając; tueg, fort. Za Wez-pazyana filozofowie z Rzymu musieli pójść precz. Kras Ust. 149. Precz się brać, wybrać się zkąd , ftd) toegma^en. Ten czas uchodzi i ztąd się kwapiąc precz bieży, jakoby skrzy-dlaste nogi miał. Fur. Uw. E b. Siny mróz ku nam kroczy, a życzliwe Jato Precz się bierze. Byb. Geśl. B 4. Niech się precz do drugich ustąpi. Past. Fid. 282. Niechaj się ztąd porywa, niechaj się ztąd precz wiezie. Marz. er foli machen, baß er fort fonunt. —- Precz imperand. fora ! won! fort! meg ! meg bamtt! Precz swywole, precz igraszki , Żarty , śmiechy na stronę. Brud. Ost. B 2. Precz ztąd, ani przystępu, precz gminie światowy! Zab. 11, 415. ab sis ! Precz ode mnie złoto przeklęte! Teat. 54. d, 28. Precz od was fałsze szczerością pokryte, Precz panowania przepych ! Tward. Mise. 175. Precz go, precz

Byt. 1, 131. nctbtfcffer 9lerger macht btr fo warm. Złych PRECYZYA, oh. Dosadność, ścisłość, sąsiadów męztwcm i fortelem prażał. Paszk. Bell. A 4 b. 1.

(dokuczał im, dał im się w znaki, Cl' bat ffnten warnt gemalt; Vind prashiti, zvreti, zvrem). Skanderbeg Turków wielkość bił, często ich porażał, złych sąsiadów' prażał. Slryjk. Gon. T 3. Kiedy go Polak wczora prażył,

Dziś się na niego natrzeć nie odważył. Jabł. Buk. N b.

Na morzu Kassyusz dwa kroć Dolabellę prażył. Ghrośc.

Fars. 197. zbił, pobił, poraził, auf3 ^atipt fd)lageit. —

§. Prażyć kogo * gorąco nań strzelać, bić nań z strzelby gęsto często; fc^nrf auf etnctt feuern, fanonteren, eut ent« fefhtdjeś gener machen, tfm fc^arf befebtepen. Nasi oblężonych ze wszystkich szańców prażyli. Gwagn. 168. Wrzawa przy armacie, z której Tureccy prażyli puszkarze.

Jabf. Buk. B 2 b. Tatary natarczywe praży. Ognia z *pu-łaków ile wyda razy. Suszyć. Pieśń. 5 L 3. (Boss. npa-JKeitem, npajKeHUHicb pasztet w maśle smażony).

PRĘ, prze, przy, parł, ob. Przeć 1. PRE, Prze, pra, za-przało, ob. Przeć 3. — TRĘ, *pry, ‘pry^> ob. Pry.

PREBENDA, y, z Łac. mediae aelal., wprawie duchownym, część majętności katedralnego lub kolegiackiego kościo-

przez co, dlaczego.

v. •

Na prędce co robić, od ręki Ross. 'PRĘDKOCIEKŁY, a, e, prędko ciekący,

z nim, wyrzuć ! Cn. Ad. 926. Precz ! won ! wieź się ztąd, prowadź się ztąd , apage. Cn. Th. ; Vind. poberi fe, poidi prezh , jidi spoti, jidi prezh, striebi fe od tod, jidi ispred ozhi ; Carn. pobêri se ; Eccl. imh npom>, hih nponaAH, plm nrfeBa ; parte btd) weg! — Ellipł. Tak żyją, jakoby jutro precz! Modrz. Buz. 502. (jak gdyby jutro ruszyć mieli, aI3 wenn fie morgen weg füllten, aufbre« djen feilten). — §. Kazać komu precz * oddalać go od siebie, odpędzać, odprawić; einen weg gefeit Reißen, tint abfertigen, oott ftd) entfernen. Kuchcikom z obozu precz rozkazał. Warg. Wal. 50. Kazawszy temu precz, kazał przyjść drugiemu, 1 Leop. Dun. 13, 55. Mąż żonie poczciwość odejmuje, gdy jej od siebie precz każe. Gorn. Dz. 100, (cf. rozbrat). Jednemu słudze, kiedy pan precz kazał, przyjaciele powiedzieli, a coż on nieborak ojcu powie, dlaczego mu precz kazano. Gorn. Diu. 189. Musi ona przyjmując jednego, drugiemu precz kazać. Gorn. Sen. 566. Warg. Wal. 125. — '§. Puścić precz, mimo puścić, omiać; auf bte (Seite fliehen, nbergefjen, oortiber laffett. Puśćmy precz krzywdy starodawne I tylko świeże weźmy.... P. Krhan. Jer. 80. Onego płacz ich bynajmniej nie ruszy, Prośby puszcza precz mirno zatwardziałe uszy. A. Kchan. 103. — §'. Od Rzpltej daleko, w głębokich naukach precz od tumultów sejmowych bawić się myśli. Birk. Zamoj. 26. (odalony od.... entfernt DOtt, fern »on).

2. ‘PRECZ, 'Przecz qu.

"PRĘDANIE, ia , n., (może od: przeć, pre, pra) ; palenie, grzanie, baś Srennen. Wrzodów prędanie tulić. Sienn. Hej. Prędanie sadzelów niezebranych uśmierzyć. Sienn. Bej.

‘PREDDWERIE, ob. Przedźwierze. 'PREDIŚCA, ob. Przediśca.

PRĘDKI, (‘PRĘTKI. Cn. Th), a, ie, Prędszy cornpar., Prę-dziuchny, Prędzi u leń k i intensiv.; (Boh. prudky vehemens; Slov. prudky, prutki nimius, impetuosus, cf. Lat. prae-ceps; Ital. presto; Ger. fprengen) ; Eccl. et Ross. upuT-Kin , (cf. prysnąć) ; rączy, chyży, raźny, żwawy, rzeźwy, szybki, skory, zwinny, niepowolny; gefdjwtltb, fdtnefl ; Boh. hbity, rychły, brzkÿ, (cf. rychły, cf. *barzy); Slov. brsky ; Carn. bers, bèrsh, bershęzh, hitr, (cf. chytry); Vind. hiter, jadern , bersh, bersen , bersden , lohek f cf. lekki), rozhen , (cf. rączy); Croat. bërz , hiter, poszpesèn ; Bai. bórz, hitar, hittar ; Bosn. brriz, brrisgi , hitan, hitar, botriv, prik , hrilli, pospiesejan ; Slav. frixak ; Rag. barz, preseni, harli , hittar, strielovit, preseni ; Sorab. 1. khć-tré, fwiżnć ; Ross. 6op3bn1, 6op30CTHHH ; Eccl. itapy-MHMÎf, tiarsT., CKOßTi, npoBopHUfi. Murzyn skokiem prędki i chyży. Warg. Radzi. 123. Prędka Irys. Djrnoch. Ii. 72. Prędki , prędkonogi, niedościgły, biegun wielki. Cn. Ad. 927. Prędszy ten co ucieka , niż goni. Cn. Ad. 929. (pilniej temu co ucieka). Prędki bieg Ross. npbiTb. Prędszy bieg od biegu jest, kiedy rzecz jaka w jednymże czasie więcej miejsca przechodzi , niż druga. Solsk. Arch.

50. — \. Prędki, porywczy; jćtl), fdjncfl. Prędki jest, jak siarka. Teat. 8. b, 82. (gorący, gorąco kąpany). 'Prę-tki język. Zab. 15, 409. Zabi, (niewstrzemieźliwy). Ty-beryusz lepszy był na prędkie odpowiedzi, niżli na ro

zmyślne. Sk. Dz. 67. (na prędce dane odpowiedzi). Prędka rada żalu jest matką. Boh. Kom. 2, 476. Prędka robota z ręku pada. Rys. Ad. 59. Duch jest prędki ; ciało zaś niedołężne. Kucz. Kat. 3, 336. ( «chutki» cd. rec). — §. Prędki, rychły, nagły; fd)neHer, gefd)Wtnber, cl)er erfolgenb. Prędsza nadgroda, kiedy prędsza praca. Zab. 9, 227. Jeśli co dobrze czynisz, czyń prędko, bo płaci Skutek prędki ; nierychła łaska wdzięczność traci. Min. Ryt. 5, 100. Prędkiego uczynku do prędkiej myśli trzeba ; a kto z myślą leży, Drugi go bez rozmysłu długiego ubieży. Zimor. Siei. 176. Prędka śmierć Ross. CKOponocTHJKHaa CMepTb. PRĘDKO adverb., Prędzej comp., Prędziuchno, Prędziuczko , Prędziusieńko , Predziusine-czko, Prędziuteńko intensiv., raźno, szybko, skoro, w lot; gefcfywtitbe, fdjitcll, burtlg; Boh. brzce, brzy, brzo, brzko, bonem, Comp, drjw, dfjwegi, ( ob. 'Drzewiej); Slov. brzo, skorśeg (oh. Skoro), spiśeg, (śpiesznie); Sorab. 2. marszno, jeszno, szkerrej ; Carn. prezej, pre-zkij; Vind. jadernu , sdaizi, kmalu ; Bosn. brijzo, barzo, brrisge ; Slav. frishko ; Ross. CKopo, nocHopte, roBopKOMb, XBaTOME, XBaTCKH, noxßaTCKH. Co czynisz, czyń prędko, a niekwapliwie. Zegl. Ad. 59. Prędko, wziąwszy nogi za pas ; na moich nogach! Cn. Ad. 928. (żywm! machaj! ruszaj! cf. jak z procy, jak strzelił). Im prędzej, tern lepiej. Zegl. Ad. 105. Co prędzej, to lepiej. Teat. 14, 90. (Vind. prei je, bulfhi je). Dosyć prędko , gdy dosyć dobrze. Hipp. 53. Prędko sądzisz Halino , a kto prędko sądzi, Niewinnie, lecz niebacznie pospolicie błądzi. Zab. 11, 587. Zabi. Co prędzćj wyprawił po okręty. Zbił. Dr. R 2. (jak najprędzej). Prędziusineczko , vestigio Jemporis. Mgcz. Bój się prędkiej straty Prędko bogaty. Klon. Fl. C 5. ( prędko przyszło, prędko odejdzie). Prędziuchno tak wielkie osia-dłości potracił. Warg. Wal. 269. Lekkie nasze utrapienie prędziuczko chwałę wiekuistą nam sprawuje. Pociej.

145. Pobiegł zaraz, i narwał onego Zioła 'prętciuehno, pięknie paehniąeego. Past. Fid. 317. — Prędzej, rychlej; efter, fntfjcr. O już po siódmej, a miałem tam być prędzej. Teat. 50. b, 109. Przecież przyszedł, prędzej go się spodziewałem. Teat. 22, 61. Czego się człowiek boi, pewnie zawsze prędzćj przyjdzie , niż to czego sobie życzymy. Teat. 52. c, 31. (snadniej). Można prędko ten ciężar zrzucić, rozwieść się, i kwita. Teat.

19. b, 37. (snadnie, jak pióro opalił, na jednej nodze, igrając). _— §'. Pozwól mi prędzej odejść i pogrześć ojca mojego. Seid. Math. 8. (pierwej, wprzód, oorficr). — Na prędce, z prędka, spredka , w prędce, urywczo , w prędkości; tit ber ©efdjnnnbtgfett, tu ber (Sile, fdntell. Wierszyk na prędce. Zab. 15, 552. Arnobius księgi na po-gany z prędka pisał, jeszcze nauki Chrystusowej nieświadomy. Sk. Dz. 159. Błyskawica z prędka się roz-świeca. W. Post. W. 2, 542. Czego krzywego, gdy kto 's prątka , a jakoby ścinając zęby, a nie z lekka napra-szcza, rychlej złomi, niż naprości. Glicz. W⁷ych. G 1. Chodk. Kost. 34.

CnpOBOpilTb.

prędkopłynny ; fdjnetl fUeßenb, lattfenb ; Ross. cKopoTeny-miS, (CKopoieynocTb szybkość). PRĘDKOLOTNY n. p.

piorun. J. Kclian. Tr. 33. Czas prędkolotny. Fur. E b.    wierny; Eccl. CKopOBipHUH, fdjneUgldubtg. Ślepa w roz-

szybko przemijający, forteli flicgenb. Wóz prędkolotny    sadku prędkowierna młodzi. Zab. 16, 370. Wiarołomna

trzyma sam stateczny Sprawca, i rządca waszego świata    strona z prçdkowiernéj szydzi. Mon. 75, 695. PRĘ-

wieczny. Dardz.    Doet. 112. Nie mógł prędkolotnego bie-    DZ1UCHNY etc., v.    sub. Prędki.

gu Bogarodzicy    doścignąć. Bzów. Boi. pr. Predkolotni    PREDYKANT, a, m.,    kaznodzieja    protestantski,    ein prote*

mieszczanie niebiescy, ib. 45. Predkolotni mówcy wiele ftantt)d)Cr Çrebtger; (Sorab. 2. pratkar, prełkar kazno-mają pustoty i marności. Pilch. Sen. list. 304. PRĘD-    dzieją; Carn. pridegar;    \ind. predigar, predishnik, du-

KOŁUCZNY, a, e, n. p. Prędkołuozna Dyana. Paszk. Dz.    chouni befednik ; Slav.    predikalur; Croat. prodekótor).

10. łukiem szybko strzelająca, fdjneU ntit bcnt 33ogett    Luterski predykant. Baur. Sk. 424, cf. minister. (Carn.

fdjießenb. PRĘDKOMOWNOŚC , ści , z., volubilitas lin-    pridèg3, ^rebtgt, kazanie; pridegûjem, prideguvam; Y ind.

gvae. Cn. Th. (SdjneUjintgigfeit, ©d;nellreben^ett. Prędko-    predigati, prediguvati ;    Croat. prodekuvati, prodekùjem ;

mowmość gani, a pochwala z wolna potoczystą mowę.    Sorab. 2. pritkowasch ;    Germ. prebignt, kazanie prawić*

Pilch. Sen. list. 501. PRĘDKOMOWNY, a, e, — ie    cf. przepowiedzieć).

adverb., solutus ad dicendum. Cn. Th., mm geläufiger PREEXYSTOWAĆ nijak, niedok., z Łac.. przed czym być* ge, fcfmcK rebenb. PRĘDKONIKŁY, a, e, krótkotrwały; Eccl. npe^cyTCTByio, npeAÓbiBaio..

Boss. CKopomóeiŁHLiH ; Eccl. cuopOTJiiMUH, fd)ncH »er* PREFEKT, a, m., z Łac., przełożony, ber SSorgcfefcte, n. p. fdjtüinbenb. Przejdzie wszystko na kształt prędkonikłych Prefekt biblioteki. Mon. 70, 88.

cieni. Dmoch Sad. 16. PRĘDKONOGI, a, je, wiatrono- PREFERENCYA, yi, ź., pierwszeństwo, prym; -Sorptg, 5?or* gi, fdjeüfüßtg; Boh. rychlonohÿ; Pag. barzonogh; Croat.    rang; Eccl. npe^nomeme, itpeAnomuaTeJibCTBO. Rodzice

berzonog; Boss, CKOpOHOriił. Prędkonogie łanie. Banial.    jej dla zażyłości ze mną, skłonieni są uczynić tobie

J. 2. Faunus prędkonogi. Lib. Hor. 26. Achilles prędko- ’ preferencyą nad innych, którzy dziś od nich determina-nogi. J. Echan. Fr. 5. Birk. Chodk. 11. Koń prędkono-    cyi proszą. Teat. 19. b, 57.

gi. Kraj. Chim.    B 2. PREDK00KI n. p. strach. Amit.    ‘PREF1KA, hchow. 136. Tward.    D.    59,    ob.    Żałobnica*

Spił. C 4. wielkooki, wielkie oczy strach ma, więcej    Płaczka, Płacznica.

widzi, niż jest,    fdptenältgtg. "PRĘDKOPIÓRY n. p. ptak.    1. PRĘGA, ‘BRĘGA,    PRAGA, i,    z.,    dem.    prążka; strefa,

J. Kchan. Ps. 14. prędkolotny , fdJttcE fltegenb. Orzeł    pasek, kresa, kreska; dît (Streifen, Ctlt ©tricmetl; (Boh. et

prędkopióry. Geb. Hym. 510. W oko mu bełt wpadł    pręd-    Slov. prûha, prauha cicatrice); Carn. proga ; (Sorab. 2.

kopióry. P. Kchan. Jer. 287. PRĘDKOP1S, a, m.,    pręd-    pranz cięga) ; Yind. proga,    fhtraimnu ;    Croat modriza ;

ko abo tytlami piszący, ber ©efd)nmtb|d)retDer ; Boss. cKopo-    Eccl. nparb, npssKine szarańcza ; npywie, npy3H pąkowie),

niicem; Eccl. ocTponncem. PRĘDKOPŁYNNY, a, e;    W rudzie gnieździstćj pręgi brunatne widzieć się dają.

Boss. cKOpOTeKymifi, fd)ttell fließettb. U nich krew' jest    Os. Żel. 40. Ułowił pstrąga, Co owo przezeń bywa,

żywa i prędkopłynna. Pilch. Sen. gn. 219. PRĘDKO-    jako złota prąga. Bej. \Yiz. 65 b. Lampard ma ku do-

PŁYNNOŚC, ści, z.; Boss. CKopoieuHOCTb, ©djneUflüßigfeit.    łowi plamiste bręgi. Kluk. Zw. 1,77. To był junak

PRĘDKOPOMKŁY, a. e, PRĘDKOZAWRZYSTY, szybko    najznaczniejszy, im więcej prąg ode rdzy zbroi miał na

się pomykający, zamykający,\fd)ncH jujutttadjen, jujujlc^Ctt.    kurcie swojej. Star. Byc. 44. Włożę na niebo znako-

Prędkopomkłe sidło. Tr. PRĘDKOŚĆ, ści, i., (Boh.    prud-    mitą pręgę. honc. Gd ć>08. (tęczę). —    | U rzeźnika,

kost vehementia); Boss. npbiTKOCTb ; szybkość, chyżość,    pręga od ćwierci przedniej    wołu, jest    od łopatki do

raźność, rzeźwość, żwawość , rączność ; bte ©efd)tt)tnbig*    kolana z rurą. Magier. Mskr.. bûê SSorberoiertcI üüttt £>c()*

Tctt, #urdgfdt, ®d)ltelltgfeit ; Boh. hbitost, rychlost ; So-    fett. —    2. PRĘGA, PRĄGA, PRĘGIERZ, ob. Prag.

rab. 1. fwiżnofcz ; Carn. hitrost ; Yind. hitrust, hitrost,    PRĘGATY, PRĘG0WA7Y, a. e, prążkowały, pełen prąg,

hiternost, hitanje, prehitrost, jadernost, bersnost, ro-    w pręgi, w paski; Carn bręsast, shtrâlast; Mnd. pro-

zhnost, naglost, nagelza, Croat. hitrozt, berzina, berzo-    gast, brasdast; Boss. 4opo?KuaiHM; Boh. prubowaty, pru—

cha, poszpeha; ßa/.'hitroszt, harloszt; Bag. harlós, barzî-    ho wity ; Slav. prutani, gcftrdft. WTąż pręgaty. Nag. Wirg.

na, hitros; Bosn. hrrilóst, hitnost, hitgna, hîtenje, brizochia,    497. Minsk. Byt. 41. Ma ten ptak ogon biały, czerwo-

brrizochja, berzenje, pospjescnost ; Boss. óop30CTb ; Eccl.    no pręgowaty. Gwagn. 697. (Boh. prużók gołąb niebie-

CKOpoxO/tHOCTb, Toporni, (cf. trop). Umyślnie z prędko-    ski z białemi pręgami).

na^). F^ędkość, porywczość; 3a^tgfdt, ©d)nellf)ctt. Z prędkości znać spytała.... Teat. 45. b , 84. Zażeś ich nie psował przez twoje prędkości? Jabi. Tel. 506. PRĘD-KOSKOKI n. p. chart. ‘Bielaw. Myśl. 4 b. fc^ttcll fpnttgenb. PREDKOWIEDNY, a, e, n. p. Predkowiedne kwiaty. Hor. 244, febnea rodfenb. PRĘDK0W1ERN0ŚĆ, PRĘDKOU-FNOŚĆ, ści, z., łatwowierność, 2eid)tglaul)tgfdt ; Eccl. CKopoB-fcpie. Ganił ich prędkoufność. Ąon. 73, 676. Jam też ufał; teraz dobrze place te moje prędkowierność. Teat. 43. c, 109. Wyb. PRĘDKOW1ERNY, ob. Łatwo-

ści nieco upuścił. Warg. Cez. 120. (spowolniał, er ließ PRĘGIERZ, a, m., prąg, pręga, prąga, z Niem. ber Çran»

pozwalam smagać mię Jak B<j 228.

318. PRĘGIERZOWY, a,e, franger*. Franciszek i. ciągnąć sie kazał do kamienia pręgierzowego. Bals. Św_ 586. ^

rzem.

ger; Boh. pranyf, planyr, slaup; Slov. prangiar; Hung. pelenger; Sorab. 1. prengel ; Sorab. 2. prangel, kok; Vind. terliza , ogerlin, oberlin, blada ; ((-ranger* pal) ; katowski słup, u którego winowajców na hańbę publiczną wystawują, smagają, piąłnują etc. Jeżeli się nie ziszczę* na wieczną hańbę pod pręgie-Katowskie pręgierze. Kulig. Her.

470

PRĘGOWAG - PRĘT.

PRETENS Y A - PREŻDEŚWIASZCZENNY.

PRĘGOWAG, BRĘGOWAĆ, -ał, -uje, cz.contin., pręgami pstrzyć, ftretfen, mit (Streifen bunt mad;ett. Skrzydła wpo-przecz czarno pręgowane. Zool. 262. Tygrys na żółtym dnie czarnemi plamami, bręgowany. Kluk. Zw. 1, 77.

PREGOWATY, ob. Pregaty.

PR EJ UD Y KATA, ob. Sekwela. PREKOP, ob. Przekop. PRELAT, ob. Prałat. PRELIM1NARNY, ob. Przedugodny.

PREMONSTRATEŃSKI a, ie, n. p. Premonstrateński zakon nastał od Norbeta Lotaryńskiego r. 1140. Teof. Zw.

B 4. ber ^raimmftratenfer « Orben.

Ex. 31, przemądry, ob. Mądry.

płacenie z góry na ćo , n. p. na dzieło , które ma być drukowanym, bte ^mmitneratton. PRENUMEROWAĆ, -ał,

-uje, cz. contin., z góry płacić na co, preinumerirett. 7V.

Prenumerujący » PRENUMERANT, ber ^rmtumerant ; Boh. napredplatce. PREPAROWAĆ, ob. Przygotować, nago-tować, zaprawiać. PREPOZYTURA, y, i., z Łac., prze-łożeństwo, bie Dbcrmifficbt. — Burlesq. n. p. Człowiek z czworograniastą i oblaną twarzą, z prepozyturą zaokrągloną. Pam. Warsz. 3, 321. Czart., z brzuchem, SBatttft,

Slaitd). PREROGATYWA, y, z., zaszczyt, prawo nad inne; Hag. vrjêdnos; Ross. npeimyiuecTBO, baä Sorrent,    Ek. 25. Pręt Litewski dzieli się na

ber SSorjltg. Do ziemi Krakowskiej prerogatywa najwyż-    cik na 10 ławek. Zabór. 14.

szćj zwierzchności była przyłączona. Nar. Hst. 4, 1. PRESER , ob. Prasownik. Preser, drukarz, który formę prętowy.

narządza na prasę i wybija. Magier. Mskr., ber greffer. PRETENSYA , ob. roszczenie prawa.

PRESKRYPCYA, yi, ź., dawność, przedawnienie; (Vind. pRETEXT. Jabł. Ez. 129. Teat. 55. e, 13, pozor polietenje, polietuvanje ; Boh. zletnenj), bie SScrjn^rmtR.

A'. Zamoj. 139. Tu żadna za wymówkę nie może służyć preskrypoya lub dawność. Mon. 68, 302. Preskry-pcyi podpaść; Vind. polietiti, polieluvati, salietuvati, öerjäfjrett.

PRĘŚL1GA, ob. Przęślica.

'PRESTOŁ, a, u, m ; (Ross. npecTO^t tron). Do presto-la albo ołtarza idą. Pim. Kam. 150; ber 5(ltar. Na pre-stole, t. j. na wielkim ołtarzu. 92. <0od)altar.

PRESZRURG, a, w., *)3re3&urg, stolica Wegier. Dyko. Geogr.

2, 513, Slov. Preśporek. PRESZRURCZYK, a, m. , z Preszburga; Slov. Pheśporćan. Fern. Preszburczanka ; Slov.

Preśporćanka. PRESZBURSKI, a, ie, ^reSblirger * ; Slov.

Preśporski.

PRĘT, a, /n. ; Boh. praut; Slov. parato ; Sorab. 1. prüf PREWENCYA. Mon. 65, 117, ob. Przesąd, uprzedzenie, pritża , prenczeł; Sorab. 2. pschut ; Carn. prôt ; Vind. PRE WE f, ob. Pry wet.

prutiza, fhiba, fhibiza, rueta; Croat. prüt, pruticza, si- PREZBYTER, a, ro.; Ecc.l. CBameHiioiipe^ciOHieib. Smotr. ba, sibicza; Rag. prüt, mladizza ; Croat. barb. Lir ;    AP°l- 10^, ob. Kapłan. Prezbyter    Jan,    w Abissynii. Dudz.

Bosn. prüt, seibika, scibikka , scibicięa, (cf. szybki, gib-    5L ob. Pop. Prezbyteryum Rag.    redovniseto.

ki); Ross. npyTL , Ji03a. ^03Ka ; (cf. Lat. pertica ; Ger. *PREZDEŚWIASZCZENNY, a, e; Eccl. npe5K40CBameniiuil, ^ritfdiei; cienka laska, rózga; eine ©erte, eilt ©tötfdjen,    praesanctißcatus. Sak. Persp. rej.    G 4    b. oorfyer    (jemeifit.

eilte iHilt^C. Patrzyły owce kolnę na one pręty, i rodziły    Liturgia preżdeświaszczenna, praesandificatum satramen-

pstre jagnięta. 1. Leop. Genes. 30, 50. ("na one rózgi. 3    tum. Pim. Kam. 79. (Eecl. npe>K4eocBflmenHaa o61>4hh .

l.eop.). Zlęknie się, prętem uderzony. 3 Leop. Jcs. 30,    jmrypria msza przez post w śrzody i piątki odbywana).

51. ( chabiną uderzony. 1. Leop.). Syna bije prętem.    Co u nas na początku preżdeświaszczennćj służby od-

VVW. Dan. 11. Z zbytniej łaskawości, monarchowie prę-    prawuje się nieszpor z czytaniem lekcyi i proroctw, to

ty na się przynoszą. Pot. Arg. 351. (bicz na siebie dają).    we mszy wielkopiątkowej czytanie proroctw i passyj. Pim. .

Tyś panie przy mnie, nie boję się złego, Ciesząc się    Kam. 82. Że służba preżdeświaszczenna bez nieszporu

prętem rządzenia twojego. Ryb. Ps. 40. berłem, ©ceptcr.    odprawować się nie może, dlatego wieczorną ofiarą się

— §. Botan. -Łodyga, kiedy liści żadnych nie ma, ale    nazywa, ib. 86. Sak. Persp. 28. We    wszystkich    dniach

‘PREMUDRY. Smotr. PRENUMERATA, y, z.,

same tylko kwiaty niesie, zowie się pręt, scapus, jak u konwalii. Bot. Nar. 57. ©tćhtgel, ©ttel, ©cfyaft. Mydel-nik ziele byle abo pręt ma wełnisty. Syr. 620. — §. Transi. Pręt drotowy. Czerw. 21. em fteifer ®ratl), eine eiferne 3îutfie, ober btutite ©tauge. Pręt smuklerski jest na duszy jedwabiem , złotem i t. d. pokręcany, służy na kordony, węzły i t. d. Magier. Mskr. Pręt, czyli stępel u pompy, która od wierzchu aż do połowy rury idzie. świtk. Bad. 345. bte etferne ©tange tn ber (ßutnpenrölire. Pręt u wagi » język. Pręt u słonecznika. Metale w prętach, w laskach; SWetaflc tn ©tangen, tu Sarren. Monetę złotą i pręty ze złota odlewane wywiózł. Star. Dw. 3. — §. Staw' się szczęściu prętem. Chroće. Luk. 246. nie ulegaj, bądź tęgim; gteb nid)t nad), Diet tljttt bte ©ptfje.— §. Gcom. Mierniczy pręt, bierzemy podzielony na 10 stop, stopę na 10 calów, cal na 10 linii. Lesk. 3, Vind. mer-na pnaliza ; Croat. zemlyomernicza, bie geometrifdje ffiutflC. Pręt abo laska < 7 */a łokci. Łejk. 2, 26. Czack. Pr. 2, 202. Geom. 3. Grzęp. K 5, (cf. sznur). Pertyka, pręt mierniczy, ma w sobie wszerz i wdłuż łokci półósma kwadratowych kupieckich , nazywa się pospolicie polko. Raur.

pręcików 10; prę-

Pochodź, pręcik, prąeik, prącie, prąciany ; pretownik,

barwa ,

płaszczyk, udawanie; Boss. npe4Jtor,Ł , Slortranb. Pod pretextem Ross. H3BtTOMii. Pod pretextem cnoty, ludzi oszukują. Lub. Roz. 115.

PRĘTKI , w PRĘTCE, PRĘTKO, PRĘCIUCHNY etc., ob. Prędki.

PRĘTKOWATY, a, e, o adverb.

na kształt prętków, rutljenarttg Boh. prautkowatÿ. PRETOWNIK, a, m., vir-gator, który rózgami siecze. Mącz. ber mit ©crtett ober SRutljen pettfd;t. PRĘTOWY a, e, od pręta, ©teefen *, ©er» ten», 9îutt)e»; Boh. prautnj. Prętowe kule, dwie połowice kuli złączone, jak łańcuchowe kule. Juk. Art. 3, 510. Kółko prętowe u smuklerza, do kręcenia prętów smuklerskich. Magier. Mskr.

PRĘŻĘ - PREZERWA.

PREZERWOWAĆ - PRÓBA.

471

ś. czterdziesiątnicy postu, niechaj będzie odprawowana święta preżdeświaszczenna ofiara. Pim. Kam. 84. PRĘŻĘ, ob. Prężyć. PRĘŻEC, PRAŻEC, ob. Praglec. PREZENCYA, yi, i., przytomność, obecność, bie ©egeil*

ZERWOWAĆ, Ross. npe^oxpamiTb, npeAOxpaiiHTt, ob. Ochronić.

PREZES, a , m., naczelnik magistratury, głowa jej, pierwszy, pierwsze miejsce zajmujący, ber f rdfcó, (cf. pre-ttmrt. Prezencya umysłu, przytomność umysłu, ©elftere«    zydent, prezydujący) ; Boh. prednosta ; Sorab. 1. predk-

gemnart Prezencya jest sposobność mówienia lub czynie-    stoyicżer; Croat. presesh ; Rag. nadstojmk; Vind. pried-

stoinik , priedfednik; Ross. npeAct^aTeJb; Eccl. noctAa-Teab, nf»T>iiO<:T.prti»Miii'b, nepBodMHHicb. Prezes wieca Ross. BenHHiCL. PREZESKA, i, z., która prezyduje, bie ^Srd* fefjtrnt ; Sorab. 1. predkstoyicżerka. PREZÉSOWA, éj, z., żona prezesa, bie ©emaĘlinn be$ ^Irâfeê. PREZESOW-STWO, a, n., urząd prezesa; Ross. iipeAC^AaieJibCTBO, bie ÇrdfeêfteEe. PREZESOWSKI, a, iet od prezesa, feö * ; Ross. npeActAaTejeBB, npeAckAaTejibCKiw. PREZUMPCYA. W. Post. W. 260. et 261. uprzedzenie^

nia bez trwogi i pomieszania umysłu. Mon. 72, 748.

Nie potrzeba młodemu psuć prezencyi, niech będzie wesoły. Bals. Niedz. 1, 8, (cf. fantazya). Dziecko bojaźliwe, nie potrzeba go naglić, zęby prezencyi nie straciło. Mon.

65, 88. — Prezencya powierzchna, pozór, postawa;

Slltftanb, 9lnfeben, 31eujkrltcfye3. Powierzchna panieńskiego wstydu, oraz i pomiarkowanéj prezencyi ukladność dziwnie go zdobiła. Sk. Zyw. 590. — §. Prezencya , PREZENTA, PREZENTACYA, yi, i., Prezenta albo ukazo-

prostriti; Rag. prùxiti extendere; Boh. oprâhnauti se, opra-hati se extendere, intcndere manum; Croat. pruszim valu-tim incedo ; VmcLprogou * sidło ; Ross. npyîKHTb * puszyć, nabrzmiałym uczynić, yripyAHTb, ynpyjKHBaTb zatamować; Eccl. npymaTHca usiłować, npyrjo sidło; cf. Germ. @pven« gel); §. a) prężyć, wyprężać, wyciągać, natężać; fpaniten, fprct£cn.- Moje prężone skrzydło. Przyb. Mili. 260. — Transi. Zgińcie mi z oczu , gdy was chętka pręży. Chrośc. Luk. 148. bodzie, uwodzi; fponten, atircifiCtt. Wodzowie,

wanie. Chmiel. 1, 82. stawienie, przełożenie, n. p. na przesąd; Croat. prevzetnoszt, cf. zawziętość, sesyi prezenta pism podanych zapisuje się na wierzchu PRĘŻYĆ, TRUŻYG, cz. cont., sprężyć dok ; (Bosn. prusgiti, tychże, bie ^rdfentatioit, Vorlegung. Prezenta * data prezenty, ba3 ©«tum ber ^rflfcntatton. — Tlieol. Podawanie kogo na beneficyum etc., bte ^rdfcutation, $orftellung JU eitlem 2Irttte, einer ^frünbe. Prezenta w duchownym prawie, podanie osoby duchownej od kolatora biskupowi na beneficyum. Kras. Zb. 2, 406. Prezentacja jest osoby przez podawcę biskupowi słuszne wystawienie. Weryf. pr. 2. Młody i obrotny kapelanik prezenty chwytał. Xiadz.

nie mogą dłużej. Chrośc. Luk. 110. — §. b) Prężyć się na bok, spaczać się; fid) frttmm biegen, frumnt laufen, tperfen, frumnt merbcu (non Sretern, îifdien to. Linia ta stolarska ma być na trzy palce szeroka, aby się nie prężyła. Solsk. Geom. 2, 2. Każdy bloch jest trzema refami obity, aby się drzewo nie sprężyło, abo popadało. Ar-chel. 5,'61. Gonty na dachu wnet się prężą. Maur. Ek 66. Prężyć się wzgórę, wyprężać się, transi., podnosić się, potrząsać porożem, powstawać; fid) erbeben, aufleb» ttett. Uciekł, choć sie przedtym nader prężył. Jabi. Buk. B. PRĘŻYNA , ob. Sprężyna.

57. Dali mu prezentę na plebanią. Xtądz. 42. Przyjęta została prezenta, dana mi od kolatorów, i moja nastąpiła gdy ich zbrodzień taki *pruży, Wojsk Cezarowych znieść instytucya, ib. 87. PREZENT, u, m., PREZENCIK, u, w., dem., podarunek, eilt Çrdfettt, ©cfdjeuf. Wielkie mu prezenta od księżny obiecał; ale on odpowiedział: niech się księżna schowa z swemi prezentami. Sk. Zyw. 2,

431. Co prezent nie sprawi i złoto! Jabi. Ez. 139, (cf. złoty orzeł wszędzie doleci ; cf. złota szwajca). Ofiarowałbym mu mały prezencik. Teat. 9, 19. podaruneczek.

PREZENTOWAĆ, -ał, - uje, cz.-c.ont., prezentować kogo, stawić przed kim, przedstawiać; Vind. priedposta-viti, napreipernesti, presentirati, porftellcn, auffu^rett. Przy-zwoiciejby było, żebyś mię Wc Pan Dobrodziej prezentował Jrnci. Teat. 8, 29. Prezentować kogo na urząd* PREZYDENT, a, m., przełożony miasta, bet' Çrâftbent; Vind. podawać, cf. ‘forsztelować, einen 31t einem Simie uorfteHen.    priedstoinik , priedfednik ; Ross. npe3HAeHr6, npe^dMa-

Prezentować się, pokazywać się, ukłon swój z wizytą    Teib. PREZ\DENCYA, yi, 2., urząd [»rezydenta, bte ^rd«

oddawać, pokłonić; ftd) prafenttren, feine Slnfmartnng ma*    ftbenienfielle; Ross. npeAct^anie, npeActAeme. PREZY-

djcn. Tego momentu pojadę prezentować się królowi.    DENTKA, i, z., prezydencyą zaszczycona, bie ^rdftben«

Teat. 53. b, 45. Jakże się prezentować tak po podró-    timt. PREZYDENTOWA, ej. i._, żona prezydenta, be§

żnemu ! Teat. 8, 50. Dawał jałmużnę wszystkim ubogim    ^rdfibenteit gran. PREZYDOWAC intr. contin., pierwsze

prezentującym mu się. Sk. Żyw. 2, 146. pokazującym    miejsce na sesyi zajmować, prdftbiren, ben $orfi|5 haben;

się, nawijającym się, przybliżającym się do niego; bic    Sorab. 1. prédkszédam ; Ross. npeAcl>AaTe.aLCTBOBaT£> ,

fid) t^m prćifcntirten, ‘ jctgtcu. Pod" dobrym rządem można    npeAci^Tb, npeActay. Prezydujący, zajmujący pier-

prezentować się ze swemi dostatkami. * Kłak. Turk. 100.    wsze miejsce, cf. prezes. Prezydowanie, Ross npeAcdMa-

pokazywać siępopisywać się, fid) bamit fel)en laffeit. —    Te.ibCTBOBaitie; Eccl. nepBOclvtanie ^ npT.Ą-hcspmne For-

§. Prezentować broń. Kaw. Nar. 247. skwerować broń,    tuna prczydowała ich urodzeniu. Teat. 57, 56. przewo-

baś ©emebr prdfentircn.    dniczyła.

PREZENTYMENT, PRESENTYMENT. Min. Ryt. 1, 104.    ‘PRO-,    « Praep. insepar.;    Boh. pro-;    Ross. npo * prze-;

ob. Przeczucie. PREZERWA, PREZERWATYWA; Ross. Apud    nos non reperitur, nisi in u no    verbo : Prowadzić,

npeAOxpaHeHie. Perz. Lek. 347. Wyrw. Ceogr. 144. za- Etym. wieść, wiodę.

pobieganie, uchowanie; n. p. Wstrzemięźliwość najlepszą    PRÓBA,    y, z., PRÓBKA,    i, z., dem.;    Boh. pruba , zkau-

dla zdrowia prezerwatywą. Kras. Pod. ‘2, 182. PRE- śka, zkuśba, zkauśenj,    zkuśenj, (cf.    kusić, skusić, *za-

kus); Slov. pruba; Carn. próba, skushna; Vind. skufno-ba, skufnia, vardjanje , vardievanje, skufhnost, shufhan-stvu, skufenje, podoba, preddelu, priednudelu, napried delanje; Sorab. 1. próba, wopokazmo, zpótano, spytto-wani; Sorab. 2. proba, probba; [Jung, próba, probalas ; Croat. kushanye ; Bosn. izgléd ; Bag. kuscjanje, izku-scjanje, ohlćd, okuscjaj; Hoss. npoóa, noKymetiic (ob. Pokusić), HCKycB, nepBoynmia, nepuoyuHHim, nepBO-yuKa.-onuT'L, noßtpKa; Eccl. ncnyccTBO, HCKoyci, okoyci, HCKOifiitetiitic, oinbiTHBaHie, OTßtAUßanie; liai, prouva; Svec. pröf; Angl, proofe ; Gail, preuve; Germ, bte *)3robe; próba czego, próbowanie, doznawanie, doświadczanie; ba$ prüfen, bte Prüfung, baä Çrobiren, bte frobe, bercer» fltd). Na małej rzeczy próbę robić; jeżeli się ta uda, dopiero na większe sie odważyć. Kras. Bod. 2, 84, (cf. na małe ma próbować, kto się boi szkodować). Piszczałkę z narzniętćj trzciny składa, i jej próbę czyni. Ustrz. Troi.

51. (próbuje jej ). Wezmę suknią tę na próbę, czy mi w niej będzie dobrze. Teat. 48. b, 13. (spróbuję jej, id) werbe baS ftletb attprobtren). Córkę na próbę do klasztoru dała. Tward. Pasy. 19. auf bte ^robe geben. Już od dwóch lat w klasztorze na próbie. Teat. 46, 3, (cf. nowicyatj. Weźmij na próby swoje, Najskrytsze myśli moje. Hgb. Ps. 44. doświadczaj , roztrząsaj ; nimm fie auf bte *ßrobe, prüfe fte, unterflldjc fte. Tedy cnota najjaśniej poznawać się daje, kiedy na śliskie próby jest wystawiona. Dyar. Gród. 552. Stan. Aug. doświadczania, pokusy; groben, Prüfungen, Serfltdjuitgen. Jezus był wystawion na pokusę a na próbę szatana. Hej. Post. P p 6. — g. Próbki, igły probierskie, blaszki obdłużnoczworograniaste, zrobione według różnego umiarkowania srebra. Kruml. 61. ^robtentabclit. Próba, kamień probierski, ber ^robterfieitt. Złota próba osełka, a człowieka złoto. Cn. Ad. 1347. (złoto doświadcza się na kamieniu probierskim). Jak złoto w ogniu, tak w przeciwności wiara ma próbę. I’ast. Fid. 165. Przeciwny los, jak złotu kamień daje próbę, W nim poznać, kto fortunę, kto kocha osobę. Nar. Dz. 1, 172. — Aritli. Próba liczby, bte 9ied)enprobe, doświadczanie, jeżeli wyrachowana liczba nie ma omyłki. Solsk. Geom. 3, 79. Dodawanie i odciąganie służą sobie wzajemnie na próbę. ŁeLslt. 2, 10. To co się nazywa próbą działania arytmetycznego, jest inne działanie, które czyni się na doświadczenie, jeżeli wypadek z pierwszego jest taki, jaki powinien być. Jak. Mat. 1, 23. — §. Próba prochowa; Hoss. MopTHpua. - silnia służąca do próbowania mocy prochu. Jak. Art. 3, 310. bte ^ltlDcrprobf. — g. Próba, próbka, u gorzelnika, instrument śklanny lub metalowy z gradusami do poznania mocy wódek, spirytusu, piwa i t. d. Magier. Mskr., bte 23rauntn)Ctuprobe. — g. Próba, próbka, na próbę rzecz jaka dana abo wzięta od kupca, szynkarza, na skosztowanie, oglądanie, pokazanie; Bosn. izgled, ogled (cf oględziny), prilika ; Hoss. oópaaMHKii, eilte frobe, ettt <)3rôbd)en oou etroaś, ettt Reiner jur ^robe biettenber ïbcil. Latać po całym mieście z próbką, i dobierać po sklepach. Teat. 10, 45. — Fig. Nie sądź z tej próbki o całej Warszawie. Teat. 19. c, 60. Pokazałem próbkę, z której można sądzić o ostatku. Klok.

Turk. 158.— g. Próba drukarska, pierwsza karta wybita , abo pierwsze wyrażenie liter dla przeglądania i poprawy. Cn. Th. arkusz do korekty, korekta; Gall. épreuve, ber ©orrecturbogeit, bte Correcte. — g. Próba, naczynie rozmaite do ciągnienia złoczyńców abo podejźrzanych dla wyciśnienia czego od nich , kluba, kołowrot, drabina, skrzypiec. Cn. Tli. $olter, ïortur. Król dawszy ich na próbę , gdy sie przyznali, kazał ich wieść na śmierć. W. Ester. 12, 3. Złodziej na próbie powiedział, co komu był ukradł. Goni. Di. 134. — g. Próba na srebrze, złocie; bte Silberprobe, ©olbprobe. Srebro czyste dzieli się niby na 16 części, ztąd czyste zowie się szesnastej próby; jeżeli 15 części będzie srebra a jedna miedzi, wtedy srebro jest próby piętnastej etc. Kluk. Kop. 2, 175. Lesk. 2, 86. Jak. Mat. 1, 89. Grzywna złota ma w sobie 21 karatów czyli stopniów czystości, a za tym może być pierwszej, drugiej etc. aż do 24tej próby. UstrZ. Alg. 160. Jak. Mat. 1, 87. — g. Próba, dowód, okaz, okazka; Hag. pokaza, rAzlogh, ber Scntctè. Wielkich stopnie dostojeństw nie są próbą cnoty, Częściej ta w nnjpodlej-szym mieszkaniu się kryje. Kras. W. 65. PROBACYA, yi, z., próba klasztorna , bte SRofierpritfttng. Przyjęty był do klasztoru w ubiorze świeckim pierwej, jako gość, aby się do probacyi przyprawował. Sk. Źyiv. 2, 25, cf. no-wicyat. PROBALN1A , i, z., piecyk probierski, ber ^3ro* bterofett. 7V. PROBANT, a, m., doświadczony, bywalec, ettt Cśrfaljrner. W chytréj świata był probantem szkole. Kulig. Her. 250. — g. W klasztorze na próbie będący, ber auf ber Sïlofterprobc tjh PROBANTKA, i, z., g. a) doświadczona, eine djrfabrne. Wierzaj mi, jestem w tych materyach probantka. Teat. 1, 35. Wdowa, już będąc stanu małżeńskiego probantka, wie jak w tej mierze sobie postąpić. Haur. Sk. 239. Już ja tego probantka, źe trzeba rzeczy łagodzić, nie drażnić, żeby gorzej nie popsuć. Teat. 10, 46. — g. b) Probantka, która vr klasztorze na próbie, nowicyuszka, bte auf ber Sîloftcrprobe tft. Zrzekłam się odtąd nosić probantki ubioru , Wyprzy-sięgłam się wymyśli wstąpić do klasztoru. Teat. 46, 22. PROBATA, y, i.,jurid. dowód, dowiedzenie: ber 23c« tueis, CśnuetS. Jasna probata. Tr. PROBATYCZNY, a, e, od próbowania, próbujący; griffe * , ^rfiftlîtgS » . Pokazują dziś jeszcze w Jeruzalem miejsce, kędy sadzawka proba-tyczna była. Jer. Zbr. 99. PROBIERNIA, i, z., doświadczanie, próbowanie; bte frotte, bic Prüfung, baS prüfen. Nikt się nie wyda w swój postaci wiernie, Chyba naa długiej użyjesz probierni. Nar. Dz. 2, 174. (Boh. zkau-śebna miejsce lub dom do próbowania czego, ÇrobcfyattS). PROBIERNY, PRÓBNY, a, e, PROBIERSKI, a, ie, od próbowania, probowny, probier«; Boh. prûbyrskÿ ; Vind. skufni; Hoss. npoÓHpnuH, npoÓHUH. Piece chymiczne doświadczalne czyli probierskie. Kruml. 25. — Fig. Kłopot i niesmak probierne są piece, W których się cnot* hartuje i czyści. Morszt. 3. — Kamień probierny, na którym przez nadcieranie doświadcza się czystość i dobroć złota lub srebra, lapis Lydius. Kluk. Kop. 2, 86. Olw. Ow. 92. Krzemienie probierskie. Kruml. 61. Próbny kamień. Cn. Syn. 548, Vind. probstain ; Sorab. 1. zwo-

PRÓBIE R NY-PRÓBOWAĆ.

PRÓBOWNY-PRÓĆ.

473

toho dopokazarski bruzk. Kamień złotniczy próbny po-    Kamień próbuje złota, złoto cnoty. Frcdr. Ad. 31. Krusz-

lerowny. Cn. Th. 260. Wino ludzkich serc probierski ka-    ców próbują na kamieniu probierskim. Summ. C 2.

mień. Zabi. Zab. 5. (in vino veritas). Szalki probierskie,    Próbować ludzi złotem. Lach. Kaz. 4, 349. Czekaj rabie fprobtr * ober 5lronu?Ctge. Krumt. 62. Igły probierskie,    tunku z nieba, Które cnot nie próbuje, tylko póki trzeba,

próbki, ib. 61. Proch probierski. Jak. Art. 4, 85. Nauka    Morszt. 4 14. kusi, pokuszą, auf bte ^robc [teilen. Złoto

probierna, docimasia minerarum, uczy jak rzeczy kopalne    bywa ogniem próbowane, a ludzie utrapieniem doświad-

doświadczać, co i wiele czego w sobie mają. Kluk. Kop.    czani. Radź. Syr. 2, 5. Zły człowiek dlatego żyje, żeby

4, 43. PROBIERNY, ego, m., subst., * PROBIERZ, PRO-    przezeń dobry był spróbowan. W. Post. W. 2, 342.

BIER, a, m. ; Boh. prubyr, probyr; Vind. skufnik, sku-    Jako srebro próbują w ogniu a złoto w kominie, tak pan

fhavcz, vardievar, vardjauz, (cf. skusiciel); Ross, npo-    doświadcza serc. \ Leop. Prov. 47, 3; cf. Slov. kamen

ÖHpmHKi; doświadczyciel, rozsądnik, rozeznawca prawo-    zlato probuge, zlato lucTi. Każdego roboty, jaka jest, ogień

ści lub zfałszowania metalów etc., propr. et fig., ber    spróbuje. Pociej. 290. Nie wierzcie każdemu duchowi,

ÿrolurer, Prüfer. Moneta żeby przez urzędniki i probierne    ale próbujcie duchów, jeśli są z    boga. 4 Leop. 4 Jo an.

przysięgłe doświadczana była. Gost. Gor. 47. SDîün$n)Ûrbetn.    4, 4. (doświadczajcie. 3 Leop.).    Pokusa jest próbowanie

Probierze, doględacze, którzyby niesfałszowanćj monety    i doświadczanie boże w wierze naszej i w pełnieniu woli

przestrzegali, w każdym mieście przełożono. Krom. 546.    jego. Ilrbst. Nauk. e 7. — §. Próbować, próbkę robić,

Złoto powinny szacunek odbiera, Miedź się wydaje mie-    na próbę co czynić; jur fJJrobe ettMÖ machen, eine ^robe

dzią przez probiera. Zab. 42, 44.    machen, probirflt. Na małe ma próbować, kto się boi szko-

PROBLEMA, atu, m., z Greek., zagadnienie. Ustrz. Alg.    dować. Cn. Ad. 556, (cf. małej rzeczy próbę-robić). Kto

50. Probierna, 'gadka. Cn. Syn. 715, Sorab. 4. wuda-    rad przed sprawą próbuje, rzadko na placu szwankuje,

tżo ; Rag. inâda, mudrosumgna ; Croat. mudroszumnya ;    Cn. Ad. 592. Rzadko ten szwankuje, który wprzód pró-

Bosn. pricja, pricięa, kojom se istine ischje, eilt f)3rü»    buje. Cn. Ad. 4 4 7. Kto nie chce    wierzyć, niech próbuje.

Went. Adject. PROBLEMATYCZNY, a, e, — ie adverb.,    Past. Pid. 68. Spróbujmy, może    wskóramy. Teat, 47. c,

potrzebujący jeszcze dowiedzenia; Rag. inaadni, mudro-    4 7. — §. Próbować smakiem,    smakować, kosztować;

sumgniv; Croat-. mudroszumlyiv, problentatifd).    fofłcit, fdjtttecfen; Ross. OTKyuiHBan,, OTBt.ian,, 0TBt4M-

PROBOSZCZ, a, m., z Łac. praepositus; Angl, provost ; Baro. Kiedy wiele w kuchni kucharzy, to oni samym pró-Svec. prost; Gall. prevost; Germ, ber fßropft; (Roh. pro-    bowaniem potraw więcej zjedzą, jak na stół dadzą. Teat.

bośt; Slov. prépost; Sorab. 4. probst; Hung. prépost;    6. b, 80. — §. Transi, fig. Napierał się u hetmana, aby

Slav. preposit; Croat. prepust, predposztavlenik ; Vind.    szczęścia z nieprzyjacielem próbował. Falib. Q 2. baś ©Ind¹

profbt, oprefhnik; Carn. oppreshnèk). — Proboszcz, dy-    oerfudjen. Chcę się. spotkać z Wc Panem, proszę nie ba-

gnitarz kapituły katedralnej, mający pod juryzdykcyą swoją    wiń; tu na tym miejscu żelaza spróbujemy. Boh. Kom.

mansyonarzów. Proboszczowie parafialni są, w których    3, 212. beit ©djcit »erfüllen. Spróbuj się kiedy chcesz,

kościołach jest fundowany kurs albo ofieyum o N. P.,    ale na gołe łby. Teat. 33, 25. Wnet się w czuby spró-

spiewane przez mansyonarzów. Kras. Zb. 2, 44 0. Pre-    bujemy. Teat. 52, 60. Doznasz, gdy spróbujesz. Cn. Ad.

pozytów po prostu zowią proboszczami. Modrz. Baz. 525.    209. Kto czego przedtym nie spróbuje, bardziej poczuje.

Proboszczowie mniemam, że byli szafarze, a onych rze-    Cn. Ad. 575. Pierwej spróbuj, potym strofuj. Rys. Ad.

czy sprawcy, któreby kanoniki od nauk odrywać mogły.    55. Spróbowaw-szy, psa ohiesić. Rys. Ad. 64. — §. Pró-

Modrz. Baz. 526. PROBOSTWO, a, n, ; Carn. proshtya;    bować, spróbować, okazać, ukazać, dowieść; Rag. po-

Vind. profhlnia ; Croat. prepustia; [Jung. prćpostóg ; So-    tvarditti, doistinifi, pokâzati, ewetfett, Bemetfeiî. Któryby

rab. 4. probstwo ; Slov. prepośtwo; władza czyli godność    człowiek tak się nie spróbował, i takowym się być nie

proboszcza, przełożeństwo ; bte ^ropftep, propftlicbe SBitrbf.    nalazł.... Gil. Kat. 404. PRÓBOWNY, a, e, próbny,

— §. Pomieszkanie proboszcza, bte ŚBoljntnng bc§ ^rop*    od próby, ^3robc - . Gdyby z klasztora wyszedł, póki

fłe8, bte fßropflep. PROBOSZCZY, a, e, PROBOSZCZÓW-    rok próbowny nie wyjdzie, tedy.... Szczerb. Sax. 249.

SKI, a, ie, od proboszcza, pröpftltö), ^ropft «.    b(t§ ^robcjqOr, cf. nowieyat.

PRÓBÓWAĆ, -ał, -uje, cz. cont., spróbować, f. spróbuje PRÓĆ, TRUĆ, prół, porze, ‘pruje cz. niedok., ‘PRODLIĆ ; dok. ; Rob. prubowati, zkusyti, zkuśowat.i; Sorab. 2. pro- (Boh. pdrati ; Sorab. 2. projsch ; Sorab. 4. param, poru, birowasch, hupütasch, sputtowasch, spiittowasch ; Sorab.    prujui, prujem; Carn. param; Vind. porgat; Croat. pó-

4. spiittam, spyttujem, pospyttam, (cf. pytać); Rag. ku-    rani; \Eccl. iipaTii, nopia 2]; Boss. nopoTb, nopro, cf.

sejati, izkusejati ; Vind. pokufit, skufhati, f’kusit, fvedat,    nopmOH krawiec, cf. parć); PARAĆ in composit ; (cf. Arab.

vagati, vardjati, rardievati, porardjati, nekai sestaulati;    pharaka ; Jlebr. Chald. barak; cf. Parka; cf. Lat. separo ;

Croat. probujem , kussam , kushati ; Hung. próbólom , kó-    Graec. anagnaa^ ; cf. Germ. bredjeit) ; — próć , rozparać

stolom; Ross. npoóoBaib, Hcnycmi,, ncKymaîb, npitny-    nożem; trennen, anftrennen eine 9?atl;. Jeden szyje, drugi

inan,, npnKymiiBaTL, onbuaTb, nbnaTbca; cf. Lat. pro-    porze. Cn. Ad. 308. Kpcz. Gr. 3, p. 94; (Slov. geden

-bare: Germ, probtrett, prüfen; doświadczać, rozbierać    śige, drulu para; jeden tak, drugi owak; jeden buduje,

przez próbę, roztrząsać ; pntfenb nttterfucfjett, probtren, prn«    drugi psuje). — Fig. Po szwie się porze . powodzi się,

fett. Kupiec konia przejeżdżał i próbował. Szczerb. Śax.    pomyślnie się udaje, zdarza się, eś Gelingt nad) 2Bttnfd)e.

180. Próbować armatę Ross. nponbDKHrb, nponbUKHBaTb.    Kto kosztownie jada a źle orze, Temu się żadna rzecz

60

Słownik Lindego wyd. 2. Tom IV.

fesyi krawieckiej. Teat. 11, 87. PROFESYONALISTA, y, m., PROFESYONISTA, rzemieślnik , ber $aubmerfcr. Pro-fesyonalista , osobliwie goździarz i t. d. szkoduje na tym, że żelaza w pobliżu brać nie może. Pam. 83. 622. — PROFIL głowy, ob. Obwód głowy. — PROFIT, u, w., zysk, pożytek, korzyść, zarobek, co się okroi; ber ‘DŻitijeu, ber ©eumiu. Plutonowi Park włókna w proficie bogatćm Ustawną korzyść niosą pracownym warsztatem. Zab. 15, 9. Kniaź. PROFITKA, i, z., blaszka z trzema sztyfcikami, między które świeca wstawiona dopala się do samego szczętu. Magier. Mskr., ber £id)tfttcc()t. Ogarek na profitce postawić. Tr. PROFITOWAĆ, -ał, -uje, intr. cont., zyskać, proftttreit, 9/n^CU Jtcbeit. Będę się starał profitować z okazyi. Teat. 5. c, 48. Z drugich nieszczęścia profilować, ib. 54. b, G 2, (cf. po szkodzie mądry). Rzadki z ustawnych podróż profitował, Kio zyskał, temu szczęściem się udało. Kras. Mysz. 83. PRGFOS, a, m.\ (Gall. prevost, prévôt, Lat. praepositus, cf. proboszcz); ber (profoél; Boh. profąus ; Slav. prolùz ; Vind. fhibavez, tepstnik, jezhar , jezhni, moistar; Croat. pan-dur ; Boss. npo'toc'L. Stopień profosa ma być dany w

476

PRÓCZ - P R O F E S Y A;

PROFESYONALISTÀ - PRÓG.

PRÓCZ praepos. regens Genit. * oprócz, außer ; Bag. pr'i; prèma; Vind. svuna, (cf. wan, won); Slav. osim ; Croat. zvün, izvan , zvun , zvuna ; Bal. izlog; Boss. pa3B:b (cf. roz-), CBepxt, (cf. wierzch) ; Eccl. ocbIjhl, iî(>omt», onpimb,

H3Bün'L, in.ui;, ckt.hc; ( cf. Lat. praeter). Prócz nas było pięciu. Tward. Wl. 53. Ktoz bog kromia pana ? abo który bóg prócz boga naszego? 1 Leop. Ps. 17, 52.

Prócz mnie nie masz innego boga. 3 Leop. Jez. 45, 6.

(chyba mnie. 1 Leop.).

‘PROCZARZ, ob. Procarz. TRODL1Ć, oh. Próć.

PRODUKCYA, yi, ź., PRODUKT, u, m. ; Boss. ripOH3BC4C-Hie; dzieło, skutek z czego wynikły; etturtê ^enwgebradp te#, dli ^vübliCt. Różnicę między owemi wiekami i teraźniejszym ukazują produkeye obojga. Bierne. Król. praef.

— §. Produkty ziemi, owoce, pożytki, urodzaje, Salt* beèprobucte. Najcelniejszym kraju Polskiego produktem jest wszelkiego gatunku zboże. Sknet. Pr. Pol. 2, 200.

Produkt samorodny, nickunsztowny Boss. caM0p04Ka. —

§. Arithm. Produkt, liczba rostąca z multyplikacyi dwóch liczb. Solsk. Geom. 5. ba# SDiiiIttplicationS * frobnet. PROFANOWAĆ, -ał, -uje, cz. contin., sprofanować, f. sprofanuje do/c., niecześcić, bezcześcić, entheiligen ; ( Slov. ■ randze unteroficerskićj wysłużonemu szeregowemu, jego pośkwrnugi, (ob. Poskwiernić) ; Sorab. 1. zaneszwelżu ;    powinnością zapisywać i dopilnować aresztanlów .... Kaw.

Vind. odtvetuvati ; Croat. odszveebujem ; Bosn. opogani-    Bar. 192. ob. Rózgonoś, stopka.

ti ; Bag. ozkvarnitti, ozkvarngnîvati, opogàniti ; Boss. PRÓG, u, m. ; (Boh. et Slov. prali; Sorab. 2. próg; Sorab. OCKBcpHHTb, ocKcpiiaTL, noramiTb, onorauMTb, onorami- d.prob; Carn. et Vind. präg; Croat. pràg; Bag. pràgh; Barb, (cf. poganin). Sprofanować świętego co, na po- Bosn. pragb ; Eccl. »pan»; Boss. noport, (cf. nopoamuS spolite i świeckie używanie obrócić. Cn. Th. 1052. Dom    próżny, cf. Graec. qçayfiôç. Dur. 1, 251); $. a) próg u

boży chcieli zburzyć albo sprofanować. W. Post. W. 3,    drzwi, bte ©cflttH’flc, 2;pürfd)!lKUc. Budn. Mat. 3,10.— Fig.

116. Sprofanowany wstyd się nie nagrodzi, Ktokol-    Muzy text podajcie pieśni w pierwszym progu. Jabł. Buk.

wiek się w nim aby raz uszkodzi. Chrośc. Oiu. 65. (Bag.    A. w pierwszym wstępie, bfłjm (Eingänge, Slnfauge. —

ozkvarniv profanabilis , opoganitegl, ozkvarnitegl profana-    Próg melon., dom, pomieszkanie; Semelle, £>rtlt$, SBop*

tor, f. ozkvarnitegliza). — PROFES, a, m., zakonnik,    mtng. Takich nie chcę prosić, Co lubią za próg mo-

co ślub jawny uczynił. Cn. Th. fiu £)rbcn#bwber, ber    wy przyjaciół wynosić. B. Pam. 17, 254. (za zdrzwi,

fcfyott bif ÿrofefîio» abgelegt ^at, öffentlich tu beu Orbeu eiu*    za dom, na ulicę, między ludzie). Kto dłużen , nicna-

getreteu ift. PROFESÖR, a, m., nauczyciel, który w pu-    widzi progu kredytora. Min. Byt. 4, 159. O wdzięczne

blicznych szkołach trzyma katedrę, dając lekcye uczą-    progi, o ojczyzno święta! An hel. Pociera sobą cudze

cym się. Kras. Zb. 2, 412. bet’ ^tüfeffüt. W Paryżu lat    progi.    Bardz. Trag. 71.    cudze kąty, flößt ftd) tu    frembctt

pięć jus canonicum jako profesor czytał. Birk. Dom.    Käufern    jjerum. ‘Poranić    się radzi nam, i drzwi    mężów

153. PROFESORKA, i, i., bte ^rofeffortuu. PROFE-    rozumnych progi nogami naszemi trzeć. Smotr. Apol. 1.

SORSTWO, a, n., katedra profesorska, urząd nauczycie-    (często mieszkania ich odwiedzać). Przed progiem pań-

la akademickiego, bte ^tüfeffur. PROFESOWANY, a, e,    skim stoi, a czasem się na nim i prześpi. Bej. Ziv. 158.

który abo która złożyła profesyą, bet ober bte bett Ot* (pilnuje jego drzwi, nieodstępny). — O ho ho! wy-ben#ctb abgelegt bat. Kazimierza Polacy z klasztoru wy-    sokie to progi, na moje nogi. Teat. 24. b, 44. za wyprosili, już profesowanego. Papr. Byc. Obstricłus religio-    sokie projekta, jtt Ijofye ®tltge.— §. Aliter: Z galer rwą

ne voll, profesowany, który ślub uczynił. Mącz. PRO-    obiema    rekami progi, Z    miejsc swych wygnawszy    flisów,

FESYA, yi, z., wyznanie publiczne wiary; w zakonach,    i niemi    się biją. Bardz.    Luk. 50. dyle, ławy;    ®telcn,

ślub publiczny, po czasie próby czyli nowieyatu, który    SBditfe.    — § b) Rzeczne    progi, z których woda    z *wy-

osobę tę nierozdzielnie do zgromadzenia zakonnego przy-    socza z wielkim szumem spada. Budn. Malach. 3, 10.

łącza. kras. Zb. 2, 412. baß ©laubcitßbcFcnufutß; bad £>r*    Seifen, über toeldje bte (Strome b^b ftürjen, SSßafferfüfle,

beitßgclübbe. Wy zakonnicy apostatami jesteście od reli-    cataractae ; Boss. noport, na^Ht, BO^ona^. Z pomię-

gii, i profesyi i reguły i przysięgi i czerniectwa swego.    dzy inszych rzek Dniepr sławny jest progami; są to

Smotr. El. 28. — §. Profesyą, powołanie, stan, rze-    wielkie skały, przez które woda, jakoby kędy z wyso-

miosło; (Staub, 23erttf, ^rofefftou, ^aitbmcrf. Każdy w swo-    kich grobel spada. Papr. Byc. 103. Gwagn. 3. Constant.

jéj profesyi powinien być doświadczonym. Lub. Boz. 446.    Porph. 2, 9. Paszk. Dz. 21. Hub. Wst. 81. Na *Nie-

Człowiek jakiejkolwiek profesyi nie powinien się wsty-    prze są progi kamienne, których przebyć trudno kto in-

dzić jej. Teat. 9, 132. Jestem człowiek poczciwy, pro-    szy ma, oprócz samych Kozaków, co się temu wzwyczaili.

stojniza ; Ross. dpanneu. Patronów za Zygmunta III. jeszcze prokuratorami nazywano , a zażywano na to ludzi zacnego urodzenia. Orzech. Tar. 84. (Boh). Prokurator cudze sprawy z poruczenia pryncypała swego sprawuje. Sax. Porz. 20. Prokuratorowi statut z ręku wydarła.

Biel. 3. Kozacy Zaporożcami się zowią od kamiennych 'porohów Dnieprowych. Tward.- VW. 61, (cf. Zaporożcy Kozacy). Progi wodne mniejsze Ross. nepeóopu.

Pochodź, progowy, prożek; Praga, Prażanin, Prążki; nadprożek, naprożnik ; Zaporoże.

PROGNOSTYK, u, m, oznak, ein îBrtfyrjettfyett; Boh. prano-styka ; Eccl. npc4B,fc4'kTe.iibnoe , npeAno3HaTtMi>HOe. Prognostyk wesoły orzeł podał, z szelestem skrzydeł rznąc na poły obłoki. Min. Aus. 10. Poczciwość szczęścia pewnym prognostykiem. Zah. 11, 52. Nar. Prognostyk w chorobie, owe widzenia, z których różne przemiany przyszłe lekarz przepowiedzieć może. Krup. 5, 15. PROGNOSTYKA i, ż, wróżba, wróżenie, wieszczba, praktykowanie; üffiafufaßiiitß, 3ci$enbcittmtg. Prognostyką się nie baw. Bach. Epikt. 25. PROGNOSTYKOWAĆ, -ał, -uje, cz. contin., wróżyć, z oznaków przepowiadać; yorattâ* faßen, tt'afyrfagen. Nauka przepowiadania albo prognosty-kowania lekarzowi pożyteczna. Krup. 5, 483. Progno-slykujący Boh. pranostykaf, planetnjk.

PROGOWY, a, e; Slov. prahnj; Sorab. 1. prohowć ; (Ross. noponniiil próżny) ; od progu , 6cI;n)Cl(en = . Progowy bo-żec, Janus. Cn. Th.

PROGRESYA n. p. geometryczna, arytmetyczna, ob. Postęp. PROJEKT, u, w., PROJEKCIE, u, m., dem. wniosek, ein $in'td;laß, Project. Żądza twoja w projektach się guhi. Zab. 16, 191. \VeLg. Największą część życia człowiek trawi na układaniu projektów, a nabudowawszy zamków Hiszpańskich, zaledwie na schyłku dni swoich przyjdzie do posesyi biednej chaty, gdzieby mógł spocząć. Mon. 70, 181. Wykonanie projekciku naszego. Teat. 55. e, 54. PROJEKĆISTA, y, m., projekta czyli wnioski rojący, ein ^rpjcctinacfyer. Projekciści czcze płody imaginacyi swojej podają za rzeczy łatwe. Teat. 26. c, 73. Niejeden wietrznikom i projekcistom uwierzy-swojc stracił. Kluk. Kop. 1, 70. PROJEKTOWAĆ

Biel. S. M. B.

Trzeba żeby u pana służył dobry jaki mówca, a prokurator, któryby od rady panu był, tudzież od spraw wszelakich. G licz. Wych. N 4. Proku-raci z stronami foremnie kuglują, Onemi wykręlały, one-mi dekrety, Byś miał najsprawiedliwszą, a nie miał kalety, Albo lisa w zanadrzu, albo wuja w prawie, Przegrasz. Paszk. Dz. 114. Ano krzyk, narzekanie, ano się łzy leja, A prokuraci patrzac jawnie sie Śmieja. Paszk. Dz. 114. PROKURATORSKI, a, ie, PROKURATORO-WY, a, e, rzeczniczy, patronowy; 2Ibt)0caten-, SacbtnaltenG; Ross. crpjmnecKM. Prokuratorski urząd. Sax. Porz. 20. Prokuratorska przysięga, ib. Powinność prokuratorska. Chełm. Pr. 73. Na prokuratorowych słowach przestawał, ib. 75. PROKUROWAĆ co komu, ob. Stręczyć, nastręczać mu; einem etmaö proenrtren, »erraffen; Vind. perpraviti, perpraulati, perskerbeti; Ross. ii04pa4iTb.— *§. Kapłani nie mogą prokurować pisarzami ani podpiski, i nie mogą się w sprawy wdawać, lam. Ust. 107. posługiwać się nimi, rządzić nimi.— (PROLI, PROŁO się, ob. Próć). — PROLOG, ob. Przedmowa, Przemowa. PRO-LONGACYA, PROLONGOWAĆ, ob. Przedłużenie, odwłoka, odroczenie.

wszy,

cz. niedok., uprojektować, dok., projekt knować, układać, wnioskować, uplantować, projccttrcn. Czegobyśmy za miesiąc nie wymyślili , to te dwie dziewczęta w mgnieniu oka uprojektowały. Teat. 27, 87. — ‘PROKIMEN, u, m., n. p. W cerkwi śpiewają wiersze z psalmów', które prokimenami zowią. Pim. Kani. 229. fn ber Sïuff. £tr* d)e, genuffe ©efangêfiropljen aué ben pfählten, ib. 113. et 245. PROKLAMA, PROKLAMACYA, ob. ogłoszenie, zapowiedź. PROKOP, a, m. ; Boh. Pi koś ; imię zwyczajne sternikom. Klon. Fl. F 5 b. et H 5. — Prov. Prokopie nie morduj. Rys. Ad. 55. ? — PROKU-RACYA, yi, z., PR0KURÀT0RSTW0, a\'ind. obla-stnia, poskerbnia, oblastnost; Rag. naredbènstvo, ra-didba, nâstojanstvo ; Ross. CTpaimecTBO ; rzeczniclwo, praktyka prawnicza ; baë Slbtmctren, junfttfdje ^ractidren. Cnota ma być we wszystkich naukach przed oczyma miana, w prokuratorstwie, w oratoryi.... Petr. Et. 52. PROKURAT, PROKURATOR, a, m., prawobrońea, rzecznik; ber 21bt)0Cat, (Sadwalter ; Hung. prókótor; Croat. prokurator; Dal. govorchin, paracz, pravdoznanecz ; Vind. oblastnik , oskerbnik , poskeribnik ; Bosn. paraę; Rag. nastojnijk, nâstojalaz, naredbenijk, f. nadrebeniza, na-

PROM, PRAM, PRUM, u, m.\ (Boh. pram; Ross. napoME, imoTE , niomme ; Eccl. npaiHE, riopoME, óojLiuoe n,io-CK040HHOC C)’4ho , 4-îa nepeB03y npe3E piny) ; Ger. ber sprttljm, biedre; (ćf. Graec. ntgapa. Consl. Porph. 2,9. Bur. 1, 252; Angl. prawm ; Roli. praam; Carn. harma, mostovina , cf. płla). Prom ₅ wielki Ross. 3aB03im, mały moTHHKE ; Boh. pramice. Żeby wozy z końmi prowadzić po wodzie , Wiec na to chłopski wynalazek mamy, Szerokie pramy. Klon. FI. B 5, (not. «czyli promy i ). Niech tam będzie prom z jakiego chce drzewa, dosyć, że jest zgodny do tego, aby cię przewiózł na drugą stronę. Bals. Niedz. 1, 119, (cf. przewóz;. Prum most osobny, ty stój, a on pójdzie, Aż brzegu dojdzie. Klon. FI. Bob. Promy, czołnv pływają po wodzie. Groch. W. 556.

Obwołanie, PROMENADA, ob. Przechadzka, spacer; Ross. ryjbónme.

Prowadzi ją na promenady publiczne. Teat. 58, 32. PROMIEŃ, ia, m ; (ßoh. et Slov. pramen źrzódło, distng. promena; Ross. npo&itHE przemiana; Rag. pram, pramen capillamenium); Promyk demin. ; Sorab. 1. prómo; linia światła słonecznego, radius solis; ein 0MtnenftraIT, eilt (Birafd; Boh. paprslek ; Slov. paprsłek, paprślek, pramen od słunce; Carn. sharji; Vind. fonzhni trak, fon-zbnishar, shark, blesk, lesk, fhtriem ; Rag. zrók, zrak-ka , zrocich; Bosn. zdrak, zrakka , zrak ; Ross. Jiynb. Wiele jest promieniów słonecznych , a światłość przedsię jedna. Hrbst. Art. 14. Słoneczny promień od gnoju się nie maże. Sk. Dz. 374. — Fig. Gdzie promień bije, tam żywsza i cnota. Zab. 14, 98. Nar. Dość kiedy w oczach twoich promień prawdy świeci. Teat. 46, 41. Promień

478

P R O M I E NI G - PROMOGYÄ.

PROMOT - PROPORCYA.

promotę. Boh. Ossol. 290. Promocya akademicka. Cn. Th. PROMOT, a, m., podwyższony na jaką godność, ein ^rOtttOötrier, $ratmtrter. z niepromotern jako promot dysputować nie chciał. Zebr. Zw. 74. — Adag. Promot, a nieuk. Cn. Ad. 930. (artem profitetur, in qua non exercitatus; niekażdy, co się po doktorsku stroi, placu dostoi ; doktor pończoszka, papierowy doktor).

a, m., forytarz, popieracz czyj, opiekujący się nim; ber Seforberer, éefdjüjjer, Segunfłtger. Bez promotora, cnotę ubogą wypchnięto ze dwora. Wad. Dan. 66. Źegl. Ad. 13. Cn. AŁ 16. Bez jakiego promotora i godny nie wskóra u dwora. Źegl. Ad. 13. W rodź. źeńsk. PROMOTORKA, n. p. Nie przestanę być życzliwą W. M. Pana promotorką. Mon. 70, 586. PROMOWO-WAG , -ał, -uje, cz. contin., forytować, popierać kogo, eilten beförbew. Niejednemu żal, że podłego i lichego promował. Lub. Roz. 49. (do godności dobliżał. Mon. 65, 190). Mojżesz Jozuego z woli bożej na urząd promowo-wał. Sk. Źyiu. 1, 332. Nie źle swój interes promowu-je; nieznacznie się przymówił, i.... Teat. 27. c, 84. fnie źle go prowadzi, popiera).

nadziei , ob. Promyk. Promienie koło obrazów świętych, koła jasne, nimbus, ber £>etltgenfd)etn. — §. Translate de rebus longis subtilibus : W zgrzebiu częstokroć wiele znajduje się promieni czyli włókna. Przed. 46. (gafettt,

©tragen int §nnfe; cf. z trzech promyków powrózek,

Boh. tfjprameny prowaz * trójnitny). Stamina, kosmaciny albo promienie na ziółkach i drzewach. Maca, gäben, grtfem. Nizus w wierzchu głowy W swych siwych włosach promień miał karmazynowy. Olw. Ów. 298. purpu-reus crinis, £>aarfd)opf. W błonie rybiej skrzeli są wzdłuż ości widoczne, promieniami ( radii membraneae) zwane.

Zool. 172. gtfdjftemenftraÿlen ober 9Ibern. Wódka ta po-brónatniałe pręgi abo promienie po piersiach rozgania.

Syr. 716. plamy podłużne, längliche glecfe. — Same guziki mleko wytryskujące u zwierząt, ludziom podobnych, są brodawkami, u innych promieniami. Kluk. Zw. 1, 49.

(Stterftraljlen, (Slterenben, ©tridje, ©tridjel. U krowy dojnej uważaj, czy się z wszystkich czterech promieni doi!

Kluk. Zw. 1, 205. — Rzeka się tam rozchodzi na wiele promieniów. Boler. 74. na wiele odnog, Slrttt etne3 gluffeS. — Mathem. Linie proste, które idą od śrzednie-go punktu cyrkułu do okręgu, zowią się promienie, PROMOWNIK, PRUMOWNIK, a, m., przewoźnik promowy. radii. Jak. Mat. 1, 8. Lesk. 7. Geom. 1, 7. Solsk. Geom.    Tr. ber gafjrntanit. PROMOWY, PRUMOWY, a, e, od

6. ber 9iabtu3 etneS 6trfetó, ber fyalbe $)ur#mef[er. — §.    promu, bie gäljre betreffend (Boh. prómowe, worowe dfj—

Meton. Wspojrzał Pan na Szymona , dniem dobrym ura- wj tratwowe drzewo).

czył, Ażci Szymon w promieniach, śmieje się i mruga, PROMYK, a, m., dem. nom. promień; PROMYCZEK, czka, Jan go kocha serdecznie, Piotr najniższy sługa , Bartło -miej go uwielbia, a Krzysztof go ściska, Wszyscy hurmem do niego z daleka i z blizka. Kras. Sal. 90. opływa jak pączek; er fcbnnmmt tnt SBomtegenujje, er [trahit i)or greilbett. PROM1ENIĆ intrans. niedok., promienie wypuszczać, ftraplett, ©tragen fdjteßcit; Boh. paprslkowati, paprslkugi, paprślekugi, (prameniti se seałurire) ; Vind. sharzhiti, prefvietluvati, fvietle trake spufhati, pofievati ;

Sorab. 1. promena wot szo dahwarn; Ross. Jiynu ucny-€KaTb, ó.iHCTciTb, ciaTb. W tym miesiącu niebo nie najgorzej promienić i powolnym powietrzem przemieszywać będzie. Fur. Uw. A 3 b. (Slov. paprśkowónj radiaùo). PRO-MIENISTOSG , ści, z, mnóstwo promieni, rzucanie promieniów; ba3 ©trafylenfcijteßeit, ftraljlenbeä ÎBefctt. Tr. PRO- PRONOMEN, ob. Zaimek. PRONUNCYACYA, ob. Wyma-MIENISTY, PROMIENNY, a, e, PROMIENISTO adv erb. , promienie wypuszczający, pełen promieni, ob. Promy- TROPEK, pku, m., z Niem. ber ^ropf, ber ©töpfel; Ross. czny; ftraljlenb, ©tragen ttterfettb, DpK ©trableit; Sorab. 1. nbiHCb ; zatyczka, korek. Tr. promenató; (Boh. pramenitÿ scaturiginosus) ; Rag. cni; Vind. sharzhen , lesketezhen ; Ross. aynucTbiH, .iy-qco6pa3HUH. Promieniste słońce. Teat. 8. c, 67. Promienne po niebie jasności dyamentową źrzenieą błyskają. Wad. Dan. 21. Godna czci bez końca Pod promienistą lampą tego słońca. Groch. W. 258. Już Cyterea z tanecznemi koły Pod noc promienną wychodzi para- PROPONOWAĆ cz. contin., zaproponować, /. zaproponu-dnie, imminente luna. Hor. 1, 25. Kniaź. Gwiazda promienista. Birk. GŁ Kun. 30. Pokój na promiennym czele mu osiada. Przyb. Ab. 174. PROMIENIOKRUSZ, u, m., kruszec śpizglasowy. Kluk. Kop. 2, 240. ©tra^lerj.

PROMOGYA, yi, ź., PROMOTA, y, i., forytowanie, popieranie kogo, podwyższanie; baö Seförberit, bte Sefbrbenutg.

Nie opuścisz do końca tego, któregoś wziął na swoje

PROMOTOR,

m., dem. sec, ettt fletner ©traljl. Słońce bałwan Serapisa promyczkicm pozdrawiało. Sk. Dz. 524. Oczy miał tak słabe, że najmniejszego promyczka światła cierpieć nie mógł. Wys. Ign. 171. — Fig. Niezmiernie się różnimy od zwierząt tym boskim promykiem, którym nas obja^ śniła najwyższa istność, Staś. Buff. 238. ber ©öttcrfunfß. Niewidać by promyczka chrześciańskiego po tamtych włościach. Birk. Gł. Kun. 1. ani iskierki, aiid) Ittdjt etlt gunN djeit. — *$. Powrózek ze trzech promyków niełatwo się rozerwie. 1 Leop. Eccl. 4, 12. { drótów- 3 Leop.) , cttt ©triÆ au^ bre^ gäben, bres) ®rät(ien, brepbrät^ig ;. Boh. tfjprameny prowaz, trzydrótowy. PROMYCZNY, a, e, n. p. Promyczna gwiazda. Chodk. Kost. 58, ob. Promienisty.

wianie, Wymowa.

zraa- PROPINACYA, yi, z., z Greckolac., szynk, przedaż f trunków; ber ©cbanî, 58crfd?Ietß ücrf^tebener ©ctränfe. Żydom w miastach królewskich wszelkiej propinacyi zabroniono. Skrzet. Pr. Pol. 2, 118. Propinacya tam nie jest za-arendowana, ale administrowana pod dozorem komisarza. Pam. 83. 537.

je dok, przekładać, wnosić, podawać do przyjmowania; S)orfd)iagett, angeben. Nieszczerość proponującego zaraża taż nieszczerością radzących. Lu’>. Roz. 452. PROPORCYA, yi, ź., pornierność, wielkości miary abo liczby jednej do drugiej podobność abo różność: rzeczy dwu abo wielu różnych miar abo liczby z sobą skfadność; kształt abo pomiar każdej części w ciele, w budowaniu

przyzwoity; przyjemność, piękność z wielu części abo    ciągać, rozpościerać. Cn. Ad. 930. potęgę swoję sze-

rzeczy różnych przyzwoicie złożonych pochodząca. Cn.    rzyć, feine SDîac^t auê£>rettert, feine $errfdjaft erweitern. Grze-

Th. bie proportion, b(t3 Serfmltttijü j Sorab. 1. porunitofcż;    chy chcą na'sercu naszym proporce rozpościerać. Birk.

Vind. permera, mera, pergliha, perpodoba, perspodu-    Zamoj. 5. Smotr. Ex. o. — Oppos.    Zwinąć proporce,

ba, perspodobnost, perenakost, skladnorednost, skia-    ulegać, ustępować, nncfigebett.    Jak niezwinie proporców

dnomernost, prutisadershnost ; Rag. razmjerje, skladnos,    swych tak szerokich duchowieństwo, wojna domowa pe—

skladnoredje, skladnomjerje ; Ross. copa3M’tpHOCTb , npo-    wna. Birk, o Exorb. i. — Przekupniom na rynku wo—

nopiÛH. Według proporcyi członków Herkulesowych wy-    Ino dopiero kupować po zdjęciu proporczyka miejskiego

mierzył ciała wielkość z kroków staja od niego zamie-    z ratusza, który proporczyk ma trwać do godziny dzierżonego ; secundum competentiam membrorum debitam mo-    siątćj. Vol. Leg. 5, 648. Heine 3toty$flU3fa$nę. Proporczyk

dificatus est. Cn. Th. Najlepsze woły, gdy mają członki    płócienny na maszcie. Klon. Fl.    O 5    b. bie ©(tyffgfltogge,

wielkie równe, iż między niemi będzie prawa proporcya,    flaga, bandera. PROPORCOWY,    a, e,    od proporca,

to jest zgodność i rymowanie. Cresc. 686. Okna i drzwi    nett * ; Ross. npanopHbiîî.

łożenie abo grunt rzeczy, o której kto ma mówić. Cn. Th. Kras. Zb. 2, 415, Sorab. 1. predkstahweno, predk dahtżo, predk powożeno; Vind. prednofek, prednofh-nja , bte ^ropoftttott, baê ïfyema. Propozycya w mowie , jest to w krótkich bardzo słowach zebranie i wyrażenie rzeczy całej, o której się ma mówić. Mon. 75, 803. Propozycya jest najpićrwsza uwaga rzeczy, o której rada ma się formować, jest niby pytanie rostropne. Lub. Roz. 450. wniosek, przekładanie, podawanie, ber 25orfd)lag. Gdybyś chciała przyjąć niektóre niewinne małe propozycyjki. Teat. 48. b, 53. Od pewnego Jegomości pewne jej propozycyjki uczynił, ib. 53. b , 56.

dobrej proporcyi. Kras. Pod. 2, 138. Proporcya, po- PROPOZYCYA, yi, i., PROPOZYCYJKA, i, z., dem., za-równanie dwóch względów. Petr. Et. 338. Proporcya, porównanie albo porniarkowanie jakie. Solsk. Geom. 6.

Proporcya między złotem a srebrem , rozumie się ustanowienie wielości grzywien srebra , za którą można kupić grzywnę złota. Gdy ta proporcya stanowi cenę czerwonego złotego w stosunku z monetą srebrną, wszelkie zatym prawidła panujących o stopie mennićznćj, w miarę napływu jednego lub drugiego kruszcu, zmieniać się muszą. Czach. Pr. 2, 174. Pycha i próżność człowieka jest proporcya jego niewiadomości. Teat. 49. d, 55. jest miarą, podaje miarę, ift ber SDiojSfiab »on feinem ttnuerftonb. — Math.

Vind. preroken , prerokou ; Croat. prorochni ; Rag. prorocki, prorocni, prorocjanski ; Ross. npoponecmii, npo-pottiîî, npoponecTBGHHLiH, npopHuaTejbHuS, óororaarojiH-Bbiti ; Eccl. upopOYK ; od proroka, prorokujący, prop^ettf^. Miał ducha prorockiego , i wiele rzeczy przyszłych opowiedział, które się po jego śmierci sprawdziły. Sk. Żyw. 2, 46, Eccl. npo3op.iHBCTBO prorocki dar, dar przewidzenia. PROROCTWO, a, n. ; Boh. proroctwj ; Sarah.

1.    prophetstwo ; Bosn. prorocjanstvo ; Rag. prorocjûnstvo» slûtjenje ; Ross. npoponecTBie, npoponecTBO , npe^BliCTieÿ Eccl. npeAB03BtmeHie, npe4B03B'bcrie, npe4B03rjacie, Ha3HaMeHaHie; §. a) prorokowanie, wróżenie, wróżba, btC Çropfiejet^nng. Proroctwo, widzenie, visio. Boh. Dgab. 32. Dał mu bóg dar proroctwa, iż wiele rzeczy, niż sie stały, przepowiedział. Wys. Ign. 113. Już się sprawdziło proroctwo o Mesyaszu. Tr. — §. b) Collect. Proroctwo * proroki, bie ^rrp^eteit, (bev Çropfyeteit @d)«ar). Już się stało, co proroctwo prorokowało. Cn. Th. PROROCZNI-CA, y, z., Grate, gavzurj, astrologia. Zebr. Zw. 155. praktyka, SSflljrfflgerfUttft, cf. wróżbiarstwo, wieszczbiar-stwo. PROROK, a, m.; Boh. prorok; Carn. prerok, pre-rokuvavz; Vind. prerok, prerokuvauz, boguvauz; Croat. prorok; Rag. prorok; Slav. et Bosn. prorok; Sorab. 1. propheta; Sorab. 2. prophet; Ross. et Eccl. npopoKi, npopHiiaTejb, npL’VLKi.^Kt.cTHTeah, npe4B03BtcTHiiKï, 6o-rooaroibHHKŁ, óoronpoBiueitfc; (Elym. rzec, rzekę, ut Graecum mgoąrrrję, a ngó, et cpóca); osoba natchnięta od boga do przepowiedzenia rzeczy przyszłych. Kras. Zb.

2,    415. (ber ^irop^et, ob. Przepowiadacz, wróżek, wieszczek). Prorocy nazywani byli widzący. Boh. Dyab. 32.

Cztery ilości, których pierwszych dwóch stosunek równy stosunkowi dwóch drugich , czynią proporcya. Geom. PROROCKI, a, ie ; Boh. prorockÿ ; Garn. prerokuvavske ; 1 , 157. Proporcya arytmetyczna , geometryczna. Jak.

Mat. 1, 158. Ustrz. Alg. 160. Łejk. 2,70. Mob. 64, 451.

— Proporcya wielka, proporcya śrzednia, proporcya mała, takty w muzyee* tak się wyrażają: ³/₂ ³/₄ ³/₈. Magier. Mskr. PROPORCYONALNOŚĆ, ści, z., stosowanie albo podobieństwo dwóch proporcyi. Solsk. Geom. 6, ge* llôricjeê $cr$filtniß, pomierność, stosowność ; Ross. co-paajitpHOCTb , CTpoîhjocTb. PROPORCYONALNY, a, e,

PROPORCYONALNIE adoerb., mający porównanie albo porniarkowanie jakie. Solsk. Geom. 6. potniemy, tterljćtlb ttißntüßtg ; Vind. perspodoben, skladnomeren, skladnore-den, perenak; Rag. razmierni, slicjan , skladnorćdni ;

Ross. CTpoHHŁiłi, copa3»ibpHbiH. Wydatek być powinien proporcyonalny do stanu. Zab. 10, 49. PROPORCYO-NOWAĆ, cz. niedok., proporcyonalnym uczynić, b(t$ ge* hörige $erf)öltntß geben. Mon. 69, 589.

PR0P0RN1K, PROPORCZN1K, a, m. ; Boh. praporecnjk;

Carn. prapognek; Ross. npanopmuKb ; chorąży. Cn. Th., ber gnlmbrtcb. Klon. Wor. 28. Proporcznik, chorąży, aqui-lifer. Macz. PROPORZEC, rca, m , PROPORCZYK, a,

m., dem.; Boh. praporec, praporećek; Ross, npanopb, npanopem, ; chorągiew', chorągiewka, btc §afme, baô §'ćtf>m Iein. (Bosn. praporaç tintinnabulum). Proporce, czyli różnego koloru chorągiewki, dla szelestu i sprawienia zamieszania w śrzodku nieprzyjaciela wprowadzone. Czack.

Pr. 1, 216. Szczęśliwsi ci byli, których on wojną zwyciężył, niż ci, do których jego proporzec nie przyszedł.

Gorn. Dw. 583. (jego wojsko). Proporzec albo hołd Pruski, rytm Jana Kochanowskiego, z przyczyny wypełnienia przysięgi wierności Pruskiej. Kras. List. 85. Proporce roz

Oprócz czterech proroków większych, jest ich jeszcze 12 mniejszych. Zai. Test. 319. Prorok męczennik, n. p. Je-zajasz ; Ross. et Eccl. npopOKOMyueHHHiCB. A prorokowi co? Zegl. Ad. 8. Cn. Ad. 7. (vates secum auferat omen; Ruskie przysłowie: na proroki *puhi. Pim. Kam. pr.).— Broda jak u proroka, a cnota jak u draba. Rys. Ad. 3. Pot. Zac. 52. (cera jak u dworaka, cnota jak u hajduka; postać święta, hajduckie sumnienie). Mów sam, czego chcesz, ja nie prorok, nie zgadnę. Boh. Kom. 3, 399. Bodajem był fałszywym prorokiem ! Kras. Pod. 2, 55. (bodajby się nie sprawdziły słowa moje !). PROROKINI, i, z.\ Boh. prorokyne; Garn. prerokèna ; Croat. proro-chicza ; Rag. proróciza; Bosn. prorociça ; Sorab. 1. pro-phetżina ; Sorab. 2. prophetowka ; Ross. npopomma ; która prorokuje, przepowiadaczka , tue ^jJropljiettnn. Pryscylla i Maxymilla były prorokiniami szatańskiemu Sk. Dz. 89. O Annie prorokini. Rej. Post. Z 2. O nie będziesz We Pani dobrą prorokinią; zamęźcie pani mojej nie sprawdzi tego proroctwa. Teat. 7. c, 8. PROROKOWAĆ, - ał, -uje, PROROCZYĆ, — ył, -y, cz. contin.; Boh. prorokowali, proreknauti ; Sorab. 1. prorokuyu ; Garn. prerokû-jem; Vind. prerokuati, prerokuvati, napriedpoviedati, bo-guvati, prerokuvan , priedpoviedan ; Croat. prorokuvati, prorokujem , prorokuvanye ; Bosn. prorokovati ; Rag. pro-rokovali, slutiti, zarecehi, prirecchi, gonötati; Ross, et Eccl. npopeitam, npopnijm, npopomm, npofumcTioiuTii,

uprościć, wyprościć dok. ; (Rag. prostitti, prâsctati, opro-stitti ignoscere, prostitegl condonans : Bosn. prostiti, prascchjati, prasctati, oprostiti parcere, ignoscere; Boss. npocuiTb opuścić , występki darować ; npomame pożegnanie, npoma;ibHMH pożegnalny) ; prostować, prostym uczynić, g crabe mattiert. Będą krzywe rzeczy sproszczone , a chropowate drogą gładką. 1 Leon. Luc. 5, 5. August uprościł starożytne drogi. Nar. Tac. 3, 39. Słuchając to, mc się nie przeciwi, Raz tylko czoło sprości, drugi raz go skrzywi. Pot. Arg. 506. Czoła Merope na ludzi nie sprości. Pot. Syl. 480. (zawsze krzywo patrzy). PRO-ŚGIEĆ , -iał, -ieje, neutr. niedok., sprościeć, f. spro-ścieje dok., prostym się stawać, gerabe werben ; prostakiem się stawać, einfältig werben. 7V. ‘PROŚCICA, y, i.,

np-KĄT<.pci|in , npe4pCKaTb, npeAcnasarb , npe4CKa3biBarb , in/piuiciUTii ; po prorocku przepowiadać, wróżyć, propr. et transi., proptycjeiljen, öorattäfagen. Prorokowany Eccl. npopoKOBtmaTe.ibHbiM, CKa3yeMbiił ots npopoita. Marka Tulliusza xięgi prorokowania. Bardz. Boet. 162. (de divi~ natione). A nie mówiłem ja, i nie prorokował, co się już dzieje? Jabt. Ez. 114. (nie przepowiedziałem ja?). Jemu już serce prorokowało, Ze ich co złego w rychle

n. p. Łotewki szorce prościcami zowią. Gwagn. 414. fartuch, ba3 SSortudj, bie ©dptrje; (Boh. pasnice). Za pro-ścicę siną abo czerwoną 20 groszy, za prośoicę czarną ośm groszy. Stat. Lit. 395. 1. PR0ŚC1NA, y, z., droga prosta, ein geraber 20eg. Prościny, góry, rzeki, wszystko to niech hetman zważv. Papr. W. 1, 81. — 2. PRO-ŚC1NA, PROŚCINKA,* PROŚCINECZKA, i,«., prostaczek, prostota. Wlod., Prostaczek, prościna. Ern. 199. ein fdjlicfjter, einfältiger üDîenfd). Cnotliwy to młodzieniec Jakubie nieboże, Wstydliwy prościneczka , tak jako być może. Klon. Wor. 59. Coż prościno, szyję mi łamiesz ręczynami ? Zebr. Ow. 50. (ignare). Tenarowic prościnka, a chciwy do gry. porwie sie po krąg, imprudens. Zebr. Ow. 248. PRÓŚCIUCHNY, PROŚCIUTEŃKI, PROŚC1U-SIEŃKl, ob. Prosty. PROŚCIZNA, y, z., prostaczka, prostota , eine fcOlidjte, einfältige gran. Pod czas choć będzie dobra żona, będzie prościzną, nied-owcipną. Petr. Ek. 76, §. Prościzną, prostota, nieukrzesaność ; i£>d)lid)tl)eit(Stlt* fait. Głupstwem prościznę szkolną nazywają. Past. Fid. 263. cf. szkolność, pedanterya. potkać miało. P. Kchan. Jer. 129. (dyktowało mu serce , PROSIAK, ob. Prośniak.

sobie proroczy. Pot. Arg. 733. (wnosi). — §. Nie tylko żywot Elizeusza, aje i ciało jego prorokowało, to jest, cuda czyniło. Sit. Zyw. 2, 230.

PROŚBA, PROŹBA , y, i. ; Boh. prośba ; Sorab. 2. pschosz-ba ; Sorab. 1. prostwa, prosoheno, modlitwa; Carn. proshna; Vind. profhnia, poprofbja, profhna; Croat. pro-slinya, prossnya ; Dal. pomolenye; Rag. prózba, prosc-gna ; Ross. moahtbr , npocbóa ; proszenie, abo to, o co proszą, bic 5htte. Pańska prośba rozkazaniem pachnie.

Cn. Ad. 820. Rys. Ad. 58. (prosi, a musi tak być ; proszę, a niech inaczej nie będzie). Jeśli nie prośbą, tedy groźbą. Cn. Ad. 931. Prośbą nie groźba, ib. 933. (nie wyfukasz, miłości nie wygrozisz). Maleńka prośba Ross. et Eccl. npomeHeîiue. Z prośbą, proszący, Ross. npocn-

TeibHbiił ; (Sorab. 1. po prostwe precarie). Na prośbę jego po3ra , 30JOTCiif>, soiOTyiUHiiK'B, soJOTapHiiK'B. to uczyniła. Gorn. Dw. 413, Prośba za kim, ob. Przy- PROSIATKO, a, n., dem. nom. prosię ; Boh. prasótko ; Slov. czyna, instaneya, bte ftürbtttc; Vind. predprofhnja, sa- prasâtko ; Sorab. 1. proszatko ; Sorab. 2.proszëtko; Vind.

prafhizhek; Rag. prasccich, Ctn $erfeldmi, eût fletîteÔ fcl. Małe prosiątko piękne. Cn. Ad. 469. (młode rzeczy idzie na prość, ale koli. G rzep. Geom. L?>b. — ('PRO- przyjemne).

ŚCA, ob. Prosiciel). — PR0ŚCIĆ cz. niedok., sprościć, PROSIĆ, -ił, -i, cz. niedok., PRASZĄĆ fregu. ; Boh. prosyti,

480

PROROKINI - PROŚCI Ć.

PRO ŚCIEC - PROSIĆ.

przeczuł). Słysząc takie pochwały, że z niego drwią, tak PR0S1ANY, a, e, prosowy, od prosa, .^irfeit * ; Boh. pro-

snÿ; Slav. prosenj ; Rag. prosseni ; Bosn. prosni, pros-seni; Croat. proszeni; Ross. npocanuîî, nuioiiHuK, (ob. Pszono , cf. pszenny, pszeniczny). «Łodyga prosiana, Vind. profeniza ; Carn. prosénza, proséniza ; Groat. proszenicza stamen milliaceum. (Groat. proszlnecz « styczeń , Januarius ; Dal. proszinccz; Boh. prosynec, prasynec : Slov. prasi-nec ; Slav. prosinac ; Bosn. prosinaę » grudzień, December; Carn. prosenz Janus, Januarius, proséniza * święto Janusa). Prosiana kasza; Carn. prasęna kasha , oh. Jagły. Kołacz prosiany, Rag. prosseniza ; Bosn. prossenięa, po-gaceja od prossa ; Groat. proszenyacha. Chleb prosiany Croat. proszenyak. (Ross. npocaiina emberiza miliaria, ob. Trznadel). Prosiana włóć, soli dago , trank, ©nlbcnnutnbcr* frant. Kluk. Dykc. 3, 90. Krup. 5, 202 ; Ross. 30JOTaa

profhnja.

*Na PROŚĆ adverb., w prost, prosto, gerabe. Obwód nie

prosywati, prasyti ; Slov. prosit petere, rogare ; Sorab. 2. nech ide wan. Gość na bankiet nieproszony, niebardzo psehoszisch, pschoszu ; (Sorab. 2. pschascbesch interro-    bywa uczczony. Cn. Ad. 266. Żołnierz mija włości swoje,

gare)\ Sorab. 1. proschu precor, oro, proszycż modlić    a do księdza nie raz, nie dwa, na śniadanie nieproszo-

się, zebrać, prascham interrogo pytam, prascheno inter-    ny wjeżdża. Birk, o Exorb. 28. — Cldeba prosić, źe-

rogatio; Carn. prositi, prosem rogo; ( praskam, pra-    brzeć, betteln. Otożeśmy na koszu osiedli, cldeba pro-

shat, isprashat interrogare, prashanje, poprasbk quaestio) ;    sić będziemy. Teat. 6, 127. Ma, a u drugich prosi. Cn.

Vind. profiti, profim rogare, profezhnu, poprofhnu ro-    Ad. 480, Vind. Ne kradi, raifhi profi, kar sprofifh, f

gans, prafhati, vprafhati « pytać ; Croat. prosziti, proszim;    miram nofifh. PROSIĆ się recipr., bardzo się modlić,

Rag. prossitti; Bosn. prositi, pitati, (ob. Pytać); Dal.    z naleganiem prosić; Ross. KyuHibca, noKyuHTbc/i, gar

pi tam , molitn , (cf. modlić się); Slav. mollim ; Eccl. npo-    [el)r bitten. Schwycił koguta śpiącego na grzędzie, Ten

luaro ; Ross. npocmb, HCTpeóOBUTb, (B03npocHTb, Bonpo-    mu się prosi, jako może z cicha,-Ćoć przewiniła głowa

, co ma -

CHTb, BOnpoinaTb pytać, interrogare) ; cf. Lał. 'proco, pre-    moja licha. Zab. 12, 508. Przestańmy na tym

cor ; Ital. pregare; cf. Hebr. parasch, cxplicvit; cf.    my, a nie prośmy się nikomu. Teat. i), c, 28. (nie kła-

Graec. qigaCw; Germ, [ragen, forfcfyert. (NB. Zastanawiać    niajmy się). Prosić się do czego, wpraszać sie; ftćO mo*

się należy, że wyobrażenia prośby i zapytania, w słowach    ju etnlaben, baju ju fommen fitzen, (Eintritt [neben. Poznał

prosić i pytać , po dyalektach Słowiańskich, tak są z sobą    opat, gdy się kto do jego klasztora prosił, jeśli do tego

związane i zmieszane, jak w Łacińskich słowach petere,    duchem bożym wzruszony był. Sk. Żyw. 2, 26. Do po-

(ob. Pytać), quaerere , rogare, interrogare, cf. Germ. [u*    tkania z nieprzyjacielem pierwszy się prosił, dufajac do-

djen, erfltdjen, attfudjen, i. e. bittenb anfragett). — Prosić    bremu sumnieńiu. Sk. Żyw. \, 260. Po polach kwiaty

czego u kogo, albo prosić kogo o co, bitten. Usty wła-    główki swe wznoszą, I sameż w niebo się proszą. Dar.

snemi praszalem go. 1 Leop. Job. 19, 17. Vol. Leg. 2,    Lot. 7.

609. To jest, o co cię żądam panie, i o co proszę. 1 Pochodź, prośba, prosiciel, prosicielka; doprosić, do-Leop. 5 Ezdr. 4, 46. Proszący, prosząc, z prośbą, Boh. praszać, naprosić, odprosić, poprosić, przeprosić, spro-prosebnÿ ; Slov. prosebni ; Ross. npocHTeJbHbiH. Corrogo,    sić, spraszać, uprosić, wprosić, wpraszać, wyprosić, za-

zewsząd proszę, zewsząd ‘sproszywam. Mąęz. Białe gło-    prosić.

wy, które bywają proszone, nigdy na prośbę nie czynią; 2. PROSIG się recipr. niedoli., oprosić sie, f. oprosi sie a te, których nikt nie prosi, same zasie proszą. Gorn.    dok.; Ross. nopoeimca, onopociiTbca; prosięta płodzić,

Dw. 415. Proszony, nie uczyni, nie proszony uczyni. Cn.    ferfellt. Po spuszczeniu Świnia prosi się w 4 miesiące.

Ad. 955. (cf. chcesz? nie    chcę!    niecheesz? chcę!). Proś    Kluk. Zw. 1, 285.

o to, co jest słusznego,    a nie    najdziesz mię trudnego;    PROSICIEL, a, m., PRObCA , y, m. ; Sorab. 1.    naprosch-

kto o co trudnego prosi,    sobie    winien, gdy nie odnosi.    war; Vind. profnik; Cum. proshnavz; Bosn.    prositegl ;

Rag. prossitegl; Croat. prosz'itel ; Dal. pitalaz ; Jioss. npo-CHTeJL; proszący o co, ber Witter, Sitt[teller, suplikant; (Sorab. 1. proschef; Slav. prosjàk; Eccl. npomaK'L żebrak, ob. ‘Pruszak, ob. *Proszeniec). Prośoa. Chodk. Kost. ep. PROSICIELKA, i, z’.; Rag. prossitegliza ; Croat. pro-szitelicza ; Ross. npocnreJbHima ; bie Sitterinn, suplikantka.

Cn. Ad. 950; (Croat. koj v nogo proszi, mało noszi).

Proś co najwięcej, a weź coć dadzą. Cn. Ad. 950. Prosi, a musi tak być; proszę, a niech inaczej nie będzie.

Cn. Ad. 951. (pańska prośba za rozkaz stoij. Co jest nie— przystojniejszego, jak chcieć rządzić one, którzy cię o to nie proszą. Modrz. Baz. 425. Prosił o Gertrudę w małżeństwo. Sk. Żyw. 177. Proszę z sobą. Teat. 55. b, 50. PROSIĘ, ięcia , n., Prosiatko dem.; Boh. prasatko , (prasę sc. iść, id) bitte mttjljgebcn, rntd) Jlt begleiten. Pan Mazep-    Świnia); Slov. prasa, prasatko porcellus; Sorab. l.proszo,

ski chce się z Panem widzieć. I}-. Prosić go! musze z    fwinatko ; Sorab. 2. proszę; Carn. prasz, presę, (nresi-

nim pomówić. Teat. 24. c, 46. sc. do mnie, do mego    za, preśizheza * maciora Świnia, preshizh « wieprz) ; Vind.

pokoju, (ereilt bitten. Prosić za kim, przyczynić się, in-    prale , prafhizh, prafzhr, prafez, kozbei , (prefsiza, pref-

stancyą zanosić Vind. priedprofiti. Proszący za kim Vind.    se, prafiza, prafhzhja fvina * maciora Świnia, prafhizh,

predprofhnik. Proszę cię * mój ty, bądź łaskaw, racz,    neriesan prafez * kiernoz) ; Croat. prószę, praschich , (pra-

particula blandientis, amabo. Cn. Th.’ Sorab. 1. lube,    szecz, f. praszicza » Świnia, praszecz divji » dzik); Dal.

plur. lubi; Ross. noHcajyif, noacajyHTC, [et) [o gul, id)    miklóscze; Rag. prasccich, f. prassiciza, prâsaz « wieprz ,

bitte. — Aliter: Proszę * pytam, cedo, die mihi. Cn. Th.    kiernoz, prassizza » Świnia; praż, ôvan aries, baran,

Co się stało? proszę!— Prosić bardzo * modlić się, [cf)r    prazij arietinus ; Bosn. praż, brav, ovan » baran , prazji «

bitten; Croat. sznńbim, cf. suplikować; Sorab. 1. wobnu-    barani); Bosn. prasaę, prasę porcus, sus, dcm. prasccich,

tnofcżam. Prosić przez co, prze bóg, um ©ütteSroillen    f. prasiciça ; Slav. prśse, (prasica * maciora) ; Ross. no-

bitten. Nędza mi wielka dokucza, zmiłuj się, proszę dla    pocą, nyinna ; Ecd. CBHHenoiCB , nopoceHOicL; młode świ-

boga. Birk. Dom. 80. Proszący usilnie; Ross. MOimeiB- niej maciory, baś    Trudno ma być u świni chudej

hmh, (MOJmeJibHOe nwcbMO suplika). Prosić na co, ju et*    prosię tłuste. Rot. Jow. 116. Prosie tuczne Boh. sele,

bitten, eiitlabctt. Proszę na kralkę. Teat. 52. d, 105.    selata, selńtko. Matka dziecię karmi, jak Marcowe pro-

Proszę na obiad, na kolacyą.— Gdzie kogo nie proszą,    się. Rej. Zw. 178 L Miejskie dziecię, jak prosie, a szla-

kijem go wynoszą. Opal Sat. 50. Haur. Sk. 515. uitge*    checkie jako szczenię. Rys. Ad. 40. Komu prosie zginie,

betene (M[ic fe£t man unter benïtfd); Slov. kdo neni zwań,    temu w uszu piszczy. Rys. Ad. 25. Kocha sie w tym,

61

PROSIĆ.

PROSIĆ - PROSIĘ.

481

Słownik Lindego wyd. 2. Tom IV-

482

PROSIĘCINA - PROŚNA.

PROSNY - PROSTACTWO.

jak ubogi w prosięciu. Rys. Ad. 549. (kochanie to jego, żywot jego). Nie miała baba kłopotu, kupiła sobie parszywe prosie. Rys. Ad. 42. Pot. Jow. 190. Pot. Arg. 159.

(świerzbiał cię pokój). Dano na stół prosię, czarną polewka podlane ; takowa potrawa nazywa sie czernina.

Teal.L 22. b, 108.

Pochodź, prosiak, prosiajko, prosić sie, oprosić się, promy ; sprośny, sprosność.

PROSIĘCINA, y, z. ; Ross. nopocaTiwa; mięso prosiece, PROSNIANKA , i, z. jycrfcifldfd). Staruszkom wołu, młodszym cielęcinę, Najstarszym wieprza, młodszym prosięcinę. Bratk. P 5 b.

PROS1ĘCY, a, e, od prosięcia , üom derlei, gerfel « ; Boh. selecÿ ; (Croat. prśschyi porcinus, suinus ; Rag. staddo praasccje, xirni skot * wieprze, cf. żer). PR0S1ENNIK, m., PRGS1ENNICZEK, czka, m., botan., świni mlecz, leśny mały, hypochaeris porcellia, $evf!diifr«lii. Syr. 1168.

z Greek, ngony.opidg, [offertorium , pars missae, in qua sacrificium offertur a sacerdote. Du Gang. 1251

najś. sakram., ob. ‘Przynoś, bić 5)(trfinttgutt0, ®«rrctcfyung im 0rtcram. W tym kanonie nie proskomidyą odprawo-wać dvakonom zakazuja, ale eucharystya przed episko-parni wziąwszy, kapłanom podawać. Pini. Kam. 120. Pro-skomidya « text proskomidyi. Pim. Kam. 100. Proskomi-dva nie od Złotousteyo jest złożona, ale od Jakóba ś. ib. 150. ib. 51. 'PKOSKOM1ZOWAĆcz. niedole., z Gre.k,

•PROSKOMIDYĄ, yi, i.

4]; oblatio, podawanie, ofiarowanie, w

1.    feproschna. Świnia póki prośna jest, nieskąpe mieć pożywienie. Kluk. Zw. i, 285. Pros'ne maciory, cielne fanie, kotne sarny. Mon. 64, 187. Nie wybiegały się przed zapalczywością tych myśliwców, prośne maciory, cielne łanie, kotne sarny. Mon. 68, 187. ‘PROSNY, PROŚNOŚĆ, ob. Sprośny. PROŚNIAK, PROSIAK, m. ; lions. HpoceHOK'L ; podrosłe prosię, eût etttKrô großem gerfel. Maciora i prośniaki. Jak. Baj. 49.

słoma prosowa, )pirfenftrolj. PROSO, a, ». ; Boh. proso, mśeno, (ob. Pszono); Carn. prasu, quibusdam prosu; Vind. profu , profsu, jeglizhi ; Sorab.

2.    pschoszo, jagli, (ob. Jagły); Sorab. 1. jaly, yahwa ; Croat. proszo, sito, (ob. Zyto); Dal. prosso ; Hang. bor-so ; Bosn. prosso; Slav. proso; Rag. prosso; Hoss. npo-co, nuiepo, (ob. Pszono, cf. pszenica); Pers. ersen ; Germ. iptrfe; panieum miliaceum, milium. Proso ma grubą kolankowatą łodygę z liściami długiemi, z nich wiszą ziar-neczka podłużnookrągłe. Kluk. Roił. o, 141. Proso, póki w swych kiściach jest, abo w rniękkinach i łuszczynach, prosem go nazywają, a gdzie będzie otłuczone, jagłami mianujemy; drudzy kaszy wem prosianem, inni pszonem. Syr. 1005. Proso wróble, ob. Wróble proso. Wodne proso, gatunek śmiałka, aira aquatica, trawa, jedna z najpożyteczniejszych; siano z niej dobre. Kluk. Dyke. 1, 19. SBüffer&irfeii, dite ©raêart.—• Prov. Boh. Lepśj proso, niż ber; lepsze jest proso, niż ber. — Oganiamy cudze proso, a nasze ptacy skubią. Falib. X. (pracować za kogo innego). Obaczywszy, że mu od prosa zabieżono, cofnął wojsko. Bndn. Apophł. 69. (że się go ustrzeżono). — Szpetny, jak straszydło ; mógłby go nad prosem postawić. Cn. Ad 1144. bobo; ein tśdjcufal, fo iutpltcf;, bie SRnber jtt fdtretfeit. Proso wiercić » wahać się, manfett, unentfd)lt)f[eit fet)lt. Tr. PROSOWNTCÂ, y, z-., milium, rodzaj. Kluk. Dyko. 2, 121. baê ganje $irfengefd)led)t. PROSO WY, a, e, od prosa, prosiany, £)irfett * . Z gorączką i kaszlem przyłączyła się wysepka prosowa. X. Pam. 20, 196. (cf. dyalekta pod: prosiany).

ma

n. p. Zabroniono dyakonom proskomizować, t. j. oblacyi czynić, ib. 120. bciś ©acrament barrctd;en. PRÖSKURA,

‘PRASKURA, y, z. ; Ross. et Eecl. npoCBHpa, npoc<i>opa. z Greek, aęoacponó. ; u Rusinów święcony cldćb do mszy ś. niby opłatek; gcivctpctcê üfteßbrot, Oblate. Chleb do sakramentu poświęcony Ruś proskurą zowią. Gwagn. 502.

Prosphory torrupta proskurami zowią. Smotr. Lam. 175.

Pop na żertowniku wyrzezawszy z pośrzodku proskury hostyą albo ‘ahnec, kładzie na patynie. Sak. Persp. 16.

I bez wyrysowania słów na proskurze , może być hostya albo ‘abnec wyjęty i poświęcony. Pim. Kam. 74. Gdy

biskupa chowano, ‘prosphorę albo obiatę na piersi mu PROSPEKT, oh. Pojrzenie, widok. Prospekt dzieła , cf. plan,

ogłoszenie ; Ross. et Eccl. npe43ptnie r.iami3Hoe, or.iaBJtCHie. rynku pszeniczne. Sak. Persp. 12. Xcia PROST, w prost, na prost • prostość spojrzenia abo drogi,

prościna. Cn. Th. bie ©erabc, gerabe iîidjtung. W prost jechać. Cn. Th. gerabeju, gerabeit 28ege$. Podnieś oczy twoje na prost. 1 Leop. Genes. 15, 14. (prosto. 5 Leop.). — *g. Weź na prost żałośny płacz. 1 Leop. Jer. 7, 29. (narzekaj głośno na miejscach wysokich. Bibl. Gd.). PROSTACKI, a, ie, PROSTACZY, a, e, po prostu myślący, niewytworny ; fd)ltd)t, fd)Ied;t, einfältig ; Boh. sprostnÿ ; Slov. nasprostÿ ; Sorab. 1. wolbornć; Carn. perprost ; Vind. priprosten ; Croat. et Slav. priprost; Ross'. npocTO-na proskurze, lub jaka bywa na B<miö. Wolą prostacką cnotę, niż grzeczne występki.

Kras. Doś. 16. Chciałbym mym rymem opisać rozmowy prostacze. Zab. 16, 81.* Węg. PROSTACTWO, a, n., g. a) proste, niewytworne. obyczaje, ©efabbeit, ©d)lid)t^dt, że; na hełmie pięć ^piór strusich. Europ. 5, 41 , dît ©tnfdltigfdt, prostota; Boh. sprostnost; Carn. perproshè-SBappett.    na, perproshnost; Vind. perprofhina, perprostnost ; Croat.

PROŚNA Świnia, płód nosząca, due trrtdjiige ©au ; Boh.    priproschina; Sorab. 1. wolbornofeż; Boss. npocTOBUTOCTb.

sprasnó, sauprasna ; Slov. [irasn.1, sprasna swińa ; Sorab.    Prostactwo wielkie, Ross. nepnpodie ; Eccl. nepnpo-

kładziono. ib. 58. Dziś miasto proskur kupują sobie po-powie bułki na Michajła immien 'praskurem otruł. Slryjk. 582. PRO-SKUDNICA , y, z. , n. p. Chleb ten do poświęcenia , który Ruś proskurą zowie, niewiasty czynią, i te nazywają proskurnieami. Gwagn. 507; Ross. et Eecl. npocBHpiia, npocBHpHHita, bie 3D?eß&voÜ*flcferinn, £)blatenMcferirn. Pro-skurnica cerkwi Krotoszyńskiej. Zimor. Siei. 255. (Ross. et Eccl. npocBHpemiaa opłatkowa czyli proskurowa izba lub piekarnia). DROSKURNY, PROSFORNY, a, e, n. p. Coć tu zawadziło wyrysowanie lej prosfornćj figury? Pim. Kam. I 16. t. j. proskurze.

PROSNĄ, herb; lew żółty w polu błękitnym z paszezeką otwartą z jeżykiem wywieszonym ; na grzbiecie trzy wie-

PROSTAK-PROSTO.

PROSTKA - PROSTOPADŁY. 483

CTOCTb. — §. b) Collect. Prostactwo, prostacy; fdfltclfte, einfältige Sente; Hoss. iipocTOHapo/tie. PROSTAK, a, m., PROSTACZEK, czka, m., dem., PROSTACZYNA,

Prosto, bez przydatku, po prostu, niewytwornie ; gerabe tneg, fdjlcdjt weg, ofme 3ufä|. Jadł mało i po prostu, jak y, m. ; żołnierz. Jabl Tel. 241. Prawda najrychlej po prostu się Boh. prostak, sprostak ; Carn. priprosten , napamélen ,    zrozumie. Rzecz. A 2.— §. Z prosta * po prostu, prosto',

abotnek ; Croat. proschak , priproschak , priproszt ; Hung.    prostym sposobem ; Slov. sprosto, po sprostu ; Ross. cnpo-

paraszt; Bosn. pripröst, dobricjak, (ef. dobrucbny); (Ross.    da, fd)ltd)t, fd;lecf)t weg. Z prosta, krótko, lecz wdzię-

npocTeuŁ nieuczony, laik); Ross. npocTaKb, npociHK-E,    cznie każdej odpowiada. Jabl Tel. 85. Bierzemy to dziś'

npocTanent ; człowiek prostych niewytwornych obyczajów,    sobie za krzywdę, jeśli kto z prosta do nas mówi: mi-

eitt fd;ltd)tcr, einfältiger SDïenfd). Prostak, co ojciec    i ma-    lej nam, gdy kto mówi do jasności, wielmożności,

tka rzekli, Ja to wypełniam w mojej prostocie.    Kras.    wielebności etc. Modrz. Baz. 237. Mów z prosta, pro-

List.    2, 80. Nadto gdyś dobry,    nazwą cię prostakiem.    stości prawda potrzebuje.    Stnjjk. Henr. a 5. Prawda raa-

Nar.    Dz. 1, 54.    Poczciwy kto,    rzetelny, to go prosta-    lowana bywała z prosta,    pslrocin farbowych w sobie

kiem    nazywamy.    Zab. 13, 65. Prostaczek, prościna. Ern.    nie miewała. Dirk. Kant.    C. Z prosta wierzący. Kunc.

199.    Prostaczek    wierzy każdemu    słowu. Radź. Prov. 14,    Gd. 181. Kto nie potrafi    niebios, niechaj ziemie mie-

15. Nie na prostaka trafili, w czym go oni irłowić chcieli, rzy , A kto nie teologiem, niech po prostu wierzy, tym się sami ułowili. Rej. Post. P p 5. Czuli, że bylinie    Dmoch. Szt. R. — §. Prosto co stoi, i. e. w niebo abo

z prostakiem rzeczy zaczęli, bo ich do jednego    słowa    ku ziemi, ad perpendiculum respondens. Cn. Th. pionowo,

odprawił. Żarn. Rost. 5, 683 b, (ci. ćwik, ma we łbie, prostopadło, prependykularnie; fenfrcdjt, bleęrecbt. Pijani-ma olej w głowie; nie da się zjeść w kaszy). Zadawano    ca prosto idzie do karczmy, z karczmy krzywo chodzi.

Rusi, że się nie uczą, dlatego są prostakami, nie poli-    Dwór. D 4. — g. Tempor. Prosto z nawy przyszli do

tykami. Pim. Kam 575. Nie umieć    nic, to będziesz u    nas » zaraz, e navi    reda. Gn. Th.    1588. gerabe nom

ludzi prostakiem, Zaś nad xiçgami    olśnij, nazową cię    ©tytffe, fogletd). —    §. Prosto jak, właśnie jak; gerabe

żakiem. Stryjk. Gon. Y 2. Lepszy prostaczek wieśniak,    note, juft, «fê ob. Pszczoły, prosto jakoby rozum ludzki

który z pokorą bogu służy, niżh pyszny i nadęty doktor.    miały, w takiej czci swoje królową mają. Gorn. Dw.

Groch. W. 182. Nietylko uczeni ludzie, ale też i pro-    555. Co jeno rzecze, to się wnet jest czemu śmiać;

staczkowie językiem swym mogą ten żołtarz czytać. Wróbl.    prostoby się miał na to tylko urodzić. Gorn. Dw. 104.

praef. Prostaczek kmiotek. Birk. Gl. Kun. 29. Wzruszony    PROSTKA, i, z., wódka prosta, ordynaryjna, orbtnärer

miłosierdziem dobry prostak, odwiązał wisielca.    Dwór.    Sratmbtmetrf. Bndtk. X. Jabl 5 tab. PROSTODROŻŃY,

H 5. (poczciwa dusza). Prostak wielki; nie wie, gdzie    a, e, n. p. Prostodrożne biegi. Hub Mech. 3. w prost

go przedano , zostawiono; nie wie, co się z nim dzieje.    idące, gerabmegtg. PROSTODZIOBEK, bka, m„ ber ©e«

Cn. Ad. 931. (prosty Biernat). Dziś ten wielki prostak,    rftbfdjn übler. Prostodzióbki, fringillae,    ptaki mające dziób

co pieniędzy nie ma. Hal. Ow. 221.    PROSTACZKA, i,    ostrokrągły, prosty,    końozaty, jak    wróbel, szczygieł,

z., kobieta prostych niewytwornych obyczajów, eine fd)ltĄte,    czyż. Zool. 221. PROSTOKĄT, a, m., Math., ber Sftedjt*

einfältige SBeibeêperfon. Mała prostaczko, z serca cię ża-    roinfel, eine recfdroinfelige §tgur; (Vind. raunovogel); figu-

łuję. Past. Fid. 152. Nie róbże mię prostaczką; przecież    ra, której kąty są równe, a boki przyległe nierówne,

nie jestem parafianką. Teat. 19. c, 74. — (* PR OSTRE-    Jak. Mat. 1, 99; rectangulum. Lesk. 2, 134. PROSTO-

S1S, fig. grammat. ; Slov. predodalka). — PROSTO ad-    KĄTNY, a, e, PROSTOKĄTNIE adverb., redjttlńnfeltg; Vind.

verb., Prościej comp., Prościuchno, Prościuteńko, Pro-    raunovoglast; Ross. npHSfoyro.ii>Hbii1. Jeżeli trzy kąt za-

ściusieńko, Prościutko intensiv.; Boh. proste, prjrno, (ef.    wiera w sobie kąt prosty, zowie się prostokątnym, triang.

uprzejmy); Slov. prosto; Sorab. 1. profcżi, profze,; So-    redan g. Geom. 1, 24. Jak. Math. 1,45. Lesk. 17. PRO-

rab. 2. psebosto; Rosn. uprav, (cf. prawy, prawo); Slav.    STOKREŚLNY, PROSTOKRYŚLNY, a, e, PR0ST0KRÉ-

upràvno ; Vind. verstnu, raun, poredi; Eccl. Hanpam,    SLNIE adverb., PROSTOLINIOWY, a, e, gcrabeltutg. Kąt

między liniami zbiegającemi się z sobą nazywa się pro-stokryślny, rectilineus, albo krzywokryślny, lub też ró-żnokryślny, gdy linie, które go obejmują są albo obie proste albo obie krzywe , albo też jedna prosta a druga krzywa. Jak. Math. 1,11. et 1, 45. Lesk. 15. Jak. Math. 1, 43. Geom. 1, 14, (ob. Prostościenny). O ruchu ciał

npHMO ; Ross. npocTO, npaiwo; w prost, niekrzywo ; gern* be, nidft frumnt, tn geraber 8inie. (Croat. proszto iibere, solide; Vind. prost uspustiti « wolno puścić, wolnością darować). Podnieś oczy twoje prosto. 5 Leop. Genes. 15,

14. (na prost. 1 I^eop.). Leci prościuteńko na mnie. Boh.

Kom. 2, 295. Dobywa szpady i mierzy mi w samo serce

prościuteńko. ib. 3, 93. Biegły przede mną prościuchno    prostoliniowym. Jak. Math. 4, 64. PROSTOMOWNY, a,

doliną. Przyb. Ab. 57. Pojedziemy prosto do Warszawy.    e, — ie adverb., bez ogródki, otwarcie mówiący; Boh.

Teat. 55. c, 56. Tam, tam! prościuteńko, blizko hultaj—    proslomluwny, prostorećny; Eccl. npoc/roóect/uio, muce

oóbiKHOBeHuo pa3roBapi!BaioTT,. PROSTOPADŁY , a, e, — o adverb., pionowy, perpendicularis, fenfredjt, blem’C&t,

lołbrcdjt; Vind. po fvinzi, raunomernu; Ross. otbTchliü. Prostopadła linia na drugiej tak jest wystawiona , że się na żadną jej stronę nie nachyla. Lesk. 8. Jak. Math. 1 , 16. Rog. Dos. 1, 222. Geom. 1, 11. Staś. Buff. 96, ob.

skiéj ulicy na krzywym kole. Tent. 7. c, 49. Zastałem go stojącego ‘prosto zwierciadła. Teat. 12. b, 45. (prosto , naprzeciw, bem 6ptegcl gegenüber. — Fig. Czemuż zawsze w koło płota chodzisz, Nigdy prosto, ni jasno, a nigdy nieszczerze. Teat. 43. c, 157. Prosto, szczerze, bez ogródki mówić Ross. ropouiHTB, oropouiHTL. — §.

& oo

Ta nie

mi się

Prostostawny. Tr. PROSTOSC, sei, z., niekrzywość, bte ©crabltCtt. Cn. Th. $. Prostość, prostota, obyczajów nie-wytworność; bte ©crabbett, 6d)licfytfyett, (Einfalt ; floss. ripHMOCTb , npHMH3na; ( Yind. prostoba « wolność, swobo-dność). Wszystkie do Polski przyszły tu wykręty, Gdy się u Gdańska zjawiły okręty; Prostość ojczysta i niewinność ona Jest przewierzgniona, Klon. Tl. LI 3 b. Ucz się w prostości serca twego chwalić imienia pańskiego. Hej. Post. A a a 3. My na prawdzie a prostości słowa bożego przestawamy. Zygr. Gon. 338. Mów z prosta, prostości prawda potrzebuje. Slryjk. Henr. a 3. PRO-STOSCIENNY n. p. tryanguł » z linij prostych złożony. Solsk. (ieom. 5, ob. Prostokreślny. PR0ST0STAW1NŸ, Tr., ob. Prostopadły, perpettbiculttr ; prawostawny. 7V. PROSTOSTAWNOŚć, ści , z., Tr., pionowość, perpeubi* citlare Słł^tuiig. PROSTOSZCZÉRY, a, e, PR0ST0SZCZÉ-RZE adverb. ; Vind. prostoferzhen , prostoumen ; Hoss. npocTOcep4eMnUM, npocTOAyimiUM; prostego serca, auf* rid'tig, offenÖcrstQ. Najlepsza prostoszçzéra cnota. Opel. Sat. 47. Na te woźnego prostoszczćre słowa Śmiech jakiś lekki nasze przebiegi twarze. Kniui. Poez. 2, 125. Człowiek prostoszczćry. Żab. 11, 252. PR0ST0SZCZÉ-ROSC, ści, z’., serca otwartość prosta, ©crabbett, 23tc* bcrftnit ; Vind. prostoferzhnost, prostoumnost; Hoss. npo-CTocepAOMie, ripocroccpACMnocTb, npocroAyinie. 'PRO-STOSZNUR, a, rn., sznur od prostowania, bte 3^td;tfd'itnr. Prawidło to, przyjęte od autora za prostosznur w pracy jego , nieraz do mylnych doprowadza wniosków. A⁷. Pum. 9, 293. PROSTOSZYJ, ja, je, szyję prosto trzymający, abo z choroby, tetanicus, abo dobrowolnie, z powagi szyję napiętą prusto trzymający, obstipus. Cn. Th., ge* rabljalftg, Die .^alöftarre ^aDeiib ; Sorab. 1. yachliwcz. PROSTOTA, y, z. ; Boh. prostota, prostost, sprostnost; Bosn. priporoscùia, priprostnost ; Hag. pravienos; Hoss. npo-CTOTa , upaMoeib, np>iMH3na ; g. I) prostość obyczajów, niewykwintność ; bic <2cbltd)lbctt, ©crabbett, (Stnfalt. Insza prostota szczćra , cnotliwa, przystojna; insza prostota, co ją głupstwem zowią. Fredr. Ad. 19. Prostota rozumna i rozsądna, to prawdziwa mądrość. Lub. Ho z. 23. Sprzeciwia się złości prostota a szczerość umysłu, mówimy więc pospolicie: dusza prawa. Hej. Post. T 5. Sprawował okrąg ziemi w prawości i sprawiedliwości, i w prostocie serca. 5 Leop. Sap. 9, 5. (w ‘naproszczeniu serca. 1 Lcop.). Prostota ona dawna, przysady wszelakiej i ambicyi próżna. Birk. Dom. 86. O dobre czasy, gdy trwała prostota, Wprawdzieć nie było tak kształtnie i grzecznie; Uprzejmość wszystko kształciła i cnota, Żyli wesoło, żyli i bezpiecznie. Kras. Antim. winna w prostocie, choć tyle nie umie, jej przecie prostota podoba. Hul. Ow. 121. Lubiący prostotę Eccl. npocTOCTBjeMbJH, KOTopwîi iipocroiy aio-6ht"l. Dzisiaj zowią prostotą, co przedtym szczerość, skromność i cnota. Fredr. Ad. 13. Jaka niepojęta w tym człeku prostota, Nie dość, że żonę kocha, jeśzcze pa-tryota. Teat. 48. b, 29. Prostoto! jakichem próśb, jakich nie czyniła lamentów! Uslrz. Troi. 37. — $.2) personif. Prostota, prostactwo lud prosty; gemeiner SDîôlin,

gemeines SSolf. Dla prostoty to tylko, Mości Panie, dla prostoty są kazania. Boh. Kom. 1, 58. O jak ci miło, kiedy prostota królem cię swoim i'-ojcern zowie! Zab. 15, 35. PROSTOWAĆ, -ał, -uje, ci. niedok., uprosto-wać, sprostować dok , proście, napraszczać; Vind. pro-versliti , vraunati, raunu storiti; Hoss. npflMHTb, nonpa-MHTb, cnpflMHTb, cnpHMjHK), ciipaBitTb, cnpaBijm,, gerabe ridjtcn, gerabe beugen; (cf. Slov. zprośtugi lüero, zprosti-tcl liberator; Vind. prostili, poprostiti, prostu storiti* uwolnić; Croat. oproztiti, oprascham * wybaczyć, winę darować, proshenye ; Dal. prostenye indulgenlia ; Bosn. oprostiti iynoscere, proctenje, oprosetenje venia ; Siar. oprostiti iynoscere). Krzywe drewno prostując, na drugą stronę je przeginają. Gorn. Dw. 586. Rekruta stawiają tyłem* do ściany, i prostują jego ciało, głowę, kark , ramiona, kolana i nogi. Kaw. Nar. 226. Cyprys prostuje głowę w niebo na kształt piramidy. Przyb. Luz. 280. Sprostować linią krzywą ; wynaleźć linią prostą jej równą. Jak. Math. 5, 110. Prostujący się po nagięciu, przychodzący ku swój prostości, jak luk, miecz, laska. Cn. Th. sprężysty, elafłtfd?, »oll geberfraft, 6d)tteH* fraft. — Tig. Rozumem żywot prostuje. Cn. Th. dyryguje, kieruje; rtdjfeu, leitfeit, letten. W dojrzałych le-eiech od mądrego być nauczanym i prostowanym, nie jest sromota. Pilch. Sen. lisi. 278. Jedne nauki zaostrzają dowcip, drugie go prostują albo kształcą. Gol. Wym.

115. Oświecony naukami rozum, a uprostowane szla-chetnemi obyczajami serce. Zab. 4, 99. Ilad. Pasterz owce laską i głosem prostuje. P. Kchan. Jer. 501. (rządzi). Prostować do czego, ku czemu » kierować, tyinUU ten. Trojden wszystek żywot swój do wojny i krwi rozlania prostował. Stryjk. 501. Życie ku większej czci i chwale boga prostował. Wys. lgn. 9. PROSTOWTERNY, a, e, — ic adverb., po prostu wierzący, (cf. łatwowierny, prędkowierny) ; gerabe ju glaubcub, beit Köhlerglauben beftftenb. Prostowierne baby. Mon. 65, 522. PR0ST0-WŁOSY, a, e, 'PRZEZTO WŁOSY, ‘BEZTOWŁOSY; Boh. prostowlasy, roprostowlasati ; Hoss. npocTOBOio-Cfcifi; Eccl. iipaMOBjacuin ; z rozpuszczonemi włosami, kosami, bez czepca , na znak panieństwa ; mit fltcgettbcm ftaare, obite ipaube, junt    ber 3ungfrauf^aft. We

dnie, w nocy, przy ziemi pod niebem kuczała, Nagu-czko ‘beztowłosa, pomierzwiwszy włosy; nu dis incompta capillis. Zebr. Ow. 86. Dąbrówka chodziła zawsze pro-stowłosa , jako jest obyczaj w Czechach abo w Niemcach. Gwagn. 50. 'Przestowłosa. Biel. Św. 166 b. Chodziła zawzdy 'przestowłosa w wieńcu i w koronie. Biel. Hst. 544. Gryfina 'przestowłosa chódziła na sześć lat szedł-szy za Leszka. Biel. 157. 'Przestowłosa komu Radaś w swoim domu ? Petr. Hor. A 4 b. — g. Transi, fig. Jeszcze dobrze zgrzybiały świat się nie odmłodzi, A już wiosna po łąkach prostowłosa chodzi. Zimor. Siei. 215. panieńska. PROSTPOŁOŻENIE, ia, n. n. p. W prosto-położeniu z słońcem jest księżyc na nowiu i pod czas pełni, gdzie albo wt złączeniu, albo przeciwpołożeniu bywa. Hub. Wsi. 299. in syzygiis, w prostym położeniu względem słońca , w prostej linii z nim, tu geraber Üîtétung.

R R 0 S T Y.

PROSTYNIA - PROSZEK.

485

zamki. Gaw. Siei. 565. Bogacą się nie sposobami przy-stojnemi, przynajmniej kształtnemi, ale tak prostym zdzierstwem , jak się spodziewać można po ludziach podłego rodu. Kłok. Turk. 78. Jak mię już z prostego wziął regestru.... leat. 45, 122. (z ostatniego rejestru, osta-tniemi słowy mię wyłajał, attf bie niebrigfte 21rt). Prosta jest mowa prawdy, nie potrzebuje wielkich zalotów i wywodów', sama się zaleca i okazuje każdemu. Gil. Post. Ô9 b. Wyłączył nowieyusze i prostą, która czytać nie umie, bracią. Birk. Bom. 145, (Vind. preprost ; Hung. paraszt incultus ). Co lepiej jest, prostym być, czyli czystym a uczonym człowiekiem ! Glicz. Wych. H 4. Prosty, prostego stanu, gminny, prosty człowiek, getttet* ner îDîaitn, prosty żołnierz, gemejn, etn gemeiner ©olbat, ein ©emetner; Slov. sprostÿ; Slav. prosti ; (Hung. paraszt » chłop); Ross. pa^OEbul, pa^OBHnb , np0CT0.no4HMÎi, npo-Cï0Hap04iibiü, npocToaio4HH’L, npocToaiOAHHKa. U boga w równym szacunku najprostszy kmiotek z monarchą najwyższym. Boh. Kom. 3, 278. Prościuchna i wiejska dziewoja. Min. Byt. 2, 176. Prostego stanu lud, prosty lud Boss. npocTOM)4iiHCTBO. Wojsko Rosyjskie, co do prostego żołnierza składa się z ludzi krajowych. Pam. 84, 263. Kiedyż sztuce natura dobre wzory daje? W ten czas , kiedy panują proste obyczaje. Dmoch. Szt. R. 84. niewykwintne , nieprzesadne , niewinne, skromne prawe; fd)lid)te, grabe, biebre ©itten. Job uprzejmy, a prosty, i bojący się boga. 1 Leop. Job. 1, 1. et 2, 3. Z szczerym a prostym do boga sercem, szli przodkowie nasi na pogańskie żelaza, Sk. Żyw. i, 253. Gdy wolą nasze czynimy, serce krzywe mamy; ale gdy wola swa woli bożej poddajemy, w ten czas prostego serca bywamy. Hrbst. Nauk. d 4 b. Prosty człowiek , starego świata abo wieku. Cn. Ad 952. Prosty człowiek, niechytry, starego świata, starych ludzi. Cn. Th., cf. staropolski ; Croot. priproszt, lagodön; Ross. npflMMM, npfranivE. PRO-STYNIA , i, i., prostość, prosta płaszczyzna, eine grabe glädte. U szynwagi uważaj, aby doskonała była prosty-nia. Strój. Staw. C. Owieczka stracona nie umie na drogę dobrą sama przez się nawrócić się, a prostyniami sprawować. Gil. Post. 195. prostą drogą iść.

Pochodź, proście ; naprościć, napraszczać, naprostować r

PROSTY, a, e, Prostszy, Prościejszy Comp., PROŚCIU-CHNY, PROŚCIUTEŃKI, PROŚCIUTKI intensiv.) Boh. prosty, prjrny, (cf. uprzejmy); Sorab. i. runy, (cf. równy); Vind. vraven , proversten , povfignjen; Slav. pràvi ;

Bag. prîprost ; Bosn. upravan , prav ; Boss. npociUH ,

(cf. ‘profctg. 21 big.); niekrzywy, ‘prawy; grabe, ntc^t frnmm.

( Carn. prost liber, caelebs, prostnik über baro, pro-stnya baronia, resprostiti « liber are ; Vind. prost, fam fvoi, nepodloshen » sobie pan; poprostiti * uwolnić ; Sorab. 1. wobprostnu , zaprostnu oblorpesco ; Croat. prozt, prószt liber, solutus, incoactus; Croat. opraschati * wybaczyć; Bag. prost sui juris, H ci tu s ; Slav. prost * wolny ;

Slav. oprostiti ignoscere ; Bosn. próst liberalis, licitus ;

Boss. npocTHTHL , npomais wybaczyć, npomaö bądź zdrów; Eccl. npoeniMbiM, npomaTejbHLiH* ignoscendus).

Proste linie zawsze jednakowy kierunek zachowują, są zatym najkrótszą drogą między dwoma punktami. Łejk.

5. Jak. Math, 1, 5. Geom. 4. Grzej. C 2. Nieprosta linia może być okrągła , zatoczona , krzywa , zamotana. Grzej.

Geom. C 2. Linia prosta krewności, ob. Linia. — Kąt prosty, rectus, gdy jedno z jego ramion nie nakłania się ku drugiemu. Jak. Math. 1, 15. Haur. Ele. 24. Lesk. 9. —

Droga prościuteńka. Teat. 22,113. fdjnurgrabe; Oefterr. fcrjcttgrabe ; Boss. npHMHua. Kto idzie prostą drogą, ma swe stanowisko ostateczne ; błąkacz nie zna terminu. dich. Ben. list. 125, Który prostą drogą sprawiedliwą idzie, nazywają go symplakiem. leat. 22. b, 126. — Prov.

Sorab. 2. Rowno ako motele, ksebiwe ako rescheno; proste jak motowidło , krzywe jak wrzeciono; contradi-ctoria, impossibilia. Przekop prostemi ścianami brany, gdy tyleż na dnie strona od strony, ile na wierzchu brzeg od brzega. Warg. Cez. 197. Prosty wzgórę * prostopadły, perpendykularny, pionowy; Vind. ràun , glih’-hor, hor glih, gorstegnjen, gorsraunan, fcnfred)t, grabę ilt btc )pöl!)e. Cedr drzewo , wysoko , prościusieńko, gładko bez sęków roście. Chmiel. 1, 639. — §. Prosty, nie-składany ; einfadj, grabe, ntcfyt jujammengefejjt. Ilkość prosta, quantitas incomplexa, która jedną lub kilką liter wciąż bez żadnego znaku lub związku wyraża się. Ustrz.

Alg. 7. Reguła trzech prosta. Juk. Math. 1, 154. Prosty takt w muzyce, ma w sobie cztery ćwierćnoty, czyli

fuzy proste. Magier. Mskr. — W gramat. Stopień pro-    sprostać, stawnoprost, wyprostować, rozprostować, bez-

sty, Eccl. noJiOJKHTeibHNß , gradus positivus. — §. Prosty,    prostowny.

bez przysady, po prostu zrobiony; grabe, oI)ne 23ei)jaj5, PROSZAK , a, n., natrętny prosiciel, eilt jltbrtrtgltcljer Sitter, fdjlidjt. Kitajki dupie łokieć złotych 2; prostej groszy    Sprośne jest proszenie urzędu, nie tylko temu, który

10. Gost. Gor. 78. (pojedynczej, ordynaryjnej). Zapisał    prosi, ale i tym, co takowym proszakom pobłażają; ale

mu prostym długiem na wiosce kilka tysięcy. Kras. Boś.    łacno wszeteczność takowych proszaków zahamować.

64. realnym, rzetelnym długiem, jak gdyby mu wr goto-    Modrz. Baz. 1 73. -Proszak , proeax. Cu. Syn. 715. (Slav.

wiznie pożyczono, grabę ©djlilb. Pozwany może rok    prosjàk ; Eccl. npomaKŁ żebrak, ob. ‘Proszeniec.

przewlec prostą niemocą , (zwyczajną, przypadkową, któ- PROSZCZEK, szezka, m, abrotomum sylvestre, trübe ©tab$=-rćj dowodzić nie trzeba), a wtóry prawdziwą niemocą;    nuirj. TY.

a potym przysieże, iż na ten czas był niemocen pra- PROSZĘ, ob. Prosić.

wdziwą chorobą. Herb. Blat. 460. Prostemi słowy mu PRÓSZĘ-, ob. Prószyć, 'Pruszyć. PROSZEK, szka, m.^ to obiecał. Chełm. Pr. 136. (po prostu, grabe ju, mit    PROSZECZEK, czka, m„ dem. nom. proch ; (Boh. próśek,

blirren SBortctt). — §. Niewytworny, pospolity; fc^lid)t,    (Boh. etc. prst terra pulveren)-, Sorab. 1. próschk; Sorab.

f4)led)t, nid)t trefflief), gemein. Nie prostejeś roboty człek,    2. proschk; Croat. prassecz ; Hung, porotska ; Bosn. pranie prostej mamki, Domy, wsi tobie stawiać i zakładać    sejak; Rag. prasejak ; Vind. prahez, droben prah , fhtu-

pa; Boss. nopouiOKfc pulvisculus, atoinus);₅ półek ; Ross. nbLîHHKa, ein ©tönten, ©omtenfićwbdjett. Żadnego pro-szka nań upaść nie radziby. Glicz. Wych. E 4. (strzegą jak źrzenicy, jak oka w głowie). Powiadali, duszę być ex atomis , z owych w słońcu pokazujących się prosze-czków. Sak. Dusz. 28. Ostro widząc, w inszych proszek, a w sobie tramu nie baczą. Sekl. 27. ( Dos. no-pouiHiia, nopouiHHKa ziarno prochowe). — Medic. Proszek, medykament wnętrzny suchy, na subtelne części utarty. Krup. 5, 271. ein Quitter au8 ber Slpotyefe. Oszu-stowie noszą proszki farby różne mające , które Berliń-skiemi, Ilalskiemi, Paryskiemi nazywają. Krup. 5, 560.

Tanna, npe4CTaie4bHnna ; ob. Orędowniczka. PROTESTACYA, yi, z., oświadzenie sądowe, btc gertd)fli^e ^rote* ftation. Manifest, inaczej protestacya, skarga, żałoba, jest oświadczenie przed aktami woli naszej, albo ku zapobieżeniu szkody publicznej, albo ku zaskarżaniu już udziałanoj. Niegdyś protestacya do samych spraw uczynkowych, manifest zaś tylko do spraw juris ściagał sie. Oslr. Pr.'Cyw. 2, 38. Kras. Zb. 2, 417. PROTESTANT, a, w., luter, wyznania ewanielicko Augsburskiego, od pro-testacyi na sejmie w Spirze 1529 r. zaniesionej ;* po pokoju Westfalskim i ewanielickoreformowanych pod tym nazwiskiem objęto ; Slov. protestant; Hung. protestons, ber ^roteftant. Adj. PROTESTANTSKI, a, ie, protcftanttfd). PROTESTOWAĆ, inter. niedok., PROTESTOWAĆ się, recipr. niedok., protestacya cznić, oświadczać się, protCs ftireit. Protestować sie przeciwko jakiej materyi. Leszcz. Gl 75.

— ('PROSZENIEC, ńca, m., prosiciel, prośca.ber 23it» ter, cf. proszak. Ten proszeńcęrn , kto prosi. Zebr. Ow.

67). — PROSZKOKRĄG, egu, m., almosphaera. Boy. Dos.

l,    113. Torz. Skł. 117; powielrzokrąg, ber 2)Uîtftfretë.

PROSZKOWAĆ, -ał, - uje, cz. niedok., w proch lub proszek obracać; Vind. sesprafhiti ; Slov. praśiti, na prach PROTOKOŁ, u, m., spis, spisek; Bag. mattiza, ba§ ^ro* rozetrjti ; Hung. porràtenni ; Ecc.l. npamy, bi npaxi    tocol. Protokoły są księgi, w których transakeye i pra-

oópamaio, puloerrt, puloertftrett, ju fairer ftojktt. Proszko-    wne wyroki sądowe umieszczają się. C>tr. Pr. Cyw. 2,

wanie, pulweryzacya, rozdrobnienie jakiego ciała, za    44. W protokole co zapisać. Leszcz. Ci. 79. PROTO-

pomoeą narzędzi, na najmniejsze cząstki. Hier. Mskr.    KOLISTA, y, w., protokoł utrzymujący, ber ^rotCCóltft;

PROSZNISTY, PROSZYSTY, a, e, pełen pćłu, prochu;    podpisek. Gn. Syn. 867, Sorab. i. zapiszwar ; Boss. nneb-

1U)E ©taub, [taubtg ; Boh. et Slov. praśny; Hung. poroś;    M0B04HTe.iŁ; Eccl. KHHr0B04HTeib.

dnich, pierwszy pop, ein grted)tfd)cr Cberprtcftcr. Birk. Exorb. C 3. Podobnież PROTOARCHIMANDRYTA, t. j. pierwszy z arebim., ber I0bcrard)tmanbrtt. PROTOARCHIMANDRYA czyli generalstwo. Steb. pr., godność protoarchimandry-ty. Adj. PROTOARCHIMANDRYCZNY. Steb. 2, 440. — PROTOMECZENNIK, pierwszy czyli celny z męczenników; Rag. parvornuccenik , protomartyr. — PRÓTOME-DYK, pierwszy z lekarzów ; Rag. parvoljekâr ; Eccl. ap-xiiBpani; urząd protomedyka , Bag. parvoljckarstvo. — PROTONOTAR YUSZ ; Rag. glavopîsalaz ; parvopîsarstvo • urząd protonotarusza. — i t. podobne.

Sorab. 1. proschnfwó; Garn. prashan; Vind. prafhen , PROTOPOP, a, m., Graec. nęcotormnag, po.p Ruski z prze-praba poun, prahen, prafhno ; Croal. prassni ; Rag. prasciv; Ross. hujłhuh, ntwOBaTLiö. Szkodliwe jest chodzenie pod czas dróg proszystych suchotnikom. Krup. 3,

573. Skiby proszniste lato piecze słońcem rozpalone.

Otw. Wirg. 377. Ziemia proszysta , Boh. prst; Ecc.l. iifTfcCTh, 3cmm MHCTaa u MtaKaa. PRÓSZYĆ, ‘PRUSZYĆ,

PROTUNKOWY, a, e, PR0TÜNK0W0 adverb., z Łac. doczesny, doraźny, na ten raz, tymczasowy; fur btejUlltfll, Ctitfftretltg. Protunkowo naznaczono półtora pogłównego żydowskiego. Gaz. Nar. 172. śmierci hetmana, do sejmu należy nominacya wodzów protunkow'ych. Nar. Hsl. 7, 69.

-ył, -y, cz. niedok., prochem posypywać, okrywać; Boh. praśiti ; Carn. prashim , prashil, prashiti ; Vind. prafhiti, fmietiti; (cf. perfhi; Boh. prśi mźy, drobny deszcz pada, jak proch) ; Croat. prashiti, prassim ; Dal. prasiti ; Hung. porozni; Bosn. et Rag. prasciti ; Boss. nopouiHTb, m>i-4HTL, beftćiiibeit, mit ©taub bebeefett. Swą pamięć popiołem 'pruszę. Kulig. Her. 282. ( cf. kurzyć, przykurzać).

W czasie niew’oli lub

Zima zawieruchą kręci, Śniegiem po chatach ‘prusząc i stodołach. Jabt. Buk. U b. et B 2 b.

cc cc

PROTEGOWAĆ kogo, cz. niedok., szczycić go, pod obronę go brać, opiekać się nim, einem ©d)Uj) atigebctljen laffett ;/łoss. noKpoBHTejbCTBOBaTb, xo4aiaiicTBOBaTb. PRO-    t

TEKCYA, yi, z., obrona, ochrona, szczyt, opieka,    OTY, PRUTV ob. Próć.

©d)ufc; Boss. onacB, noKpoBHTejbCTBO, x04aiaHCTB0.    OWA, y, i., n. p. Obywatele morza Niemieckiego Ra-

Dufała protekcyi ksiazecia. Sk. Żyw. 2, 433. Pieniędzmi    ńogosta , Swatowita, k’ temu Prowę za bogi wyznawali,

łatwo protekcyi nabyć.' Teat. 49, 58. PROTEKTOR, a,    Kram. 56, eine ©Ottyett ber Ojtfeebewo^ncr. cf. Lat. Próba.

m. , obrońca, opiekujący się kim, ber Sefcbli|cr; Vind. PROWADZIĆ, -ił, -i cz. niedok. ; Boh. prowesti, prowo-

obvarni gospud , obranenik , savetnik , branezhi gospud; diti, prowazeti; Dal. zaprovodili ; Vind. voditi (ob. Wieść, Croat. zaschitnik; Bag. odvjetnik, branitegl, zasctitilegl,    wodzić), vosit, vifhati , pelât, point ; Carn. pclam , pe-

obranitegl ; Boss. noKpoBHTCJb , xo4aTau , npe40TaTexb,    läti, pęlćm , turam ; Croat. szprevagyam, pèlyam , pelya-

cnoco6crBOBaTG4b ; Eccl. npoTHKTOpb, saiUHTHliKTj, no-    ti, (szprevâjam comilor) : Bag. sprovoditti parentare-, Bosn.

npoBHTC.ib. Polska miewała jednego z kardynałów w    prattiti : Boss. npoß04HTb , (cnpOBa4iiTb, cnpoBajKHBaio

Rzymie swoim protektorem, który w interesach jej u    sekretnie na bok sprzątać, cf. uprowadzić); ■— prowadzić

dworu papiezkiego wdawał się. Skrzet. Br. Pol. 1, 106.    kogo, co, wieść; führen, leiten , phys. et moral. Za re-

W rodź. ieńsk. PROTEKTORKA; Rag. odvjetniza, bra-    ke kogo dokąd prowadzić. Klok. Turk. 122. Z sobą

nitegliza, obranitegliza ; Boss. noKpoBUTeabHima, X04a-    prowadzić Boss. cobbccth , cOBBO&Tty- Drugich prowa-

czesnie, odprowadzać, prosequi abeuntem. Cn: Th. einem baê ©eleite geben. Prowadzenie kogo poczesne; pompa solennis, deductio alicujus. Cn. Th. Prowadzić kogo do grobu ; ducere funus alicui. Cn. Th., $n ©rabe geleiten ; ob. 'Prowad. PROWADZIĆ się recipr., przeprowadzać się, przenosić się, wyprowadzać się; nntjiehen, au^tehCrt, entstehen. Prowadź się ztąd * precz ztąd, fora, won! Carn. poberi se! bebe bid) tueg, pacie bid) fart! Prowadź się ztąd Katylino. uczyń koniec naszym trwogom, Rag.. Cyc. 19. — §. Prowadzić się, iść wspaniale, na palcach stąpać, boki podejmować, einher ftolfjiren. cf. Tulem se laeta (erebat. Cn. Th. 240. — §*. Acz mu się tak prowadziły rady, Jednak przeciwko śmierci nie nalazł porady. Groch. W. 549. wiodły się wciąż , ciągnęły się pomyślnie, nie urw-ały mu się, [te gtücften iljnt anhaftend PROWADZENIE, ia, n., “PROWAD, u, m., Apocop. baö $ül)s ren, Seiten, ©cleiten. Widzę nieszczęsny prowad płci obojćj, Słyszę płacz, i skwierk, w' stryczkach młodzi twojej. Mlask. Ryt. 2, 73. Przez prowad nocny, i żałosne trwogi, Kat polewał krwią niewinną progi. ib. 132. Przez dalszy prowad, i łysej wierzch skały, Gdzie niżli doszedł, siły w nim ustały, ib. 157. Słuchajmy trochę o pro-wadzie ciała Do grobu; Gdy się tedy ruszą konie z trun-ną.... Opal. Sat. 20. Seicbenbegangniß, ©eleitung su ©ra* be, kondukt; (Boh. pruwod; Rag. sprovod, sprodisete, ukop, (sprovodni, ukopni exequialis) ; Croat. szprévod comitatus, funus, szprevodni funebris, exequialis). Po-glądajmyż często na ten żałosny prowad młodzieńca zmarłego. Darnbr. 456. Ten prowad ujrzeć nie zawadzi ; videamus rniserubile funus. Zebr. Ow. 571. PROWA-DZICIEL, a, w.; Yind. vodnik, pelauz, yifhar; Croat. peljàvecz; Ross. npoBO/tiimcŁ, HacTaBHHiCL ; który kogo abo co prowadzi, ber fyührer, ber ©cletter. Boga miał za prowadziciela. Leszcz. U. S. 207. za wodza, przewodnika. — Prowadziciel czyj poczesny, deductor. Cn. Th. ber ©hrwbcgleitcr; cf. przystaw'; Croat. szprevoditel, spreva-gyaveez assecla, cornes. — W rodź. żeńsk. PROWADZI-C1ELKA; Vind. vifharzha , vodniza; Ross. naCTaBHHija.

Pochodź, pod wieść. wiodet.

dzimy a sami błądzimy. Cn. Ad. 213. (sami błądzimy, a drugich rządzimy; sobie głupi, drugim mądry), lzali może ślepy ślepego prowadzić, azaż nie obadwa w dół wpadają? Sic. Kaz. 273. W. Math. 13, 14. drogę ukazać, bCtt 2Beg jcigett, führen. Ogrodnik wody po ogrodzie swoim, jak i kędy chce prowadzi; każe im czasem do góry: idą; każe kołem: idą kołem. Dirk. Pod. 3. W sztucznych prowadzeniach wody w górę, ( Safferleitungett ), wiele ćzyni przycisk po.wietrza na wodę. Kluk. Kop. 1,

09. Prowadzić rów, einen ©rabett führen. Cn. Th. (ob. * bić rów). Prowadzić kogo z świecą, poświęcać mu, przyświecać, einem t>orlend)ten. Odchodzi Antałowicz , którego Wydrwicz prowadzi oczyma. Teat. 24, 99. Czart., oczy jego za nim patrzą, er begleitet ihn mit [einen Singen,

Jużże się nie baw', litościwe nieba Niech cię prowadzą szczęśliwie, gdzie trzeba. Past. Fid. 148. Niech cię pan bóg prowadzi. Teat. 34, 101. niech cię ma w swojej opiece, ber Rimmel geleite bici). Pierwsze złoczyństwo do drugich prowadzi. Slas. Num. 2, 29. (drogę toruje). —

§. Transi. Prowadzić » utrzymywać co, ciągle co kontynuować, wciąż robić, wykonywać; führen, fortfeisen, on*

Imltenb nmdjen, treiben. Julia, jakim to mowę prawadzi sposobem, jaki to rozum! Teat. 50. b, 97. . ba3 ©efprdd) führen, unterhalten. 'Krótko, lecz mocno Atryd rzecz swoje prowadził, 1 choć młody, na słowa nie wiele się sadził. Dmoch. II. 73. Tobieli tylko ujdzie to samemu Długie dyskursy prowadzić po swemu? Chrośc. Job. 42.

Usłyszałem u drzwi rozmowę dwóch osób, które dość ją głośno prowadziły. 7'eat. 50. c, 88. Z Syrenami żart, ze mną dyskurs prowadził. Uslrz. Troi. 55. Przypomniałem mu na czym mówić przestał; cn zaś tak dalej rzecz prowadził. Kras. Pod. 2, 155. er fnl;r fo fort.— Prowadzę sprawę jaką, persequor. Cn. Th., eine ©treitfacfye [nip ren, fortfcfien. Do sądu przychodzą, sprawy swe prowadzić. Sz<‘zerb. Sax. 1..(wytoczyć). Prowadzić co do kcń-ca bez przerwania, konać co , dokonywać. Cn Th , etma3 bnrebführen, bnrcl;snfcf$en [neben. Prowadzić życie* pędzić życie , leben , ein Selten führen. Starożytnemi postępkami i cnotą staropolską wiek swój prowadził. Falib. A 1. dni swoje pędził, er bradée [o [eine Jage (nn- — Pro- PROWANA, herb: orzeł biały, na piersiach trzyma tarcze wadzić handel. Teat. 27, 14. bawić się, trudnić się han- na 4 części podzieloną, w' pierwszej kolumna, w- dru-dlem , utrzymywać handel, kupczyć, einen Ipatlbel führen.    giej winna latorostka z trzema winnemi gronami; w trze-

Na opatrzenie zdrowia swego koszt wielki prowadził.    ciej znowu kolumna; w ostatniej taż latorośl; na heł-

tëiitnabnte, Ginfünfte ; Boh. weynos, weynosek, (cf. wynosi co). Między prowentami skarbu jest pogłówne żydowskie policzone. Leszcz. Cf. 128. PROWENTOWY, a, e, od prowentów. dochodowy ; Gittitahme * , Ginfünfte * ; Boh. weynosnÿ. Pisarz prowentowy. Kras. Pod. 2, 24. — PROWIANT, u, m., munieya, żywności wojskowe, ber $ro* »tant; Sorab. 2. probiant; Boh. spjże , (ob. Śpiża) ; Carn. fronta, brana; Vind. profiant, Tronta, saklada, shalo-shenje, jedni salog, jeslvina, hrana, hranje; Croat. pro-funt, brassno ; Ross. npiinacbi, npoBiaHn,, xjrfeÔHtiH 3a-nact. PROWIANTMAGISTER, stra, m., ber ^roüiantntet* [ter; Sorab. 1. proviantmizter, żiwnofcże zastoynik ; Carn.

PROWADZIĆ.

PROWAD. - PROWIANTMAGISTER.    487

Falib. I) 5. ciągle łożył, wytrzymywał, grofie Höften att* mie kolumna. Kurop. 5, 41, ein Söappett. haltenb nertuenben anf ettvaä.    Dobrze umiała dom swój PROWENT, u, m., intrata, dochód, urodzaj, krescencya ;

prowadzić. Kniaź. Poez. 3, 117. rządzić, utrzymywać; ba3 ,s)anśtvcfcn führen, leiten, erhalten. Okropną figurę prowadzić musi żona taka. Zab. 16, 45. okropną rolę grać, figurę prezentować; eine fcbenßlicbe Sigur [pieleń, norftellen. Chce większą nad stan swój figurę prowadzić.

Teat. 54. b, Pij. Innych to gniewa, którzy tyleż mają wyniosłości, ale mniej intraty, niż ów, który figurę większa większym kosztem prowadzi, Mon. 70, 555.

Wielką okazałość małym kosztem prowadzą. Mon. 75,

761. — $. Od początku prowadzić co, z przodku poczynać. Cn. Th. 1352. wywodzić, wyprowadzać, ab ovo; anheben, ableiten, h^leiten. — §. Prowadzić kogo po*

hranik ; Croat. profuntàr, brassnàr; Eccl. mmoxpaHH-    madna, newazana retź. W cerkwi na godzinach zamiast

tc.il; Ross. npoBiHHTMeHCTepTi, (cf. ‘picownik). PRO-    psalmów proza czytana bywa. Pim. Kam. 226. text pro-

WIANTOWAG cz. niedok., uprawiantować dok., w ży- zą ułożony * PROZAICZNY, a, e, adject. wność opatrywać, proöiantireit. Chleb i wino, to potrze- PROZAPAS, [pro zapas, Praep. pro et Subst. zapas 2], na bniejsze, niż bielizna; jakżeś mi się przednie uprowian-    zapas, wprozapas, na dorędziu; ńi SSorratp, auf bcn SZot^fflK.

towala. 7 eat. 32. b, 84. PROWIANTOWY, a, e, od    Żołnierzaby miał amunieyą ikartusze prozopas. Tr., ob. Zapas,

prowiantu, do żywności należny, ‘picowny, ^routant ' • PROZBA, ob. Prośba.

dem. nom. Próg qu. v., eilte fletne ©cbiuefle ; Ross. nopoweicE. — §. Prożek, prożeczek u skrzypców, na którym strony leżą. Tr. ba3 ©rcifbret auf

Prowiantowy wóz. Tr. PROWIUOWAĆ kogo cz. niedok., PROŻEK, żka, m., uprowidować dok. * opatrzyć kogo, einen nerfprgen. Zawsze prowiduje sług swoich opatrzność. Sk. Żyw. i, 598.

O prowidowaniu wojska. Papr. W. 1, 435. Fregata upro- ber ißtolitte. widowana na 6 miesięcy, ib. 1, 377. PROWINCYA, yi, PRÓŻEN, ob. Próżny.

z., (cf. powiat), eilte fhotHltj; Rag. darxàva (cf. dzierżą- PROZERP1NA, y, z., bogini piekła: Boh. Ninwa ; (cf. Nya wa), rusâgh ; Ross. oóiaciL, (cf. władza). Część krainy «Pluto); Carn. Ninga , Iludina, Nozhniza. znacznej składająca powszechność znamienitego państwa. PROZEUGMA, fig. rhetor.\ Slov. predowdzalka.

próżni (in vacuo) spadają bez żadnej odmiany biegu sprawionego ciężkością. Hub. Mech. 19. PRÓŻNIACKI, a, e, ie, PROŻNIACZY, a, e, nieroboczy, gnuśny ; Slov. zahalćiwy; Ross. npa34Houo6uM, mitfjTtgßäugertfd;, muffig, faitUeitJfrifd). Błaznować wolą niż robić, tym talentem się spodoba każda próżniacka osoba. Zab. 15, 179. Nagi. Zagęściły się rozboje dla zuchwałości próżniaczego hul-tajstwa. Nar. Hst. 6, 9. Zyć jak szlachta umyślili, po próżniacku. Jak. Raj. 90. PRÓŻNIACZKA, i, z., kobieta nieroboeza, próżnująca, lubiąca próżnować, eine SJîÜffig* gäitgertnit. Zalotnice, kartownice, próżniaczki, strojnisie, zbytnickie. Mon. 71, G09. PRÓŻNIACTWO, a, n. ; Ross. npa3AiiocTb, npa34HOJło6ciBO, npa34no.iio6ie, Tynea4CTB0; próżnowanie, niepracowitość, ber 50îüfftggaitg. — §. Collect. Ludzie próżniaki, próżnujący; ntüfftgcâ 3Solf, 23îüfftij» gältger. Próżniactwo woli stać i nic nie robić, niżeli się dać tanio nająć. Lach. Kaz. 1, 524. PRÓŻNIAK, a, m.\ Boh. zahalec; Bosn. ispraznik; Rag. izpraznik ; Sorab. 1. próznik; Dal. praznik; (Croat. praznik fornicator) ; Carn. postopâzh ; Vind. bresdelnik, pohajenik, baidou (ob. Bajda), mahovez ; (Ross. iiopożKHHKT) próżny wóz); Ross. npa34uojio6eu’B, majóept, (cf. szalbierz); lubiący próżnować, próżnujący, nieroboczy; eilt 3)îiifftggânger, Saul» Ieitger. Tylko próżniacy są przyczyną złego w społeczności ; w towarzystwie każdy próżniak jest znakiem pewnym, że jakiś obywatel krzywdę cierpi. Przestr. 137. Szczery próżniak, kart, tutuniu i kielicha pilnujący. Mon. 65, 33. Prov. Vind. Baba gobe shenje, dedei stershe korenje, fin poufhc striela, hzhi pufhe diela » babą gąbki zbiera, dziad struże korzenie, syn ślimaki strzela, córka lalki działa * wszyscy próżniacy, cf. bąki strzelać. — §. Próżniakiem * próżnując , müßig. Jakoby nie było co robić, próżniakiem u wrót stoisz. Teat. 42. d, D d. W domu tviko próżniakiem siedzi, i nic dobrego nie czyni. Lach"Kaz. 1, 70. “PRÓŻNIC, ‘PRAŹNIĆ, -ił, -i, cz. niedok.-, Boh. prazdniti ; Sorab. 1. prożnu ; Croat. praznim; Carn. prasniti ; Vind. prasniti, sprasniti, poprasniti, ispra-snuvati; Ross. nopotKHHTb ; wypróżniać, próżnym uczynić ; leeren, leer madjett. Światło i ciemnota w wieczystej przemianie Zastępując i próżniąc wzajemne mieszkanie Przyjemne dla nas w chwilach sprawują koleje. Przyb. Milt.

488

PROWIANTOWAĆ - PROZA.

PROZAICZNY - PRÓŻNIC.

Kras. Zb. 2, 418. Polska zawiera trzy wielkie prowin- PRÓŻNIA, i, z., próżne miejsce, ber leere faillit. Ciała w cye : Wielkopolską, Małopolską, Litewską. Leszcz. 67.

41. Państwa, które lud Rzymski wojną podbił, nazywano prowineyarni. Pilch. Sali. 138. Prowincya duchowna , zakonna, powiat duchowny, btc ^rotHttj etite^ getfilicfyett Or» benö. Kras. Zb. 2, 418, ob. Prowincyał. — §. Transi.

Ja tylko sposoby do nabycia fortuny pokazuję; jak się przy niej utrzymać, już nie wchodzi w moje prowincya.

Tent. 1, 51. już nie mego urzędu, nie do mnie należy, ift ntetitcś ?lmtc3 ntdjt. PROWINCYAŁ, a, m. ; Sorab. i. krayownć predkstoyicżcr; Rag. darxàvnik, (cf. dzierżawca); przełożony nad klasztorami jednej zakonnej prowincyi.

Kras. Zb. 2, 418, ber Ôrbenêprotnitcial. PROWINCYAL-SKI, a , ie, do prowineyała należący, bem ^rotUltcial gc« prig, PROW1NCYALNY, a, e, od prowincyi, ^rtnrittcial » ;

Rag. darxavski ; Ross. oó.iacTHbift, (cf. powiatowy). Różnili się dawniej więksi kasztelanowie od mniejszych, rozległością juryzdykcyi, ztąd pierwszych prowineyalnemi, drugich powiatowemi zwano. Skrzet. Pr. Pol. 1, 163.

PROWINCYALSTWO, a, n., godność prowineyalska , bie SBürbe eincö ^nunitctalä.— PROWIZOR, a, m., opatrzy-ciel śpitalny, aptekarski etc., ber ^rotńfor eilte# §03pttab3, einer ?Ipotbcfc îc. Tr. — PROWIZYA, yi, z., PRÔWI-ZYJKA, i, z’., dem., prowizya żywności, opatrzenie w żywność, śpiża, prowiant, zapas; 9}Jintbprot)tfti)U, 3Sorratp.

Nazajutrz wiele żywności do klasztoru przyszło, i powiadali ci, którzy tę prowizya przyprowadzili, iż ta była od pewnych panów. Sk. Żyw. 2, 26. Prowizya, na stan jaki opatrzenie, dochód; Śerforgitng, Sefolbttttg, ©etjalt. Cn.

Th., cf. ‘obrok. — §. Prowizya w prawie, zysk od sumy pożyczonej, wracający się pożyczającemu; nad miarę wy-ciągniony staje się lichwą. Kras. Zb. 2, 419. procent, interes, ‘sowitość; 3ntereffcn, Stufen, ^roniftoit; Croat. haszen od penez, interesh, (cf. płat, w płat wziąć, cf.

‘płatować * prowizya płacić). Prowizye od prowizyi nigdy brane być nie mają. Gal. Cyiu. 3, 224. Wielkie sumy i na prowizyach i w gotowiznie zostawił. Kras. Pod. 2, 29.

Trwożył się, czy z prowizyjką panicz nie uciecze. Kras.

Sat. 45.— PROWOKOWAĆ cz. niedok., odwoływać się, fiel) abberufen. Do samego pisma prowokuje. W. Post. W.

3. 190.

PROZA, y, i., mowa niewiązana, bte ^rofa ; Sorab. 1. ro-

PRÓŻNICA - PRÓŹNOMOWNOŚĆ.

PRÓŻNOMOWNY - PRÓŻNOWAĆ. 489

czcza głowa, człowiek nie-

175. ‘Przecz głupich i szalonych miłości nie ‘praźnisz? excutis. Zebr.Ow. 240. (pozbawić miłości, wyzuć z miłości). PRÓŻNICA, y, z., próżność, próżnota, próżna rzecz, eilte leere eitle ©a$e. Starać sie dziś o przyjaźń, mam to za próżnicę, Chléb a grosz pobratają z pany i woźnice. Jag. Gr. B 3. Niech człek pogardza tą wszystką próżnicą, Ażeby się siał dla boga świątnicą. Leszcz.

H. S. 140. —■ §. W swych chwilach odetchnienia czuję jakąś, że tak rzekę próżnicę, którą najlepiej jedyna przyjaźń jej napełnić potrafi. Mon. 76, 761. czczość, Seere, geer^eit. — §. Po próżnicy, ob. Popróżnicy. PRÓŻNO adverb., Próżniuteńko, Próżniusieńko,' Próżniuchr.o, Próż-niutko intensive-, Boh. prâzdno ; Slav. praznu; Ross. npa3-4H0; nic nie zawierając, czczo, goło, leer. Próżno idę, nie niosę nic, z gołemi rękami. Cn. Th. — g. Darmo, daremnie, bezskutecznie; Boh. naprózdno; Carn. sabstojn, sadstoin; Vind. sabstoin, sastoin, obstoin, sauman, uman, prasen; Croat. sauman, zahmân; Dal. za ludu; Rag. mâni, mân, za ludu, za mân; ßoss.Hanpacno, Bcye, cye, cyeTHO, BTyirfe, TmeTHO ; Eccl. BOTiue, 3aimee, Toyure, »ergebend, öergebltd). Piotr bez Pana nic nie mógł usilną pracą swą wskórać, próżno robił, próżno sieci miotał, darmo się czuciem nocnym pracował. Żarn. Post. 2, 330 b. Próżno temu skrzypać, co nie chce wykrzykać. Cn. Ad. 934, (cf. mów ty ścienie ; cf. groch na ścianę rzucić). Głuchemu próżno co powiadać, bo nie słyszy. Biel. 336. (nie pomaga głuchemu piszczek , cf.‘szkoda). Próżno wyglądam, i nie mogę postrzedz Klarysy. Teal. 6, 55. Próżno co czynić, wodę z morza przelewać, litus arare. Mącz.t (cf. drzwi do łasa; piasek liczyć). Ten, który się próżno bawi, niemałe przynosi szkody. Pilch. Sen. list. 263. (nieużytecznie). Strzała twoja nigdy próżno nie wyszła , a miecz twój niedarmo się zamierzył. Sk. Kaz. 444. Bodajbyś nigdy z łuku. mego próżno nie strzelał. Bardz. Trag. 516. Go się stało, to już próżno. Biel. 184. darmo, przepadło; nie odstanie się, co się stało; CÖ ift fdjott öorbety, fdjon umfoitfh — Na próżno, nie wiedzieć na co, nadaremnie, niepożytecznie; utnfonft, tttmûjj. U nas na próżno sługi chowają dla zwyczaju. Petr. Ek. 11. Przez niego grosz jeden na próżno expensowanym nie został. Gaz. Nar. 1, 183. Na próżno szukał Germewila w jego domu. Zab. 14, 353. — §*. Próżno « próżnując, w próżnowaniu, müßig. Cn. Th. 829, Eccl. npa34H0. PRÓZ-NOGŁÓWKA, i, m. et z. gruntowny, wietrznik, cf. półgłówek ; eilt leeret fôopf, etlt SBtttbÖeutel. Falib. R. PRÓŻNO JAD, a, m., próżny chléb, darmojad, darmostoj * PRÓZNOSTRAWA, y, m. et z., Mon. 75, 590. ber bas 33rot nidjt oerbient, eine unnûfce fêrbcnlafî. Panowie wodzą za sobą próżnojadów wiele, co zbytek i utrata wielka. Petr. Ek. 11. Szalone próżnojady. Teal. 18. c, 67. PRÓZNOMOWCA, y, m., gaduła, brze-chajło, trzpiot, słowosiejca; Ross. npa34HOCJOBeui ; Eccl. 6ih40ciobhhke , eilt ©djroćtjjer, ^laitberer. Próżnomowce , zwodziciele. 1 Leop. Tit. 1, 10. PRÓŹNOMOWNOŚĆ, ści, i. ; Ross. npa34H0ci0ßie ; Eccl. TmeciOBie ; czcza gadanina, gadulstwo, vaniloquentia, ^lauberljaftigfeit. Wielo-mowość i próżnomowność tych mistrzów, którzy wiele

Słownik Lindego tuyd. 2. Tom IV.

obiecują, a mało abo nic nie czynią dobrego i skutecznego. Syr. 333. PRÓŻNOMOWNY, a, e, PRÓŻNO-MOWNIE adverb. ; Sorab. 1. proznofetzniwe ; Eccl. eäa-AOCitOBhiiL ; Ross. npa34H0CJ0BHUH ; gadatliwy, trzpiotawy; fdjnjajjÿaft, gefcfyttmfstg. Próżnomowni ludzie. Budn. Tit. 1,

10. Sk. Dz. 41. O święty ojcze ! utnij bluźnierstwa i chlubę próżnomownych ludzi. Hrbst. Art. 168. Próżnomownym jestem Eccl. npa34aocJOBiro, ójhaociobiio , vaniloquor. PRÓŻNOŚĆ, ści, z., PRÓŻNOTA, y, z.; Boh. prazdnost ; Slov. prâzdnost ; Sorab. 1. proznofcż, proznota ; Carn. prasnost, prasnóta; Vind. prasnost, prasnoba; Croat. praznócha vaeuitas, (praznoszt, praznovanye fornicatio) ; Rag. praznöcchja, praznós ; Bosn. praznochja , ispraznóst; (Boss. npa34H0CTL próżnowanie) «czczość, bie Seere, 8eer* beit ; ob. Próżnia, Próżnica. — §. Marność, bie Cśttelfeit, 2?ergćtitglid)feit ; Vind. prasnost, sabstoinost; Ross. Tiueia, TmeTHOCTt, cyeiHOCTt; Eccl. cyeTCTBie, coyicrme, coy-i€ThCTKO. Co widziemy na tym świecie, nic nie jest, wszystko próżność. Sk. Żyw. 2, 181. Próżność nad próż-nościami, a wszystko próżność. Radź. Eccles. 1, 2. Domniemanych bogów próżność. Groch. W. 300. Wróbl. 1. —■ §. Próżność, próżnostka, zdrobn., chełpliwość, ambi-cya ; (Eitelfeit, fftul)mfncl)t ; Vind. prasnost, napost, zhe-mernost ; Ross. Tmeciaßie , cyec-ioßie , cyeia ; Eccl. cia-BOKHueitie. Hołd cofnięty obraża prędzej próżnostkę wielu kobiet, niż hołd złożony pochlebia. Pam. Warsz. 4, 62. Czart. — §. Próżnota, próżnowanie, próżniactwo, Sôïüfftg* gang. (Boss. Henpa34H0CTB; Eccl. iienfui^AhiiCTBO 1) zatrudnienie ; 2) brzemienność, ciężarność, ciaża). Obmierzła próżnota. Zab. 11, 296. Smotr. Ex. 5. ‘PRÓŹNOSIEDZKI, a, ie, siedzący próżnując, muffig ftfeitb. Jejmoście PP. Próżnosiedzkie, stolikowych zabaw najprzywiazańsze do-glądaczki. Mon. 70, 132. *PRÓŻNOUMNY, a,‘e, bezro-zumny, leer an SSerftanbe. Taki próżńoumny pop, jak i ty sam jesteś. Pim. Kam. 66. PRÓŻNOWAĆ, - ał, - uje , intr. contin.\ (Ross. npa34H0BaTL święto obchodzić, npa-34HHnaTŁ biesiadować, cf. praznik); próżnym być, nie-zajętym, wakować; leer fepn, eröffnet fe^n, unbefefd fes^n; ( Vind. prahati, prashiti, isorati na prutilietje * ugorować). Próżnowało po śmierci Iwona dwie lecie biskupstwo Krakowskie. Krom. 237. Po wszystkim Krakowie ofiary mszy świętej próżnowały, dokąd aż Czechowie nie wyjechali ; a sacris cessatum est. Krom. 694. — §. De hominibus Próżnować, in utramque partem, in notionem otii et de-sidiae usurpatur, nie zabawnym być, nie zatrudnionym być, łacnym być, nie mieć do czynienia, Süftuße fiaben, müßig fe^n; nie pracować, nie pracowitym być, próżniakiem być, müßig geÇen, fanttenjen. Próżnować, jest pró-żen być sprawowania; zaś nic nie czynić, jest w próżnych rzeczach czas trawić ; zkąd powiedział Kato : lepiéj jest próżnować, niż nic nie czynić. Petr. Et. 120. Praca i robota mała, kiedy jest z uciechą rob iącego, często stoi za próżnowanie. Ludzie zacni po wielkich myślach mają swe drobne zabawy, które mniejsi w nich upatrując, próżnowaniem nazywają. Lub. Roz. 481. Scypio nigdy mniej nie próżnował, jedno gdy próżnował. Kosz. Cyc. 168. Lub. Roz. 511. Powołanie każdego pokazuje, jeśli kto

62

490    PRÓŻNO WI AD - PRÓŻNO WIATR.

CL

CS-

próżnuje. Kto robi, co jego powinność wyciąga, nie próżnuje ; kto robi co nie powinien, choć pracuje , próżność robi i próżnuje. Lub. Roz. 480. Wielka doskonałość jest, umieć pięknie próżnować, ib. 483. Są co niby próżnując najwięcej sprawują, Są co na kształt czyniących, wybornie próżnują. Min. Ryt. 4, 204. Fredr. Ad. 1. Próżnowanie niepróżne, pożyteczne, uczciwe, otium negotiosum. Cn. Ad. 934. Próżnowanie niepróżnujące , tytuł wierszów lirycznych Łochowskiego. — In deteriorem partem : Próżnować, próżniakiem być, nic nie robić, leżeć; müfftg gelten, ntd)t$ tf'tm; Boh. zabaleti ; Carn. prasnujem, po-stopam , (cf. stopa); Rag. praznovatti , plânditi,■ dangù-bitti; Bosn. praznovati, za ludu stati , ne poslovati, plan-dovati, pocivati ; Croat. prâznûjem , praznuvalszem (l./br-nicor, 2. otior) , mangujem., manguvati ; Dal. praznujem, plandujem, dangubim ; Ross. npa34HOiK)CcTBOBaTL , ry-iaTb (cf. hulać), Kyóapmb(Vind. prasnuvati, pofvetu-vati ; Ross, et Eccl. nptt^hHORtiTii, npa34HHiiaTb świątko-wać; NB. jak w Polskim niedziela od niedziałania jest rzeczona, tak w Cerkiewnym iißA^Miiiirb święto oznacza właściwie ynpa34nenie otü 4'kia, próżnowanie, łacność, wolność od⁻roboty). Próżnowanie, ba$ 9KüfftgfeS)tt, 3)h"tfs 1 fttjgepeit, ber SJOtfftggnng, Boh. et Slov. zahâlka ; Carn. nauarnost; Vind. prasnovanje, prasnuvanje , bresdelnqst, nedelaunost, postopnnje, .delaprasnost, (prasnuvanje, po-fvetuvanje * świątkowanie) ; Bosn. praznovanje, ispraznost; Rag. praznovanje, danguba (zguba dnia), làst (cf. le-żuch), zalùdnos, plandovanie ; Dal. praznovanye, danguba ; Croat. manguvanye ; Boss. 6e34iJibe. W domu zawżdy trzeba co czynić, próżnować nigdy. Hrbst. Nauk. 0 6. Jezus odpowiedział : ociec mój działa do tego czasu, i ja też działam; jakoby rzekł: nie próżnuje-ć ociec mój, stworzywszy świat, ale działa, i ja też syn jego nie próżnuję. Seid. Joan. 5. Drugi uczeń za rok, gdy dobrego nauczyciela popilnuje, więcej ‘pochycić może, niż ten, któryby święcił a próżnował za kilka lat; Glicz. Wych. N 1 b. Siła ‘szkodzien w dalszy czas , kto próżnuje w lato. Gaw. Siei. 564. Przez długi czas próżnując Łokietek, udał się z próżnowania na wszelakie rozpusty; także jego żołnierze nic nie czynili, łotrostwa stroili. Biel. 171. Próżnowanie nikczemnym czyni człowieka, I połowę ujmuje próżnowanie wieka. Gaiv. Siei. 364. Próżnowanie powód do złego. Cn. Ad. 954 ; Ross. npa34HOCih edb Maiepb Bcfexb nopoKOBb ; SOîüfftggattg tft aller Saftcr 2ltt* fang , Ultb beö ütcufeh? SRultcknf. Próżnujący. 1 Leop. Math. 20, 6, (Boh. et Slov. zahâlciwy ; Vind. prasn, miesik). Próżnujący musi kraść. Cn. Ad. 955. Próżnowanie w rychłą nędzę przychodzi. Rys. Ad. 57. Próżnowanie nie utuczy. Fredr. Ad. 9. Próżnowanie żywego człowieka grobem. Kulig. Her. 143.— §. Transi. 'Tym czasem Czemu twój próżnuje kielich? Teat. 42. d,,a. czemu się nie obraca po ręku? müfftg ftefien. “PRÓŻN0W1AD, a, m., ' próżne, czcze rzeczy wiedzący, ber leere unttülje fîenntniffe fiat. Próżnowiadom praktykarzom nie wierzyć. Źebr. Zw. 143. ‘PRÓŻNOWIATR, a, m., wietrznik, ein SBtnbbeutel. Szkodaż na to, w czym się i sam nie zgadzasz, jako próżnowiatrowi odpowiadać. Pim. Kam. 66. PRÓŻNY, a, e,

PROZEN, ‘PRAŻEŃ, na, ne, Próżniuchny, Próżniutki, Prożniusieńki, Próżniuteńki, Próżniusieneczki, Próżniu-teneczki, a, ie, intensiv.; Boh. prazdnÿ; SIov. prâzdnÿ, prâzni ; Sorab. 1. prozné, profny, (prozniwć supervacuus) ; Sorab. 2. profni ; (Carn. präslin lener, subtilis); Bosn. prażan, isprazàn; Croat. prażeń; (Hung. parazna libidi-nosus) ; Rag. prażan vacuus; Vind. prasen, prasn , s’pra-shnen , gol, goleń ; Ross. nopoJKHm , nopoHOKiîî, npa-3/uiuH. (Etym. cf. prócz , precz ; (cf. Vind. prashnik » miesiąc czerwiec); Vind. praha, pozhivanje, prashna gniva * odłog; cf. Germ. brad), 23racfjfelb)^ próżny, czczy, nic nie zawierający, leer. Próżne miejsce na s'wiecie od wszelkiej rzeczy stworzonej, gdzieby ni wiatru, ni wody, ni żywiołu żadnego a zgoła nic nie było, vacuum. Cn. Th. próżnia, ber leere Sîaxim. Mamy za próżne wszystkie naczynia , 'które niczym innym tylko samym powietrzem są napełnione. Rog. Doś. 2, 17G. Wóz próżny daje cła połowicę tego, co daje wóz nałożony. Szczerb. Sax. 49. Próżna beczka dzwoni. Pot. Arg. 68. Brzmi głośno próżna beczka, a wiatr ją obala. ib. 617. Nie napijesz się z próżnego naczynia. Haur. Sk. 174. Kłosy najbardziej się podnaszające są najpróżniejsze. Zab. 13, 71. Próżen poseł nic nie nada. Zab. 11, 287. Zabi bez podarunków, z próżnemi, gołemi rękami, mit leeren Ipeinbett. Żebraka z próżnemi rękami nie wypchniesz. Psalmod. 54. Gość nie z próżnemi rękoma , U mnie najdzie wszystko doma. Cn. Ad. 266. (cf. Gość, który nic nie przyniesie, Niech się prześpi w polu, w lesie). — §. Próżny, niezaprzą-tniony, niezabawny, łacny, wolny, Carn. namarn, ne-marn ; Vind. bresdelen, delaprasen, bres delà, miesik ; Slav. pomazan, leer, müfftg, fret), lebig. Próżny, wolny czas Vind. prasen zhafs, delaprasnost, perkladnost. (Eccl. Henpa34eHTi ecMb, 4K.10 yrkiaK) occupor). Próżne pola * nie zasiane Ross. noauö, no4L. — Próżny, pusty; leer, nmfte. Prov. Slov. Prâzni ge horni zâmek , nèni pâna doma , arx deserta. — §. Próżny czego, od czego , wolny, daleki od tego; fret) ttoit etttfcrê, befreit, Io$, leer,.lebig. Bezpiecznie, próżni troski i bojaźni dobrych wczasów zażywali. Pilch. Sali. 69. Przy tobie w mniejszej będę po-łożon bojaźni, Której z sobą niebytni ‘niepraźni. Petr. Hor. 2, W W trunnach próżne ducha kości. Groch. W. 421. (pozbawione ducha). Próżna krwawego boju Zakwitła Polska w pokoju, ib. 485. Chudoba a nieszczęście zazdrości próżne. Falib. P 5. Prostota przysady wszelakiej i ambicyi próżna. Birk. Dom. 86. Nienaruszone panieństwo, wszelakiej cielesności próżne zachowali. Birk. Bom. 77. Bez daru ducha ś. ty tego grzechu nigdy ‘prażeń być, ani się uwiarować możesz. Rej. Post. Q Q 2. Sówka próżna światłości. Past. Fid. 131. Niepodobna, żebyśmy kiedy próżni być mieli każdej trwogi. Groch. W. 19. W krajowym zamieszaniu nic nie było bezpiecznego, ani nikt nie był próżen nieszczęścia. Krom. 86. Nietylko rzeczą samą, ale i podejźrzenia złego chciał być próżen. Papr. Ryc. 390. O żadnym postronnym nieprzyjacielu mówić nie chcieli, ażby domowego próżni byli. Biel. 538. — §. Próżny, ‘naprazny, ‘napraśny, marny, nadaremny, bezskuteczny, na nic, niepotrzebny ; rergeblid), ii*

PROZODYA - PRUSKI.

PRUSAK - PR YC1AĆ.

491

czyli z drzewa i cegieł, między nim dawanych. Świtk. Bud. 144, Ross. Ma3aima, gacbroerf, eine SDtottet doit I* gernen gâtent mit 3tcgelftetnen auêgefüHt. Z domów w Pruski mur i drewnianego, od każdego komina złł. 10. Vol. Leg. 8, 134. Jeden dom wystawiony był w szachulec, a drugi w Pruski mur. Gaz. Warsz. 7, 1159. Powinni budynek swój odprawować Pruskim strychem, i pod jedną proporcyą. Weresz. Kij. 18. Aby miał każdy mieszczanin w czym chodzić, i czym się po Prusku budować, Weresz. Kij. 30. — Chcm. Kwas Pruski, acidurn Prussicum, imię tak niewłaściwe nadane jest kwasowi temu od farby Berlińskiej, której jest częścią składajaca. Śniad. Chem. 2, 37. «preuve 33iau * Säure. PRUSAK, *PRUSANIN, a, m. ; Doh. Prusak, Pruśan , Prus;' Slav. Praiz; Croat. Preiz ; Ross. ITpyccaim ; z Prus rodowity, eilt ^reitße. Przymorscy ‘Prusanie. Ryb. Geil. D 2 b. PRUSKA, i, z., z Prus rodowita, eilte ipreufctttlt. Pruska ziemia « PRUSY; G. Prus; Doh. Prusy; Sorab. 2. Pschuska ; Slav. Praiska; Ross. Ilpyccia, ^reitjklt; [rzeczone od Prausów, ludu cel-tyckie.go 2]. Właściwie to jest Pruska ziemia, która między Wisłą, Drwańcą, Osą i Niemnem , a między przerwą morza Bałtyckiego leżąc, od Litwy i Mazowsza, gestemi dzieli się puszczami. Krom. 75. Prusy rozmaicie wywodzą , to od Brukterów, to od Borusów, a drudzy od Prusa króla Bytyńskiego. Tymże Prusom panował Pruteno, a od niego Łacinnicy zowią ich Bruthenos. Biel. 44. Gwagn. 352. Słowianie ich nazwali Porusami, że przy Rusi mieszkali. Nar. Hst. 2, 160.

tel, JU ttidjtS bteneitb, unnötig, Slov. puhy ; Sorab. l.pro-znotcżiwć, zahinitć; Rag. izpràzan, izpraazni ; Croat. za-hmśnszki, zabsztunyszki ; Ross. nanpacHbift, toiiûh, toiue,

TmeTHUH; Eccl. tiiUh, Tiqih. ‘Napraśne były nasze wrzaski , i do króla bezpotrzebne dokuki. Weryf. 65. Jak wiatr mierzyć, czas gonić, groch na ścianę miotać Próżna, tak o to, co się nie wróci, kłopotać. Kchow. Fr.

52. Głuchemu próżne słowa. Sk. Dz. 771. (głuchemu szkoda mówić). Co tu próżnego gadania! Text.. 56, 105.-Bez siły próżny gniew. Tward. Wł. 13. (vana sine viribus ira; cf. serdit a nie duż). Lecz widzę nie pomogą plankty, próżna mowa, Już moje próżne treny, odeszła królowa. Groch. W. 527. Próżną się nadzieją karmić Eccl. cyGTCTBOBaTL. Próżnym uczynić; Vind. oprasniti,

DCretteln. Próżne statuty ustawnie knujemy. Lib. Hor. 83.

Mieczysław kazał bałwany wszystkie próżnych bogów popalić. Gwagn. 30. (fałszywych zmyślonych bożków). 'Nie-masz stworzenia próżnego na ziemi. Kluk. Zw. 4, 11.

(bez celu, coby do niczego nie służyło). — §.-Próżny chlćb, darmojad, próżnostoj, próżnujący, próżniak, eine itttińtjje dśrbetllaft. Nic zacnego nie pomyśli panicz, próżny chlćb i ciężar ziemi. Rirk. o Exorb. 50. Ubogich z domu wyżeniesz, a na to miejsce błaznów, dudów, maszkarni-ków, owych próżnych chlebów napuścisz. Bial. Post: 200.

W szkołach tych obcują nie teologowie, ale próżni Chlebowie, nie profesorowie, ale łapitrunkowie. Żarn. Post.

251 b. — §. Próżny, chełpliwy, ambitny, Carn. prasno-skerbn ; Vind. prasen, naposten, preiden, pretiden, eitel, ïul;m)ud)ttg. Maż próżny podnosi się w pychę. 1 Leop. ‘PRUŚN1CA, ‘PRUCHiNICA , oh. Próchnica. 'PRUSZYĆ, ob. Job. 11, 12. Ze cię próżnym być mniema, dlatego cię Prószyć.    ¹

chwali. Jabł. Tel. 45. Próżną chwałą mądry gardzi. Cn. PRUT, u, m., rzeka w Mołdawii, od starych Hierasus zwa-Ad. 934. Próżna chwała i piecucha ruszy. ib. 953. (ka- na. Biel. 196. bet ^mtfy, eilt $Iuß tit bet SïolbflU. żdy chce, by go pochwalono). Próżnym się stać Eccl. ‘PRUTY, PRÓTY, ob. Próć. *PRUŻ\G, ob. Prężyć. ocoyieTHTii. —■ §. Lupunar, ‘próżny dom, nierządny. Urs. "PRY, *PRl obsol., prawi, mówi, ait, inquit; Doh. prÿ, Gr. 147. cf. sprosny ; cf. Croat. praznoszt, praznovanye    prym , prał; Bosn. velim , govocim Croat. velhn ; Dal.

fornicatio, praznujem fornicor.    dim, er fagt, fagt er. Dobrze, pri, czynicie mężowie.

Pochodź, uprózniać, zapróiniać, wypróżniać.    Modrz. Baz. 190. Kosz. Cyc. B 2 b. Pry. P. Kchan. Jer.

PROZODYA, ob. Notnia ; Slov. dobrowislownost; Vind. gla-    25. Lucyl nie chciał, żeby jego pisma nieukowie i na-

fomirrya; Ross. KO-iimecTBO ; Eccl. npinrfeiic.    der uczeni ludzie czytali, że, pri, nieukowi^, nie będą

PROZOPÖPEJA w gramat; Slov. cudzomenowka. Prozopo-    nic rozumieć, a uczeni więcej niż ja. Modrz. Raz. 5. Tak

peja, figura imponująca Eccl. MuenpHTBOpcTBO.    pogaństwo mówiło do chrześcian , co z katowni ciała mę-

PROZYSKO, a, »., contemn. a nom. próg; eilte I/äßlidje    czenników wyrywali, będą je, pry, za bogi chwalić. Śk.

©dptteEe, Stele. Septimius głowę Pompeja na krzywym    Kaz. 441. Szukać inszego państwa rozkazował, Bo to,

prożysku wygina. Bardz. Luk. 146.    pry, małe, które mam. Opal. Poet. 15. Barkaini rodzica

‘PRUĆ] ob. Próć. ‘PRUCHN1EĆ , ‘PRUCHNO, ob. Próchnieć,    za szyję ściskając, daj, pry, najmilszy ojcze. Źebr. Ow.

Próchno. PRUCHAWKA, ob. Purchawka. PRUCIAĆ, ob. 16. J/Kchan. Fr. 25.

Pryciać. ‘PRUJĘ, ob. Próć. PRUM etc., ob. Prom. PRYCIAĆ, PRUCIAC cz. cont., węchem czego szukać, śla-PRUS, herb; 1. półtora krzyża białego, w hełmie ręka    dować. Cn. Th., tropić, Wittem, fdjmtppem, ttńe bte 3agb*

zbrojna z mieczem; inaczejVie zowie Turzyna. 2. Dwie    punbe, ber SBtttemng ober ©pur na^remten, propr. et transi.

kosy białe ostrzem złożone, w hełmie ręka zbrojna z    Idź gdzie się lęgą rysie, pruciaj po gęstwinie, I na dzi—

mieczem * Wilcze kosy. 3. Nagoda; po prawej stronie    kie nacieraj z brytanami świnie. Toi. Saut. 29. Krytycy

kosa, po lewej półpodkowy ; na hełmie złota noga zbrojna    z niewypowiedzianą pilnością tam wszędzie ryją, prucia-

z ostrogą. Wszystkie te herby z Prus przyszły. Kurop.    ją, gdzie rozum lub cnotę postrzegą. Mon. 70, 242. Czy

3, 42, 9îame ôerfôtebner Stoppen.    nie wolisz wesołych dni w domu swym zażyć, Niż po

PRUSKI, a, ie, od Prus, ^reilßtfdj; Boh. Prusky ; Croat.    świecie nie wiem gdzie latać, pruciać, szukać Mizernego

Praizki; Slav. Praiski; Ross. UpyccniH. Królestwo Pruskie.    nabycia. Opal. Sat. 8. Obecnie owo do czynienia coś ma-

Wyrw. Geogr. 574. — g. Budynek stawiany z Pruska,    ją, traktując, pruciając coś takiego; wielkie nic. Opal.

ma być pozwany. Chełm. Pr. 143. Książe Kaliski zamku dobywać nie chciał, uchodząc, aby go pryncypałćm w Rozerwaniu przymierza nie rozumiano. Krom. 277, (cf. herszt). Tłumacz powinien iść torem swego pryn-czypała. Rardz. Trag, praef. (oryginału). — Pryncypał, głos pierwszy w organach. Magier. Mskr. ber ©ntnbtott tn ber Orgel. PRYNCYPALNY, a, e, główny, przedni, ‘przodkowny; $aupt*, S)0W elfter. Mon. 65, 232. PRYNCYPIA plur., zasady, początki, elementa; Ross. Hanaio. rych lasek, aby sie można niemi z grzępy spychać. Ma- PRYPEĆ, cia, m., eci, z., rzeka w Litwie. Wyrw. Geogr. gier. Mskr., cifertte 9?eifett ait bcn 6nben ber Śootśftangen ;    21, ein ftlnß in Sit^anen.

Sat. 50. et 164. PRYCHANIE, indago. Cn. Th. PRYCIACZ, a, m., śladownik, investigator. Cn. Th. 1014.

PRYCZ, u, m., PRYCZA, y, i.₉ z Niem., bie ^ritfcjjie, 23rit* fct)e tn bert SBac^ftuben, bie Ijbtjerne Cagerftatt, tarczan żołnierski; Ross. HapH. Niech śpi na pryczy, i niech pije wodę. Teat. 8, 83. Na gołej pryczy spać. ib. 8, 41. Na pryczu wyleżeć się. ib. 32. b, 78.

'PRYCZASTN1K, ob. ‘Przyczęstnik.

PRYKI plur., u flisów , okowy żelazne na końcach niektó—

'PRYSID, u, m., Russor. [figura w' tańcu kozaku 4], podskok; Ross. npbinb, npbOKeicL, ein Heiner ©prung, baS ^itpfett. Poskoczmyż sobie, co robić z 'bidy, Dalej, kochanie, chodźmy w *prysidy. Zabi. Bal. 78.

(cf. Ger. ^riecfc socha). PRYKOWAĆ cz. niedok., pod- PRYSCYANOWI dał po gębie, Prov. contra grammalicam prykiwać dok., prykami podeprzeć, u cieśli. X. Kam., peccevil. Cn. Ad. 937. mit ©langen unterftüjjcu.

PRYM, u, m., przodek, pierwszeństwo; ber Vorrang, 3Scr* jug ; Ross. npeMyfuecTBO ; Eccl. npc4nonTeme, npe4no-nHTaieaLCTBO. O prym, kto lepiej śpiewa, szedł szczygieł z słowikiem, stanęły więc obadwa przed sędzią PRYSK, u, m. ; (Boh. prsk piec); (Sorab. .1. prószk sonus czyżykiem. Kras. Daj. 57, cf. mieć przed kim, nie dać    bombardae cxplosae-, sonus succensi pinguioris vel humidi

nikomu wprzód, mieć przodek. Prym mający Eccl.    ligni; Eccl. npuciCL, OTpocTOKü 4peßa odrostek , lato-

npe4’ŁHMyiu,iit, KOTopun bcLx'L npeB0CX04nrb hm npe-    rośl ; Ross. npbictcb rzecz popryskana; pryśnienie, pie—

BUiiiaerL. — 'PRYMA, y, z., z Łac., znaczy nam pier-    rzchnienie; Vind. preshagniza » sparzelina); zarzewie,

sza godzinę, której pan do Piłata odwiedzion i niespra-    glüfyeilbe fôofllen, gltt^enbe 21fcpe. Powinien sulerz glutlo-

wiedliwie był oskarzon. Rrbst. Nauk. P 5 b, cf. jutrznia,    chem żar wszystek z pieca po kątach wiszący, wygar-

tercya, sexta, nona, nieszpor, kompleta. Wróbl. 295. ba3    nać, tym porządkiem, naprzód szuflą prysk od luftlo—

erftc £age3gcbet ber ©et)Htd)en, bte ^rima. PRYMARYA, yi,    chów powybiera,    i do    popielni zaniesie, a natychmiast

z., pierwsza rana msza codzień, bte ^rtlljmeffe. Pytam,    świeżego żaru nagarnie.    Torz. 109. ib.    .110. ib. 111. ib.

gdzie idzie? odpowiedziała, że na prymaryą. Teat. 16.    44, (cf. glutniak). Kozacy sypali im węgle i prysk za pa-

b, 25. PRYMAS, a, m.\ Roh. prymas, hospodar me-    zuchę, żeby się przyznali.. Zimor. Siei. 248. Zkąd te gnie-

sta ; Croat. pervosztolnik ; Rag. parvostôlnik , ber ^rtntaS.    wy, Jakby mu kto nasypał prysku za cholewy? Zab. Fir.

Prawo duchowne zowie prymasami tych, którzy w jakim    74. Każe kości te palić na ogniu, prażyć na Kolchickim

narodzie są pierwszymi nad arcybiskupy, biskupy ; w Hi-    prysku. Hor. 2, 328. Mon. 69, 681. Marony w pry-

szpanii, prymas jest arcybiskup Toletański, w Anglii Kan-    sku pieczone. Mon. 71, 203. Kasztany w prysku trza-

tuaryeński, w Węgrzech Strygoński , w Polszczę arcy-    skają. Zab. 10,    72.    Koss. Brózdy    schnące z słońca

biskup Gnieźnieński. Riel. 607. et 608. Skrzet. Pr. Pol.    prysku. Hul. Ow.    237.    t. j. ze prznnia    , parzenia, skwa-

1, 152. Krom. 479. Mikołaj Trąba, arcybiskup Gnie-    ru ; Sremtett, £>tj5Cit.— Na szkutach: Prysk, naczynie

znieński, naprzód prymasem się jął pisać. Biel. 282.    statkowe. Haur. Sk. 170. PRYSKAĆ, ob. Prysnąć. PRY-

PRYMACYALNY, a, e, PRYMATSKI, PRYMASOWSKI, a,    SKACZ, PRYSKAŁ, a, m., który co popryskuje, ber Se*

ie , od prymasa, beilt ^rtnfaó juflänbtg, prtmaltfcf). Pre-    fpijjer. Tr. PRYSKIRNIK, ob. Pryszczeniec. PRYSKOWAĆ,

rogatywy prymacyalne. Vol. Leg. 7, 69. Godność pry-    -ał, -uje, cz. contin., piątnować, piąlno wypalać; Vind.

matska. Stryjk. 755. — Prymasowski pałac w Warsza-    presbgati, prevshgati, vshgali snamen ; Bosn. sgigati ;

wie. PRYMASOSTWO, a, n., godność i władza pryma-    oparovati ; Rag. xigati, bratibniarfcit. Złodzieja niedorosł-

sa, bte frtmaêtüürbe ; Rag. parvostolstvo , parvostolje ;    ka naprzód rózgą karzą , A wtóry raz odchodzi z pry-

Croat. pervosztolje. PRYMICYE plur. , pierwsze nowo    skowaną twarzą. Klon. Wor. 37. Mieli być na czołach

święconego księdza odprawianie mszy ś., bte erfte SDłeffe    pryskowani, i z miasta wygnani. Bardz. Boet. 13. Nie

Ctneè attgefjenbeit ©eiftlic()en. Na prymieyach jego uczuli    słychać, żeby kiedy w Polszczę o potwarz pryskowano

ludzie w sobie przedziwne nabożeństwo. Sk. Żyw. 1 ,    kogo. Gorn. Wł K 4 b. Sędzia kazał go pryskować,

392, cf. pierwiastki.    •    nozdrza mu kazawszy katu rozerznąć. Star. Dw. 74. Pry-

PRYNCMETAL, u, m„ z Niem., ba§ ^)3rtn$ntetafl ; mieszani-    skować konia, nozdrze mu przerzynać. Cn. Th. einem

na metaliczna albo biała albo żółta. Kluk. Kop. 2, 333.    ^ferbe bie 9?afe auffd)It|en. PRYSNĄĆ, prysnął, prysł,

PRYNCMETALOWY, a, e, öon ^rutjmetall.    pryśnie intrans. jedntl., Pryskać, spryszczać contin., po-

PRYNCYPAL, a, w., "iściec, początek dający sprawie ja-    prysnąć dok. \ Boh. prskati, (cf. prs, prśka deszcz, mże-

kiej, początek , głowa , przełożony, ber principal. Apo-    nie , prśeti, prśjwati, prśka mży deszcz) ; Slov. prskśm ;

stołowie byli pryncypały religii naszej. Żarn. Post. 3,    Vind. perskati, plunuvati ; Rag. praskali scintillare ; Bosn.

738 b. Wielka różność posła od pryncypała. Leszcz. Gł.    spruęati, prosckropiti ; Ross. npbiCHyn., npucKan., ynpH-

136. Kiedy kto stawi rękojmiego , aby na pewny dzień    CKaTb, ynpbiCKHBaTb, 6pbi3raTb, 6pbi3raio, 6pbi*»y, (npu-

płacił, a dłużnikby nie zapłacił, tedy naprzód pryncypał    CKaana penzel introligatorski do popryskiwania brzegów

książki; npbicicb popryskanego co) ; cf. Ital. spruzzare ; Lat. fine ©dfmdre, ©efdfmur. Przykładane pewne lekarstwa aspergere; Germ. fprifcett, fpreugen; pryskać, pluskać, bryzgać, na niektóre części ciała, zwykły prvszcze ostrą ciekło-bryździć kogo błotem, wodą, mit ©ermtfôe Befinden, Hat*    ścią napełnione naciągać. Per. Cyr. 2, 134. Będą na

fd)cnb auöfdfütten auf jemaubeu. Poprysnąć kogo błotem.    ludziach i na bydlętach wrzody i pryszczele nadete. W.

Tr. Ciepliczna woda żelazo jakoby błotem obłacza i spry-    Exod. 9, 9. (pryszcze. 1 Leop. ib.). Bej. Wiz. 11." Wsze-

szcza. Petr. Wod. 6. — g. Z odgłosem rozsypać, laut    Jakich *pryszców i krost z twarzy gubienie. Śleszk. Ped

um^rfprt|en. Trzy razy błysnął Płomień, i żywe iskry' 45. Pryszcze morowe. Sienn. 485. Śleszk. Ped. 164.— po powietrzu prysnął; apicemque per aéra duxit. Zebr.    g. Pryszczel na chlebie. Cn. Th., eine Sfofe auf beitt Srote.

Ow. 252. ług. Złośliwe pióra nie przestają az dotąd    PRYSZCZEć, -ał, -y, cz. conlinpopryszczeć dok., spry—

pryskać swym jadem przeciwko waszej robocie. ‘Gaz. Nar.    szczać, spryskać, pryszczów naciagać; Vind. praskuvati,

1, 174. — g. Intrans. Woda pryska, wytryska, ^erüor*    popraskati, opraskati ; Croat. prischim, poprischem, po-

fprubeln. w Salcburgu z kamienia pryskające cieplice na    prasujem, jzprichiti, jzprischujem ; Dal. izranivam ; Bosn.

świat wszystek sławne, fward. Wl. 151. Tam gdzie    poprasgiti, poprrisgiti, sprrisgiti, oprrisiti; Hag. opri-

wesołe pryskają cieplice Tesalskiej Tempy z Nimfami się    setitise, prijsetim , Sfofen gieren, mit Stofen bebeefen. Sok

myjesz. Tward. Daf. 50. Krew' święta do oka ślepego    tego ziela ciało potężnie pryszczy. Syr. 185. Zmiłuj sie,

prysnęła, i wzrok przywróciła. Odym. Sw. 2 A' k 2, Vind.    bo mię kat spryska." Teat. 10. b, 42. (pali, żega). PRY-

berlati, berluvati, fpntbelu. Niegaszone wapno , gdy na    SZCZLĆ się, POPR\SZCZEC się recipr., pryszcze z sienie wody nalejesz, to wre i pryska. Dambr. 228. fprit*    bie wyrzucać; Croat. zprischitisze, prischimsze ; Ross.

belt. Rozpalone żelazo, gdy kowal topi    w wodzie, to    npwmeBarfeTb, Stofen merfen. Przyjdzie na całą ziemie

zatym pryska zamoczone 1 ‘popiskuje w    mokrzy ciepłej    Egiptską świerzb pryszczący się. Radź. Exod. 9," 9. Po

zagrążone. Zebr. Ow. 302, Garn. ferzby , e$ fprü&t. —    przydaniu się róży, zwykło zaw"żdy wprzód popryszczenie

Fig. Pryska mu z twarzy zdrowie. Kras. W. 14. Z oczu    się, a potym dziury następować/Perz. Lek. 275. Spa-

pryska mu męstwo, brille. Staś. Nam. 1, 88.— §. Pry-    rzeliznę od ukropu , póki się nie spryszczy, tak wyle-

snąć, pęknąć, niknąć, nagle przepaść; planen, »ergebe«,    czysz.... Śleszk. Ped. 225. LIIaur. Sk. 584. 0 bardzo-ć

»erfd)mtnben. Tak bąbelek na wodzie napuszony pryska.    ostre żądła ci wiec bacy mają, A pewnie się wnet spry—

Zab. 16, 189. Sak. Przeciął od razu Fingal tarcz na    szczy, kogo ukąsają. Rej. Wiz. 102. PRYSZCZENICA,

dwoje, Prysła w kawałki. Kras. Oss. F 3. Ten list do    y, i., ziele , rozchodnik pryszczący, pryszczyrnica, pry-

mnie należy, wnet ta pieczątka pryśnie.    Teat. 57, 230.    szczyrnik, aoizoum urens,    $afcentrflu&lefn, ^Mauerpfeffer.

Nadzieje me prysły. Min. Ryt. 1, 102.    Jeśli to cokol-    Syr. 1314, ( Carn. homuleze, homulje). Pryszczenica,

wiek ode mnie zawiśnie, Upewniam, że ten jego nowy    Clematis jlammula, gatunek powoju; przyłożona na cia-

związek pryśnie. Trąb. S. M. 75.    1 samo hartowne że-    ło czyni pryszcze. Kluk. Dyke. 1 , 137. Pryszczenica

lazo pryska w nawałnościacb. Teat. 6. b, 69. — Transi.    Jaskier, ranunculus. Syr. 876, $a$nenfuj5; (Boh. pryskyr-

Prysnąć, pierzchnąć, uskoczyć, uciec, drapnąć, Boh.    njk; Ross. npHmeneu.b). PRYSZCZENIEC, ńca, m., PRY-

prchnauti ; Ross. ynpHCHyTb, cnopxHyTb, (npHCKtb ucie-    SKIRN1K, a, m., flammula Jovis, ziele to usta bardzo

czka, npbiTbifi prędki; napxHyib, nopxaTb przelatywać    rozpala i pryszczy, 33rennfrout. Syr. 517. PRYSZCZOWY,

się; Rag. parhnuti, farhnuti, parhnijvam, farhnijvam stre-    a, e, od pryszcza, S3tflfen*, ©dmmrcn *. Guz pryszczowy.

pere volata), SRetjtouê ucfmteu. Prysła w strony bojaźnią    Budn. Levit. 13, 28. PRYSZCZOWATY, a, e, — o ad-

kupa rozprószona. Zab. 4, 551. Koss. — g. Pryskać,    verb„ na kształt pryszczów, mte 6d)lMrett, óoll ©djmćtren ;

parskać nozdrzami; fdjncu&CU, mit bet* 3îafc eilt ©erdlifd) Croat. prischàszt; Ross. npumeBaTbiü. machen, Haufen. Piasek kopyty w prędkim biegu ciska Pochodź, oprysk, opryskliwy, oprysnac, poprysnąć, po-1 rże ogromnie i nozdrzami pryska.    P. Kchan. Jer. 245.    pryskać,    spryszczać, sprysz, wyprysnąć, rozprysnąć.

Mniemasz hippocentaurem mnie być    panie    bracie. Iż sie-    PRYSZKA,    i, z., Pryscylla, imię białogłowskie, eilt Sffiet*

dzę na tym koniu, co to prysnął na cię. Papr. Pr. C 3    beniame. Pozdrówcie Pryszkę. W. Rom. 16, 3. —    ß. Na

b. Osiełek, co cię niesie, pryska, Czym ci wesołe po-    odpusly-li to jadę? na roki, na Pryszkę. Kchow.    168.

witanie zyska. Suszyć. Pieśń. 2, E. Wiewiórka z popie- Chcesz widzieć tych oszustów, pojedź na trzy króle Do lica po cichu pryskały. Banial. J. 2 b. — Transi. Le-    Krakowa, albo na Sandomirską Pryszkę. Opal. Sal.    186.

dwie śmiechem już nie pryska. Pot. Syl. 458. Te co    (musiał być wielki odpust z jarmarkiem w dzień ś.    Pry-

mor-

495

PRYSUD-PRYSZCZ.

PRYSZCZE Ć - PRYWAT.

pierwej na siebie pryskały, Dziś się czule całowały. Nieme.    szki). — g. Pryszki jelenie , abo wołowe , nazywają

P. P. 125. — (‘PRYSUD ob. ‘Przysąd). — PRYSZCZ,    dę i uszy, które pokrajawszy, ugotują z octem winnym,

PRYSZEC G. Pryszcza, m., PRYSZCZEL, a, m. ; Boh.    pieprzem i cynamonem. Wiel. 424. £urfd) * , ober Ockfen*

pryskyr; pljskyr, prjćesy; Slav. prfshch ; Rag. priset,    maul Uttb £)|rctt, Petit gefdjttltten mtt Setitefftg.

prîctich; Croat. prisch; Bosn. prise, priset, puhviça, PRYTNAC, -ął, -ie, intr. jedntl.. podskoczyć, aitffprtttgett. priscticch, buboliça; Vind. sprauska, sprunska, mehir;    Osieł sobie bryknął, wierzgnął, prytnął. Zab. 13,    274.

Carn. spushaj; Sorab. i. yetżeżko ; Sorab. 2. tschoka,    Trąb., Ross. npbiTb bieg, pęd, np-bnum prędki,

tschozka; Ross. npbimb, npbimiHTb, npbimOBtma, nynbipii, ‘PRYTWOR, ob. Przytwor.    »

nynbipbmieK’b, BOiAupai, Ba.iAbipb;    bębel, pęcherz od    PRYWAT,    a, m., prywatny człowiek, bez urzędu w

ognia, wrzód etc,; eine SraitbMafe,    231afe    auf ber £rnut,    Rzpltćj;    Rag. posobnijk; Ross. onpHumiKŁ; Eccl. ocoó-

baô Çrtôet. Perz. Cyr. 3, 188. wychód, wychodek, pi-lat. Men. Turc, 1, 112, Boh. et Slov. zachód; Vind. Ira-lifhe, fralniza , heiselz, franski kotez, sahod, Jaibil, ai-shel, skrivon krai ; Croat. komernyak ; Bom. zahod, mje-sto potribno ; Slav. izhod; Hoss. 33x041, 01x041, Hy-jkhhice, Hy*Hoe Micro. Nie chcieli go do celi inaczej przypuścić, jedno niechaj wszystkich braci prywety wymyje, i plugastwa za pokute wynosi; a ten wnet na miotłę się i inne naczynia zdobywszy, wszystkie prywety chę-doźyl, nic się nie wstydząc. Sk. Żyw. 1, 297. PRYWETNIK, a, m., cloacarius. Cn. Th. ; Boli. pohodnÿ; Vind. lainosnafhavez, zhistitnik sahoda, jeushlak; Carn. jev-shlar, usrónć, (cf. złotnik), ber ^rioetfcger, ber 9?a'd)föntg. PRYWETNY, PRYWETOWY, a, e, wychodowy. Cn. Th. ^rioet * . PRYWETNE , ego, n., od prywetu zaplata, cloacarium. Cn. Th., Sßriöetgelb.

HHKt, ein Çrfoûtmautt, ber fern 2lmt beflcibet. Prywatem się stać, prywatem być, nie mieć urzędu; removcre se negotiis publicis. Cn. Th. Modrz. Baz. 9, (cf. domak).

Przystojna , abym się tak stawał prywatom, będąc cesarzem , jakiegobym sobie życzył cesarza będąc prywa

tem. Budn. Apopht, 90. (poddanym). PRYWATA, y, z., własny pożytek, osobista szczególna korzyść, samoistwo, szukanie dla siebie tylko korzyści; Vind. lasten prid, lasten dobizhek ; g. a ) ber Çrfoatnufcen, ber (Stgennujj.

Ojczystą miłość zatarła prywata, Skaził umysły zysk z chęcią mamony. Nar. Dz. 2, 141, (cf. na swoje koła ciągnąć, na swój młyn wodę obracać, na swój kłąb' zwijać, na swoje zwijać motowidło). Prywatę za interes publiczny udają. Leszgz. Ci. 60. Jedna święta prywata , ta dziś najpłatniejsza u nas , a na tęśmy wszystkie rady swe założyli, nie bacząc to, iż jeśli publika zginie, prywata skakać musi, jako jej ‘zagada. Rej. Zw. PRYZMA, y, z., figura, i narzędzie matematyczne, fizyczne;

188. Każdy swojej prywaty i własnej sprawy pilnował, Ross. paeKt.

a żadnego starania około Rzpltćj nie mieli. Stryjk. 679. *PRZA, y, z. ; Boh. pire, por (ob. Spor), rozepfe, (ob. Roz-Tuard. Mißc. 76. U wielu religia. bywa płaszczykiem    prza) ; Slov. pfe, rozepfe; Rung, pör; Vind. prepir, (cf.

•prywaty.' Boh. Zamoj. 43. Każdego prywata uwodzi,    przeprzeć) ; Croat. prja ; Dal. pria; Bosn. pria, parba,

aby raczej zalecił brata, niżeli obcego. Star. Vot. E 3.    prenje , dava ; Eccl. et Iloss. npw, npeKa, ( cf. przeko ,

Na tym tylko starania sadzi, co się tknie jego prywat,    sprzeczny); paciifira, lioiofur, ccopa, noTH3anie, cy4iłoe

o to nie dba, co zdrowia spólnego. Btaz. Tłum. B 4.    4tJ0, npaBeacL, cnopt: spór, sprzeczka, (Etym. przeć);

Nie tak armaty i straszne owe boje, Jako więcej prywa-    ber ©łrctt, $(tbct.. Niech pan będzie sędzią, i niechaj

ty zgubiły nas swoje. Tward. W. D. 2, 141. Z sa-    rozdejmie tę przą moję z tobą. Radź. 1 Sam. 24, 16,

mej prywaty przywiedli kraj do przystąpienia do neutral- . Bibl. Gd. ib. Wiśn. 279. Ten co sądzić wszystek świat 4 ności. Pam. 83, 2, 439. — g. b) Prywata, życie nie-    zasiędzie, Przą moję za mnie odprawować będzie. Kanc.

publiczne, niopublika, samotność, Boh. domócnost; Vind.    Gd. 221. Nie o toć jest prza. Gil. Post. 169. (nie o to

ofebnu shiulenje, ^wmtlebett, (Etltgejogeitfiett, Ośtnfamfett.    idzie, nie o tym mowa). Zadali, aby ich prze cudzo-

Przyjacioł nie miał, prywat przestrzegał, expensy nie    zicmcom, a nie onój ziemi obywatelom, ku rozsądzeniu

robił. Zab. 13, 197. Jak jasno świecą ci w senacie,    były zlecone. Modrz. Baz. 298. Prze w prawie miał, i

Tak w cieniu owi i wdzięczrićj prywacie, Ten Jezuso-    prosił króla, aby tej sprawy doma przesłuchał. Kosz. Lor.

wym kompanem, Ów prałatem i godnym kapłanem.    163 b. Ociec bardzićj miłuje syny, niżli sędzia tych,

Tward. Mise. 77. — §. c) Prywata zakonnicza, własno-    co się przedeń ze swą przą przywiodą. Gorn. Wi. J 4

majętność, gdy'zakonnik swoje własną majętność ma,    b. Po dosyć długiej przy, wotowano. Biel. 739. O przach

prócz społeczeństwa klasztornego, ba3 perfbltltcbe ©tgett*    i odeprzach. Herb. Siat. 496. o skargach, żałobach i

ijjitm eines OrbenSbruberS. Cn. Th. PRYWATNIE, a, m.,    odwodach, Klagen unb ©egcnflagctt. Gdy będzie rozsądek

prywaty pilnujący, na swe koło wszystko ciągnący. Cn.    trudny między krwią a krwią, przą iodeprzą.... 1 Leop.

Th., eilt eigennüfcigeï, felbftfüdjtigcr SJîcnfcb. Elżbieta miej-    Deut. 17, 8. (między sprawą, a sprawą. Bibl. Gd).

Ross. obsol. npant, npary ; jednoczyć, łączyć, ocrbtnbctt, tterchtigeit. Derivanda Composita : zaprządz, zaprzedać, wyprzęgać , rozprzedać, przeprzegać, sprządz, sprzedać, sprzeiaj , sprząg ; przącka, przecka, [sprązka 2], sprzączka. — PRZĄCKA, ob. Przęcka.

ob. Prząść. PRZĄDKA, i, ź.; Boh. predlice, pfastewnice ; Vind. et Carn. prediza ; Bosn. prelięa, pre-Ija ; Rag. prćliza ; Croat. prćlya; Dal. prelicza ; Ross. npaxa ; przędziarka, kobieta co przędzie, bte ©pimterinit. Poty prządka nić ciągnie, póki ma przędziwo. Zabi. Amf. 77. Prządki życia ludzkiego, Parki. Olw. Ow. 522. et 89, (Boh. sudice, sudićka , cf. sędzina; Carn. rojnèze, cf. roić). O bodaj duszo moja nigdy z twej pamiątki Nie wchodziły myśli onćj życia prządki Ludzkiego , która nici rwie ludzkiego wieku. Kulig. Her. 282. — §. Hist. nat. Niektóre gąsienice, mając się stać poczwarką, ro-

494

P R Y W A T A - PRYWET.

PRYWETNIK - PRZĄDKA.

sca w radzie swemi prywatnikami osadziła. Nar. Hst. 7, ‘PRZAC, [PRZADZ 3], przagł, przeże, przegnie, cz. jedntl.) 149. stronnikami. PRYWATNY, a, e, PRYWATNIE ad-verb., niepubliczny, domowy; Sorab. 1. pżiszobne ; Vind. ofeben, safeben ; Rag. posobni ; Ross. onpmjHidH, na-CTHUÎI, ^rioat * , llftuöltd). Prawo szczególne abo prywatne ma za cel sprawy szczególne obywatelów wziętych w osobności. Wyrw. Geogr. 103, (cf. osobliwy). Dla PRZADAĆ, pospolitego Dobra odbieżeć swego prywatnego. 'Past. Fid.

283. Prywatny żywot najlepszy. Cn. Ad. 498. (wszędy dobrze, ale doma lepiej). Akt weselny miał się prywatnie odprawić. Kras. Pod. 2, 51. Sułtan , kiedy prywatnie jedzie > w ten czas nie ma wielkiej gwardyi koło siebie. Star. Dw. 41. — g\ Chwalą królewica, jak mężny, dobry, nieprywatny, niepyszny, z każdym za brat.

Pot. Arg. 309. nieprywatny < popularny.

PRYWET, PRÉWET, u, m., wychod domowy, wychodek, potrzeba, retyrada , dwór, ganek, sekret; ber Abtritt,

bią zasklep, snując sok z siebie wypuszczony niby jaką    udawnnemi, sztucznemi, w jedwab' lub bawełnę uwi-

przędzę, którą w około siebie w kłąb zwijają; i te na-    nionemi, jedwabnemi, słodkiemi, gefünftdte ffiorte. "PRZĄ-

zywają się prządki, lombyces. Zool. 144. Kluk. Zw. 4,    SLIĆ n. p. konopie cz. contin,, czesać, czochrać konopier

96. epimwuipen, ©ptnnetimten. PRZĄDEK, dka, m.,    ßaiif I;cd)dtt. Tr. PRZĄSŁKA, i, z., Przęsłka, ziele, Ko-

PRZĄDCA, y, m.\ Boh. pradlj, prastewnjk; Vind. pre-    niogon qu. v., cf. skrzyp. PRZĄŚN1CA , * y, z., przęśliea ;

dez, prednik ; Boss. npa4H;iŁmHKi. ; który przędzie, ber    Boss. npac.iima, npajiKa ; kadzie), ber 6pimirocfen, bte

Spinner. Tr. PRZĄDNA, a, e, od przędzenia, Spinn*;    Spinbd.’ Siedząc u prząśnicy Śpiewa niewiasta i zbywa

Boh. pradelnj.    Prządna izba; Boh. pfastwa, 'prządnia.    tęsknicy. Zab. 9, 120.

PRZĄDZIONO, ob. Przędziono.    Pochodź, przędza, prządka, przedziarka, przedziono ,    '

PRZAŁKA, i, z’.,    gatunek gruszek, eine Slrt Sirnett. Paso-    przęsło ; naprzedzać, naprząśc, oprzeßac, oprząść, uprzeL-

wki i przałki. Zimor. Biel. 128.    dać. itprząść, ^wyprzedać, wyprząść.

PRZĄŚĆ, PRZĘŚĆ, prządł, przędła, przędzie, przędę cz. PRZAŚNY, ‘PRZEŚ1NY, a, e, PRZAŚNO adverb. ; Boh. presnÿ ; jedntl., 'Prządać conlin. et frequ.\ Boh. prjsti, predl,    Vind. oprefen , nekvafen, nekifan ; Carn. oppręsn ; Rag.

predu ; Morav. prądu, prasti, pradl; Sorab. 2. pschefcż,    prjeesni, prjesni, nekissio ; Bosn. priesan, prisan, prisni,

pschedl, psehedu ; Sorab. 1. pschacż, pzafcż, pźadu,    prjesni, nekisseo, kakoti krûh nekisseo, (2. recens,

pschadu, pschedżem ; Carn. pręsti, prędl, prędem; Vind.    crudus)\ Ross. nptcHUM; niekwaszony, nngefänert. Chleb

prest, presti, predel, prćdem ; Croat. preszti , preszlem,    jeden kwaśny, drugi przaśny. Karnk. Kai. 167. Ciasto

predem ; Bag.    prèsti, prêdem ; Bosn. et Slav. presti;    przaśne. Cr esc. 158. Zaczynili podpłomyków przaśnych,

Ross. npadb,    npa^y ; przędzę robić, jedwab' etc. na    bo nie mogły być zakwaszone dla pośpiechu. W. Exod.

na-

495

PRZĄDEK - PRZĄŚĆ.

PRZĄŚLIĆ- PRZAŚNOŚĆ.

nici lub nitki przerabiać, fptmtett. Zona moja przędzie    12, 59. Bk. Żyw. i, 261. et 515. Częstował ich,

nici na kołowrotku. Teąt 51. b, 5. Pallas najpierwéj    piekłszy chleba przaśnego. 1 Leop. Genes. 19. 5. Prza-

żonom wymyśliła prząść kądziel i płótno tkać. Biel. Św.    śno jeść będą na miejscu świętym. Budn. Levit. 6, 16.

8 b. Z niewiastami kądziołki prządali, albo wzorki szy-    (bez kwasu). Sól czyni ostrość pokarmów, które same

li. Rej. Zw. 25. Sardanapal w niewieścim odzieniu 'mię-    z siebie są przaśne. Bak. Probl. 191. Rosyanie w kwa-

dzy nierządnicami prządał. Kosz. Lor. 77. Herkules , w    śnym chlebie celebrują sakrament eucharystyi, nie w prza-

bogów umieszczony rzędzie , Û nóg Omfali zniewieściały    śnym. Fund. 2. Smotr. Ex. 45. Przaśny chlćb * PRZAŚNE,,

przędzie. Kras. Woj. Ćh. 51. Parki pod ziemią siedząc    ego, PRZASNEK, nka , m., PRZAŚN1K, a, m., PRŹA-

przędą ludzkie lata. Zbił. Dr. F. 2. — Fig. Ów niebo-    ŚNICA, y, z., ^PRZASNYSZ, a, m., {Bzów. Roz. 54jt,

rak juz cienko przędzie, juz przemysłami idzie, a prze-    mtgefflltcrteS Srot; Carn. oppresnek ; Vind. oprefnik;

cię nie dostawa. Falib. F 2. juz cienko śpiewa, spuścił    Croat. pogacha; Hitng. pogótsa ; Bosn. prisnaę, prrisnaę,

z kwinty, cienko koło niego, ostatnim goni, jest na    prjesnaę Ubum; Ross. onpbcHOKX , adj. onptcHOMHbm.

schyłkuL er tft auf ber 9?etge. - §. Transi, fig. Prząść co    W te dni powinni byli jeść azymos panes, t. j. przaśni-

w głowie, roić sobie, snować, układać, knować; et*    ki, vulgo macę, alias placki, nie na kwasie, ani na

im Słopfe fpirntett, ouSbenfcn, im (sinne tmben, im    drożdżach mieszane i pieczone. Chmiel. 1, 1067. Smotr..

©cfyilbe führen. Dumą a ogniem miłosnym uwiędła, Dzi-    Apol. 45. Takim chlebem być nie może przaśnik, jakim

kie układy w próżnej głowie przędła. Hor. 1, 171. Wy-    jest kwaśnik. Smotr. Ex. 44. Chwali ich, iż w przâ-

kłady pisma dziwne zmyślali i przędli. Farn. 157. Co    śnym służą, choć od Greków prześladowani. Sk. Dz.

za srogie obrazy, jak okropne przęścia Myśli smutnej,    1075. Święćmy nie w kwasie dawnym, ale w przaśn-

na wzmiankę mojego nieszczęścia, Zabi. Amfi. 78. Prze-    kach czystości i prawdy. Budn. 1 Cor. 5, 8. W prza-

dą to sobie w głowie, iż w kompanii milej ginąć jest,    śnicy szczerości i prawdy. Sk. Kaz.    157. Sk. Dz. 1026.

niż bez drugiego. Nag. Cyc. 50. Milczę, aż to do sku-    ©fijJtetfl. Apostoł wiernych bożych    azymami, t. j^ prza-

tku przyjdzie, co ma głowa przędzie. Teat. 46. c, 98. śnikami abo bezkwaśnymi nazywa. Smotr. Apol. 155. —

Coż tedy sobie za chwały Umysł mój przedzie żuchwa-    Święto przaśników⁷, święto przaśnic, w starym tesfamen—

ły? Dar. Lot. 4, 26. f Niech oio próżną nadzieję w gło-    cie przed wielkocnym dniem, gdzie się nie godzi żydom

wie swojej przedzie, Że chwała jego wierszów na wieki    nic kwaszonego nie mieć w domu. Karnk. Kat. 167. Sekl.

trwać będzie. Chód. Gesn. 5. Już dekret z świadków    Math. 26. et Marc. 14, Boh. presnice; ( Mnd. prasnik ,

wysłuchanych przędą. Pot. Syl. 80. Rogatą zdobycz prze-    presnik * święto, prasnuvat fenari,    ob. Próżnować, pró—

dli w głowie. Jabl Buk. H 5. Niech sobie w głowie    żnyj. Nadchodził już dzień święty    przaśnic, który *zo-

. jak chce przędzie. Leszcz. Class. 27. Coś pierwej w gło-    wą wielką nocą. 1 Leop. Luc. 22,    1. Uroczystość prza-

wie dziką dumę przędła, Rędziesz też u drzwi szlochać    śnie będziesz strzegł; siedm dni będziesz pożywał chle-

babo zwiędła. Flor. 1, 119. Aar. Kto sobie inszą po-    ba przaśnego. 1 Leop. Exod. 23, 15. et Radź. ib. —

stawę przędzie a zmyśla, taki co złego myśli. Kosz. Lor.    Przaśny miód * niesycony, niepity, mtgefetmter Ipimtg. Od

44 b. Jak więc sobie z nim równość w pysznej prze-    beczki miodu przaśnego nierozsyconego, którego kichla-

dziesz głowie, Ż nim, przed którego mocą wszyscy drżą    rze na miodowniki wyrabiają, po złotemu. Vol. Leg. 3,

bogowie. Dmoch. II. 2, 70. — §. Kto słowy przędzio-    480. ‘Prześny miód. Sienn. 12*2. PRZASNOSC, ści, £,

nemi przyjaźń pokazuje, Nie wierz mu nigdy, bo cię    niekwaszność, słodkość; btc Uît(J6faU6ïtl)0tt, ©ÜjJiçjfctt J,

sercem nie miłuje. Modrz. Baz. 261. t. j. upstrzonemi,    Ross. npicHOCTL. Przasność albo słodkość z kwasem „

potrawy. Cn. Th. Przyjmiesz z chęcią, co z laski bożej, Ziemianin chudy prze cię położy. Mlask. Ryt: 2, 24. — 2. PRZE - , Praep. inseparab. ; Boh. pfe -, pro Sorab. 1. pżie - ; Croat. pre - ; Dal. et Slav. pro - ; Garn. prezh -, (ob. Precz); Ross. nepe-, npe -, npo-; Lat. per-, prae-; i) in compositionibus verborum actionem per spatium vel tempus aliquod ad ßnem deducit ; e. gr. Przepłynąć, przeczytać, przebiedz, przedrzymać kazanie; burd)fd)tt)trameît, burcfylattfert, bte ganje Çrebtgt burd)fd)lafen ; Sorab. l.pże-; Vind. pre-, skus~, e. gr. prekopati, skuskopati * przekopać ; Ross. npo-; a) prodigitatis absorbentis. Przebudował majątek, przemarnował, przeczestowal , przestroił, przeprawowa!, przełotrował, oerbrtuett, t>cr fdjroenbett îC. — b) Translationem aclionis e loco in locum ; transformatio-nem: Przenieść na drugą stronę, übertragen ; przepisać, abfdjret&en; przedrukować, przerabiać, przeobrażać, um* brndert 2C. — c) Praeteritionem, mimo, twrbci). Przeszedł, nie wstępował; przemycić, cf. Dissert, noslram de Etymologia §. 95., ubi de Boh. etc. pro et pre. — d) Su-perationem, über*. Przewyższyć, przechodzić kogo, über* treffen. Nie przekonasz go, nie przegadasz, nie przesiedzisz , nie przeswarzysz, non superabis illum sermone, contentione etc. Cn. Th. 518. — e) lnterruptionis vel eruptionis, quasi ex abrupto : Przemówić, przebąknąć , przebudzić. — f) Excessi : Przebrać miarę, przepełnić, przekarmić, przejeść się. — g ) Modici usus : Przejeść czego, przekąsić, przegryźć. — 2) Prze-* przed-, t)0r. Przekładać co komu, proponere, uorlegctt; przewidzieć.— 3) Prze-, cum Adjectivis, exprimit gradum abundantiae, vehementiae * bardzo, mocno, arcy, fefir: Przebogaty, prze-zimny, przewielebny ; Slov. pre - , n. p. premili , predo-bri, preweliki ; Garn. prê-; Vind. pre-, slu-, mozhnu, e. gr. predober ; Croat. pre-, n. p. prevuchen * naju-czeńszy; Dal. prem-; Ross. et Eccl. npe-, npeójariii, npeóoraTun, npeBeiHKiw ; * Bce - , * Tpe -, cf. *wsze, cf. trzy; Gall. très - . Cum Superlat., Przena * Przenaj - , n. p. Prze-najdostojniejszy, przenajzacniejszy, przenajwielebniejszy.

nie zejdą się, ani zgodzą. Gil. Post. 74 b. Nie rozumiejmy, żeby przaśność tak potrzebna była, iż gdyby jej chlćb nie miał, nie mógłby być sakrament ciała bożego sprawowan. Kucz. Kat. 2, 413. Smak, t. j. kwaśność abo przaśność, jako i małość i wielość, kwadranguł i okrągłość, accidentia są, a nie istność. Smotr. Nap. 38. i. ‘PRZE Praep. reg. Accus. * dla, przez, za; roegett, burd), bei); Bok. pro; Slov. pre; Ross. npo ; ( cf. Lat. pro, per; G er. für). §. 1 ) caussale-, burd), au$, t)0rt, wegen.

Rytygier prze nieznośny żal od swojej ręki zginął. Budn.

Apopht. 137. Karz je panie prze ich zdrady. /. Kchan.

Ps. 6. (za ich zdrady. Karp. 5, 10). Pan zabił Ozę prze śmiałość, iż wyciągnął rękę ku skrzyni przymierza. W.

2 Reg. 6, 7. Prze tę przyczynę. Biel. 78. Papr. Ryc.

Uczyni on to, nie prze moję chudobę i nikczemną osobę, ale miłość najmilejszćj ojczyzny. Orzech. Qu. 31. Za chuć twą u mnie inszą trudno-ć wziąć nagrodę Prze mieszek spustoszały i moję chudobę. Papr. Przyk. A 2.

Owieczki obumierać muszą, prze niedostatek obroku.

Rej. Ap. 35, (cf. ‘przecz). — §.2) Obsecrandi: Przebóg! dla boga! bei) ©Ott, um ©Otteä ©itteit! Prze bóg! affe-•cturn exclamandi exprimit, sed subaudito proszę , pytam.

Cn. Th. Ojcze! spraw prze bóg! by nie umierała. Past.

Fid. 276. Prze żywy bóg! Prze bóg was proszę, proszę ja was. Cn. Th. Ba ! Prze boga, i dlategoż ja to mam czynić. Gorn. Sen. 274. Chciejże się zmiłować prze bóg nade mną. Past. Fid. 112. Prze żywy bóg, co to za śmiałość. W. Post. W. 2, 52. Poczujcie się tedy prze bóg żywy, jakoście daleko od cnoty przodków ustąpili. Star. Pob. B b. Ale prze bóg żywy, dajże mi pokój. Teat. 24. c, 17. Boże mój, ty bądź ze mną, prze imię swoje, Ty mię ratuj, bo wielkie są łaski twoje. J.

Kchan. Ps. 167. Prze naszej łożnicy mir drogi, Prze me, prze niebieskie bogi, Prze jeślim ci w czym prawą, prze lubo już ginę, Serdeczną zawsze miłość, mćj śmierci przyczynę, Aury ani przypuszczaj do mojej łożnicy. Zebr. Ow. 487; per. Prze bóg kogo prosić, modlić się człowieku* bardzo pokornie się prosić, um ©ot* PRZE, ob. Przeć.

teäwtüeu bitten. Cn. Th. — Aliter : Prze bóg prosić * że- TRZEBABA, y, i., n. p. Na»zymby zdaniem dać winowaj-brzeć, betteln, ib. 831. Prze bóg dawać * jałmużnę da- com miejsce do przebaby, Gdyż nie ze złości przewinili wać, 211mafen (um ©otteärotHen) geben; prze bóg brać* na nim, Nie żadnćj zemsty zwiodły ich powaby. Chrośc. jałmużnę brać. ib. — g. Nie wiedząc, co z niewolnikami Fars. 16.? [przebaczenie. 7.]

czynić, puszczano ich prze bóg. Biel. 494. darmo, za PRZEBACZYĆ, f. przebaczy cz. dok., Przebaczać niedok., panie boże zapłać, umfoitft. Biel. Św. 285. — Jeśliby Przebaczywać frequ.\ §. 1‘) przeoczyć, zapomnieć, za-niewiasta w chorobie gieradę księdzu oddała z rąk swych, pamiętać, zaniedbać; überfein, öergeffen, öentad)lafftgen.

krewne swe od tego oddaliwszy, nie bez krzywdy ich, zowie się to prze bóg darować. Szczerb. Sax. 143. — §*. 3) Consilii, usus : *Prze kogo dla kogo ; für jeutaubcu, $u feinem Selten. Bóg syna nam zbawienie. Kanc. Gd. 22. Jeślić nie stanie chleba prze cię i prze czeladź twoję . . . . W. Post. W. 189. Rozkazał aagotować prze wszystek lud, tak prze małego, jak i wielkiego, gody. Radź. Eslh. 1, 5. On prze nie sprawił cześć wielką, ib. 2 Reg. 6, 23. — §*. Prze zdrowie czyje pić, przez zdrowie, za zdrowie czyje. Cn. Th. 697. auf jemattbeS ©efmtbfjßtt tnnfen. — §. *4) Prze * przed, t>or. Prze cię, przeń * przedeń, przed niego, n. p. kładę

496

PRZE.

PRZE - PRZEBACZYĆ.

Odchodząc,f ze strzałami powziąć ,przebaczyła sajdaka; oblita est. Zebr. Ow. 41. Lub lata dojęły człowieku, I rze-czym gwałt przebaczył, w pierwszym znanych wieku, swego dał prze nasze Pamnię wzdam co z większego. Zebr. Ow. 299; (multa

me fugiunt, plura tarnen memini). Rodzice zapamiętali, przyjaciele zaniedbali, ale mnie pan nie przebaczył. /. Kchan. Ps. 36. Nie na wieki pan przebaczy Upadłego człowieka. J. Kchan. Ps. 12. Świat was przebacza ; ale bóg na was dobre oko ma. Żarn. Post. 22. Powiedziało się, a jeśli co przebaczonego zostało, tu się powiedzieć może. Gorn. Sen. 495. Paweł ś. nie zakazował małżeństwa, a wszakże pożytków nie przebaczył czystości. Bial.

Post. 195. Synowie upadłszy, na rodzice narzekają, przeto    Teat. 10, 64. Zamieszania u nas w domu wielkie

prze-

iż ich w wychowaniu przebaczali. Glicz. Wych. E 6.    bękiwają, że wesela nie będzie. ib. 27. c, 65. prźepo-

(zaniedbali, zapomnieli o niém). Za wielki to sobie miały wiadaja, prorokują.

skarb, gdy im bóg dał co młodego, powiadając, już PRZEBALOWAC cz.‘dok., balujac przepędzić, przemarno-pewnie wiemy, iż bóg na nas łaskaw, gdy nas tym nie wać, mit Säßen burdjbriltgen. Niechże nam Jejmość prze-przebacza. Glicz. Wych. C 2 b. (nie mija, owszem ob-    balowane    odda pieniądze.    Teat. 24. b, 74. PRZEBALO-

darza). Gdziebym od ciebie w tej prośbie mojej był prze-    WAĆ się    recipr., balując    zabawić się, przetańcować się,

baczon i z niczym odepchnion, tobym . . . . Smotr. Nap.    ftd) mit Säßen erlufttgeit. Poczekajcie"no, podobno prze-

81, cf. przejrzan, nie uważany, za nic miany. — §. 2)    balujemy się wszyscy. Teat. 53. d, 19.

Przebaczyć komu * darować mu winę, wybaczyć; Vind. PRZEBANK1ETOWAĆ cz. dok., bankietując przemarnować, sanesti, safhonati, nasameriti, einem oergci^en. Jeśli się    öerfdfmaufett ; Vind. sajeduvati, sagostuvati; Ross, npoim-

synom Aaronowym nie przepiekło, coż mniemasz tym    poBaib. Strzedz trzeba, abyśmy nie przebankietowali

czarownikom sprawiedliwość boża przebaczyć ma? Wiśn.    wszystkiego. Star. Woj. B 2 b.

515. Przebaczenie, jest kary zasłużonej odpuszczenie. Pilch. PRZEBARSŻCZAĆ w czym cz. niedok., przekwintować, prze-Sen. Ust. 102. Twój ociec przebaczył mych win. Kanc.    bierać ; efel fcp, rcälßerifd) fet)it, gar ju febr anêîlauben,

Gd. 227. Przebaczaj wady cudze równe, Gdy sam do    an§tt)ä('len. , Głód nie pyszny, przestaje    byle na czym,

siebie czujesz główne. Cn. Ad. 937.— §. Przy prawdzie    zgoła nie przebarszcza. Pilch. Sen. list.    4, 148. Łacno

stójcie, a jeśli teraz czasowi przebaczacie, na potym    przebarszczać, kiedy jest w czym. Rys.    Ad. 34. Cn. Ad.

prawdy nie tajcie. Sk. Zyw. 1, 14. ulegacie, do czasu    415. —    $. Przebarszczać    nad kim, przewodzić, doka-

się stosujecie; ftd; in bie Bcitumftänbe fügen, nadfgebcn. —    zywać; an’jemanben fernen    Shttbmtßen auêlaffen, itm eigen«

§. c) Przebaczyć, z uwagą przezierać, rozważać, aufmcrb    mädjttg belfanbeln. Leda kto nade mną przebarszcza, do-

fam bnrcf;fe^eit. Na ten czas zhańbion nie będę, gdy pil-    kazuje. Cn. Ad. 429. Odgryza się, nie da sobie na genie przebaczę wszystkie przykazania twoje. 3 Leop. Ps.    bie grać, nie da nad sobą przebarszczać. Cn. Th. 597.

118, 6. (przeglądnę. 1 Leop.).— §. Przebaczać, (‘przed-    Nieprzyjacielski kapitan przebarszcza, pieniądze odbierając,

baczać), przeglądać, przewidzieć, przeczuwać, ywauS fe*    co słowo to mówi: trzeba więcej, przyłóż, nie dobra

Ijeit. Cn. Th. PRZEBACZNY, a, e , wybaczający, do da-    waga ! Birk. Kaz. Ob. C 2 b. Kup' sobie nad kimbyś

rov.ania winy skłonny, trcrjcibcnb. Mości Hrabio, raczże    przebarszczał. Cn. Ad. 407. Oznajmował Piotr zwrócenie

być przebacznym temu chłopcu. Teat. 20. b, 81. Prawa    swe na państwo ; ale niedługo przebarszczał, skoro przy-

przebaczne panom, twarde dla chudych, ib. 20. b, 123. jechawszy umarł. Gwagn. 648.

— §. Passive: Przebaczny występek, odpuszczalny, mo- PRZEBECZEĆ cz. dok., becząc przebyć; Ross. npoóieaTb, gący być przebaczonym, darowanym, oerjeildid) ; Eccl.    bitrdiblöfcn. PRZEBECZEĆ cz. dok., beczeniem przebyć,

npeBHHTe.iŁHbiH , npeBnaTejŁno.    burdtfumfen ; Ross. npornym^ait. PRZEBĘKNAĆ, ob. Prze-

1.    PRZEBADAĆ cz. dok., Przebadywać fregu., przyszłe rze- bąkać,

czy wybadać, »orfJCr nirêforfcfyen. Ludwik Węgierski nie- ‘PRZEBEROWAĆ cz. dok., przewiercićć, prześwidrzyć, bltttfp które rzeczy z astrologii zwykł był przebadywać. Krom.    bereit. Najlepiej wina kosztować, beczkę we śrzodku

389.    przeberowawszy. Cresc. 345. Bóg wody krynicę z opoki

2.    PRZEBADAĆ, ob. Przebość,    toczył, onćj nie przeberowawszy. Bzów. Roz. 52.

PRZEBAKNAĆ, PRZEBĘKNAĆ, PRZEBĘCZYĆ, przebąknął, PRZEBIĆ, f. przebije cz. dok., Przebijać niedok. ; Boh. prè-

przebąkł, f. przebąknie, przebęknie cz. dok., Przebą-    biti, probiti ; Slov. pfebjgam ; Sorab. l.pżebicż, pżebiyu,

kać niedok., przebąkuje pr., Przebąkiwać , Przebękiwać    pżeraźu ; Vind. prevdariti, skusvdariti, {ob. Uderzyć) ;

frequ., półgębkiem odzywać się, pisnąć, trunąć; ctmaó    Croat. prebijam; Dal. probijam ; Rag. probitti, probîati ;

mucffen,    einen Reinen 8ant    fyewor brecfyen laffen, fid)    fnrj    Bosn. probitti, prebiati, probosti,    omahnuti; Eccl. np’E-

unb leife    melben. Nawet nie    przebąkłem nic. Zab. 7,    203.    ehth , npeÓHBaTii ; Boss. nepeóirrb,    nepeóiiBaTb, npoómb,

Dosłyszałem słowa, Co tam Waść przebąknąłeś, coś na    npooimaîb, npoiniióiiTb, npomiióaTb ; § 1) bijąc wskroś

kształt psubrata! Zabł. Amf. 96. Kto Francuzkim językiem    przenikać, przekłóć, przeszyć; burd)fd)lagen, blirdtfłecben,

przebęknie, wraz musi być    i mądrym i grzecznym.    Boh.    bltrcfmageln. Jael przebiła goździem    skronie śpiącego Si-

Kom. 1,    106. Waść widzę    coś nadto przebąkujesz,    znaj    sary, tak iż przeszedł aż do ziemi.    Badz. Judic. 4, 21.

się Waść na sobie. Teat. 26. 6,6. W tym staruszek    Przebiwszy na wylot szczypcami pancerolę, pamfilowi łeb

podochocony zaczyna przebąkiwać, żarcikami pluskać. Zab.    urwał. Mon. 64, 167. Mieczem ostrym dobrowolnie sam

13, 199. Jak wiele jest ludzi cnotliwych, co o nich ani    się przebił. Warg. Wal. 78. er erffad) ftd). Osy żądłami

przebąkną słowa, a wiele ladajakich, co za pieniądze    swemi i skórę na wieprzach przebić mogą. Sk. Zyw. 1,

sławy nabywają. Lub. Roz. 242. Jeden panicz, chcąc z 26. Muru głową nie przebijesz. Teat. 43. b, 94, (cf. światłem swym się popisywać, Przeciw wolnym elekeyom    mur). — Przebić co przez sito. Urzed. 400. przesie-

zaczął przebąkiwać. Nieme. P. P. 85. Już i słówka wie-    wać, bnr$fcf)lagen burd) eilt ©teß, burdfftcben. Przebijać weł-

cej nie przebęknę. Boh. Kom. 1, 17. Nie mógłbyś ty choć    nę, bawełnę * wybijać, czechrać, czesać. Cn. Th. 1505.

przebęczyć jako,* kiedy czytać nie umiesz. Teat. 50, 5.    bie 2öaße fragen, burd)fd)lagen, butd)tyc$eln, farbetfdjen. —

W panienkach młodych czasem sama natura przebąkuje.    §. Metaph. Przebijać, przenikać, burdjbrhtgen. Te słowa

496

PRZE.

PRZE-PRZEBACZYĆ.

Prze naszej łożnicy mir drogi, Prze me, prze niebieskie bogi, Prze jeślim ci w czym prawą, prze lubo już ginę, Serdeczną zawsze miłość, mój śmierci przyczynę, Aury ani przypuszczaj do mojej łożnicy. Zebr. Ow. 187; per. Prze bóg kogo prosić, modlić się człowieku* bardzo pokornie się prosić, unt ©ot* PRZE, ob. Przeć.

teSnńtten bitten. Cn. Th. — Aliter: Prze bóg prosić * że- ‘PRZEBABA, y, z., n. p. Na»zymby zdaniem dać winowaj-brzeć, betteln, ib. 831. Prze bóg dawać * jałmużnę da- com miejsce do przebaby, Gdyż nie ze złości przewinili wać, 2lIntofen (unt ©otte&tnfleu) geben; prze bóg brać* na nim, Nie żadnćj zemsty zwiodły ich powaby. Chros'c. jałmużnę brać. ib. — §. Nie wiedząc, co z niewolnikami Fars. 16.? [przebaczenie. 7.]

czynić, puszczano ich prze bóg. Biel. 494. darmo, za PRZEBACZYĆ, f. przebaczy cz. dok., Przebaczać niedok., panie boże zapłać, umfonft. Biel. Św. 285. — Jeśliby Przebaczy wać frequ.; §. 1‘) przeoczyć, zapomnieć, za-niewiasta w chorobie gieradę księdzu oddała z rąk swych, krewne swe od tego oddaliwszy, nie bez krzywdy ich, zowie się to prze bóg darować. Szczerb. Sax. 143. —

§*. 3) Consilii, usus : ‘Prze kogo dla kogo ; für jentanben, ju feinem Seften. Bóg syna nam swego dał prze nasze zbawienie. Kanc. Gd. 22. Jeślić nie stanie chleba prze cię i prze czeladź twoję . . . . W. Post. W. 189. Rozkazał aagotować prze wszystek lud, tak prze małego, jak i wielkiego, gody. Radź. Eslh. 1, 5. On prze nie sprawił cześć wielką, ib. 2 Reg. 6, 23. — §*. Prze zdrowie czyje pić, przez zdrowie, za zdrowie czyje. Cn. Th. 697. auf jemanbeS ©efunbljett trinfen. — g. *4) Prze * przed, oor. Prze cię, przeń * przedeń, przed niego, n. p. kładę

nie zejdą się, ani zgodzą. Gil. Post. 74 b. Nie rozumiejmy, żeby przaśność tak potrzebna była, iż gdyby jej chlćb nie miał, nie mógłby być sakrament ciała bożego sprawowan. Kucz. Kat. 2, 413. Smak, t. j. kwaśność abo przaśność , jako i małość i wielość, kwadranguł i okrągłość, accidentia są, a nie istność. Smotr. Nap. 38.

1. ‘PRZE Praep. reg. Accus. * dla, przez, za; roegeu, burd), bet); Boh. pro; Slov. pre; Ross. npo ; ( cf. Lat. pro, per; Gsr. fur). §. 1) eautsale; burd;, an$, »on, wegen. Rytygier prze nieznośny żal od swojej ręki zginął. Budn. Apopht. 137. Karz je panie prze ich zdrady. /. Kchan. Ps. 6. (za ich zdrady. Karp. 5, 10). Pan zabił Ozę prze śmiałość, iż wyciągnął rękę ku skrzyni przymierza. W. 2 Reg. 6, 7. Prze tę przyczynę. Biel. 78. Papr. Ryc. Uczyni on to, nie prze moję chudobę i nikczemną osobę, ale miłość najmilejszćj ojczyzny. Orzech. Qu 31. Za chuć twą u mnie inszą trudno-ć wziąć nagrodę Prze mieszek spustoszały i moję chudobę. Papr. Przyk. A 2. Owieczki obumierać muszą, prze niedostatek obroku. Rej. Ap. 35, (cf. ‘przecz).—§.2) Obsecrandi: Przebóg! dla boga! bel) @ott, Ultt ©0tte3 ŚtKen! Prze bóg! affe-dum exclainandi exprimit, sed subaudito proszę, pytam. Gil. Th. Ojcze! spraw prze bóg! by nie umierała. Past. Fid. 276. Prze żywy bóg! Prze bóg was proszę, proszę ja was. Cn. Th. Ba ! Prze boga, i dlategoż ja to mam czynić. Gorn. Sen. 274. Ghciojże się zmiłować prze bóg nade mną. Past. Fid. 112. Prze żywy bóg, co to za śmiałość. W. Post. W. 2, 52. Poczujcie się tedy prze bóg żywy, jakoście daleko od cnoty przodków ustąpili. Star. Ptb. B b. Ale prze bóg żywy, dajże mi pokój. Teat. 24. c, 17. Boże mój, ty bądź ze mną, prze imię swoje, Ty mię ratuj, bo wielkie są łaski twoje. J. Kchan. Ps. 167.

potrawy. Cn. Th. Przyjmiesz z chęcią, co z Jaski bożej, Ziemianin chudy prze cię pofoźy. Miask. Ryt; 2, 24. — 2. PRZE - , Praep. inseparab. ; Boh. pre - , pro Sorab. 1. pźie - ; Groat. pre - ; Dal. et Slav. pro - ; Carn. prezh -, (ob. Precz); Ross. nepe-, npe -, npo-; Lat. per-, prae-; 1) in compositionibus verborum actionem per spatium vel tempus aliquod ad finem deducit ; e. gr. Przepłynąć, przeczytać, przebiedz, przedrzymać kazanie; burcOfdjltńramett, bnrd;laufert, bte ganje ^rebtgt burc^ft^Iafen; Sorab. l.pże-; Vind. pre-, skus-, e. gr. prekopati, skuskopati « przekopać ; Ross. npo-; a) prodigitatis absorbentis. Przebudował majątek, przemarnował, przeczestował , przestroił, przeprawowa!, przełotrowal, »erbauen, ï>er f^menDcn ÎC. — b) Translationem aclionis e loco in locum ; transformatio-nem: Przenieść na drugą stronę, übertragen; przepisać, abfdjretbett; przedrukować, przerabiać, przeobrażać, um* brinfett JC. — c) Praeteritionem, mimo, twrbei). Przeszedł, nie wstępował; przemycić, cf. Dissert, nostram de Etymologia §. 95., ubi de Boh. etc. pro et pre. — d) Superationem , über*. Przewyższyć, przechodzić kogo, über« treffen. Nie przekonasz go, nie przegadasz, nie przesiedzisz , nie przeswarzysz, non superabis illum sermone, contentione etc. Cn. Th. 518. — e) lnterruptionis vel eruptionis, quasi ex abrupto : Przemówić, przebąknąć , przebudzić. — f) Excessi : Przebrać miarę, przepełnić, przekarmić , przejeść się. — g) Modici usus: Przejeść czego, przekąsić, przegryźć. — 2) Prze-* przed-, »or. Przekładać co komu, proponere, »orlegen; przewidzieć.—

3) Prze-, cum Adjectivis, exprimit gradum abundantiae, vehementiae * bardzo, mocno, arcy, fefjr: Przebogaty, prze-zimny, przewielebny ; Slov. pre - , n. p. premilf , predo-bri, preweliki ; Carn. prê-; Vind. pre-, slu-, mozhnu, e. gr. predober ; Croat. pre-, n. p. prevuchen * naju-czeńszy; Dal. prem-; Ross. et Eccl. npe-, npeójtarift, npeóoraTun, npeBeiHKin ; * Bce - , * Tpe -, cf. *wsze, cf. trzy; Gall. très - . Cum Superlat. , Przena * Przenaj - , n. p. Prze- . najdostojniejszy, przenajzacniejszy, przenajwielebniejszy.

pamiętać, zaniedbać; überfein, öergeffen, nernadjlafftgen. Odchodzącze strzałami powziąć przebaczyła sajdaka; oblita est. Zebr. O w. 41. Lub lata dojęły człowieku, I rze-czym gwałt przebaczył, w pierwszym znanych wieku, Pomnię wzdam co z większego. Zebr. Ow. 299; (multa me fugiunt, plura tarnen memini). Rodzice zapamiętali, przyjaciele zaniedbali, ale mnie pan nie przebaczył. /. Kchan. Ps. 36. Nie na wieki pan przebaczy Upadłego człowieka. J. Kchan. Ps. 12. ^Świat was przebacza; ale bóg na was dobre oko ma. Żarn. Post. 22. Powiedziało się, a jeśli co przebaczonego zostało, tu się powiedzieć może. Gorn. Sen. 495. Paweł ś. nie zakazował małżeństwa , a wszakże pożytków nie przebaczył czystości. Biał.

Teat. 10, 64. Zamieszania u nas w w wychowaniu przebaczali. Glicz. Wych.E 6. bękiwają, że wesela nie będzie. ib.

Post. 195. Synowie upadłszy, na rodzice narzekają, przeto iż ich

u wielkie prze-c, 65. przepo-

to O-

(zaniedbali, zapomnieli o nićm). Za wielki to sobie miały wiadaja, prorokują.

skarb, gdy im bóg dał co młodego, powiadając, już PRZEBALOWAC cz. dok., balując przepędzić, przemarno-pewnie wiemy, iż bóg na nas łaskaw, gdy nas tym nie    wać, mit Men burdfbringen. Niechże nam Jejmość prze-

przebacza. Glicz. Wych. C 2 b. (nie mija, owszem ob-    balowane odda pieniądze. Teat. 24. b, 74. PRZEBALO-

darza). Gdziebym od ciebie w tej prośbie mojej był prze-    WAĆ się recipr., balując zabawić się, przetańcować sie,

baczon i z niczym odepchnion, tobym . . . . Smotr. Nap.    ftd) mit Sätlen erlufHflen. ' Poczekajcie no, podobno prze-

81, cf. przejrzan, nie uważany, za nic miany. — §. 2) balujemy się wszyscy. Teat. 33. d, 19.

Przebaczyć komu * darować mu winę, wybaczyć; Vind. PRZEBANK1ET OWAĆ cz. dok., bankietując przemarnować, sanesti, salhonati, nasameriti, einem tferjetyen. Jeśli się    öerfdjotaufett ; Vind. sajeduvati, sagostuvati; Ross. npoiw-

synom Aaronowym nie przepiekło, coż mniemasz tym    poBaTb. Strzedz trzeba, abyśmy nie przebankietowali

czarownikom sprawiedliwość boża przebaczyć ma? Wiśn.    wszystkiego. Star. Woj. B 2 b.

515. Przebaczenie, jest kary zasłużonej odpuszczenie. Pilch. PRZEBARSŻCZAĆ w czym cz. niedok., przekwintować, przede». list. 102. Twój ociec przebaczył mych win. Kanc.    bierać; efel fespt, rodfylertfdj feętt, gar ju fe|r auSflauben,

Gd.-227. Przebaczaj wady cudze równe, Gdy sam do    australien. .Głód nie pyszny, przestaje byle na czym,

siebie czujesz główne. Gn. Ad. 937.— §. Przy prawdzie    zgoła nie przebarszcza. Pilch. Sen. list.    4, 148. Łacno

stójcie, a jeśli teraz czasowi przebaczacie, na    potym    przebarszczać, kiedy jest w czym. Rys.    Ad. 34. Cn. Ad.

prawdy nie tajcie.    Sk. Zyw. 1, 14.    ulegacie, do czasu    415. — g. Przebarszczać nad kim, przewodzić, doka-

się stosujecie; ftd;    in btc Bcitumftdnbe    fügen, uadjgebcn. —    zywać; au’jentanben feinen SDłut^millen auSlaffen, tim eigen*

g. c) Przebaczyć, z uwagą przezierać, rozważać, anfmcrP mädfttfl befianbeln. Leda kto nade mną przebarszcza, do-fam burcflfe^en. Na    ten czas zhańbion    nie będę, gdy pil-    kazuje. Cn. Ad. 429. Odgryza się, nie da sobie na genie przebaczę wszystkie przykazania    twoje. 3 Leop. Ps.    bie grać, nie da nad sobą przebarszczać. Cn. Tli. 597.

118, 6. (przeglądnę. 1 Leop.).— §. Przebaczać, (‘przed-    Nieprzyjacielski kapitan przebarszcza , pieniądze odbierając,

baczać), przeglądać, przewidzieć, przeczuwać, rorattS fe*    co słowo to mówi: trzeba więcej, przyłóż, nie dobra

tyeit. Cn. Tli. PRZEBACZNY, a, e , wybaczający, do da-    waga ! Dirk. Kaz. Ob. C 2 b. Kup' sobie nad kimbyś

rowania winy skłonny, rerjetfienb. Mości Hrabio,    raczże    przebarszcza!. Cn. Ad. 407. Oznajmował    Piotr zwrócenie

być przebacznym temu chłopcu. Teat. 20. b, 81.    Prawa    swe na państwo; ale niedługo przebarszcza!, skoro przy-

przebaczne panom, twarde dla chudych, ib. 20. b, 125. jećhawszy umarł. Gwagn. 648.

— g. Passive: Przebaczny występek, odpuszczalny, mo- PRZEBECZEG cz. dok., becząc przebyć; Ross. npoóaeaTŁ, gący być przebaczonym, darowanym, nerjeiflltd) ,* Eccl.    butdiblöfcit. PRZEBĘCZEĆ cz. dok., beczeniem przebyć,

npeBHfiTG.ibHbiii, rpcBuaTeabno.    burdjfuntfen ; Ross. npomymmaib. PRZEBĘKNĄĆ, ob. Prze-

1.    PRZEBADAĆ cz. dok., Przebadywa 6 fregu., przyszłe rze- bąkać.

czy wybadać, rorficr auSforfdjcn. Ludwik Węgierski nie- ‘PRZEBEROWAĆ cz. dok., przewiercićć, prześwidrzyć, burd)* które rzeczy z astrologii zwykł był przebadywać. Krom.    bereit. Najlepiej wina kosztować, beczkę we śrzodku

589.    przeberowawszy. Cresc. 545. Bóg wody krynicę z opoki

2.    PRZEBADAĆ, ob. Przebość,    toczył, onćj nie przeberowawszy. Bzów. Roi. 52.

PRZEBAKNAĆ, PRZEBĘKNĄĆ, PRZEBĘCZYĆ, przebąknął, PRZEBIĆ, f. przebije cz. dok., Przebija6 niedok.; Boh. pró-

biti, ^robiti ; Slov. pfebjgâm ; Sorab. l.pżebicż, pżebiyu, pżerażu ; Vind. prevdariti, skusvdariti, (ob. Uderzyć) ; Croat. prebijam; Dal. probijam ; Rag. probitti, probîati; Bosn. probitti, prebiati, probosti, omahnuti ; Eccl. npt-Eiith , npeÓHBam ; Ross, nepeöim,, nepeÓHBaib, npoöiiTt, npoÓHBaTb, npomiióiiTB, npowii6aTi>; §. 1) bijąc wskroś przenikać, przekłóć, przeszyć; bnrd)fd)lagen, burd)fted)Cn, bnrdfltagelh. Jael przebiła goździem skronie śpiącego Si-sary, tak iż przeszedł aż do ziemi. Radź. Judic. 4, 21. Przebiwszy na wylot szczypcami pancerolę, pamfilowi łeb urwał. Mon. 64, 167. Mieczem ostrym dobrowolnie sam się przebił. Warg. Wal. 78. er crftad) ftd). Osy żądłami swemi i skórę na wieprzach przebić mogą. Sk. Zyw. 1, 26. Muru głową nie przebijesz. Teat. 45. b, 94, (cf. mur). — g. Przebić co przez sito. Urzed. 400. przesiewać , burdffdjlageit burd) ein ©tel), burd)ftel>en. Przebijać wełnę, bawełnę * wybijać, czechrać, czesać. Cn. Th. 1505. bte SMe fotogen, burdjfdjlagen, burdjliecfyeln, farbetfdjen. — §. Metaph. Przebijać, przenikać, burdjbriltgen. Te słowa

przebąkł, f. przebąknie, przebęknie cz. dok., Przebą-kać tńedok., przebąkuje pr., Przebąkiwać, Przebękiwać frequ., półgębkiem odzywać się , pisnąć , trunąć ; ettuaS ntucffen, einen flehten Cant (terror Brechen laffeit, ftd) furj nnb letfc meJbeit. Nawet nie przebąkłem nic. Zab. 7, 203.

Dosłyszałem słowa, Co tam Waść przebąknąłeś, coś na kształt psubrata! Zabi Amf. 96. Kto Francuzkim językiem przebęknie, wraz musi być i mądrym i grzecznym. Boh.

Kom. 1, 106. Waść widzę coś nadto przebąkujesz, znaj się Waść na sobie. Teat. 26. 6,6. W tym staruszek podochocony zaczyna przebąkiwać, żarcikami pluskać. Zab.

13, 199. Jak wiele jest ludzi cnotliwych, co o nich ani przebąkną słowa, a wiele ladajakich, co za pieniądze sławy nabywają. Lub. Roz. 242. Jeden panicz, chcąc z światłem swym się popisywać, Przeciw wolnym elekeyom zaczął przebąkiwać. Nieme. P. P. 85. Już i słówka więcej nie przebęknę. Boh. Kom. 1,17. Nie mógłbyś ty choć przebęczyć jako, kiedy czytać nie umiesz. Teat. 50, 5.

W panienkach młodych czasem sama natura przebąkuje.

498

PRZEBICIE - PRZEBIEDZ.

PRZEBIEG.

PRZEBIEG, u, m.;

wskróś me serce przebiły. Jabi. Tel. 73. przenikły, przeraziły ; burctybrtngen, burd) unb bunty uerrounben. Przebija obłoki krzyk i huk mężów. Stryjk. 191. przenika, przeraża; baS ©efctyrei? burttybringt, burttyfctyallt. Odgłos wesołego vivat niechaj niebiosa przebija. Psalmod. 26. — By był za onego wieku ten grzech ustał, a do nas się nic przebijał. Sk. Dz. 865. do nas nie przyszedł, nie przedarł się ; btó ju utt$ bringen, auf uuë fornmen. — §. Przebija kolor, przebija się kolor, z pod drugiego przenika, daje się widzieć, ob. Przebłyskawać ; bic garbe fetyimntert bunty, fetyintmert tyeroor. Przebija białe, czerwone, sublucet. Cn. Th. (pstrzy się). Z pod monety, srebrem powleczonej , prędko się podły kruszec przebija. Pilch. Sen. list. 276. Na twarzy przebijały się płomienie ognia, którym się serce jćj paliło. Teat. 29, 57. Miłość przebijała się nieznacznie przez zasłonę uszanowania. Wej. Marm. i, 55. W twarzy i całej postawie coraz odmiennej znaczna się odmiana umysłu przebijała. Pilch. Sali. 314. — Neulr. Papier przebija. Huur. Sk. 377. zalewa się, baê Rapier fttylägt bunty. — §. Recipr. artiv: Przebijać się przez wojsko, przez zawady etc., perrumpere. Cn. Th. przedrzeć się, flety burctyfctylagen, biirctyarbeitcn. Mucha uwią-źnie, a bąk się przebije. Zegl. Ad. 147. Jak. Raj. 72.— §. 2) Przebić, przekuć, bijąc przerobić;, umfctymiebeu, um» prägen. Nasze monetę srebrną przebijają sąsiedzi na swoję. Pum. 84, 56. PRZEBICIE, ia, w., Subst. verb. a) actio, baê $urd)fd)lagen ; b) effeclus, n. p. Nie ujźrzę - li w jego reku przebicia gwoździowego, a nie wpuszczę palca mego tam, gdzie były gwoździe, nie uwierzę. 1 Leop. Joan. 20, 25. rany przebitej; Vind. prevdar, skusvdar ; (Ross. nepeóoMKa gatunek jazów na Wołdze).

PRZEBIEDZ, PRZEBIEGNĄĆ, /. przebieży, przebiegnie cz. jedntl., Przebieżeć niedok., Przebiegać contin. ; Boh. pre-béhnauti, pfebjhati, probéhnauti, probjhati; Slov. pre-behnut, prebèhnauti, probéhnauti, probèhnutj ; Garn. pretêzhem; Vind. skustezhi, skustiekati; Bosn. pribighnuti transfugere, zbiedz; Rag. pribjeghnuti, pribighnuti, pri— bighnijvam ; Croat. prebegńjem ; Sorab. 1. pźebieżacż, pżebehnu , pschebjżu , pschebjżim, psc.hebjham , pżebeżu, pżebehuyu; Ross. nepeóimaTb, nepeóiraTb, npoóimaTb, npoóiraib, npoótrHBarb ; Eccl. npepHCTaro, npeieKaro ;

—    §. a) transitiv, przebiegać jaki kraj, miejsce jakie, prędko przechodzić, przejeżdżać przez niego; blirctylaufeit ein £anb, einen Ort tc., fttyncll buretygetyen. Świat przebiegając, niszczą braci swoich. Teat. 50. b, 9. — Aliter: Boją się, gdy im zając drogę przebieży. Kras. Pod. 1, 297. przed niemi przez drogę się przemknie, wenn eilt #afe uor itynen über beu 2öeg läuft. *— Transi, fig. Przebiegać co krótko czytając, pisząc, powiadając, na prędce przechodzić, dotykać; ctmaS burctylaufett , eilte ©ctyrift, ein Sucty JC. Cn. Th. Spisał dyalog z Mojżesza i z proroków-, w którym wszystkie sentencje starego testamentu, nam Chrystusa ukazujące, przebiegł. Dambr. 227. Kalliope słodkobrzmiące strony wielkim przebieży palcem. Zebr. Ow. 115. Przebiegać oczami, mit ben Slugen burctylaufcn.

—    §. b) Intrans. Przebiegać zkąd dokąd, transcurrere; überlaufen, tum einer ©eite auf bie anbre tyiuüberlattfen, burety»

laufen. Uciekał w te ulicę, a postrzegłszy i tam żołnierzy, przebiega przestraszony na drugą stronę. Teat. 55. e, 53. Po dokończeniu pierwszych dni miesiąca, mogłyby ostatnie przy dobrej pogodzie przebieżeć. Fur. Uw. H 2. przeminąć, vorüber geben. 0 najszczęśliwsze dni życia mojego, jakżeście prędko przebiegły! Staś. Num. I, 57. przepłynęły, upłynęły, »erfliejkn. Czasy przebiegają, a po sobie chodzą, I zasię bez przestanku jakoby się rodzą. Zebr. Ow. 380; (fugiunt). — Przebiegać, przebiegać się, przewijać się, discurrere; tyerum laufen, burctyftretfert, tyerum ftreifen; Sorab. 1. pżebehuyu szo. Obieś ujrzawszy rurała, przyszedł przedeń, tam jął się przebiegać i przechodzić , albo sobie bujać. Glicz. Wych. H 8 b. Przebiegające się po puszczach Dryady. Otw. Ow. 237. Gdy wyjdzie duch nieczysty od człowieka, przebiega się po miejscach suchych, szukając odpoczynku. Sekl. Luc. 11. Czy nie Spartańska i w nas krew' przebiega? Kniaź. Po-ez. 2, 32. krąży, cirfultreit. Tysiąc mu myśli po głowie przebiega. Staś. Num. 1, 67. Przebieganie, przebieganie się, discursus, percursatio ; ba3 §erumftrcifen, ®urctyftreifen. Percursatio ltaliae, przebieganie się, przejazdka po Włoskiej ziemi. Cn. Th. Na śpiegi wysłany, często z drogi zstępował, dla rozmaitego przebiegania. Warg. Wal. 531. — Fig. Poskoczne czytania, czyli powierzchowne ksiąg przebiegania. Pilch. Sen. list. pr.

Ross. nepeóirb, npoót/KKa ; Eccl. npeótrcTBO, npmeYe-Hiiłf. ; przebieżenie , przebieganie; ba$ üDurctylaufeit, Heber» laufen, 2)nrctyftreiffU. Pod Jerychem będąc, posłał Jozue na przebiegi, Wywiadując się, sposobnych na śpiegi. Leszcz. H. S 175. Po sznurach okrętowych majtkowie wyprawują przebiegi. Pot. Arg. 469. przebiegania się, skoki; »erfetytebene Ććtufe, (Sprünge, laufen auf unb ab. — §. Miejsce przebiegania, przechód, ścieżka, przejście, przesmyk; ein ©ttyleńtyroeg, ©ttylupftmnfel; (Sorab. 2. psche-beg « golizna w polu ). Różne w tych lochach były przebiegi, ścieżki i wycieczki. Pot. Arg. 27. Chart przebiegów po górach świadomy. Otw. Ow. Masz wiedzieć przebieg niedźwiedzi, Gdzie zając, sarń , jeleń siedzi. Bielaw. Myśl. A 3 b. — Transi, fig. Przebiegi, przeskoki , chy-trostki, sztuki; ftunftgriffe, liftige ©trcictye, SRdiife. Jakie to starość ma przebiegi. Teat. 52. b, 15. Choć jeszcze bez brody, Już wie te wszystkie przebiegi i sztuki. Morszt.

74. Na przebiegach się znają, i sztukami narabiać umieją. Mon. 69, 612. Uprzedziłem te jego przebiegi. Zab. 15, 269. Książka o zalotach i różnych przebiegach młodzień-skich. Opal. Sat. 36. PRZEBIEG, a, m , PRZEBIEGACZ, a, m., PRZEBIEGLEC , glea, m. ; Croat. prèbeg; Rag. pribjeghnik; Ross. nepeótmnHKTi, X040KŁ , nepcMeTUHKt ; który przebiegł, z drugiej strony przybiegł, zbieg; eitt Uebcrläiifcr, 2luśreijJcr, ÜDcfertcur. Z przebiegów dowiedzieli się o wszystkim; per transfugas. Krom. 168. Przebiegł jeden przebieglec. Pot.. Jow. 2,6. — §. Przebicgacz, przebieglec, co się przebiega, przejeżdża ; eilt £>erumftrci» etyer, iperuntreifenber. Ulisses on przebieglec. Opal. Sat. 51.— Transi. Przebieglec, biegły, bywalec,—doświadczony, ćwik, ćwiczony, szczwany, kuty; eilt öcrfdüagncr, er» farmer, fdjlauer ©aft; Sorab. 1. pzeklepané; Vind. sbri-

P RZEBIEGA NKA - PRZEBITKA.

PRZEBITNY-PRZEBOŚĆ.

499

fan, savit, premeten ; Ross. npoja3X, npoia3a. Głupiego zwieść , to fraszka, mądrego to sztuka, W niej miłość za przebieglca miej, nie za nieuka. Zab. 6, 11. Bywa PRZEBITNY, a, e, — ie adv erb., do przebicia, mogący frantów niemało, bywa i przebieglców. Opal. Sat. 17.

Taki przebieglec był na to obrany, aby Rugiera wyswo-

chodzié. Os. Żel. 81. im ©ru&enkue : bie Oeffnung ittńfcbett peen ©ruben.

być przebitym; Rag. probitni, probodni, burdffdjlagbar. Tarcz nieprzcbitna. 1 Leop. Sap. 5, 20. W. Post. VY. 14. bodził. P. Kchan. Orl. 1, 78. Gród. Dis. D 2 b. Dirk. PRZEBŁAZNOWAĆ cz. dok., błaznując przebyć, nut Sîar* Chmiel. D b. PRZEBIEGANKA. i, i., przebieganie się;    mtêpoffeit »ert(ltm, »erbringen; Ross. np04ypHTt; ( Eccl.

Ross. nepeóirL, npoótjKKa ; Eccl. npeóircTBO, baß Um*    iipumuięiiimi, okmaii&tii, npnAhCTirrłi zbłaźnić).

^erlaufen, ^emmlanfen. Poszło z drugiemi dziećmi igrać w PRZEBŁAGAĆ, PRZEBŁAŻYĆ, f. przebłazy cz.dok., Prze-przebiegankę. Teat. 18. b, 19. PRZEBIEGŁY, a, e, £.    błażać niedok., ubłagać znowu, mteber besänftigen. Prze-

a) szybko przeminęły, fdjnell »erlaufen, »erflogen. Płaczę    błaży przez swe nieszczęścia boga zawziętego. Leszcz. H.

na moje lata przebiegłej młodości, Żałuję ze mój prze-    S. 293, PRZEBŁAGANY, a, e, — ie adverb., do przekwitł marnie maj zielony. Kulig. Her. 121. — §. b‘j    błagania, »erfofmli#. Z niemi, gdzie zachodził zły ich

Konia zbytnie przebiegłego i strudzonego prędką i daleką    interes, nieprzebłaganie upartym bywał. Zub. 15, 197.

jazdą, jak ratować. Lek. Końsk. 66. compend. przepedzo- PRZEBŁ0G0SŁAW10ŃY. Sk. Dz. 270. wielce błogosławionego, ein übertriebnes ^ferb, boS man übertrieben ijat. — ny, najbłogosławieńszy, ob. Prze-: Ross. npeóaameHHuił. §. c) Przebiegły * bardzo Biegły qu. v., cf. chytry, kuty, PRZEBŁYSKAWAĆ intr. cont., Przebłyskiwać frequ., kiedy szczwany, ćwik.    niekiedy z pod chmury połyskiwać, świetle przebijać, się ;

PRZEB1EL1Ć cz. dok., Przebielać niedok., wskroś białym    miter ben SBolfen l>er»or bltf$en, metterleudjten, burd)blt|en,

uczynić, bnrdjauê tt)CtfS ntacben; Roh. prebiliti; Vind. pre-    burdjfcfjtmmern; Rosn. prosjatti, svitlitise kroz koju slvar;

bieliti ; Ross. ncpeó'fe;iHn>, nepcó^MBart, npoóiiMTb,    Ross. npocBepKan., npocBepiiyTb. Góry się zakurzyły, nad

npoót.niBaTb, (npoótjrb miejsce biało zostawione).    niemi szumiało, Z rzadka przebłyskawając, już po trosze

PRZEBIERAĆ, ob. Przebrać. PRZEB1ERACZ, a, w., prze-    grzmiało. Rej. Wiz. 125 b. Chociaż się tam nadobnie z

bierajacy w czym , przebarszczajacy w czym ; ein 2ßälp    wierzchu przebłyskawa , Ale patrzaj, co za grom tam we-

ler, Sabler, febr efeliger SOîenfd), Softroä&lcr, Sïoftôcracbter,    wn3trz zostawa. ib. 89 b.

cf. papinkarz. Tr. ; Ross. nepeónpaTCJib, nepeóopmiiKi) PRZEBODZICIEL, a, m., który przebada; Eccl. npoóo4a-przetrząsacz; npoónpaTeib, npoôopmHK’b wybieracz. PRZE- Te^b, ber ®nrci)fiojkr, ©nrcbftecfyer.

BIERNY, a, e, przebarszczajacy, przebierający; foftocr« PRZEBÓG, ob. Prze-, praepos. PRZEBOGAIY. Sk. Dz. 569. adjtenb, leefermanlig, cf. papinkowaty.    ‘ '    bardz0 bogsly; Vind- prebogat; Ross. npeóoraibift; Eccl.

PRZEBIERZMOWAC «. dok., bierzmując przeehrzció, imię- ^«nd. Rreebog.te_.ne królestwa. 1 Leop. List.

przemienić; limftrmdtt, lutlfnufcit, einen mtbern 9inmcn ge- nir/ritm' ^lcmi ⁽''j?    ⁰    0 ‘ rzo -. insepar.

£ nu- ¹    •    • •    • u ci 4 on PRZEBÓJ, oiu, m.; (Ross. nepeoon nieporzadne bicie ze-

beit. Przebierzmowali go inszym imieniem. Haur. Sk. 187.    . :    £ l \    ,    ,, „ r 4,

• ,    r u Ji    u- ■    •    gara, kiedy bez końca biie, npoooH, npoóoeirb, npo-

lmie masz piekne, samas brzydka, przebierzmui sie ra- 5    * J r ,,, L .,    \    ¹ ,

dze! Pot. Jou,. m. Pm. Kam. 30.    *    bonunKt. klamra npoboimmi, gwoźdź, którym kowale

⁴    ^    ,    ...    zelazo dziurawią); przebijanie się przez wojsko, baS 2)urdp

PRZEBIESIADOWAC ci. dok., biesiadując przebyć, prze-    fdjlagett,¹ ©urd^aiten bnrd) eine Slrrnee, »on ber man etngo

trawić ; Boh. prohodowati przegodować ; Vind. safjedu-    ift. Usadzono rozwlekłym szykiem czoło, zkąd

vati, sagostuvati ; hoss. nponupoBaib.    .    łatwy do samego króla nieprzyjaciołom przebój i ostatnie

PRZEBIEŹAŁY, a, e, §. a) przebieżony, part. perf. Verb.    w wojsku zamieszanie nastąpiło. Nar. Chodk. 233. Dru-

przebieżeć, ob. Przebiedz. — §. b) Active: Przebieżały,    żyna odważona na przebój. Dardz. Luk. 59. Szlachta zu-

który przebiegł, przeszedł, ber bltrdigelrtlifen ^at. Staro-    chwała dowodzi, Przed sobą ^śmierć na przebój. Zab. 12,

żytność familii twojej wszystkie dostojności w Rzpltój    178. (na bij zabij). Cisnęli się tłumem do. kościoła na

przebieżałej. Petr. Pol. 81. PRZEBIEŻENIE, ob. Prze-    przebój, niby ubiegając się do słuchania żarliwych ka-

biedz. PRZEBIEŻYSTY, a, e, przemijający, »»rübcrlaufenb.    zań. Mon. 71, 150. (na gwałt). — §. W górnictwie:

Będzie niepogoda z przebieżystemi wiatry. Fur. Ew. F.    Przebój, 3)nrd)fd)Iag, nazwisko uskutecznionego łamania

Mogłyby też tędy i owędy ciepłe, przebieżyste deszcze    skały w ten sposób, iż złączyć można z sobą dwie lub

pokrapiać, ib. G b.    więcej naznaczonych w kopalni wytni. Mier. Mskr.

PRZEBIJAĆ, ob. Przebić. PRZEBIJACZ, a, m.t który prze- PRZEBOLEĆ, f. przeboli intr. dok., ból przetrwać, chorobę bija, ber 2)urd)fd)lager ; (Ross. nepcÓ0HHHic& jajko, którym przezwyciężyć, ozdrowieć; Rag. prćboljeti, ben ©cftntcrj

we grze wiele innych zbito).

*PRZEB1NDA, y, z., przepaska, przewiązka; eine 33tnbc,

überfielen, auSbauern, nneber genefen. Czeladka moja na pował chorowała, ledwie przebolało kilkoro. Zimor. Siei. Seibbtnbe, Seibgnrt. Tu już przyjedziesz pod Gdańskiem    235.

do misternej Windy, Tu ujźrzysz dziwnych rzeczy na ‘PRZEBOREK, rka, w., przedział na głowie między wło-przebindy. Klon. Fl. G 3 b.    sami. Tr., ber £marfd)Ctłel, (ob. Przebrać) ; Ross. npoóopi,

PRZEBITKA, i, z., u Górników, dziura prowadząca od je- (distng. nepeóopi zbytek, ob. przebrać miarę).

dnego dołu do drugiego. Os. Rud. 41. loch albo rów PRZEBOŚĆ, przebódł, f. przebodzie cz. dok., Przebodać, podziemny, aby z jednego dołu do drugiego mogli prze- Przebadać niedok. ; Boh. probusti, probodnauti, promrśtiti;

500

PRZEBRAĆ.

PRZEBRAĆ.

Slov. probodugi; Sorab. 1. pżebofcż ; Vind. prebosti,    piszczałce; digitos ad numéros movere. Cn. Th. auf ber

preboisti,    prebodem, skusbosti ; Croat. preboszti, pre-    $löte    ftltgeriren.    Przebierać głosem,    gardłem,    wyćwer-

badam , izpreboszti, izprebadam ; Dal. probadam, izpro-    kować. ib. Sdufer ttttt ber Stimme machen, trillern. Przebadam, izproboszti; Bosn. probosti, izbosti; Rag. pro-    bieranie głosem, gardłem » wyćwierki. ib., Säufer, Triller,

bösti, probàdati ; Eccl. npoBOCTH,    npoóoAaTii; bodąc    prze-    Wskakuje po szyję w bezdenną głębinę, PJeszcze się,

kłóć, przebić czym spiczastym    na kształt rogów,    burdp    na przemiany przebiera nogami. Tôt. Saut. 48. nogami

ftüßeit, burcbboljrcn. Przebodł go wół. Cn. Th. Przebodę    robi. — §. b) Przebierać kogo, przeubierać, przestra-

cię tą szpadą. Teat. 36. b, 49.    Mieczem mu piersi    prze-    jać, na inszą płeć, mężczyznę po kobiecemu, kobietę

bada, rumpit. A. Kchan. 254. Zmierza do niego oszczep,    po męzku ; Utttfleibert , tterfleiben; Vind. preblechi, spre-

i ramię mu przebada, ib. 281.    Jeśli kto w jednej    wio-    blechi, preoblazhiti, spreblazhiti, preobliezhenje, pre-

sce złego ma sąsiada, Gorzej mu serce niż brzuch trzy bliek; Croat. preoblachim ; Rag. priobûchi , prioblaciti ; groty przebada. Pot. Pocz. 126, (cf. herb Jelita). Kto    Bosn. priobucchi, prioblacit; Ross. nepeAbTL, nepe/pfe-

przed rycerskim człowiekiem kogo rani, ręka mu ma być Ban>, nepeoAiBan», nepeoAixt, nepepaAHTL, nepepa-przebodziona. Herb. Stat. 246. Symeon Maryi to powia-    JKaTB. Czasem dla    swego ukontentowania przebieram się

dał, Iż jej serce miecz przebość miał. Pieśń. Kat. 53.    po damsku; i nie    źle w tym stroju wyglądam. Teat. 14.

Bok mu i    serce przebodziono. Pieśń. Kat. 49. Większą    c, 23. Poszedł    się w kobiecy strój    przebrać.    Teat. 34,

ma stratę    w przebodzionym synie. Chrośc. Luk. 95. Je-    87.    Przebrano    po męzku. Teat. 29,    41. Gdy    tu przy-

zus serce sobie przebość dał. W. Post. W. 3, 113. Prze-    ślę cherubinka, przebrać go, przekobiecić.    Teat. 20.    b,

bodają ciało jego ostre ćwieki. Pilch. Sen. list. 2,    123.    58. — §. c) Przebierać miarę, przebierać« nad to brać,

Obacz żydzie ręce, któreś przebodł, obacz bok Bzymiani- zbytnie brać, przeładować, przesadzać; Carn. preusâ-nie, któryś przekłół. Darnbr. 239. Empirejska postać,    raem, presęti, ju    oiel ne&meit, baö 9J?aß überfctyreiten, über

choć wskroś przebodniona , wnet w chorobie samej zdro-    bte Sdjtuir Reuten,    ftd) übernehmen, überlabett. Przebrałeś

wieje i wrodzoną siłą rany goi. Przyb. Milt. 190. Prze-    miarkę, by-ć się    dzban nie urwał w ręku. Opal. Sat.

bodzenie,    Vind. prebodka, prepehnenje; Rag. probod.—    151.    Nigdy miary w napojach nie    przebrał.    Zab. 2,

Do przebodzenia Rag. probodni,'probodiv.    168. Publicznie pijaństwa nie cierpią, a    prywatnie    w

PRZEBRAĆ, f. przebierze cz. dok., Przebierać niedok. ;    Boh.    apteczkach miarę kropel przebierają. Mon.    64, 247.    A

prebrati, prebjrati ; Sorab. 1. pżewuberam ; Rag. probi-    kiedyż więcej złość ludzka przebrała miarę, jak teraz?

rati ; Bosn. probirati; Croat. preblram, prcbralszem; Carn.    Psalmod. 29. Przebieram miarkę w nadziei, którym ją

prebiram; (Vind. prebrati, skusbrati * przeczytać); Eccl.    przebrał w niezbożności. ib. 101. Miarkę przebrałem

npeÓHpaio, H3Ónpaio ; Ross. nepeópaib, nepeóupaTB;    mych występków.    Kulig. Her. 54. Żebyśmy pomiernie

(npoôpaxb, npoóupaTB oddzielić, ob. Przeborek); §. a)    wdna zażywali, A    miary nad potrzebę swej nie przebie-

intransit. przebierać w czym, brakować, przebarszczać;    rali. Lib. Hor. 27.    Najmniejsze w jedzeniu i piciu prze-

auMefen, auêfudjen, attśmaljlen; (£> Cfterr. auSflauben). Przy-    branie bywa przyczyną chorób; nimia repletio. Mącz. zby-

wileje tak jak na przetaku groch z wyki przebieramy.    tek, ttebermafi, ttebcrlabung. Cnoty nigdy nie przebie-

Orzech. Qu. 15. Kobietki, póki młode, przebierają w ka-    rzesz. Cn. Ad. 85. (każdy dobry może być lepszy, oppos.

walerach jak w gruszkach: ten stary, ten niezgrabny, ten    Cnota zbytku nie lubi, przejdzieli miarę, imię swe zgu-

nieładny, ten ubogi i t. d. Teat. 22. b, 51. Jednemi . bi). Nie przebrał nauki. Cn. Ad. 243. (za szkołą się dziewczętami pogardzając, drugie przyjmując, przebierać    uczył, lizał, szkosztował trochę nauki, pomazał sobie

sobie w nich będę, jak w gruszkach. Teat. 55. b, 14.    gębę Łaciną, niedouk). Nie przebierzesz, nie uszko-

Kto się chce żenić, a wiele przebiera, ten najczęściej    dzisz, ma on tego dość, nie ubędzie tym nic. Cn. Ad.

dyabła w swój dom dostanie. Teat. 54, 82. Która długo    631. (nie zubożysz go). — §. Przebrać, biorąc ująć,

przebiera najgorzej pospolicie trafia. Teat. 32, 60. Prze-    wybrać; OoHettbS    meg neunten, crfcfyöpfeit, nid)tÖ laffen.    Da-

bierają jak w zgniłkach w mężczyznach. Teat. 22, 112.    rów bożych nigdy nie przebiorą. Sitnon. Siei. 101.    (nie

Głodny nie przebiera. Cn. Ad. 127. Niemasz w czym    wyczerpną ; Boh.    probrati, probjrati passim auf erre).    Gdy

przebierać; jedno złe, a drugie jeszcze gorsze. Cn. Ad.    woda mętna w    studni zostaje, do pięknej przebierając

618. Rej. Wiz. 163. Przebrany, wybrany, wyborny, auś»    ją wody, tłuczonej soli do niej wsypać, aby się tym

erlcfctt. Dał mu siedm tysięcy przebrańszego ludu. Nar.    prędzej czyściła studnia. Haur. Èk. 1*6. Tam* dni* dłu-

Hst. 3, 234. Nie na wielką liczbę, ale na przebraną się    gie, wieki nie przeżyte, noc minie, dzień i dostatek

sadzę. Hipp. 58. Nieprzebrany, nieprzebierany, bez braku    nieprzebrany nastąpi. Dambr. 11. (bez końca, bez gra-

zebrany żołnierz; tumultuarius miles. Cn. Th. 517. —    nic).— §. d) Passive: Przebiera się czego, przebrało się,

Transit. Przebierać, wybierać, obierać co lepsze; etwaS    wyczerpano, już nie masz więcej, już nie staje, ubyło,

au^ebftt, airôttmljlen, crftefett. Przebrawszy czoło swej dru-    zbywa, nie    dostaje, brak; man ^at fcfyott ju    Otcl gettom*

żyny, szedł do Węgier. Jabł. Buk. N 4 b. — §. Prze-    mott, eś tft    md)t ntel;r fttnlättgltcö oor^aitbcn,    eś mangelt

bierać oliwki, gruszki, jagody, chędożyć, obierać. Cn.    fdjon baran,    e3 tft erfdjöpft. Niemasz takich    dostatków,

Th. 564. belefen, ablefen, faubertt grüßte, Strnen JC. —    któreby się    przebrać nie dały. Kras. Pod. 2,    43. (Slov.

§. Przebierać sobie palcami, ludere digitis. Cn. Th. 832.    Bana ge bana, a predca sa prebere, ked sa wżdi do

jütgeriren, mit ben Ringern [pieleń. Przebierać palcami na    neg ide; i bana sa prebere; i studnia się wyczerpa).

Nie dziw, ze w Polszczę cnoty bardzo mało, Bo prawdziwych Polaków u nas się przebrało, lei. Ek. 1) 2, (cf. niemasz). Potomków się Lechowych przebrało. Rak. Pob. B i i j. Ciężka rzecz dostać poddanych życzliwych, Już się przebrało na sługach] poczciwych. Kras. Mysz. 96. Jedna polityczna pani Sługom swoim to więc gani, Ze skoro czego nie stało, Niemasz mówić się im zdało; Mówcież raczej: przebrało się! Sie tedy po woźnicę dziewczynę , A że był odszedł od dworu, Wedle swej pani humoru , Ukłoniwszy się jej dusza : Przebrało się i Matusza. Pot. Jow. 24. Przez wielkie te zbytki płacy żołnierzowi się przebierało. Nag. Fil. 102. — Przebrane wino, przebrany miód « zbytecznie wodą rozrzedzony, gar JU fcljr werfest, getMjjcrt. Nieprzebrany miód, moderate aqua temperatum. Cn. Th. 517. — §. e) Strach przebiera kogo, przenika, przeraża wskroś, przejmuje; @d)rec* fen ergreift tljtt, biirćBbringt tf)n. Z zadumieniem strach go przebiera. Staś. Num. 1, 55. •— §. f) Przebrać się gdzie, przedrzeć się, przeprawiać się dokąd, przejść, przebyć, przejechać; ftd) jurfitit burdjarbeiten, trocin überfein, ftd) nwfnn begeben, roofjfn sieben; flos. npoópaTbca. Uchodzących gnali aż do rzeki, a którzy się dla niedostatku łodzi przebrać nie mogli, głód ich i nędza pomorzyły.

Przebradzać niedok. ; Carn. prebrêdem ; Vind. prebresti, pregasiti, (ob. Jaz, ob. Gać); Croat. pregaziti, pregazu-jem, pregazilszem, (prebrögyujem , prebroditi pernavi-gare)', Bosn. prigaziti, (pribrodili transvehere per aquam)'r Rag. prigaziti, (pribroditti, pribrodivati transfretare) ; Ross. nepeépecTif , nepeópoaty, nepeópo4HTb, nepe6pa*HBaTb ; Boh. prebrjsti, prebredu ; miałką wodę pieszą przebyć, bnrcbtMten. Przebradzam przez bród, vado. Mącz. Może przebrnąć wszędzie jego brody. Bardz. Trag. 348. — Transi. Przebrnąć, wybrnąć, przecierpieć, przezwyciężyć; überfielen, überroinben. O jednej lasce krzyżowćj przebrodził potok śmiertelny. Bzów. Boi. 89. PRZEBRÓD, u, m., przebrodzenie, ba3 ©urebmaten. Zdolna rzeka do przebrodu. Nar. Hst. 5, 458. PUZEBRODNY, PRZEBRNIONY, a, e, mogący być przebrnionym ; Vind. pregasliu ; Rag. pribrodiv, junt ©lircbtMten. Nieprzebro-dnego golfu czarne wały. Przyb. Milt. 516. et 312. Ta-gus nieprzebrniony. J. Kchan. Dz. 165. Jam się tam rodził, kędy nieprzebrniona Woda Tagowa wiedzie swe strumienie. P. Kchan. Jer. 185. Medyterańskie nieprze-brnione brody. Zbił. Dr. h 1.

PRZEBRONOWAĆ cz. dok., bronując przebyć, bltrcijeggcn;

,r    ri i    /    t ci a    mm i    ,ti.    i    o    •    Sorab. 1. pżelocicż, (ob.    Przewłóczyć) ;    Ross.    nepeóopo-

Na,r.    Hst.    4,    181.    Moskwę z    Uły    do    Suszy    się    przebie-    hhtb , nepeóopaHHBaTŁ.

rającą, poraził. Nies. 4, 8. Hersztowie zniknęli nagle, nnvvnnAr/n?^ * ;    . , ,    •    ,    ,    ,

wszakże rozumiano, że sie przebrali na granice Turecka. T)    cz. o ., <roz ami przewlec, burcbfltrcbett >

Pam. 85,    1,    71.    Nieprzebyta przepaść,    tak dalece,    ii    Ros\ ®P°6opo34im,. DpoöopaajKMBaii.,    nepe6opo34nn.,

r J    r    f    nepeoopa35KHBaTb.

ci, którzy chcą ztąd przejść do was nie mogą, ani ztam-

tąd od was tu przebrać się. Boh. Dyab. 124. Niechaj do PRZEBRUDZ1G cz. dok., wskroś pobrudzić, burcfyfdjunnijen; nas za błota się przebierze. Jabi, Buk. 0 4 b. Ujechał    Ross. nepenauKaTb.

król z Paryża w zamiarze przebrania się do Luxembur- PRZEBRUKOWAĆ cz. dok., brukiem przebyć, lub też bruk ga. Gaz. Nar. 220. — §. g ) Przebrać kogo w czym przerobić: mit ©leinen burdjpflaftern, umpflafteru; Ross. przewyższyć* przezwyciężyć go, przejść go w czym, ce-    nepGMOCTiiTL, nepeMamiiBaTŁ.

lować, jentanben morttt Übertreffen; (Vii:d. preustn fasluosus, PRZEBRYKAĆ nijak, dok., z bryknieniem się wyrwać, fidjg preusetje superbia). Rzymianie porządkiem i dostatkiem    einfallen laffen airäjufdjlagen, Kapriolen JU machen. Ma to

Greków daleko byli przebrali. Weresz. Reg. 76. Oby mi lata    do siebie szczęście, że przebryka , Gotowo z samym iść

dotąd służyć chciały, Ażby cię wspomnieć godnym ry-    w spory Jowiszem. Mon. 71, 551.

tmem śmiały, W tymby Orfeusz mnie Tracki nie prze- PRZEBRZĄKAĆ cz. dok., brząkaniem przebyć, bnrd)fltmpem, brał. Miask. Ryt. 42. Ani Tracki Orfeusz w tymby mnie    burcbflirren; Ross. npoópaKnyTB, npoópflKHBBTŁ. — §. Prze-

nie przebrał, Ani Linus na takie siły by się zebrał;    brząkać nad kim, dokazywać; einem mitfpielen, ffjn met*

vincet. Nag. Wirg. 499. — Ułowili wielkość ryb , aż ich    ftem. Może pobrząkać *komor nad muchami, Klecha naj-

przebrać nie mogli. Rej. Post. G g A. rady im dać nie    mędrszy między ratajami. Mon. 71, 549.

mogli, fie fonnten ijjrer nidjt §err werben.    PRZEBRZYDŁY, PRZEBRZYDL1WY, a, e, bardzo obrzydły,

PRZEBRADZAĆ , ob. Przebrodzić.    Ross. npecKBepHbin, fe^r häßlich, efelkft. Tak przebrzy-

PRZEBRAKOWAG, -ał, -uje, cz. dok., przebarszczać, prze- dłe okrucieństwo. Przeslr. 47. Wys. Kat. 101. Przebrzy— bierać w czym, brak uczynić; auêlefeit, burdjmuftem, ben dla przywara. Pilch. Sen. gn. 257.

5lu3fd)nß abfonbertt. Przebrakowawszy garderobę, braki PREBUĆ cz. dok., Przebuwać niedok., obuwie przemienić, pójdą na tandetę. Teat. 15. e, 76. Przebrakował hetman nmftiefeln, umfifiuften, Ctnber gn^nierf anjic^en; Vind. pre-wojsko, siedm set motłochu do domu wrócił, a z gar- obuti, preobujati ; Ross. nepeoóyTb, nepeoóyBaTb. ścią w prawdzie ludzi ale dobrych się został. Biel. 588. PRZEBCGHNĄG nijak, jedntl., przez co wybuchnąć, burdjt Tward. WL PRZEBRAK, u, m., przebrakow-anie, prze- clrcaê \)moï auêbredten ; Ross. nponMXHyTb. bieranie; baö Sluöfuc&en, bie 9luêtt>af)l. Układała soczyste PRZEBUDOWAĆ cz. dok.; Boh. prostawèti; Vind. presidati, owoce z przebrakiem. Przyb. Milt. 152.    prezimprati ; Ross. npocTponrb, nepecipoiiTb, nepecipan-

PRZEBRANIEG, ńca , m., wybrany, wyborny; ein Üluêerle*    BaTb, nepecTpoÖKa : Eccl. npecipoato; §. a) budynek ina-

fener, Slilêgefud^tcr. Zostawiwszy wojsko w Czechach, sam    czćj przestawić, umbatten, anberö bauen. — §. b) Prze-

z przebrańcami do Pomeranii ruszył. Nar. Hst. 3, 143.    budować wiele, na budowanie wydać, strawić; üetbauem

PRZEBRNĄĆ, {. przebrnie cz. jedntl., Przebrodzić dok.,    burep Sauen »ertfwtt. Budował a budował, aż też prze-

geljen»ergeben, »crfc&ttnnben. _ Co przed nami byli Nasi przodkowie, niemasz ich, juz przebyli. Gęb. Hym. 324. — § c) Transit, cum. Accusât. Przebyć co, dc loco , przejść co, przejechać, przeminąć, przeprawić się przez co; Bosn. probiati, probitti, procchi, Oerter pafftrcrt, bur#* QC^en, bur#tuanbent, burcfyretfeit. Przebywszy góry, brody, rzeki, piaski, Przebywszy bory, puszcze, krzaki, laski, Przebywszy miasta, miasteczka i wioski, W ojczystym gnieździe z radością stanąłem. Kras. List. 32. Strumienia tego nie mogłem przebyć, bo się były wzniosły wody głębokiej rzeki, której nie mogłem zbrodzić. 1 Leop. Ezech. 47, 5. Tatarowie przebywają w pław bystre rzćki, uwiesiwszy się u końskiego ogona. Doter. 166.— Transi. Przebyć zaw’ady, trudności, przezwyciężyć; Vind. prebiti, preterpeti, prestati, burdjbrtitgen, ûbernnnben ( ^tnberniffe, SBteberftanb). Lekka rzecz biedę cierpieć, ale ciężka przebyć. Bardz. Trag. 306. ( przebrnąć, wybrnąć ). Zapomnij o tym, już się to przebyło. Teat. 2. b, 73. już się przecierpiało, przebolało, eê tjï ÜBerjïrtnbctt ; (Carn. prebyti , prebyem emergere, satis habere; Vind. prebyti, zhies ostat restare, cf. zbyć, zbywa ; Boh. prebytek su-perata). Przebyta, n. p. droga » odprawiona , odbyta, due uberfłanbene, jurücfgclegte 9?eife. Po przebytćj w niedostępnych puszczach trzydniowej podróży. Nar. Hst. 4, 90. Rzecz jest przyrodzona , cieszyć się z przebytej biedy. Pilch. Sen. list. 2, 281. — §. Przebyty * PRZEBYTNY, pervius, penetrabilis. Cn. Th. 835. überftctglt#, pa§* ftrlmr; (Eccl. npeÔMTHUÎi, AOironpeóbiBaiomiH przetrwa-jący). Nieprzebyty, przejścia niemajacy, impervius. Cn. Th. 517. ib. 1163. unroegfant. PRZEBYT, u, m., §. a) de tempore, przebywanie, przebycie przez czas, mieszkanie gdzie, zostawanie gdzie, ber 2lufei#fllt, ba3 SBenndlen rttt einem Orte, (cf. przybytek). Daj nam na świecie zbożny pobyt; Po żywocie rajski przebyt. Biel. 19, (z Bogarodzicy) ; to jest: abyśmy po śmierci wiecznie z tobą przebywali. Sk. Zyw. 1 , 233. Zażyłem czasu przebytu mego do poznania obyczajów krajowych. Tr. Tel. 47. — $. b) Przebyt, de loco, przejście, przeprawa; bte ®ltr#* faÇrt, baö Surd)fe$en, Ueberfe^en. Przez wądół ten ciasny przebyt wazką ścieżką wiódł. A. Kchan. 321. Przebyt był bardzo trudny przez te rzéke. Baz. Sk. 143. PRZE-BYTEK, ob. Przybytek.

PRZEĆ, parł, prze, prę cz. niedok., Pierać contins, (Hoss. npy; Eccl. nep&, npeirn., npy, np^iTii, Germ. fperren, fpret^eit. 21 big.; cf. Garn. prem, oprem sê » opieram się, Vind. priti , pruti incontrare, cf. przeciw; cf. Lat. pe-rio, aperio, apertus, cf. odparty; Hebr. paar, ape-ruit; Grace, tzsiqooj aperio); pchać, popychać, przypie-

502

PRZEBUDZIĆ - PRZEBYĆ.

PRZEBYTNY - PRZEĆ.

budował chudzina i dostatki, wioski, i wszystko. Opal.

Sal. 58.

PRZEBUDZIĆ, f. przebudzi cz. dok., Przebudzać niedok. ;

Boh. [probuditi, probuzowati; Carn. prebùdim ; Vind. pre-buditi, probuditi; Croat. prebuditi, prebugyujem, prebu-dyenye; Dal. probudivam ; Rag. probuditi, probudivati;

Bosn. probuditi, (probudillo * excytarz) ; Ross. upoóyAHTb, npoóyataib, npoóyjKAaTfc, pa3ÓyAHTb, pa3Óy*aTb; sen ' przerywać, (Ut3 bent @#lafc tneefen. Przebudzić się, ocknąć Ross. npocHyTbca, aufma#ett. Doktor się pyta, czy sen spokojny miewa chory, czy lekki, czy ciężki, czy się często przebudza, czy się zrywa? Perz. Lek. 78.

Przebudzenie, ocknienie; Hoss. npoóyA^, ba$ (Erroadjeit.

Zycie nasze jest to sen, a śmierć przebudzenie. Karp. 1,

151. Przebudzony, mogący być przebudzonym; Croat. prebùdlyiv, ttufroedbar. Nieprzebudzony człowiek, abo sen twardy, nieprzerwany. Cn. Th. 517. Zasnął snem nieprzebudzonym. J. Kchan. Ps. 16. (umarł). Nieprze-budzenie adverb., n. p. Oni obojem na to uchem nie-przebudzenie śpią. Weryf. pr.

PRZEBYĆ, f. przebędzie med. dok., Przebywać niedok. ;

Boh. prebyti, prebywati, prebywóm ; Hoss. npoótiTfc, npo-óbinaib, npeóbiib, npeóbiBaTb ; §. a) przez niejaki czas być, zostać, przetrwać; eine ,3ett ijtnbur# fepn, bleiben, au$* bauern, lüdljreu; Eccl. npHMeTaTHCH. Przymuszali go: przebywaj z nami, iż ku wieczorowi jest; i wszedł przebywać z niemi. Budn. Luc. 24, 29. (zostań z nami. Bibl.

Gd.). Porządnym ludziom przykro przebywać bez zegara. Solsk. Arch. 176. (obywać się, zostawać). Za Kazimierza spokojne dni przez wiele lat przebywały w Polszczę. Krom. 355. trwały, były, bte ruhigen £age bauerten »tele 3«bre. Szczęśliwy, kto na małym udziale przebywa,

Spokojny siadł przy stole wiejskiego warzywa. Karp. 1,

77, ob. ‘‘‘Obywać, mieszkać, przemieszkiwać; inofynen, le* ben, ft# mtfbaltCU, Carn. prebivam, ( prebivalshe * przybytek , mieszkanie); Vind. prebivati, stanuvati; Bosn. pribiuati, domouati, stanovati, stali; Dal. et Hag. pri-bîvati ; Croat. prebivati, prebivam; Hoss. HMTeJibCTBOBaTb habilare. My w nim, a on w nas przebywać ustawicznie będzie. Hej. Post. S s 2. — §. Przebywać gdzie, ciągle bywać, uczęszczać; fregitettitren, oft befnd)eit. Jeżeli kiedy będziesz przebywać na wielkim świecie, żebyś porzuciła ten ton dogmatyczny. Teat. 38, 178. Kru- 1 cy chętnie przebywają między trupami , a pszczoły między kwiatami. Mon. 70,202. — *§. Przeklęty, który przebywa z wszelakiem bydlęciem. 1 Leop. Deut. 27, 21.

(który się schodzi. 3 Leop., któryby obcował z bydlęciem. Bibl. Gd.), któryby się mieszał, cielesną sprawę miał. — Transit, cum Accusât. Przebyć co, de tempore,♦ rać ; brctngcit, fortbrdugen, fortftojkn, fortbrucftn. Parcie, przetrwać co, przeżyć, (eine 3<?tt) Einbringen, bur#lcben.    ber ®rud, od ciężarów wody czasem sprawuje jćj pęd

Przebywszy panowanie pięciu książąt, umarł; quinque    w górę. Hub. Wst. 125. Parcie ziemi: ziemia podo-

principes emensus. Nar. Tac. 3, 59. Przebyć rok, per-    bnym sposobem prze, jak i woda. ib. 134. Pojrzemy,

annare; Eccl. nperOAyio, neperoAyio, roA* nepenaiBaio.    aż dwa węże wijąc się w zakręty Prą do skał fale. Min.

Ościelali wierzchy słomą z taką pochyłością, iż przy wy-    Ryt. 2, 306. Rzćk najwięcej wpada z prawej strony,

godnym dżdżów spadzie, przebywali zimę bezpiecznie.    Które prą Wisłę na tamte zagony. Klon. Fl. E 2 b. Nie-

Pilch. Sen. list. 3, 58. (przemieszkali). — §. b ) Neutr.    przyjaciela zewsząd parto, i rozpraszano. Pilch. Sali.

pass. Przebyć, przeminąć, przejść; oorttber gc^cn, oorbei^    297. Jer. Zbr. 297. Prosequor, puszczam się po kim,

PRZEĆ.

PRRZECACKA - PRZECEDZIĆ.

505

gonię, prę, pędzę kogo. Mącz. Eufrates sita naw piera na swym krętym zatorze. Gęb. Hym. 330. Odrastanie drzewa przeć będzie plaster, podnosząc po trosze jego brzegi. Fors. 92. Mnie tez Muza prze do tego, Bym głosił zdrajcy upadek Szujskiego. Paszk. Bell. A 3. (napędza, nagli). Pari okrutnik na to, by nie żyła; exegit.

Zebr. Ow. 105. (nalegał, nacierał;. Żal go prze i dusi.

Leszcz. H. S. 205. Przed tobą (łódko) zaostrzone pierzchały wprzód groty, Dokądeś tylko parła szczęsne swe obroty. Zab. 11, 547: Nie wszystek klęskami upadłem Emackiemi, Nie tak mię prą fata, bym głowy nie miał podnieść. Bardz. Luk. 137. Prą się proporce, trą się tarcze. Staś. Num. 1 , 25. Nasze uprzedzenia prą się przeciwko oczywistemu światłu. Przeslr. 258. (opierają się, przeciwią się).— § Parcie w żołądka * kolika. Sleszk.

Ped. 441. bie ftoltf.— 2. PRZEĆ, przał, przeli, przę cz. niedok., powiedzieć że nie, przeczyć, zapierać, przeciwnie utrzymywać, negować; Idngncn, »erneuten, tri* berfprecfyen ; (Sorab. 1. precz, zaprecż, pru, zapru; (Boh. spriti, spre, spru , (przeciwić się); Slov. tagjm , (ob.

Taić); Hung. tagadom ; Carn. tajim; Vind. tajit, obtaijt,

Ttajiti, nikati, satajiti, sanikati, odpóueti; Bosn. tajati, pscitti, zapscitti; Croat. tairn). Znać abo przeć powinien o co będzie obwinion. Sax. 1’orz. 39. Jeśliby przał, przysięga bywa skazana, ib. Sędzia może obwinionemu skazać, aby albo się‘znał, albo przał. Szczerb. Sax. 426.

Kiedy na niego skarżą, zaraz powinien znać albo przeć. ib. 6. Przyznał się; iż miecz i kaletę wziął, ale trzech groszy przał. Tarn. Ust. 134. Saduceuszowie, dusza, iż z ciałem umiera, twierdzili; a żeby była nieśmiertelna, przeli. Odym. Św. 2, 0 4 b. Chrystus to stwierdził, a ty Piętrzę przesz! Smotr. Lam. 54. Przeli, że znali. W. Sap. 16, 16. I my nie przym, iż pod boją osobą stary kościoł sakrament ludziom dawał. Sk. Kaz.

595. Przy Strabo, aby Rzymianie kiedy przez Elbę przeprawiać się mieli.. Krom. 73. Świadczą o tym Eu-tropius, Prokop, Tacyt, nie przy ani Krancyus. Krom.

On i przącemu dobrodziejstwo, dobrze czyni. Gorn.

Ben. 447. Antychryst będzie przał ojca i syna. Biał.

Post. 20. będzie się ich zapierał, rotrb fte »crläugnen.

Sługa bliższy jest myto swe otrzymać, gdyby mu go dziedzic, bądź na cały rok, liądź na półroku przał.

Szczerb. Sax. 257. Przący, nie zezwalający, nie pozwalający. Cn. Th. PRZEĆ się czego recipr., zapierać się, wypierać się, abldngnen, »erlangnen, »erneuten; Boh. pfjm se, priti se ; (Rag. prjêcitise opponere se ) ; Bosn.

prittise liligare; Eccl. iipuTii ca, nproeb. Jeśliby się ob- 'PRZECACKA, PRZECADZKA, i, i., cedzawka, cedziworek, winiony przał, niech niewinności swojej dowodzi. Chetm.    durszlak, przetak; Bosn. proęid, proęidillo , ber ©ettyer

Pr. 6. On się nie tylko nie przał, ale.... Pot. Arg.    ®nrd)fcf)!ag. Trzaski bryzeiii warz, a gdy wywrą prze

cedź, a wyjmij on gąszcz z ‘przecacki. Sienn. 590. PRZECEDZIĆ , PRZECADZIĆ , /. przecedzi cz. dok., Przecedzać niedok., przez cedzawkę przepuścić ; Boh. procedjm ; Slov. precezugi; Sorab. 1. pżeczedżam ; Sorab. 2. pschezejżisch; Vind. prezödit, przediti , szediti, skuszediti, prezeduvatij Uczynkami swemi przą się boga. Biał. Carn. preziditi ; Bosn. proęiditi ; Croat. preczejati, pre-

czejam , preczedilszem ; Ross. nepei^nrb , nepeubwH— BaTb, npoivb4UTL, npoivfeauiBaTb, burd)fei!?en. Przecedzić

fuje boga się przących. Groch. W. 32. — §. Przeć się, prawować się, dysputować się, spór wieść; mit einonber ftreiten, btëputiren, Ijabern. Stójcie, że się z wami będę parł uprawa przed panem. 1. Leop. 1 Reg. 12, 7. Te-mi słowy parły a swarzyły się przed królem. 1 Leop. 3 Reg. 3, 22. Jeśliby się d\ sobą parli, a każdyby z nich

przy,

O'* O

nie

11.

232. Czego nie widzisz, to wierzysz, a tego się przysz, co widzisz ! W. Post. Mn. 255. O Piętrzę, już się to pana przysz! VU. Post. W 273. Też ci ja się prę często syna twego, Od niego śpiesząc do nałogu złego. Miask. Ryt. 147. Przy sie, a odstępuję od pana Chrystusa. Gil. Kat. 401.

Post. 247. fie »erldtignen ©Ott. Dzień ten straszny będzie tym , co się pana przeli. Kanc. Gd. 23. Głos kura stro-

o jakie opatrzenie z wił, że to jest jego własne leno . . .. Szczerb. Sax. 212.—3. PRZEĆ, przał, pre neutr. niedok., Prać, pra, pram contin., uprzeć, ro-zeprzeć dok., ( cf. Germ. brdmfen, S3rdmfc, 33rdme) ; ae-stuare, z gorąca potnieć, rozpalać się, więdnąć, sła-bieć; große #tße fjciben, ftd) erfnßen, ermißt fepn, ftd) entjim* ben; Carn. pareti, pârem ; (Sorab. 2. parisch parzyć; Bosn. pram, plamen « płomień); Ross. nptTb, nptio, nptJibiH, ynptTb, ynptßaTb, nepenp^Tb, nepenptßaTb , nO/tonpiTb, no4onptßaTb. Gdy słońce przykro piecze, i od tego pre, aż się ludzie pocą i nudnieją, deszcz pewny. Haur. Sk. 101. Jako gdy pre pod obłokiem palącym, tak pokoleniu ich zwiędnąć każesz. 1 Leop. Jes. 25, 5. Niedoszłe zboża w sąsiekach gniłyby, przały i bótwiały. Haur. Sk. 15; (Vind. shitu, feno fe vpri, fe vgrie). Zioła te w alembiku moczyć, żeby nie wrzały, ale tylko przały. Syr. 270. W piwowarstwie wiele znaczy, aby słody dobrze uprzały. Haur. Sk. 161. W podpłomykach ciasto będzie przało, że bardzo szkodliwe są. Sak. Probl. 200. Przekładne skiby, chwastem przerosłe, na spodku u ziemi przeją i gnqja się. Haur. Sk. 24. Pod pachy i indzie miejsca przejące prochem tym pocierać. Sienn. 520. Ziemia przez całą zimę namokła, na wiosnę rozeprzała. Cresc. 145. Smok z zimna wprzód ob-leniały, a próżen srogości Rozeprzał, i w jad nowy za-przał z gorącości. Zebr. Ow. 32; incaluit.

Pochodź, prac, pierze, pioreu, praczka etc.', dopieraćw doprać, napierać, naprzeć; Boh. prst palec, naparstek; opierać, oprzeć, odpierać, odeprzeć, odpór, odporny, popierać, poprzeć, prza, przeczyć, przcczny, przeciw, przeciwny, sprzeciwić się etc.; poprzecz, poprzek, przek, prze-ki, przeko, przekobiały, przekoczarny, przekognisty ; prze, przez; podeprzeć, podpierać, podpora, przeprzeć, przepierać, przyprzeć, przypierać, rozeprzeć, rozpierać, rozpór, rozpróć, rozparać, próć, pruć, spierać, spór, sprzeczka , spory, przysparzać, upierać się, upór, uparty, uporny, wpierać, weprzeć, wypierać, wyprzeć, zapierać, zaprzeć, zapora, zapieradło, wspierać, wesprzeć, wsparty, wsparcie;— (ef. precz, prócz, proca, próg, pręt, prędki) ; — uprzałem, zaprzałem.

groźne ; ambiguis suspectus aquis. Zebr. Ow. 385. PRZE-CHYRSTWO, a, n., chytrość, szalbierstwo; Slrglifł, $8e* trügeres), £rug unb 8ift. Ale cię przechyrstwo twoje nie wspomoże. Obr. 69.

przez durszlak, sito lub chustę czystą, jaki sos, rosół, likwor. Wiel. Kuch. 424. Przecedzacie ‘komora, a wielbłąda połykacie. W. Math. 23, 24. PRZECEDZICIEL, a, m., co przecedza, ber 2)urd)feiÿer. Tr. PRZECEDZI-C1ELKA , i, fem.

'PRZEĆClO, Diel. Est. 124, ob. ‘Czcić, czytać, przeczytać.

PRZECENIĆ, f. przeceni cz. dok., Przeceniać niedok., zbyteczną cenę podawać, überbieten, $u oiel bieten. Tr. Boh. preceniti, proceniti ; Vind. prefhtimati, zhesfhtimati ; Slav. priciniti ; Bosn. procjeniti ; Croat. prcczènyam, precze-nilszem, ( preczemba * taxa) ; Ross. nepeutiiHTB , nepe-ivbHHBaTB (inaczej taxować, ganić); (3anpocHTB, 3anpa-imiBaTB , cf. zaprosić), ob. Przesolić, przepieprzyć. PRZE-CENICIEL, a, m., ber Uberbieter; Croat. preczenitel.

PRZECHABRY. Weryf. pr., ob. Chabry. Chrobry.

PRZECHADZAĆ , PRZECHODZIĆ , ob. Przejść. PRZECHA-

PRZECHŁODZIĆ cz. dok., Przechadzać niedok., chłodząc odświeżyć, fnfjleitb erfrtfc^en; Boh. prochladiti ; Find, pre-hladiti ; Ross. npoxja4HTB, npoxja5K4aTB. W gorączkach przechadzają, choć ciepłe syropki. Petr. Wod. 51. Przechadzający, Ross. npOXJa4HTG4BHBIM , IlpOX4a4HBIH , ( 2 wczesny, wygodny) ; Eccl. npox^ABNi. Przechłodzenie ; Ross. npox4a4a, (npoxoi04'B przymrozek) npoxja4’B wcze-sność, wygoda; Eccl. npoxz\a»s^6Miiie, npox^a4’L , (2 pokój , odpoczynek). Przechodzić się » PRZECHŁODNĄĆ, stać się chłodniejszym, füf/Ier werben, ein wenig abîül/len; Roh. prochladnauti ; Ross. npoxaa4liTB , npoxoji04HTBca , npoxojajKHBaTBca. PRZECHŁODZICIEL, a, nt., ber CHADZKA, 'PRZECHACKA, i , i. ; (Boh. prechazka tran- fübler; Eccl. iipoxn^iiTeith.

silus), Roh. prochazka ; Slov. prochäzka ; Sorab. 1. pżek- PRZEC11Ł0ŚCIĆ , f. przechłości cz. dok., Przechłostać nie-hadżencza ; Carn. prehôja, sprehod, vojdéshe; Vind.    dok.\ Ross. npox.ieciijTB, npoxjHCnyTB ; rózgą lub prę-

poliaja, prehoja, sprehod, pohajalifhe, prehajalifhe,    tern przećwiczyć, mit SRntfycn ober ©erten bnrcfypeltfcfycn,

hodifhe, voidifhe, hodalifhc, obhodifhe; Dal. hodye-    bltr^prügeln. Kazał mu zewlec z siebie szaty i grzbiet

nye ; Bosn. proscetanje, scetgna , scetgnięca , prosce-    nadstawić, mając go własną swą ręką przechłostać. Pilch.

tnięa, mjesto od scetgne ; Hung. sćtalds ; Ross. npo-    Pilch. Sen. gn. 308. — Transi. Pompejus cały wschód

xa>KHBanie, ryju, ryabóa , nporyina, pa3ryaKa, ry^B-    wojną przechłości!. Chrośc. Luk. 254,

6«mc ; a) przechadzanie sobie, spacerowanie, spacer; PRZECIILUBIAG się recipr. niedok., bardzo się chlubić, baS 8pa£iercngef>eu, ber Spaziergang. Piękny czas dzisiaj    überaus prahlen, ftc^ rühmen. Kędy jest ów bóg wasz,

pójdźmy na przechadzkę między lipy. Teat. 9. b, 57.    którym się przechlubiacie z ufnością swą wszędy! Kanc.

Wstawszy, przechadzki stroi, bawi się wieściami. Klon,    Gd. 118.

Wor. 55. Przechadzek przykre bronić poczęło powie- PRZECHÓD, u, m., przechodzenie, przejście ; Doli. pru-trze. WeLtj. i\larm. 1, 110. Gdy słońce mniej się przy-    chód, pruchodiśte; Slov. prochod, prüchod ; Sorab. 1.

krzyło swemi upałami, wyszli na przechadzkę. Zab. 14,    pźekbod, pżendżeno ; Carn. skushoja; Vind. prehod,

504. Do ogroda na przechadzkę poszli. Gorn. Div. 428.    zhresbod , zhreshoja, skusihod , skusihoja, skusihodifhe ;

Resztę dnia trawił na ‘przechadce ogrodu. Mik. Obs. 202.    Croat. prehöd ; Dal. proliod; Rag. prohöd, prohödiscte,

— b) Miejsce do chodzenia, przechodnik; ber Ort junt    Bosn. prohodiscte, mjesto, küd se prohodi ; Ross. nepe-

Spajjiercn, ber @pa£terpla£, Spaziergang. ‘Drugdzie czynią    xo4,b, npoxo4'B, (nepexo4Bi galerya, ganek); Eccl. xo-

jakoby chodnice małe z wina abo przechadzki, jakoby    4nme, npo^o^T,, ber ®urd)gang, ®urd)jug; a) miejsce, któ—

zasklepione. Cresc. 320, cf. alea, ulica.    redy przechodzą, ber ©itrcbweg, 2)urd)gang. Od swej oj-

PRZECHARSŁY n. p. koń * z gwałtownej pracy drganie cier-    czyzny zapornnieni, i przechody mają wszędy zastąpione,

piący. Dyke. Med. 1, 708, ein abgetriebnes, übertriebnes    Tward. Wl 82. Wiatry kryniczne przechody do morza

spferb, cursu exhaustus equus. Cn. Th. Przecharsła ko-    rozprzestrzeniają. Otw. Ow. 19. Okręty pływają, A stra-

za. Kmit. Spit. R 2. PRZECHARŚNIENIE n. p. końskie,    sznych w morzu przechodów szukają. Lib. Hor.~ 13. Nic-

drgęga, drganie. Dyke. Med. 1, 708. Czach. Tr. L 5, baS    przyjaciół wiele wdarło się do miasta lochem, t. j. zie-

Rittern, bie,Süranf^eit eines übertriebnen ^ferbeS.    mnym przechodem. Jer. Zbr. 298. — \. Actio: Przechód,

PRZECHĘDOŻYĆ cz. dok., chędożąc przeczyścić, burd) Ultb przeciągnienie, przechodzenie; baS $urcbjiel)eu, 2)ltrd)gc* burdi reinigen, fmtbcrn; Croat. preszvetlyati.    ^en, ber $urd)jug, SSorübcrgang. Wojna sprawuje podatki

PRZECHÈRKA, PRZECHYRA, y, m. et i., ( cf. chyrny ),    częste, i przechód ustawny żołnierza. Haur. Ek. 178.

mądrością narabiający, mędrek, ein 5łafemeiS, nasutus.    Lubię patrzyć na te przechody wojska. Teat. 13,2. Wszyst-

Cn. Th. Świat nie będzie szczęśliwy, póki nim filozo-    kie te śmierci poprzedniki, ostrzegają mię, iż się nie

fowie, nie przechyrowie, rządzić nie będą. Star. Ref.    zadługo skończy czas przechodu mojego. Zab. 6, 208.

34. U przeciwników naszych baczy wielkość ludzi chy-    (przejścia mego, przebytu mego).— b) Przechód, wyj-

trych, biegłych, przechyrów. Gil. Post. 181. Śmierć masz    ście na dwór, dwór, ganek, retyrada, prywet, Boh. et

chytrą przechyrę, Co na cię ostrzy siekierę. Rej. Zw.    Slov. zâchod ; Sorab. 1. wotstup, fracż ; Vind. sahod,

232. PRZECHÉRNY, PRZECHYRNY, a, e, fałszywie mą-    fralifhe ; Slav. izhod; Bosn. zahod, mjesto potribno;

dry, mędrkowaty, flug fei)U ntollcub. Przechyrne wykrę-    Ross. 0TX04E, 33X041», baS auf bie ©eitc gefyen, Slbtrctcn,

etwa. Furm. Ew. R 2. Przechyrna jego głowa, co in-    auf bie 9îotl;burft gefien, bie fJłotfyburft, bte iMrabe. Rybo-

nych pogubiła, i ciebie zgubić chciała. Jabł. Tel. 184.    Iowa nocnego trzeba często na przechód obudzać. Haur.

Jezioro Arkadskie Feneusem słynie, Przecherną wodą    Sk. 344. PRZECHODNI, ia, ie, PRZECHODZISTY, a,

PRZECHOWAĆ - PR ZE CHRZCIĆ. 505

PRZECHODNIA - PRZECHÓW.

chów do klasztoru. Nar. Hü. 2 , 2G6. Obładowany nieprzyjaciel śpieszył dla prze chowu plonu do zamków. Nar. Hst. 3, 85. — §. Przechowek, miejsce skrytego schowania, ber ©d)lupfwinfel. PRZECHOWAĆ, f. przechowa cz. 'dok., przechowuje pr., Przechowywać frequ., Prze-chowawać conł. ; Boh. pfechowati, prechowawati ; Sorab. 1. pschechowam, zakhowam, prezwarnuyu ; przez czas chować, zachowywać; aiifbemaljrcn, erhalten. Prędzej łotr bogactw dostanie, niż cnotliwy, ale nie przechowa ich długo. Birk. Exorb. H 2. Gospodyni trzeba umieć masło przechowywać, które długo trwa. Haur. Eh. J 78. Chcąc migdałki świeżo przechować, trzeba nasypać niemi pełną butelkę. N. Pam. 17, 212. Pan żydowską tłuszczę chichem przechował. Kanc. Gd. 142; Eccl. iißT.iiiiTiVni ; utrzymał, zachował, konserwował, er I;at fie mit 33rot erhalten. — §. In malam partem : Przechowywać, przyjmować do sekretnego schowania i utajenia, przekrywać, przekradać u siebie; bety fid) verbergen, öcrfyeblett. Ktoby rzeczy kradzione przechowywał, tak jak złodziej ma być karany. Sax. Porz. 143. Jeden kradnie, a drugi korzyść przechowywa. Klon. Wor. 35. Przechowywanie Boss. yKpbiBaie.ibCiBO, BbieMB. Złodziej by nie ukradł, gdyby nie miał miejsca do przechowania. Haur. Sk. 237; (Slov. ne bolobi ziodega, kebi ne bolo skri-wâca ; Vind. bi ne biu skrivavez, bi ne biu kradlovez). Jeżeli pan mój przechowuje u siebie młodą panienkę, to nie waszym kosztem. Teat. 9. b, 44. (sekretnie trzyma, utrzymuje). TRZECHOWACZ, ‘PRZECHOWAWACZ, PRZECHÓWYWACZ, a, m. ; Boh. prechowawać; Sorab. 1. pźecbowacź, prezwarnuwar, zakhowadnik, zakhowaf ; Boss. BbiCMmuicb, npiiCTano4ep>KaTe^b ; który przechowuje, ber ^efylcr. Lalronum occultator, ‘przechowawacz łotrostwa. Ma^cz. Równie przechowywacza , jak i złodzieja karzą. Ostr. Pr. Kor. 1, 59. Aby ich nie rozumiano być życzliwymi ku kacerzom, abo przeehowaczmi ich. Baz. Hst. 52. PRZECHOWYWACZKA, i fem.. bic #eblerinn.

e, przechód mający, do przechodu służący, $ttrd)gang3 *, einen Durchgang babeitb; Boh. pruchoditÿ; Vind. prejitliu, prehajatliu , prehoditliu, skusihodliu, skusihoden, povso-den; Bag. prohödni ; Croat. prehódni; Sorab. 1. pże-khadżnć; Boss. npoxoAHbw, npoxOAHMbifi, npoxomiii;

Eccl. iipr,vo4biib, nfioyo^birb. Przechodnia galerya w podkopach służy do przechodu z jednej galery i do drugiej.

Jak. Art. 3, 310. Handel przechodni czyli transytowv.

puszczy przez 40 lat

na

Pam. 85, 1, 176. ‘PRZECHODNIA, i, z., PRZECHODNIE, a, m., alea, przechadzki miejsce, ulica ogrodowa, eine Slllee, ein ©chattengang ; (Sorab. 1. pżekhadżwan-cża ganek). Macice winne puszczają po drzewie, albo na chłodniki, abo przechodniki rozpinają. Cresc. 317. et 293.

Miłego odpoczynku doznaje człowiek, spoglądając na zieloność tej długiej i pysznej przechodni. N. Pam. 15, 300.

PRZECHODNIOŚĆ , ści, z., możność przejścia , bie 'Durdp gangbarfeit; Boss. npoxoAHMOdb. PRZECHODOWAĆ, -ał,

-uje cz. dok., przyrodzoną potrzebę odbyć, feilte bnrft öerrtdRen ; facerc olelum. Mącz. Dejcctio alvi, prze-chodowanie. ib. Pobudzić przechodowania, movere alvum. ib. PRZECHODZIĆ, oh. Przejść. PRZECHODZICIEL, a, m., który się przechodzi, ber Iperuntgebcr, <pcrumipa£ierer;

\ind. pohajavez , prangavez. (Slov. predchâdzalka, pred-châdzatelka preokupacya). PRZECHODZISTY, ob. Przechodni. PRZECHODZIEŃ, dnia, m., przechodzący gdzie, pasażer, ber ©urebreifenbe, ©nrdjpaffirer, fjJaffagier; Vind. prehoinik, prehajar, prehajavez ; Boss. npoxoacen; Eccl. npoxOAHHKü, (cf. przychodzień). Przechodniowieśmy, nie mamy tu trwającego miejsca, ale przyszłego szukamy; pielgrzymi jesteśmy. Dambr. 801. Podobnyś do owego pierwszego przechodnia w ewanielii, który widząc zranionego, nie zlitował się nad nim. Mon. 74, 20. — $.

Przechodzień, *PRZECHÓDŹCA, y, m., przechodzący przed kim, poprzednik; ber Vorgänger, Vorläufer, ś. Jan przechodzień Chrystusów. Biał. Post. 40. Posłałeś przechodźce wojska twmjego. 1 Leop. Sap. 12, 8. (uprzedzające. 3

Lcop.). PRZECHODZ1EMEC, ńca, m., krużganek, porti- PRZECHRARRY. Weryf. pr., ob. Chrobry. eus. Urs. Gr. 190. PRZECHODZISKO, a, n , miejsce PRZECHRAPAĆ, f. przechrapie med. dok., przez czas nie-przechodu, ®nrchgang3prt, ®nril)3itg. Bezpieczniej iść,    jaki chrapać, burcbfd)nard)cn, eine gewifte 3^it flerjcbnanbeit.

gdy rzeka ma swe przechodzisko, Imała woda w swoje    W nocy nie spał, a potym dzień cały przechrapał. Hor.

już wpadnie łożysko. Otw. Ow. 326. Rzeka ta na kilka    Sat. 31. Całą noc aż do poranka przesiedział, cały dzień

przechodzisk się dzieli. Otw. Ow. 587.    aż do nocy przechrapał. Zab. 15, 62. O coby dali kró-

PRZECHOROWAĆ nijak. dok., chorując przebyć, nad) Ctit* Iowie z swej mocy Za chłopów prostych przechrapanie anber franfen, franf fe^n; Boss. npoxBopan», (nepexßo-    w nocy. Ja bi. Ez. 179.

pan,, npHXBopaib pozachorowywać).    PRZECHRÓSTAĆ, PRZECHRUSTAĆ cz. dok., przegryźć,

PRZECHÓW, u, m., PRZECHOWEK, wku, m., dem.; So-    przedrobnić; bnrd)fnorpeln, jermalnten, flcin beißen, fletu

rab. 1. zkhow; przechowanie, zachowanie, konserwowa-    utad)en. Pierwsze trawienie w żołądku jest, gdzie potra-

nie przez czas; ba$ Semabren, Slllfberoabren, gonferoiren.    wy przechróstane z gruba się tylko przewarzają. Sak.

Przechów, przechowek bydła, przezimowanie, ba3 lieber*    Probl. 202. Żołądek wiele w się potraw bierze, które

wintem. Bydlę dane na przekarm z umowy płodu i ma-    jako kocief jaki przechrustawrszy i przewarzywszy, strawi,

sła, pożytek panu czyni; jeżeliby przypadkowo na prze-    Sak. Probl. 158.

chowku odpadło, właściciela jest szkodą. Xiadz. 167.— PRZECHRZCIĆ, PRZEKRZCIĆ, f. przechrzci cz. dok , *Prze-§. Melon. Przechowek, bydło przechowane, przezimowa-    krzciwać cont. et frequ.; Boss. nepenpecTHTb, nepenpe-

ne, überminterteê 2?ieb, (cf. przychówek). — Przechów,    miiBaib, (2. przeżegnać krzyżem), nepeKpeiueme, nepe-

skryte schowanie; ba£ $erl)el)len, Verbergen, geheime 3Iuf»    KpemHßaHie; Eccl. nonpeiuHBaTH, bi Apyrou paat Koro

bewahren. Namawiała człowieka, aby dziecko zabił, lecz    KpecTHTb; drugi raz ochrzcić, chrzest poprawić, inaczej

ten, udając że jej wolą wykonał, oddał dziecię na prze-    ochrzcić, umtanfen. Sofią z Ruskiego zakonu w Rzymski

64

Stownih Lindego wyd, i. Tom IV.

Polacy przekrzcili. Fund. 22. Maryą Polacy przekrzcili na rzymską wiarę. ib. 17. Z ruskiego zakonu w rzymski przekrzczona była. Pim. Kam. 15. Tego nie napisano, aby znowu Łacinników ‘przekrzczywać. Sak. Persp. 3. —

Przechrzcić, imię komu odmienić, inaczej nazwać, przebierzmować ; einen imttöufeit, ifim einen anbern tarnen geben. Przechrzcił pewne pany inakszemi przezwiski, niż je zowią. Gorn. Dz. 148. Metonym. Przekrzczenie, przemienienie imienia, gdy śklenica bywa brana miasto piwa, które w niej jest. Mącz. PRZECHRZTA, PRZEKRZTA, y, m., PRZECHRZC1UK , dem., żyd chrzcony , wykrzta , ein getaufter 3ube. PRZECHRZCIANKA, i, i, żydówka PRZECIIYRA , PRZECHYRNY, ob. Przechera, chrzcona , eilte getaufte 3übinn; (Garn. prèkerstenz, pre- PRZECHYTRY; Ross. npexmpbiH, ob. Chytry. PRZECHY-kerstnik ; Ross. npeupemcHeriL, nepcKpecTt, nepenpe-CTinejb anabaptista, ob. Nowochrzczeniec ; f. nepeupe-mciiKa ; Eccl. nepeupemuBanuLi anabaptyści).

PRZECHWALA, y, i., chełpa, pycha, zbytnie chwalenie siebie, fftuljinrebigfeit. Nie pisałem dla przechwały i oka-zowania rozumu, ale żeby użytecznym zostać. Petr. Pol.

82. PRZECIIWALCA, y, m., chełpiciel, ein 9îufjmrcbtger.

O Ajaxie, przechwalco zuchwały! Jakież mi się od ciebie słowa słyszeć dały ! Dmoch. U. 2 , 34. PRZEĆIIWALE-RNY n. p. syn boży. Sk. Dz. 50. Eccl. npe^xBaaiiUH , przebłogosławiony, ob. Prze. — PRZECHWALIĆ, /.przechwali cz. dok. , Przechwalać niedok., bardzo do zbytku pochwalić; (Eccl. npc4B0CXBajaio prius laudo), fepr lo*

jen, ergeben. Przechwalać się z czym , chełpić się z czym; npeyxHinpflTeab, JUKecocTaBiunicL, npnnhCThiiiiKi, npoae-Vind. prehvaluvatife, mit etmaö prafyleu. Każdy z swoim CTHTeat, yMonpeabCTHTeJib.

sie zakonem przechwalał, drugiemu przymawiajac. Sk. PRZECIĄĆ, f. przetnie cz. jedntl., Przecinać niedok. ; Boh. Dl. 1119. PRZECHWAŁKA, i, i., Czack. Pr. 206. ob. pochwałka na kogo, pogróżka.

PRZECHWYCIĆ, f. przechwyci cz. dok., Przechwytać niedok., Przechwytawać cont., Przechwytywać frequ., przechwytuje pr. ; Boh. predchwatili ; Slov. prichitif; Vind. prehlopiti, prepopasti, priedfezhi, priedprimiti ; Ross.

npoxBaTUBaTb, nepexBamTb, nepexBam-

miejsce przechylające się, zbyt po-

npoxßaTb

BaTb ; przejąć , aufgretfot, auffattgcti. Listy przechwycone w drodze, inierceptae. Maci. Przechwycił mi urząd, in-tercepit, abo podszedł mię w urzędzie, ib. Co się nam miało dostać , to tu wszystko przechwyci, ib. Rozgniewał się pająk na jaskółkę, iż mu muchy, którcmi on się żywił, przechwytywała. Ezop. 99. Datatim ludere, przechwy-tajac grać. Mącz. Jakób przechwycił błogosławieństwo Ezawowe. Radź. Genes. 27, 36. PRZECHWYTACZ, PBZE-CHWYCJCIEL, a, w., przejmacz, interceptor. Mącz. bet îluffanger ; Ross. nepexBamHHï ; Slov. prichitliwl. PRZECHYLIĆ en dok., PRZECHYBNĄC, RRZECHYNĄĆ, ‘PRZESZYNĄĆ cz. jedntl., Przechylać, Przechybać niedok., na drugą stronę przeważyć, auf bie anbre ©ette ^tn bcu* gen. Ciężar nawę przechynie. Rardz. Luk. 50. Rycerz mdleje, i razem, jako list się zwinie, Zgromiony Akwi-lonem, z konia się przeszynie. Tward. Mise. 53. Z bystrych Enomausz przeszyniony koni, łamie szyję. ib. 119. Chwieją się na wsze strony, ciał swych przechylaniem. Paszk. Dz. 73. (przewagą). Obiesił się na drzewie, chró-śnie przeszyniona gałąź pod nim. Tward. Pasq. 122. Nań wygnanego Cygna Achilles przeszynął Siłą na wznak po-tezną, i na ziemię zwinął. Zebr. Ow. 298 ; vertit. Wznak przeszynionego zabił. ib. 304. (ut jacuit resupinus). ib. 25. Zlękła się klacz, skoczyła w prawą, a on przechynął się na lewą. Teat. 24. c, 44. Przechyl ten słup na tę stronę. Tr. Wędzidła jedne bywają całe zupełne, żadnego w pośrzodku przechybania nie maiace. Hipp. 60. PRZECHYLISKO, a, n. chyłe , przykro spadziste, dît fłetler 3lbl?ang. Tam im się poda ku morzu przechylisko. Pot. Poci. 77. Kto z wielkiej góry, przechyliska w sobie mającej zjeżdża, ma drogę niebezpieczną, pochyłą. Olw. Ow. 56.

TRZYC, f. przechytrzy cz. dok. ; Roli. pfeehytrjm; Carn. prevàrim ; Vind. preshertati, prekvantati, pregalafati, pre-mesti ; Croat. prevariti, (prehitrujem praecelero) ; Slav. privarriti ; (cf. przywara); Rosn. prihinuti, priuariti, pri-varriti, cjallovati, propadati ; Ross. nepexinpHTb, nepe-XHTpaTb , OÓOJCTHTb , OÓOJIIUaiO ; Eccl. OVII()t,M^4fkllTII , OE-MAibïiTif, upi.xT.itputu , npeyxmnpaio, jJKeyxiimpaio ; chytrze podejść kogo, podstąpić, einen Überliften. Rzekł Ze-miska księżnie Ruskiej: przechytrzyłaś mię Holha. Stryjk. 119. Pan był chytrością młynarską bardzo przechytrzony. Dwór. J 2. Przechytrzenie ; Ross. 3ioyxnmpeHie, 3JO-xmpcTBO, ob. Podstęp. PRZECIIYTRZYCIEL, a , m., ber Ueberliftcr ; Ross. oóo.ibCTHTejib ; Eccl. yxiimpaTeib, pfetjti, prêtai, pretnu, protjti, protal, protnu , protjnati; (Slov. pretinalka caesura) ; Sorab. 1. pżetnu ; Ross. ne-pcTfliiaTb, nepeTanHyTb; cieciem przedzielić, rozcinać, przerzynać, przekroić, przesiec; burcbbaitClt, burdjfcbneibett. Bolesław gdy do Kijowa wjeżdżał, ciął w fórte złotą, w której blachę żelazną przeciął. Biel. Św. 173. Rzekł Salomon: przetnijcie dziecię to na dwoje. Rudn. 1 Reg. 3,

25. Tak srodze go ubiczowali, że ciało aż do kości na nim przecinali. Sk. Zyw. 228. Kość mu łamie, arterye i żyły przecina. Rardz. Luk. 146. Jeden drugiemu gębę w pojedynku przetnie, Żałuje kompania, że mu będzie szpetnie. Pot. Jow. 116. Wziął przez pół od ciemienia aż po pas przecięcie. Przyb. ifjilt. 188. Parki osnowę życia przecinają. Zab. 10, 190. Jednym prędzej, Drugim później, Parki przetną wątek przędzy. Zab. 9, 286. ćdy sobie Nestora czasy trzystoletnie rokujesz, Kloto dzisiaj może ci nić przetnie. Toi. Saut. 62. Przetnijcie kosą życia osnowę, ib. 73. Przetnijcie nudne pasmo życia. Kniaź. Poez. 1, 247. (fdjineibet CS ab). — $. Przeciąć ręce w zakład idącym, godzącym się. Jabt. Ez. 35. rozjąć, rozciąć, btC ipttube jmeęer, bie ftd) urn etma§ wgleidfeit, burc^fc^lagctt, aitS ctnaitber fcblagen. — Bytność matki słowa mu przecinała. Teat. 46, 25. ucinała mu mow-ę, nie dopuściła mu mówić, fte bcuafmt ttym bie Sprane. Śą, którzy sensa przecinają, i w tym wdzięk jakiś upatrują, gdy myśl zawieszą, i słuchaczowi dorozumiewać się każą. Pilch. Sen. Ust. 4, 76. Śmierć nadzieję jego przecięła. Tr. Przecięta komunikacya; Ross. OTct^b, OTctna, (cf. odsiecz), ab*

PRZECIĄG - PRZECIĄGNĄĆ.

PRZECIĄŻ - PRZECIE.

507

towanie, nos ci się przeciągnął, oczy posowiały. Teat. 55. d, 17. W języku Polskim zawsze prawie przeciągając przedostatnią zgłoskę, o inne mało co dbamy. Kpcz. Gr. 1, p. 40. Przy tym kondukcie usłyszano muzykę przeciągniętą, której głosy od czasu do czasu wydawane były, przez narzędzie naśladujące jęk dzwonów. Gaz. Nar. 1, 156. Zdjęty żądaniem przeciągnienia życia swego w potomnych wieków pamięci. Zab. 1, 145. Alb. Moje dni nieszczęsne przeciągnęły się. Teat. 18, 74. (wlokły się). Ukontentowanie krótko trwało, a kłopot kto wie, jak się na długo przeciągnie. Teat. 18, 28. Sokrates i Sozome-nus przeciągnęli pisanie historyi swojej do roku 459. Sk. Dz. pociągnęli, doprowadzili, kontynuowali; ftc RrtRert titre @efd)id)te ju bem Satyrę auggebetynt, fortgefefct, tyingefütyrt. Mogłem o kruszcach godzinową przeciągnąć rozmowę. Xiadz. 5. (wlec, ciągnąć, utrzymywać). — g. Pompejus zoczył na się Cezarskie pułki wychodzące, potrzeby przeciągać nie chcące. Bardz. Luk. 118. odwlec, aufjdjteklt. — g. Przeciągać się, ciągnąć się poziewając, pandinu-lari. Cn. Th., ftd) reefett, aulftrecîert; Sorab. 1. szo pżestricż; Carn. sviram se ; Rag. protêghnutise, protêzatise; Ross. pa3JC4Łca. Przeciąganie się, Croat. sztezavieza, raztezavicza , raztezanye ; Ross. noTaroia , oh. Cięgaczka. Przeciągać się z kim , pasować się z nim ; ftd) mit einem fjerum balgen, Iterum gerrett. Cn. Th. mocować się, łamać się; Ross. noraatKa rwanie za włosy. — §. Medium: Wojsko, przez miasto przeciągnęło » przeszło, bltrdjmarfcfyirett, burcęjiefyen. Tr. Na 'PRZECIĄŻ adverb., przeciągle, rozciągłe , atrêgerecft. Naczelne ufce na przeciąż opodal wyszykowali ; latius diduxere. Krom. 784. PRZECIĄŻAĆ, ob. Przeciężyć.

przestawaniu z PRZECICHNĄĆ, przecichło, f. przecichnie neutr. jedntl., przecicha pr. -— hnperson: Uspokaja się, cicho się robi; eś mtrb ftitl, ntftig. Skoro przecichło, obaczą się chudzięta, ale już nie rychło. Pot. Arg. 651.

gefdjttitten. Przeciąć drogę Slav. prisichi put. — W górnictwie: Górzystość przecięta, praUenb ©ebirge, rzęd gór, w poprzek nizinami i wyrwami przedzielany, wzrastając w wysokości po każdej z osobna przerwie. Mier. Mskr.

PRZECIĄG, u, w., przeciągnienie ; Vind. skusvliek; Ross. nepeßaj'L ; n. p. z wojskiem * przechód, ber 3)nrd)$ug, baê 2)urc^}ieben, ber ©urcjjntarfd). Wolny mu przeciąg odmówiono. Tr. — Przeciąg czasu, część trwającego czasu ; ber 3ettafefdjnttt, 3ettranm, bte Sauer ; Boh. protah. W przeciągu trzech dni, binnen 3 Sagen. Każdy przeciąg procederu wycieńcza familie. Vol. Leg. 8, 711. przedłużenie, odwleczenie ; Boh. prutah ; Ross. npOTaawa , Verlängerung,

2luffd)ub. — W czytaniu i mówieniu zachować przyzwoity przeciąg sylab przedostatnich. Kpcz. Gr. 1, p. 6. (przedłużenie, cf. ton). — Przeciąg miejsca, część ziemi ciągła; intervallum, spatium. Cn. Th. bte ©trecfe beê SRattttieS, bie SBeite, baê ©tüct Wielkim przeciągiem tureckiego brzegu musieliśmy długo jechać. Warg. Radź. 516. Jezioro błotne wciąż bez wszelkiej przerwy idące, wszystek przeciąg pzyniło obronnym. Warg. Cez. 187. Góry, lasy, błota niezliczone w tym kraju , czynią bardzo wiele przeciągów pustych. Boter. 269. Glicz. Wych. H 8. Kromer wszystkich historyków polskich niedojźrzanym przeciągiem celuje. Krom. Biai. ded. bardzo daleko. PRZECIĄGŁY, a, e ; Ross. npoTaauibiti ; Eccl, cnpoTamemibw ; przeciągniony, przedłużony, wzdłuż wyciągniony ; flltSgerccft, (UtSgebcljnt, auśgeftrecft, in bte Cange gesogen. Woły ugór i przeciągłe smugi W zagon krajały kończystemi pługi. Chrośc. Job.

9. Na przeciągłą chorobę insze służą lekarstwa, niż na krótką. Perz. Lek. 150. Fatygowałbym czytelników zbyt przeciągłym opisaniem. Kras. Dos. 56. Prędko mi upływały, przeciągłe zbyt innym godziny, na Grekami i Łacinnikami. Zab. 7, 157. (Ross. npoTaą<en-HOCTb możność być przeciągnionym). PRZECIĄGNĄĆ , f. przeciągnie cz. jedntl., Przeciągać niedok. ; Boh. preta-hnauti, pretahowati, protahnauti, protahowati; Sorab. 1. PRZECIE, PRZECIE, 'PRZEDSIĘ, (Cn. Th. Rej. Ap. 2 etc.), pżecżahnu, pżecźahuyu, pschecżanu, pschecżaham, pscbes-    cum enclit. Przecież; Boh. pfedce, prędcy, predc, nic-

cżanu , pschescżaham, pżestricż; Vind. pretegniti , pre-    mené; Slov. predce, predca; Sorab. i. pżecze (»zawsze),

nategniti, pretesati, preteguvati; Bosn. priteghnuti, pro-    nćhdó yacz , todż yacz, duschak, tohla ; Sorab. 2. bra,

teghnuti, protczati, rasteghnuti, prostriti; Croat. prêté-    glich, glichol, chlicholan ; Vind. nizhemenje, temunizh-

sem, pretegnulszem ; Rag. priteghnuti, pritêzati ; Ross.    menje, nifhtermenje, vunder, sai, vsai, saifhe , she-

nepcTanyTb, nepeTarußaib; (npoiaraTb, npOTa>KHTb prze-    vunder, vuner, tako, sai tudi ; Carn. nishtermejn; Slav.

pieniaćj ; Eccl. npeTaram, npeiaaty; przeciągać co przez    opèt ; Croat. nistarmanye, vendar, ter vendar, podpu-

co. Cn. Th., przewlekać co przez co, eine ©ad)C burd)    nöma, nepazech; Ross. 6mb, ótuib, 3Haîi; Eccl. noue,

etlttflS bnrd)jic^en. Przeciągnij linę przez kółko. Tr. Przez    okiyg;— §. a) Praemisso vel subintellecto, choć, chociaż,

okno go przeciągnęli, ib. — Passiv. Rzuca ziarno kmio-    signißcat jednak, jednakowoż; bcmtod), gleid)tt)0f)I, beffert

tek na uprawmą rolą, worem zboża przeciągniony, Który    ol)ngead)tCt. I królowie, choć wielcy, przecież to są ludzie,

jak szarfa silne zdobi mu ramiony. Tom. Roi. 47. przez    Morszt. 112. Chociażeś królem, przecież jesteś człowie-

się ociągniony, mając przez siebie zawieszony; umfpanitt,    kiem. Staś. Nam. 2,    195. Przegrawszy bitwy,    przecie

beengt mit einem (Satfe. — Przeciągać na drugą stronę,    znowu ludzi na wojnę    zbieramy. Gorn. Sen. 7.    Już w

n. p. do siebie, herüber jietyett, an ftd) sieben. Postrachem    ręku Rzymian będąc,'przedsię śmiało odpowiedziała. Budn.

abo przyłudą nadgrody do siebie przeciąga. Pilch. Sali.    Apopht. 159. Katon nie brakował wprawdzie potrawami,

551. (przewabia, pociąga do siebie). — §. Przeciągać,    przecie jadł; ale nasz senator pościł. Warg. Wal. 125.—

wyciągać wzdłuż, przedłużać, naprężać, przewlekać; Ross.    §. b) Elliptice: Wszak, wszakże, pomimo, z tym wszys-

npoTHHyTb, npoTflnmaTb, in bie Sänge jtetyen, öerlättgern,    tkim; gletcljroobl, bod),    benitoć^. Los nasz, co panujemy,

auëbeÿnen. Nazbyt przeciągniony rzemyczek się zerwie.    nieszczęśliwy przecie,    Trudne nam, czego łatwo    dostę-

Kosz. Lor. 129. Oblicze twoje oznacza jakieś nieukonten- pują kmiecie. Teat. 46. d, 40. unfer SooS ift bod) rotrflid) tinglütflicf). Ci ludzie ledwie mają tyle potrzeb, iż przecie szy dowcipem sfer niebieskich kręgi, dzielą z nami swoje żyć mogą. Pam. 85, 1, 420. (od biedy, biednie, nędz- odkrycia. Pot. Arg. 772.

nie

aby tylko żyć). Przecież to mąż głową w domu. PRZECIĘCIE, ob. Przeciąć. PRZECIERAĆ, ob. Przetrzeć. Teat. 33, 8. ber 9)?anu ift ja bod; baß $aupt. Otóż my PRZECIERPIEĆ, /'. przecierpi med. dok., Przeeierpiwać frequ.

przecię same, i pewne Teat. 58, 4 42. jak się spodziewam, jak wnoszę, eß ner* ftef)t fid). Miej przecie rozum! Hal. Ow. 251. [o fen bod; nnr gefdjcnt! Przecie z świeżćj natocz beczki. Teat. 43.

że nam nikt nie przeszkadza.    et cont. ; Boh. pretrpiti ; Sorab. 4. pżecżerpu, (pżeczer-

pné toleranter, pżecżerpnitć tolerabilis) ; Curn. preterpę-ti; Vind. prelerpeti, sterpeti, zhesterpeti, doterpeti ; Bosn. pritarpiti, pritrripiti, priterpiti, (ob. Przycierpieć) ; Croat. c, 03. Wyb. [o    japf bod; ein    frifćt;e§    gaß an! W tym    pa-    preterpeti , preterplyujem;    Ross. nepeTepntTb,    npeiep-

kietku musi być    coś nie złego przecię.    Teat. 43. b,    22.    irfeTt, npeiepniiiaib ; do    końca wycierpieć, baß Ceibeit

(domyślam się).    Trzymałem    przecię    od    niego dobra    pod    überftelutt, baittt anßbancrn,    anßtjalten. Ludzie ci    występ-

Opatowem. Teat.    28, 424.    id) l;abc    ja    bod; non iljnt    ©Ü*    ków naszych przeeierpiwać    nie mogli. Taliss. FI.    234.—

ter in ^iad;t (jeljalteit. A przecież żona moja służyła u tego §. Przecierpieć komu. Fraz. Jęz. B 7 b, ob. 'Cierpieć ‘komu. małżeństwa. Teat. 30. b, 145, (ob. Wżdy). Powiedzże PRZEC1EŚ, ob. Przycieś. PliZECIĘŚ, ob. Przecię, n. p. mi [trzecie co nowego z drogi. Teat. 22. b, 6. fo erjdjdc Przecięś ty król mój. Mon. 73, 571. mir bod; waß ooit betrter 3(eife. A tobie też Ludwiku, jak PRZECIESN1A, i, z., ciaśnina bardzo wazka, ein fefyr enger się wiodło przecie! Teat. 30. b, 90. tote ift birö beim gc* ^'laß, eilte groRe @nge. Radził rotmistrzom, aby się gdzie gangen? Kto tam! $>. Ja !, A. Któż przecie? 1$-. Ja ! Teat.    między wodami położyli, gdzieby przecieśnią i sami nie-

27. b, 87, (cf. któż taki!). Przecię, co za obrót szcze-    przyjaciela snadniej użyć i nieprzyjaciel z niemi szeroko

śliwy mógł ci pomódz? Tent. 55. d, 50. powiedz przecie,    bitwy zwodzić nie mógł. Gwagn. 285. [Podobno myłka,

niech usłyszę przecie, gletd)WObl, jdge nur bod;. Są żwa-    zamiast: prze (przez) cieśnin. 7]

wi przecię. Teat. 45, 45. (ktoby się spodziewał, żeby PRZECIĘTY", ob. Przeciąć, byli tak żwawi;-. — g. Effulit: n. p. Pierwsza jest sekta PRZECIEŻ, ob. Przecie.

niczegoistów ; druga przecislów; pierwszych jest hasłem PRZEC1ĘŹYC, f. przecięży cz. dok., Przeciężać, Przeciążać to słowo: niczego! drugich: przecie! Mon. (38, 255. —    niedok.; ( Boli. pretjżjti ; Vind. preteshati, napoteshati, na-

§. c) Przecie* na koniec jednak, tandem jednak, cnbltd;    postuvati); zbytnie przeważać, przeładować, iiberlafteu,

einmal. Ha przyszedłeś przecie półgłówku ! 'leat. 29, 93.    überlaben. Połowicę podatku sam pan wypłacić miał, aby

Przecięż Wc Pan przyszedłeś, prawdziwie prędzej siego    poddanych nazbyt nie przeciężono ; ne praegravarenlur.

spodziewałam. Teat. 22, 64. Przecięż złapałem cię ! Teat.    Kiom. 692. Wojsko przeciężone wielkością nieprzyjaciół,

4 0. b, 5 4. Poszedł [trzecie. Teat. 20, 6 9. Przecie wy-    praegravati. ib. 74 9. Trzeba znieść ten przeciążający nas

szła. Teat. 41. c, 328. Chwała bogu, że przecie poszedł.    podatek. Vol. Leg. 7, 444. PRZECIĘŻK1, a, ie ; Vind.

Teat. 54. c,jj.    pretcshek, preteshliu, preteshen, nadleshen, napoteshen ;

PRZECIEC , PRZECIEKNĄĆ , przeciekł, f. przeciecze, prze- Dosu. priteseki, überlöftig.

ryalista zawsze znajdował, tak dla dosypowania tyglów, jako też dla wyrzucenia śkła , jeśliby który zaczął ‘prze-cikać. Torz. Szkl 4 24. ob. l^rzcciec, przeciekać, cf. przekipieć.

cieknie, med.jedntl., Przeciekać niedok.; Boh. pretćcy, *PRZEC1KAĆ intrans. dok., n. p. W hucie aby się mate-protecy, protćkati ; Slov. protèkati perjluere \ Sorab. 4. pżecżeku, cżecżżu pżez perfluo, pżecżeknu perfugio, pżc-czeknucz trans fug a ; Vind. skustezhi, skust iekati, sku-spretezhi, mirnu tezhi, pretezhi, zhriestezhi, pretiekati,

techem , pretekelszem praecurro, praeterßuo; Bag. pro-tecchi, (pritecchi redutidare, anteeedere, suprrnre); Bosn. proteechi, kajtpali, protięęati, (pritecchi praeeurrere) ; Eecl. iipoTC(|in [procurrere 2j, npoieny, iipoóluKaTb, npoTem., npepucTaio, npcTCKato ; Boss. nepcTCMb, nepereKaib, npOTeub , npoTenaib ; ciec przez co , przepłynąć ; burd)*

fließen, burd)Dnngcn, nom üüöaffer. Z blizkich pagórków    zak, zarizak; Ross. 3anaiaa.

przeciekają zdroje. Zab. 46, 186. Kniaź. Przeciekło tu.    PRZECIOSAĆ cz. dok., ciosać, przeciąć, bnrd;l)aiten; Ross.

Tr. (zaciekło, przekapało, nalało; Slov. wprśeti, naprśeti,    npoiecaTb (2. przelecieć, ob. Ćiesze), nepeTecarb, ne-

nadśiti impluere, pfeprśeti perpluere). Przeciekający EccI.    peTCCbmaTb.

npcTenHbiii, npeieKarejibHbiH, npex04iibiH. Przeeieezenie, PRZECIOTKA , i, i., starsza ciotka; mego pradziada abo ‘przeciek, Boh. prutok; Vind zhrestiek, zhriestok, sku- prababy siostra. Sax. Porz. 4 25. bic llrdltermu^me, mei* stiek. (EccI. ii(iT>T6Y6iiiłł€, npeótrcmo percursatio). Prze- ließ Urgroßonterß ober meiner Urgroßmutter 6d)toefter. ciekły wodą, partie., przenikniony wodą; Carn. skusu- PRZECISNĄĆ, f. przeciśnie cz. jedntl., Przeciskać niedok., dârn, nom SBaffcr bnrdjlbntngcn , getränft. Grunt upragniony    Przeciskawać frequ., przerzucać przez co, mijając; Boh.

pije i rozkwita , Niebieskim wewnątrz przeciekły żywotem.    prehoditi ; Rag. protisnuti, protiskati, protiskîvati ; Boss.

Kniaź. Poez. 2, 259. — Transi. Przeciec, przebiedz    nepeMemyib, nepeMeTUsaTb, über etitmß werfen, hinüber»

umysłem, przeniknąć; burd;lanfen, burd)bringen. Przeciekł-    werfen. Przeciśnij kamień przez płot. Tr. — §. Ciśnie-

utezhi; Carn. pretozhem praecurro ; Croat pretechi, pre- PRZECINAĆ, ob. Przeciąć. PRZECINEK, nku, w, nowe

nazwisko jednego ze znamion pisarskich, comrna; jest pospolicie przedziałem części mniejszych mowy. Kpcz. Gr. 4, p. 5. etZ,p. 454; znak małego przestanku w wymawianiu. ib. 4, baßft'omma, ber $3ei;ftrid; ; Slov. koma, stri-cbla, córka; Carn. polćsaj, (cf. pociąg); Croat. zdrez, zarezek , zacherknya ; Bug. zarèzak; Bosn. zariznięa , ri-

PRZECIOŚ, ob. Przecieś.

Ta podróż królewska była bardzo

niem przebić, burdjroerfen, jerroerfen, jerfdjmetfkn, bttrdj* fdfntetfśen. Przecisną! mu wargę kamieniem. Tr. — §. Przecisnąć, przegnieść, przemoczyć; burcfybriicfen, burd;* brdltgen ; Boh. protisknauti ; Y ind. skustifhati, pretifhati ; Ross. npOTHCKUTL , IipOTHCKHB8Tb , IipOTHCHyTb. PRZECISNĄĆ się przez co ; Yind. priedtifbati , perdriniti ; Ross. npOTtCHHTbca ; przez ścisk ludzi przejść , ftdj burdjbrmtgen. Kiedy do stołu, ani się można na ten czas przez panów urzędników przecisnąć. Teat. 26. b, 7. Trudno mi było przecisnąć się do monarchy. K. Pum. 1 1 , 156. PRZECISK, u, m, przeciskanie, przeciśnienie ; bfléi ÎHtrdp werfen, 2)urd)brängen. Na przecisk wyskakują. Mon. 71, 257. tłocząc się.

PRZECIURCZEĆ nijak, dok, ciurkiem przeciekać, bltrdppru* bellt; ciurkiem minąć, twrbetffprubcln ; Croat. preczurjavam permano.

PRZECIW, PRZECIWKO praep. reg Dat.) Boh. proti, pro-tiw; Slov. proti; Sorab. 1. pźecżiwo ; Sorab. 2. psche-schiwo ; Carn. suproti, spruli, pruti, napruti , naspruti, proke, super, zbês; Yind. pruti, napruti, spruti , naspruti , fuper, zlies ; Croat. proti, chez , prćk (cf. prze-ko-), naproti, naprot, szuprot, szuproR ; Dal. proti , prot, prema , protiva, szuprotiv, priko ; Rag. prötiv , supróch , suprotiva, prèma ; Slav. suprot, protiva; Bosn. protiva, pröcch, suprocch, prema; Ross. npoiHBb, npo-THBy, conpoiHBHO , cf. Groec. ttqoç-, duro sensu, nuber, gegen. Nie jestei nam bojowanie przeciwko ciału i krwi, ale przeciwko xiazçtom i mocom, naprzeciwko rządcom ciemności, naprzeciwko duchom niecnotliwym. 1 Leop. Eph. 6, 12. Juz i chłopstwo przeciwko nam sprzysięga się i wojuje nas. Star. Rye. 29. Henryk z bratem swym, który przeciw 'niego (niemu) był powstał, bitwę stoczył. Sk. Żyw. 1 , 257.

przeciw panom polskim , zwłaszcza przeciw Janowi Tarnowskiemu. Biel. 270. t. j. w brew', [te war leiten jttwt* ber, entgegen. Przeciw wodzie pływać trudno. Cn. Ad. 957. Rys. Ad. 69. Pot. Arg. 409. wzwodę ; cf. ustąp' mocniejszemu, Slov. darmo ge, proti wodć pluwał. Przeciw wiatru , ob. Wzwiatr. — Na sprawiedliwej wadze zważysz przyczyny za i przeciw. Zab. 11, 150. für ttnb ttuber. Wielka woda rzadko się zatchnie, gdzie przeciw temu mała woda wnet się skazi. Gorn. Dw. 554. przeciwnie, im ©egen tfjeil. — §. Leniori sensu: Przeciw komu wychodzić, wyjeżdżać, adversum ire; entgegen gelten , entgegen reiten, fahren Ross. BCTphTHTb , BcrptuaTb. Przeciw' wychodzący Ross BCTpt,BHbiH. Przeciw panu idę. Cn. Th.— §. Skłonność ży czliw'a przeciw komu* ku komu, jn, gegen. We wszyśtkicl bitwach cnoty i przeciwko sobie chęci doznał. Warg. Cez 106. — §. Comparât. Przeciw * względem, gegen, in Vergleich Pierwsza boleść widziała mi się nic przeciwko tej wtó-rćj. Gorn. Dw. 12. Żyć tysiąc lat przeciw wieczności Jakoby dzień ku równości. Pieśń. Kat. 49. To mała pociecha przeciwko tej, do której teraz idę. Gorn. Lhv. 510. To jeszcze nic przeciwko temu, co przyjść ma. W. Post. W. 17. — §. Przeciw, przeciwko, naprzeciwko, na przeciwnej stronie, gegenüber. Kąty pomorskie Brytanii, które przeciwko Francvi leżą; ex opposito. Warg. Cez.

85. Czasem bywa księżyc prawie przeciwko drugiemu płanecie. Sienn. 423. Idźcie do miasta, które jest przeciwko. W. Luc. 19, 50. bte oor end) lieget. — Z przeciwka, z przeciwda, z tamtej strony, tum gegenüber. Z preci-wia oglądasz ziemię , ale nie wnijdziesz do niéj. 1 Leop. Deut. 32, 52. Drugi buf szedł z przeciwia. 1 Leop. 2 Ezdr. 12, 37. Lampy aby z przeciwia patrzyły ku stołowi chlebów⁷ pokładnych. W. Kum. 8, 2. Gdy ją ujrzał z przeciwia, rzekł: oto ona! W. 4 Reg. 4, 25. (sprzeciwia. Budn.). W PRZEC1WY iść* przeciwić się jedno drugiemu , etnanber entgegen fein. Te dwa przymioty nie idą w przeciwy. Przyb. Ab. 127. w kontr. {KB. w⁷ dyalekcie cerkiewnym przedimek ten służy do składania czasowników, i części z nich pochodzących,

n. p. npoTHBOAtficTBOBaTH reagere, npoTiiBOAificTnie reakcja , npoTiiBopaTOBBTH rebellure ; w takich składaniach częstokroć toż wyraża, co nasze od-, t. j. odwzajemnienie, n. p. npOTH4apcTByfo remuneror, Graec. ccvztdwęśw, oddarować, npoTHBOÓJiaroAtTeacTByK), npoTHBOÓJiaroTBO-pio, npoTiiBonojib3yio odwdzięczam, npoTHBOJHo6.no, juo-6jiio TaK05K4e redamo, npoiiiBonpMBliTCTByio odkłaniam, resaluto. — PRZECIWIĆ się recipr. niedoli. , sprzeciwić się dok., Przeciwiać się contin.-, Boh. protiwili se, protiwjm se, zprotiwjm se, spriti , sprel, spru ; Slov. protiwjm se; Carn. prutipostâvem, superpostâvem, do-lipostavlam se, supergovorim ; Yind fe superstavit, upi-rati, (protiti * grozić) ; Croat. protivemsze, szuprotivèm-sze , szuprotztavitisze, zprichavatisze, nozdrimsze; Dal. szuprotivitisse : Bosn. suprotivitise , protivitise, (isprjecjati in adversum ponere, isprjecitise ohjurgare); Rag. prôtivitise, su protivitise, prjêcitise; Ross. npoTHBiiTbCfl, conpOTH-BHTbCH, COripOTHBJiaTbCH, B03np0THBIlTbCH , B03Iip0TH-BJIflTbCfl, 3anpOTHBHTbCfl : Eccl HflOTHKOliTII CA, npOTHBOTfl-raTHca, npoTHBomiHHTMca ; §. a) sprzeciwiać się, opierać się komu; entgegen fetpt, wiberftreiten, [id; «überfein. Synowie nie odważą się woli ojcowskiej przeciwić. Boh. Kom. 4, 101. Rogu się sprzeciwić trudno. Zegl. Ad. 22. Co ja wam każe, czynić będziecie, a żaden z was nie będzie śmiał sprzeciwić mi sie. Kieme. Bibl. Targ. 7. Zapomnieć trzeba Tego, czemu się sprzeciwiają nieba. Past, Fid. 153. Ogień element wodzie ‘sprzeciwiony. Bardz, Luk. 51. (przeciwny;. Nie masz nic, coby się przeci-wiało skazie, jak sól. Boter. 11. Nauki kacerskie sprzeciwiają się kościelnej nauce. Kucz. Kat. 197. Siła jest białych głów kamiennego serca, które gwałtowniej się miłości przeciwiają, niż która w morzu skała nawalnvm wałom. Gorn. Dw. 288. Często wyzwalał ich, lecz oni przeciwiali się radą swą. Budn. Ps. 106, 45. — *§. Je-żliżeby dłuższe trąbienie z przeciwianiem usłyszeli, mają się ruszyć. 3 Leop. Kum. 10, 5. (z niejakiem ukraca-niem abo przetrębowaniem. 1 Leop. z przerywaniem. Bibl. Gd.), abgcbrpdmeś 23Iafen. — *§. b ) Przeciwić się komu, chcieć oddać, wyrazić, co drugi eź^ni, emulować; einem nadutfem, eś> tpm nacbsutlum fudten. Kmieć chce być równy przeciwiąc się mieszczaninowi, mieszczanin szlachcicowi. Lek. A 2 b. Jak w’idzimy możniejszego sąsiada bankietującego hojnie gości, tak też na pół-

Janku siedząc, chcemy się mu przcciwić. Star. Ref. 65. Mężczyzny włosy sobie trefili, przeciwiając się we wszystkim prawie białym głowom. Biel. 396. Przeciwianie się komu złe, aemulatio. Cn. Th. (śiferfucfyt, przeciwianie się dobre, wyrażenia chęć, 9?ad)ßtfening. Robotę tę między Polaki i Litwę rozdzielił, aby się przeciwiając jeden drugiemu, tym Spieszniej robili. Biel. 714. emulując, na wyścigi, mit ettiattber roetteifewb. w tej krainie się przeciwiają sobie wesołość z dostatkiem wszelakich rzeczy. Doter. 89. Fauni śpiewali, lasy im się odzywają, A lasom sie w około góry sprzeciwiają. Simon. Siei.

27. PRZECIWIEŃSTWO, ^PRZECIWIEŃSTWO, a, n.; Boh. protiwenstwj ; Vind. prutnost, naprutnost; Dal. pro-tivsebina ; Ross. conpoTHB.ieme, pa3HOpt»iie, 3Jio»<e.ia-TCibCTBO ; przeciwnoSć, przeciwnorożność, spór ; ber 20b berftreit, b«3 ©egentpeü, baë (Sntgegcngefe^te. One skłonności, zdań, ułożenia wnętrznego przeciwieństwa, większą w duszach czynią różnoSć, niż oko najbystrzejsze na twarzach upatrzyć może. Zab. 8, 753. W kraju zawojowanym trzeba żołnierze zostawić, póki się obawiasz sprzeciwieństwa obywatelów. Modrz. Baz. 502. Bunty a sprzeciwieństwa bywają w tym mieScie. Budn. 4. Ezdr. 4, 19. Sprzeciwieństwo pożądliwoSci przeciw rozumowi W. Post. Mn. 407. Niechby mi tylko słowo pisnęła na przeciwieństwo mnie, nauczyłbym ją. Teat. 33, 11. Mowy tych ludzi , czyny i całe icR życie, ukazywało mi się przeciwieństwem. Przestr. 24. (sprzeczność). Wystawiłeś' nas na przeciwieństwo sąsiadom. W. Ps.191. (na zwadę sąsiadom. Bibl. Gd). PRZECIWKOLISTKOWY, a, a, e, n. p. Euforbia przeciwkolistkowa, foliis oppositis. Kluk. Dykc. 1,212, Ross. Kypa, KypoBumcB. 'PRZECIW-KOŁOKOPY plur., kontrawallacya. Jak. Art. 3, 311. et 297. PRECIWKOSTOP, a, m„ przeciwnog , ber 2In« ttpobe, ©egertfüßler. Lgnęli wszyscy na silne Orfeusza pieSni pochopy, I zwierzchni świata ludzie i przecikosto-py. Dmoch. Szt. R. 95. PRZECIWLEGŁY, a, e, — o et — le adverb., z przeciwia leżący; Ross. npOTHBO.ie}Ka-mift, npoTHBonojoHfnwii ; Eccl. conpoTHBOieacamiu, gegenüber Itegenb. Kąty w wierzchołku przeciwległe są równe ; ad v er licem oppo sili, verticales. Geom. 1,13. Łetsk. 11. Przeciwległym jestem Eccl. nponiBO.ioKy. Przeciwległo położyć Ross. npoTHBonoÆOJKin’L, npoTHBono.iaraTb. PRZE-CIWLEGŁOŚG, Sei, z., opposilio. N. Pum. 19,86; Eccl. npoTHBpno,io*eiiie, npoTHBonoio>Knocrb. PRZECIWMO-WNOŚĆ, Sei, i., Torz. Szk. 211. sprzeczność w mówieniu, mtberfpre^enbc fTîcbc. PRZEC1WNATURALNY, a, e, — ie adverb., nnbcntatürltd) ; Sorab. 1. nimonaturskê ; ob. Przeciwprzyrodzony. PRZECIWNICA, y, z., PRZECIWNICZKA , i, z. dem.; Boh. protiwnice; Rag. proti— vniza , oprjecitegliza, suprotivniza ; Croat. szutoprotivni-cza, protivnicza ; Vind. fourashniza , fuperniza; Eccl. co-npuTHBHHua, npoTHBiuma, conepnnna, cynociaiKa; prze-ciwiąca się, nieprzyjaciółka , bte 2Stberfad)ertint. Drażniła ją przeciwnica jéj. Budn. 1 Sam. 1 , 6. Widziałże co uczyniła przeciwniczka izraelska ? 1 Leop. Jerem. 3, 6. Morszt. 19. et 20. Przeciwniczka ludzkiej społeczności. Mon. 72, 391. PRZECIWNIE, ob. Przeciwny. PRZECI

WNIK , SPRZECIWNIK, a , m. ; Boh. protiwnjk , proti— wec ; Slov. protiwnik; Sorab. 1. pżecziwnik, napżecżnik; Sorab. 2. napscheschiwnik; Carn. suprotnek, sprutnek , nasprutnèk ; Vind. prutnik, fupemik, naprutnik, naspru-tnik, fuprotnik , protivnik , fourashnik; Croat. protivnik, supernik , sourashnik, szouprotivnik ; Dal. szuprotivnik ; Bosn. suprotivaç; Rag. protivnik, sùprotivnik, oprjeci-tegl ; Ross. IipOTHBHHKb, COnpOTHBHHKŁ , npOTHBOMHCJieH-iihk’b , conepHHKt, cynociarb, conociarb, 3JOJKejiaieÆb ; Eccl. npOTHBOÓOpiIHICŁ , npOTHBOÓOpCTBOBaTeJtb , COnpOTH-

BO^BHJKHHKb; nieprzyjaciel, ber êegiter, ber SStberfać^er. Każda rzecz ma swego przeciwnika. Haur. Sk. 327. Przeciwnik w potyczce , sonsertor, ‘ścieracz proprie , sed non xisitatum. Cn. Th. Nieprzyjaciel i sprzeciwnik. W. Thren. 4, 12. Czart sprzeciwnik nasz. W. Post. praef. Rej. Ap.

14. Otw. Ow. 46, (cf. wróg). (Prov. Slov. Kde neni pro-tiwnika , tu neni bitki; gdzie przeciwnika niemasz, tam bitwy niemasz). PRZEC1WNIKOWY, a, e, do przeciwnika należący, od przeciwnika ; ©egitcr$ *, üffitberfrtdjerä *. Rag. protivnicki; Ross. npoTHBHHKOBb, npoTHBHHaiił, npo-thbhh'icckIh , conepHimecKift, conepturoift, cynocTaTcidS, conocTaiCKiii; Eccl. npoTHBOÓopHbiM, npoiHBoCopciBeH-huh. Każdy się zdumieje na tę potwarz przeciwnikową. Zebr. Zw. 127. PRZECIWNOG, a, m., przeciwnożny, przeciwkostop, antipos ; Boh. protinożka ; Carn. spruti— hodnek, pretihojnek , prutinôshnek ; Vind. prutinognik , prutinogazh; Croat. podnosczi ; Eccl. npoTiiBOHOHdtiä, ber Sllttipobe, ©egeitfüßler. Pas ziemi południowy, kędy wasi przeciwnogowie. Zab. 2, 28. Alb. Przeciwnożni mieszkańcy różnią się o 180 stopni długością. Sniad. Jeog. 80. Zbestwionyeh przeciwnogów podziemne lega-ry Ujrzały mało przedtym, znajac światło wiary. Nar. Dz. 3, 173. Klon. Fl. C 2 b. PRZECIWNOŚĆ, Sei., i, Boh. protiwnost, protimyslnost ; Slov. protlwenstwo ; Sorab. 1. pżecżiwnofcż, napżecżnofcż; (Vind. protiunost, protenje * groźba) ; Vind. fourashtvu , fourashenje, fu-pernost, hudoba ; Croat. protivnoszt, protivchïna , szu-protivnoszt; Bosn. protivnost, suprotivnôst, suprotina ; Rag. protfvnos , suprotivnôst, suprôtiva , prötiva; Ross. npoTHBHOCTb, npcTHTeJbiiocTb ; to co przeciw nam jest, wszystko , co nas razi, niby przeciwko nam powstaje. Kpcz. Gr. 3, p. 15, przeciwieństwo, bte 2Btbrigfeit, baê ©c* gentlml. Przeciwność, przeciwnoróżność rzeczy jakich między sobą. Cn. Th. b(l3 SBtberfptcI. Wrodzona przeciwność, contraria natura, antypatya. ib. — §. Przeciwność , przeciwne powodzenie, niepomyślność, bie 2Bt* beriudrttgfcit. Tak rai już w zwyczaj poszły przeciwności, Ze i wśrzód samych moich szczęśliwości, Trapić się muszę. Past. Fid. 332. Coź jest w mękach, i w tym wszystkim , co my przeciwnościami zowiemy, złego? Pilch. Sen. list. 2, 175. W przeciwności dobywaj mężności. Cn. Ad. 1258. Meztwa dobywać przystoi, Gdy przeciwność w oczach stoi. ib. 482. Przeciwność łacno otwiera , Co szczęście w sercu zawiera, ib. 939. Przeciwność nie smaczna, ale pożyteczna. Cn. Ad. 938. (gorzko, ale zdrowo ). — §*. Gdy księżyc bywa prawie przeciwko drugiemu płanecie, to zowiemy przeciwność. Sienn. 423.

Przeciwna rzecz przy przeciwnej bardziej się wydaje. Cn. Ad. 958 , (cf. kontrast). Etobre i złe, przeciwne są rzeczy. Dardz. Boet. 112. To przeciwne rzeczy sobie : dobrodziejstwo a krzywda. Gorn.

Sen. 183. et 343. To co mi zdrowo było dawniej, teraz jest przeciwno. Prot. Kont. A 4. (szkodzi). Przeciwnie « przeciwnym sposobem , im ©egentbeile. Cn. Th.

Przeciwnie myśleć Ross. npOTHBOMbicaHTb. Przeciwnie rozumować Boss. np0THB0My4pciB0BaTL, Kiedy pan bóg za kim, któż przeciwny będzie? Paszk. Dz. 56. Przeciwny Subst., przeciwnik, ber ©egner. I w przeciwnym lubiłem szacowne przymioty , Tym bardziej w przyjacielu. Kras. Oss. G 3. — Przeciwny, przykry/nieprzyjemny, nńbcrltcl). Świszczę w lecie smród wydają tęgi i przeciwny. Zab. 12, 188. Co poczniesz, to przeciwno ludzkiej myśli wszytko, Tu źie, tu jeszcze gorzej ; tam i myśleć brzydko. Slryjk. Gon. Y 2. — §. Przeciwna fortuna, przeciwność, niepomyślność ; 2J(ißgefd)tcf, 28tbent)är»

tigfeit. Źle ten znosi przeciwnej fortuny natarczywość, który    cytnauti; Boss. npocHjTbca ; przebudzić się, z samego

niegdyś samych tylko jej pieszczot doznawał. Zab. 6,    snu ocknąć się, ertMcßen. śpi widzę dobrze; uważaj

203. Nie oglądali się na żadną przeciwną przygodę. 5    pilnie momentu przecknienia jego. Teat. 2, 122. Bars.

Leop. Jud. 8, II. (nietrafną przygodę. 1 Leop.). Wiatr    W tym rozruchu, jakoby ze snu przecknąwszy, rzecze....

przeciwny, niepowiewny Eccl. npOTHBOBtrpie. — Arithm.    Zebr. Ow. 74. Przecknijcie się groby, a z siebie nam

Przeciwne sobie wielkości, których jedna drugą wzaje-    świadki wypuśćcie. Módl. Gd. 22. PRECUCIĆ cz. dok.,

mnie niszczy, jak majątek i dług. Łejk. 2, 40. entgegen«    przebudzić, anfmecfetl, ertoecfen. Słońce za chwilę po-

gefeßte ©roßen. — b*) Przeciwny « naprzeciwny, naprze-    wróci Ze snu szczęśliwych przecuci. Kniaź. Poez. 1,239.

ciwko będący; Eccl. npflMHH, conpoTHBOOÓJHWHt, Bonpe-    PRZECUCIĆ się • przecknąć się, ermaßen. Gdy mu zło-

kh , OTcynpoTHBy, gegenüber beftnbltcb. Miała też tam    dziej nocy jednej mieszek chciał ukraść, przecucił się.

swój pałac Wenerzc przeciwny Niejaka Pasqualina. Tward.    Budn. Apopht. 45.

Pasq. 5. Przeciwna strona ( Vtnd. fuperstvu , naprut- PRZECUCHNĄĆ med. dok., przestać cuchnąć lub śmierdzić, stvu ). Twarzą sobie przeciwni, Eccl. npOTHBOJunHm,    aitRmren JU fttnfen. Oman ziele, gdy odwarzą, wykła-

Graec. mTinęóacorzoi, contrariis fronlibus semet aspicien-    dają go na chusty, żeby przecuchnął z zbytniej wilgo—

tes. Anguł przeciwny, oppositus. Solsk. Geom. 2, ob.    tności wodnistej. Syr. 60. (żeby przesechł, ewaporował)„

Przeciwległy. PRZECIWPODKOPY plur. (< contremines.    — g. Przecuchnąć, cuchem czyli smrodem przejść, prze-

Juk. Art. 2, 173, et 215. PRZECIWPOŁOŻENIE, ia, n.,    śmiardnąć. X. Kam. bureßftänfern, ftinfenb roerben.

przeciwlegość , ba$ ©egemt&erliegen. Księżyc pod czas peł- PRZECUDNY, PRZECUDOWNY, a, e, Przecudnie, Przecu-

z przeciwia stanie, baâ ©egenüberfteften, ber @egenfd)em ; S/ot/, protisebepatréni. PRZECIWNY, a, e, PRZECIWNIE, PRECIWNO adverb.\ Boh. protiwnÿ, protymyslny, na-odpor; Slov. protiwm, protiwnÿ ; Sorab. 1. pżecżiwne, napżeczne ; Garn. sprutivn, sprutn, supern , naspruti ; Y ind. fupern, fuper, fourashen, spezhan , prutnu, na-pruti, spruti, Croat. protiven, szuprotiven, protivno, protivnem nachinom ; liag. protivan, suprotivan, proti— vni, suprotivni, priprjeccni, (cf. spreczny) ; Dal. protivan ; Bosn. protivan, suprotivan ; Slav. protivan , proti— vnira nascinom , pasce ; Ross. npoTiiBHUH , npoTHBineab-HUfl , COnpOTHBHHH , COnpOTHBHTejbHblH ,    ( cf. npOTHB6HL

brytfanna, obs. kopia, przepis), pasHoptniiBbiii, npem-TejLHUil, 3JO*ejaTe.iŁnuM, BonpeKH, Bnpenii; a) sprzeczny, nie zgadzający się; entgegengefejjt, entgegen, rotbcr, lt)tberfpre(^enb. Przyrodzenie tego nie dopuszcza, aby dwie 'nauce (Dual. nauki) o rzeczy jednej sobie przeciwne, prawdziwe byfy. Sk. #2.311. Przeciwnych przyczyn skutki, też między sobą przeciwne. Gorn. Dw. 958. (trudna zgoda, ogień, woda; cf. dwaj koci w jednym worze). Przeciwne rzeczy najlepiej wypędzają przeciwne. Birk. Dom. 10.

ni jest w przeciwpolożeniu z słońcem; in oppositione. Hub. Wst. 299. PRZECIWPROSTOKĄTNY, a, e, n. p. Przeciwprostokątna linia, hypothenusa. Lesk. 28. ;W trójkącie prostokątnym bok przeciwny prostemu kątowi, zowie się linią przeciwprostokątna. Georn. 1, 108. PRZECIW-PRZYRODZONY n. p. sposób. Perz. Cyr. 2, 234. nuberna* tnrltcß. PRZECIWSKARPA, y .i., kontraskarpa. Jak. Art. 3, 511, wybieźka. Tr. PRZECIWSTOPNY, a, e, gegenfüßlerifcl). Mieszkańców ziemi nogami do nas obróconych przeciwsto— pnymi zowiemy. Hub. Wst. 11, ob. Przeciwkostop, Prze-ciwnóg, ©egenfüßlcr. (Slov. protistogka antithesis). PRZĘCKA, PRZĘCZKA, PRZACZKA, i, z., sprzączka; Boh. preska; Slov. prezka ; Ross. npmKKa, npaacenKa, bte Sdtnnlle. Aby przęczka sznurkowa jedna ku drugiej mogła się przygodzić. 1 Leop. Exod. 26, 5. (pęlliczka. 3 Leop., cf. kluczka). Suknią złożył, od której mu przęczka odpadła. Sk. Dz. 212. Pasy przączką zapinane. P. Kchan. Jer. 190. Dał mu pas z przęczka srebrną. Birk. Dom. 160. — §. Anatom. Przęczka, rura mniejsza go-leniowa, fibula. Kirch. 15. sprych, sprycha. — §. Prov. Po przęckę. Cn. Ad. 899. z miarą, poty kres, w karb, miernie; ttt Scfyranfeu, mäßig, begräbt. Wedle polskiej mowy, po przeczkę, t. j., we wszystkich rzeczach miarę chować, a z brzegów nie wylewać. Kosz. Lor. 15. Mają w tym niejaką dyskrecyą, coby było tak w czas abo w miarę, prawie po przęckę, a nie nazbyt. Glicz. Wych. G 1. Przęczka dla boga kędy? po którą każdy mieć się uważnie, roztropnie i sprawiedliwie powinien, nie spuszczając się z wysokości do podłości, z podłości nie górując na zbytek. Mon. 69, 606. Zoniem się umi-zgać kazał, lecz po prząckę. Opal. Sat. 93. Ktokolwiek tej niedbałości nie po przeczkę używa, wnet na przeciwną stronę przeładuje. Gorn. Dw. 39. Szachy lepiej po przęczkę umieć, niż być w nich wuelkim mistrzem. Gorn. Dw. 122. Nie pomiarem i po przęckę rządzić się umieją. Falib. E 2. Wolności po przęczkę nie umieją zażywać. Kiok. Turk. 189. Prawdać to, ale po przęckę. Petr. Pol. 41. nie ze wszystkim.

PRZECKNĄĆ się recipr. jedntl., Przecknąć med. ; Boh. pro-

downie adverb.; Croat. prechuden; Eccl. Bceuy4Hbm ; do    rza drogę zagradza. Chrośc. Fars. 196. PRZECZĄ, y, ź.

zadziwienia piękny, Ijerrltd; fd)ütt, JU SSenflUttbent. Da mai-    prza, sprzeczka, przeciwieństwo, spór; ber Streit,

żeństwa mam talent przecudowny. Teat. 7, 47. Wc Pan    bcrfprud). Zawsze w przeczy natura i fortuna sobie. Fot.

masz zdrowie przeeudowne. ib. 23. b, 67. Przecudnieby    Arg. 179. PRZECZĘ , ob. Przeczyć,

było, gdyby ją tu można sprowadzić ib. 32. d, 87. 'PRZECZCIĆ, PRZECZEDŁ, ob. *Czcić, Czytać, Przeczytać.

Na PRZECWA-Ł * wielkim cwałem, im größten ©alopp. Śpię- PRZECZECHRAĆ cz. dok., nieco poczochrać, ganj jerjatifeti. szno jechał na przecwał. Bardz. Trag. 168.    Czupryny im przeezechrano. Gil. Post. 150.

PRZEĆWICZYĆ, /. przećwiczy cz. dok., Przećwiezać niedöfa, PRZECZEKAĆ się recipr. dok., chwilę czekając przetrawić, dostatecznie kogo wyćwiczyć, einen fyinlangltd) üben, in    [jü&fdj lange marten; (Boh. pfeckati przeżyć;, Boh. pre-

etlMS unterrichten. Nauką swą i mądrością ludzie grube    eekati; Vind. perzhakati; Boss. npo*4aTb, nepeauan.,

wieku onego przećwiczył, i do ludzkości sposobił. Olw.    nepenai4aTŁ; Eccl. npeo/Kiwaio. Przeczekasz się, exspec-

Ow. 7. Przećwiczenie, zaprawienie w co, propaedeuma.    tabis salis superque , plus satis, diulius quam, veiles vel

Cn. Th. PRZEĆWICZYĆ się w czym, zaprawić się, [id;    opinaris. Cn. Th. Ujrzała, że się przeczekała, i że

marin üben. Zagranicą sławy będzie strzegł narodu Pol-    upadła nadzieja jej. Budn. Ezecli. 19 , 5. (że już czas

skiego, przećwiczywszy się doma prawa ojczystego. Siar.    przeszedł). — *§. Już jawne znaki ukazuje srogości swo-

Vot. C 2. Idź do innego nauczyciela, przy którym się    jej, gdyż nie może przeczekać nawrócenia jego. Rej. Post.

pierwej przećwiczysz, a potym do mnie przyjdziesz. Sk.    LII, (doczekać się).

fdjroiSrjen, bnrcb unb burd; [djivarj madjen; Boss. nepeqep-

Żyw. 1, 308. Kosz. Lor. 9 b. Chciej się tylko w mój PRZECZERA. Dudz. 54, ob. Przechera, szkole cokolwiek przećwiczyć, Tysiącami kochanek jak PRZECZERNIĆ cz. dok., wskroś czarnym uczynić, bltrdp ja będziesz liczyć. Nieme. P. P. 33.

PRZECYGAN1Ć co cz. dok., po cygańsku przcszachrować,    hhtl , nepenepHHBaTt.

t)erfd;ad)erit, mie ein Bonner. Strach i żal w serce Juda- PRZECZERPAĆ cz. dok., do końca wyczerpać, erfdjöpfert, sza rani, Żal że marnie takiego pana przecygani. Pot. völlig ailöfdjapfen. Piersi twoje łask nieprzeczerpane. Su-Zac. 7.    szyć. Pieśń. 1 D d. nie do przeczerpania , itnerfcppfUdj.

‘PRZECZ « prze co, przez co, dlaczego, za co; meSmegcit,    Nieprzeczerpany, nieskończony, inexhaustus. Mącz. Niemetali) , marunt? Boh. proc, (pro dla); Slqv. prećo ,    przeczerpany zdrój. Tr. Tel. 289. Żarn. Post. 22.

Bosn. procescgljati ; Rag. processgljatti, pricessgljatti ; Ross. nepenecaib, nepeyecbiBaTb, npouecarb, ripoaecbi-BaTb, burdifdmntcu. Szczotka głowę przeczesować. Syr. 136.

kćemu , proc, (pre*dla); Sorab. 1. pżetżo ; Sorab. 2. PRZECZESAĆ, f. przeczesze cz.dok., Przeczesować niedok.; psche, pschez, pschezga ; (Eccl. upoveic * więc ). Nie-masz żadnej przyczyny, przcczby go słusznie cudzołożnikiem nazywać miano. Kucz. Kat. 2, 660. (dlaczegoby. rec. edit.). W prawie naszym nie wiem co widzisz takiego, przcczby się tobie podobać nie miało. Gorn. W A PRZECZESTOWAĆ cz. dok., częstowaniem przemarnować, G 2 b. Biel. 39. Przeczżcś nam tak uczynił? Sk. Kaz. mit îraettren aerfdjroenben, aerfdjmaufett, bunprtngeit. Wszys-38. Przecz myślicie złe rzeczy w sercach waszych? ib. tko zjemy i przeczestujemy. Bk. Kaz. 394.

TRZÈCZKA, i, z., sprzeczka, SBibcrfprild) ; [Croat. prćch-ka impedimentum). Wy słuchacie dyabła bez przeczki; i owszem słuchajcie go. Twór. Wiecz. 58. PRZECZLI-WOSĆ , ści, z., przeczą, prza, przeciwność, przeciwieństwo, spór, sprzeczka; Streit, ffiibcrrcbe, SBiberfprud). Po długich przeczliwościach na ostatek król różnicę rozstrzygnął. Krom. 780. PRZECZLIWY, ob. Przeczny. PRZECZNICA , y, z’., droga albo ulica , miedza poprzeczna ; eine Queerftraffe, eilt Qtteermeg; Boh. pfjcka ; Slav. popr'iko ; Bosn. stranputiça , zahodisete; Vind. krishamni pot ; Ross. nepey-iOKfc, npoyaoKt, nepeyjoaeKt, npoy-jioueirL ; Sorab. 1. preoinicza aquarius sulcus, (cf. bró-zda). Którędy jeno miał wyjeżdżać, ulice ochędożone, majem zielonym napełnione przecznice. Gwagn. 143. Prowadza ja z muzyka wszędzie po przecznicach. Paszk. Dz. 126! Birk. Chodk. i. PRZECZNOKATNY, a , §, n. p. Przecznokątna linia. Tr. dyagonalna, przekątna , prze-ciwkątna , narożna, bic 25iagonallinie. PRZECZNOMIAR , m , dyameter. Tr. ber 2)urd)meffer. ‘PRZECZNOSĆ . ob. Sprzeczność. PRZECZNOSIECZNY, a, e, n. p. Prze-cznosieczne liście, pinnatifidum folium, dzieli się na różne klapki poprzecznemi wycięciami podzielone. Bot. Nar.

401. Jeśli ani marmur serdecznej rany Ani ulżą jedwa- PRZĘCZKA, ob. Przęcka. biem obite ściany, Przecz mam zajrzeć kosztownych pałaców komu? Hor. 2, 3. J. Kchan. Nie mam przecz ganić starości, Bo zawsze w nićj nabywam od czasu mądrości.

Prot. Kont. Gib. Przeczeście dziś tak smętnemi ? Radź.

Genes. 40, 7. Wilk nie przecz inszego się między owce ciśnie, jedno aby szarpał. W. Post. Mn. 512. Mam przecz pana miłować, który z łaski swojej Raczył usłyszeć głos prośby mojej. J. Kchan. Ps. 173. Wiesz, prze-czem przyszedł do ciebie? Budn. Dan. 10, 20. — *§.

Przylnie do ciebie, ni przecz, aby się jedno namówił.

Eraz. Jez. F 2. (nie dla czego innego). — §. Ni przecz ni zacz, nie wiedzieć zkąd, czemu, o co , bez przyczyny; ohne aHe Urfadje, (vulg. mir ntdjtö, btr ntdjtä). Padli w onćj bitwie, ni przecz ni zacz. Birk. Zyg. 32. Bez żadnego prawa, bez skargi, bez dowodu i odwodu, ni przecz, ni zacz kazał mu głowę uciąć, Gwagn. 547. Boże otworz tym oczy, którzy ni przecz ni zacz cnoty od-bieżą. Opal. Sat. 73. W ręku była wygrana, ni przecz ni zacz, ali Dobrowolnieście pod miecz szyje swoje dali. u,

Pot. Arg. 278. Zebr. Ow. 234. ‘W PRZECZ * w poprzek , queer bltrcb; (Sorab. 2. prez, prekofcż, preki » ukosność). W przecz na dwoje staj od morza do mo-

56. guergejnnfelteS Saut». PRZECZNY, PRZECZLIWY, a, rjarojara, (npeTHTH, npemy grozić). Nabuchodonozor e, PRZECZNIE, PRZECZL1WIE    adverb., sprzeczny,    spor-    przeczy woli bożej. Dach.    Epikt. 69. Wykorzenić trzeba

ny, przeciwny; roiberftreitenb,    entgegen, ftreitig;    Hoss.    Te żądze z serca, którym    przeczą nieba. Past. Fid. 104.

npeKOCÆOBHUH, ocnopniwuH , npiTe-abimii, npme.ibHbiH,    Dałem sie na rozsądek jego , gdy się służący o co ze

npenoptnuBtiH ; Eccl. pa3B.iaMHTe/ibHbiH. Przeczny cere-    mną przeczali. 3 Leop. Job. 31, 23. (gdy się o co ze mną

moniom. Dwór. F 2. Słowom twym są    przeczliwi.    Kanc.    'gadali). Nie chcę się ja z tobą przeczać.    Ezop. 33. Prze-

Gd. 235. Znosili mandaty twoje, będąc przeczni    w ka-    czenie się    Ross. nptme, npOTHBOptnie.    — §. Przeczyć

żdćj mierze. Kanc. Gd. 68. Nic po urodzie przecznćj ,    czemu, co * przeć, zapierać się, negować; Dosn. nikati ;

miłości niespólnćj. Jak.'Wyb. D 4 b. Trudności wszys-    Iiag. njêkati, Irtiignett. Ja temu bynajmniej nie przeczę,

tkie uprzątnął, które mu się w tej rzeczy miały prze-    Teat. 8. b, 40. Ja nic z    tego,    co pan hrabia mówi, nie

czne stawić. Wgs. Ign. 55. —    Przeozne ilości, prze-    przeczę. Teat. 9, 55. —    Mathem. Liczby przeczące, ne-

czące, negativae, nernctnenb, oh.    Przeczyć. — §. Przeczny,    gativi. Jak. Mat. 1, 192.    Ilości    poprzedzone znakiem -(-

poprzeczny, w poprzecz idący;    gueer, in bte Qlteere ge*    są twierdzące, positivae ;    ilości    zaś poprzedzone znakiem

jjettb, Dok. prjćnj; Sorab. 1. precżnć. Przeczny bieg.    — są przeczące, negativae. Jak. Mat. 2, 9. przeczne.

Podw. Wróż. 49. Jeśli kto w    oczy przecznie bywa ra-    'PRZECZYŚĆ, PRZECŻC1Ć ,    ob. Przeczytać, ‘Czcić, 'czedł.

niony, iż się rana włosami nie    zakrywa, a ztądby    spro-    PRZECZYN1Ć, f. przeczyni    cz. dok., Przeczyniać niedok.,

snćj blizny na twarzy dostał, tedy Ja    sprosność    bywa    przerobić;    Sorab. 1. pżetżinu; Carn.    predęlam ; Vind.

oszacowana 12 grzywien. Chełm. Pr.    172. Przeczna    predelati,    prenarediti ; Rag. pricinitti ;    Eccl. npeumwTH,

rana ib. 172.    nepejfejam, hhums oópasoMb ynpeAHTb; Ross. nepeuH-

'PRZECZOS, u, m., rana od uderzenia , rznięcia ; eine    nnib , nepenmniBaTb ( * ponaprawiać npouiuMTb) ; (Boh.

be oont ©cfyneiben, galten JC. Wódka ta starcie abo prze-    prećiniti zbroić), umarbeiten. Przeczyniam , inszym kształ-

czosy wstydliwych członków obojej płci goi. Syr. 716.    tern czynię, transformo. Mgcz. Medea córy Peliassowe w

Świerzb drapał, aby potym z przeczosu gnił bez porno-    tę nadzieję wdała, że w młodość trafi starość ojcowską

cy lekarstw. Hor. Sat. 6.    przeczynić, (revirescere). Zebr. Ow. 170. Przeczynią mie-

PRZECZUć , f. przeczuje med. dok., Przeczuwać niedok.,    cze swoje w radia , a włócznie swe obrócą na sierpy. W.

§. a) nieśpiąc przetrwać, bnrdjiuadjcn. Pasterze na dwo-    Post. Mn. 38. (przekują). Słowo boże fałszywym wykła-

rze noc całą tę przeczują. 7ward. Pasq. 63. Rezsenną    dem na swój kształt przeczyniają. W. Post. W. 2, 144.

noc na baśniach wojennych przeczują. Bardz. Luk. 58.    Znowu naprawił i przeczynił. Birk. Kaz. Ob. C 5. Ziele

Na podsłuchach całą noc przeczuje, ßardz. Trag. 319.    to ma moc ocierającą i przeczyniającą. grubych wilgoci.

— §. b) Przeczuwać co, Boh. predejti, pfedcytiti; So-    Spicz. 14. Przeczynienie Ross. ncpe4ł>.iKa, nepeAhjiL.

dok. ; Vind. skuzhistiti, skusozhediti ; Croat. prechiszt, prechischujem ; Rag. procistiti, procistîvati ; Bosn. proci-stiti; Ross. npouHCTiub, npouiimaTb, nepemiCTiub, nepe-qnmaîb ; czystym uczynić, przechędożyć; reinigen, burd)* fflubern. Przeczyszczenię Ross. nepenncTKa, npomiCTKa. Przeczyścić się, przeczyścić żołądek, purgować; Ross. c.iaÓHTb, CiaÓJK), (cf. słabić). Przeczyszczające lekarstwo, Ross. cjaóiiTe/ibHoe. Przeczyść purgansem lekkim żołądek i kiszki. Krup. 5, 404. Dłubizębem zęby przeczyszczać.

Teat. 49. c. A 2. O rzekach, przeczyszczać się z kry, z lodu Ross. nporajHTbca. Chrześcianie powietrze mieli za karanie i przeczyszczenie grzechów swoich. Sk. Dz. 141. Steinigung otm ©unben. z których nas kubków przedtym przeczyszczali popi, Gorzałkę niemi pili nieszlachetni chłopi. Zimor. Siei. 250. (rozgrzeszyli przy eucharystyi). [komunikowali z cerk. npiiYAi|iant participare, rusk. prycza-szczaty, właściwie przyczaszczać nie przeczyszczać,'i przykład ten tu nie należy. 4J. — Obym zyskał szacunek i miłość tych ludzi, Których smak przeczyszczony wszelką v piękność ceni. Przyb. Ab. 6. geläuterter ©efdpnacf. PRZE-CŻYŚCICIEL, a, m., który co czyści, ber Steiniger, ©du*

Derer. Herkules obrońca i przeczyściciel ziemi. Otw. Ow.

359. PRZECZYŚCICIELKA, i, i, bie Sîeinigerinn. PRZECZYSTY, a, e, bardzo czysty, fetyr reilt. Przeczyste tajemnice komunii. Sk. Dz. 31. Najświętszą pannę Rusini przeczystą nazywają. Gwagn. 500, Ross. BceniiCTaa. Książę

rab. 1. predetżuyu, predemerkuyu, pżedpoznayu ; Vmd. PRZECZYŚCIĆ, f. przeczyści cz. dok., Przeczyszczać nie-prezhutiti, priedhoditi, priedjiti, preisazhutiti, presade-hnuvati, popreiobzhutiti ; Croat. ochutiti, prechutim; Bosn. ochjutiti, (pricjutti audire, exaudire) ; Hag. pricjutti, (2. perverse intelligere, przesłyszeć się) ; Ross. npejuyBCTBO-BaTb, npejtyrajaTŁ, npejbyrajUBarb, noc^bmiaib; Eccl. nfioptł^oyMRTii, iipopa^oyuiuuTii ; poczuwać przyszłe rzeczy, porozumiewać; norcmSfelien, abnben, norempftnben, nut« tern. Przeczuwać złe Eccl. npeAbOÓliACTBOBaTH. Ten człowiek przeczuwał nieszczęście swoje. Boh. Dyab. 3, 115.

Przeczuwający, praesagus. Cn. Th., Sorab. 1. pżedznamu-wacżnć. PRZECZUWANIE, PRZECZUCIE, ia, n., Subst.

Verb, baä SSorgefül;!, bte 3Il)nbmtg; Sorab. 1. pżedznamu-wano ; Vind. prezhutik, prezhutje ; Ross. npejnyBCTBOBa-Hie, npejnyßCTBie. Przeczucie jest przejrzenie, albo ima-ginacya, przypadkiem uiszczona. Boh. Dyab. 3,118. Też same przeczucia odzywają się i we mnie. Teat. 54, 78.

65

PRZECZYĆ, -ył, -y, intr. niedok., Przeczać -ał, cont., przeciwną stronę trzymać, przeciwić się; nnbcrftretten, entgegen fepit, nnberfpre$ett ; Sorab. 1. zpèram szo, zapé-ram szo; Vind. tuper rezhi, fe sprekarjati; Bosn. privatise contendere ; (priciti prohibere\ Croat. prechiti, prć-chim impedhe\ Rag. prjêcjati impedire, prjêciti transver-tere, prjêtiti « grozić); Rag. prjêcitise, prôtivitise; Ross. npoTHBoptnuTb, coBonpomaTbca, nepenopaibca (cf. przekora), (nepenmb, nonepenmb przeszkodzić); Eccl. npt-peijiH, nptpeKaTii, nf)T.f>i;i|aTH, npoTHBOBbmaTH, npoTHBO-Stownik Lindego wyd. 2. Tom IV.

Zasław w Kijowie u przeczystej, to jest, u panny Maryi pochowan. Gwagn. 316. Marya Kleofe, siostra panny przeczystćj. Sk. Żyw. 2, 65, cf. niepokalany.

PRZECZYTAĆ, f. przeczyta cz. dok., (cf. 'przeczcić, sub 'czcić, czedł, przeczedł; Boh. precjst, prećetl, predcit-ba) ; Przeczytywać fregu., przeczytuje pr. ; Croat. pre-chtevam , prestévam ; Bosn. procjatati, prosetitti, setitti ; Rag. prosetitti, prisetitti; Vind. prebrati, prebirati, (cf. przebrać , cf. brać), dolbrati, priedbrati, spet brat, skus-brati , (Subst. priedbrauz , predberauz * lektor) ; Sorab. 1. pżelażuyu ; Ross. nepeumraTL, nepemnuBaTb, npoMHiaTŁ, npo’iHTbiBaTb , (nepenecTB, nepecuHTaTb, nepecnHTbiBaTB, nepcMHCJiirb, npocuniaTb, npocuecTb, npocmiTbiBaTb przeliczyć, przerachować) ; czytając przejść jakie pismo, burd)* lefeit. — §. Przeczytać, być w stanie czytania, dojścia jakiego pisma, charakteru; lefeit föttnen, lefeitb fierauśbrtu* gett, tut ©taube fet)lt ju lefett. Czasem ten sam co napisał, ledwie przeczyta. Ilaur. Sk. 180. Tak bazgra, że nikt tego nie przeczyta. Ld.

i. PRZED, insequentibus pluribus consonantibus PRZEDE, (n. p. przede mną); (Boh. pred, prede; Slov. pred, pre-de ; Sorab. 1. pżed, pże, (predc, prez przód, priedne pierwej); Sorab. 2. prétk , psched , protk, prefi, profi; Carn. pred, spręd , sprędej ; Vind. pred, naprei, (prid utiliłas) ; Croat. pred , prede ; Rag. prid ; Dal. prid , prie, pria; Bosn. pria, prid; Slav. prid, prie; Ross. npe^, nepe4ü, upcjKb, npemAc; Eccl. npe^ii; cf. pra-, e. g. pradziad; Carn. preddęd ; cf. Lat. prae-; Graec. ttqo); Praepos. reg. lustrum, w znaczeniu przodkowania, poprzedzania, oor; — $. 1) de temp., nor, ebc, eber at3, przed rokiem * tak rok, ttor einem Sabre. Bóg już był, a niżli było wszystko ; jeśli był a niżli było wszystko, tedyć był przed wszystkim czasem i początkiem, i był przed wieki i od wieku. żarn. Post. 25. W Saxonii poczęto przed całą Piuropą porcelanę robić. Torz. 194. Przed śmiercią * nim umarł, przy śmierci. Masztalerz Daryusza przed tym dzień, wziął konia i klacz, i spuścił je na miejscu ustawionym ; nazajutrz koń ten zarżał najpićr-wćj. Biel. Św. 24. dzień wprzód, w wilią, bett $ag Jituor ; Ross, HanpeATi cero. Przed trzema dniami * dziś trzeci dzień. Przed czasem kładę pieniądze, biorę co, praeci-pio. Cn. Th. Nie trzeba przed przekonaniem obwiniać, ale gdy dowiedziesz, w ten czas karać. Teat. 15, 61. Rzadko rozum przed laty przychodzi. Gorn. Dw. 400. Przed laty rozum nietrwały. Cn. Ad. 940, (cf. prędkie dowcipy niepewne; co się prędko wznieci, niedługo się świeci). Przed czasem się frasować szkoda. Cn. Ad. 959. Przed chorobą szukaj lekarstwa, i przed sądem pytaj się sam ; bo w chorobie trudno się leczyć, a do sądu przyszedłszy, wszystko mieć gotowo potrzeba. Sk. Kaz. 7. (pierwej nim wpadniesz w chorobę albo nim pójdziesz do sądu). Muzykę słyszeć z onego zegara przed tym, niż bije. Boler. 120. Przed morzem i przed ziemią i przed tym niż było Niebo, co potym sobą wszystko obtoczyło, Jedna na świecie była mieszanina. Otw. Ow. 2. Przed tym, niż na nas przyjdzie starość. Budn. Cyc. 4. Gdy go ujrzeli z daleka przed tym, niżli do nich przyszedł, my-

ślili go zabić. 1 Leop. Genes. 37, 18. nim, efie a!3. Maciejowski celował wszystkich pieczętarzów, co przed nim byli. Gorn. Dz. 31. (poprzedników swoich). — §. Przed tym » przedtym , dawniej; Slov. pfedtjm; Sorab. 1. prede, preżtóho; Sorab. 2. profi, pérwej ; Carn. predtęm ; \ind. pred tern, poprei, nekadai, hunobart; Slav. prie ; Croat. prcd tem,    , fonft, »or bent, oormajg. Nie bywało

tego przedtym. Mon. 73, 18. Ja co nigdy nie czytam, lub przynajmniej mało, Wiem, że tak jest najlepiej, jak przedtym bywało. Nieme. P. P. 12. Już to nie są czasy takie, jak przed tym były. Teat. 44, 56. — §. 2) Loci Przed, oor, in loco, cum lustrum.-, ad locum, cum Accusât. Przed kościołem, domem stoi. Cu. Th., er ftefyt DOr bent £)«ufe. Przede mną Eccl. npb40 mhoio. Trzymano go długo przede drzwiami, nim go wpuszczono. Warg. Wal. 115. Wyszedł przed kościoł, er Qtitg nor bte Sltrd^e Çtnattô. Tr. Napominała raka jego matka, aby przed się lazł, a nie wspak. Ezop. 55. na przód, norntdrt^. Z konia we wszystkim biegu, tak przed się, jako i w tył, i po wszystkich stronach, strzelają. Klok. Turk. 56. Prosto, prosto, każdy przed się. Teat. 33. d, 70. Udali się wstecz, a nie przed się. 1 Leop. Jer. 7, 25. Mów im, niech idą przed sie. ib. Exod. 14. Chrześcianie daleko ś. Pawłowi przed miasto zaszli. Sk. Dz. 42. wyszli naprzeciw, ftc gingen tf>m tuctt nor bte ©tabt entgegen. Lata przed wszystkiemi jak postrzelony. Teat. 52. d, 70. Porwano mu ją przed nosem. Teat. 54, 42. Przed dziećmi chlćb zjadają paskudne szczenięta. Pot. Arg. 69. Przed oczyma, ob oculos, antę oculos. Cn. Th. Przed kim skarżyć, mówić, nor jentanben, bet) Jemattben, w jego przytomności, tit (einer ©egemoart. Kto o kim przed tobą, pewnie o tobie przed drugim. Fredr. Ad. 69. Przed sobą mówiąc » niech to będzie między nami; soli sumus nunc hic. Cn. Th., unter un§ gefugt, mag ba3 unter uns bleiben. Ostrożny przed sobą i za sobą widzi. Cn. Ad. 796. i na przód i w tył, nor ftd) unb binter fteb. Przed sobą pędzić, prae se agere. Cn. Th. , nor ftd) (UU treiben. Kazawszy przed się wszystkim , jął im rozkazować. Kosz. Lor. 47 b. (stanąć przed sobą). Przed sobą mam co , in manibus est; id) Imbe ettnaö nor, in Rauben, nor mir. Miał wzgląd na to, żeby majętność nie przyszła w cudze ręce, i siła inszych rzeczy miał przed sobą, a nie to, żeby synowi dał edukacyą. Gorn. Sen. 213, (cf. przedsiębrać, przedsięwziąć). Przed sobą mam co, (de futuro statim), instat mihi, cg ftebt mir benor. Cn. Th. — §. Przed, signißcatu praeferentiae, excellentiae; przodkowania, celowania, przewyższania, nor, $orjug, Vorrang fmbenb. Nie zow się doskonałym, jeszcze więcej przed sobą obaczysz, niżli masz za sobą. Sk. Żyw. 1, 221. Kunie futro daleko przed ba-ranem stoi. Rej. Wiz. 123. Ryć w czym przed kim* celować go w czym, einem morin nbertreffen. W opowiadaniu rzeczy przyszłych był przed innemi. Birk. Dom. 92. — Mieć przed kim * mieć przodek, prym, przodko-wać, celować, przechodzić; gum 33orau3    übertref*

fen, überlegen fep ; Eccl. npeA'BHMyinhl, KOTopuił Bcixt npcBoexoAHTTj hm npeBbimaeTŁ. Panie pogodź nas proszę, gdy się dawno swarzym, Czy aptekarz, czy doktor

Vind. priedvertati ,

ma przed aptekarzem. Kchow. Fr. 120. Każdy z nich rozumie, że coś ma przed drugiemi. Gorn. Sen. 43. Spór jest między nami O to tylko już, kto ma przed kim zasługami. Olw. Ow. 507. Galowie siła mieli przed Niemcy w męstwie, i w nim przodkowali. Warg. Cez. 141. Siła ma przed znużonym świeży. Pot. Pocz. 484. Maciejowski cnotą, rozumem, nauką miał przed niemałą liczbą pie— czętarzów, co przed nim byli. Gorn. Dz. 31. Kto zacnością ma przed Dymitrem? kto więcej ręką swą pojmał więźniów', kto częściej Tatary gromił? Gorn. Dz. 96. Rycerz ten i przed hetmanem ma umiejętnością. P. Kchan. Jer. 108. Gdy na złym bardzo miejscu naszym przyszło się potykać, wiele miał nieprzyjaciel przed niemi. Biel. 357. wiele awanlażów, cr tyottc tnel öor irrten junt $or«uśh Całego świata zgodą, Siła ma wino przed wodą. Pot. Jow. 211. — Nie chciał w tak pięknej okazyi dać przed sobą placu do sławy drugiemu. Ustrz. Kruc. 3, 66. nie chciał dać wprzód nikomu, er wollte ntemanben bett $or* fpruttg laffett. — §. Impediendo : Przed, twr, wegen, bet), (oerfytubewb). Przed liściem i przed gałęziami dobrze widzieć nie mogłem. P. Kchan. Orl. 1, 25. td) fonittc nor bent Sattbe ntdjt fefyen. Chciał mówić, ale przed płaczem nie mógł. Zab. 6, 217. et 12, 59. Gawdz. et 13, 377. Druzb. Piędzią z domów wychodzić przed drapieżnym zwierzem nie śmieją. P. Kchan. Orl. 1, 84. Przed Miel— sztyńskim i innymi trudno było przyjść do zgody. Biel. 308. Ale kiedy u dyabła był czas przed interesami ? Teat. 10, 30. Przed hardością na ludzi patrzeć nie chcą. Kosz. Lor. 4 h. (z powodu hardości). Przed nim nie wiem co czynić, gdzie się przed nim podzieć. Cn. Th. Tu pod tą topolą często pasterz przed słońcem spoczywa. Karp. 1,

47. (chroniąc się go). Skryję się przed nim. Cn. Tli. 324. Zamykać przed kim * nie przypuszczać go. Cn. Th. 519. Idiotismus Polonus similis est Hebraeae Uli phrasi äno tov nQOGwnov, ut Ps. 3.— 2. PRZED-; Vind. prei-, poprei-; Praepos. insepar. non praemitlitur nisi nominibus et adverbiis : Przedmieście, przedpokój, signißcalione locali\ cum verbis amittit finalem consonantem, et commutatur cum Prze-; n. p. Przewidzieć, przepowiedzieć, przekładać, przełożyć; nisi excipias Przedstawić. Atlamen Mą-czyński antepono vertit ‘przedkładam jednego nad drugiego, wyżej ważę: Niechaj się żaden nie przedkłada nad drugiego, nie więcej o sobie dzierży, niżli o drugim, {ob. Przełożyć). Praeßcere, ‘przedłożyć abo urzędnika dać. Macz. Jezus miasto ‘przedłożonej jemu radości, podjął krzyż. Budn. Hebr. 12, 2. (wystawionej radości. Bibl. Gd.). Fatendum ver o est, Polonos euphoniae permultum hac in re consecrasse: nam przewidzieć est pervidere, visu pe-netrare-, praevidere autem przedwidzieć, (cf. Czart. Myśl. 183) ; idem valet de verbis przepowiadać pernarrare, przed-powiadać praedicere etc. Caeterae dialecti huic euphoniae minus se subjecere ; quod e sequentibus nonnullis exemplis apparet\ Slov. predbéhnauti ; Vind. priedtezhi, priedte-kati ; Eccl. np^ybieijiH, npe4TeKaio, praecurrere, ‘przed-biedz, ‘przedciec; Vmd. predtiek, priedtezhenje *‘przed-cieczenie ; predtiekavez, predtiekar praecursor. — Eccl. npe4C03H4aio praestruo; Vind. predsidati * ‘przedmurować,

‘przedbudować. — Eccl. npe4xpaHHTejt, npe4coxpaHa-Tejib praecautor, ‘przedchrońca , npe4COxpanaiocfl[ praeca-veo, ‘przedchraniam się. — Eccl. npe4BOCXHmaio, npe4-noxmutaio praeripio, ‘przedchwytuję. Przedcbwytanie, an-ticipatio, prolepsis. Czart. Myśl. 183. — Eccl. npe4,bo6y-uenia progymnasmata, *przedćwiczenia, npe4xoóyuaio prae-exerceo, ‘przedćwiczam się. — Vind. preddelu « ‘przed-dzieło, próba, essay\ prieddelati » próbę robić.— Sorab. 1. pżedzahratżo ; Eccl. npe4'BnrpaHie praeludium , ‘przed-granie, przedgrawek ; Sorab. 1. predkhrayu ; Eccl. npe4'E-Hrpato praeludo, ‘przedgrawam, ob. Przegrać. — Slov. predkupugi contraliceor ; Vind. priedkupiti, predkupuvati * ‘przedkupować; predkup, predkupzbnia, ber $orfailf, predkupez, ber SSorfttltfer. — Vind. priedleteti, prieple-tati ; Eccl. npe4ieiaio praevolo, ‘przedlecieć. — Vind. priedmlcti * ‘przedmlćć. — Slov. predmyśljm; Vind. pred-mifliti, preipomilliti, popreiresmifliti praemeditari. — Boh. predoćnjm, pred oći stawjm ‘przedoczyć.— Eccl. npe4-niio praebibo, ‘przedpijam. — Eccl. npe4MaBaio praenalo, ‘przedpływam. — Eccl. npe4nocTaB.iHK> praeßcio, ‘przed-postawiam, {ob. Przełożyć). — Sorab. 1. predepuschcżim praemitlo , ‘przedpuszczam. — Boh. predrjkâwam ; Vind. preirezbi *‘przedrzeć ; Boli. pfedrećeny ; Vind. popreire-zhen *‘przedrzeczony. — Eccl. npe4’LOcy5K4aio, npe4cy-ac4y praedamno, praejudico, ‘przedsądzę; npe4Cy>K4eHie praejudicium, {ob Przesąd). — Vind. priedfedeti, pried-festi praesidere, ‘przedsiedzieć ; predfedba, predfeja praesidium.— Vind. predpollanik, priednasnanez, predpofel; Eccl. npe4noc4aHrb praemissus , npe4nocbiJiaio ; Sorab. 1. prezfcżewu praemitto. — Sorab. \. pżedspćwam ; Vind. riedpeti, priedpojem , napreipeti ; Eccl. npe4noio, npc4-BOcntBaio, np^BOCirfcTb, npe4B0cntBaib praecanere, prae-cantare, ‘przedspiewać ; Sorab. 1. predspewar, pżedspe-war, zaspewaf, f. predspewarniczża ; Vind. predpeuz, priedpojezh , f. predpeuka ; Eccl. npe4B0cnbBaTe4b, rrfema HauHHaieAb praecentor-, Vind. predpetje, predpeuka, priedi— pojenje praecentio > ‘przedspiew. — Vind. priedpomeknit-priedtifniti « ‘przedsunąć. — Vind. priedfvietiti « ‘przed, świecić, predfvietnik *‘przedświeciciel, predfvietloba, pred-lifh * ‘przedświatło, świt. — Eccl. iipe4rBy^inpaK), npe4-CKOHuaBaroca praemorior, ‘przedumieram, npe4yMepbiH, praemortuus. — Eccl. npe4Bt4,feHie, npe4no3HaHie ; Slov. predzwedćni ‘przedwiedzenie , (przedwiedzenie, prolepsis, jakiem byli obdarzonymi prorocy. Czart. Myśl. 183). — Eccl. npe4no3HaBaio praenosco. priedzvedrati * ‘przedwiercieć, 'przedświdrzyć ; priedver-tazh, ber SSerRo^rer. — Boss. npc4BicTiiTb, npe4BimaTb, npe4B03BhcTHTb, npe4B03Bi>maib ; Eccl. npt^Ki^rsacHTH , nirb^Ki^rjiJiiuaTH ‘przedwieścić, przepowiedzieć; Ross. npe4BimaTeib , npe4B’fecTHHK,E , f. npe4B03BhcTHTeibHHu,a, npe4B03BbcTHHua ‘przedwiestnik. — Sorab. 1. pżedzna-mo; Vind. predobras, predklad, predfurm, predpomina, predpoduba ; Ross. npe43HaMeHie, npe43Ha»ieHOBaHie ; Eccl. npe4o6pa*enie, npe4o6pa30Bame typus, ‘przedznamię ; Sorab. 1. pżedznamuyu, pżedznamofęzam ; Vind. prednasna-niti, predpominati, prednapominati, predpodobiti, pred-obrasati, predfurmati ; Ross. et Eccl. npe43HaMeHOBaTb,

65*

me

npe40Ópa>KaTb, npe4o6pa30Barb, npoHanepiaTb , npotta-nepiaBaib, npe4'byn;a3aTb, npe4’ByKa3HBaTb, og^okatii , npe4BOcnoMMHato praesignißcare, 'przedznamionować, ob. Przefigurować ; Sorab. 1. pżedznamenatć ; Hoss. npooópa-30Bai/eabHUM typicus, ‘przedznamionujący etc. etc. etc.

Pochodź, przedni; poprzedzić, poprzednik, poprzedniczka, uprzedzić, wyprzedzić ; przód, przodek, naprzód, wprzód, przodkować ; pra-, pradziad etc.\ przededniowy, przedmieście, przedmurek, przedobiedni, przednówek, przed-obozie, przedpiekło, przedpiersień, przedpokój, przedsionek, przedsobek, przedwalny, przedwieczny, przedworze, przedwczoraj.

PRZĘDĄC,/, przedmie cz.jedntl., Przedymać cont. ; Sorab. i. pżedubnu , pscheduju , pschedujem ; Hoss. np04yTb , np04yBaTb ; §. a) przewiewać, burefytueben. Nie zawżdy bystre wiatry morza przedymają. J. Kchan. Dz. 157. — £. b) Przcdmuchnąć, bltrd)l>lafett. Przedmij tę rurkę. Tr. — $. c) Przedymać pijąc, pić przedymając, tut Triltfen attf ba$ ©ctrâlife blafen. — Transi. Pij przedymając < ostrożnie. Cn. Ad. 853. — §. Klarynct przedęty, który przez złe dęcie fałszywego tonu nabył, fałszywie odpowiada. X. Kam. übcrblafcn.

PRZEDAĆ, f. przędą, fut. exact, sprzeda cz. dok., przedaje pr., Przedawać frequ.\ (Doli. prodati, prodawati; (sed predati, pfedawati nimis multum dare); Sorab. 1. pże-'dacż, pżedahwam ; Garn. predûm ; Vind. predati, prudati, priedati, pruduvati, predajati, oddajati ; Croat. prodati, prodâjem , odâvam , (predati, predajem prodo, trado); Slav. prodati, (pridati » podać, wydać); Dal. prodavati ; Dosn. prodatti, prodavati; Hag. prodatti, prodavati, (pri— datti tradere, prodfivatise sese ostentare) ; Hoss. np04UBaTb, npo4aTb, npo4ato , npo4aMT* ; (cf. npe4aib, npc4aBaTb podawać, wydawać, więcej nad cenę dawać, npe4anie podanie , wydanie, zdrada, ncpe4aTb wracać, znowu oddawać , nepc4aTbca przekinąć się ; Eccl. npo4aTeiLCTBOBaTH zdradzić); (cf. Craec. jieyccm); — przedać, za pieniądze drugiemu ustąpić, ucrfaufcit. Przedanie jest oddalenie od siebie, a rzeczy swojej i prawa swego na kogo inszego wlanie. Gorn. Sen. 550. Wczoraś przedał baranka, a dziś go masz kupić. Pot. Zac. 11. Tanio kupić, a drogo przedać, na tym handel stoi. Mon. 66, 290. Ganiąc kupić, a chwaląc przedać. Hys. Ad. 13. Często wieś, za jabłko , jak dzieci czynią , przedawamy. Sk. Żyw. 2, 297. Takowe puzdra jak ciepła kukiełka przedawać się będą. 'Torz. 124. (pokupne będą). Mąkę, żyto przedawać do Gdańska, wielki pożytek. Haur. Ek. 75. Moja kamienica, ani przedana, ani jest do przedania. Teat. 7. c, 66. (ob. na przedaj, na przedaż). Nie przedawaj niedźwiedzia, aż będzie zabity. Jak. Daj. 175 ; Slov. ne predawag z ne-dweda kożti prw, niżlis ho chitil, (ob. Niedźwiedź). Nie można mi zadać, abym kiedy przedawał sprawiedliwość łokciem, funtem, liczmanem. Dirk. Zyg. 16. Kto kupuje urząd, przedaje sprawiedliwość. Klon. Wor. 15. Za pieniądze przedałby i boga. Jabł. Ez. 158, (cf. Judasz). Czasem mysze łajno za pieprz, kota za lisa przedają. Sienn. 567. Psu oczy przedał, a czartowi duszę. Jabł. Ez. 161.

(bezczelny i bezsumienny). Umie kupować i przedawać, umie się obchodzić; foro uti. Man. er lüetß mit bert Seil« ten umjugefycn. Dlaczego się cnotliwi skarżą na fortunę? iż nie umieją swego towaru sprzedać. Kras. Doś. 57. Umie przedawać swoje naukę, umie siebie przedawać, (dobrze przedstawiać, pokazywać, popisywać się). Jakom kupił, tak przedaję. Cn. Ad. 302; audita ex ßde narr o ; Slov. tak predśwóm, gako sern kupił. — Turynus, z którym się rad zabawiał Alexander, tak przedawal Alexandra, że mu państwo jego osławił i zelżył. Kosz. Lor. 52. (za pieniądze drugim u niego służył). Lokaj ten pana swego przedaje; (za pieniądze tylko przystęp ułatwia). — Prze-dać się do kogo, abo komu « oddać się za przenajęeiem, przekupieniem, ftd) alt einen uerfaufen. Gliński przedał się Moskiewskiej zdradliwej protekcyi. Tward. WY. 25. Za Łokietka Śląskie książęta od korony Polskićj do Czechów się przedały. Stryjk. 364. — §*. Obaczywszy Wołyńcy, iż im wodza nie stało, wnet.różno uciekali, a drudzy się do zwycięzców przedawali. Stryjk. 348. fte Übergaben ftd), ergaben ftd). — §. Ci lehmość zwykli się przedawać filozofami. Mon. 65, 521. udawać za filozofów, fte oerfan* fen ftd) für ^p^tlofupficn, wollen ben ^(itlofop^cn ntadjen., — **$. W tępy nos usta się przedały; lenet os rosirum. Zebr. Ow. 39. (przemieniły się, przeobrażały, przewierzgły, poszły w nos).— PRZEDAJ, ob Przedaż. PRZEDAJNO, na przedaż, na 'przedaj, feil. Bydło na przedaj; Hoss. iio^oh’B,

adj. no4roHHhiH. W Rzymie wszystko przedajno. Pilch. Sali. 130. Prusacy chcieli Łokietkowi za Pomorska ziemie za-płacić; ale Łokietek z gniewem odpowiedział, iż mu to ' jest przedajno. Biel. 177. PRZEDAJNOŚĆ, SPRZE-DAJNOŚC, SPRZEDAŻNOŚĆ, ści, z., podawanie prze-daży, przedawanie, sposobność przedaży, btC 3$Ci'fciitfltdp feit; Croat. prodaynoszt; (Iloss. npe4aHH0CTb przychylność, npe^aTejLCTBO zdrada). Sprzedażnóść dóbr powinna być wszystkim pozwolona. Przestr. 318. W Polszczę dla niesprzedażności urodzajów, pożytki z ziemi są nadto szczupłe. Przestr. 196. dla niepokupności, SDîangel M SlbfafceS. PRZEDAJNY, a, e, TRZEDAŻNY, Przedaj-nie adverb. ; Doli. prodagnÿ, prodegnÿ; Sorab. 1. pże-dahtżnć; Vind. predanliu, na priede; Croat. prodóyni; Hoss. np04aßaeMbin, npo4a>KHMH ; Eccl. np04aeMWH , ko-TopHM npo4aeTca, npo4a>KHMH ,    ( Hoss. npe4a1e.iL hm ii,

npe4aTejbCKin zdradziecki, npc4aHHbw oddany komu, przychylny) ; do przedania czyli na przedaj będący, junt $et‘ fattfe, feil, au^geboten. Jeśliby kto zastał na rynku rzecz jaką przedajną, bydło abo towary insze, i chciałby to kupić, co ku przedaniu wystawiono, tedy.... Chełm. Pr.

107. To miasto przedajne prędko zginie, jeśli kupca dostanie. Pilch. Sali. 181 -. (Jugurtha). Przedajne dziś i nię-bo. Jag. Gr. C 2 b, (cf. odpusty). Przedażne one miłościwe lata, nie są w takiej cenie, jako były przed tym. Teof. Zxv. D 2. Pim. Kam. 152. Zdrowie za kopę każdemu przedajne mają. Star. Pob. C. Ten hultaj tak jest przedajny, jak ministrow'ski szwajcar. Teat. 29. b, 42. Przedajną ma w sobie dusze. Teat. 51. b, 86, ob. Prze-darzny. Gorn. Sen. 515. — §. Towar nowy i strój niezwyczajny, najprędzej przedajny. Pot. Arg. 163. najprę-

14. — §. Na przedaj, na przedaż, ( Boh. na prodeg ; Sorab. 1. na pżedahn ; Croat. na prudej ; Vind. na pru-dai, na prude, h’ predanje, na kupzhio) ; do przedania, junt Verlauf. Vol. Leg. 3, 431. Dudz. 16.

dzéj się przeda, pokupnyj getyt am gefdjnunbeften ab, fin* bet guten Abgang.

PRZEDALPEJSKI, n. p. Przedalpejska Galia. Siem. Cyc.

235. bieffeitâ ber 3Ilpeu ; oppos. zaalpejski.

PRZEDARCIE, ob. Przedrzeć.

TRZEDBABA, ob. Prababa.

PRZEDAROWAĆ, f. przedaruje cz. dok., Przedarowywać PRZEDBORZE, a, n., miejsce pod borem, bie ©egettb nor frequ., darami przekupić, przenająć; mit ©efcfjeufett ge*    einem gtcfjtemoalbe. Chcieli im albo z portu albo od

trinuen, befielen; Vind. sadaruvati, sadariti; Ecel. 4apo-    przedborza przychód żywności oderwać. Chroic. Fars. 277.

TJio, Aapourknic ; Ross. yM34HTb, 3a40ÓpHTb, 3a4aópH- — §. Przedbórz, miasto w Sandomirskim. Dykc. Geogr. Baib, (nepe4apnTi>, nepe4apnBait wszystko rozdarować). 2, 518, 9?ame einer ©tabt.

Filipa Daryusz na Alexandra miał przedarować. Warg. PRZEDRRAMNY, a, e, Cn. Th., nor bent £l)ore bejtnbHdj.

nierze , antesignani. Papr. W. 1 , 231 , nor ber ftûlwc fed)tenb, ob. Przedpropornik; Sorab. 1. pżedkhroynik ; Carn. predvendirzhar ; Eccl. npe4p<iTHHK,B, npe4ÓopHTe4b.

Wal. 107. Sędzia był od przeciwnej strony przerobiony PRZĘDCA, ob. Prządca. ‘PRZEDCHLINY, ob. Przetchliny. i przedarowany. Chełm. Pr. 56. Przedarowanie sędziów. PRZEDCHORĄGIEWNY, a, e, n. p. Przedchorągiewni żoł-Gil. Post. 3. Przedarowano go, nasmarowano mu ręce, zatkano gębę, oniemiał od srebrnika, gardło mu srebro-gorz zasiadł. Cn. Ad. 939. Krom. 113. Piel,. 698. Petr.

Pol. 170. 'Warg. Cez. 175. Sk. Dz. 380. et 305. Prot. ‘PRZEDCZASNY, a, e, ranny, praecox. Mącz., Przedczesny, Jat. 10. Żadnym przedarowywaniem uwiedzion być nie zawczesny, ju friibjeittg.

mógł. Faliss. FI. 50. Przedarowany * przedarowny, prze- PRZEDDACHOWANIE, ia, n., suggrundaUo, wywiedzenie darzny, przekupny, dający się przekupić ; befieć^ltd;, befted)»    przeddaszku. Mącz., bie IBorbatJjUUg. PRZEDDASZEK, szku,

bar. Nieprzekupny, nieprzedarowany, podarkami nie ze-    w., albo poddaszek przed domem , projectura. Mącz., ein

psowany, nieujęty. Cn. Th. Nieprzedarowany, podarkami    fieineê IBorbad), Söctterbad). Subgrundia, przeddaszek,

gardzi. Cn. Ad. 870. Nieprzedarowny miecz sprawiedli-    przedganek, przedsienie, przedszopie. Mącz.

wości. Nar. Dz. 2, 127. Na sądzie ostatecznym, daj nam PRZEDDNIEPRSK1, a, ie , n. p. Przeddnieprscy książęta, godnie stanąć, przed sędzią onym nieprzedarowanym.    Nar. Hst. 3, 322. z tej strony Dniepru, non bicfer ©Cite

Sk. Zyw. 2, 196. — *§. Przedarować, rozdarować, ner*    beö ®ntcpr.

33orI;au3; Boh. preddomj. Niewiasta, która się w domu swym ostać nie może , teraz na przeddomiu zdrady stroi. 1 Leop. Prov. 7, 12. (na przedsieniu. 3 Leop.).

fdjenfen. Dobra swe przegrał, przefryjował, przedarował, PRZEDD0M1E, ia, n., vestibulum, przedsienie. Mącz., ba§ rozprószył. Szczerb. Sax. 54. PRZEDAROWNIK, a, m zakupnik sędziów’, sed durum est. Cn. Th., ber 33efted)Cr.

PRZEDARZNY, a, e, przekupny, dający się przedarować,

beftccblicb. Cnota jest nieprzedarzna. Lub. Roz. 280. — PRZEDDUNAJSKI, a, e, n. p. Przeddunajskie Węgry. Wyrw. (PRZEDARTY, ob. Przedrzeć). — PRZEDAWCA, y, m.,    Geogr. 490. z tej strony Dunaju, non bicfer Seite ber

PRZEDAJN1K, a, m., Ma.cz., venditor, ber 3Serfćhtfer,    ®onau.

33ortag ; Eccl. npe4npa34HCTBO. Przystąpili pod miasto w przeddzień bożego narodzenia. Nar. Hst. 5, 205. PRZEDZ1ENNY, ob. Przededniowy.

PRZEDAŃCA. Dirk. Kaz. ‘Ob. E 5 b. PRZEDAWCZYK. PRZEDDZIEŃ, G. przeddnia, m., wilia, przedjutrze, Der Dirk. Chodk. 34. PRZEDAWACZ; Boh. prodawae; Sorab.

1. pżedahtżer, pżedahwar; Vind. predauz, predajavaz, prudavez, pricdavez, predajavez , prudar; Slav. proda-vaoc; Dosn. prodavalaç, koji prodaje; Rag. prodävalaz, PRZEDE, ob. Przed.

priprodavalaz; Croat. prodavavecz, prodaitel; Dal. pro- PRZEDECH, u, m., transpiracya. Rog. Doś. 1, 106. bte davalacz ; Ross, et Eecl. npo^eii;M|u, npo4aTe4b; (Ross.    SUlêbüuftuug. Co było zbytecznego snadno na wyziewy

npe4aTCJb zdrajca, wydawca). Przedawca gęby swej. Zygr.    Przez przedech parowało. Przyb. Milt. 157; przeduch,

Ep. 69. PRZEDAWACZKA ; Roh. prodaw’acka ; Carn. pre-    Roh. pruduch spiramentum\ Vind. dufhnik ; Ross. npo-

dajovka; Vind. predauka , prudarza ; Croat. prodavavka;    4JXB , 0T4yuiHHa , 0T4yx^. PRZEDECHOA\⁷Y , a, e, ad-

Bosn. prodavaliça ; Dag. prodûvaliza, (prodàoniza taberna) ; ject. ; Boh. pruduśnj.

Ross. npo4aBinnua , ToproBKa ; (Ross. et Eccl. npe4aTeib- PRZEDE DNIEM * nad s'witaniem ; Rag. pridnèvi ; Ross. 3ay-HHua zdrajczyna), bie Serfaufertutt. PRZEDAŻ, ‘PRZEDA-    ipa, nor Tageö 3Inbrucf|. Przyszedł przede dniem do kla-

DZIENNY, a, e, nadedniowy, antelucanus, przed świtem. Mącz., Slov. predednj ; Sorab. 1. pzedszwitanski ; Ross. 3ayTpeHHifi , nor £age$ 31ubrud) jufctUtg. Jutrzenka prze-dedniowa. Jabł. Buk. M 4 b. Obchodzą dzień narodzenia pańskiego nocnemi, przeddziennemi, porannemi, po-obiednemi do zboru schadzkami. Gil. Kaz. B b 2 b.

ZA y, z., 'PRZEDAJ, ju, m. ; (Cn. Th.), Boh. prodag,    sztoru. Birk. Chodk. 55. PRZEDEDN10WY, PRZED-

prodeg; Carn. predaj, prudej; Vind. predai, prudei, prudaja, predanstvu ; (predaja , zhriesdaja , zhesdauk * poddanie); Croat. prodàja ; Rag. prodaja , rasprodaja ;

Bosn. prodaja ; (Ross. npo4a*a ; Eccl. npojvmiiiirc ; (Ross. nepe4aua naddatek); przedanie, przedawanie; ber 33er*

Tauf, baö Serfanfen. ‘Przedaj publiczny rzeczy na wendecie. Cn. Th. Odmiana wszelakich rzeczy na kruszec, ‘PRZEDEDŹW1ERZE, a, n., miejsce przed drzwiami; Slov. od zwierzchności wagą, próbą i kształtem nadany, na-    prjtwor; Vind. preddvor, preddvorje, prederje, pred-

zywa się przedażą. Zab. 4, 87. Ossol. Morskich statków    dure; Croat. predhisje, predhisnicza ; Bosn. pridvorje»

‘przedaża, gdy kto okręt lub barkę przedaje. Star. Dw.    trim; Rag. prîdvor, pridvorje, trjêm ; Eccl. npe4BpaTie;

żywa. Pim. Kam. 317. ib. 513.

Ross. npe44Bepie ber ^laß oor ber ü£(mte, baö $prljau3. PRZEPLECIE, i a, n.. czas lato poprzedzający, wiosna, ber Gdy usłyszano, ze Jezus w domu jest, natychmiast się 35orfommer ; Croat. protuletje. wiele zgromadziło , tak iż też i w przededźwierzu dalej PRZEDŁOŻYĆ, ob. Przełożyć.

się pomieścić nie mogli. Sekl. Math. 11. Gdy Piotr wy- PRZEDŁURAĆ cz. dok., dłubaniem wydrożyć, burcfyflaufcett. szedł na przededźwierze .... Sekl. Math. 26. Tydzień je- mit Glauben, Słofyrett, SDMßeltt au^öfyleit; Slov. prodłabugi; den przed postem wielkim od mięsa się wstrzymywać, Sorab. 1. pschedjpu, pschedipem; Bosn. produbsti per-słusznie *preddweriem albo przysionkiem postu się na- forare ; Croat. predubujem ; Dal. produbivam excavo ; Ross.

np040J[6un>, npo4aaó;iHBaTb. W wieczór przedłubałem sobie ścianę ręką i wszedłem. 1 Leop. Ezech. 12, 7. (przekowałem. 3 Leop.).

pcąc przegnieść, burcfytreten; Sorab. i. pschetepcu, psche- PRŻEDŁUŻACZ, a, m., niepośpieszny, leniwiec, cunctator. tepccm, pscheteptam ; Vind. skuspodreti ; Boss. npoTon-TaTb, npoTamuBaTb. Jagody winne średnie przedeptane , włożyć do wanny. Cresc. 337.

‘PRZEDESZŁY*Przeszły, ob. Przejść. PRZEDĘTY, ob. Przedąć.

PRZEDGANEK, nku, m., przeddaszek, przedszopie , przedsienie, propylaeum. Mącz., eine ©alterte »or beut $aitfe.

PRZEDGÓRZE, a, n., promontorium, góra nad morzem się zawieszająca. Mącz.; Boh. predhorj ; Slov. pfedhofj, hora, coż se do more tâhne ; Carn. predgorje; Vind. pred-gorjc, predgorifiie; Ross. muce, mmcoke; Eccl. jmktłi; wybrzeże, ba3 Słorgebtrge. — §. Podgórze lub przedgórze, jest rzędem gorzystości najniższym, która począwszy od równin, następnie wznosić się nie przestaje.

Mi er. Mskr.

PRZEDEMNĄ, PRZEDEŃ, ob. Przed.

PRZEDEPTAĆ, f. przedepce cz. dok., dosyć podeptać, de-

Dwa razy mu termin przedłużałem. Teat. 48,

Mącz.\ Slov. prodlewac cunctator, ber Verlängerer, ber cttvaè tu bte Sältge §ie^t. PRZEDŁUZN1E aduerb., przedłużając, z przewłoką n. p. mówić, ł produite dicere. Cn. Th., gejo* gen, gebest. PRZEDŁUŻYĆ , f. przedłuży cz. dok. , Przedłużać niedok.; Boh. prodlaużiti, prodliti, prodliwati ; Slov. prodłaużiti, prodłużowaf, (prodlćwóm cunctor); Sorab. 1. podleyscham, pżedówhofcźu ; Rag. prodûxiti, prodûgliti, prodîgliti ; Bosn. prodigliti, produsgiti; Ross. np040JWCHTb , npo4oa>KaTb, np04MTb ; Eccl. 3a4oa?Kaio, np040jmcaK) ; ciągnąć wzdłuż, przeciągnąć, przewlec ; ttt bte Sänge jteben, oerlattgern. Zdał się wiekiem być, rok przedłużony. Kulig. Her. 512. Gdy nastały zimne wieczory przedłużone, nagabała ja teskność. Weg. Marm. 1, 110.

PRZEDGRANICZNY, a, e, przed granicą leżący, itod) inner*    61. (odroczyłem, odłożyłem). Przedłużył kazania aż do

ber ©rältje beftnbltd). Tr. PRZEDGRANICZE, a, n.,    północy. 1 Leop. Act. 20, 7. (przeciągnął). K’ nam przyjść

kraina przedgraniczna,    nie przedłużaj, przybądź co rychlej. Zyw. Jez. 26. (nie

PRZËDIM1E, ienia, n., artykuł, w języku Greckim, Frań-    mieszkaj, nie ociągaj się). Przedłużenie, ‘przedłużność

cuzkim, Niemieckim, przed imionami się znajdujący.    Slov. predlużilost, zdlużka. Do przedłużenia, mogący

Wlod., Przedimek. Kpcz. Gr., ber Slrtifcl öor ben Nomini-    być przedłużonym; Ross. np040a>KHTe4bHbiH, npo4.iHTeab-

bus ; Vind. predjime , predjimenik.    nun , Subst. np040JH<HTCJibH0CTb.

‘‘PRZEDIŚCA, y, m., przed kim przechodzący, poprzednik; PRZEDMIEŚCIE, ia, n. ; Boh. predmestj, predhradj ; Slov.

(Slov. pfedehudee; Vind. predhodez, predhajavez, sprie— dnik, predstopavez). Jest to własność antychrystowego ‘przediścy, pychą się wynosić. Smotr. El. 20.

*PRZEDJACIE , ia , n. ; proscenium , plac na którym sprawcy komedye ku graniu przyrządzają. Mącz., ( cf. ‘jata).

czas jesień poprzedzający, ber SSor*

PRZEDJESIEN, i, z., bcrbft; Vind. predjefen.

PRZEDJUTRZE, a, ». ; Bosn. prisdan ; Vind. predvezher, bila; Ross. MBe<iepie; Eccl. npe4npa34HCTB0 ; przeddzień, wilia, ber Vortag. Przybył w przedjutrze tego święta. Nar. Hst. 2 150.

PRZĘDKA, ob. Prządka. ‘PREDKŁADAĆ, ob. Przekładać.

PRZEDKOŚCIELE, a, n., kruchta, vestibulum templi. Mącz., ettte $or(ialle, babiniec. \

*PRZEDKOSZTOWAĆ cz. dok., wprzód zakosztować, üorljcr feßmeefen ; Sorab. 1. pżewoptam praeguslo. Przedkoszto-wanie, cf. antypast, ber SSorfdjMttacf. Dusza może mieć niby przedkosztowanie nieśmiertelności. Mon. 76, 264. Vind. predluh, preddifhanje.

*PRZEDLAS, u, m., miejsce przed lasem, ber $ortt)alb / ?laß

rab. 1. predkmetżo ; Vind. prutistavik, prutistan ; Rag. oghléd, pridgléd , zamjera ; Eccl. npe4ieîKamee ; Ross.

predmeśti, podmesti ; Sorab. 1. pżedmcstżo; Carn. pred-mejstu , predmjstje ; Vind. predmeistje ; Croat. podvaras; Rag. vârosc, zagradje ; Ross. npe4MtcTic, oxaöeitE, OK040TOKE, nocajE, noca4be, npe4rpa4ie. npe4ropo4be, c!0Ó04a, (ob. Słoboda) ; Eccl. npaerpa4ie, ok(h>ctiiic [regio circumjaciens 2], OKpecmocTb, OKOMua, npe4Mli-die BonpyrE rpa4a, oupynaiocTb, OKpyœie, bte SBorftabt. Przedmieście są domy przed miastem, albo miasto nie-obmurowane przed miastem obronnym. Budn. 1 Chroń. 6, 55. not. — §*. Propolis, przedmieście , jest niejakie z wosku pszczelne budowanie, które pszczoły przed dziurą ulową czynią. Mącz., ber SSorftoß, bfl$ $ornmd)3 ; ob. Pierzga, ulicznik, waza, wiąza, skarzyk. PRZED-MIESZCZANIN, a, m., na przedmieściu mieszkający, ber Słorftabter ; Boh. predmeśtan; Sorab. 1. pżedmestżan ; Rag. zńgradaz, vârascjanin; Eccl. n04rpa*4aHHHE. PRZED-MIESZCZANKA, i, i., bte »orfWbtertmt. PRZEDMIEJSKI, a, ie; Boh. pfedméstskÿ; Carn. predmejstne; Croat. predvaraski; Ross. et Eccl. npe4iwfecTHUH, npe4rpa4HUH, npe4rpa4CKiä, npHrpa4CKÜi; od przedmieścia, öorfiäbtifdj. öor bem SBalbc. Którzy małe przedlasy i gaje, chrósta- PRZEDMIOT, u, m. ; Boh. predmèt, namet ; Slov. pred-mi napełnione mają, chcieliby je w porządny i dobry kład, predkładka, predłoha, predłożka, predhodka ; Solas zamienić. Mon. 74, 713. niedolas , zarośl, 5htflug.

PRZĘDLEC, ob. Praglec.

npe^M^TTi; objekt. Teał. 24, 69. Czart. Geom. 1, 335,    zaledz. Tward. Wl. 71. Obalił przedmur potężny i gruber ©egenfłmtb. Zyskaï nasz język wcielając weń słowo    by. Chrośc. Job. 184. Zdało się wiernym, iż się mury

Rossyjskie przedmiot, tak wyraźne, tak potrzebne i przy-    i przedmurek u miasta bożego obalił, gdy ten poległ,

zwoicie do kształtu pronuncyacyi naszej stosowane. Czart.    który się przeciw Saracenom mocno stawił. Sk. Dz»

1088. Taki straciwszy przedmur mocny nie mamy inszej już obrony. Tward. W. D. 11. Kamieniec Podolski nazywano dawniéj przedmurzem chrześciaństwa. Skrzet. Pr. Pol. 1, 405. PRZEDMUROWY, a, e, antemuranus» Cn. Th. * PRZEDMURNY. Tr., od przedmuru, Vormauer. *

Myśl. 195. Nieskończona mnogość przedmiotów do koła Różne czynić wrażenia na mych zmysłach zdoła.

Przyb. Milt. 255. et 252. Wyobrażenie przyrodzone w człowieku powinno przedmiotowi zewnętrznemu odpowiadać. Perz. Lek. 192. Przez celowniki patrzy się do przedmiotów. Jak. Mat. 1, 245. Przedrzut. Kruml. 1, PRZEDNAROZNIK, a, m., PRZEDNAROZNY n. p. szańc, cf. podrzut, obmiot, obrzut.    w fortyfikacyi, półksiężycowy szańc, ein galber ÜÜÎOtîb. Tr.

PRZEDMOŚCIE, ia, n., miejsce przed mostem. X. Kam., PRZEDNI, ia, ie; Doli. et Slov. prednj ; Sorab. 1. préber Ï)0r ber Sritcfe. — §. Przedmoście* przedmosto- nidski, predkowné; Sorab. 2. predni, preni , përwi, wy szańc. N. Pam. 2, 235. przed mostem się znajdują-    (pierwszy); Carn. prędn, sprędn , sprednèk; Vind. prie—

cy, t)or ber 33ritcfe bcfmbltd), &. 23. 33ru<feufopf, tête de    dni, popreini , spredni, (pridn, priden utilis)\ Rag»

pont.    predgni ; Dosn. pridgni, prrivi ; Eccl. npe4Hiii ; Ross. ne-

przodkowy ; oorber * , öOVtt kftnblid) ; (oppos. tylny, zadny, pośledni). Tę część piechoty i jazdy, i która idzie naprzód przed strzelbą, zowią przednią strażą, awantgwar-dyą. Archel. 2, 15, Vind. predstrasha , priedna strasha; Sla. pridnja strâxa ; Ross. apiojJibHbiil dojiki, brt3 bertrejfen. Zęby przednie. Kirch. 103. et 77. (śmieszki, Vind. predsobje , predsobifhe, priedni sobi). Co się w księgach przednich wypisało, w tej księdze krótko powtórzymy. Cresc. 649. (w pierwszych, w wyższych, poprzedzających). Przedni, pierwszy, naczelny robotnik, ( cf. przednica, poprzednica , postawnica); Ross. nepe-40bui,hk'L. Przednie koła; (Ross. nepe4KH, nepe4H, ob. Przodek). — §. Przedni, celny, wyższej rangi, tumteljnt; Croat. zvèrssen, (cf. zwierzeh); Ross. nepBOCTaienHbm, nepBOCTeneHHbiii. Rząd przednich panów, arystokracya.

PRZEDMOWA, y, i. ; Boh. predmluwa; Slov. predmłuwa ; pe4Hbift, nepe40BbiH ; na przedzie będący, przodkujący, Sorab. 1. pżedmoweno , pżedrozpraweno ; Carn. predgo-vor ; Vind. predgovor, prednasnanik, predosnanik, pred-napoved, predmarin ; Croat. predgovor, preglàszje; Rag. prldgovor, priglasje ; Dosn. pridgovor-, Ross. npe4HCJio-Bie, npe4HCBimeHie ; Eccl. npe4p'bme, npe4CiOBie , npe-4HCJ0Bie. (Verb. Slov. predmłuwiti ; Sorab. 1. predmo-wicż , predrozprawam ; Vind. priedgovoriti, priedmarnu-vati, propreinasnaniti ; Eccl. npe4CÆOBCTByio, npe4C40-bjk) praefari). Przedmowa , pierwsza rzecz przed jakiemi księgami, praefatio. Macz., btc 2>orrebe. Przedmowa modlitwy Pańskiej. Kucz. Kat. 3, 231. (przodek, edit. an-tiqu.). Większa przedmowa, niż księga. Cn. Ad. 1234.

(większa komora niż stodoła, większa sień niż dom).

Przedmówka dem., praefatiuncula. Mącz. 'Przemowa. Gorn.

Dw.— g. Przedmowa s przemowa do kogo, przemówienie, rzecz do kogo, odezwa, bte Slnrebe. Kiedy Agryppa    Pot. Arg. 100. , Panowie przedni, celni w Rzpltćj ; opti-

w Cezarei przedmowę uczynił, pochlebcy zawołali, że to    mates, proceres. Cn. Th. 667, Sorab. 1. predkowniki.

głos boży. Sk. Dz. 32. PRZEDMÓWCA, y, m., który    Ma szlachcic zasłonę, kiedy widzi, że przedniejsi grzeszą,

przedmowę w komedyach etc. mówi, pierwsza osoba,    Opal. Sat. 11. Ludzie domów przednich. Warg. Cez. 5.

prologus. Macz., ber 23i>rrebncr ; Vind. predgovornik, pred-    Przedniejszy z apostołów Piotr ś. Kucz. Kat. 45, (ob»

befednik. PRZEDMOWNIK, a, m, ber 3Sorfpred)er. Nau-    xiążę apostołów). Przedniejsze dwory Europejskie ży

czyciel niech wybiera z pomiędzy dzieci jednego lub dwóch , że tak rzekę, przedmowmków, mających głos miły, każąc dziecięciu wadę w wymawianiu mającemu wymawiać za przewodnikiem. Kpcz. Gr. 1, p. 44. PRZED-M0WNY, a, e, od przedmowy, SSorrcbc * ; Eccl. npe4Ha-miHaTeÆbHbiH.

czą pokoju. Pam. 83, 2, 60. — §. Przedni, zacny, celny, wyborny, znakomity; öprtveffltd), ^errltć^ , POrjUgltd), fluSneljmenb, Slov. neyprednëgsi , zwłaśtny; Vind. nai-pervi , naipriedneifhi ; Ross. BbicOBafiimif, HaHÔOJbiuiü , KOHOBHOH. Wiele ludzi przednich i jemu życzliwych, nie mogli mu tego rozradzić. Wys. Ign. 41. Ten człowiek PRZEDMUCHNAĆ cz. jedntl., Przedmuchać contin., dmu-    do żartów i figlów przedni. Teat. 22. b, 67. Paulus

chnieniem przeniknąć, bltrd)Mafeit; (Slov. profukâwâm ;    Diakonus, przedni owych wieków pisarz. Sk. Dz. 733.

Bosn. produbati, produnnuti, propuhati). Smotr. Nap. 17.    Już co przednia to przednia mi myśl przyszła. Teat. 22.

PRZEDMUR, u, m., PRZEDMURZE, a, n., PRZEDMUREK,    b, 74. Głupi bogactwa przedniem szczęściem zowią, a

rka, m., dem., murek mały przed większym, mur jeden    ubóstwo za największą nędzę mają. Warg. Wal. 129.

przed drugi; Sorab. 1. zhwonkowna mura; Carn. pred-    To jest moje przednie kochanie, Chować .z pilnością

sidje; Vind. predsid, predsidje, branifhe, zvingar; Ross.    twoje przykazanie. Ryb. Ps. 243. (największe). Powie-

3amnTa, (cf. zaszczyt), bte Vormauer. Annibal zatrwmżył    trze jest przednią przyczyną żywotowi. Suk. Probl. 169.

Rzymem, Jego już przedmury okurzywszy dymem. Tward.    —§. Imię Jezus, chociaż nim i inni nazwani byli, atoli

Wl 168. — Transi. Zewnętrzna obrona, bte Vormauer,    przednie jest i własne zbawiciela naszego. Karnk. Kat. 25.

©d)Uj)tt)eI)re ; Vind. predbranva, predobvarstvu; Eccl. npe4-    et 346. per excellentiam xaT èÇo%rjV, aitêfdjltefilicl), eigen,

öopmem, npe4ÓopHTe.ibCTBO, ^i\i|iiu|i6NHi€. Umyślili sta-    PRZEDNIE adverb.\ (Slov. prednë; Carn. prędn, gurje,

nąć z tamtej strony Dniestru i ten przedmur od korony    gurshi) ; §. a) naprzód, oor flUem (Utbern, $uerft, »orau§.

Źle kiedy urząd o swe pożytki przednie się stara, a o    cye zewnętrzne przed obozem; ba§ Notlager, ber ^lajj

ludzkie poślednie. Pelr. Pol. 217. — §. b) Pryncypalnie,    öor einem Säger, bte Slußettroerfe ettteô Sagerê. Tr.

najwięcej,    najbardziej, celnie, najcelniej; üorjügltd), ÜOr*    PRZEDOBRY, a,    e,    bardzo dobry, arcydobry,    n. p.    Ucho-

ttefymltdj.    Miał te dary, które do ubłagania człowieka    wad nas racz ,    przedobry Chryste panie, od    piekła.    Smotr.

przednie mogą, krasomowstwo i cnotę. Warg. Wal. 163. Apol. 47.

Złożyliśmy sejm, jak dla innych potrzeb , tak przednie PRZEDOCZYSTY, PRZEDOCZNY, a, e, przed oczami, oczy-dlatego, abyśmy wypełnili, cośmy obiecali. Herb. Siat.    wisty; augenfcfyctllltfl) ,    iW    bett    Singen.    Zbawiciel    miał

7. Vol. Leg. 2, 592. — Cum particip., adject., adverb.,    przedoczysty być.    Gil.    Post. 215.    (Boh.    predoćnjm,    pred

Przedni * arcy-, gar feljr. Przednie pożądana rzecz się    oći stawjm).

przytrafiła. Warg. Cez. 79. Twarz przednie piękna. Otw. PRZEDODRZÀNSKI, a, ie, n. p. Przedodrzańska Pomerania. Ow. 411. Panowie mają być przednie dobrzy, gdy pod- Nar. Hst. 2, 241. z tćj strony Odry leżąca, bteßfetteä ber danym mają' być powodem do dobroci. Petr. Pol. 49. Ober gelegen.

Człowiek przednie bogaty. Sekl. Luc. 18. Ta ceremonia PRZEDONGI adverb., dziś czwarty dzień temu, eljegeftern. przednie ważna jest u nich. Warg. Cez. 155. Przednie    Przedongi, ongi,    wczoraj,    dziś.    Zabi.    Zab. 22;    Hag.

mocny panie boże nasz. Módl. Gd. 16. Rodzice miał    prikondan.

przednie    zacne, ozdoby duszy na wybór. Warg. Wal.    PRZEDOSĄDNY,    a,    e, skwapliwie osądzony,    twretltg    att^ge*

228. Po    co się bawicie, mogąc przednie wielkie szczę-    fprocfyett, übereilt.    Przedoosądne zdanie.    Zab. 14, 49.

ście ubiedz! Warg. Cez. 148. Przednie wdzięczna mo- uprzedzenie.

ia, ie, ostatniego poprzedzający, tforlcfit; Garn. predsàdn, (popredsàdn antipenultimus) ; Vind. pred-fiedni , predsadnji; Croat. predposzlednyi ; Rag. pridsa-gni . prieposledgni ; Bosn. pridposlidgni ; Eccl. npeKOH-MaCMblH.

wa.

Warg. Wal. 46, Hoss. MacTepciŒ. PRZEDNICA, y, PRZEDOSTATNI

i., PRZEDNICZKA, i, z’., dem., Boh. ; prednice; przednia czyli przodkowa część, bte Sorbcrfeite, ber SSorber« tjjeil. — §. Odejmie pan córom Syońskim biretki , pod-wiązeczki, łańcuszki, przedniczki. Radź. Jes. 3, 20. Bibl.

Eccl. npe40CT0HHTi, fe$r eljrrofirblg. Przedostojny mąż i prorok święty. Odym. Sw. D d b. Przedostojny proroku, naszej duszy zdrowie, Ach nie .byli cię godni nieszczęśni Żydowic. Groch. W. 208. Żona Henryka prze-dostojna Kunigunda. Sk. Zyw. 4, 154.

Gd. Przednice perłowe, kołnierze z przednicami, strój PRZEDOSTOJNY, a, e, bardzo godny, szanowny, poważny; białogłowski. Sax. Tyt. 7. przednie wyłogi, bramowanie ;

©e&rfimc, 33efaf$. — §. Przednica , poprzednica , żniwiarka przez żniwo w żęciu zboża wszystkich wyprzedzająca żeńców. X. Kam., postawnica, bte erfte Sdjnttterutu, bte Słorfdjnetberttttt. PRZEDNIOŚĆ, ści, i. ; (Boh. prednost;

Sorab. 1. prenidbitofcż ; Croat. zvérssenoszt) ; wybór, PRZEDP1EKŁ0, PRZEDPIEKLE, a, n, miejsce przed pie-okrasa, lumen. Mącz. wyśmienitość, wyborność, znako-    kłem, bte SSor^üllc ; Boh. predpeklj; Slov. predpekli ; (Eccl.

mitość, bte SSortreffUdjlfett. Mówić o przedniości umieję-    npe4nemie, mecTOKi profurnium, *przedpiece). Poelo-

tności, służących dobru pospolitemu. Mon. 73, 521.    wie wierzyli, że jest na przedpieklu miejsce przestron

‘PRZEDNIEWAĆ med. niedok., dzień przebyć; Ross. nepe-4nenaTŁ, einen £ag jit&ringett.

‘PRZEDNOWIE, ia, n., PRZEDNÓWEK, wka, u, m., dem,, czas przed nowym żniwem , bte 3dl nor ber Slernte, bte Sorarntejeit ; (simil. Ross. npe4it0B0Mljca‘iie czas przed nowiem). Gospodarz na przednówku przed żniwami najwięcej z przedaży zboża korzystać może. Kluk. Rośl. 3, 242. Często na przednówku wieśniacy nie mając starego zboża ; ziarna niedojźrzałe kruszą. Krup. 5, 55. Na przednówku pustki w gumnie. Rys. Ad. 51. Z niecierpliwością czekają w przednówku na żniwo. Ossol. Str. 7.

ne , zgotowane na odpoczynek ludzi dobrych duszom. Otw. Ow. 431. et 284. Na przedpiekle byli ojcowie święcir Wróbl. 30. Kosz. Lor. 116 b. Socynisty, ciemne z przedpiekla sowy. Kchow. 120, cf. przypiekle, otchłań.

PRZEDPIERSIE, ia, n., miejsce na piersiach, ber Ort auf ber Sruft. Bachus w pętlę złotą zadzierga przez szyję na przedpiersiu pazury tygrysa. Zab. 15, 5. Kniaź. PRZED- ' PIERSIEŃ, śnią, m., PRZEDP1ERSIEK, rśka, m. (Tr.), dem., parapet. Łejk. 53. et 94; walik usypany z ziemi, którym zastawiają się armaty i żołnierze przed nieprzyjacielem, tak na wałach fortecznych, jak też na działobi-tniach. Jak. Art. 3, 311, bie Sruftmcljre ; przywałek. Tr. mittägig, rar bem «DMtagSejfcn gefällig.- Przechadzka przed- PRZEDPIWNICZE, a, »., szyja piwnicza, vestibulum cella-obiednia i skromne śniadanie pomagają do zasmakowa-

PRZEDOB1EDNI, ia, ie, przed obiadem przypadający, flor«

rii. Macz., ber SSorłeHer.

ma    w    wiejskich    potrawach.    Xiądz.    76. Trunek    przedo-    PRZEDPOKÓJ,    ju, m., ‘PRZEDPOKOJE, ja, n., (Cn. Th.),

biedni    z    ostrym    winem    mieszał.    Hor. Sat.    216,    promul-    antichambre,    'ob. Przysionek; Rag. pridstaniza; Vind.

PRZEDOBLICZNY, a, e, — ie adverbprzedoczny, przed kim położony, flor bert 2Jltgcit fccfmblidj. Chleby przedo-bliczne, które leżały przed obliczem Jehowy. Budn. 1 Sam. 21, 6. (przekładne. Bibl. Gd.), bte 0ctjailbrote; ob. Pokładny.

PRZEDOBOZIE, ia , n., miejsce przed obozem, fortyfika-

sis. Cn. Th. (Croat. predobedje * śniadanie).    predjispa , predkamera; Ross. npiixowaa, nepe4Hflfl, ba$

Sorjimmer. Ktokolwiek do mnie przyjdzie z prośbą, przez trzy godziny    stać ma w przedpo-koju ; a gdy ja się pokażę, khżdy    czołem o ziemię . bić będzie przede mną.

w mo-

Nieme. Bibl. Targ. 4. Dni przepędza na pięcie, w przedpokojach wyciera posadzki. Teat. 52, 25. Ociec jego im zestarzał    się przedpokoju. Mo«. 65, 153. (służył

PRZEDP0K0JN1K - PRZEDRUKOWAĆ.

PRZEDRWIWAĆ -PRZEDSIĘWZIĄĆ. 521

u mnie w liberyi). Z przedpokoju do wysokiego stopnia trochę daleko. Teat. 52, 46. (daleko ztąd do owad).

Przedpokój przed Jaźnią Ross. nepe4ÔaHHHK'L. Przedpokój przed sypialnią Eccl. npe^epiowie. ‘PRZEDPOKÓJ -NIK, a, m., pilnujący przedpokoju, ber Sorjimmerl/üter.

Resztę dnia obracają na to, aby się wetowali z swojemi przedpokojnikami. Mon, 72, 206.

PRZEDPOLE, a, n., n. p. Są jedni głupcy, co się łatwie PRZEDRWIWAĆ z kogo, iter. conlin., żarty sobie stroić, mit czego boją, Że ognie, rzeki, skały na przedpolu stoją. éfitem feinen E«ben, i$n o er tren, netfen; Ross. nura-

hhtł , noubiranHTL. Ty sobie przedrwiwasz. Jabł. Ez. 10. PRZEDPOŁUDNIE, ia , n., czas przed południem, ber 33or* Często z siebie sami przedrwiwali. Jabł. Ez. 23. Prze-

drwiwali ustawicznie z wojska nieprzyjacielskiego. Nieme. Król. 1, 196.

wać cont. frequ., przedrukowuje pr., rzecz już drukowaną znowu drukować; Ross. nepenenaTaTb, nepenenaiu-BaTb, no4nenaTaTb, no4neqaibiBaTb, nmbrnefen. Sztuka budownicza na nowo poprawiona, przedrukowana. Rog. Bud. Przedrukowanie; Ross. ncpenenaTKa, (onenaiaTb, onenaibiBaTb błąd w druku popełnić, ftd) oerbriufett ). Przedrukować cudzą książkę bezprawnie, natfybrittfen.

Zab. 9, 60. (na drodze).

mittag ; Roh. pfedpolednj ; Carn. dapoldne ; Vind. do-poudna , dopouna , predpounam, dopoudni, dopoune ;

Slav. priepódna. PRZEDPOŁUDNIOWY, a, e, antemeri- PRZEDRZEĆ, f. przedrze cz. dok., Przedzierać niedoli. ; dianus. Cn. Th., öormittägtg, SSormittagÖ * ; Sorab. 1. pred- Rag. prodrjêti, prodirem , pridrjèti; Vind. predreti, skus-powdnischi ; Rag. priepoludnévni ; Croat. predpoldrievni ;

Eccl. *npe4nojiy4eHHbiH.

PRZEDPOSTNY, a, e, postny dzień poprzedzający, oor einem Safttage. Czwartek dzień przedpostny. Teat. 32. b, 70.

PRZEDPOTOPOWY, a, e, potop poprzedzający, ror ber ©Ünbflntl>. Kraj Armeński był pierwszym siedliskiem niegdyś patryarchów przedpotopowych. Mon. 70, 817. Do tego trzebaby życia przedpotopowego patryarchy. ib. 224,

(cf. Metuzala).

PRZEDPROPOBNIK , a, m., antesignanus. Cn. Th., przed-chorągiewnik. ber oor ber. ftnljme ftc^t; Sorab. 1. pred-khoroynik ; Carn. predwendirzhar ; Eccl. iifrKAifmThmiKi», npe46nieab.

PRZEDRAB1Ć cz. dok., Przedrabować niedok., przebiedz,

Vind. skuspotepuvati/skuspotiepati, burdjftreifett. Prze-drabiwszy Turcy Wołochy, Podolskich się granic dopięli ; percursata Moldavia. Krom. 725.

PRZEDRAMIĘ, ienia, n., część przednia ramienia, ber SSor* arm, SSorberarm. Krup. 3; 208.

PRZEDRAP1Ć cz. dok., Przedrapać niedok., drasnąć, skórę przerwać, bltrcfyfrajjen. Wtod, Slov. prodrśpeti; Ross. npo-

vdreti ; Bosn. prodrjeti; Croat. prediram ; Dal. prodiram; Eccl. npe4wpaTH, npe4npaio ; Ross. nepe4paTb, ncpe4py, nepe4npaK), npo4paTb, npo4npaTb ; drapać, rozszarpać co; burdjreijSen, oon einanber reipen. Patrzaj, oto rana, oto bok przedarty. Teat. 49. b, 95. (przebity, przekłóty). Przedarcie, przedzieranie; ba3 S^rreiPen, $urcl)reijjen. Przedarcie, miejsce przedarte, ber 51$; Vind. preterg, skus-terg, skusvdretje; Croat. predora, prédira; Rag. pridor ruptura; Ross. nepe4npna. Przedzierać oczy, rozdzierać oczy, przebudziwszy się, bte Singen atlfrc$Ctt. Cn. Tli. Przedrzeć się , przecisnąć się, przebić się , fiel) burcbbrârt* gett; Boh. prodrati se. Rzucił nań Ajax dzidę, lecz się nie przedarła Do ciała, bo miedź gruba silny raz odparła. Dmoch. II. 2, 10. Przedzierają się, cisną się do ust słowa, na wyrażenie, co wdzięczna moja dusza dla was czuje. Gaz. Nar. 1, 187. Stan. Aug. PRZEDRZEŹNIAĆ, PRZEDRZYŹNIAĆ kogo, intr. contin., przekomarzać, przeszydzać z kogo, (ef. przedraźniać) ; einen »erfpotten, timt nacfyfpotten; Carn. pazhem sê; Ross. nepe4pa3HHTb, nepe4pamHbiBaTb. Wsadzono go na muła, prowadzono przez gęste szeregi pospólstwa, którzy go przedrzyźniali. Kłok. Turk. 29. PRZEDRZEŹNIACZ, a, m., szyderca. Tr. ; Rag. pricîgualaz, ber 9?acbfpotter, 35ev* fpotter. PRZEDRZEŹNiACZKA, i, fern.

PRZEDRATUSZE , a, n.. vestibulum curiae. Mącz. miejsce PRZEDRZUT, u, m., objekt. Krumł. Cliym. 1, ob. Przed-przed ratuszem, ber ^la^ Dor bem fRat^anfe.    ' miot, ber ©egenftanb; cf. podrzut subjectum.

PRZEDRAŹNIAĆ kogo. Tr., cz. niedok., drażnić go mocno, PRZEDRŻYĆ, czas niejaki drżąc przepędzić, cz. dok., bnrdp (cf. przedrzeźniać), einen fefir netfen, argem, aufbrtngen ;    jittern, jitternb Einbringen. Ośmdziesiąt przedrżawszy zim,

przekomarzać.    w mych włosów śniegu, Moja Muza zemdlona i zgrzy-

PRZEDROBIĆ cz. dok., drobiąc przedzielić, burc&brötfeht, jer* biała skrzepła. Zab. 15, 356.

brodeln ;t Sorab. 1. pfedrebu.    PRZEDRZYMAĆ godzinę, noc, cz. dok. ; Ross. np04peMaTt ;

PRZEDRÓZNY, a, e, praevius, naprzód idąćy, uprzedzający,    drzymiąc przepędzić, burd)fd)lnmmem, fdllummernb ptnDrin*

przedróżny może być zwań. Mącz., POrtoeggcEenb. l.PRZE-    gen. Cn. Th. PRZEDRZYMAĆ się recipr. przespać się tro-

DROŹYĆ, f. przedroży cz. dok., Przedrażać niedok., prze- chę, ftd) fdjlununemb ein iventg er^O^lett. ib. cenić, überteuern. Tr, Vind. predragotiti, predraguvati, PRZEDSCIENNY, a, e, przed ścianą będący, oor ber 2Banb predrashiti. PRZEDROGI ; Vind. predrag, predragoten. gelegen. Przedścienny zaszańc, un ravelin. Tr.

2. PRZEDROŹYĆ, wskroś wydrożyć , burcEauâ Ęoiń ma« PRZEDSIĘ, a) przed się. — b) ob. Przecie. PRZEDSIĘWZIĄĆ d?en ; Boh. prodrużim, probodnu ; Vind. skusvotiti, pre-    co, f. przedsięweźmie cz. dok., Przedsiębrać niedok., brać

votiti ; Croat. predubujem, [ob. Przedłubać) ; Dal. prodji-    przed się, (ob. Brać); Boh. predsewzyti, uminiti, umi-

bivam; Bosn. produbsti, probitti.    nowati ; Sorab. 2. pretkwöfesch ; Vind. priedvseti, naprei-

PRZEDRUKIWACZ , a , m., który książki przedrukowuje,    vseti, priedjemati, priedimeti, pred febo imeti, naprev’-

ber 9?acEbrutfer. PRZEDRUKOWAĆ cz. dok., Przedrukowy-

uapnHTB, npouapanaTb, npouapanuBaTt, npoKoaynaTb. PRZEDRASNĄĆ cz. jedntl., wskroś zadrasnąć, burcErijjen (bie $ant) ; Vind. skusspraskati, skuspredreti.

seti, pred fe vset; Rag. odluciti ; Ross. BOSHaM-fepHTbca ;

Słownik Lindego wyd. 3. Tom IV.

66

stanowić co u siebie, umyślić; fid) öomcljmett, öorfe£en.    włosy, anłae. Mącz. Wierzchu głowy przedsobna strona.

Wolno nam co przedsięwziąć i nie wziąć. Petr. Et. 222.    Spicz. 192. — Na przedsobne pagórki pomknęli się.

Podział wszystkich rzeczy płynnych najdziesz w hydro-    Pilch. Sali. 208. przed sobą leżące, auf bie itynett

logii; ja tylko z niej same'wody, i to wody tylko do    «kr liegenbctt $ugel. (Hag. prisobna , prisobniza » ciężarna,

mego dzieła się stosujące, przedsiębiorę. Kluk. Kop. 1,    brzemienna).

82. Serce szlachetne na pierwsze słowo przedsięwziąć PRZEDSOBOCIE, ia, n., dzień sobotę poprzedzający, ber powinno, co ma czynić. Teal. 23. b, 25. Postanowienie    ;$orfakfltlj. Tego dnia było przygotowanie do soboty,

to przed się pod tym teraźniejszym czasem bierzemy.    to jest przedsobocie. Budn. Marc. 15, 42.

twrfiellen, tmrtragen, »erlegen; Boh. pfedstawiti; Slov. pred-stawugi; Sorab. l.’prèdkstahwam, predkpostahwu, predk-podahwam, prjtkstawiu , prjtkstawiam ; Vind. priedstaviti, priedpostaviti, pred ozhi postaviti, napreipostaviti ; Rag. pridstaviti, pridstrjêti ; Croat. preposztàvlyam ; Ross. npe4-

CTaBHTL, npe4daBÆaTt, npe4nocTaBHTb, npe4nocTaBjiaib. Cesarz tak wielkie przedstawił mu obietnice. Nieme. Król. 2, 56. Przedstawić kogo komu, prezentować mu kogo; einen jemmtben oorfteHen, aujffiftren, präfentiren. Królowa przedstawiła księżniczkom wielkiego koniuszego, jak bli-zkiego ich krewnego. Nieme. Król. 1, 74. et 1, 45. N. Pam. 13, 22. PRZEDSTAWIACZ, a, m., który przedstawia, ber $orfteller ; Eccl. npe4CTaBHrejb. (Slov. pred-stawni, predkladni, predkladagieni Praepositionalis, Localis casus).    i

Vol. Leg. 2, 840. Przedsięwzięcie, Boh. et Slov. pred- PRZEDSTAWIĆ, cz. dok., przełożyć komu co, einem etnmâ sewzeti, umjnënj; Sorab. 1. predkwzatżo , predkmćtżo , pretkwöfesche ; 'Vind. priedvsetje, prjedjemanje , priedi-metje, naprevsetje; Bag. odluka; Ross. npc4npûme ; postanowienie, umyślenie; baś SSontefnnen, Unternehmen, ber SSorfa^. Stały w przedsięwzięciu. Teat. 5. b, 65. Józef

II. wielkich przedsięwzięć monarcha. Kolt. List. 1, 165. febr unternehmenb. Mocne przedsięwzięcie Vind. terdnu friesnu priedvsetje.

PRZEDSIENEK, PRZEDSIONEK,

n.,

PRZEDSIENIE, ia,

nka, m., dem., przedsienie, przedszopie, propylaeum.

Mącz.; Garn. vêsha , lupa; Vind. predhishje, predhisha , vesha , lopa, predhifhtvu, preddurje, mufoufh, predfala ;

Croat. nadkritnik, prisztrossek ; (Eccl. iif>i;,ybctłinn; miejsce przed namiotem; Ross. nanepTb plac przed cerkwią, cf. babiniec, kruchta). Kość słoniowa swym glansem wygładza przedsienie. Źab. 15, 29. Wyszedł do przedsion- PRZEDŚW1ĘTNY, a, e, [naprzód oświecony .2], przed świę-ka. Budn. Marc. 14, 68, cf. przeddomie. 1 Leop. ■ Prov.    ta mi będący, t)0r bftn $e[ie. Liturgia przedświetna. Pim.

7, 12. Przechadzał się na każdy dzień po przedsionku    Kam., Eccl. aiiTyprifl npe>K4eCBHineHHaa, [missa praesanc-

onegó domu. 1 Lcop. Eslh. 2, 11. Z przedsienku ko-    tißcatoria, jaką u Łacinników odprawiają w wielki pią—

ścielnego odszedł. 1 Leop. 3 Ezdr. 9, 1.    tek 2], na której się przygotowania robią do święcenia

PRZEDSKLEPIENIE, ia, n., sklepienie przed czém dane,    na drugiej mszy ciała Chrystusowego.

baó ISorgcmölbe; Vind. predlokje.    PRZEDŚWITNY, a, e, świt poprzedzający, oor ïagetSanbrudj.

PRZEDSKOREK, rka , m., obrzezek, nieobrzezek, napletek, Przedświtne roraty. Mon. 69, 590. praeputium Perz. Cyr. 1, 177. et 2, 240. et Perz. Lek. PRZEDSZOPIE, ia, n., przedsienie, przedganek, przedda-2, 7. bte Vorhaut. Zbyt ciasny przedskórek, ob. Stulejka. szek, propylaeum. Mącz., ein SSor^auÖ, SBorfdjoppen;

PRZEDS-ŁOWIE, ia, n. ; Boh. predslowce, praepositio Budź. ‘PRZEDSZORCE, a, n., ventrale, fartuch, szorc. Man. eût 14; przyimek. Kpn., baS Vorwort ; Ross, npe^ort. — üßortncb.

§. Przedsłowie; Eccl npe4HCJi0ßie, npe4CJ0ßie; przed- PRZEDTANECZNIK, a, in., wodzirej, praesultor. Mącz., ber mowa , prolog. Czack. Pr. 27. bte 33orrebe.    SSortan^er. PRZEDTANECZNICZKA, i, z., bie SSortanjerinn.

PRZEDŚLUBNY, a, e. ślub poprzedzający, »or ber ïrauuitg PRZEDTYM, PRZEDTEM, ob. Przed tym.

norljergehenb. Przedślubny kontrakt. Teat. 43 c, 94. Uło- PRZEDTYSZAŃSKI, a, ie, n. p Przedtyszański cyrkuł Wę-żona z obu stron przedślubna transakcya Nar.    Hsi. 7,    gierski. Wyrw. Geogr. 491. z    tej    strony rzeki    Tyszy, bteß»

100. Przedślubne ugody. Treb. S. M. 28. Tkliwość,    tę-    fettö ber îljeijh

skność, nieufność są to przedślubne wiernej przychylno- PRZEDUCH, u, m., przedech , transpiracya ; (Boh. pruduch ści dzieci. Tent. 42. c, 35.    spiramentum ; Vind. dufhnik ; Ross. npo4yx,B, 0T4yxt,

PRZEDŚMIERC10WY, a, e, śmierć poprzedzający,    r»or    betn    0T4yuiHKa), baś 3l«êbü«ften,    bie    $ÏUâbÛnfhtng.    Przeduch

ÏPbe. Przcdśmierciowe rozrządzenia. Czack. Pr.    2,    62.    i parowanie z ciała potrzebne. Perz. Cyr. 2,    36. — *§.

Ziemia dobra, w której potoki, wody, źrzódła i przedu-chy wychodzące z dolin i z gór. Budn. Deut. 8, 7. (przepaści wynikające. Bibl. Gd), poniki. PRZEDUCHOWY, a, e, n. p. Przeduchowe dziurki. Perz. Lek. 15. pori, bte

‘Pień przedśmierciowy *Lodbroga. ib. 1, 10 ib. 274. ib.

2, 126.

PRZEDSOREK, bka, u, m., kto przed sobą ma, ber 33or* mattn, ber ror einem ifł. Przedsobek, przednia czyli przodkowa część sukni. Wtod , ber Sorbertheil beś $leibe$. Ognia 6^)meißlü^er. (Boh. pruduśnj oddechowy, luftowy). nabrał do przcdsobków obu, trzask nazbierał i t. d. Bardz. PRZEDUGODA , y, z., ugoda preliminarna , eût «orlćtufiger Luk. 148 PRZEDSOBNY, a, e, — ie adverb., z przodu, Vertrag. Przedugoda przez Austryą i Holandyą miała już być na przedzie będący;    tmm, öon öorn. Czterdzieści ran przed-    podpisana. Pam. 85, 1, 156. bie Präliminarien. PRZED-

sobnych w piersiach    odniósł, zasobnych żadnych nie miał.    UGODNY, a, e, — ie adverb., ugodę poprzedzający,

War#. Wal. 83. et    245. Wszyscy od ran przedsobnych    preliminarny ; präliminar *, üorlältftg. Podpisawszy przed-

polegli. Ptlch. Sali.    118; (adveisa vulnera). Przedsobne    ugodne artykuły, przystąpiły obie strony do traktatu. Boh.

PRZEDUMAĆ - PRZEDWIŚLANY.

PRZEDWNOŚNY - PRZEDZIAŁ. 523

Zarnoj. 232. Zaczęty się przedugodne traktaty od zamiany Hst. 2, 328. z tej strony Wisty, bfeßfeltö ber 2Beid)fel więźniów. Nar. Hst. 2, 184. Pam. 83, 217.    gelegen.

PRZEDUMAĆ cz. dok., dumaniem przepędzić, tn tiefen 3?adp PRZEDWNOŚNY, a, e, n. p. W sylogizmie pierwsze dwa

podania zowią się przedwnośne. Cyank. Log. 180. prae~ missae, SSorberfafe.

PRZEDWODNIK, a, m., poprzedzający kogo, poprzednik;

ber Vorgänger, Vorläufer. Tr., ob. Przewodnik. PRZEDWÓRZE, PRZEDDWÓRZE, a, n., dziedziniec, ber SSor^of. Ir.; Carn. preddvor, preddurje, (ob. Przede-dźwierze) ; Slav. pridvorje ; Eccl.

PRZEDYCHAC intr. cont., przedech wypuszczać, transpiro-wać, auêbnnften. Człowiek zawsze przedycha. Rog. Doi. 1, 107. Przedychanie przechodzi przez skórę; oddychanie z ust na przemiany powietrze wypuszcza, Rog. Dos. 1, 108.

PRZEDYMAĆ, ob. Przedąć. PRZEDYSPUTOWAĆ, ob. Przegadać, Przeswarzyć.

PRZEDYSTYLOWAĆ cz. dok., destylując przemienić, ner* blfttlliren. Człowiek swe własne łajno je przedystylowane. Pot. Joiu. 149. Jowisz dla Danai w złoty się deszcz prze-dystylował. Min. Pyt. 3, 349.

PRZĘDZA, y, i.) Boh. pładlo, pradÿnko, prjze; Sorab. 2. pschezeno; Carn. pręja ; Vind. preja, predenje, predilu, predvu, nitje, nitouje, (ob. Nici); Croat. prèja, predèno, kudèlya , kudelicza , (ob. Kądziel) ; Bosn. preghja , predi-vo : Êlav. predja ; Rag. prèghja, predivo , prèden; Ross. npawa, npamtma* (npH4b); §. a) przędziwo, b(t$ ©efplnnft, baö ©am. Przymioty dobrej przędzy są, gdy jest długa, nieostra, czysta, mocna, miękka, i niby srebrnego koloru. Kluk. Roił. 3, 328, (ob. Prząść). — Prov. Slov. Gaka prśdza, take płatno; jaka przędza, takie płótno. Slov. 1 stari tkadłec nëkdi prâdzu zmaté; i stary tkacz niekiedy przędzę pomala; interdum bonus dormitat Homerus. — Fig. Przędza dni ludzkich. Teat. 1, 78. pasmo, nić, ber Scbenêfabeit. — §. b) Dotan. Kania przędza, ob. Kania. PRZEDZEJ adverb. Compar. Posit. przód * pierwej, eljcr, tfOr&er. Mówię wam, jakom i przedzćj rzekł. Rudn. Galat. 5, 20. Który z was chcąc budować wieżę, nie rozra-ebuje przedzćj nakładu? Sekl. Luc. 13. ‘PRZEDZIĆ cz. cont., poprzedzać, juoorfomtneu. Niech człowiek przedzi hymnem cześć całej natury. Przyb. Ab. 11. — g. Celować, nbertreffeu. Czy Alexys młody Nie przedzi wszystkich innych w powabach urody? Chód. Gesn. 161. ib. 153.

benfcn Einbringen. (Ross. npe4yMaTb zdanie odmienić).

PRZEDUN10WY, a, e, przed Unią (gu. v.) przypadły, cor ber Union oorbergetyenb. Powieść z manuskryptów przed-uniowych. Nieme. P. P. 110. (starszych od unii Polski z Litwą).

PRZEDWAŁEK , łka , m., zewnętrzna forlyfikacya , ein 2ln* pemoerf. Tr. PRZEDWALNY, a, e, zewmątrz wału będący, oor Dem ©alle gelegen. Tr.

‘PRZED WARZAĆ, ‘PRZEDWARZANIE, są to słowa do wyrażenia nagany, albo wyśmiania, używane przez dawnych pisarzów, a mianowicie przez Łukasza Górnickiego. Czart. Myśl. 203. burcfijleEen, imr$ÿe$elit.

PRZEDWCZESNY, a, e, Przedw-cześnie adverb., zawczesny ; Carn. presgudne, presgudej, ju frftfoeitlg. Nie chciej przedwcześnie sądzić o mem sercu. Teat. 45. c, 22. przed

czasem.

PRZEDWCZORAJ adverb., onégdaj, trzeci dzień temu ; Boh. predwejrem, pfedwceregsky ; Slov, predwćerom, pred-wćerem , predwćeregskem ; Sorab. 1. pżedtżorawscbim ; Sorab. 2. predniżen, prenżen ; Carn. prćduzhirejnem, predsnozhnem ; Vind. pred vzherafhnem, predvzherainjem, predvzhera; Croat. predevehèrom , prekvehera ; Slav. pri-kojueser; Rag. pridjucera, prikojucera ; Bosn. ondan, trecchi dan , prikosjutra ; Ross. TpeTbaro 4Ha, vulg. rpe-TŁGB04HH, oorgcftem. Przedwczoraj jeszcze miał szacunek powszechny, dziś i cnotę i chwałę stracił. Teat. 49. b, 72. PRZEDWCZORAJSZY, a, e, onegdajszy, oorgeflrig; Boh. predw’eereysi ; Boss. TpeTbeB04HimiHiS.

PRZEDWESELNY, a, e, wesele poprzedzający, oor ber Ipodp jeit. Mąż żonie czyni dar weselny, który przedweselnym darem, czasem też szczodrobliwością oblubieniczą sem wianem zowią. Szczerb. Sax. 456.

m. , starszy wuj, brat przedbabin. Sax. Porz. 125. ber Uronfel, ber Urgroßmutter 33ruber.

PRZED WIECZNOŚĆ, ści, i., ‘PRZEDWIECZEŃSTWO,

‘PRZEDWIEC, ia,

cza-

a, n. ;

Ross. npe4B,feimocTb ; istność od wieków, SScfen oott ©mig» feit Eer, ©mlgfeit oEtte Slnfang. ‘Przedwieczeństwo a spół-istność z ojcem syna bożego. W⁷. Post. W. 2, 275. Ary-anie bóstwu i przedwieczności syna bożego uwłaczaja. Sk.

Żyw. 1, 33. PRZEDWIECZNY, a, e, — ie adverb., od

wieków będący, odwieczny, yoit ©mlgfeit Ross. wpeA- PRZEDZ1AĆ cz. dok., n. p. Na wylot po lędźwiach prze-BtnHbiH. 'Przedwieczne fata nie chcą , aby go zguba po- dziany, jeszcze swoich do bitwy zachęca. Chrośc. Fars. 403. tkała. Jabl. Tel. 122. Przedwieczne baśnie prawił, lent. przeszyty, przestrzelony; burd)bül)rt, bltrd)fd)t>ffett. Iżby się

wprzód przedział, uczyń plastr ten , a przyłóż na wrzód . na noc dla przedziania. Splcz. 127, Ross. npo4liTb, npo-4tßaTb przetkać, przewlec; nepe4tTb, nepe4’kBaTb przebrać, przestroić.

PRZEDWIEGZERZE, a, n., co przed wieczerzą bywa, 3Sor» PRZEDZIAŁ, u, m., przedzielenie, podział; baK 5lblEfilcit, abenbeffen; Slav. prieveeseré. PRZEDWIECZOR, a, m , bie 5lbtEciluug, ®urd)tbetlung; lima, przegroda. Cn. Th., przedjutrze, wilia, ber SSorabdtb ; Vind. predvezher; Bosn.    SlblEellungêliltle, ©ebeibemanb; Carn. prędal, prędalza; Vind.

pridvecer , prisdan ; Ross. Haßenepie; (Eccl. npe4npa34H-    prediel, predal, preddel, prevdur; Ross. npe4-fejrb. Pięć

ctbo ).    przedziałów, które jak na niebie , tak na ziemi znajdują

PRZEDWIŚLANY, a, e, n. p. Przed wiślane Mazowsze. Nar.    się, pasami zowią, zonae. Otw. Ow. 59. Przedział na

35. b, 137. bardzo stare, staroświeckie. PRZEDWIEKOWA⁷, od wieków, bardzo dawny ; fel;r alt, taufenbjaErlg. Za coż w oddzielę skarbów zostawiać pamięć przedwiekowej niejedności? Gaz. Nar. 1, 535.

głowie między włosami, discrimen capitis, ber £>aarfd)et«    obrażać się, przemieniać się, przekształtować się, prze-

tel. Cn. Th.\ przeborek.    wierzgnąć się; ftd) üerttxmbeln, umftcilten. Raz się Acbelous

PRZEDZIAŁAĆ co, cz. contin.; Boh. pfedelati, prodelati,    w węża przedzierzgnął, raz w srogiego byka, Wnet po

prodèlawati ; Sorab. 1. pschedżjlarn , vulg. pschedżjwam ;    wężu i byku wziął postać strumyka. Bardz. Trag. 450.

Vind. predelali, prevdelati, skusdelati, prenarediti; Carn.    Razi go mściwe bóstwo i został jeleniem, W kopyta się

predelam; Croat. predelâvam ; Ross. np04:LtaTb, npo/rb-    przedziergną i ręce i nogi. Kniaź. Poez. 3, 120. Będziem

v i u Ba Tb , nepe4taaTb, nepe^tjiHBaTb; Eccl. nepeuHHHTH,    mieli rozrywkę, wziąwszy nowej fozy Postać, gdy się w

nepe4tjiaTŁ, hhumT) oópa30Mb ynpe4HTb ; przerabiać, prze-    kosmate przedziergniemy kozy. Min. Ryt. 2, 253. To

mieniąc, przetwarzać, przepracować; umarbeitcu, ttmntct»    złote berło, któreś w tym odrzucił czasie, Natychmiast

cfyeit, öcriöflnbeln. Cyrce chowa na łańcuchach przykowa-    ci w żelazną rózgę przedzierga się. Przyb. Milt. 172.

ne, Baz w wieprze, raz w niedźwiedzie męże przedziała- PRZEDZIERŻYĆ cz. dok., Przedzierżać niedole., przetrzymać; ne. Simon. Siei. 97. Pan nie tylko sam ma być dobry,    Boh. predrżeti ; Ross. npo4epjKaTb, ripe4epjKHBai b, über»

ale i poddane ma przedziałać ze złych na dobre. Born.    galten, länger au^aUett. Prędko jechać, gdzie trzeba,

Dw. 359. Hieremi Petryłowi dał się przedziałać, i wzią-    nie popadnie szkody, Ani jeździec ani koń nie przedzie-

wszy od niego 30.000 czerwonych złotych, dopuścił się    rży wody. Biel. S. N. 25. Kto mocniejszy, ten wygrał

mu z Turki przeprawić. Gwagn. 152. Biel. 656. (dał się    u naszego prawa, Musisz uciec z Piotrkowa, przedzierży

przekupić). Sztucznie postawę przedziałał; formant novat.    się strawa, ib. 25. (nie wystarczy ci).

PRZEDZIAŁOWY, a

Zebr. Ow. 215. Przedziałanie Ross. nepe4'LiKa, nepe4'fcjb. 'PRZEDZIEWCZYĆ cz. dok., w dziewkę przedziergnąć, itt e, do przedziału czyli przedzielenia eilt SOîâbel »en&fltlbeln. Rzymianie młodych chłopców do służący, 3fä|>älltng8 s i (Ross. npe4rLibHbiH ograniczony).    uciech przedziewczyli, wyrżnąwszy im męzkie rupieci.

Błona przedziałowa, diaphragma, przedziela sobą piersi    Bardz. Luk. 2, 2. Ziele to łono białogłowskie tak ście-

od brzucha. Perz. Cyr. 1, 46. Drt3    / 33nt[tfeü. śnią, że nie rozeznać przedziewczonych od prawdziwych

PRZĘDZ1ARKA, i, z., prządka, bte ©ptitucrtnn. Płyną ci dziewic. Syr. 328.

dni pomyślne a przędziarka Kloto Pasmo życia nawijana PRZEDZIKOWY, a, e, na przedsobki, czyli przodki sukni jedwab i złoto. Kras. Sat. 30. PRZĘDZIARZ , a, w., służący, junt 3$orberbeffl£ beö Kletbeê gehörig. Od błamu przedzaev, lub przędza sie trudniący, ber ©ptltlter, ©ant*    przedzikowego groszy pięć. Vol. Leg. 4, 557

fpfońer/ ©amtmnbler; /M/pradenar, pfezâk. PRZĘDZIAR- PRZĘDZIONO/pRZĄDZIONO, a, n., PRZĘDZIONKO dem., NIA, i, i., izba od przędzenia, bte ©ptntlflube; Vind.    czterdzieści pasm przędzy. Tr., ettt ©trä(ut über 40 ©e*

predn.The, predilniza, predilna hisha.    btltbc ©arn ; Boh. prâdlo, pfadÿnko; (Carn. predèno »

PRZEDZIELACZ, a, m., PRZEDZIELGA , y, m., przedzielający co, ber $urd)ttyetler, Slbtljetler. Cn. Th., Eccl. npe-4'b.iflTC4b. PRZEDZIELIĆ, f. przedzieli cz. dok., Przedzielać niedole.; Carn. predelam; Croat. predelyujem ;

Rag. prodjeliti ; Eccl. npe4'b;imo ; Ross. nepe4’bJHTb; przedział uczynić, rozdzielić; jerttyetleit, rtbtljetleu, abfoiibern.

Diaphragma przedziela sobą piersi od brzucha. Perz. Cyr.

1, 46. Przedzielać włosy. £n. Th. PRZEDZIELNICA, y i., to co przedziela jedno od drugiego. Wlod., bte %\)?U lungśltnte, jebe @ad)e, rooburd) etroaé oon etnanber geteilt Wirb. Odejmie pan córkom Syońskim noszenia i manele i przcdzielnice. W. Jes. 3, 20. śpilki od włosów. Tr. ; PRZEDZIURAWIĆ,'/⁻, przedziurawi cz. dok. ; Vind. skusver-Rag. prodjegljâc; Bosn. prodigljaç, prodio , spilka, kom    tati, skusluknjati, prevertati; Carn. prediram ; Ross. npe-

sgene vlase razdigljuju. — §. Przedżielnica tkacza, fora-    4MpHTB, HCTLiKaTb ; Eccl. npo4npaBJtto ; dziurę przebić,

go. Cn. Th., ^tijfabeit, Schaub. 1. PRZEDZIELNY, a, e,    przebość, przekłóć, burdjlocbern.. Przedziurawiony Eccl.

§. a) mogący być przedzielonym, gert^ctlbar; Eccl. npe-    np()4upaHHUH, npocKBawfibiH. — Fig. Nieryehło po nim

4liJHbiń. — §. b) Activ. Przedzielny, przedzielający, jer*    albo nigdy nie poprawi Następca, co w królestwie przo-

tfyetlcnb, ab^etleitb. Przedzielne ściany. Świlk. Bud. 127.    dek przedziurawi. Pot. Arg. 108.

przegrody, przepierzenia.    PRZĘDZIWKOWATY, a, e , na kształt przędziwa , gamar*

2. PRZEDZIELNY, a. e, bardzo dzielny, mocno działający,    tig ; (Carn. prejnat; Ross. npa4MJibHbiH * od przędzy). —

skuteczny; \e()V frdfttg, mtrffant. O dziewico przedzielna,    Chir. Błonka żyłkowata lub przędziwkowata, choroidea

z bogiem nierozdzielna. Pieśń. Kat. 12.    tunica. Perz. Cyr. 1, 148.

PRZĘDZENIE, subst. verbi prząść. PRZEDZIERAĆ, ob. Prze- PRZEDZIWNY, a, e, — ie adv erb., bardzo cudowny, febr drzeć.    nmnberbnr; Eccl. npe4HBHbm , npey4HBHiejibHbiH. Przedzi-

PRZEDZIERGNĄĆ cz. jedntl., węzłem przeciągnąć, bttrdj» wne duszy i ciała miał przymioty. Pilch. Bali. 167. fiutpfen, bitrcbfcbltngeit ; Vind. skusprepelesti, skusviti, skus- PRZĘDZIWO, a, n. ; (Boh. pfediwo ; Carn. predivu ; Vind. vijatL skusdersniti. PRZEDZIERGNĄĆ się, PRZEDZIERZ- pre.divu, predivo , predvu, (2. lan , len , ob. Len); Bag. GNAĆ się recipr. jedntl., Przedzierzgać sie niedok., prze-

przędza; Ross. npa4CTB0 kądziel). Dwa motki albo przę-dzionka przędzy. Syr. 427. Baba od kądzieli prządziono zwija. Comp. Med. 253. — Transi. Przędziono pereł. Pot. Arg. 813. szrrurek, eine ^crlenfdmur. — Fig. Nieprawości moje tyś prządzionem na mą szyję włożył, A przez to siłę w piersiach mych zubożył Chrośc. Job. 180. Lud w mieście słysząc cf tym, schodzi się w przędziona. Chrośc. Fars. 391. w gromady, w kupy; tu SRetyett, Raufen. Wąż w rozmaite się kręci ogniwa i prządziona. Weresz. Beg. 115. kręgi, koła, Krümmungen. PRZĘDZIONY, particip. verbi prząść.

predi'vo ; Croat. predivo (2. len) ; Dal. szebieza) ; przę-

dza, baS ©efpirmft. Pallas, wynaleźca przędziwa tak z we- PRZEFORMOWAC rz. dok. przerobić, przekształcić, prze-Jny, jak z jedwabiu i lnu. Otw. Ow. 159. Konopie ocze-    dziergnąć, przeobrazić, przemienić; Sorab. 1. pźeformuyu ;

sane i wychędożone z paździerzy, przędziwem przednim    Eccl. npen.ieHHTH, (cf. członek), umformen. Rzucają si^

nazywają się. Przędz. 46. Co się kolwiek daje prząść,    na pana boya ci, którzy to, co on uformował, przefor-

to jednym słowem przędziwem zowicm. Syr. 1022. Gdy    mować cbcą. Comp. Med. 83. Ktoś ją umyślnie czarno

przędziwo z łatwością od łodygi oddziela się, znakiem    pofarbował, A ów ozdobny obraz w szpetny przeformo-

jest, źe wymókł len należycie. Przędz. 12. Me ©ptmtfct*    wał. Kulig. Her. 97. Chrystus dobre wino przeformował

ben, fptltllkre £|/etle bc£ glad)fe3 U. [. W. Naczynia do    Z wody. Pot Zuc. 187.

przędziwa: miądlice, kądziel, krężel, wrzeciono, potok, PRZEFRYJOWAĆ rz. dok., fryjerstwem przemarnować, oep* kijanka. Haur. Eh. 56. do przędzenia, junt (spinnen,    butylen, oergeuben ; ( Vind. savesuvati, salubizati). Jeśliby

©ptnnnterfjeuge. PRZĘDZODAJNY, a, e. n. p. Przędzodaj-    kto dobra swe przegrał, przefryjował, rozprószył.....

ne rośliny, z których wyprowadza się rzecz sposobna do Szczerb. Sax. 54.

przędzenia na nici, jak len, konopie etc. Kluk. Rost. 3, PRZEFRYMARCZYC cz. dok., zmienić się na co, gegen et* 523. jnnrngebenb, gamgcbenb.    wa§ flertaufctyen. Przefrymarczyłem konia na wałacha, llipp.

'PRZEDZN1WO, a , n., co żniwo poprzedza; Vind. pred-    53. Uznasz, żeś tę perłę nie wiedzieć jak przefrymarczył.

shetva , Me $oräntte.    Rais. Niedz. 1, 162. Smotr. Lam. pr. Roku tego Olgierd

PRZEDZORZE, a, n., co zorzę poprzedza ; Rag. pridzorje, żywot z śmiercią przefrymarczył. Stryjk. 424-,

towar za towar wziąć, mutare merces. Mqcz., Saaten

crepusculum matutinum, cf. świt. (Rag. pridzórni antę- ‘PRZEFURMANIć kupie, towary, cz. dok., przetknąć kupie, lucanus).

PRZEDZWONlć cz. dok., Przedzwoniać niedok.-, Ross. npo- nertaujctyen.

3BOH'bTi>, np03BaHbiBarb ; przez czas niejaki dzwonić, eine PRZEGABAĆ cz. dok., Przegabywać niedok., nagabać, po-3ett tytnburcty lauten. (Ross. nepe3BonnTb, nepe3BanbiBaTb    kusić do czego; anfcctyten, tn 33erfuctyung fuhren. Bolesław

w wilią święta dzwonić; dzwonieniem przesadzić). — §.    zlecił posłom, aby podarkami przegabywali do zdrady

Aliter: Wpisy własnym domysłem przeciwko prawu, prze-    Wrocławskie pany niektóre. Krom. 283.

dzwoniane per non sunt być nie powinny. Vol. Leg. 7, PRZEGACIĆ cz. dok., gać wskroś przeciągnąć, burctyairë mit 324. dzwonieniem odsunięte być nie mają, füllen ntetyt    9ietślmnbcl bcbriicfeu ; gać inaczej przerobić, Me 3îctébünbel

meggefliugclt werben, mit bent BetćtKn ber ©We, mit ber    umbriitfen, anberö legen, baê ga[d;inenmeri ummactyen; Ross.

ber JîtdUer Ringelt, beledigt merbeu. .    lieperaniTb, neperammaib.

PRZEFACYENDOWAĆ cz. dok., facyendą przedać, au ben PRZEGADAĆ kogo cz. dok., Przegadywać czestotl. przedy-gjîann bringen, uerfctyactyern. Wszystkie powozy przefa- • sputować, przeswarzyć, einen überMfputtren ; Roh. pfeha-cyendowałem hurtem. Teat. 19. b, 8.    dati; Slov. prehadâvâm ; Vind. sapladrati, sajesikati, sa-

PRZEFAŁSZOWAĆ cz. dok., przekręcić na fałsze; Sorab.    lushkudrati; Rosn. nadgovoriti; Ross. neperOBopim., ne-

4. pżebalschuyu ; Vind. prevratati* savratati, prekriviti,    peroBapbiBaTb, nepeBpaib, nepeßbipaTb, aaroBapim, npo-

sakrivili, öerfälfetyen. Baśnie pogańskie przefałszowane z    roBapHTb, nporoBapbiBaTb. Nie nowina, że głupi mą-

prawdy biblii ś. Ml. Ez. A 2.    drego przegadał. Kras: Baj. 79. Scytowie Egipczyków

PRZEFARBOWAĆ cz. dok., wskroś pofarbować, inaczej po-    przegadali i dowodami prawdy i wojną, iż oni są da-

farbować; blirctyfdrbeu, umfdrben; Sorab. 1. pźebarbu ; Roh.    wniejszym narodem na świecie. Stryjk. 68.^ Dyoklecyan

prelićiti ; Ross. npoKpacHTb, nponpaiiiHBaTb, nepeKpacmb,    dysputując się z żoną ^o przyjściu^ Chrystusowym, od niej

nepeKpaimiBaTb. Przefarbowanie Ross. nepeKpacKa, ne-    był przegadany. Sk. Żyw. 4, 105. Język ma dobrze wy-

pettpaineHie, nepeKpamnBaHie.    prawny, dziesięciu przegada. Boh. Kom. 5, 08. Nie

’PRZEFIGUROWAC cz. dok., w figurę inszą przemienić,    przegadasz, nie przeprzesz go. Cn. Ad. 652. Nieprze-

przekształcić, umftalteu. Wiódł ich na górę osobno, i prze-    gadany, nie do przegadania; unbeftegbar tm ®iźpnttren,

figurował się przed niemi. 1 Leop. Marc. 9, 2. fprze-    unübcrbiêputtrbar. Przez filozofa nie rozumiem półmędr-

mienił się. 5 Leop.). — *§. Przefigurować, 'przedfiguro-    ka albo nieprzegadanego egoistę. Mon. 73, 488. Ora-

wać, ‘przedznamionować ; Sorab. 1. pżedznamuyu , pżed-    torki obfite, wyborne amplitikatorki , w obrocie języka

znamofeżam ; Vind. prednasnaniti, predpominati, pred-    nieprzegadane , nieprzesłyszane. ib. 72, 422.— §. Prze-

et Eccl. npe43HaMeH0Barb, npc/ioópamaTb, npe40Ópa30-BaTb, nponaneprarb, npoHauepTOBarb, npe^ynasarb, npeAfc-yKa3UBarb, oópa30BaTb, npe4B03noMMHafo. Jonas prorok jaśnie przefigurował i stąpienie do piekła , i zmartwychwstanie dnia trzeciego. Hrbsl. Nauk. B 3 b. Chrystus przefigurowan był w zakonie i w prorokach. 1 Leop. Bier. 5. (przeznaczon. 5 Leop.). Zakonu ewangelickiego przefigurowanie. ib. 7. (przeznaczenie. 3 Leop.). Przefi-gurujący ; Eccl. iipoTHROOKpaębm, B030Ópa3HUH, bmKcto-o6pa3HUH, Graec. avzitvnàq.

PRZĘDZODAJNY-PRZEFIGUROWAĆ.

PRZEFORMOWAC - PRZEGADAĆ. 525

napominati, predpodobiti, predobrasati, predfurmati ; Ross.    gadać czas, gadając przepędzić; Ross. npora^aTL , 3a-

CKa3aii>, mit SRcbeit Einbringen, nerfcEma^cn. Po kilkanaście razy głos na jednej sesyi zabierając, przegadali dwa pierwsze lata sejmu. Ust. Konst. 1, 69. — §. Inlransit. Przegadać, gadać o czym z rozbiorem, gadając rozbierać, trutynować, roztrząsać, rozprawiać; mtmon auêfüErlid) fpredien, eê jergliebern. Bystrociekawych i próżno bezczynnych umysłów jest rzemiosło i robota, przegadywać o ludziach, o ich życiu, obyczajach, i krytycznie posądzać. Mon. 71, 585. Spory przygotowane i przegadane w obecności ludu, więcej mają łoskotu, mniej pou-

fałego sprzyjaźnienia. Pilch. Sen. list. 294. PRZEGADYWAĆ się z kim, przemawiać, dysputować się, 'gadać gdacze. Pot. Jow. 2, 41. się z kim. Cn. Th., mii jemanbeit btëputirett; Sorab. i. PRZEGDERAG cz. dok., gderaniem przepędzić lub przezwy-wuretżuyu szo.* Przegadywanie się z kim, przegadywa- ciężyć, burdjgnurrett, übergnurmt ; Boh. pfedjram. nie, rozpieranie, dysputacya, baS 3)tépitttreit. Krótko i PRZEGIĄĆ, /. przegnie cz. dok., PRZEGINAĆ niedok., f. poufale dawane prawidła, więcej czynią pożytku, niżeli PRZEGIBAĆ ; Boh. prehnu, prohybowati, probnauti ; Vind. uczone spory i przegadywania. Pilch. Sen. list. 294.

710.

Rzeczesz jej słówko, to ona cały tydzień prze-

perpognit; Sorab. 1. pżehibam ; Rag. prighnutti, prig-h'ibati ; Croat. pregiblyem; Boss. neperujTb, nepernóaTb; na drugą stronę, naginać, uginać; umbeugett, bltnpeugen. Krzywe drzewo prostując, na drugą stronę je przeginają. Gorn. Dw. 586. In diversum curvari, przegibać abo chłostać sobą tam i sam. Mącz. Besupino, przegibam się w znak , krzywię się. ib. Gąsienica przeginając się lezie. 7V., in Krümmungen. Przegięty Slav. prignut. PRZEGIĘCIE, PRZEGINANIE, ia, n., PRZEGIĘGINA, PRZEGI-B1NA, y, z’., przegub, miejsce, w którym się co przegina ; bte Umbeugung, Krümmung, ba3 ©elenf. * Przegięcie, inflexio, gdy, krzywizna mała i prawie przystająca do linii prostej. Śniad. Alg. 2, 124. Miara ta ma być z giętkiego metalu, żeby ją można wzdłuż przeginać do prze-gięciny beczki. Vol. Leg. 7, 632. Przegibna goleniowa. Krup. 3, 47. et 48. et 81. et 5, 563. Słonie w nogach przegięcia nie mają. Haur. Sk. 321. PRZEGIĘTKA, i, z., szybkie przeginanie, przełamanie się; Seitgung, Ueber* beugung. Weźno wszystkiemi czterema (końmi) razem, podosobniego i naręcznego na przegiętkę, a licowego i na czwartni (chodzącego) nakońcem. X. Kam. Bracia niedźwiedzie wytrzeszczą ślepie na te jego skoki, Dziwią się tym przegiętkom na obadwa boki. Zab. 12, 92.

*PRZEGADYWACZ ; Sorab. 1. wuretzwar disceptator, f. wu rfitź wflrkä

PRZEGALAĆ, ob. Przegolić. PREGAMRATOWAĆ, ob. Prze-fryjować.

PRZEGANIAĆ, ob. Przegonić, Przegnać. PRZEGANIAGZ ,

PRZEG0NIG1EL , a, m. ; Eccl. nporoiiiiTGAh , npontareab,

ber ©urdjtretber, SSorbeptrciber.

ga-

‘PRZEGANIC, f. przegani cz. dok., Przeganiać niedok. niąc przekonać, tabeltt unb überzeugen, niefyt olme ©ruttb tabeln. Samym je pismem ś. przeganiał i przemagał. Sk.

Dz. 1085. Ghrześcianie pogan w ich bałwochwalstwie wierszami Sybilli przeganiali i przemagali. Sk. Dz. 4. —

*§. Przeszydzać, fpotten. Gdy jeden chwalił a drugi ganił, uczciwemi się żartami i mądremi śmiechami w pisaniu przeganiali. Sk. Dz. 253. Dwornie ze mnie przeganiali, Aby się za to najadali. Byb. Ps. 62. Kiedy rannego obalił Gradyna, Przeganiał z niego , i deptał go nogą. P. Kchan. Jer. 244.

PRZEGARA, ob. Przegorzeć.

PRZEGARBOWAC kogo; Boss. npHKOKOimnb, ob. Garbować.

PRZEGARNĄĆ cz. jedntl., Przegarniać niedok, Przegarnywać czestotl., ręka przejąć, przechwycić ; mit ber $atlb gufant* ntett weg nehmen, auf bte ®eite neunten. (Carn. pregerni- "PRZEGLĄD, ędu , m., przeglądanie, przejrzenie, przewi-ti * okryć). Gdy len wzgórę wzrasta, plewiąc go, tam    dzenie, baö 3Sorljerfel)en. On się, mniemam, pomyli w

gdzie ma być nogami deptanie, aby był rękami przed    przyszłości przeględzie. Przyb. Mili. 190. W takowej

głowy ręką przegarniać. Eraz. Ob. B. Kilka razy wą3 sobie przegarnywa. Sak. Dusz. 117.

PRZEGARŻAĆ kogo czym, Cn. Th., gorzko kogty łajać, einen bitter fcbclteu* mit gerben SBorteu tabeltt. Z ufrapio-nego-szydzi, smutnego przegarza. Pot. Zac. 84. Jak Joba przegarzali królowie, takoż też temu urągali krewni jego. 1 Leop. Tob. 2, 15. Zaczęła naśmiewać się z wszystkiego w Polszczę, przegarzała krajowe zwyczaje, szydziła narodowy obyczaj. Przestr. 92. O pieśni ciebie prosim, bo je wysławiano Aż nazbyt, w czym podobno    feiert, bte 33orfid|t. Objekt tak główny, nie mógł ujść

nas też przegarzano. Simon. Siei. 19. Przegrażać komu.    przeglądności Fryderyka-. N. Pum. 9,510. PRZEGLĘDNY,

a, e, — ie adverb., przewidujący, przezorny; worljcr fefienb, DOrforgettb. Trupy ciągnie Ulisses i składa na stronie, Tkliwe serce uraża owa przega- Przeględny, aby do krwi nieprzywykłe konie Szkodliwą rzająca górność, którą dający zwykł pokazywać odbiera- nie zostały przerażone trwogą. Dmoch. II. 270. jaeym. Mon 73, 596. PliŻEGARZAĆ się, przedrzeźniać, PRZEGŁADZIĆ cz. dok., wskroś pogładzić, burcbaitS glatten, Ctltem nacbfpotteu. Słowo z ust lotne Echo tej jaskini    glatt machen ; Bosn. progladditi ; Boss. nper;ia4HTb, npc-

Sto kroć razy tyle posyła, Kto nie wie, rzekłbyś, że    mamunaTb, ncpena/tHTb, nepenawuBaTb, przeprasować.

się kto przegarza. Zab. 14, 160. Widzieliśmy pasterzó-w,    PRZEGŁASKAĆ cz. dok., głaskaniem przebyć, burcbfttei*

co na dudkach grają, I miłe Echa im się niby przega-    cbelrt; Sorab. 1. pżewadżuyu ; Boss. nepejomurb, (npo.io-

rzają. Jabt. Tel. 14.    mmb przeprasować).

PRZEGDAKAG, f. przegdacze cz. dok., przegadać, przepa- PRZEGŁODAĆ cz. dok., przegryźć, przekąsać; Vind. skupiać, na kształt kwoki; uberfetmatteru, burcbfdjwatiern. Ona sglodati, preglodati, burebnagen, bitrcbbetpeit.    Badix ca-

jak pocznie, przegdacze najwrzasliwszą kurę. Pot^ocz. vernosa, korzeń spróchniały, przegłodany od robaków.

sobą przegarnion. Cresc. 188. Włosy z czoła na wierzch przyszłości przeglądzie czcijcie tego, co umrze, by zyskał wasze zdrowie, ib. 84. (Carn. prêgléd conniventia). PRZEGLĄDAĆ, ob. Przejźrzeć. PRZEGLĄDACZ, PRZE-GLĘDACZ, a, m., który co przegląda, przepatrzą, wzrokiem przenika; ber ®nrd)fef>er, $ttrd)fcfyauer ; Carn. pre-giedavz; Vind. pregledauz ; Croat. pregledàvecz ; Eccl. npor.iHAaTeab. Pan bóg jest przeglądaezem , kto jako rozdaje, A on jest sam, co za to płaci i oddaje. Prot. Jat. 4. PRZEGLĄDNOŚĆ, PRZEGLĘDNOŚĆ, ści, z., dar przewidzenia przyszłego, przezorność; ba$ 3$oratt§«

Twór. Okuł. a i. — §. Przegarzać, urągać się; etîteê fpotten, tfut l)öl)neu. Przegarzanie , urąganie się, nagra-wanie. Cn. Th. 1197.

Mącz.— PRZEGŁODNIEĆ nijak, dok., głód przecierpieć, PRZEGNIEŚĆ, przegniótł, f. przegniecie cz. dok., Przegnia-lange junger leiben; Bom. prigladniti; Croat. pregladd-    tać niedok., Przegniatywać frequ., przecisnąć; Vind. skus-

jem ; Ross. nporojiaAaTŁCH. PRZEGŁODZIĆ cz. dok.,    gnjetiti, skusmiesiti, skusmefhiti; Ross. npeirfecHTi»,

Przegładzać niedok., czas niejaki głodem przemęczyć,    nepeMiuiHBaTL, burdjfueten, burd)brü(fen. Wilnie gotowa-

etne 3eMail0 fuingern laffen. Chcesz    wiedzieć , co najle—    ne , cedź a przegniatuj przez    durszlak.    Sienn.    525. Prze-

piej smak do jadła rodzi, Post lub    głód, gdyż    najsma-    gniecenie Ross. nepesitcKa.

czniej je, kto się przegłodzi. Achów. Fr. 13. Ożyw nę- PRZEGNIEWAĆ , f. przegniewa cz. dok., obrazić, rozgnie-dzne zemdlone przegłodzeniem. Kanc. Gd. 282.    wać kogo, einen erjftrnen; Ross. npomtBiiTL, nporut-

PRZEGŁOSIĆ, /. przegłosi cz. dok.,    Przegłaszać    niedok.,    bmtł. Śnadźbym z domu na    ten czas    precz    odejść    wo-

głosem przpjść kogo, przezwyciężyć głosem;    mit ber    lała, A niżbym cię me serce w czym    przegniewać    mia-

©tiinme Übertreffen, überfd)reS)en. Przebija głos, przegła-    ła. Papr. Przyk.    C 2. Proszę, abym cię    nie    przegnie-'

sza, pervincit vox vocem. Cn. Th. 832. PRZEGŁOSKO-    wał, gdy jeszcze    co rzeknę.    Radź. Genes.    18,    30. Jeśli

WAĆ, /. przegłoskuje cz. dok., przegłoskiwuje pr., gło-    ten lud nie przegniewa! boga swego, nie będziem rno-

sami, kreskami przezwyciężyć, mit ©tiimnenmefirljett be*    gli sprzeciwić się im. 1 Leop. Judith. 5, 25.

liegen, überftimmen; Vind. preglafiti.    PRZEGNOIĆ cz. dok., gnojąc przeniknąć, wskroś pognoiéÿ

PRZEGŁÓWN1K, a, m., ciosowy kamień mur wskroś na    Ross. nepemoHTb, burd)büngen.

obie strony przechodzący, ein SBerfftÜcf, ba$ »Ott beS)ben PRZEGODOWAĆ cz. dok. godowaniem przebyć, burd)bau* ©eiten ber üJîauer ju febett ift. Tr.    quetiren; Boh. prohodowati ; (Slov. prehodugi abligurio;

PRZEGŁUSZYĆ, f. przegłuszy cz. dok., Przegłuszać niedok.,    Ross, et Eccl. neporoAOBaTb,    neperoAyio, roA^ nepejKH-

moeno ogłuszać kogo, einen betäubt madjeit, ifjn ooHig    Baio, peranno).

betäuben. PRZEGUUCIINĄĆ nijak, jedntl.; Ross, nepe- PRZEGOLIĆ, f. przegoli cz. dok., Przegalać niedok.-, Ross.

npoópHTb, upoópbiBaTb , nepeópiiTb, nepeópuBaTb ; ogolić, beldjceren mit bent ©djeermeffer. Nie ten ksiądz, co mu plesz przegolono. Rej. Ap. 88. Wierzch głowy so- -bie przegolił. Rej. Post. dii 5. Uczyń sobie lysine a przegol syny kochanki swoje. Budn. Mich. 1,16. Nie chciejcie przy pogrzebie drapać na sobie ciała; ani sobie ciemienia przegalajcie. Radź. Deut. 14, 1.— Transi. Raritas silvae, rzadki przegolony las. Mącz., przerzedzony.

ooxiiyib, oh. Ogłuchnąć.

PRZEGNAĆ, 'Przeżonąć, przegnał, f. przegoni, ‘przeżenie cz. dok., Przeganiać niedok.-, [Przegnać, f. przeżenie, Przegonić, przegoni, a infinit. Przeżonąć niemasz 2] ; Boh. pro-hnat, prehnat, predhoniti ; f. prożenu, preżenu, prehaneti, prehoniti; Sorab. l.pżehonicż, pżehnacż, pżehanam ; Sorab.

2. pschegnasch ; Vind..skusgnati, skusgoniti, pregnati ;.(pre-gnat, pregainjat; insequi, prosequi pregnan insidiosus );

Gam. pregajnam ; Croat. pregnati, preganyam, pregnal- PRZEGON, u, m., przegonienie, przepędzenie, ba3 5)urd)* szem, pregnannyati, preganyanye, prosequutio , propulsio;    treiben; Boh. pruhon , prehanka; (prehanka deszcz prze-

Dal. progonim ; ßosn. progoniti, proghnati insequi, mittere    mijający); ( Mnd. pregon , preganja; Croat. pregon «

in exilium, wygnać; Ross. ncpemaTb , neperoHHTb, nepe-    prześladowanie); Ross. nporptfb (2. poczta), neperoima,

raHHBarb, nporimb, nporoiiHTb; (FjCc.I. npomeiiHTH, npo-    neperont. Przegon-, przejazd przez grunt sąsiedzki. Cn.

weimTH wygnać); przepędzać, burd)tretben. Przeganiać by-    Th. ber 2)urd)trieb, freęe $rteb burd) eines anbent ©runb-

dło przez abo za rzekę. Cn. Th. 851.— Fig. Serce mu    — §. Przegon w oraniu, cug*, pasmo proste w oraniu.

Febus przegnał śmiertelnym żelazem. Zebr.    Ow.    144.    (prze-    Wlod.; ciąg. Cn. Th. 76. ber 3ug int pflügen, ber grabe

szył, rumpit). Smoka jak przeżegnał, a    trzy    razy    prze-    ^urcbeuftnol). Gdzieby kopców potrzeba nie było, jedno

gnał słowa sen zawodzące, sen czułe oczy zbiegł. Zebr.    przegonienie miedzy było, tam.... Siat. Lit. 290.—

Ow. 165; verba terdixit, facientia somnos. — Aliter:    Transi, fig. Przegon, uganianie się, wyścigi; ÎBettlaujv

Przegnać konie, woły« zmordować pędząc, poganiając,    Sßettrennen. Zwycięzkiemi sławny koń przegony. Dmoch.

bieżąc. Cn. Th. 841. übertreiben, überjagen. — §. Prze-    U. 2, 259. Konie mogące    w szybkim wiatry    wyścignąć

gnać kogo bieganiem, doścignąć go, einen eittfmlüen. A    przegonie, ib. 2,    100. W    pięknym dowcipów    i    męstwa

ty nas Dżega, jak mogłeś przegnać, Toć    my    tam    ciebie    przegonie Wziął często poklask i wieśniak przed panem»

wmieście zostawili. Kniai. Posz. 2, 199,    cf.    przegon.—    Kiedy Olimpskie powytykał błonie Grek samochlubny

Fig. Wrona czterykroć od jelenia wiekiem przegoniona.    świetnym z liścia wianem. Aur. Dz. 2, 173. Zab. 14»

Mm. Auz 61. celowana, übertrofeu.    iOl. Nar. Ty co niebezpiecznym ogniem zapalony W śli-

'PRZĘGNAG , ob. Sprzęgnąć, Zaprzęgnąć.    zkie się rymotworców zapuszczasz przegony. Dmoch. Szt.

PRZEGNIĆ, f. przegnije neutr. dok.; Boh. prohniti; Vind.    R. 2. PRZEGONIĄ, herb; księżyce niepełne barkami do

skustrohniti, skusgniti, presgniti, skuspregniti ; Ross.    siebie; między niemi miecz ostrzem na dół; na hełmie

nponiHTL , nporHiiBan., npoutTtca, neperHHTt, nepe-    pół smoka; z paszczy mu ogień wybucha; w tym pło-

riiHBaTt ; zgnilizną przejść, burd) unb burd) faulen, »er*    mieniu tenże miecz i księżyce. Kurop. 3,42. ein SBappen.

p. piecj

527

PRZEGŁODNIEĆ - PRZEGNIĆ.

PRZEGNIEŚĆ - PRZEGORZEĆ.

faulen. Im dłużej gnoje gniją a nie przegniją, tym    PRZEGONIĆ, ob.    Przegnać.    'PRZEGONNY n.

trwalsze z nich nawozy. Kluk. Roił. 3, 169. Moknące    Ross. neperOHHaa    nenb , ein    îmbofen.

długo konopie przegniłyby, i włos nie miałby mocy. Sax. PRZEGORZEĆ,/. przegorzeje med., dok., Przegarać niedok., Art. 3, 218. Przegniii w rozkoszach.    Mon. 69,    808.    Przegorywać frequ.; Boh. prohofeti, prehoreti ; Ross. ne-

Pr^egnicie, (cf. Ross. nepemoft popsuty    gnój).    peropiTb, neperopan», nporopitb, nporapaTt; przepa-

lié się, ogniem przejść, burch&reitnen. Przegorzało na    289.— (PRZEGRANICZYĆ cz. dok., granicę przeprowa-

drugą stronę. Cn. Th. Przegorzały, przepalony, ogniem    dzić, burchgränjen ; (Ross. neperpaHmmib, neperpaHimH-

przeszły; bnrdjlbrattttt, wom fetter burcfybrungcn. Olbrzymy    Ban» przemienić granice). — PRZEGRANIEC , ńca , m. ,

w Etnie przegorzale. Bardz. Trag. 499. Piasek przego-    który przegrał, przezwyciężony, ber Sejtegte. Sami za

rżały. Budn. Nehem. 7, 2. Obchodzi rak niebieski kra-    przegrańce się znali. Sk. Zyw. 2, 444. Przegrańcy ję-

PRZEGRA-

je przegorzałe, Libyą ciężko piecze. Bardz. Trag. 439.    cza, dant gemitum vicli. Zebr. Ow. 262.

—    Transi, fig. Widzów to przegarało znacznie, Zęby    WEK, wku, m., PRZEGRAWKA, i, z., próbka gry przed

Cezarskie imię wojsk nie zwiodło. Chrośc. fars. 229.    samym głównym graniem, praeludium, bdä 25orfptel;

troszczyło, piekło; eg nmrmte fie, eg ttutrbe iljinctt ba&et)    Croat. preigra, (ob. uwagę pod przed-); pr. et transi.

Wnet odgłos symfonii roskosznie zaczętej Dał najsłod-PRZEGORZKNĄĆ, PRZEGORŚNIEĆ, f. przegorzknie neutr.    szy przegrawek do ich pieśni świętej. Przyb. Milt. 85.

dok. ; Boh. prożluknauti ; Boss. nporopKHyïb, neperop-    Lekkie przegrawki czyniąc różnorymny wiersz zaczynasz.

KHyTb; gorzkością przejść, bitter werben, non Sitterfeit    Nar. Dz. 2, 114. Zab. 6, 570. Nar. Obelga posłowi wy-

bltrctybrungeit werben. Przegorśniały. Tr.    PRZEGORZK1    ;    rządzona była następującej wojny niejakaś przegrawka.

Ross. nperopbiUH . ob. Gorzki.    Nar. Chodk. 2, 307. Te chwile śmiertelnego żywota,

PRZEGOSPODAROWAĆ cz. dok., gospodarowaniem prze-    są owego lepszego przegrawkami. Pilch. Sen. list. 3,

być, przetrawić; burdjwirttjfcbaften, oerwtrtbfcbaftcn ; Boh.    322. Sny okropne nie są znakiem zdrowia, owszem

prohospodariti.    przegrawkiem niejakim i zabytkiem choroby, ib. 2, 8.

PRZEGOTOWAĆ cz. dok., gotując przewarzyć, bnrd)focl)en ;    Nauki te przegrawki są i pierwiastki, nie zaś dzieła.

Bosn. prikuhati, privariti; Vind. skuskuhati , preskuhati,    ib. 2, 3^.

prebavati ; Garn. prebâvam ; Ross. neperpiib, npocTpa- PRZEGRAZAĆ, ob. Przegrozić. PRZEGRAZKA, ob. Prze-

iiaTb.

gróżka

PRZEGRABIĆ cz. dok., grabiami przejąć, bnrcfyredjcn; Ross. PRZEGRĘPLOWAĆ wełnę cz. dok., przeczesać, bnrc()frdnt» nporpeciH, nporpeóaTb.    pellt. Wełny przegręplowane stają się zdatne do przę-

PRZEGRAC, f. przegra cz. dok., przegraje pr., Przegrawać, dzenia. Przędz. 55.

contin., Przegrywać frequ.\ 1) tracić we grze, ( oppos. PRZEGRODA, y, ź., PRZEGRÓDKA, i, z. dem.\ Boh. prj— wygrać), nerfptetcn ; Boh. prohrati ; Sorab. 1. pżehrayu,    hrada, pfihradka ; Sorab. 1. pżetwafenstwo ; Sorab. 2.

pziehracz ; Garn. sasiegrâm ; Vind. saigrati, sa fh pila ti ;    pacha; Lind. poliżą, pregraditje, predgrad, mestaze, hran-

lloss. npourpaTb, npoHrpbißaTb , (nepenrpaib, nepenrpbi-    viza; Rag. prigrada , ohsijt; Carn. prędal, prędalza, prê-

Barb« jeszcze raz grać pieśń i t. d.j. Przegrał Hiszpan    del, predçvk; Bosn. prigrada ; Croat. pregràja , predó-

do Tenczyńskiego sumę niemałą. Papr. Ryc. 35. Gra-    lecz; Ross. nperpa4a, nepcropo4KH, nepeóopKa; otto-

łem, i ustawicznie przegrywałem. Zab. 1, 128. Alb. —•    po4Ka, 3aropo4Ka , 3arop04enna ( cf. zagroda), npoerb-

{Prov. Slov. Co na mité wihraś, na tricatku prehróś; co    hokü ; Lee/. cpe40rpa4ie, iifrfcrpap, cpe4Haa ropo4bóa,

na cle przyszło, na mycie odeszło). Przegrany Ross.    epizod minie, npoTHBorpa5K4CHHoe, nepeK,rł>Tb; przegro-

riponrpi>iuimju. — Propr. et Ir. Przegrać grę, zakład,    dzenie, ściana jakakolwiek przegradzająca co, przepie-

bitwę , sprawę, ocrfptclen, verlieren. Twa ręka nie prze-    rżenie; eine äöneermaitb, Swifd/enwanb. Przegrody w śpi -

grała, ale przegrać może. Morszt. 126. Pewność; że    chlerzach, abo piętra różne, komorki. Cn. Th. ^erfd/lag,

sam nie przegrasz dość czasu wygranej. Pot. Jow. 82.    Slbtbdliütß. Przegródki abo komorki przegrodzone w sza-

Przegrałem sprawę moje na głowę, straciłam wszystko.    fach księżnych. Cn. Th, Croat. pregrayki ; btc §dd)er tflt

Tent. 49, 58. Nieprzyjaciel przegrał na głowę. ib. 21,    23nd)erfd)raitfe, ob. Półki. — Jądr przegródki, cellulae.

153. (porażony). Przegrać majątek Ross. nporfeiiiHTbCfi.—    Krami. Chym. 159. Przegroda nosowa, septum narium.

2) Przegrawać, 'przedgrawać, praeludere.    Man. cm    Krup. 4, 47. PRZEGRODNY, a, e, do przegrodzenia,

fptel utadjcit ; Croat. preigrâvam; (ob. uwagę pod przyim-    abtbdlbar; Eccl. nperpa4Hbiti. PRZEGRODÔWY, a, e, od

kiem przed-, na końcu). Praeludium, pierwsze prze-    przegród, przegradzający, 2lbtbdlintflÖ. Nerwy przegro-

granie albo przebieżenie przed prawym graniem. Macz.    dowe. Krup. 3, 205. PRZEGRODZIĆ, f. przegrodzi cz.

—    §. Przegrywać sobie, grać sobie czasami, ftd) ettt)a8    dok., Przegradzać niedok.; Boh. prehraditi, prehrazowati,

odrfptden. Spokojny mojej trzody pasterz przegrywałem    prepażiti, prepażowati; Vmd. pregraditi, pregrajati, sa~

sobie na fujarze. Staś. Num. 2, 49. Przegrawszy na    vdariti; Carn. predęlam ; Bosn. prigarditi ; Rag. prigrâditi ;

klawikorcie i odśpiewawszy aryjkę, poszłam do ogrodu.    Eccl. nperpa4HTH, iif>r.rf>'x;ivV!Tii ; Ross. neperopo4HTb,

Teat. 1. b, 158. (odegrawszy do końca, burc^fptelett, burd)»    neperopa>KHBaTb ; przegrodą przedzielić, przepierzyć, mit

machen).    einer @d)dberoant> abfonbern, abtbeilen pr. et transi. Ziemia

PRZEGRADZAĆ, ob. Przegrodzić.    Duńska morzem przegrodzona. Biel. Hst. 292. Cnotaby,

PRZEGRANA, ej, z. ; Ross. npOHrpuiUb; przegrana gra,    nie rodzenie miało nas przegradzać. Pot. Pocz. 213.

bitwa, sprawa, przegrany zakład etc.; ber Słerlltfł eineS    Wody mineralne skuteczniejsze, gdy w ich używaniu

©pielS, einer <Schlad)t IC., baä Verlieren, Sîi^tgeminncn. Co    po pięciu dniach kąpiel jedna lub dwie przegradza. Krup.

mieli żałować swej przegranej, za tryumf sobie poczyta-    5, 215. przeplata, bajmif^en gemifd)t roirb.

li, że pokoju nabyli, gdy bitwę przegrali. Jabl. Tel. PRZEGROZIĆ, f. przegrozi intr. dok. Przegrażać komu-występek, zgrzeszenie; Croał. pregreska ; Yind. pregrie -fhtvu, pregrieha.

niedok., Przegrażać się na kogo recipr., odgrażać komu, jemanbett brauen, Drohungen gegen tint anêftoBen. Przegra-żal się wygubieniem wiernych. Sk. Dz. 803.

Przegra- PRZEGRZMIEĆ intr. dok., Przegrzmiewać niedok., czas nie-żal się cesarz, iż Rzym obalić miał. Sk. Dz. 821. Bóg    jaki pogrzmiewać, bnrcfybonttCM eilte 3cttlrtng. Tr. — §. Ujeż-

przegraża, iż będzie się mścił na przestępstwach. Karnk.    dżali tak grubo, że noc ta przegrzmiała z wozów i szkap

Kat. 305. On się bardzo przegraża na Wc Pana. Boh.    rumoru. Tward. W. D. 2, 137.

Kom. 1 , 27. Jakoż ziściła samą rzeczą przegrażanie. PRZEGUB, u, m., PRZEGUBA, y, i., przeginanie, przegię-Olw. Ow. 118. PRZEGRÓŻKA, i, z., pogróżka, groźba,    cię, przegibina, miejsce, gdzie się co przegiba; baS

bie ®rofmng. Słyszałeś srogie przegróżki, ktoby odstąpił    ©eleitfe, bfe Krümmung, Beugung, ber ftlecf, mo fid) etwaê

od pana tego. Rej. Ap. 20. Mnogie ‘przegraski uczy-    beugt, frütttmt ; Boh. prjhbj, ohbj, ohyb ; Sorab. 1. zhi-

niwszy, chcieli go od jego przedsięwzięcia odstraszyć.    badwo ; Yind. sagib, pognost, pognenje, (Yind. et Garn.

Baz. Hst. 11.    guba s fałd , ob. Gubać się); Carn. prigba, gib; Croat.

PRZEGRYWAĆ, ob. Przegrać. PRZEGRYWACZ , a, m., ten    prègibicza, zgibicza; Slav. prigib, csknak (»członek;

co przegrywa, ber Słerfptelet; Vind. sajigrauz, safhpilavez,    Bosn. ghib ruga); Croat. szlukonosje; Boss. tramów, H3-

f. sajigrauka, safhpilarza. r    rtióima, tmyniiHa, (Brtiót, nepemót, nepemÓKa fałd).

PRZEGRYŹĆ, PRZEGRYZNAĆ, /.przegryzie cz. dok., Prze- Przeguba w łokciu, flexura cubiti. Perz. Cyr. 1 , 20. gryzać niedok, 'Przegryzować contin. et frequ., przeni-    Przeguby w łokciach, i u    ptaszych nóg, i u poślednich

kać , przedzielić, przeciąć zębami etc.; Bosn. prigristi ;    nóg zwierząt w kolanach,    przy kostkach, suflrago. Cn.

Rag. prigristi, prigrizem; Garn. pregrisneti ; Yind. skus-    Th., ber ^tuterbug. Jeśli    koń nie zgina przegubu, ma

griśti, pregristi, skusgrisniti ; Croat. izpregriszti, izpre-    uraz w tym stawie. Cresc.    685. Słoń się nigdy nie kła-

grizam ; Sorab. 1. pżedrćptam; Eccl. nperpbi3yio ; Ross.    dzie, w nogach nie ma przegubu. Bielaw. C 4. Puchli—

nporpu3TŁ, nporpu3aib, neperpu3Tb, lieperpbiaaTb, burd)*    ne w przegubach, w kolanach cierpiał. YYys. Ign. 159.

betßett, burcßttagen, bctßeitb burcbbrtngen. Lew prosił my-    Przeguby złe chore mający, snffraginosus. Cn. Th. —

szy aby go wybawiła, przegryznąwszy węzły u sieci.    Transi. Przeguby wężowe,    i t. d., koła, kręgi, bie Sîtitm*

Ezop. 116. Co za potrzeba przegryzać wargi, gdy ko-    muttgen einer @d;Iattge n. f.    U). Pocisk wpośrzód przegu-

go    chcesz uderzyć! Pilch.    Sen. gn. 165. to    jest, zęba-    bów grzbietowych utkniony Wpadł do wnętrzości smo-

mi    przyciskać, bie Sippen    jufamilteit beißen.    Przegryzając    ka. Otw. Ow. 104. Smok brzuch rozwlokły i ogon zbyt

mówić. Budn. Apopht. 55.    żując niejako słowa, üerbiffeit.    gruby Tam gdzie mieli iść na drodze rozciągnął, To w

Na    pół przegryzał słowa.    Mon. 68 , 981.    Jeśli prawdy    się sam wchodził, to wielkie przeguby Wydawał, i sam

nie będzie, a będzie kto słówka dziwnie przegryzował....    za sobą się ciągnął. P. Kchnn. Jer. 391. Pląsali około po-

Weresz. Reg. 117, (cf. słówka cedzić). — §. Transi, fig.    sągu, w różne się przeguby zwijając i wykręcając. Pilch.

Przymawiać, przycinać; bltrćhftidtcln, biird)^etiteln, mit 0ti*    Sen. list. 4, 6. (łamaniny, przełomy). Niektóre ziemio-

djelreben JltfeßCtt. Przegryzują drugich przymówkami swe-    płazy, gdy je na wznak przewrócisz, póty się w różne

mi. Mon. 71 , 588. W zwięzłych przymówkach do ser-    przeguby skręcają, aż siebie na miejsce odstawią, ib. 5,

ca przegryzie. Kras. W. 56. Musiał się Job jeszcze    177. —    §. Aliter: Za ksienią rozpuszczone szeroko

bronić przeciwko fałszywym przegryzającym go mowom.    przeguby onej długiej stuły, sześć par panien podnosi.

Zał. H T. 288. Tam podług woli przegryzano mię, ido    Pot. Arg. 126. fałdy, fałbuły, końce; bie galten, (Enbeit.

żywego dopiekano. Teat. 56. d, 8. Źe wie, iż ją ko-    Przegub abo klin w sukni, koszuli. Tr. ein Sîeil im bleibe,

cham, już mię przegryza i dręczy. Teat. 55. b, 7. Zkąd    —■ §. Puścili się na morze, rozpuściwszy przeguby ste-

masz prawo przegryzania nas? Teat. 12, 91. przyma-    rowe. YV. Ad. 27, 40, not. «stawy sterów abo pańwie

wiania nam ostro. PRZEGRYZEK, zka, m., PRZEGRYŹ-    od sterów». PRZEGUBNY, a, e, mogący być przegię-

KA, i, i., przymówka, przycinek, eine 0ttd)eltebe. Prze-    tym; Slav. pregibljiv; Rag. prighibgliV; ( Garn. gubne *

gryzki żony Jobowej. Zał. H. T. 284. Opaczne tłuma-    fałdzisty), geleitftg. — Przegubny * PRZEGUBOWY, a, e,

czenia i przegryzki. Pir. YVym. 158. Jeżeli dłużej bę-    od przegubów, bie ©elenfc betteffeitb, ©elcitf * . Ziele to

dzie tych przegryzków, dalibóg.... Teat. 8, 11. W prze-    oddala boleść po kościach i w członkach przegubnych

gryzkach samych ma coś wdzięcznego. Teat. 55. c, 51.    dla naziębienia suchych żył. Spicz. 129.

Przyb. Milt. 299.    PRZEGWAŁCIG cz. dok., gwałtownie przełamać, mit ©e*

PRZEGRZAĆ cz. dok., Przegrzewać niedok., wskroś ode-    malt bui’d)brcd)cn. Winszuje Leo Numie, iż zdołał przegrzać, burcßmdniten, gehörig micber aufmćtrmen ; Sorab. 1.    gwałcić miłość złośliwej królewnćj. Staś. Num. 2, 40.

pżehrćyu , pżerebacż; Sorab. 2. pschegresch ; Yind. pre-    przezwyciężyć.

greti, skusgreti ; Bosn. prigriati, opet griati ; Boss. ne- ‘PRZEGWIZD, u, m., przegwizdanie, wyśmiewanie; ba3 perptib. — §. Przegrzać * nadto zagrzać, n. p. Prze-    2luêpfeifett, 3Iilê)potteit. Erast mówi z przegwizdem ....

grzane piwo nie ma smaku, smak traci. X. Kam. übet*    Teat. 31. b, 99. PRZEGWIZDAĆ, f. przegwiżdże cz.

marmeit, JU [ebr märmeit.    dok., Przegwizdywać contin. frequ., przegwizduje pr., wy-

*PRZEGRZESZYĆ, ob. Grzeszyć, zgrzeszyć; Boh. prohfe-    śmiewać, wyszydzać; auêpfeiffett, öerfpotten. Goż to zna-

śiti ; Boss. neperfcniHTb, neperpbuiaTŁ ; Sorab. 2. psche-    czy, Wc Pan mię przegwizdujesz ! Teat. 6. c, 73. Zno-

greschisch sze ; Carn. pregréshim se. — Trzegrzeszenie,    sić ustawiczne przycinki i przegwizdywania. Teat. 29, 23.

67

Słownik Lindego wyd. 2. Tom IV-

Z bojaźni zimne go przejmą poty. Chrośc. Luk. na niego biją). Patrzy na trupy, a żal mu

PRZEGZIĆ cz. dok., [przegzić się, przeswywolić się, au3tO* Ben 4] ; n. p. Przeczby nie przegzić ; cur non stimulctur ? Źebr. Ow. 92. napędzić, przybość , anfpornen.

PRZEHAJTOWAĆ cz. dok., w hucie na popioł przepalić, ob. Hajtewać, n. p. To wszystko wsypać w oszow, aby sie przehajtowało należycie. Torz. 202. jn Slfcbe Brennen, in ber ©laêfyntte.

PRZEHANDLOWAĆ cz. dok., handlując przebyć , przetrawić , przemarnować ; burd)banbeln, »crbanbeln, mit £>anbeln »erbringen. Co on z pracą mężnie zagardłował, Toś ty niecnoto wszystko przehandlował. Stryjk. Gon. h 2.

PRZEHARDY, a, e, bardzo dumny, nBerfłolj. Ufaj w swych siłach przehardy Wezyrze. Kchow. Wied. 50. Chrośc. Ow. 48.

PRZEHAROWAĆ, -ał, /. przeharuje cz. dok., ciężka pracą przyciskać, przytrudzać, mit ferneren Strapazen aBmergeln. Nieprzywykłych nigdy do spoczynku Pracą wojenną prze-harować myśli. Chrośc. Luk. 202.

PRZEHEBLOWAĆ cz. dok., heblem przegładzić, bttrcfyljoBeln; Vind. preglajati, pregladkuvati, preostrugati, zhesostru-gati ; Ross. nepecKOÓjiiTt, nepecKaóJHBaTt, npocKOÓJiHTfc, npocKaóaHBaTb.

PRZEHUCZEĆ, f. przehuczy cz. dok., Przehukać niedok., hucząc przepędzić, mit 3ud)be unb Sauc^seit Einbringen, bltrcEjauc(;jcn, bnrcbjubeln. Przehuczeć całą noc. Ld. Godniejszy ciebie dziedzic, za stem kluczy Skryte winko przehuczy. Hor. 1, 269. Nar. — $. Przehuczeć kogo , przekrzyczeć, przegłuszyć, einen überfeineren. PRZEHULAĆ cz. dok., (przebultaić. Tr.) ; Boh. proheyrjm ; Vind. sako-ludrati, sagnati, sapraviti, sashertuvati, sapianzhuvati ; Ross. nepcryjiHTb, npoKy^nnaib (cf. kulik), nporyjaTb , nporyjHBaTb («przespacerować), (neperyjib hulanka); hulankami przemarnować, »erpraffen, »erhüben, »erbutden, »erfd)t»enben. Wszystkoście przehulali marnie. Treb. S. M. 70. Jedna wam tylko na śmierć zostanie koszula , Pieniądze w ziemi rdza zje, abo kto przehula. Pot. Pocz. 162. Utratnicy ci wszystkę majętność przehulali. Petr. Ek. 92. Kulig. Her. 126.

'PRZEIMIENNOŚĆ, ści, i., słowo szkolne, metonymia. Wlod.\ Slov. dowtipilka.

PRZEINACZYĆ, f. przeinaczy cz. dok.; Boh. preinaćiti, pre-onaćiti, preinaćowati, zonacjm, zginacim; Vind. preber-niti, predrugiti, premeniti, prebrazhuvati ; Ross. nepe-łniauHTb ; przeobrażać, przemieniać na inakszy kształt, przekształcić; eine anbre ©eftalt geben, umformen. Oszust, jak chce, tak się przeinaczy. Klon. Wor. praef. Kogoby troska, kogoby zły czas nie przeinaczył! Pot. Arg. 257. On przeinaczył Rzymskie animusze. Kras. W. 80.

PRZEISTOCZYĆ, TRZEISTNOCZYĆ cz. dok., Przeistaczać, 'Przeistnaczać, 'Przeistnoczać niedok., w inszą istotę przemieniać, przedzierzgać, przestwarzać ; in ein ûnbereê 2öe« fen »ermanbeln, umfcüaffen; Rag. prisucjanstviti ; Eccl. npe-cymecTBJHK). W eucharystyi chlćb ciałem , a wino krwią pańską się staje, i 'przeistnacza , transubstantiatur. Sak. Persp. 14. W ciało istność chleba się 'przeistnacza. Pim. Kam. 137. ib. 100. Odmieniła i przeistoczyła serce je

go. Teat. 48, 19. Stan upada, gdy nagle jest przeistoczony. Teat. 45, 5, Eccl. -HHanecTByeMbiü. Przeistoczenie, czego w co, przemienienie istoty jednej rzeczy w istotę drugiej, transubstantiatio. Cn. Th., Eccl. npecymecTBie-Hie. ‘Przeistnoczenie chleba i wina w ciało i w krew' Chrystusową. Smotr. Apol. 21. Smotr. Ex. 49. PRZE-ISTOCZYCIEL, a, m., istotę rzeczy przemieniający, ber etma3 rcefentlid) »crmanbclt, ber Umfc^affer. Tr. PRZEISTOCZ YC1ELK A, i, fem.

PRZEJĄĆ, /. przejmie cz. dok., Przejmować niedok. ; Boh. pregiti, pregmu, pregjmati; Slov. zaugjmam; Sorab. 1. pżewozmu ; Garn. prejęjnam , naprejjêmlem ; Vind. perjet, prevjeti, prevjemati, povjeti, povjemati, zhriesvseti, pre-vseti, zhriesjemati, prejemati ; Croat. prevzirnlyem , pre-vzelszem ; fprevzimlyemsze insolesco ; prevzetnoszt prue-sumptio) ; Ross. nepeHHTb, nepeHUiwaib, npoHaib, npoS-My, npouHMaK), nepeeM.no , nepexBaTbiBato, < cf. npaMbiH prosty, prawdziwy, szczery, ob. Uprzejmy; npoeMb dziura na wylot, npcGMHHuecTBO następstwo, dziedzictwo : Eccl. npeeMjno, npeeMCTByio, iifmftTii następuję, dziedziczę, npe4BHe!Oio praeoccupo, npenrie, npeAnphme pruesump-tio ; npeeMairie, npeeMCTBO, 6buie OAHoro nocat Apyra-ro) ;— 1) przejąć, wskroś przeniknąć, przebość, przebić, przechwycić, przeszyć; bunbgretfen, burdifajfen. Sokoł przejął kuropatwę szponą. Tr. — Transi. Przejąć mięso solą , pieprzem, dać mięsu przejść pieprzem, solą, przesolić, przepieprzyć ; etnjiebcn lnffeit, aló baS ©al$ inê ftletfd), etnpöfeln, etnmtirjen, ciitmad)en. Tr. Ciasto drożdżami zbytnie przejęte, chlćb czyni niesmacznym. Syr. 921. przesadzone, przepełnione drożdżami, jn febr mit gefeit über* feijt.— Aliter phys. et mor. Przejąć, przeniknąć, przejść, burcbbrtngett. Akwilon szponistym swym mrozem przejmie chudego kuryera w głębokiej gdzie puszczy. Tward. Wł. 244. Już nieprzyjaciela obozowe nędze przejmowały i zgło-dzony kraj na około. Tumrd. VU. D. 2, 194. dokuczały, dały mu się w znaki, fte festen tbm JU, (cf. dojąć komu). Z jadu się kąsał, i jako byk ryknął, Tak mu ból serce przejął i przenikną?. P. Kchan. Jer. 77 ; idem apud Odym. Św. 2 H 2 Ten widok przejął mie najżywiej. Staś. Num. 2, 107.

2, 7. (poty

przez kości Przejmuje serce wielki przeraźliwy. P. Kchan. Jer. 232. Przejęty zostałem czułością , aż do gruntu serca. Xiadz. 16 Przejęty jestem tym do żywego. Teat. 52. c, 30. (wzruszony, gerührt). Mów ty za mnie, bo ja jestem tak zdziwiona, tak przejęta, że nie wiem, jak się mam wytłumaczyć. Teat. 58, 37. Przejęcie, tkliwość, czułość, poruszenie; bte Führung, »öflige $urcbbrungenbeit bc3 §erjen3. O boże, co za radość, jak słodkie przejęcie! Nieme. P. P. 40. Całuje ręce jej z przejęciem, ib. 82, (cf. zachwycenie, ©ntjüdfeil). — §. Przejmuję kogo, porozumiewam, zrozumiewam. Cn. Th. przenikam, przewiduję; einen burdjbrtngen, bnrdjfeben, tbn gnnj »erfteben.— §. Ogar zająca przejął * ślad znalazł, baS 2Bilb au$l»ittent, auffpitbren, (»on ben 3«gbbunben). Przejemca pies, opowiada zająca, że był tam, gdzie go przejął. Ostror. Myśl.

29. Nie tak się łania od wyżłów przejęta Porywa prędko,

PRZEJADAĆ -PRZEJECHAĆ. 531

PRZEJĄĆ.

jak on skoczył do pasterki. Zab. 13, 423. Zabi. Gdzie    abo nazbyt małą. Mącz. (przesada). Nigdy się nie przejęło

szukać będę Melampa wiernego, Gdzie trop przejmować    abo przebrało zacnych panów. Mącz. (najduje ich jeszcze),

kochanka wiernego? Past. Fid. 81. Opinia to heretycka PRZEJADAĆ, ob. Przejeść.

wszędzie w błędzie przejęta, i o szwank przyprawiona. PRZEJĄKNĄĆ, f. przejąknie cz. jedntl., Przejąkać niedok., Salin. 2, 484. (wytropiona). — 2) Przejąć, przychwy-    jąkając przemówić, (leroorftottew, ÿerauêflottertt. Ah ah !

cić, brać zkąd na insze miejsce; wo CUtberS Çitt nehmen,    przejąknie, o jak serce we mnie bije. Przyb. Ab. 167.

Übernehmen. Kowalski, gdy mu prawą rękę ucięto, w le-    Przejąkał prośbę język mój zdrętwiały, ib. 110. PRZE-

wą chorągiew przejął, kniaź. Poez. 1, 148. przemienił    JĄKNĄĆ się recipr✓ potknąć się w wymawianiu, anfioßeit,

z ręki w rękę, er nahm Me gähne in bte linfe £anb. Jako    ftottern. Aż‘do Kazimierza ‘w. jeśliby się kto w przysię-

dłużnik mógł przejąć dług, wypłacić go za kogo in-    dze słowem potknął, abo też i przejąknął, od sprawy

nego . . . . Mon. 76, 134. Służących nie godzi się ani    odpadał. Krom. 352.

ipefle unb ©laitj übertreten. Nieogarniona wielkość boża, nieprzejaśniony majestat, nieprzemożona możność. 6om. Sen. 515. nie mogący być jasnością celowany, uiuiber* trefflich im ©lanje. PRZEJAŚNIEĆ się recipr. dok., Prze-jaśniewać się niedok., wypogadzać się; Ross. npora;iHTb-ca, ftch aufhettern. Po prędkim ‘dżdzie rado się pięknie przejaśniewa. Rej. Wiz. 142 b. PRZEJASNY, a, e, bardzo jasny, überbell. Uryel powracał na przejasnym promieniu. Przyb. Milt. 122. et 45.

słowy, ani darami, przekupować lub przejmować, ażeby PRZEJAŚNIĆ kogo cz. dok., jasnością przejść, celować, an panów opuścili, do których z swej dobrej woli przystąpili. Kucz. Kat. 3, 220. — §. Przejąć drogę, komunikacją « przeciąć, ben 2Beg abfchneiben, nerrennen. Nieprzyjaciel przejął drogi na zabronienie żywności. Tr. Nie czekając tego gościa u siebie, przejmujcie mu drogę w Multanach. Psalmod. 44. Gdym te słowa , i inszych wiele mówił, przejął mi rzecz Xiadz Wergeryusz. ßaz. Hst.

prepel, prepelanje, zhrespelanje, skuspopoluvanje ; Ross. npoisÆ’B, nepel^t, nepei34Ka; a) miejsce, którędy przejeżdżają. Cn. Th. ber Durchweg, bte Durchfahrt. Przejazd czynię » miejsce otwieram, ib. Przejazd mający, ob. Przebyty. — b) Actio: Przejazd, jazda przez co, przejechanie ; baâ Durchfahren, bte Durchfahrt. ' PRZEJAZDOWY, a, e, od przejazdu, Durchfahrt^ * . Przejazdowa ulica. N. Pam. 8, 159. PRZEJAŻDŻKA, i, z., 'Przejaszczka (Cn. Th.), przejeżdżanie się na koniu lub pojazdem ; Boh. progjżka ; Vind. sprehaina voshnja, voshnu sprehajanje, bte Spazierfahrt, ber Spaijiertritt. Stanie za limonią i za kapary ona wdzięczna 'przejeżdżka z miłym towarzystwem. Rej. Zw. 26.

PRZEJECHAĆ, f. przejedzie, przejadę intr. dok., Przejeżdżać niedok. ; Boh. pregeti, pregjżdeti, progeti, pror=-gel, progjżdeti, predgeti, predgjżdeti; Sorab. 1. pżeye-du ; Vind. skusjesditi, prejesditi, prejesduvati, zhrespe-lati, prepelati, prebroditi, skuspopotuvati, priedjesditi ; Croat. prejahati; Rag. projahati, projezditi; Bosn. proja-hati, proechi jascjucchi ; Ross. nepetxaTb , nepeiaoKaib , npoi34HTb, npoi3>KaTB, npotxaib; a) przejeżdżać przez jakie miejsce wozem, koniem, wodą; burcbfahren, bttrch» reiten, burebreifen. Przejeżdżać nawą « przepływać. — Gdy nie można przejechać, trzeba objechać. Fredr. Ad. 104. Przejeżdżający ; Vind. skuspopotuvauz , eilt Dltrchreifenber. — 1>X Przejechać przez kogo, einen überfahren, überreiten. O włos dziada nie przejechał. Zab. 16, 75. Węg. — Fig. Gęba srogim od ucha przejechana ciosem. Pot. Jow. 30. (przeorana, przecięta). Helops przez skroń na wylot przejechany spisem ; fixus jaculo. Zebr. Ow. 304. Których posłyszeli wykraczających w mowie przeciw winnemu uszanowaniu majestatu, gęby takowym pałaszami przejeżdżali. Mon. 73, 588.— c) Przejeżdżać, przemijać jadąc, jechać mimo, płynąć mimo; Vind. mimupelati, »ot* bewahren, öorbei? reiten, ôorbeç fchtffen, umfahren, umreiten,

98. przerwał, er unterbrach mich im Sprechen. — Fig. Sen u nas częste przejmują pacierze. Pot. Arg. 772. przeplatają, przegradzają; burchlreitfcen, unterbrechen. — §. Prze- PRZEJAZD, u, m. ; Boh. prûgezd; Sorab. l.pżeyedz; Vind. jąć listy etc.; Ross. nepetuiaib; capnąć, Briefe K. auffan* gen. Przejąłem straszny list od Williamsa do ciotki pisany. Teat. 4, 34. — Similit. Go w tych więzieniach mówiono, rozlegało się wyraźnie w jednym gabinecie, gdzie się tyran zasadzał, aby przejąć rozmowę. Pam. 83, 2,

286. Nieprzystojna zaprawdę lubo dla gładkości, Lub dla posagu, cudze przejmować miłości. Simon. Siei. 42. Od zbójców na drodze przejęci, do Sulli uciekli się. Pilch.

⁴ Sali. — Przejąć co od kogo, nawyknąć, przechwycić; ftch ju eigen machen, erlernen non jemanben, oon ihm eine SBiffenfchaft überfommeu. Od Tymeusza naukę Pytago-resową Platon przejął. Warg. Wal. 273. Ja, mówi Leszek, słusznością samą władzę moję kierować, od ojca i przodków moich przejąłem; didici. Krom. 212. Witołd u Krzyżaków przemieszkiwając rządów gospodarskich i języka Niemieckiego po Części przejął; ex parte didicit.

Krom. 414. Roracy pierwszy na Łacińskiej trzcinie Al-cej-a przejął bardon złotoruchy. Hor. 2, 200. Kniaź. Jeśli zwiedzi obce kraje, Niech przejmuje ich cnoty, nie śmieszne zwyczaje. Nieme. P. P. 21. Przejmujemy tych obyczaje, z któremi obcujemy. Pilch. Sen. gn. 294. Zabi.

Roz. 70. — §. Aktor powinien tak przejąć ton, gęsta, ruszenie, wiekowi, stanowi, 'okolicznościom , w których się w sztuce znajduje, przyzwoite, żeby spektator omamiony aktora wcale zapomniał, a o osobie tylko udanej myślał. Teat. 24, 80. Czart, (na siebie wziąć). Przejąwszy na się postać wspaniałą, czcze płody myśli swoich udają za prawidła rzetelne. Teat. 26. c, 124. (pożyczywszy zkąd inąd takiej postaci, non moher erborgen ). — §. Lekarz nieuk samym tylko przejętym zwyczajem leczy, empiricus medicus. Krom. 782. (podług tego, co od drugich słyszał ; podług podania). — 5*) Przejąć, zbytecznie wziąć, przebrać; jn mci nehmen, über bte SJłaffe nehmen. Hyperbole, przejęcie, przewzięcie, gdy przejmujemy rzecz słowy nad miarę i nad podobieństwo, to jest, albo nazbyt wielką

mufdjtffen. Walami uniesiony, rano po lewej ręce Bryta-    go z nim szukali. Ostror. Myśl. 29. Przejemca Pamfag

nią już przejechaną ujrzał. Warg Cez. 98. Cło, myto    za sarną puści się śladem. Kchow. 323. Oniby i z Cer-

przejechać, przemycić, bcn 3ofl »erfahren. — d) Przejeż-    bera przejemcę uczynili. Rej. Wiz. 162. ‘PRZEJEMNY,

dżać konia. Teat. 15. c, 23. ujeżdżać, ein *)3ferb juretten.    a, e, do przejęcia, mogący być przejętym, burchfaffbar,

Stangret konia przejeżdżać pojechał Teat. 4. b, 76. —    burcf)greifbar ; (Eccl. HenpeeMHLifi nieustanny).

Przejeżdżać konia, na koniu się przejeżdżać, auf bcnt PRZEJEŚĆ, przejadł, f. przeje cz. dok., Przejadać contin.; spferbe gerinn retten. Kupiec konia przejeżdżał i próbował.    Boh. pregisti, pregedl, progesti, progedl ; Slov. progj-

Szczerb. Sax. 180. — Przejeżdżać konia zbytnie, nad siły    sti ; Vind. prejesti, skufsjesti, skusjeduvati, sajeduvati,

jego, eilt <pferb int betten ober fahren übertreiben. Koniowi    sajesti, priedjesti ; Ross. npotcTb, npoèAaTb, nepetcn.,

zbytnią jazdą zbiegałemu i przejechałemu, zielem tym    nepe^aïb ; Eccl. npeflAaio ; a) przegryzać, przekąsać, prze-

nogi nacierać. Syr. 990.— §. Przejeżdżać pieniądze, ja-    głodać; bltrcl)fref[en, bltrdjnageit. Robacy drzewo przejadają,

zdami przemarnować ; Ross. npoKaiaTb, nponaiUBaTb, ner*    aż do drżenia. Cresc. 444. Urodziła pospołu i węża

fahren, oerretten,, oerreifen, oertfmn burd) fahren, Seiten,    i dziecię, który wąż przejadł ono dziecię aż do wnętrza,

Steifen. PRZEJEŻDŻAĆ się recipr., jeździć sobie i tam    tak że dziecię było umarłe, a wąż żywy. Biel. Św. 255.

i sam, herum fahren, herum reiten, fpafueren fahren. Na ko-    Arszenik wygryza tak moćno, że żelaza przejada. Urzed.

niach Angielskich przejeżdżali się. leat. 19. b, 3. Abo    404. Miejsce przejedzone Ross. npo^HHa. Przejadający

się na koniu przejeżdża, abo na barce po morzu. Star.    Ross. npotAWHBUH.— b) Przejeść, trochę podjeść sobie,

Dw. 40. Czas piękny, może i pan się przejedzie. Teat.    przekąsać; ettOöS roentgen ju ftdj nehmen, genießen. Choć

47. b A 4.    chleba tylko z masłem, koło kominka usiadłszy, przejadł.

PRZEJĘCIE, ob. Przejąć.    Teat. 22. b, 12. — c) Przejeść co, zjeść zupełnie ; auf*

PRZEJEDNAĆ, f. przejedna cz. dok., Przejednywać cont. et    ejfen, gönjltd) oerje^rcn. Dojedzenia każdy dzień tak wiele

fregu., pojednnć, pogodzić; toieber oerföbnen, auSgletdjen,    więźniom dają, że tego sami przejeść nie mogą, i stra-

OCrtrageit ; Sorab. 1. wuyednem, (cf. wyjednać). Przeje-    ży się dosyć dostanie. Star. Dw. 20. fie fönuett llitbt alleS

dnał nam on srogi gniew jego. Rej. Post. C 4. Przeje-    bedingen. Pan Izraelitom tak wiele przepiórek przypę-

dnałarn twe serce, niechże jeszcze i twój rozum prze-    dził, iż ich przejeść nie mogli. Sk. Zyw. 1, 333. Miał

konam. Teat. 38, 142. Obrazić łacno, przejednać tru-    wszystkie narody przejeść, a w swoje ciało^obrócić. Iirbst.

dno. Cn. Ad. 755. Warg. Wal. 261. Nieprzejednany, nie    Art. 130. — §. Przejeść pieniądze, majątek, jedzeniem

do przejednania, umterföhnltd). Tajemnicę wydać, przez    przemarnować, przetrawić, przedystylować; fein Vermögen

nogę rzucić, na poczciwość się targnąć, nieprzejednane    »erfreffen, oerje^reit. Kaligula 10 milionów jednego dnia

rzeczy. Rys. Ad. 68. Światopełk, żeby Prusaków prze-    przejadł. Gssol. Sen. 14. Przejadło się, Passive przemar-

ciw Krzyżakom nieprzejednanie zawaśnić mógł, namówił    nowało się, ntatt fiatâ üerfreffen. PRZEJEŚĆ się, rec.,

ich, aby wiarę chrześciańską odrzucili, (irreconciliabiles).    a) obeżreć się, przebrać miarę w jedzeniu; Boh. pregjst

Krom. 251. — §*. Zbigniew zeznawa swój i przejednywa    se; Vind. prejesti fe, preshreti fe ; Bosn. prijstise ; Rag.

występek; agnoscit et deprecatur. Krom. 144. przeprasza,    prijestise, prijêdatise, jU t)iel effctt, ftd) übernehmen. Liczne

er bittet fein Vergeben ab. — §*. Posłowie od Rześkich    choroby z przejedzenia się pochodzą. Perz. Lek. 75. —

książąt przyjechali, którzy Gdańszczanom u króla przeje-    b) Aliter: Przejeść się komu, obmierznąć komu, einem

dnali, tak iż je król do łaski przyjął. Biel. 692. króla    jum (Efel werben. I cukier się przeje. Źegl. Ad. 91. (Slov.

Gdańszczanom przejednali, fie formten ben Üîônig mit beit    Ćo sa wzdicki ge, to sa prege ; co się zawsze je, to

fDanjigew au$. — §. Przejednać komu co u kogo » wy-    się przeje). Już dla ciebie żadna uciecha nie jest nowa,

jednać mu, wyrobić mu; einem etwaö bet) jemattben ait$*    owszem wszystkie się tobie przejadły i zbrzydły. Pilch.

machen, auötturfett. Beneficya uproszone bez liczby, także    Sen. list. 2, 269. Strzeż się, aby nietylko nie obmierzło

przejednane łaski ludziom narodu rozmaitego, świadczą,    twoje towarzystwo, ale też aby się ani przejadło nigdy,

wiele on u ojca ś. znaczył. Warg. Wal. 507.    Gorn. Dw. 157.

PRZEJĘKAĆ cz. dok., Przejeknąć jedntl., jęcząc przetrwać, PRZEJĘTY, ob. Przejąć, cf. przejemny.

burebnummern, burebftöbnen ; Ross. npocTonarb, npooxaîb. PRZEJEŻDŻAĆ, ob. Przejechać. PRZEJEZDNY, ‘PRZEJEZDZY, PRZEJEM, G. przejmu, m. ; Vind. prejema, zhresjema ; Boss. a, e, przejeżdżający, mimo jadący, »orbet)retfenb ; Ross.

nepeeiwb, nepeiiMKa; zapłata za przejęcie zbiega, ba3 31uf* fangegelb, bte Sclobiumg fur ba3 Sluflrangcu ettteé glüd)ttgen.

Jeśliby czyja czeladź uciekła, a ten u kogo uciecze, zapowiedziawszy z jakiego przejmu, i goniąc za nią, u ko-goby ją nalazł, tedy ma temu przejem, dać , z czego będzie pierw ej zapowiadał ; a czeladź swą do siebie wziąć , nad przejem nic więcej nie dając. Stat. Lit. 584. PRZEJEMCA , y, w., który co przejmuje; ber 3lufgreifer, 2Iuf* faffer; Boh pregimae ; Ross. nepeenimmcL, nepeHMiumcb.

Przejemca, albo łowca, pies, który opowiada zająca, że foryś). ‘PRZEJEŻDŻKA, ob. Przejażdżka, był tam, gdzie go przejął, i zwoływa towarzystwa, aby PRZEJMA, y, i., przejmowanie, przejęcie, przecięcie, prze-

npotaJKiH , npot34HMH ; (Eccl. npotsacaa rpaiwMaia rekomendacyjny list). Myto od przejezdnych ludzi. Stat. Lit. 29. Nowe drogi mają być położone, nie ku krzywdzie ludziom 'przejeżdżym, ale co może być najprościej. Stat. Lit. 29. — §. Przejezdny, gdzie przejechać można ; Sorab. 1. pżeyezdne vadosus. Szukali ? go po nieprzejezdnych puszczach. Banial.CQb. PRZEJEZDZACZ, a, m., który się przejeżdża, ber ^crumretter, £enunfabm\ Tr. Przejeż-dżacz koni, ujeżdżaez , ber ^Bereiter ; ( Vind. predjesdez *

PRZEJMACZ - PRZEJRZEĆ.

PRZEJRZEĆ.

533

m., co

rwanie; berê 31bfd)ndbeit, j. 33. ber^affage, beê^afîeê. Król przejmę pasu swoim przekazywa. Chrośc. Luk. 2, 7. Grożą nieprzyjacielowi przejmą pasów. ib. 277. — §. Na przejmy, w przejmy * na przemian , na przemiany, przemieniając, przejmując jedno drugim; abmetfyfelitb, n>ed;felêtt)etfe; (Boh. prjmÿ reclus, prosty; Eccl. npaMHbin naprzeciwko leżący), W przejmy nucić, alterna. Nag. Wirg. 501. Muzyka w przejmy grała, w przejmy z dział palili. Banial.

0. W przejmy pieśni, muzyka w przejmy głośno grała. Simon. Siei. 117. Albo milczą, albo gdy wyjawić nie śmieją, Gęste tylko z litości łzy na przejmy leją. Ustrz. Klaud. 60. Ustrz. Troi. 59. Miał Argus sto w głowdeok; dwie a dwie sypiały się w przejmy; suis vicibus. Zebr. Ow. 21. (kolejno). Krew' na przejmy szaleńcy leją. Min. Byt. 3, 78. Przemoc ze słabością, chodząc koleją miedzy Saskim a Słowiańskim, orężem, niosła w przyjmy za sobą jak dorywczą tylko zwierzchność, tak śliskie poddaństwo. Nar. Hst. 2, 222. PRZEJMACZ, a, przejmuje jaką rzecz. Wiod., interceptor, bet Sluffangct, Ślufbafcber ; Boss. npeaTuwcb, npeeMHma, (Boss. et Eccl. npEieMbrniKi dziedzic). PRZEJMOWAĆ, PRZEJMUJE, ob. Przejąć.

PRZEJRZEĆ, TRZEJŻRZEĆ, ‘PRZEŹRZEĆ, przejrzał, f. przejrzę cz. dok , Przezierać contin., PRZEGLĄDNĄĆ jednll., Przeglądać contin., Przeględywać frequ., przeględuje pr. ; Boh. prerili , prehlidnauti, prehliżeti, prehlidati, prehladati, prehledawati, prehledowati, prohlidnauti, pro-hlidati, prohljżeti ; Slov. prehljdam ; Sorab. 1. pżehladam, pżeladam, hladam pżez ; Vind. pregledat, resgledat, skus-gledati ; Croat. preglćdam , previgùjem; Dal. priuzirem ; Bag. prozretti, prozîrati, proglêdati, priglêdati ; Bosn. prizirati, priglêdati, proglêdati; Boss. np03piiTb, nposH-paTb, npor.ia^Tb, npor4fl4biBaTb. neperM^tTb, nepena-4UBaTb, C03epuaTb, (cf> zwierciadło); — §. a) penetrand. wzrokiem przeniknąć, burcbfcbaueu, buvd)fcl)en, burd) etrcaS feljen. Wzrok ten przejrzy i niebo i ziemię, a wszystko jaśnie wddzi. Rej. Ap. 14. Bóg przejrzy aż do wnętrzności każdego człowieka. Rej. Ap. 42. Odważył się wewnętrzne skrytości przezierać, I ozdobne maszkarki z ludzi złych pozdzierać. Hor. Sat. 153. EUipt. Przejrzeć dach, kamień, śkło etc., sc. można , abo daje się, perlucet. Cn. Th. 863, ntan faun burdtfcljen. Przejrzeć żołnierze na murze w koło stojące; interlucet corona rara'viris, rara muros cinxere corona. Cn. Th. 865. Przejrzeć go na obie strony. Cn. Ad. 70. (jeno go skóra, a kości; chudy). — §. Przeglądać bacznie, wskroś oglądać, przepatrzać, Croat. pregledavati ; Boss. nepecMOTplm., nepeciwaTpbi-BaTb, npocMOTptTb, npocMaTpuBaTb; (nepecmoTpi rewi-zya), ßufmerffam burd)fel)en. Listy te mają być z pilnością ogledowane, i ku światłu przeglądane, jeśli co nie skrobano. Szczerb. Sax. 213. To są śpiegowie ; a przyszli 'przeglądać nasze ziemię. 1 Leop. Joz. 2, 3. Chociaż widzialne rzeczy nie wymagały dowodów; przecież dla większego przekonania, chciałem je przeglądać i ozie/ać. Xiadz. 270. Księgi swoje, które był napisał, znowu przeglądał i poprawował, Sk. żyw. 1, 297. Bawił w postronnych krainach dla przejrzenia spraw rycerskich. Papr. Hyc.

9. Ten wódz, pogromca Troi, przebył wielkie wody. Przejrzał zwyczaje ludzi, i różne narody. N. Pam. 13, 119. Przeglądywał rady, jakimby sposobem wojsko skupić. Warg. Cez. 179. (roztrząsał, rozbierał, bacznie rozważał, przepatrzał). Na ten czas zhańbion nie będę,, gdy pilnie przeglądnę wszystkie przykazania twoje. 1 Leop. Ps. 118, 6. (gdy przebaczę. 3 Leop., gdy pilnie będę uważał). Przejrzenie Boh. prohled, prolilednulj. — W zwierciedle się przeglądać. Teat. 55. c, 6 ftd) trn 6ptegel Befeuert. Przezierać się w zwierciedle. Jalł. Ez. 157. Nie zwierciadło winno, że przeglądający się szpetny ; ale szpe-tność, że się źle wydaje. Mon. 72, 542. — Fig. Nie wierz sam sobie, doświadczaj siebie, różnie sie przeglądaj. Pilch. Sen. list. 4 21. Nim kogo do urzędu przyjąć, trzeba się w nim przejrzeć. Lub. Boz. 26 Podaj mi re-jestra, muszę je przejrzeć. Jeat. 19. b, 48. (przebiedz)„ Daj mi t.en regestr, co go przejrzę. Teat. 7, 59. — §. b) Neutr, Przegląda co * daje się widzieć, w\gląda, przebija się; eg fdjcwt fjeroor, läßt ftd) fe(jen, flimmert burd). W środku gaju przeziera kościoł Staś. Nam. 1, 5. Srebro takie na wytarciu miedzią przegląda. Ziut. A 3. — §. c) Przejrzeć, wzrokiem donieść, dosiądź do końca ; ööl* lig überfein, odeê big jutu ßnbe überfdjauen. Panowie świata tego daleko wzrokiem nie przeglądują, a ledwie to, co przed niemi jest, widzieć mogą. Żarn. Post. 2. Jezus ostrością wzroku boskiego swego wszystek świat przegląda , i co się gdzie dzieje widzi. Żarn. Post. 2. Ztam-tąd przegląda sobie swoje potrzeby, a z daleka oczy jego widzą. 1 Leop. Job. 59, 32. Na górze z niemi siadłszy nieprzejrzaną Obaczył rzeszę, która szła do niego. Odym. Św. D d 3. nie do przejrzenia, unübctjebbat. Było ' ich tak wiele, że ich okiem przejrzeć nie mogli. Biel. 658. — § d) Przejrzeć, wzrokiem czyli okiem przenieść, nie chcieć widzieć, przeoczyć; ubetfe&ett, md)tfeben, ntd)t feljen trollen. Ujrzyszli osła brata swego, a on padł na drodze, nie ‘przeźrzysz go, ale mu go pomożesz dźwignąć. 1 Leop. Deut. 22, 4. (nie przeniesiesz go okiem. 3 Leop.). Darmo się modlisz, gdy przeglądasz brata, Co woła rata. Cr och. W. 565. Boże, nie przeględniesz mnie miłosierdziem swoim. Czachr. Tr. B 2. ' A więc i głupi przeglądali mię, a gdym od nich odszedł, natrząsali się ze mnie 1 Leop. Job. 19, 18. (pogardzali mną. Bibl. Gd.). Nie będzie poruszony, aż przejźrzy a wzgardzi nieprzvja-cioły swoje. 1 Leop. Ps. 111, 8, ( Boss. npe3npaTb, npe-sptTb pogardzić, np930pcTB0 pogarda, npe3opjiiiBbiH pogardzający, npe3npaTe^b , npe3priTe.tb wzgardzieiel : Eccl. n(it»!ęopi>CTKOKtiTH pogardzić. npesupaTejbiibiil, npe3pn-Te.ibHbiM pogardliwy, npe3npaTe.ibCTBO, npe3npanie, np-E-gfitiime pogarda, iifn.^ofibmiKT» wzgardzieiel, ob. Przenosić kogo okiem). — $ Aliter: Przeglądać co komu, przebaczać, przez szpary patrzać; einem ctitmS überfein, ster* Setzen, Vind. preglédat, skus perste gledati, sanesti ; (Jam. preględam, persanâsham ; Boss. HopoBHTb, HopoBJto, no-HopoBHTb, (cf. narowić). Wiele jest rzeczy, które czasem panowie przeglądać muszą, a wiele mimo się puszczać, jakoby nie widzieli, ani słyszeli. Kosz. Lor. 169 b. Ojco-wie popedliwi nic prawie dzieciom swym przejrzeć a prze

534

PRZEJRZEĆ.

‘PRZEŹRZ ALNY - PRZE JŹ RZENIEG.

laraTb ; Eccl. npe4HapuuaTH, nptAiNApeipH, npe4'BH36paTŁ, npe4’BH3ÓHpaTi>. Ociec niebieski tak raczył przejrzeć narodzenie syna swego. Rej. Post. C 5 ib. x 5. Bóg swoich, które na chwałę swoje przejrzał, policzył, i takie o nich obmyślanie jeszcze przed stworzeniem czynił; bo z tym idzie każde przejrzenie boże, iż ten, który jest do zbawienia przejrzany i wybrany, i któremu tam zgotowano chwałę wieczną, bez należytych śrzodków być nie ma. Sk. Kaz. 588. ib. 589. Bóg na zbawienie nas ‘przejźrzał. Wróbl. 73. Przejrzany, Boh. pfedrjzenÿ; Eccl. npe4’£y»iHHeHHbiH, npe*4e yciaBjeHHUH, onpe4iieH-HbiH. Przejrzenie, przeznaczenie pańskie , Boh. pred-zwédénj ; Vind. boshje sklenenje, boshje poflanje, po-vstava ; Ross. nepe4,B0npe4’LieHie, nepeÓHBKa, cy4bóa , cy4bÓHHa ; Eccl. npe4'BH3ÓHpaHie , npe4'BH36paHie, óoro-CMOTpemde. Przejrzenie pańskie, praedestinatio , iż się człowiek nędzny z onej raz nadanej onym różnym planetom mocy rodzi, abo zły, abo dobry. Rej. Zw. 3. Przejrzenie boskie przewidziało przed wieki los każdego człowieka w szczególności. Mon. 70, 807. Przejrzenie pańskie nikogo nie minie. Paszk. Dz. 104, praedestinatio. Sk. Dz. 800. Ego praedestinationem mailem reddere, sporządzenie, nam przejrzenie est praevisio verbo novato. Cn. Th, 863. Niechże się dopełnią skutkiem przejźrza-ne wyroki. Teat. 6. b, 61. Powiedz co nieba Azyi przejrzały, Jaki te wojny koniec będą miały ! P. Kchan. Jer.

Na wybawienie Izraelitów przejrzał im bóg dziwnego mocarza Samsona. Sk. Zyw. 2, 1. ‘PRZEŹRZAL-NY, a, e, przeźroczysty, przejźrzysty, przez co przejrzeć można, butdjfidjttg. Utwierdzenie cieczy przejźrzalnej, żywiołowej , wchodzącej w skład rzeczy. Przyb. Milt. 220. (t. j. powietrza). PRZEJŹRZAŁOŚĆ, ści, z., przezorność, opatrzność, bte SSorftcfytigfett. Gdyby rządcy państw czujną zawżdy baczność na wszystko i przejrzałość mieli, pomyślniejby się rzeczy szykowały. Pilch. Sali. 5. PRZEJ-ŹRZAŁY, a, e,—- le aderb., (distng. przeźrzeć , przeźrza-ły), a) postrzegły, którego może postrzedz, przejrzeć; ftd) ôorcurê roaltnteljmeit laffenb, roafwtefjmbar. Cn. Th. 863. — b) Active: Przejźrzały, przewidujący, przeglądający i opatrujący przyszłość, przezorny, Eccl. npepa3yMHHKt, ko-TopbiH Ha npe4’B o koste npoMMimaerB, npe4BH4HTTj, Dor* aueSfefjenb, oorforgenb, fur bte Bwfunft bebaut. Bóg jest przyszłych rzeczy tak przejrzały, Iż je przytomne sobie przyszłe wystawuje. Leszcz. H. ,S. 359. Gdzie mądry architekt przejrzałą na wszystkie części gmachu utrzymuje dyrek-cyą, tam pewnie stanąćby musiała okazała budowa. Pilch. Sen. list. pr. Już to wszystko jam wcześnie uprzedził, 1 przejrzałą rozwagą zbadał i wyśledził, ib. 2, 257. Zbyt bystro przejrzały ekonom. Teat. 19, 12. Mądry jest, przejrzały, i ma na pogotowiu radę. Pilch. Sen. list. 99.

Nikt nie jest tak na wszystkie strony przejrzały, któregoby czułość czasem z stanowiska swego nie zeszła. Pilch. Sen. gn. 342. ‘PRZEJ-ŹRZENIEC, ńca, m., który jest przejrzanym, przeznaczonym ; bet 23orIjierBefltmmte, 2Iu3erfeljene. Czemuż się też ty królu, będąc członkiem bożym, przejźrzeńcem, po-wołańcem jego, masz się lada o co frasować? Weresz.

puścić nie chcą. Glicz. Wych. G 3 b. Złości królewskie przez palce przeglądać. Wiśn. 1 49. Dla onćj łaski, którą przeciw ojcu miał, wycierpiewał a przezierał jego niedobre obyczaje. Eraz. Jez. L 2. Sędzia powinien żadnemu nic nie przeglądać, za żadną przyjaźnią albo darem.

Sax. Porz. 29. Jako nowicyuszowi, dopiero wiarę biorącemu, ‘przejźrzał mu, że w bożnicę pogańską wchodził.

Sk. Żyw. 2, 229. Telefowi Achill zagniewany przejrzał.

Lib. Hor. 123. Bóg przegląda naszych wszeteczności. Kanc.

Gd 196 Pan śmiercią swą zjednał, aby nam bóg przeglądał występki nasze. Żarn. Post. 3, 593 b. Boże bądź mi miłościwy, a przejrzyj nędznemu człowieczeństwu mojemu. Hej Post. F 5. Na miejsce tych słów, niech ci ‘przeźrzy bóg, mówimy, niech ci odpuści. Kucz. Kat. 2,

586. Bacząc na nasze krewkości, przeglądajmy bliźnim naszym. Sleki. 27. Urzędy długo te rozboje przeglądały.

Sk. Dz. 388 Raczej dobre czyny w niepamięć puszczać, niźli zbrodnie przeglądać. Pilch. Sali. 175. Wolał uchybienia ich przejrzeć raczej do czasu , aniżeli do zajątrze-nia ich przywieść. Klok. Turk. 73. Sk. Dz. 1071. Państwom szkodliwe bywa przejrzenie występku. Gost. Gor.

256.

124. Mały grzech na śmierć sądzą, śmiertelny przeglądają. Pot. Pocz. 581. Możniejszych wady przejrzeć lepiej. Cn. Ad. 522. Przeglądanie komu, Cara. prêglèd, spregled; Vind. pregled, sanefhik; Floss. noHOpOBita. Przeglądający drugiemu, Carn. pregledavz; Hoss. noHOpoB-IKHKX, nOHOpOBHHKt. — §. e) Przeglądać, przejrzeć, ex abrupto, zacząć widzieć, wzrok brać; Bosn. progledati, otvo-rit occi, feöetib tuerben, ju feljen anfangen. Szczenięta do 20 dni prawie nie przeglądają. Cresc. 569. Pytał Jezus ślepego, co chcesz? a on odpowiedział: panie, abym przejrzał! a Jezus mu rzekł : przejrzyj! i natychmiast przejrzał.

Sk. Kaz. 101. Ślepi przeglądają, a chromi chodzą. Budn.

Math. 11, 5. Sk. Żyw. 298. Smalc. 62. Włodzimierz natychmiast pozbywszy ślepoty, ‘przejźrzał. Pim. Kam. 351.

W tym dopiero wieku , z błędliwego przejrzeliśmy zdania. Mon. 69, 1056. (łuszczka nam z oczu spädJa ). —

§. f) Przeglądać, przepatrzać, przewidzieć co przyszłego,

Pag. priduzritti; Bosn. prieuzritti , prieviditi ; Croat. pre-vigyûjem; Dal. priuzirem ; Eccl. nfitĄ-bęfiT.TH, üorairêfefjen, öor&er feilen. Ociec ich z najbieglejszych pierwszy był wieszczbiarzy, Przeglądając w przyszłości, co się synom zdarzy. Dmoch. U. 288. Mądry Polidam pierwszy swe zdanie otwiera, On przeszłe rzeczy widzi, on przeziera, ib. 2, 172. Należy na opatrznego pana przeszłych rzeczy pamięć mając, pilno przeglądać przyszłe.

Herb. Stat. 99. Proszę cię, jeśli rozumem dochodzisz I przyszłe rzeczy przeglądasz z daleka.... P. Kchan. Jer.

256. Te rzeczy, których się ani domniemawać była łatwa , jaśnie przezierał. Birk. Dom. 92. Niebieskie rzeczy od nas przez wiarę bywają przeglądane. W. Post. Przejrzały statysta. Mon. 65, 505. W. 416. Przypadki przejrzane, Lżejsze niż niespodziane. Cn. Ad. 975. Lżejszy cios wcześnie przejrzany.

Ossol. Sen. 54. Nieprzewidziano, nieprzewidzianie Eccl.

HenpeAsptHŁ. — §. Bóg przegląda, przeziera, praedestinat, przeznacza; ©ott befttmmt t>or^er, prdbefłfntrt ; Ross. npe4’£-onpeAfciHTL, npe4Xonpe4tJflTb, npe4nojo*HTb, npe4no-

PREJRZYSTOŚC - PRZEJŚĆ.

'rjj

P R Z E J C.

535

Reg. 456. PRZEJRZYSTOŚĆ, ‘PRZEŹRZYSTOŚĆ, ści,

i., PRZEZROCZYSTOŚĆ, ści, i. ; Slov. prohljdnost; Sorab. 4. pżewidżecżnofcz ; Vind. skusvidlivost, skus-fvietlobnost ; Rag. prozirnost; Ross. npo3panHOCTŁ ; klar, jasność przez którą przejrzeć można, bie 2)nrć^ftd)ttgfett. Starzy przez Dyanę rozumieli światłość a ‘przeźrzystość powietrza. Cresc. 409. PRZEJRZYSTY, *PRZEJŹRZYSTY, PRZEŹROCZYSTY, a, e, PRZEJRZYSTO, PRZEŹROCZYSTO adverb. ; (Boh. prozraćny sublustris) ; Boh. pro-hledacy; Sorab. 4. pżezwidżecznć, pżeszwetwć, pżezszwe-twużki; Carn. skussvitle ; Vind. skusvidliu, skusfvietlo-ben ; Rag. prozirni, prozraneni ; Bosn. prosjatni, kros koga se mosge viditi il sjati ; Croat. prekvidni ; Boss. npo3pauHfcm; Eccl. npoHBieHHUH ; a) klarowny do przejźrze-nia, przez co przejrzeć można, bnrd)ftd)ttg. Rzecz przeźroczysta, od której się żadne promienie nie odbijają, ale wszystkie przez nią przechodzą, n. p. powietrze, gdy wolne jest od waporów, przeto go nie widziemy. Boh. Próg. 89. Sak. Probl. 37. Kamień kryzolit przeźrzysty, złotej barwy, ma w sobie niejakie pałające iskry. Spicz. 400. Róg przeźrzysty. ib. 204. Skło, gdy nie przeźroczyste , jest ślepe. Torz. 234. Nie potrzeba zwierciadła w przezroczystym stoku. Kchow. 90. Przy wodach przejrzystych. Auszp. 106, (ob. Przezorny). Już stracił miesiąc swą jasność nabytą, Cieniem się pokrył bladością *przejrzytą. Auszp. 35. Mrokiem Zeszedł świat, nieprzejrzystym zasuty obłokiem. Kulig. Her. 311. Mrok nieprzejrzysty, 1 noc w rozruchu wszystko pomieszała. P. Kchan. Jer. 229. Ciemnościami otoczył mię nieprzejrzystemu Kulig. Her. 85. Noc była przeźroczysta i jasna. Tward. Wi. 434. Gaj ścieżkami przejrzysty. Zabi. Roz. 24. — Wyprowadził go w przejźroczyste pole. Klon. Wor. 39. (w otwarte, niezarosłe pole, tn3 offne Selb). W mieście, we wsi, także w przeźrzystym polu, gdy kto kogo z ruśnicy zabije...* Vol. Leg. 2, 4216. Przejrzysty gmach , przezorny, dziurawy, gdzie przejrzeć dach. Cn. Th. 863. Tu potrzeba ostrożności; od niejakiegoś czasu mury same zdają się być przeźroczyste. Teat. 49. b, 74. Przejrzysta robota złotnicza, śnicerska ; interra-sile aurum etc. Cn. Th. przełamana, à jour, burcbbrocfyne, burdjfuf)ttge Slrbeit. Koszyk przejrzysto pleciony. Tr. — £. Przejrzysty na twarzy smutek. Nar. Tac. 2, 360. (widoczny, przebijający się). — §. Fig. tr. Boga wzywają sercem przeźroczystym. Paszk. Dz. 53. (otwartym, czystym, niewinnym, niepokalanym). — §. Pola nieprzejrzyste starodawnej Gazy. P. Kchan. Jer. 252. nieprzejrzane , których do końca nie przejrzy, niezmierzone, bent Singe unerreichbar.— b) Active: Wzrok tak ostry, tak przeźroczysty, ja¹' płomień ognisty, bo przejrzeć może aż do najgłębszych tajemnic serca. Bej. Ap. 29. wzrok przenikliwy, burd;brtngenber 231tcf.

PRZEJŚĆ, przeszedł, przeszła, f. przejdzie, przejdę med. dok., Przechodzić contin., Prechadzać frequ.\ Boh. pre-gjti, preśel, pregdu, progjti, prośel, progdu, precha-zeti, prochazeti, prochoditi ; Slov. pregist, progiti, pro-châzym ; Sorab. 2. pschejhisch ; Sorab. i. pżednu pżez, pschenhdu, pżekhodźam, pschendżam ; Garn. prejidt,

prejidem ; Vind. preyti, prohodit, prehajati, skusjiti, skushoditi, skusihajati; Croat. prehâjam ; Dal. prohodim, preyti; Slav. prochi, (cf. prócz) ; Rag. prôchi, prîchi , prihoditti ; Bosn. procchi, prohoditi , prihoditi; Ross. npoHTH, npoxo4HTL, nepeÜTH, nepexo4HTt, nepexanui-BaTb; 4 §. a) przechodzić przez co , przemierzyć jaką drogę; burdjgetyen, bur#$tel>en. Chorągwie przechodzą z komendą , przy odgłosie bębna. Teat. 43, 42. Wojsko tamtędy przechodzić będzie, ib. 43, 6. Przeszedłem pole, jest go stajań dwa. Tr. Przejdź przez dom. ib. Boi się, żeby nurzając drogi nie przeszedł. Mon. 73, 482. Nieprzeszły, impenetrabilis. Mącz., ob. Przeszły. — Transi. Ludzie w te czasy rzeczeni bywają, przechodzić na świat, kiedy się z żywota matek swoich na świat rodzą. Salin.

26. (przychodzić na świat). Listy więźniów wszystkie przechodzą ręce policyi. Pam. 83, 2, 4 35, Vind. skus-priti, odpriti, burcfypafftren. Między górami niewielka dolina przechodzi. Warg. Cez. 224. przegradza,- przedziera się. —- Aliter: Prawo w tej mierze jednomyślnością przeszło. Ust. Konst. 2, 4 67. zapadło, przeszło, kreski wszystkie za sobą mając; baë ©efef$ gteng etnftinumg burd), trurbe einfttntmtg bettnEigt. — Fig. Przechodzić, przenikać , burdibrtngen. Piorun przechodzi przez pochwy, i miecz w pochwach kruszy; tak ciała po śmierci subtelne, będą mogły przez mury, przez ściany przenikać. Galat. Alf. 83. Jako przez wody i jasne kryształy Bez szkody promień słoneczny przechodzi , Tak i myśl kiedy co widzi do chwały, Przejdzie na wylot, a szacie nie szkodzi.

P. Kchan. Jer. 86. Mniejsza część piersi jej na wierzch się wymyka, Większą część kryje szata zazdrościwa,

Ale chociaż je przed okiem zamyka, Przechodzi rąbek i szatę myśl chciwa. P. Kchan. Jer. 86. Maryi myśl miecz przeszedł. Zygr. Gon. 364. Jak głos jéj usłyszałem, zimne poty mię przeszły. Teat. 45, 104. Staś. Num. 2, 405. Strach mię jakiś okropny przechodzi. Teat. 7. c,

54. et 1. b, 84. Zimno mię jakieś przechodzi. Teat. 24, 128. Przejście, actio, et locus ubi transeunt, baë ®nrdp gefyen, ber Śurcfigang; Rag proscjastje; \ind. skusihod, skusihoja (cf. przechodj, predùrje; Bosn. proscjastje, prohodiscte, miejsce kud se prohodi ; Ross. npoinecTBie.

— §. Passive: Bok będę czosnkiem śmierdziała, piwem przeszła, jak habit laika kanaparza. Teat. 43. c, 85. Wyb. -przenikniona smrodem, burcbbrungen non ©eftanf. Alboz tego nie poczują? wszak cały pokój przeszedł lekami! Teat. 1. b, 22. — § Przechodzić, chodząc przepędzać, de tempore, n. p. Przechodzić noc « całą noc chodzić.

Cn. Th. burcbgeljcn, mit ©eben subringcit, j. 55. bte 9?ad)t W jednym habicie, i lato i zimę przechodził. Dirk. Dom.

75. — Similiter : Przechodzić suknią; suknia przechodzona » chodzeniem w niej przetarta, ein fletb abtragett, ein abgetragenes $letb. Mącz. — £. b) Przechodzić zkąd dokąd, z miejsca na miejsce ; non einem Orte $um anbent übergeben, ^tituber gefeit, hinüber manbertt. Luk potężny osłabiał, a moc przeszła do ludzi słabych i wzgardzonych. Groch. W. 9. Metempsycbosis, to jest przechodzenie dusz ludzkich po śmierci w inne ciała Zabi. Roz. 477. Klok. Turk. 165. 6eelemt)anberung. Zbytnie pręd-

ko z jednej strony na drugą przechodzą, albo się bardzo miękczą przyjaźnią, albo są zbyt nieuhamowani w gniewie. Kłok. Turk. 113. Przejść do przeciwnej strony czyli partyi, przekiriąć się Floss. nepe4aTbca. — §. Przechodzić się recipr. > chodzić i tam i sam dla agitacyi, spacerować ; jtdj int ©efjen Bewegung mad)en, fpafjtren ge* tt, (jtdjf ergeben) ; Slov. prochazÿm se; Sorab. 2. sze pschechadasch ; Sorab. 1. pźekhadźuyu szo, pżekhadżam szo-, Garn. prehoditi, sprehajam; Vind. fe pohajati, pre-hajat, fe sprehajati , fbpanzirati, prangati ; Rag. prôchi-se, prohodimse , proscêtatise , scêtatise , scêtati ; Croat. prehajamsze, prehagyamsze , zprehâjamsze, pressechu-jemsze, pressetavamsze , séchemsze , setatisze, shetati-sze, korazhiti, (cf. kroczyć); Bosn. scetati, proscetatise ; v , Hang. sétalok, ( cf. ‘ście, iście, ścieżka); Dal. setati ;

Slav. shétatise; Ross. npoHrriiCH, npoxo4HTbca, npoxa-HtHBaTbca, no6po4HTb (cf. pobrodzić), noôpawHBærb, ry-jiHTb. Obieś ujrzawszy rurała , przyszedł przedeń ; tam jął się przebiegać, i przechodzić, albo sobie bujać. Glicz.

Wych. H 8 b. Przechadza się z nim trzy godziny. Mon.

64, 18. Często się z nauczycielem przechodzi, ib. N 3.

Idź, przejdź się trochę, i powracaj nazad. Teat. 14, 121.

Przejść się trzeba, aby jeść lepiej. Teat. 55. b, 33. Idzie do ich ogrodów przechadzać się. Star. Dw. 44. Sama npe^uieCTßie. ‘Przedeszły, ob. Przeszłv. go prowadziła tam, gdzie się zwykło przechadzała. Past. TRZEJŹRZEĆ, TRZEJŹRZYSTY, 'PRZÈJZROCZYSTY, ob. Fid. 69. Przechodzący się, ber Spaziergänger; Croat. Przejrzeć, i t. d.

sétavecz, scetgnik, koji sceta, f. scetalięa; Garn. seta- w PRŻEK, ‘w PRZEKI, na PRZEK, 'PRZEKO * poprzek, vecz. Pod takiemi drzewcami będzie chłodne siedzenie albo przechodzenie. Cresc. 293. przechadzka, spacer;

Carn. sprehod ; Groat. sćtalische, (Spaziergang. — §. c)

Przechodzić mimo, przemijać; oorbep gefeit, vorüber ge» fyeit; Sorab. 1. pżednu nimo ; Vind. zhriesjiti, prohoditi, mimu jiti; Ross, et Eccl. t.iiitioiiTii, miMorpACTii, miii.io-

Przed domem moim

W. 569.

to

Cu

CC

CM

P3

«-t

co.

o.

cc

esa

C-H

CC

•U

Oh

CC

ESJ

YO^IITII , MHMOXOHîy , MHM0X05K4y. przeszedł. Tr. Przechodząc, mimo idąc; Vind. grede, griede, (cf. Lat. gradior, ingredior). — Fig. Nie zawsze z Alpów szumne wiatry wieją, Radość i smutek przechodzą koleją. Nar. Dz. 1, 62. — §. De tempore: Przejść, przepłynąć, upłynąć; vergeben, üerflteßeit. Wszystko przechodzi , wszystko przemija na tym świecie. Żab. 5, 99. Przyszłe rzeczy nie pewne są; lecz co przeszło, już to prawie na bezpiecznym miejscu stoi. Gorn. Sen. 141. Azaż nie wiesz, że dzień piętnasty marca przyszedł? drugi na to: aza nie wiesz : że jeszcze nie przeszedł? Warg. Wal. 282. Na rozmowach nieznacznie czas przeszedł. Kras. Pod. 2, 123. (zszedł). Sekl. 8. (ob. Przeszły Particip ).— §. d) Superand. Przechodzić kogo w czym, abo czym * przewyższać, przesięgać, przenosić, celować; einen worin übertreffen, tym ben SRang ablaufen; Sorab. 1. pżedohywam; Vind prefezhi, previfhati, pre-verstiti, premagati ; Croat. nadhàjam ; Bosn. nadicchi, nadhoditi, primocchi, (cf. przemódz); Ross. npeB0CX04-CTBOBaTb, npeB30HTH, npeB30H4y, npeß0CX04nrb, npe-Bocxowy, ncpeuiHÖHTb, nepemiióaTb, OT-iimecTBOBaTb ; Eccl. npimi^hrrii, npuKtcjcoAiiTii, npen3pH4CTByio , h3h-mecTByio. Nie tylko do takowej skazy, jak ociec jego, przyszedł, ale daleko przeszedł. Żarn. Post. 3, 557.

Wioska ziemia przechodzi inne kraje w wielu rzeczach. Boler. 2, 96. Alcyna wszytkie pięknością przechodzi. P. Kchan. Orl. 1, 170. Mam tak piękne sady, Ze mnie niemi nie przejdzie nikt między sąsiady. Simon. Siei. 87. Miał Jan Tarnowski przodki uczone, nauką ich celował, miał prawne, prawem je przeszedł. Orzech. Tur. 34. W baśniach Owidyusza przechodzić. Sk. Dz. 82, (cf. łgać na umor). Bóg rozum ludzki przechodzi. Cn. Ad. 27, (niepojęty). Wiele kroć uczniowie przechodzą mi-strze swoje. Gorn. Sen. 214. Kto pierwszy w zawodach do kresu przyjdzie , prędkością przeszedł towarzysza , ale nie sercem. Gorn. Sen. 332. Boską wymową przodki swoje przechodził. Sk. Dz. 89. Żarn. Post. 120. Ludzie rozumem przechodzą wszystkie zwierzęta, Petr. Pol. 64. — 2) Przechodzić > *przedcho'dzić ; Boh. predgiti, pred-chazeti; Slov. predgiti, predchazeti, predchózym ; Bosn. et Rag pridhoditi ; Eccl. npe/i&UTH, npsyb.YOĄimi ; przed kim iść, poprzedzać go, być mu poprzednikiem, przewodnikiem; oor jemanbcn oorauêoc^ert, oonoeggeben. Przed wielkim pasłem przechodzi goniec. Groch.

Przejdziesz przed oblicznością pańską, gotować drogi jego. Biał. Tost. 55. Przejście przed kim, ber Vorgang; Vind. predhoja, predbajanje, predhod ; Eccl. iipe4ŁHTie ,

queer burd), tu bie Quecre; Boh. pfjćkem, śikmo, na śi-kmo; Sorab. 1 prieki ; (Sorab. 2. prèki, prekofez po-przeczność); Carn. prejk, pręg, v’prejk ultra; Vind. v’preg trans preik, na drugim kraju* na tamtej stronie; Croat. prćk trans, ultra ;    ( poprek * ogólnie ) ; Dal. priko

trans’, Rag. priko ultra; (prikosjutrasegni * pojutrzejszy) ; Bosn. priko „ to jest s’one strena ultra ; Slav. priko ; Eccl. [fißT,ku contra 2], (npeica spor, sprzeczka; Ross. BonpeKH, BnpeKH przeciwnie, owszem; ynpeuL zarzut, ynpeKHjTb zarzucić). Ramię mu było uderzeniem tym w przeki rozcięte. Chełm. Pr. 174. Decussatim, na ukos, gdzie wiele linij jest na przeki i na ukos leżących, prawie tak, jak kraty bywają. Mącz. Transversa tueri, przeko, zezem , abo przez ramiona patrzać. MaLcz. Z owych piór jego wyrastały przeko drugie pióra. 1 Leop. 4 Ezdr. 11,

5. (pierze przeciwne. Bibl. Gd.); (cf. przekobiały, prze-koczarny, przekognisty). W przek i wzdłuż kraj ten wojował. J. Kchan. Dz. 289. W przek * przeciwnie, entge* gett. Gdziem ja (cnota) jest, granic nie rozszerza Łotr ostwo, z kimem na przek, tam moja broń zmierza. Ryb. Gęśl. C 2 b. Wszędzie z fortuną w przek szedłem. Pot. Arg. 788. Pot. Pocz. 100. Mędrzec nie zaraz w przek idzie zdaniom przyjętym, ale zrazu ulega, i powoli dopiero na nie naciera. Nag. Fil. 86. Wielkiego króla to jest sprawa, Tak wiele czynić, choć w przek wszystko stawa. Zab, 8, 205. Pir. Ta powiada, mój żywy syn, a twój umarły; ta zaś przeko: nie tak, twój umarły, a mój żywy. 1 Leop. 3 Reg. 3, 23. Nie nawrócił się Jéroboam od drogi swojej, ale owszem przeko naczynił kapłanów bałwańskich. 1 Leop. 3 Reg.

PRZEKABACIĆ - PRZEKĄSIĆ.

PRZEKASZLNĄĆ - PRZEKAZ.

537

43, 33. Doznaliśmy ich w żadnćj rzeczy nie być winnych śmierci ; a owszem przeko naleźliśmy, że sprawiedliwi są. 1 Leop. Estli. 16, 15. (opak. 3 Leop.). Przeko teraz czynią. 1 Leop. 2 Parał. 20, 11. (opak. 3 Leop.). ib. Ezech. 4 7, 54. Oni inaczej a przeko te rzecz wykładają. 1 Leop. 3 Mach. 3.

PRZEKABACIĆ, f. przekabaci cz. dok., tr. a) przebrać inaczej, przestroić, przerobić kogo; einen umfletben, auf eu ne anbre ©eite bringen, ju einer anbern flartljety Jjtnjtebeu. Ten nam tylko Poczciwski zawadza, ciężko go będzie przekabacić. Teat. 1. c, 36. Milczałem, żeby mnie z prawej drogi nie zrazili, I na swą sektę nie przekabacili. Chrośc. Job. 117. — b) Przewyższyć kogo, wygórować nad niego. Cn. Th. einen übertreffen. Dudz. 24.

PRZEKADEK , ob. Przykadek.

PRZEKADZ1Ć, f. przekadzi cz. dok., Przekadzać niedok. ; Sorab. 1.. pschekadżu , pschekadzim ; Ross. npoKOriTHTb , npoKanmiBaTŁ ; przekurzyć, burcbrnncf)cnt. Izbę przekadzić. Krup. 5, 365. ein Sirmnern anêraudjern. Perz. Lek. 56.

PRZEKALAĆ, ob. Przekłóć.

PRZEKAPAĆ cz. dok., kapiąc się przetrawić, öertriipfeltt; Rag. prokappiti, prokappati; Vind. skuskaplati, preka-plati. — §. Przekapać przez co, przeciec kroplami, imrdjtrönfeln ; Dosu. prokapati, protecchi voda ù kucbju.

PRZEKARMIĆ, f. przekarmi cz. dok., Przekarmiać niedok. ; \ind. prepizhati , prefutrati; Ross. npOKopMHTb, nponap-BHHBaTb, CKOpMHTb, CKapSLIHBaTb ; Eccl. llf) RKß'bMHTH , npe-iunam; a) czas niejaki karmią utrzymywać, eine 3^i Ijtnburcl) ernähren, Unterhalt geben. Na wsi żyje, wiatr

Przekąsać orzech, kostkę. Tr. Natura zwierzętom daje zęby dla przekąsywania potraw. Sak. Probl. 72. — §. Przekąsać, kąsząc ranić, szarpać; ttmnb beißen, burd;* beißen, jerbetßen. Przekąsił pies nogę, szatę. Cn. Th.— §. Chłop to bardzo zuchwały, przekąsałby i psa. Rej. Wiz. 746. przeszedłby psa kąsaniem , i piesby mu ustąpił, er beißt ärger alä ein £>nnb. — Fig. Przekąsać, gryźć kogo, przycinać mu, przymawiać ; mit beißenbeit flteben jufe^en, cbicaniren. Widzisz, jak się nie możesz utrzymać, byś czyją Nie miał kiedy przekąsić słówkiem profesyą. Min. Ryt. 1 , 283. Wtedy Jowisz, by dumną Junonę rozdąsać, Chytre czyniąc stosunki, zaczął ją przekąsać. Dmoch. U. 87. Oszczercy mnie moi przekęsują, żem twój stołownik. Mon. 73, 601. Nie godzi się tak szkalować i przekęsować , i znieważać stany święte. W. Post. W. 105. Lubią teraz zwyczaje kościelne przekesować. W. Post. W. 3, 248. — §. Przekęsywać słowa , fringultire. Cn. Th., cf. cedzić, bie ©orte oerbetßen. Słowa przeke-sywając mamrzą coś niewyrozumianego. Pilch. Sen. gn. 110. Każde słówko na troje przekąsi. Rej. Zw. 19 b. Jeśli co mówi, to już z onym przekęsowaniem słówek, z onym rzkomo zająkowaniem , aby tak rozumiano, iż z rozmysłem mówi. Rej. Zw. 53. — §. Przekąsić chleba. Cn. Th. przejeść trochę, skosztować; ein wenig oerbetßen, ettoaê weniges ejjen. — Fig. Siła ten ma nad inne, który choć trochę przekąsił nauki. Budn. Apopht. 17. liznął. — *§. W szemraniu prawie ludzkim krzywdy od panów idące , zwykły się przekęsywać. Krom. 383. przecierają się a potym zapominają.

zdrowe nań powietrze zieje, Pełny tej, że go praca PRZEKASZLNĄĆ cz. jedntl. Przekaszleć dok., kaszlaniem prze-przekarmi, nadzieje. Zab. 10, 41. Koss. Jeśliby kto cze-    być, burcbbuften ; Ross. npoKauiJaib, npoKauuHHyTb. Prze-

ladź swoję niewolną w głód wybił z domu precz, nie    kaszlał całą noc.

po

chcąc ich karmić, a ta sama się w głód przekarmiła, PRZEKĄTNY, a, e, n. p. Przekątna linia, dyagonalna takowa będzie już wolna. Siat. Lit. 586. — b) Nimii:    prowadzona od wierzchołka jednego kąta do wierzchołka

Przekarmiać, zbytecznie jeść dawać, überfüttern. Takie    kąta jemu przeciwległego Łe*k. Geom. 30. Jak. Mat. 1,

ptaki, zbytnie przekarmiać nie należy, ale też nie zby-    55. et Jak. Art. 3, 311. Geu?n. 1, 43. bie ©iflgonallittie;

tnie skąpić. Kluk. Zw. 2, 211. — PRZEKARM, u, m.,    narożna. Tr.

przekarmienie, przeżywienie przez czas; b(tS ÜHirdjfüttem, PRZEKAWĘCZYĆ cz. dok., kawęcząc przepędzić, burcjjwtttt« Ueberfüttern. Bydlę dane na przekarm, z umowy płodu    ntern. Dwa miesiąceśmy w tym tu pokoju przekawęczy-

i masła, pożytek panu czyni. Xiądz. 167, (cf. przechowek).    li. Teat 12. c, 6.    .

de m. ; Boh. et Slov. prekażka ; 1) przeszkoda, brt3 |)inbeV5 niß. (Rag. prikazalisete oblatio; Ross. nepecna3bi płotki, npoKa3a trąd, trędowatośćj. O przekazkach, przez które się można wyjąć, nie stanąwszy do sądu; legalia impedimenta. Sax. Art. 51. Słuszna przekazka ku wymówce. Mącz. Iłem był na przekazie, tyleć będę na pomocy. Biel. 145. Budował drugi zamek przeciw nieprzyjacielskiemu, aby mu był na przekazie, iżby się z niego wy-oerbiffen loc^elnb, mit oerbtffnem chylić nie mogli. Biel. 148. Kiedy się jaka przekazka

w ich staraniu stanie, wnet kłopot i rozpacz na nich przychodzi. Rej. Post. a b. Pochlebcy wielką przekażą bywają do tego, aby człowiek samego siebie poznał. Modrz. Baz. 65. Sejmy w Piotrkowie niech będą, wyjąwszy, żeby temu co było na przekazie. Herb. Stat. 10. W niebie szczere rozkoszy, a do tego wieczne , Od wszelakiej przekazy wolne i bezpieczne. /. Kchan. Dz.

PRZEKARTOWAĆ, /. przekartuje cz. dok., karty przemie- 'PRZEKAZ, u, m.. 'PRZERAZA, y, z, ‘PRZEKAZKA, i, z., szać, bie Slarten mifdjen, fartcn. — Transi. Dobrze prze-kartowali tę spraw-ę. Tr. ukartowali, fte Iwben bte ©adje gut abgefartet.

PRZEKĄS, u, w., przekęsywanie, przegryzka; betßenbe 9ie* be, ©ttdjelrebe. Mówią jeszcze z przekąsem: bierz, kiedy ci dają Teat. 46. b, 40. Niewinność ostrych nie ciska przekąsów. Kniaź. Poez. 3, 89. — §. O włos dziada nie przejechał, i z przekąsem się uśmiechnął. Zab. 16,

75. przekęsując usta ,

©unbe, (cf. jałowy śmiech). PRZEKĄSIĆ, f. przekąsi cz. dok., Przekąsać niedok., przekęsuje pr. Przekęsywać fregu. ; Boh. prekausnauti, prokausnauti, pfekausati ; Slov. prokausati; Sorab. 1. pżekuszacż, pżekuszam, pschekuszam;

Bosn. prikusnuti ; Ross. nponycHTb, npoKycwBaTb, nepeny-CHTb, nepenycuBaib, onycmb, cnycbiBaTb ; przegryźć, zębami przedzielić; burcbbctßen, ierbeißen, oon etnanbern beißen.

68

Siownik Lindego wyd, 2. Tom IV.

128.

538

PRZEKAZAĆ.

PRZEKAZIĆ - PRZEKIEROWAĆ.

Dla nędznych ziem abo przekaz jakich od wody, swojemu. Vol. Leg. 2, 689. Gdy pozwany na roku pier-ciągnęli rta insze miejsca. Gwagn. 432. Po śmierci    La-    wszym nie stanie,    taki ma być w    winie niestanéj prze-

sockiego Gruszczyński na biskupstwie Włocławskiem    juz    kazań. Tarn. Ust.    9. Pan go nie    opuści w ręku jego,

żadnej przekazy nie miał. Biel. 545. We czci powsze-    ani go przekaże, gdy będzie sądzon od niego. 1 Leop.

chnéj dla dębu, nie była tak wielka przekaza, żeby go    Ps. 36, 33. (potępi). — 4) Przekazać, zakazać, »erbie«

nie ściął. Olw. Ow. 337. Żadne nie mogą przekazy    ten. Naznaczymy komisarzów, którzy uczynią granice a

sprawić, abyć go na pierwszym potkaniu nie zbiła. P.    ich sądów żadnemi listami zabraniającemi nie będziemy

Achan. Orl. 1, 61. Z zimna zbytniego przychodzi chra- przekazywać. Herb. Siat. 71.

pota i przekaza mowy. Cresc. 4. W tym słojku więcej 'PRZEKAZIĆ, /. przekazi tz. dok., Przekażać niedok. ; Boh. złych rzeczy jest, niż w puszce Pandory, i owszem cięż- prekażeti, prekazyti; (Boss. npoKa3HTb swywolić); prze-szych przekaz umysłom albo duszom ludzkim. Uraz.    Jez.    szkadzać , jjinbem,    fłi)$ren, $inberlid)    feięw. Sam jeden pa-

B 3 b. — 2) Przekaz, pokaz, pokazywanie; baê    nował wszystkim,    i przetoż łatwiej    wszystkiego dowiódł,

SBctfert, 25or$eigen. Myślę, czy się ów cudaczek Nie da zgła-    gdy mu nikt nie przekaził; lecz póki mu też przeszka-

skać przekazem łakoci lub cacek. Przyb. Luz. 152. Ba-    dzał Zbigniew, jakie wnętrzne walki bywały za niego,

cznym okiem patrzy na przekaz wszystkiego. Przyb. Luz.    Biel. 90. Ośm rzeczy są na świecie, które przekaża-

21.    Człowiek świetny szaty kapłańskiej przekazem. Przyb.    ją Nam w Rzpltej i szkody działają. Biel. S. N. 23.

Luz. 257. (ozdobą). On w nich zamierza sobie, obłudy    W chrześeiańskiej powinności nam przekażają najwiçoéj

przekazem, Na wieki zepsuć cały rodzaj ludzki razem.    trzy grzechy. Gil. Post. 3 b. Kłopoty, rozterki, uciski,

Przyb. Milt. 149. udawaniem obłudnym,    $eutblerifd)e 31or=    niesprawiedliwości przekażają a zatrudniają lud    boży. Bej.

fpiegehutg. — 5) Przekazka , odkazka,    pogróżka, 2)ro«    Post. B 4. On nędznik albo nie śmie pokusić    się do cie-

$11110. Nie lękaj się żadnych strachów ani przekazek. Bej.    bie ; abo też co innego przekażą mu. ib. P p 6. Lud

Ap. 85. Jeszcze się z zuchwałemi przekazy odgrażał,    ziemi przekazał im w budowaniu. W. i Ezdr. 4, 4. Po

Jak gdyby niewolników podłych w nas uważał. Dmoch. U.    zwycięstwie u Zawichosta Leszek był wzięt na monarchią ;

2, 250. Wściekły, z groźnym do niego ozwał się prze-    a już też był umarł Mikołaj Wojewoda, co mu w tym

kazem. ib. 2, 228. Słownych przekazów drobna oba-    przekażał. Biel. 114. Starostowie nie mają przekażać ani

wia się dziatwa, ib. 219. Za co nas tak surowym chcesz    hamować wolnego kupowania koni szlachcie. Vol. Leg.

martwić wyrazem, I za co się tak srogim rozwodzisz    2, 607. Którzy co wielkiego brali przed się,    chociaż im

przekazem? ib. 215. Jeszcze przydawał    dumne gwałci-    szczęście przeciwne było i do skutku przekaziło, odno-

ciel przekazy, Obrażony o takie czyny i wyrazy, ib. 504.    sili przecie wielką chwałę. Gorn. Sen. 533. Czemu mi tu

— 4’ a) Przekaz, nakaz, rozkaz. Tr. ber Śefcl)l, baó    przekażą? Biel. S. M. A 3 b. Złym przykładem swoim

2Int>efc$len. — b) Zakaz, ba$ Verbot.— 5) Przekaz, prze-    przekażają dobremu. W. Post. W. 272. Gniewali się, iże

kazanie czego na kogo. asygnacya; ba3 Uebertragen , He*    się nie próło po ich woli, ale im od ich złego przedsie-

berfteflen an jentanbeu, Slfjtgnireit. PRZEKAZAĆ, f. prze-    wzięcia przekażano. Żarn. Post. 3, 548 b. Pan Lubelski

każe cz. dok., przekazuje niedok., Przekazywać [reçu., na    przekaziwszy Bojanowskiemu, tak powiedział. Gorn. Dw.

drugiego odkażać, przenosić, asygnować, przelewać    14. (przerwawszy mu mowę). Pospólstwo żywność sobie

swoje prawa, i t. d. ; Vind. perkasat, povsdati , sadati;    obmyślawa , sprawom starszych nie przekażając ni w czym.

(Ross. nepecKa3an>, nepecKa3biBaTL dalej opowiadać;    ne-    Gwagn. 452. Cnie mięszając się, nie    wdawając, fie    mb

pecKa3iibiH, nepcKa3HUM powiadany lub usłyszany od    in-    fdjen ftd) in llidjtS). Zwykły częstokroć    być przekazywane

nych) ; 1) auf einen anbern übertragen, affigntren. Kiedy    i przewłaczane granice. Herb Siat. 71. (naruszone). W

kto dług przekazuje, tedy powstaje ugoda między prze-    nieprzekażonych robotach trwał. W. Sap. 17, 19. (bez

kazującym (asygnantem) i tym.... Gal. Cyw. 3, 253.—    ustąpienia przeszkodom, nieprzerwanie). PRZEKAZCA, y,

2) Przekazać; Boss. nepeKa3arb; pokazać, jeigett, twjei*    m., przeszkodnik, przeszkadzca, ber ©tö$rer. Tr. (Boss.

gen. Nikczemna mara , co w nnddziennym drzymaniu    ncpecKammcL plotkarz), f. nepecKammta 'PRZEKAZY-

krótko się przekaże. Przyb. Ab. 33. (przemignie). — §.    TELNY, a, e, n. p. Wszystek okrąg ziemi nieprzekazy-

Przckazować się z czym, okazować się, popisywać się;    telnemi sprawami był trzyman. 1 Leop. Sap. 17, 20.

ftd) womit fc$en laffen, grof) bamit t$un. z ładną żoną    (trwał w nieprzekażonych robotach. Bibl. Gd.), w cią-

przekazować się niebezpieczna. Haur. Sk. 174. — §.    głych, nieustannych.

Przekazać kogo w czym » przekonać, einen überführen. PRZEKĘS1TYTEL, tla , n., vilius est vocabulum et astutum Ktoby pozwał urząd o jaki występek, a byłby przekazań    simul et literatum sonat, ob. Przezżak. Cn. Th. 843. mę-

w tym, iż niesłusznie pociągnął, będzie winien.... Vol.    drek niedouczony, z głupia frant, co liznął nauki, a prze-

Leg. 2, 605, (Boh. prokazati, prokazowati). Godzi-li    się    dawać się chce za doskonałego. Wlod.    Dudz. 54. ein    »er*

wam Rzymianina nieprzekazanego biczować ? 1 Leop.    Act.    fdfntifder )palbgfle$rter, ber fein 33iéd)en    Söiffen an ben    ïag

22,    25. — 3 ) Jurid. przekazać, skazać na karę jaką ,    ju legen oerfte$t. Z takowych przekęsitytlów bezpiecznych

nerurt$ei(en. Ktoby się ważył o insze rzeczy na sejm wy-    schismy i herezye mnożą się i pochodzą. Pim. Kam. 204.

zywać, taki ma być we stu grzywien winy stronie prze-    PRZEKĘSYWAĆ, ob. Przekąsać.

kazań. Vol. Leg. 2, 605. Burmistrz ma być w 14 grzy- W PRZEK1, ob. Przek.

wien przekazań, ile kroćby nie dosyć czynił urzędowi PRZEKIEROWAĆ cz. dok., przewrócić, umfe$ren, umlenfen.

PRZEKŁADAĆ - PRZEKLNĄĆ. 539

PRZEKINĄĆ - PRZEKŁAD.

skiego. Salin. 2 , 225. — §. Przekład , wykład ; bic fër» fldrung, Sluâeinanberfe^ung, (Erörterung. Delegowanym dajemy wszelką moc z posłem Imperatorowéj wchodzić w wszelkie rozmowy i umowy, przekłady i wykłady Vol. Leg. 7, 558. PRZEKŁADAĆ, ob. Przełożyć. PRZEKŁA-DACZ, a, m. ; Boh. prekladać, prekladatel ; Sorab. i. pżewożwar ; Ross. nepeB04|tHK’B ; Eccl. npcB04HHK,L ; (Ross. 40KJia4*tHK'B referent); tłumacz, ber Uberfefjer. Przekładacz Serapiona. Syr. 29. PRZEKŁADNIA, y, i., uszykowanie słów, trudniejsze nieco do zrozumienia , hyperbaton. Kpcz. Gr. 1, p. 87. bie 2Bort»erfejgung. PRZEKŁADNY, a, e, mogący być przekładanym, przełożonym; Übertragbar, überlegbar, überfefjbar. — §. Aliter: Chleby przekładne, które leżały na stole pokładnym. Bibl. Gd. 1 Sarn. 21, 6 pokładne, przedobliczne, bte 6(baubrote. (Vind. priklad

Oni los wygranej na naszę przekierują stronę. Przyb.

Milt. 190. Złoto stanowi prawa, i znowu je psuje, I królów na tyranów snadno przekieruje. Przyb. Luz. 261.

Smotr. Nap. 9.

PRZEKINĄĆ , f. przekinie cz. jedntl. ; Ross. nepeKHHyrb , nepeHM4biBaTb, npoKHHyTb, npoKH4HBaTb, onpoKmtyTb, onpoKH4biBaTb, cf. kidać ; ( Rag. prikidnuti, prikidati disrumpere); przerzucić, przewrócić, przewinąć przez nogę; übcrroerfen, umroerfen, ftberä Sein roerfen. Przekinąć kogo przez nogę. Rej. Wiz. 26 b. Przekinąć się na drugą stronę; Ross. nepeKHHyTbca, nepe4aibca; przerzucić się, przejść na drugą stronę, zbiedz, przeniewierzyć się; jur anbertt ^artbet) übergeben, abfaflen, überlaufen. Stumant starosta Litewski do Krzyżaków się przekinął i ochrzcił.

Blryjk. 256 Gliński z zamkami Litewskiemi do Moskiewskiego przekinąć się obiecał. Biel. 457. Montenegryno- « chléb noworoczny ofiarniczy). wie, ile razy Porta z Moskwą wojowała, zawsze się na PRZEKLASYFIKOWAĆ cz.dok., przeczyścić, abflarett. Syrop stronę Moskwy przekinęli. Pam. 85, 1, 814. PRZEKIŃ- na wolnym ogniu przeklaryfikować. Syr. 280.

CZYK , TEREK1ŃCZYK, ‘PEREKIDCZYK, a, m., prze- PRZEKLEIĆ cz. dok., wskroś pokleić, lub klejone przero-niewierca, który się na drugą stronę przerzucił, zbieg, bić, bwdlletmen, überleintett, attberö Wttleinten; Ross. nepe-ber Ueberlaufer gut nnbern ^artpe^, (ob. ‘Perekita¹; Ross. K-ienTb, nepeiueHBarb. Przeklejenie Ross. nepeK-iefina. nepemeTqHHi. Kniaź Siemion od Litwy ‘perekińczyk , z PRZEKLEKOTAĆ cz. dok., klekocąc przebyć, bur^plappertt, wielą ludzi Moskiewskich przyciągnął pod Mścisław. Stryjk.    burcbfd)nattern, oerplappern, oerfe^nattern ; Ross. npoua-

660. Tward. W. D. 95. ‘Perekińczyka zawsze wystrzegaj    Jianaib.

się sługi, Kto raz potrafił zdradzić, potrafi i drugi. Źegl. PRZEKLEPAĆ cz. dok., klepiąc przebić, burcbflopfen. (Sorab. Ad 227. Goić. Niezbożny ‘perekidczyk Kasyan. Pm. Kam. 1. pżeklepanć chytry, (cf. oklepany) ; pżeklepanstwo chy-

256 ib. 359.

PRZEKIPlEć, f przekipie med. dok.

co w nim wre; Ross. iîepeKHrrfcTb, nepeunnaTb, (npoHii-nkTb, npoKHnaTb * przewrzeć) ; überlaufen auâ bem ïopfe, Überfoc^en. — Transi. Najszczęśliwsze chwile na twym przekipieć łonie, i wypocząć z nuży. Przyb. Ab. 153. przedrzymać, bun&fdjlummertt.

PRZEKISNĄĆ nijak, jedntl., kwasem przejść, bur^fduem; Vind. vkifatife, skifatife, fe prekifati; Rag. prikisnuti, prikissjeliti ; Ross. nepeKHCHyTb, nepenHcait, nepeKHCJihiM, npoKHCHjTb, npoKHcaTb; Eccl. npeimcaio.

’PRZEKKOZA, y, i., dama, zwierzę

podobne, tylko rogi w przód ma zawiesiste a nie w tył, jak kozy inne. Sienn. 282. et Sienn. Wyki. daniel, ber Sammljtrfcb.

PRZEKLĄĆ, ob. ‘Przekinąć.

PRZEKŁAD, u, m., przekładanie, przełożenie; ba3 Umie* gen, Umtragen, Uebertragcn. (Slov, predkłódatelka transposition Vind. priklad * noworoczny ofiarniczy chléb, ob. przedobliczny, przekładowy chléb; Ross. nepen.ia4Ka przestawienie, przestawka, przeładowanie; nepeicwb, nepe-KJia4HHa poprzeczny tram ; npoKia4Ka przekładana rzecz). Przekład z języka na język, przetłumaczenie, Sorab. 1. pżewożeno ; Groat. preztavlenye ; Eccl. npeBG4eHie. npe-B04i, npeTO^KOBaHie ; Ross. nepeB04'6 , bic Ueberfe|ung. Orygenes zebrał cztery przekłady Greckie biblii różnych osób. Sk. Dz. 116. Z przekładu rocznych dziejów Baro-niusza, wielem rzeczy zrozumiał do poprawy w żywotach śś. służących. Sk. Zyw. praef. Biblia według Łacińskiego przekładu, w kościele powszechnym przyjętego, na Polski język przełożona, przez Wujka. Przekład z Hebraj-

trość ).

wykipieć z garnka, PRZEKLĘSTWO, PRZEKLĘCTWO, a, »., PRZEKLĘCIE,

ia,    n. ; Boh. prokletj ; Sorab. 1. pokletżo; Carn. preklę-tje , prekletstvu ; Vind. prekletva, prekletje , preklinjenje ; Croat. proklétsztvo, proklinyanye ; Rag. proklêstvo , pro-kletje, proklêsctina ; Bosn. proklêstvo; Eccl. upOKMTh-ctbo ; Ross. npoKJHTie; §. a) baê 33erflud)en, bte SSerfïu-d?unej, ber $lucb. Dudz. 16. Choćby i anioł nam inną ewanielią powiadał, tedy to za przeklęcie mieć mamy. W. Post. Mn. 510. — \ b) Przeklęcie, adverb. Partie. Przeklęty. PRZEKLĘTNICA, y, i., przeklęta, przemierzła

we wszystkim kozie baba, ein öerflud)te3 SBetbftücf. Złośnice, przeklętnice otoż macie ! Teat. 52. c, 5. Przcklętnico , pięknieś zrobiła !

ib.    56, 78. et 25. c, 95. et 53. b, 60, et 55. b, 77.

PRZEKLĘTNIK, a, w., przeklęty człowiek; Rag. prokle-taz, prokleetmk ; Cro it, proklćtecz, chlovek proklet, ein oerflnc&tcr Serl. A tuś mi hultaju , przeklętriiku. Teat. 34, 79. Przekletniku! żeby cię ziemia pożarła! ib. 55. d, 9. PRZEKLINACZ, a, m., przeklinający, złorzeczący; ber glueber, Serflucfter; Sorab. 1. kleyiczer ; Sorab. 2. fluchar; Vind preklmjavez, fhentuvauz; Rag. proklêtaz, prokli-nalaz, f. proklinaliza ; Bosn. kunitegl ; Croat. preklinya-vecz; Eccl. npOK^HHaTeJib. Przeklinacz twój przeklęty będzie, a błogosławiciel twój błogosławiony. Budn. Genes. 27, 29. *PRZEKLNAĆ PRZEKLĄĆ, f. przeklnie cz. jedntl.. Przeklinać niedok. ; Boh. prokljti , prokljnati, prokletÿ; Morav. proklatÿ ; Sorab I. poklu ; Carn. preklęti, pre-klinam, prekovnem ; Vn\d prekleti, preklinjali, sakleti, fhentuvat; Bosn prokleti, prokliniti, proklinati, zlo rjeti komu; (prokleti, staviti ù proklêstvo) ;    prokleti, pro

klinati, proklignati, prikleeti, priklînati ; Croat. preklî-

nyam, kunèm ; Ross. npoujiHCTb, npoKJUHaTb; Eccl. oma-    bur# fd)tt>arj geftreift. Kamień przekoczarny, mesomelas,

cth, OMHHaTH, OKaHTH, npoKMHaTH, »e-iaTb HecaacTia;    gemma, quam mediam nigra linea secat. Cn. Th. 260.

złorzeczyć, oerfiucfyen, fïtldjen. Oni niech przeklinają; lecz    PRZEK0GN1STY, n. p. kamień, balanites, gemma, quam

ty błogosław. Budn. Ps. 109, 28. Przeklęteś w Carogro-    mediam virga Jlammea secat. Cn. Th. 261. queer burd)

dzie, bądź przeklęte i w Rzymie. Sk. Dz. 829. Przekli-    geflammt.

nała go złamaniem nóg: bodaj nogi złamał! Cn. Th. PRZEKOCZOWAĆ cz.*dok., koczując przebyć, przemieszkać, PRZEKŁÓĆ, ‘PRZEKŁUĆ, PRZEKUWAĆ, przekłół, f. prze-    cantptrenb burdjbringen ; (Ross. npoKoueBaTb burcbnomabifb

kluje, przekole cz. dok., Przekalać, Przekłuwać niedok.,    ren, OTKOueBaTb koczowisko odmienić; npoKaTaTbca długo

czym śpiczastym przebość, przebić, przepchnąć, burd)*    sie przejeżdżać). Musiał własną pościel dać dla tych na-

fted)en ; Boh. proklati ; Slov. propichugi, propichawam,    tretów; sam na materacu noc całą przekoczowawszy.

(cf. przepchnąć); Borab. 1. pżeklocż, pżekalacż , pżekolu,    Mon. 69, 1045.

npoKOjauHBćiTL , nepcKOÆOTHTL , nepeKOJiaiiHBaTL ; z kołatem przebijać, burcfyflopfen, flopfenb burd)fd)Iagen. — Transi. Przekołatać się gdzie, z biedą przedrzeć się, przebić się; nut genauer trocin burd)brtngcn, ftd; burd;arbetten. Lękliwie przez las ostatni ubiegli, kędy król już się też był przekołatał. Krom. 761.

pżekalam, pżekawam, pschekawam, pschekalam , psche- PRZEKOŁATAC, f. przekołace cz. dok.\ Ross. npoKOJOTHTb, kawoiu, pschekolu, pżekwotć ; Borab. 2. pscheklojsch ;

Croat. preklyuvati ; Rag. priklatti, prikogljem ; Bosn. pri— klatti ; Ross. ncpeKOJOTb, riepeuajibiBaTb, np0K040Tb, npo-Ka.ibiBaTb , npocnopHTb, npou3HTb, npOH3aib. Włosy trefią, ucha przekalają. Petr. Pol. 2, 199. Subtelniuchną igiełką anguły mapy przekalaj. Solsk. Geom. 2, 128.

Przekłuli ręce moje i nogi moje. Wrobi. 48. Obacz źy- PRZEKOMARZAĆ się recipr. dok., przedrzeźniać się, einem dzie ręce, któreś przebodł, obacz bok Rzymianinie, kló-    nad)fpotten. Gdy gadam, echo mi się z kątów przekoma-

ryś przekłół. Dambr. 259. Owad przekala skóreczkę za-    rza. Zabi. Zab. 47. (Ross. ncpcKopaTbca sprzeczać się,

wiązku owocowego , i składa tam swe jaja. Kluk. Zw. 4,    ob. Przekor).

frequ.) §. a) do końca doprowadzić, przeprowadzić, pokończyć; becnbtgen, l>tó junt fiin führen. Żywot swój aż do śmierci szczęśliwie przekonać ; proferre beatam vitam ad rogum. Mącz. Dwieście lat przekonać, przetrwać albo je zupełnie mieć, explere. Mącz. — §. b) Przekonać kogo, pokonać zupełnie, do końca porazić; ben @arau3 ntfl* dien, ttblltg aufretben. Król bardziej się być klęską ona rozdrażnionym, aniżeli przekonanym powiada. Arów. 605; (irritatum magis, quam fractum ). Prusacy rozprószeni i przekonani, władzy Hermana poddają się; fusi f radique. Krom. 115. Obiedwie stronie gonić drugich rzucą się wzajemnie, jedna o drugiej rozumiejąc, że przekonana ucieka; alteros victos discessisse. Krom. 642. Zebr. Ow. 57. Wielu wojen przekonani, zwyczaili się jakoś przegra-wać. Warg. Cez. 141. Może i tę przeszkodę przekonamy. Teat. 55. e, 45. (przezwyciężymy). Władysław prośbami biskupów przekonany, Zbigniewa do łaski przyjął ; preci-bus expugnatus. Krom. 119. Niewiadomość przekonana, vincibilis. Bals. Niedz. 1, 352. (przekonalna, do przekonania, do zwyciężenia, mogąca być przełamaną). Nieprzc-konany, niezbity, invincibilis. Cn. Th. 518. Przyczyna nie-przekonana, z istoty rzeczy wyprowadzona Bals. Kiedz. 2, 9. Potrzeba nieprzekonana. ib. 1, 55. Poważam Wc Pana zdanie, ale w moim nikt mnie nie przekona. Teat. 54. b, F 2. (przeprze). — §. c) Przekonać kogo dowodami, przeświadczyć, dowieść mu; einen überzeugen, über* führen ; Slov. preswedćugi ; Sorab. i. pżedobedu, pże-wihnu, pżcpokażu ; Carn. svisham ; \ind. preprizhati, previlhati, svifhati ; Croat. vputiti ; Bosn. nadgovoriti; Ross. y61>4HTB, y6bH<4aTŁ, npHJHUHTt, npiUHuaTb , yiH-uhtl, yiHuaTŁ, y40CT0BDpHTL. Przekonać się, Ross. Cßt-pmbca, CBbpflTbCH, yBipHTbCH; Eccl. H3BiCTBOBaTHCH, ycTOJinHTHca, oójHUHTbca. Ciężko mi się przekonać, aby on nie był głupim. Teat. 49. d, 5. Ten najmocnićj prze-

15. Przekłócie Ross. npomina, npoKOJorie. Przekalać, PRZEKONAĆ, /. przekona cz. dok.. Przekonywać vontin., przeszywać szydłem, szwajcą, perfigerc. Cn. Th. — §.

Przeklwać dziobem skorupy jaj, burd)ptcfen; Boh. proklu-bati ; Ross. npoK,iionyTL, npoKiCBbiBOTL. Po trzydziestu dniach pawy się z jaj przeklwały i wylęgły. Cresc. 576.

(Ross. nepcKOJOTbCH pojedynkować się , przekłóćsię, spadać się , pęknąć).

PRZEKŁÓPOTAĆ cz. dok., kłopocąc się przebyć, fiimnterltd) burd)bringcu ; Ross. npoxjioriOTaTb. Przekłopotałem życic moje.

PRZEKŁOSOWAĆ cz. dok., podmłbeić, kłosować, co większy, co suchszy lub dojźrzalszy kłos obić, co z większa omłócić. Kam. non oben mcgbrefćpen.

PRZEKŁUSAC cz. dok. , Przekłusować niedok., kłusem prze-machać, blirdjtrabcit. Przekłusawszy to miejsce, nazad się wrócić trzeba. Hipp. 41. Niżli ów posłaniec przekłusza , tym czasem się stało. Chrośc. Fars. 496. — Transi, fig.

Zona go statecznie za łeb przekłusała. Biel. S. N. 21. przcczochrała. — Przekłusać się , recipr., kłusem przejechać sie, ftd) tm îrapp SDîotion inanen.

'PRZEKO , ob. Przek. PRZEKOR1AŁY, a , e, białą smugę w poprzek mający, qnecr burd; roetfi geftrcift. Powróci flis z Gdańska w sukmanie nowej W szerokiej krajce pięknie przekobiałćj. Klon. Fl. H 2 b. Byk w miękkim kwieciu leży na bok przekobiały. Nag. Wirg. 507. (niveum latus).

Kamień przekobiały, mesoleuco$ gemma, quam mediam candida linea distinguit. Cn. Th. 260. WT pstrorożny czarownica ubiera się ubiór przekobiały. Bardz. Luk. 106.

Bystry pies przekobiały. Bielaw, b 4. Upstrzy matka dziecię jak prosię, bo tak z młodu bywa, Też piękne prze-kobiałe potym w błocie pływa. Rej. Wiz. 88 b.

PRZEKOB1ECIĆ cz. dok., na kobietę przemienić, tn Ctn oerroanbeln, umnmben. Przyślę tu Cherubinka, żeby go przebrać, przekobiecić. Teat. 20. b, 58.

PRZEKOCZARNY, a , e , mający czarną smugę. Wiod. qucer

KOPNY, a, e, od przekopów, ©raften *. Przekopny piasek, to jest, ten, który bywa wybieran a wywożon na groblę, fossilitius. Majz. PRZEKOPSKI, ““PREKOPSKl, ‘PEREKOPSKl, a, ie, n. p. Tatarowie Trekopscy od *Pre-kopu miasta. Buter. 4 65 bie ^erefcper Tatarn.

kona, kto u siebie jest przekonanym najmocniej. Gol.

kory plur.; {Boh prjkor injuria, krzywda; Rag. prîkor actio vilis, probrvm, dcdecus, conlumeha. ignominia; pri-koritti detraheie, disneditare ; Bosn. prikor, sramota de-decus ; cf. Croat okomoszt duritas , pertinacia ; Ross, ne-peu o pu spór, sprzeczka, yKopa, yKOpn3Ha, yKOpfc nagana, zarzut); — przekor, spór wielki, przeciwieństwo na odpór, (cf. przyskorka) ; großer Streit, SBtbermtüen, Sßtberftanb. Lepiej latać dołem, Niż z tak odmiennym przekor wieść żywiołem. Zab. 46, 524. Milcz niebaczna niewiasto, nic twoja nie wzrusza mnie przekora. Teat. 42. d, B. Na stronę te przekory, dobądź pałasza, ib. 7. b, 25. Wypada nieprzyjacielowi z téj strony fortecy przygotować jak największą przekorę. Jak. Art. 2, 384. Każdy to uzna, kto tylko na przesąd nie chory, Próżen jest ciemnych błędów', i ducha przekory. Zab. 4 4, 43. Zabi. Bóg poddaje go gwałtow-nych tyranek przykorze. Przyb. Milt. 384. et 4 45. Przekory narobić, naprzekarzać się komu. X. Kam. (Bosn. prikoriti exprobrare). — §. Z szaleństw moich żart czynią i gorzką przekorę. Teat. 45. c, 65„ Przekory, lascivia. Cn. Th. swywola , SJîuttyttHlte. — Czynił przekorę wielu królom. 4 Leop. 4 Mach. 3, 7. (zają-trzył).— §. Na przekor, na przekorę ? w kontr, wbrew', na złość, (Boh. na wzdory, na zdory, na truć; Bosn. na prikor invito me\ Rag. na prikor per dedecus, tebbi na prikor te invito; Carn. na klubu ; Sorab. 4. hdu na pże-kor, tżinu na pżekor contravenio , na pżekor retżu oblo-quor\ Ross. nepeKopaTbca przerzec się z kim, ob. Przekomarzać się); fdmur ftractś entgegen, junt Sdjttr,' junt fen; Sorab. 2. k’posznoju, na schalkist. Umysł ludzki z przyrodzenia zbyt jest uporczywy, i niby na kieł wziąwszy, sili się na przekor. Pilch. Sen. 77. Na przekorę Wo Panu wszystkie te sztuki wyrządza. Teat. 26, b, 50. Na nic nie dba , byleby się zemścił i na przykorę uczynił. Haur. Sk. 44. Na przekorę nudzącemu mię czasowi, wziąłem się do roboty. Teat. 2, 14 6. Wszystko mi na przekorę czyni. Tent. 55. d, 45. Choć nieprzestępne kładzie Neptun tamy, Żeglarz go wiosłem by na przekor drażni. Hor. 2, 456. Kniaź. Henryk chciał, aby Herman królem się pisał na przekor papieżowi. Nar. Hst. 3, 4. Użyć nie mogłem tego , co mi jak na przekorę los użyczył. Kras. Boś. 4 87. Min. Ryt. 4, 82. — g. Personif. Przekora, n. p. Precz ztąd przekoro ! niech cię dyabli biorą. Teat. 52. d, 70. sekotnico, dyablico, przekletnico, Bćtnfcrinn. PRZEKORNY, PRZYKORNY, a, e, — ie adverb., niestworny, nieskromny. Cn. Th., unetttljaUfam, Httöer* fcMntt. (Rag. prikórni, prijkorni inhonestus; Croat. oko-ren durus, morosus). Nie mógł się skaraskać przekornego kruka. Pot. Pocz. 445. — §. Sprzeczny, krnąbrny, przeciwny; rcibrig, nuberfpchtfitg. Kąkol jest to ziarno zbożom, osobliwie pszenicy, przykorne. Haur. Sk. 36. Przy-

PRZEKONYWACZ - PRZEKOPISTY.

PRZEKOPNY - PRZEKORNY.

541

Wym. 354 , Ross. H3Bl>meHHbiH przekonany. Przekonywający, Ross. y6t4HTeaŁHUH, yjmniTejBHHH ; EccL npenpt-TejŁHUM. Czyli się to nazywa być przekonanym, milczeć i nie wdawać się w sprzeczkę! Teat. 49. c, 79. Przekonanie, bfe Ueberjeugmtg, Garn. previsha, previshenga ; PRZEKOR, u, w., PRZEKORA. 1‘RZYKORA, y, z., Prze-Vind. previfhenga, skasa, preprizhanje, previfhanje; Ross.

v yjHKa, y6k4HTeJi»HOCTb. Nie trzeba przed przekonaniem obwiniać; ale gdy dowiedziesz, w ten czas karać. ib.

4 5, 64. Wołochowie despota swego żadnym prawem nie przekonałego, ani sądzonego, zamordowali. Orzech. Qu.

444. Nie wymowa tylko, ale przekonywanie z jego ust płynie. Gaz. Nar. 4, 4 4. PRZEKONYWACZ, a, m., prze-świadczyciel, ber UcRergenger ; Ross. y6t4HTe4t, yjMumejb.

PRZEKOP, 'PEREKOP, TREKOP, u, m., PRZEKOPA, y, i. ; Boh. prukop ; Slov. prékopa , prikopa ; Carn. prekóp ;

Bosn. prokop ; Rag. proköp ; Ross. npoKOirb, nepeKOirb,

B040np0B04’B ; rów na około czego okopany, lub przez co przebity, et« gelbgratxm, ein ©reiften urn etroaS Ijcnmt, ober bltrd) etroaê burd). Przekopy około roi, pól, łąk, ogrodów czynić trzeba dla przejazdu. Zaw. Gosp. Winnice i ogrody zamiast płotów', przekopami okopują. Cresc. 442.

Przekopą wodę z jakiego strumienia do stawu sprowadzić.

Strój. Staw. B b. Trzy wały usypał, i trzy przekopy albo rowy głębokie, przywiódłszy w nie wodę, wykopał, chcąc Litwie najazdów bronić. Stryjk. 386. [§. Transi. Perekop, u Tatarów Orkapi, starożytne Tafry w Krymie 3]. Przy Dnieprze jest przekopą, jakoby na tysiąc i dwieście sążni przegrodzona, tam Tatarowie od tego przekopu nazwani Przekopscy mieszkają ; miasto główne ich Przekop w Tau-ryce, którą także Przekopem zowią. Gwagn. 644. Stryjk.

223. Car Tatarski mieszka w Przekopie. Boter. 463. Cóż piękniejszego nad Rzym jest, głowę Europy, Przecież woli ordyniec swoje Perekopy. 4/on. 76, 782. ob. Prze-kopski. PRZEKOPAĆ,-/, przekopie cz. dok., Przekopywać frequ.; Roh. prokopati, prokopawati, prekopati, pre-kopawati ; Sorab. 4. pżekopacż', pżekopam; Carn. preko-pavam , shtiham ; Vind. prekopati, skuskopati; Croat. prekopati , prekopam ; Bo>n. prokopati, prikopati, okopati opet; Rag. prokopatti, prikopatti ; Ross. nepeKonait, nepeKanbiBaTb, npoKonaib, npouanbiBaTb ; rów przeprowadzić , kopiąc przebić, burdjgraftett. Skarbcie wam skarby w niebiesiech, gdzie złodzieje nie przekopywają, ani kradną. Budn. Math. 6, 20. — Transi. Widzę gwoździe, widzę rany, Któremiś wskroś przekopany. Kchow. Roi: 76. przeryty, przebity.

PRZEKOPCIĆ cz.dok., kopciem przejąć, bur dir äußern ; Boss. nepeKOimiTb, nepeiîamiHBaio ; nijak. PRZEKOPC1EĆ , kopciem przejść; Ross. npOKOiniTb, kopciem przejść.

*PRZEKONOPC?YĆ cz. dok. ; Ross. npoKOHonarHTb ; konopiami przetykać, n. p. szpary w okręcie, burdjcalfatent.

PRZEKOPIOWAĆ, /. przekopiuje cz.dok., Nar. Hst. 2, 534; przeobrazić, przepisać, przemalować, aftcoptren.

PRZEKOPISTY, a, e, pełen przekopów, »on ©räften bttrdp fdjnttfen. — *§. Lubieszowski około przekopistego wyspy wału, tamą zowią, taborem się obmacnia. Krom. 647. w przek wysypany wał, quecr burd) aufgefd)uttet. PRZE- korne a bodliwe bydlę. Raur. Sk. 53. Weg. Marm. 3, 39.

PRZEKORZENIĆ cz. dok., korzeniami przesadzić, »entminen,

noxtpHBaio, nOMapaTb, noMapuBaTb; Eccl. npenepTHTH. Przekresić, kasować, zmazać co, naznaczyć. Cn. Ad. 940. ‘Kapitułę tę myśmy przekrześlali obelo, to jest krześla-niem. 1 Leop. Esdr. 10. naznaczyli, benterïen, bełetdjnen. PRZEKRESKOWAĆ cz. dok., przegłosować, kreskami przezwyciężyć; iiberfłtmmen, ntefjr ©ttmmen für fttü b<»ben.

(cf. przepieprzyć) ; Vind. sakoreniti.

FRZEKOSTNICA, y, i., unedo, fructus arbuti. Urs. Gr. 145, ob. Niesplik.

‘PRZEKOW, u, m., przekucie, okow, kajdany, pęta; Ross. nepenoBKa, ©tfen, roorin einer eingefcbmiebet ift, Mein. Rozerwał ich przekowy. Wróbl. 254 ; vincula eorum diri- Emmery obrany prezydentem, czterema głosami przekrć-puit. PRZEKOWAĆ, ob. Przekuć.    skował Miraba, także żądającego prezydencyi. Gaz. Nar.

PRZEKRAGENIE, ia, n., przegroda, przerąb w stajni na 1, 40.

kształt kraty uczyniony, vacerra. Macz. eine OŚerntadjung, PRZEKROCZYĆ cz. dok., Przekraczać niedok. \ Boh. prekro-

ein SSerfdtlag non ©egitter.

PRZEKRACZAĆ, ob. Przekroczyć.

PRZEKRADEK , dku, m., przekradnicnie , przemknienie ;

ćjti, prekraćowati ; Slov. prekroćugi ; Rag. prikrocitti ; Bosn. prikoraciti; Vind. prekorazhit, v’ prek korazhiti ; Croat. prekerssujem ; Ross. nepemanryrb ; przestąpić, über* ba3 2)urcbfteI)Ien, Sffiegftefjlen. Krzyżacy przekradkiem cichym    fdjreiten. Przekroczenie, Croat. prekoracheoye ; Vind. pre-

przez dzikie manowce przepadli. Krom. 442. PRZEKRAŚĆ,    korazhenje, prestop, ob. Przestęp , cf. występek. PRZE-

f. przekradnie cz. jedntl., Przekradać niedok., Przekrady-    KROCZYCIEL, a, w., który przekracza, przestępca, ber

wać cont. frequ., przemknąć co kryjomo ; Vind. skuspla-    Heberfcbreiter ; Croat. prekerssilel, f. prekerssitelicza.

siti, skuslesti, skusvijti, burd)fte|>len, tt)egffal}len, fortfte^ PRZEKROIĆ, f. przekroi cz. dok., Przekrawać, ‘sprzekra-leit. Jeśliby kto wołu abo owcę przekradł. Radź. Exod.    wać niedok.; Boh. prekrageti, prekroiti, prekragowati ;

22, 1. Prometeus ogień z nieba do ludzi przekrada.    Sorab. i. pschekraju, pschekrajem ; Ross. nepeupown»,

Pot. Syl. 359. przekradkiem przeniósł, fnnüfecrftcfiien. Prze-    nepenpaHBaTb; krając przedzielić, burd)fd)neiben, non ein*

kraść towary zakazane do miasta, Oefter. üffictctren ein*    ftttber f^neiben. Sprzekrawał w poły szaty ich.    Radź. 2

fdjroarjCtt. Przekradzione towary, Oefter. eingefdjrodrjte    Sam. 10, 4. Przekrojenie, ‘PRZEKRÓJ, ju, m.,    [przecię-

Sßaaren. — §. I pani tego domu musi odpowiadać, Ze    cie, 25urd)fd)nitt 2]; Ross. nepeKpoÖKa; Er. cl.    npoupofi,

cię śmiała nad zakaz królewski przekradać. Pot. Arg. 79.    npoptaaHHaa Ha nesrb HHÓy4b 4tipa; ( Ross. obs.    nepeapoił

ukradkiem przechować, uejefylen, öerbergen. PRZEKRAŚĆ    Mtcaua kwadra).

ren ató $önig, eine getntffe olö Äönig Einbringen. Umarł Jagiełło przekrólowawszy lat beze dwu pięćdziesiąt. lirom.

532.

Ross. nepeKponHTb; kropiąc przenikać, burd;fprü$ien, fprüt* jenb burilte^en. — Transi, fig. Kilka razy go kijem prze-kropił w ciemności. Teat. 7, 64. przetrzepał, przegarbo-wał, er Jat Jn mit bem ©tocfe bnrjgegerbt.

się, recipr., przekradkiem przejść, wyjść, wymknąć się, PRZEKROLOWAĆ cz. dok., królując przepędzić, burdjregte* wyśliznąć się; ftd; Ijeimltdt roegfteljlen, bur^ftc^len; Vind. fe odkrasti ; Rag. prokrasti se kùda ; Ross. npOKpacTbca, npOKpa4UBaibCH. Ulisses się waży Przez różnie rozsadzone przekradywać straże. Otw. Oiv. 518. Przekradł się PRZEKROPIć, /. przekropi cz. dok., Przekrapiać niedok.', ode mnie i odwiódł z sobą córki me. Radź. Genes. 31,

26. On się lasami pod obóz nasz przekrada, aby go jako ubiegł. Birk. Chodk. 5. Zazdrośnym mężom żony odpłacają niewiarą i przekradnieniem się. Teat. 10. b, 40.

rab. i. pżekrćwam ; Carn pregerniti; Ross. nepeupuTb, nepeKpuBaib; tajemnie przechować, nerljcl/len, ocrftedfen. Czerwonym sznurem Rahab domek swój w Jerycho Znaczy, przekrywszy śpiegi Jozuego cicho. Pot. Zac. 105. Przekryjże mię od skrytej rady złośników. Radź. Ps 04, 3. Siedząc pospołu z inszemi kaletę swoje sam oderznął i przekrył, a udawał, że to jego towarzysze uczynili. Chełm. Pr. 190. Mówi szalony: wody kradzione sa słodkie, a chlćb przekryty jest smaczniejszy Radź. Pro». 9,

Przekradła się jałówka, źrzebica * nieprzypuszczana do PRZEKRYĆ, f. przekryje cz. dok., Przekrywać niedok.: So-byka, ogiera, została cielną, źrzebną. X. Kam.

PRZEKRASNY, a, e, — ie adverb., bardzo piękny, fefyr fdjtt; Ross. npenpacHbiH; Eccl. MHorojtnoTiibiH, npey-KpauieHHbift.

PRZEKRAWAĆ, ob. Przekroić.

PRZEKRĘCIĆ, f. przekręci cz. dok., Przekręcać niedok.:

Boh. prekrautiti; Vind. prefukati, okulsalukati ; Ross. ne-peBepiiyrb, nepeBepTMBaTb, nepeBeprfcrb, nepeBcpnHBaTb (cf przewiercić), CBepHyrb, CBeprfeTb, CBepTUBaTb, npo-cynHTb; na drugą stronę kręcąc przewrócić, tferbrebcit,    17. fprzemknięty).

propr. et transi. Klucz przekręcić, einen ©djlüffel abbteljen. PRZEKRZCIć, ob. Przechrzcić PRZEKRZCIWA się ziemia, Przekręcić sprawę; do góry nogami przewrócić. Słowa    ob. Przekwila się. PRZEKRZTA . ob. Przechrzta,

komu przekręcić; Ross. jntHBHTb, o6o4*HBHTb, (cf. lżyć ). PRZEKRZYCZEĆ, PRZEKRZYKNĄĆ, f. przekrzyczy, prze-Ty mi słowa przekręcasz, i sylaby połykasz. Pilch. Sen.    krzyknie cz. dok., Przekrzykiwać contin. frequ., przekrzy-

list. 364. — §. Gdy się nieco zły los przekręcił, Pokój    kuje pr. ; Boh. pfekriceti ; Sorab. 1. pscherjschcżu Vmd.

do kraju zawitał luby. Zab. 15, 34.

‘PRZEKRESIĆ, PRZEKREŚLIĆ, ‘PRZEKRZEŚLIĆ, f. prze-

prekrizhati, predreti, prevpiti ; Ross. nepeKpmiaTb, npo-KpHKHyTb , npoKpHnaTb, nepeKiHKaTb, nepeiuHwy , nepe-krzesi cz. dok., Przekrzesać, Przekrześlać niedok., zama-    KMKHBaTb, 3aroBap«Tb ; krzykiem przegłosie, übi’rfdjreien.

zywać, kancelować, biirć^fłretd^ett, attöflretc^cn ^ Slav. pri-    — Szczygieł przekrzykuje, ßanial. J. 3 b. odzywa się

cêrtiti; Croat. izbriszati ; Ross. nepenepKHyTb, nepenep-    krzykiem, pokrzykuje sobie przez czas

THTb, nepenepnBBaTb, nepHHTb, ucnepHHTb, noxtpHTb, PRZEKRZYWIĆ, f. przekrzywi cz. dok., Przekrzywiać niedok. ;

Ross. nepeKpHBHTb ; na drugą stronę nakrzywić, zakrzywić przegiąć, umfrümmen, umbeugen. Cn. Th.

‘PRZEKRZYZOWAĆ cz. dok., krzyż przez co uczynić, przeżegnać krzyżem; burd)freufcen, freufcenb fegnen; Gam. pre-krisham ; Croat. prekrisujem , prekrisilszem ; Rag. prikrî-xiti ; Bosn. prikrristiti, uciniti krisg na sctogod, uciniti na krrisg ; Boss. nepeupecTim, nepeKpeuiHBaTb (2. przechrzci ć).

PRZEKSZTAŁCIĆ, /. przekształci cz. dok., Przekształtować niedok., przeformować, przeobrażać, kształt rzeczy przemieniać , przeinaczyć, przewierzgać, przerobić; Vind. preberniti, predrugit.i, prćmeniti, prebrazhuvati ; Eccl. nepeq.ieHHTH, nmftalten, umformen. Fenixie, co cię zwykła śmierć skonem odradzać, I twą starość w niszczącym zarzewiu odmładzać, Co się chutnie w zalotnym zagrzebasz popiele, Mając zasię ztąd wyniść w przekształconym ciele. Zab. 4 5, 4 58. Kniaź. Nimfa przekształto-wana w muchę. Toi. Saut. 409. Wybrani są przekszał-towani i odmienieni z obrazu Adamowego. Farn. 145. Kamienie miotane Ręką Deukaliona w mężczyzny prze-kształtowane. Otw. Ow. 25. Dobrzeby było, gdybyś Wc Pan z Lorensa chciał się przekształcić na Erasta. Tent. 5. c, 7. Melamorphosis, przekształtowanie, odmienienie kształtu. Mąc.z. Melaplasmus , przekształtowanie. Urs. Gr. 93. Mogący być przekształconym, ‘przekształtny ( Vind. pre-bernliu , predrugliu, premenliu, prebrazhliu). Możność być przekształconym , ‘przekształtność ; Vind. prebernli-vost, premenlivost, predruglivost, bie iSermanbelbarfcit.

PRZEKUĆ, f. przekuje cz. dok., Przekować niedok., Prze-kowywać frequ.\ Boh. prekowati, pfekowawati ; Slov. prekowâwâm ' Rag. prikovatti, prikivati ; Croat. prekovâ-ti , prekâvam ; Ross. npoKOBaib, npoKOBbiBaib, nepeuo-Baib, nepeKOBbiBaTb ; §. a) Iransform, kując przemieniać; Ross. HaBapnn, HaBapuBaTb, (cf. nawarzyć); umfcbmiebett. Pierwej honor za cnotą chodził poufale, Przekuli w stal wiek złoty piekielni kowale. Nar. Dz. 5, 4 27. Talery przekowywa na monetę. Star. Dw. 59. Przekuty Boss. HaBapHHH; przekucie nacapKa. — Transi, fig. Przeko-w;ać kogo, przerobić go, na swoje kopyto przekabacić, przelać go; einen umarbeiten, umfcbmteben, umgießen, auf atibere éebanfen bringen. — §. b) Perßgend. Przekuć, przebić, przeniknąć; burdjfdjmteben, burd)fif|lagen, bur^bauen, burcbbammern. Kazał srogie skały przekowywać, by rzekę od miasta do miasta prowadzić. Star. Pob. C 2. Prze-kował ostre karki Hemu. Tward. Wt. 60. W wieczór przekuwałem sobie ścianę ręką, i wyszedłem. 3 Leop. Ezech. 42, 7. tprzedłubałem. 4 Leop.). Przekucie, przebicie Boss. npOKOBKa. Nieprzekowany, nie do przekucia , unburdjfcblagbar. Wrota żelazne, i nieprzekowane Wyłamał snadnie progi śpiżane. J. Kchan. Ps. 4 62.

PRZEKUKAĆ cz. dok., kukając przekrzyczeć, mit Sîudud’9ÎU= fen überfcbreten, uberduden. Nocna gżegżołka zawsze dzienną przekuka. Bys. Ad. 50.

PRZEKUP, u, m.; Ross. nepeKynb; przekupowanie, mały drobiazgowy handel. PRZEKUPIECTWO, PRZEKUPSTWO, a, n. ; Boh. hokynarstwj, Sorab. 4. pżekapwarstwo ; Carn. prêkopilu ; .^öderen), îrobeleç. Przekupiectwo , gdy rzeczy kupujemy na ‘przedaj, dla gości, którzy nie zawżdy na targ trafią. Gost. Gor. praef. Petr. Ek. 428. Przekupstwo, gdy śniadne rzeczy kupujemy na 'przedaj. Petr. Ek. 127. Dokąd znak zwykły na rynku wystawion będzie, dotąd na przekup nic kupować nie mają przekupnie. Szczeb. Sax. 332. — §* Wszyscyśmy jak na przekupie , przedajem, kupujem, i po gospodach się włóczymy. SA. Dz. 357. jak na targowisku, trie auf beut £ri)belmarfte. — §. Przekup , szacherstwo, podkupowanie, przekupowanie nieuczciwe; Boh. auplatek ; Bosn. pod-michjanie, mito, ©cfyad^eret), ©djacbcrlanbel, 33eftecl)ung. Odebrać to macie, co przekupem dostąpił Adrast. Jabł. Tel. 274. Godności, urzędy, sprawiedliwość, wszystko to tam szło na przekup. Staś. Num. 2, 423. Niechaj sędziowie nie potępiają niewinnych, albo też bezkarnie nie wypuszczają winnych, niechaj przekup albo łaska, niechaj nienawiść lub miłość nic ich nie wzrusza. Kucz. Kat. 3, 498. PRZEKUPIĆ, f. przekupi cz. dok., Prze-kupiać niedok., Przekupować contin.\ Boh. prekupowati, prekaupiti ; Sorab. 4. pżekupuyu ; Croat. prekupujem ; Bosn. prikupiti, kupiti, za prikro dati ; ( Vind. prekupzhati » nad to na kupę zbierać); Eccl. npeKyiuiHTH; Ross. ne-peKynHTB, nepeitynaTb. — §. 4 a) przed drugiemi zakupić, rorfaufett, auffaufcn. Przekupniowie na drogi zabiegając, u tych, co żywność do. miasta wożą, przekupiwszy, na rynku zaś jak najdrożej mogą przedają. Vol. Leg. 5, 648. Wielkie jest mnóstwo przekupniów , zwłaszcza w przekupowaniu dziesięcin. Modrz. Baz. 564. — §. Przekupić co, zbyt drogo kupić, przepłacić; ju ifjeuet faufen, fiberjaWen. Tak statki leguminą opatrzyć, aby w drodze za gotowe pieniądze nie kupowano , i nie szukano prowiantów, których abo przekupić, abo nie dostanie. Haur. Ek. 4 71.— b) Przekupować * przekupniem być, z przekupu żyć; ÿjtfent, köderet) treiben, cauponari. Cn. Th., Boh. hokynafiti; Vind. bragnaruvati, predkuplenu priedati, kupzlilivati ; Ross. nepenp04aib, nepenpo4aBM-BaTb , nepeToproBaTŁ , nepeioproBbiBaib, óapuuiHHnaTŁ. Stan szlachecki teraz winem przekupuje, i kupczy pod pretextem wolności szlacheckiej. Vol. Leg. 3, 226. et 5, 366. — §. 2) Przekucić sędziego, przedarować, prze-nająć, befielen; Garn. podmitim; Vind. podmititi, pomizhiti, naperkupiti, podmasati, pomasati ; Croat. mititi, mitim (ob. Mycić, myto), podmichujem, podmitenye, zamititi, za-mitùjem; Rag. mititi, podmititi, zamititi; Bosn. mititi, zamititi, datti mito, podmititi, podsipati, (ob. Podsypać); Ross. 3a4apHTb, 3a4apuBaTŁ , y¥34HTb. 3a40ÓpiiTb , 3a-4aópuBaTb. y40ÓpHTb. Złoto przekupią, warty i zamki otwiera. Przyb. Luz. 264. PRZEKUPIEŃ, pnia, m.\ Slov. prekupnik ; Boh. prekupnjk, hokinar, hokynar; Sorab. 4. pżekupnik; Garn. prêkopz ; Vind. predkupez, kupzhlivar, bragnar, tandlar, ( ob. Tandeciarz); Croat. prekùpecz , pretersècz , podmititel ; Bosn. prikupitegl, priprodavaç; Rag. priprodâvalaz, prodâvalaz ; Ross. nepe-KynmwKb, nepenpo4aBeu,'b, nepeioproBiuHKS, óapmuHHicB; skupień, przekupstwem bawiący się; ber $ö(fe, ütröbler, tXnterfäufter. Przekupień solny, ob. Prasoł. Przekupień starych rzeczy, ob. Wendetarz. Przekupień ludzi, ob.

544 PRZEKUPKA - PRZEKWINTARZ.

PRZEKWINTNY - PRZELAĆ.

Ludokupiec, martauz. — Prov. Przekupień musi kłamać.    TNY plur., PRZEKWINTOWANIE, ia , n., zbytnia wy-

Cn. Ad. 941. PRZEKUPKA, i, i. ; Boh. prekupnice,    tworność, przesadzenie pieszczone; 2)eltcate|fe, üRcrtrte=

hokinarka, hokińa, hokyné; Slov. prekupnica ; Vind. kup-    bette ^ein^ett beS ©efd)macf$, Btereret;. Zbytnie wydwarza-

zhlivarza, bragnarza, tandlarza ; Croat. fdyarka, filarka,    nie, abo jak białegłowy zowią, przekwinty, śmiech za

podmititelicza ; Bom. priprodavaliça ; Rag. prodâvaliza,    sobą ciągną. Gorn. Dw. 158. Modna żonka, po tych

priprodâvaliza ; Ross. ToproBKa, óapbiuntHua; która się    wszystkich przekwintaoh, czasem z hajdukiem uciecze.

przekupem bawi, bte ^öcftitlt, ïfôblenttn; (Oe ft er. 3ratfd)le*    Opal. Sat. 39. Dideria, naśmiewstwa, przekwintowanie,

rinn). (Matka jego przekupką była, jarzyny na rynku    uszczypliwe przymówki. Mącz. ©ttcbelrcbett, ©pottrcben.—

przedawala. Warg. Wal. 95. Już to i przekupki wie-    g. 1 wrona ma przekwinty, to ścierwik, to żółwik,

dzą, Corycaeus auscultavit.. Mącz. (baby na trecie o tym    Zjadłszy choć bez serwetki, kracze, że nie słowik. Bielaw.

gadają). Jak przekupka się swarzy. Cn. Ad. 1114. Le-    Myśl. E 4. PRZEKWINTOWAĆ, -ał, -uje, med. niedok.,

/ dwieby się dudarzowi albo niewstydliwćj jakićj przekupce    zbytnie przebierać, przebarszczać, przesadzać; ntdtfeltt,

na trecie    to zeszło. Rim. Kam. 105. PRZEKUPNIOWY,    tdbeltt, übermäßig beltcat tpun. Dorna    lada    co zje,    u    lu-

a, e, od    przekupnia, ^iStfintt*, Wörter»; Sorab. 1. pże-    dzi przekwintuje. Cn.    Ad. 198. — Przekwintować    się    re-

kupczowć , pżekupnć. Handel przewozowy czyli prze-    cipr., n. p. Pastuch oborny nie tak się musi z.paszą,

kupniowy. Pam. 83, 125, cf. kramarski. PRZEKUPNY,    jak owczarz, przekwintować. Haur. Ek. 178. — §. Gan-

a,    e, — ie adverb., do przekupienia, bcjłcdjltd). Nieprze-    nilu aliquem incessere ; nagabać, nazywać kogo abo przekupny Eccl. HCyMMTHun. Nieprzekupny sędzia, Teat. 45.    kwintować sobie przeciwko komu. Alącz. przeszydzać z

b,    103.    W sprawiedliwości nieprzekupne kwiaty Przy-    kogo, einen oerfpotten.    Gdy chudak    pana    daruje,    dyabeł

bierałem    się, jako w strój bogaty. Chrośc. Job. 106.    z niego przekwintuje.    Rys. Ad. 16.

Przekupny człowiek Ross. oônpoxa. PRZEKUPSTWO, ob. PRZEKWITNĄĆ, przekwitł, f. przekwitnie med. dok., Prze-Przekup.    kwitać niedok., czas niejaki kwitnąc przetrwać , burd)blń*

PRZEKURZYĆ, f. przekurzy cz. dok., Przekurzać niedok.;    fielt; Broat. preczvétujem ; Dal. proczvitarn ; Bo*n. pro-

Sorab. 1. pschekuriu, psehekurim; (Vind. skuskuriti »    çvasti, proçvjetati ; Ross. npoiißicTH, npouBtTaTt. Za-

przepalić) ; Ross. npoKypwrb, nepenypHTb, nepenypuBaTb ;    łuję że mój przekwitł marnie maj zielony. Kulig. Her.

przekadzić, burd)rätld;erit. Przekurzyć izbę, zapaliwszy    121.— Effloresco, ‘wielmi kwitnę, przekwitam, rozkwi-

suche jałowcowe drzewo., Krup. 5, 365. — Fig. W chwi-    tam się. Mącz. ailfblübeit.

lę tę, przekurzoną śrzonem niespodzianym. Tuard. W. PRZELAĆ, f. przeleje cz., dok., Przelewać niedok. ; Boh. I). 2, 211. przyprószoną, beftreut, befłćiubt. — Transi. prelit, preljwati, proliti, proljwati; Sorab. 1. pżehliwam, fig. Urzędnik żeby sam pierwej rzecz, którą ma do rady    pżehliyu; Sorab. 2. pschelasch ; Vind. skusliti , preliti,

-podać, przekurzył i przejrzał, jak ją podawać. Petr. Pol.    prelivati, prelijati ; Croat. prelèvam ; ßa^.-prilitti, priljee-

381. t. j. przebiedz, burcblailfett eilte    @ad)e. Tylko się    vam ; Bosn. prilitti, prilivati, prolitti, proliuati ;    Ross.

przekurzył w nauce, trochę się pouczył; leviler attigit.    npojHTL, npoJHBaib, nepeMTb, nepe^HBaib; §.    1)    truns-

Mącz liznął, szkosztował.    fund. przelewać co w inszy statek, przetaczać, zlewać;

PRZEKUTY, ob. Przekuć.    umgießen , tu ein ûttbereS ©efäß fünften. Byś morza łyżką

PRZEKWILA się ziemia, abo przekrzciwa, gornicz., gdy    nie przelewał w dołek. Mon. 71, 48. — Fig. Terni sło-

w ciąglicy abo też w miękisku pokazuje się kolor od    wy sw'ój zapał wszystkim w piersi przelał. Dmoch. U. 2.

powierzchownego odmienny. Os. Zel. 82. bie ©rjaber dlt=    8. (udzielił). — §. Przelewać kruszcowego co, przeta-

bert bie ßarbe, gebt in eine anbere $arbc über.    piać; ttmfdjnteljen, umgießen. Już ściany odzierają z ryn-

TRZEKWAGA, ob. Srzodwaga.    sztunków, nawet co okrywa Kościoły i ołtarze złoto

PRZEK WAS, u, m., Przekwasy, ćiała,    które są przesyco-    Mars przelewa. Ustrz. Troi. 126. (obraca na    narzędzie

ne

kwasorodem. Śniad Chem. 197.    N. Pam. 6, 520,    wojenne, cf. przekuć). Transi. /ig. W przeciągu    lat    kilku —

Überfaure Körper. PRZEKWASIG, f. przekwasi cz. dok.;    dziesiąt przelałby się stan miejski w szlachecki. Ust. Konst.

(Boh. prokwasyti przemarnować) ; Vind. vkifati , skifati ,    1, 109. przemieniłby się, przeszedłby; fid) OenMttbelU,

prekifati; Ross. nepcKBacHTb, nepeKBauiHBaTb, npOKBa-    übergeben in etmaê. Naród Turecki musi upadać, póki

CHTb; kwasem zbytecznie przeprawić, überfflUCrn, burefp    albo monarcha obcy nie podbije go, albo w nim jaki

feinem. Chleb bardzo przekwaszony, najmniej nie tuczy.    Piotr nie powstanie, któryby go przelewał. Pam. 83, 2,

Cresc. 159. Przekwaszenie , superoxygenatio, proces,    160. (przekształcił, przeformował). Dawali im dobra

przez który ciała z większą się ilością kwasorodu łączą,    swoje, przelewając na nich prawo własności. Nar. Hst.

niż do ich nasycenia, potrzeba. Śniad. Cliem. 197. b(l3    2, 291. przenosząc, zdając na nich, fein fRcdjt (Utf etUCtt

Ueberfaitent, bte Ueberfanerung. PRZEKWAŚNY, bardzo    anbern übertragen. — §. 2) Abundant. Przelewać, prze-

kwaśny, überfnuer ; Ross. npeKHCJUH.    pełniać; übergteßen, Ü&erfdjûtten. Pod miarą lać, aby nie

PRZEKW1NTARZ, a, m., przebieracz, delikatniś, wytworniś    były przelane, ani też nie dolane. Cresc. 541. Przelać

pieszczonego gustu; ein beltfater SJłenfd), ein Rafler, ïabler.    się, Eccl. npeH3JinuicH, npeH3JHBaTHca; (Sorab. 1. pże-

Nieprzekwintarz, niewymyślny w jedzeniu. Wiod. — §.    hliwam szo opływam, pżehliwacżnć, zbotni zbytni). —

Z Tniego przekwintarz, wnet słowo wyszpoci. Alb .z Woj 17.    g. Przelewać krew'* rozlewać. Cn. Th. 948. 2)!ut »er*

przedrwiwacz, ein SBortflauber, ©ilbenftedjer. PRZEKW1N-    gießen. — §. Przelewać przez co, burdjgteßen, burd; et*

PRZEŁAKOCIĆ - PRZEŁAMAĆ. 545

PRZEŁADOWAĆ - PRZEŁAJ.

I za przeprawą z boku się odkryli. Jabł. Buk. R 2. — §. On się obaczywszy, dopieroż z 'przełaje Imię się z nim targować. Prot. Jał. 25 b. Skąpy jałmużny nie da, choć z 'przełaje. Prot. Jał. 4. Odszczepieńcy i z tejże strony i z tegoż kąta, jako z ‘przełaje, do tej owczarni wstępują. W. Post. W. 443. Kto się chce podziwować, a patrzeć z 'przełaje, Jeśli w którym zwierzęciu takie obyczaje. Rej. Wiz. 30. Napadli na nie gwałtownie z 'przyłaje. limit. Spit. B 2 b. Z 'przełaje upatrzywszy go, znać mu wolą dała słów niewielą. Zebr. Ow. 214. procul,

wa8 gtefkn. — Fig. Utracam, przez gardło przelewam, defrigo, bona decoquo, burd) bte Sîeble Jagen.

PRZEŁADOWAĆ, f. przeładuje cz. dok., Przeładowywać czqstotl., zbytnie ciężarami obładować, überlaben, JU febr Depatfert ; Vind. prebafati, prenabafati, preteshati ; Hoss.

3arpy3HTb , 3arpy»caTb, HaKpyTHTb, HanpymiBaTb, nepe-rpy3HTb , neperpywaTŁ, neperpywuBaib. Wielbłąd , gdy się przeładowanym być czuje, wstać nie chce. Opal. Bat.

11. Źle gdy łódkę przeładują, bo utonie; ale też ^gdy mało nabiorą, bo ją wiatr popędzi, gdzie chce. Sk. Żyw.

251. Przeładowany okręt na dno tonie. Past. Fid. 261.    z daleka, an3 ber $ewe. Jeden drugiego morduje, oba

Ładunek ma być według proporcyi statków i wody, nie    razem zginą, a trzeciemu, który z przełaja patrzał, w rę-

Haur. Ek. 171.

przeładowywać, aby często gęsiami nie częstować flisów.    cę się dostają. Podw. Wróż. 58. Sylla, bacząc serca nie-

Przeładowanie, Vind. pretesha, napo-    chętne onćj wielkiej zgraje Rycerzów swych, kopią por-

tesha , pretovor, napost, fitnost; Ross. 3arpyacKa, 3a-    wawszy, z'przyłaje mówił. Papr. Pr. B 2 b.

rpyatenie (ob. Zagrążyć), neperpyaua. — Transi. Prze- PRZEŁAKOCIĆ, f. przełakoci cz. dok., Przełakotać niedok., ładowany długami. Pilch. Sali. 52. zbytnie obciążony,    przełakotuje pr, cont , na łakotkach przemarnować, prze-

tmt ©cfyulben überlaben. Król się boi, żeby poddanych    jeść, oernafdjen. Tr. ; Boh. promlsati ; Vind. salisati, sa-

w dań nie przeładował. Jabł. Tel. 110. Przeładować    polisati, sajeduvati, sagerluvati, sapornumluvati , sapo-

żołądek. Perz. Cyr. 3, 207. przepełnić, ben SJłagen über»    sladkurituvati ; Ross. npoaaKOMHTb. 'PRZEŁAKOTN1K, a,

laben. Wymioty zbawiennemi bywają w przeładowaniu    m. ; Vind. sajeduvauz, sagerluvauz, ber 33ernafcf)er.

żołądka. Perz. Lek. 219. — §. Absolute: Przeładować, PRZEŁAMAĆ, *PRZEŁOMI*Ć, f■ przełamie, przełomi cz.

zbytkować, miarkę przebierać, przesadzać ; über bie ©cfjltnr bauen, ju oiel tl)un, ju weit geben. I dobrym przeładuje, kto go zbyt zażywa. Min. Ryt. 4, 212. W człowieczym ciele, skoro która wilgotność przeładuje i z miary swej wyjdzie, choroba następuje. Gorn. Wł. T 3. Zwierzchni pan, gdy przeładuje, a staje się tyranem, panowanie jego upaść musi. Gorn. Wł. L 5 b. Przeładowaliście pantwie Polacy, ib. L 3. Musi ani z tej, ani z owej strony nie przeładować, ale ugadzać w jakiś pośrzodek. Gorn. Dw. 250. Hyperbole moglibyśmy nazwać przeładowaniem; bo ta figura przechodzi miarę. Gorn. Sen. 555, ob. Przesada. — §. Przeładować z statku na statek, z wozu na wóz, mnlaben. Przeładowanie, baê Um* laben ; Ross. nepeiuaÆKa.

PRZEŁAJ, ia et u, w., PRZYŁAJ, n. p. Niedbale i jakoby z przyłaja czynić, kiedy owo komu nałają i przyłają. Petr. Et. 120. od ręki, byle zbyć, lekko; üben l)tn, 90n ber g-auft weg. — §. Przełaj, zabieżenie , zaskoczenie, przecięcie komu drogi ; ba3 51bfd)netbcn beś SSegeś, ber Sont» ntnnicatlon. Rozstawiam sieci, biegając po gaju, Z któ— regobym sarn nagnała przełaju. Chrośc. Ow. 42. Brunduzyum na końcu ulęga, .- W miejscu od wszego bezpiecznym przełaju. Chrośc. Luk. 58. (od obskoczenia). Propontyda w małej dość gardzieli Euxyn przepuszcza do morskich przełajów, ib. 319. (przesmyków). Nie zgoła, nie jawnie się kuszą, ale fortelem z 'przyłaje bitw’ç staczają. Kosz. Lor. 155 b. Łaski w Trębowli z ludźmi zostawiony, Pod Janowem stał Bogusz na przełaju. Jabł. Buk. F 3 6. — £. Na przełaj, na łeb na szyję, na złamaną szyję, co żywo, über #al$ mtb Stopf. Gdzie pro-ściejszą drogę sobie oczę, Na przełaj skoczę. Bardz. Trag. 124. Ze mną niech kto na koń wsiada Na przełaj do obozu. Pot. Pocz. 236. Już chcą na przełaj wypaść, niemasz kędy, Bo ich blokauzy obstąpili wszędy. Białob. Odm. 45. Skoczą na przełaj tłumem Tatarowie,

dok., przełamuje pr., Przełamywać frequ; Boh. pfelamati, prelomiti , prelamowati, prolomiti, prolamati, prolamo-wati, proboriti; Slov. protomiti, (predłomiti praefingere) ; Sorab. 1. pżelamacż, pżewamam ; Vind." prelomiti, skus-lomiti, skusprelomiti ; Slav. et Bosn. prilomiti; Croat. prelamlyujem, izprelamam , izprelamati ; Rag. prilomitti, prilaamam; Ross. nepeiOMiub, nepejaMbiBaTb, npo.iOMHTb, npoJiaMbiBaTb; §. a) łamiąc rozdzielić, rozłamać; burctybre* d)en, CHtgrDCi) bredjen. Przełamać laskę. Tr. Lód przełamać , baö ©t§ brechen. Konarski lód przełamał. Mon. 65,

255. (drogę utorował). Boję się , żeby chodząc , w pół się nie przełamała. Teat. 10, 39. Mojżesz opokę rózgą mógł przełomić. W. Post. W. 598. (otworzyć, że woda wyprysła; cf. "cudoprętyl Nieprzełamany, nieprzełomio-ny, nieprzełomny, nie do przełamania, niezłomny; Ross. HenpoioMHHH, unjerbrecbbar, unburdjbredjbar. Nieprzełama-na z miedzi blacha go pokrywa. Dmoch. U. 2, 54. Nie-przełomane jest to męstwo , które ostatnia potrzeba wyciska. Pilch. Sen. łask. 45. Narody, których potęga zdała się być nigdy nie przełomiona, już dzisiaj są znie-Pod sione. Zach. Kaz. 1, 152. Zasłania piersi swoje tarczą nieprzełomną. Dmoch. U. 2, 217. W rękach Nestora błyszczy nieprzełomną pika. ib. 2, 59. Tym głosem dodał Neptun do boju ochoty, Nieprzełomne się garną do Ajaxôw roty. ib. 2, 7. Rozumie, że moc jego nieprze-łomna. Janusz. Oksz. D 3. Mur nieprzełomny. Bzów. Roz. pr. Nieprzełomanie, nieprzełomnie adverb., n. p. W równej zawsze mierze moc nieprzełomanie trwałą dziedziczy. Pilch. Sen. list. 2, 249. Subst. Nieprzełomność, ttnburtObred)ltd)fett, n. p. Spróbowano teraz narodu naszego siłę i nieprzełomność. Swad. 1, 12. — Przełamanie, actio, przełamywanie ba$ 3^bred)en, 2)urcl)bred)en; przełamanie, przełom, miejsce, gdzie co przełamano, bet? $urd)bntd). Tygle, gdy z ognia wyszły, w przełamaniu były białe. Torz. 85. Spojrzawszy na przełamanie, to

69

Słownik Lindego wyd. t. Tom IV.

każde śkło pokazuje się być gładkie. ib. 179.— §. Transi.    npoja3a ćwik, chytrzeć, przebiegły); przcłazienie, miej-

Przełomić prawo » zgwałcić, przestąpić, ein ©efefj Bremen.    sce przełazienia ; ba$ UePerfrtećt;en, Surdjfriedjen, ber Ort,

Śmiał i to prawo przełomić. Sk. Raz. 47. Jeślić się    mo tttait Über einen 3ann überfteigt. Ogrodzenie z ciernia

przyda, to święte przymierze znowu przełomić. W. Post.    przełazu zatrudni. Kluk. Rośl. 1, 60. Ostręźyny drzewko

W. 340. Wkrótce się przekonacie, czym prawdę prze-    w płot jest bardzo godne dla przełazów. Cresc. 472.

łamał; Lecz nie! sami ujrzycie, żem w niczym nie skła-    Przełazy zakładać. Cresc. 40. (ławki do przełazienia pło-

mał. Dmuch, II. 268. — g. Przełomać , przezwyciężać,    tu). Z worem spadł na łeb z przełązku, gdy przez

górę brać ; bcHiegeit, überwältigen. Nie masz takiej tru-    płot z nim lezie. Pot. Jow. 28. PRZEŁAŻĘ, ob. Przeleźć.

dności, którejby pilność ludzka nie przełomiła. Petr. Ek. 1. PRZELEC1Ć, f. przeleci cz. dok., Przelecać niedok., bardzo ded. Wszystko stałością przełamać starali się. Ust. Konst.    polecać, fefyr empfehlen, reconttttanbtren. Im więcej on jej

1, 69. Za przewodnika mając rozum rzadki, Umieją    się przelecał, tym więcej go nie rada widziała. Petr.

wszelkie wojen przełamać przypadki. Hor. 2, 221. Na-    Hor. 2, F 4 b.— §. Remitent może wexel sobie służący

łóg zadawniony przełamać. Kras. Pod. 2, 59. Wprawcie    na kogo inszego indorsować, t. j. przelecić go komu in-

dziatki w przełamanie namiętności. Hals. Niedz. 1, 66.    nemu ku odebraniu pieniędzy. Vol. Leg. 8, 193. prze-

To jest cnota, gniew przełamać, i w przykrościach pa-    kazać, przelewać na drugiego, einem flnbew $ufd)reibcn,

miętać, żeśmy ludzie. Siru. Qu. 190. Przełomił ich mo-    auf ifltt übertragen.

wami, i niedopuścił im powstać na pomazańca. W. i 2. PRZELECIC cz. dok., letnym uczynić, przygrzać, lau machen, Reg. 24, 8. Żadna mu męka straszną nie była, która-    überfragen tttadjen.

niedok., przelatuje contin., Przelatywać frequ. ; Boh. pre-letćti, proleteti, prolitowati ; Sorab. 1. pżelecżicź, pżele-tżu ; Vind. preleteti, prelietati, skusleteti, skulietati, zhriesletiti, zhrieslietati ; Rag. proletjetti, proljêtati, pri-letjetti, prikoletjelti ; Dosn. proletiti, mimoletiti ; Ross. iipojicTljTL, npojeTaTL, nepe6pw3ran>, npoiecaTt, nepe-JCTtjTfc , ncpcjeTUBaib ; lecąc miejsce jakie przebyć, prze-biedz, pr. et tr., burdjfitegett, burdjetlcn. Tak prędko ledwie ptak przeleci. Paszk. Dz. 17 Ptaka, który po powietrzu przelatuje, najmniej niemasz znaku na powietrzu jego latania. Gil. Post. 256. Kto pszczoły albo ptaki chowa, tedy poty jego są, póki przez ulicę albo przez płot nie przelecą; a skoro przelecą, już ich gonić nie może. Co rozumieć masz o tych pszczołach, które z ułów, jako i które z barci wylatują; bo zkądkolwiek wylecą, tedy kto je pierw-ćj zamknie, jego będą. Szczerb. Sax. 540. ( Prov. Vind. Muhà katira perleti, huishi pi-kni * mucha, która przelatuje, gorzej gryzie). Promienie słoneczne minuty tylko potrzebują do przelecenia dwóch milionów mil. Łesk. 2, 53. Musiałem przelecieć mil 40 we 12 godzinach. Teat. 41. c, 510. W dziesięciu godzinach 56,000 kroków wozem przeleciał. Siem. Cyc. 24. Dziwaczne myśli, które ci czasem przez głowę przelatują. Teat. 53. d, 87. Przelecieć z miejsca na miejsce, »on einem Orte §um attbent herüber fliegen. Ptak chcąc sobie odmienić pierwsze lata, Za słońcem z swojej ziemi do cudzej przelata. Toi. Saut. 84. Niestateczny motyl z róży na różę przelatuje. Weg. Marm. 1 , 57. Motyl słodyczą podsycony, z kwiatku przelata na kwiatek. Teat. 42. c, 56. Pierwszy grot rzuca Fegi , ale raz był mylny, Bo nad ramię bez szwanku przeleciał grot silny. Dmoch. II. 111. flog barüber meg. — §. Przelatywać się, latać sobie; berum fliegen, Ijenim flattern; Ross. nopxHyTb, nopxaTb. Nie raz chcę się przelecieć, skrzydełka rozpuszczam, Lecz widząc szczupłość miejsca znowu one spuszczam. Toł. Saut. 69. Volito, ustawicznie latam, i tam i sam przelatam. Mącz. Nie na jednym powietrzu ptak się przelatywa, Ani też w jednej wodzie rybka so-

by serce jego przełomać mogła. Sk. Żyw. 1, 24, (wzru- 3. PRZELECIEĆ, przeleciał, f. przeleci inter, dok., Przelatać szyć, poruszyć). Wolowaniem i świadectwem jego prze-łomiony, jechał na wygnanie. Warg. Wal. 118. (przekonany). Wielce się wr tym przełamał samego, i zwyciężywszy gniew swój, postępował z wielką łagodnością Ustrz. Kruc. 2, 89. Na reszcie przełamuje się, tłumi łkania, i tak dalej mówi.... Staś, Num. 2,74. Nieprze-łamany, niezwycieżny, nie przerobisz go, nie przekonasz, nie przeprzesz, nie wzruszysz, nie poruszysz, opoka, skała; ltnbemcglicl), unerfdjütterltd). Co u siebie raz postanowił, to z nieprzełamanem wykonywał sercem. Zab.

4, 9. Weg. Pacÿentki w zdaniach i nałogach swoich nieprzełamanemi były. Perz. Lek. 83. Nieprzełamany żadnym faworem umysł. Nar. Tac. 2, 314. Jagiełło wyrozumiawszy Witołda nieprzełomiony umysł, posłał do papieża, aby korony nie dał do Litwy. Stryjk. 531. Człowiek twardy, nieprzełamany dla zbytku cnoty. Teat. 49. b, 29. (nieużyty, kamień; Kato). Był Mojżesz w pracy nieprzełamany, cały dzień nie jedząc siedział na sądach.

Sk. Zyw. 333 b. — $*. Drażnili boga sprawami swemi, i przełomiło się na nie karanie. Dudn. Ps. 106, 29. ( oburzyła się na nie plaga. Dibl. Gd.). — §*. Dobrodziejstwa Leszkowe przełomić tego na szlachcie Sandomir-skićj nie mogły, aby nienawiść złożyła. Krom. 290; (non potuit vinci beneficiis , cf. przewieść , wymódz) — § b*)

Ewanielie na wiersz Polski przełomiwszy, do druku podać chciałem. Falib. D 3. (z trudnością przerobiwszy, przełożywszy wierszem). PRZEŁAMACZ, a, m., który co przełamuje, ber SDnrdjbredjer ; Vind. prelomnik.

PRZELANIE, PRZELANY, ob. Przelać.

PRZEŁASKAWY, a, e, bardzo łaskawy, übergnäbtg. O bóstwo przełaskawe, o dni nader świete. Bardz. Trag, 117.

PRZELATAĆ, ob. Przelecieć. PRZELATAĆ, ob. Łatać. PRZE-ŁAWIAĆ, ob. Przełowić.

PRZELAXOWAC cz. dok., przeczyścić żołądek; Ross. npo-cjiaÓHTB, la-etren, abfüfiren. Kto się zbytecznie przelaxo-wał, ten się osłabił. Perz. Lek. 237.

PRZEŁAZ, u, m., PRZEŁAZEK , zku, m., dem. ; (Carn. pręlas ;

Ross. nepeaa3x, npoaa3x, ia3ea , BLuia3X, ( npojia3X,

gteßer. Tyran krwi przelewca. P. Kchan. Orl. 1,66, Ross. KpOBOnpojinemi. — §. Przelewacz * udający że na swą potrzebę kupuje, a zawsze odprzedawający dla zysku X. Kam. PRZELEŹC, przełazi, f. przelezie cz. dok.. Przełazić nie-dok.; Boh. prolezti, prolyzati, prelezti ; Sorab. 1. pźele-zu, pżewaźu ; Rag. prolàziti; Vind. prelesti, zhrieslesti, skuslesti, skusslesti ; Ross. nepeatsTB, nepe,rfe3aTL, npo-prze- .Tt3Tb, npoja3HTb, npoalmTb ; łażąc przejść jakie rniej-strzeń, bte ©trecfe, bte Seite, ber 3rond)euraunt. Okropna    sce, burd)frted)ett, hinüber frieren, hinüberflettern. Przełażę

bie pływa. Zab. 9, 202. Koss. Krogulca z ręki czasem na przelatanie puszczaj. Cresc. 617. (na przelatywanie się).

PRZELECZYĆ cz. dok., lecząc przebyć, przetrwać, burd)* curiren; Ross. npoaiqHTb, nporbnnBaio.

PRZELEDW1E adverb., n. p. Ledwie przeledwie wyperswadowałem im. Mon. 71, 109. z wielką biedą, trudnością, mit größter SJîotÿ.

PRZELEGAĆ, ob. Przeleżeć. PRZELEGŁOŚĆ, ści, z.,

miedzy niebem a ziemią przeleglość. Ossol. Sen. 28.    przez płot. Cn. Th. ‘Przeleść płot,    mur, górę. Tr. Tą

PRZELEGŁY, a, e, śrzodkujący, przegradzający, barjttń*    dziurą kot przełazi, ib. Umiał tam przeleźć, gdzie nie

fd)en beftnbltc^. W dniach przeległych między przyspo-    mógł przeskoczyć. Kur. Pet. 15, (cf. podleść). Nie do

sobieniem a zabiciem swoim. Nar. Tac. 3, 31. PRZELĘKNĄĆ, PRZELADZ, f. przelęknie cz. jedntl., Przelę-

przelezienia, ‘nieprzelezły Vind. neprelesliu, nepreplasliu. — §. Przełazić, z wolna przechodzić, mimo łazić; lang* kać niedok. ; — *§. przestraszyć kogo, einen in ©d)rccfen    fam bnrd)geben, vorüber geben, »orbes)    trieben. Dla widze-

feßett, tfut erfcbrecfctt. Przeląkł mię. Tr. Przelękniony, prze-    nia raz Zelii, musiałem przełazić    mało dziesięć razy.

lękły, erfcbrocfen. Zatrwożeni jesteśmy niebezpieczeństwem, Teat. 41, 15.

którego się boimy, przelęknieni niebezpieczeństwem, któ- PRZELEŻEĆ med. dok., Przelegać contin.; Boh. preleżeti, regośmy nie postrzegając uszli cali, przerażeni niebezpie- proleżeti ; Sorab. 1. pscheleżu, pseheleżjm; Ro.ss. npoae-czeństwein przytomnym. Pam. Warsz. 1, 30. Nieme. Stró-    maTb,    (nepeaeub,    nepeaary przewracać się na drugi    bok) ;

że grobu, wielkie przerażenie Na sercach mieli, Tak że    leżąc    przepędzić,    przetrwać, bttrdjltegeit. Cały dzień    prze-

się stawszy jakoby martwemi, Leżeli długo przelękli na    leżał.    — Transi.    Przeleżeć gdzie, przesiedzieć,    często

ziemi. Odym. Św. 2, LI 3. Przelękły wędrownik, pory-    bywać, ustawnie    przemieszkać. Cn. Th. Immer,an    einem

wa się rączo. 1'rzyb. Ab. 183. Nieprzelękły, nie do prze-    Orte liegen, fiel; auffjalten, üermeilcu. PRZELEŻEĆ się,

straszenia, ttnerfd)rccfbar. Nieprzelękłego dowod jasny mę-    przespać się, leżeć sobie odpoczywając; fid) fatt liegen,

stwa Jest pracą dostanego cny owoc zwycięstwa. Zab. 5,    auSruiten, ltegenb raften, faullenjen ; Ross. nepeaemaibca,

432. Przelęknąć się, przestraszyć się, przeżasnąć się;    nepeaeaumaibCfl. Przeleżenie się, Ross. aemna ; Eccl. npe-

erfd?recfen, in ©d)recfeu gerätsen ; Boh. zbrozyti se; Vind.    .itroBanie, 0T40XH0Benie na Kpamoe Bpema. Przeleżawszy

fe vstrafhiti, prestrafbiti ; Ross. nepenyraTbca, ncnyraTb-    się w kąpielach przez godzinę, ruchomość jest skute-

cn, HcnyjKaTbCH, nepeipycuTbca, Topoirbib, (cf. trup,    czna.-AYwp. 5, 221. Przelegasz się jak niedostępny ziaj—

cf. stropić się). Postrzegłszy to, przelękli się srodze tego    nik na sianie, na ładownych pieniędzmi worach. Zab. 5,

niebezpieczeństwa. Ustrz. Kruc. 3, 112. Ujrzał czad na    216. Gdy Wiślimir z Heligundą według zwyczaju szli się

niej jakiś znak, na który się przelęknąć musiał. S/f. Zyw.    przelegać, rzekł do nich.... Papr. Ryc. 10. (przespać

2, 209. Nie tylko się bynajmniej śmierci nie przeląkł,    się). Na noc pod konia nasłać słomy aż do kolan, żeby

ale pana o nią prosił. Birk. Sk. A 2. Przelęknienie się,    się miał na czym przeleżeć. Cresc. 519.— §. Kędy by-

przelęknienie; Boh. aużas; #oss. nenyra, iicnyrame, baS (§r* ły mieszkalne miejsca, szerokie się przelegają pustynie, fdfrecfett, ber ©d)rccf. Przelęknienie, nagła trwoga, przez ude- Zab. 2, 27. Alb. rozlegają, szerzą się wpośrzodku, leżą rżenie zmysłów przedmiotem nadzwyczajnym, lub zdającym między niemi przestronno; liegen in ber 9)?itte, breiten ftćbt się grozić niebezpieczeństwem. Pam. Warsz. 1, 28. Nieme.    auS. Co za Odrą ziem i krajów przelega się, trzymali

PRZELEW, u, m.. PRZELEWEK, wku, m., dem., przele-    Słowianie. Nar. Hst. 2, 8.— §. Przeleżeć się, leżeniem

wanie, baS Uebergteßcn, Umgteßeu, Vergießen; Boh. proie-    nadwerężyć się,    nadpsuć się; fid) bnrd)liegen, burd) Siegen

wanj, prolitj krwe; Ross. nepejmie, nepeMBKa, nepe-    ©d)abeu nehmen;    Ross. Haiemaib. Przeleżały Boh. prele-

JiHBaHie, (npoMBS cieśnina morska; Eccl. lipoJWBa ujście żely. Przeleżałe miejsce Ross. iipoaemeHb. rzeki). Gdy bok już czółna nurza się w przelewie, Drugi PRZEŁGAĆ się, f. przełże się, przełgę się recipr. dok.; wał dźwignie, i nie dał zaciekać. Chrośc. Luk. 161. —    (Boh. prelhati, prelhawati mendacio fallere; Ross. npo-

Transl. Przelewek, przekwintowanie, zbytek. Cn. Th. prze-    araib, npoibiraTb, npocpaib, npoBupaTb); wyłgać się,

sada, übertriebenes Söefen, übertriebene ®elicateffe. — Prov.    łgarstwem się wykręcić. Tr., ftd) burtblügen. — §. Prze-

Nie przelewki to. Teat. 1, 23. nie żarty, nie przepiecze    łgać się, crebro    menliendo efficere , ne tibi fides habeatur,

się to; baß ift fein ©paß, bamit ift nid)t ju f^erjen. Cią-    kredyt stracić. Cn. Th., ftd) burd) Sügen um feinen ßrebit bringen,

gnał Jagiełło do Trok; a Witold widząc, iż nie prze- 'PRZEL1CHMANIĆ cz. dok., n. p. Kradzione woły ceni na lewki, bojąc się oblężenia, uciekł do Grodna. Stryjk. 431.    pół darmo, a wziąwszy iściznę Mknie precz, przelicbma-

Pot. Syl. 91. Ossol. Str. 1. Racząc nie przelewki, nuż bez    niwszy swą powołowszczyznę. Klon. Wor. 19. przeda-

sprawy w nogi. Czachr. Tr. E 1. Dawid w strachu, iż    wszy, w pieniądze przemieniwszy; ücrdußern, tu ©elb UUt*

to nie przelewki, do pokuty się udał. Falib. T. Trzeba    fefsen. Który swojego nadtracił, wiele przeprawowa!, a

tu o sobie pomyślić, to nie przelewki. Teat. 13, 102.    mało nie wszystko przelichmanił, gdzieby się przeżywić

PRZELEWAĆ, ob. Przelać. PRZELEWACZ, a, m., PRZE-    szuka. Gil. Post. 28 b. przemarnował, burdjbringett. PRZELEWCA, y, w., rozlewca; (Sorab. 1. pżehliwcz), bercer*    LICHWIĆ cz. dok., n. p. Cokolwiek syn przegra a prze-

193. Zdało się książętom taić i przełykać do czasu namowy one, ażby pierwej wszystkie potrzeby na wojnę sporządzili; celare et dissimulare. Krom. 155. Despektu tak obelżywego nikomu uczciwemu przełykać się nie godzi. Falib. L 3.

lichwi, takowych długów ociec nie winien płacić. Tarn.

Ust. 94. u liehwiarzów pożyczaniem przemarnuje, but#* rcudjern, bet) bent 2Bu#ern burdjbringen.

PRZELICZYĆ, /.przeliczy cz. dok., Przeliczać niedok. ; Vind. prefhteti, safhteti, prezhsefhteti ; Bosn. pribroiti, pobro-iti ; pribroitti; Croat. prebrajam, prebroilszem ; Ross. PRZEŁOGA, i, i., cochlea, oś abo przełoga u prasy. Macz.

bte @d)rauf>e an einer greffe. (Ross. nepeiorï odłog przeorany; Eccl. npojorx przełom, skała).

nepcnecTb, nepecnmaTb, nepecnmuBaTb , npocmrraib , npocnecTb, npocuHTbiBaTb, nepennciHTb ; Eccl. npettt-

mka, m. dem. ; Vind. skuslom , prelom, skusvdar; Slav. priklóni ; Ross. nepe-jouit, npojOMb; Eccl. npoiorE ; miejsce przełamane, przerwa; eine bur#brodjue Stelle, ein ©urdjbru#, eine Oejf* mtng. Nieprzyjaciel na mury, Gdzie już znaczne świeciły przełomy i dziury, Tylko co już nie wpada. Tward. W. B. 2, 191, (Gall. breches). Przełom od dział abo taranów szturmowych. Birk. Zyg. 47. Gdzie się zakradli, w te dziury i przełomy drew nakładli i zapalili. Tward. Wł. 120. Skoczył na czoło nieprzyjacielskie, siekąc jak drzewa, a gdzie się podał jaki przełom, wdzierając się między gęste szyki. Nar. Hst. 3, 150. Tward. Pasy. 54. Na przełom nieprzyjaciela wspiera, aż i łamie. Leszcz. Class. 78. (przebija się przez szyki nieprzyjacielskie). Spojrzał na blizki onych gór przełomek. Chrośc. Luk. 155. (urwisko, ein $rud)ftücf). Miedzy skał wysokich przełomy. Tward. Dnf. 73. PRZEŁOMIĆ, ob. Przełamać. PRZEŁOMIKA-MIEN, ia, w., ziele, kropidło, tesznik, kamyczki, kamyk, filipendula, SRotbfteinbred). Syr. 735. PRZEŁOMIPŁOT, a, m., PRZEŁOMIWRUTA , złodziej, który się w domy włamuje, vecticularius. Mącz. ber tu bte $mtfev einfrrid)t. PRZEŁOMIONY , PRZEŁOMNY , PRZEŁOMNOŚĆ , Przełamać.

CJWO ; liczeniem przejść, burdjjćtylen, Überjä^len. Przelicz PRZEŁOKACZ , ob. Przełykacz. rany, którem dla ojczyzny poniósł. Teat. 54. d, 75. Kiedy PRZEŁOM, u, w., PRZEŁOMEK, drugi raz konie przeliczyli, Alić zaś wszystkie konie spe-łna obaczyli. Prot. Jat. 25. Przeliczenie, Mnd. prefhte-tje, prefbtejenje ; Ross. nepeuerb. Przeliczony, co przeliczono, bur#0Cjfi(jlt ; przeliczony, przeliczmy, do przeliczenia, mogący być przeliczonym, bnrcfyjaldbar. Panie grzechy moje Nieprzeliczone zgładź przez imię twoje. J. Kchan.

Ps. 33. Nieprzeliczone zastępy. Ryb. Ps. 130. Jakoż tej nieprzelicznćj nie lękać się zgrai? Kax\c. Gd. 264. —

Aliter: Przeliczny, nader liczny, fel)r jaltlrcicf). Przeliczne przykłady. Smotr. Apol. 136. Obr. 44. — §. Przeliczyć, zbyt wiele naliczyć, przerachować; 31t tnel , anred)* nett. Przeliczyłeś kilka groszy. Tr. Niemasz szafarza, coby nie przeliczył, ib. — Przeliczyć się, licząc omylić się, fid) i)erjrtl)len ; Bosn. pribroitise errare in numéro ; Vind. prefhtetife, vfhtetife; Garn, ushtęti, ushtęjem ; Ross, npo-uecTŁCfl, iipoumarbCH. Suma w której sie przeliczono Ross, npouerb.

ob.

‘PRZELINY plur., n. p. Mało nie szpetniejsze bywa srebro, kiedy się na nim *przd'ny z otartego pozłocenia ukażą, niż samo przez się białe. Rej. Zw. 148. golizny, przetarcia , burdjgerfebne Stellen. PRZELINIĆ się recipr.; Ross. nepcjniuHTb, ob. Linić się.

priliś, welice; (Boh. priliśnost abundantia) ; Ross. jhluhc ;

Eccl. iHimue zbyt, zbytnie, fcf. [ liszyć, licho 2], liczyć, liczba). Bym miał wszystkie przykłady mianować, byłoby tego przelisz wiele. Eraz. Jez. M 8 b. Myśl Temistoklesa byłaby po jednej stronie bardzo pożyteczna , ale po dru-gićj przylisz niesprawiedliwa. Eraz. Jez. II 5 b.

PRZELIZNAĆ cz. jednllPrzelizać dok., liżąc przebyć, odbyć , burdjlccfeit ; Ross. npe^a™», nepe^tisMBaTb. Pochlebca podobny jest do niedźwiadka, który nie ukąsi, aż pićrwćj przeliże. Rej. Zw. 89.

PRZEŁKNĄĆ, f. przełknie cz. jedntl., Przełykać niedok., przez gardło przemknąć, przekąsić; bttr#f#lU(fen, »crfcbluc« fen, l)cralifd)Iiicfen ; Ross. nporaoTirn., nporjiaTMBaTL; Eccl. nporjomato.    nic nie mogę; ledwie trochę rosołu

przełknę, i to z niezmiernym holem. Mon. 67, 405. Nie mógłbym kawałka chleba przełknąć, widząc, że ci ludzie głód cierpią. Teat. 8, 13. Ludziom ubogim    wino    tak    PRZEŁOTROWAC cz. dok., łotrowsko przemarnować ; Vind.

drogie pić, co przełknie, to    grosz; o    jaka utrata!    Sk.    saberdelati,    saburdeliti, safhverkati, lüberltd) »erpraffcn,

Kaz. 523.    Wziął sztukę chleba i rzekł: bodajbym tego    uerlilbcm. Syn utratnik,    wszystko przeje, i przepije 1 prze-

chleba nie    przełknął; i tak się stało, chcąc przełknąć,    łotruje na biesiadach.    Sk. Kaz. 523.    Gdy już wszystko

został clilćb w gardle jego, i    udawiony    został.    Sk. Zyw.    przełotruje,    kradnie. Sax. Art. 62.

1, 31. — Transi, fig. Trzeba    przełknąć    powoli    choć    tak    PRZEŁOW1G,    f. przełowi cz. dok., Przeławiać niedok.; (Vind.

niestrawny    kąsek. Teat. 17. b, 55. Dcrfd)liufen. Ukażcie,    preloviti, skusloviti);    uganiać się za    zwierzęciem, bem

że sromotnych potwarzy, nie zwykliście przełykać. Krom,    SBtlbe nad)jageit. Jako    kiedy napadną    na ślad ogarowie,

TRZELISZ, ‘PREZLISZ, ‘PRZYLISZ adverb.\ Slov. prjliśnć, PRZELOT, u, m. ; Vind. zhrieslet, prelet, zhriesletanje ; Ross.

npojierb, nepeaerb; przelecenie, przelatanie, propr. et transi., ber Śltrdjjlug. Nie mógł się Bolesław wdawać w obcą wojnę, dla przelotów Tatarskich. Nar. Hst. 5, 10. (przebieg, cf. zagon). List Seneki o bystrym przelocie czasu. Pilch. Sen. list. 370. Żadna rzecz nie jest tak użyteczna, któraby przelotem skutek jaki sprawić mogła. Pilch. Sen. list. 7. — Na przelot, na wylot, n p. otwor, bur# uitb burd; ; Ross. HacKB03b, (cf. wskróś); Eccl. cmtwb. Dziura na przelot Ross. npoeiwb. PRZELOTNY, a, e, przelatujący, flatternb, tyentmfliegenb, öorbetjjltfgenb ; Ross. nepeaeTHHH, npoieTHhiii, propr. et transi. Lekkość Te-okryta, z kwiatka na kwiatek przelotna. Kniai. Poez. 3, 232. Szerzyły się po ustach przelotne tylko, lecz zawsze z przydatkiem powieści. Nar. Hst. 11. — Przelotny, na przelot czyli wylot idący , bur# Utlb burd) flC^fnb ; Ross. CKB03HMH , npOeMHblH.

PRZEŁOŻEŃSKI - PRZEŁOŻYĆ.

te-

PRZEŁO YĆ.

549

, n.t starszeń-

Przeławiając za zwierzem w przykrytej dąbrowie. Zbił. Żyw. B 3. Jak kiedy psi w gaju głośno przeławiają, Rozlicznym głosem prędkie zające ścigają, ib. B 3 b.

PRZEŁOŻEŃSKI, a, ie; Ross. nacTOfliejibCKiH; do przeło-żeństwa należny, 33orgefcfsten * , SRegierungS «. Nad zgromadzeniem przełożeński urząd chwalebnie sprawuje. Steb. pr. U pana patrz przełożeńskićj dobroci, u sługi posłu-szeńskićj. Petr. Pol. 62. PRZEŁOŹEŃSTWO, a PRZEŁOŻNOŚĆ, TRZEŁOŻONOŚĆ , ści, i., stwo, władza, panowanie, zwierzchność; Slov. zprawo-wânj, władarstwj ; Sorab. 1. zastoynicztwo, zastahtżo, zastoyeno, predkstoyenstwo (cf. dostojeństwo), bowot-stwo ; (Sorab. 2. sastojane szafarstwo) ; Carn. pogla-varstvu ; Vind. poglavaria, poglavarstvu , (ob. Głowa, naczelnik, naczelnictwo); Croat. poglavarsztvo; Rag. prid— slava ; Ross. nacToaiejbCTBO , nepBOHauajiie ; Eccl. cra-pmuiiiiiihCTKo; a) bie Oberauffitbt, bie #errfcbaft, bie ©eroalt. Rozliczne są władze i przełożeństwa ; ma zwierzchność monarcha nad poddanemi, ociec nad dziećmi, mistrze nad uczniami, rotmistrz nad żołnierzami. Pilch. Sen. łask.

57. Król go wielkiemi majętnościami i przełożeństwem senatorskim opatrzył. Stryjk. 192. Brzeście z posłuszeństwa się Polskiego wybiło , i wszystek on kraj do Pruskiego przełożeństwa znowu przystąpił. Stryjk. 199. Urząd abo przełożność nad budowaniem, aedilitas. Mącz. Ani siły, ani przełożeństwa, ani mocarstwa nie odłączą nas od miłości bożej. VF. Post. W. 24. Dał przykład starszym , aby w nadzieję ‘przełożoności a mocy swej, nie łajali inszych. Eraz. Jez. H h 7 b. Dają mu uczuć przełożność i dziwactwa swoje, celem go najpodlejszych czyniąc rozkazów. Mon. 73, 397. — b) Collect. Przełożeń-stwo » przełożeni, starsi, bie Obern, bie-Sorgefefcten. PRZEŁOŻYĆ, /. przełoży cz. dok., Przekładać niedok.\ Boh. prelożiti, prekladati; Sorab. 1. pschelożu, pschelożim, pżewożuyu; Slov. predkladat; Carn. preloshim; Vind. pre-loshit, prekladiti, priedsloshiti, priedpoloshiti, priedkla-sti, dopoloshiti; Ross. nepeaoHurn., nepeMacTfc , nepe-Kja4fciBaTi>, npoiOTKHTB, npo-iaraTL , npoK.iacTt, npoKia-4UBaTb , npe4*o>Kim>, npo4JaraTb ; — la) transferend. przekładać co w inszy statek, na insze miejsce; mo an« berS bin legen, umlegen, untpaefen, umfefcen, an einen anbern Ort binfteüen. Przekładać na polu kopy. Hanr. Sk. 18. Szychty przekładać, t. j. te co leżały na czerynie na wierzchu położyć, a co były na wierzchu, odstawić do palenia niemi. Torz. 109. Stóg siana przekładać Ross. nepeBepuiHTŁ, nepeBepmnBaTŁ. — Transi. Warunek ten w inszą przełożyć trzeba fortecę. Tr. przenosić, an einen anbern Ort überfein, »erfe^en, »erlegen. Przekładanie z miejsca na miejsce « przenoszenie. Cn. Th. 843. bie $er« fefjung, Verlegung. — Aliter: Abyśmy nie dufali w swoje mocy i mądrości, jedno na boga wszystko przekładali. Biel. Św. 3 b. jemu oddawali, ©ott anbeim fteHen. — §. Przekładać z języka na język, tłumaczyć, cf. przewieść; Bosn. privratiti pismo, obratiti ù drughi jezik, auS einer ©pradje in bie anbre übertragen, überfein. Listy Perskie kazał na Łaciński język przełożyć. Birk. Dom. 35. Większą część biblii Angielskim językiem przełożyli. Baz. Hst.

223. Na przełożenie statutu z Łacińskiego na Polski deputowano Herburta. Vol. Leg. 2, 636, (Croat. preztavle-nye; Eccl. nepeBe4eme, iip^BO^ii, npeTOiKOBame, (cf„ przewieść, przewód), ob. Przekład, Przekładacz). — *§. Przekładać sie w co, przeobrażać się, przemieniać się, przekształcić, ftd) worein oerroanbeltt. Przełożył sie^ w woła, Buha z bydłem nadobny, buja w pojśrzód zioła. Zebr. Ow. 53 ; (induitur tauri faciem). Eccl. iienfrMOffibirL 'nieprze-łożny, Graec. dpezâ&ezoç, immutabilis. — b) Interpon. Przekładać co czym, przedzielać, przegradzać, przeście-lać, przeplatać; hingegen, bairotfôfn legen, itmfcben etroaS Anlegen. Przekładać jabłka słomą. Cn. Ih. 843. — Przekładać książkę białym papierem, ein $3itd) burdjfcbiefkn. Przekładany papierem, burcbfcboffen; Boh. prolożeny papj— rem. Gdy rym od rymu jest przedzielony, nazywa się przekładanym. Kpcz. Gr. 3, 90. unterbroebne SRettne, WO fieb bie erfte unb brüte 3eile n. f. w. auf einanber reimen. Gdy wiersze, jako idą po sobie, rymują z sobą, nazywają się nieprzekładane. Kpcz. Gr. 3, 90. Przekładany wiersz Eccl. npocTHxiOBaHHHÜ. — Szykowanie wyrazów jest abo przekładane, abo nieprzekładane. Kpcz. Gr. 78. — §. Absolute intransit.: Przekłada ziemia, gdy w dole górniczym ziemia nie jednego gatunku. Os. Żel. 81. bie érbe in ber ©rjgrube ift gemifefü, »on »erfdjiebnen ©attun« gen burdjbrodjen, f^iefytet fid). — 3) Nimii: Przekładać, zbytnie obkładać, przeładować, przepełniać; übcrlaben, Überlfiften, überfüllen. Przekładać się zbytnim jedzeniem * objadać się, obżerać się, ft# überlaben mit ©peifen. Ludzie zawsze zdatni do roboty, kiedy się ani jadłem, ani piciem zbytnim nie przełożą. J. Kchan. Dz. 197. Furman przełożył wóz ciężarem. Tr. — 4) Praeferend. Przekładać, 'przedkładać co nad co * przenosić, prym dawać; »orjieben, bem Slorjug geben; Ross. npe4nouecTb, npe4-nonmaib; (Eccl. npe4nonTeme, npe4nonnTaTe4bCTBO, Graec> rręorćprjcnę, praeferentia, ob. Pierwszeństwo). Antepono , 'przedkładam jednego nad drugiego, wyżej ważę. Macz. Niechaj się żaden nie przedkłada nad drugiego, nie więcej o sobie dzierży, niżli o drugim. Macz. Jegobym nad wszystkich innych przełożyła. Teat. 9, 25. Przestawanie z ludźmi musi im być niesmaczne, gdy nad nie przekładają bawienie się z psami i małpami. Teat. 49. d, 15. Kto nabożeństwo nad potrzebę bliźniego przekłada , miłości mało w sobie ma. Sk. Zyto. 1, 174. Dobrą radę przekładać trzeba nad wszystkie skarby. Zał. H. T. 60. Cnotę nad szczęście przekładaj. Cn. Ad. 84. Dusze miękkie rozkosz cnocie przekładają. Jabl. Tel. 46. Mędrcowie zawżdy mocnie przekładali poczciwe przed pożytecznym. Rej. Zw. 65 b. Nauka ewanielii ma być nad inne wszystkie przekładana, wywyższana, chwalona. Wiśn. 409. Nie patrzamy na to, czym przełożył nas bóg nad insze ludzie, ale na to, czy kto ma przed nami. Gorn. Sen. 140. Przekładają jeździć korabiem sześcią hetkami, niżeli ładną karetą a parą końmi. Mon. 65, 420. (wolą jeździć). Miasto Rzymskie Paweł z Piotrem nad inne wszystkiego świata obecnością swoją przełożyli. Sk. Żyw. 2, 28. (zaszczycili , preferencyą mu dali, ben $8orjug oor allen anbent ge* ben). Żywot Chrystusa, gdy się inne wypisują, słusznie

CSi-

się tu przełożyć, i jako na czoło wystawić ma. Sk. Zyw. 4, 1. praemittere, oorctuślfcijiufett, i)orfc$eit. — §. Przekładać kogo nad czym « zwierzchność, przełożeństwo mu dawać; Slov. predstawugi ; Sorab. 1. pżedpostahwu ; Bosn. nadrediti ; Bag. nadstaviti tkoga; Eccl. npeAnocraBJHio, einen junt 33orgefcj)ten machen, tyn über etroaS fefcen. Prae-ficere, ‘przedłożyć abo urzędnika dać. Mącz. Przełożony, Slov. zprâwce, (cf. sprawca); Sorab. 1. predkstogieżer, prjtkstawieny, (pritkstejem , pritksteju praesto, praesum), zasteinik, bowot; Carn. glavar, poglavâr, poglavitnek, (ob. Głowa, naczelnik, cf. czoło); Vind. poglavar, vishi glavar, priedpostaulenik, priedpostaulen ; Croat. poglavâr; Bosn. poglaviça; Slav. superior, stareshina; Iiag. nadstavgljenik, pridslävnik, nadstoinik , pridstav ; Boss. HacTOflTCJb, nepBOiia'ia.JLHHK'B ; Eccl. npeAcroHTe-ib, nep-BoefcAHHKTj. Przełożona, Sorub. 1. pżedkstoyicżerka; Boss. HacTOflTejbHHua. Przełożonym być, Vind. priedi siat, na-prei stat, zhes eno rezh postaulen bit; Croat. nadsztoim ;

BaTb. (Slov. Gramm, predkladni, predkladagićni Praepo~ sitionalis, Localis , predkladatliwi Praepositivus). Przekładanie , przełożenie, wystawienie przed oczy, napominanie; Sorub. 1. predkstahweno, predkdahtżo, predkpowo-żeno ; Vind. pridloshba, predloshik, predlog, predloshtvu, berô SSorftellen, bie $orfteflung, (Ermattung. Wstrętu jej przełożenie żadne nie zwycięża, Przez żaden sposób nie chce Wc Pana za męża. Nieme. P. P. 92. O ‘przedłożeniu ‘urna, t. j., o przedsięwzięciu. Pim. Kam. 114. inteneya, ^ortteljmcn, 3Sorffl|. — §. Venator. Przekładać za zającem, mówi się o psie, który z jednej strony kniei na drugą za zającem się zapędza. Skarb., cf. zakładać, öon einem 9îeoier fas anbre hinüber ben Reifen nnd)fe|en. ‘PRZEŁOŻO-NOŚĆ, PRZEŁ0ŻN0ŚĆ , ob. Przełożeństwo. PRZEŁO-ŻYCIEL, ob. Przekładacz.

PRZEŁUPAC, f. przełupie, cz. dok., łupaniem przebić, przeciąć; bunjjljmnen, burc^fpalten. — Fig. Kieliszek z winem na dwa przełupawszy hausty, wypił. Mon. 69, 1042. Boss. HacToaiejbCTBOBaTb; Eccl.    npeACTOio. Przełożony    (Bosn. prolupati,    izbitti verberare ;    Boss.    nepejonaibca

nad bractwem, abo bractwu. Dudz. 12.    starszy, ber Sielte*    pękać się, spadać    się).

fte, 98orgefej$te. Do przełożonych należy porządek dobry PRZELUTROWAĆ cz. dok., przecedzić, bltrdjfcigcn. Najwię-utrzymywać. Boh. Kom. 3, 390.    Chłopi    na wsi, a żacy    cej wodę czyści przelutrowanie. Cresc.    12.    Potażu    prze-

w szkole odmianie przełożonych    bardzo    radzi. Bys. Ad.    lutrowanego funt.    Torz. Śkf. 203.

7. Przełożony namiestnik boży. Cn. Ad. 942. Przełożony PRZEŁYKAĆ, ob. Przełknąć. PRZEŁYKACZ, a, m., ber ma mieć uszy na obie strony, ib. Przełożonym łagodno-    $erfd)ltnger, 33erfd)Iucfer. Vorago patrimonii, przełykacz oj-

ści trzeba, a przy niej ostrości. Cn. Ad. 941. Przełożony    Czyzny swej, który majętność swą przełknął, przepił,

wszystkim jak cel wystawiony ; przełożonych wady wszys- utracił. Macz.

cy najlepiej widzą. Cn. Ad. 943. Przykład przełożonych PRZEŁYSIEĆ , f■ przełysieje nculr. dok., wskroś obłysieć, ważny. ib. 971. (jaki pan, taki kram; jaki opat, takie    gan$ fa^I werben. Mąż, któremu z głowy włosy łażą, łysy

mnichy). Przełożony, wyniesiony nad inne; über mtbere    jest; a jeśliby z czoła mu włosy oblazły, przełysiały jest;

ergaben, twneljm, auögejetcünct. Nic mają w sobie pokory    jeśliby na łysinie albo na przełysieniu , biała barwa się

dziecinnej, ale chcą jeden nad drugiego być przełożeń-szy. Sekl. 87.

jeden nad drugiego w urzędzie przełożeńszy. ib. 42. Apostołowie nie mówili, ktoby był przedniejszy między niemi, nie mówili o przełożeniu, nie mówili o majętności. PRZEMACAĆ, f. przemaca, cz. dok., Przemacywać niedok., Eraz. Jęz. Kk 3. (o prefercncyi, o pierwszeństwie). Kto    praecontrectare. Cn. Th., ‘przedmacać, oor^er betflftcn,

zechce być przełożeńszym a większym, będzie waszym    gletcbfrtm im ©ctfte Jltm twrôlrê fcfyon betaftcit, berühren. —

służebnikiem. 1 Leop. Marc. 10, 43. Próżni ludzie pier-    g. Macaniem przeniknąć, bttrcbfübleit, bltrcbgrctfctt ; Sorab.

wsze i przełożeńsze miejsca miłują. W. Post. W. 241.    1. pschemaszam ; Boss. nepemynan..

Nie dopuścił Likurg więcej szat mieć, tylko jedne, aby PRZEMACHAĆ cz. dok., Przemachnąć jedntl. , szybko prze-się jeden nad drugiego pychą nie przekładał. Biel. Św.    ciec, przebiedz; Boss. npomaxHyTb, burdjctleit, bltrdjlaitfctt.

D 2 b. (nic wynosił).— 5) Przekładać co komu , ‘przed-    (Bosn. promahati, vjetar proechi, passar il vento , perflare ;

kładać, kłaść przed kim, einem tmrlegeit. Rzeczy te są tu    Boss. nepeinaHyTb, przeszkodzić, npoMaxHyTbCH chybić,

jako na tablicy przed oczy przełożone. Wiśn. 604. Prze-    npoMaxi chyba).

łoż gościom pieczyste. Tr., (cf. rozdawać). Stworzenie jest PRZEMACHLOWAC cz. dok., frymarcząc oszukać, zamienić wywiedzieme rzeczy z niczego, t. j. bez żadnej ‘przed- z okpieniem, mtt SBetrug tfcrtaufdjett. Ślepił kupiec ten łożonej materyi. Sak. Dusz. 47. (już będącej i za zasadę    prostaki, Przemachlował rzeczy miasto przednich braki,

służącej). — Transi. Przedstawiać, pokazywać, przed    Klon. Wor, 67.

oczy stawić, rozpowiadać, proponować; einem etw«3 nor* PRZEMACZAĆ, ob. Przemoczyć.

fteßen, twrlegen, OOrbflRcn, oorfc^lageit. Jezus miasto‘przed- PRZEMĄDRY, a, e; Vind. premoder, prepametan ; Boss. łożonej jemu radości, podjął krzyż. Budn. Bebr. 12, 2.    npeMyApwn , npeyMHbin, feljr metfe. Księgi przenabożnej

Żarn. Post. 3, 599 b. (wystawionej radości. Bibl. Gd.).    i przemądrej duszy twojej. Sk. Dz. 235. PRZEMADRZA-

Krótko Wc Panu rzecz całą przełożę. Boh. Kom. 4, 237.    ŁY, ob. Przemędrzeć.

et 296. Słucha chłopka, ze łzami krzywdę swoję prze- PRZEMAGAĆ, ob. Przemódz, przemoże. PRZEMAKAĆ, ob. kładającego. Mon. 64, 139. Pilch. Sali. 167. Inaczej

Nie rozumiem, żeby między apostoły był

ukazała, zda go kapłan za trędowatego. 1 Leop. Levit. 13, 40. Wujek. ib. Budn. ib. Kazimierz W. położnicę Czeską, przełysiałą i strupowalą być postrzegłszy, precz od siebie odrzucił. Krom. 568.

wu

Przemoknąć.

rzecz przełożyć Boss. nepeAOio*HTb, nepe40KiaAH~ PRZEMALOWAĆ cz. dok., malowanie przekopiować; Vind.

zno

modruvati ; Ross. nepeyMutmaTb). Owi co nazbyt rozumy harcuja, Bardzo sie radzi sami czasem przemedruja. Rej. Wiz. 90 b. PREMĘDRZEĆ, PRZEMADRZEĆ" neutr. dok., zbyt mądrym się stać, aż nadto mądrością narabiać, gar fitperflug fepn Eccl. npeyMyAptiTHca, npeyMy^pflTHca. Ja już do Wc Panny nie mówię ; boś już bardzo przemądrzała. Teat. 27. b, 19. Przemądrzałe Włochy, dopo-kąd im wolno było, oszczerstwem swoim oszukiwać inne narody, obcy chlćb jedli. Przestr. 154. — On nad wszyskich innych 'przemędrzony. Chrośe. Fars. 108. (przemędrzały). Można twórcą nieszczęść nazwać prze-mędrzałego nauczyciela. Czack. Pr. 2, 97. Przemędrza-łe dekreta tych półmędrków, potrzebowały albo komen-tarzów, albo poprawy, ib. 180. (Slov. Prov. Nikdi cio— wek dost ne premudruge, człowiek nigdy nie jest za

premalati, preobrasati, (cf. przeobrażać), nadjmaten, ab*    Ross. nepeMa3an,, nepeMa3biBaTb, nepeMapaTt, nepeMa-

foptren ein ©emälbe. Przemalowany obraz z drugiego, apo-    pbiBaTb, nepHHTb, qepHH), cf. czernić. Przemazanie, Vind.

graphum. Cn. Th.    '    skusibrifs, skubrifanje ; Ross. nepeMa3Ka.

'PRZEMAMIĆ cz. dok., mamiąc przeciągnąć, przewabić; I)ttt* PRZEMĘCZYĆ cz. dok., mecząc przetrwać, bnrcf)inartern ; über loefen, abloćfen, burd) 231enbtnerf wo aitberâ tmtjiet>en; Ross. nepeMyqnTb.

Bosn. primamiti abstrahere-, Croat. premamlyujem seduco, PRZEMĘDROWAĆ się recipr. niedok., przesadzać mądrością (premamlyiv seductilis, premamitel sedudor, f. premami-    mniemaną, e§ gar JU weife machen WOHett, e3 JU weit treb

telicza); Ross. nepeMamiTb, nepeMaHbraaTb, Subst. nepe-    ben. (Slov. premudrowat sapiendo superare ; Vind. pre-

Maima, npwbCTHTb, npe^bmaTb, (npoMamiTb, npoMaHUBaTb na słowie trzymać).

PRZEMARŁY, a, e, ob. Przemrzeć.

PRZEMARNOWAĆ cz. dok.\ Slov. prómrcham ; Sorab. 1. pźe-schlamuyu,¹ pżetżinu, pżekawżeżu ; Vind. sapraviti, sagnati, sadegati, sanemarati, satrebufhiti, satrebuhuvati, potrofhiti, safaidrati, (premarnuvati * namówić) ; Ross. nporyjHTb, nporyjibiBaTb (ob. Przehulać), npoMbiTapuTb, pa3MbnapnTb,

H3MOnieHHHqaTb, npoMOTaTb, npoaiaTUBaib; marnie stracić, strawić, przełotrować, przebankietować , przeczestować , przejeść, przestroić; oer[d)wclgeu, »erpraffen, burd)bringen.

Majętność wszystkę przemarnował, i cokolwiek wziął od ojca potrawił. Odym. Św. 2 c. Wielem przemarnował, ale mnie teraz bieda nauczyła rozumu. Boh. Kom. 4,

565. Przemarnowawszy liczne dochody na próżną okazałość, zaciągał długów. Nar. Hst. 5, 59. Zniszczony, prze- mądry).

marnował wszystko. Teat. 25,7. (poszły pieniążki). PRZE- 'PRZEMETAMORFOZYĆ cż. dok., Pim. Kam. 59, ob. Prze-MARNIC1EL, a, m., przetrawiciel, rozrzutnik; ber 53er* obrazić, przekształcić, przewierzgać. geuber, $erfd)wel(jer; Sorab. 1. pżeschlamuwa?; Vind. sa- PRZEMĘŻNY, a, e, bardzo mężny, übertapfer, fe|r tapfer.

Hetman ten przemężny. Faliss. FI. 58. Serce mając przemężne a wymowne usta. Groch. W. 551.

PRZEM1AĆ cz. dok., miąć przegnieść, bltrcf)fltüllen; Ross. ne-

praulavez, sagnauz, sadegauz, sapraular, safaidrar; Croat. prepruditel , raszipnik.

PRZEMARZAĆ , ob. Przemorzyć.

peaiaTb, nepeMHHaTb, nppMATb, npoMimaTb.

PRZEMARZNĄĆ, przemarzł, f. przemarznie neutr. jedntl.,

Przemarzać contin.; Boh. promrznauti ; Carn. premrêm, PRZEMIAN, waga, ob. Rezmian.

premiram , premręti ; Ross. nepeMep3HyTb, nepeMep3aib, PRZEMIANA, y, z., 1. PRZEMIANEK, nku, m. ; Boh. pro-npoMep3HyTb,    npoMep3aTb,    nepeApornyib ; mrozem    być    mena; Carn. spreminitva ;    Vind. premenik, menjba, isme-

przerażonym,    burd)frieven,    twm grofte    bttr(f)brungcn    fe^n,    nja, premena, premenja,    premenitje, predrugenje, pre-

ftarren. W miałkich stawach woda ledwie nie do dna    bernitje, spremenitva, preobrasanje, zhredba, ozhredba,

przemarza. Strój. Staw. B. Przemarzły Boh. promrzelÿ.    prenaredba ; Croat. promina, premenyanye, premenba „

Przemarzłego w śnieg zagrzebać, aż się sam rozgrzeje.    izmenba ; Bal. izmina, promina, zamina; Bosn. promina,

Perz. Lek. 285. Przemarznienie i odmrożenie. Perz. Lek.    prornignenje ; Rag. promjena , pritvor ; Ross. nepeitthHa,

284. PRZEMARZLINA, y, i., miejsce przemarzłe, ein    nepeMtHKa; Eccl. npeBpaTCTBO, n|)T,Kpaąieimi€,    noAMtHa;

greftflecf, eilt ycm gvefte gerührter imb befd)äbigter Ort. Rysy,    przemienianie, zamienienie, odmiana, zamiana ;    ber SBcdj*

czyli rozpadliny ciągnące się wzdłuż żyłek drdzennych w    fet, ïanfd), btC Serdnberung. Jeszcze nie wiesz,    jaką moc

drzewie, leśniczowie nazywają przemarzliną. Jak. Art. 5    mają suknie ku przemianie ludzi. Teat. 24. c,    79. Kto

144. et 156. Kiedy znajduje się jaka część drzewa uschłe-    się spodziewa szczęścia bez przemiany, nie    zna życia

go, położona w pośrzód zdrowego drdzenia, nazywają    ludzkiego. Teat. 18, 46. Abraham dnia obrzezowania

przemarzliną przerastałą. ib. 5, 144. Pospólstwojakiekol-    swego, przemianek imienia swego przyjął, a już nie

wiek bądź rysy w drzewach nazywa    przemarzliną.    Jak.'    Abram, ale Abraham był    zwany. Bial Post. 144. Han-

Art. 5, 147.    del zależy na przemianie    rzeczy. Pelr. Pol. 65. Z kra-

PRZEMAŚCIĆ cz. dok.,    przejąć maścią,    burd)falbcn ; Sorab.    1.    ju tego wywożą złoto na przemianę za nasze rzeczy.

pżeżawbuyu ; Ross.    nepcMacanib, nepeMacMBaTb.    Boter. 299. Może się część majątku w przemianku obra-

PRZEMASZEROWAĆ,    ob. Przeciągnąć,    przejść ; Vind.    skus-    cać w insze rzeczy. Pelr. Pol. 58. Miejcie między so-

hoditi, skusihajati,    skusmarfhiratn    bą porządek a przemiany we dnie i w nocy na robotę.

PRZEMAWIAĆ, ob. Przemówić.    1 Leop. 1 Ezdr. 4, 22. (lózowanie się, koleje). Przemia-

PRZEMAZAĆ cz. dok., Przemazywać czestotl, mażąc wni-    nek czynią w noszeniu dla ci-ężkości. Bzów. Roz. 112.

weczyć, przekreślić; burd)ftmien, anMöftbett, tilgen; Boh.    Poczta, czyli jeżdżenie przemianą koni. Czack. Pr. 65.

premazati, pfemazowati ; Sorab. 1. pżemażu ; Vind. pre-    przeprzężonemi końmi, cf. rozstawionemi końmi. —

masati, prefhtrihati, zhriesnamasati, skusibrilati, sbrifati ;    Przemiana, alternalio ; n. p. Uważając postępki togo człowieka, niełatwo osądzić, czy go między najwystępniej-szemi, czy między najbezrozumniejszemi ludźmi kłaść trzeba; haniebna dla niego, lecz nieuchronna przemiana.

w Nimfy 'zprzemieniały. Otw. Ow. 584. Przemienić się w inszy kształt Eccl. npemeHHTHCH, nepepojHTbCH. Przemieniony z mężczyzny w kobietę Eccl. npe3Mya?ea(eHX. Przemienieniem szat dawali znać żałość swoję. Pilch. Sen. gn. 154. W sakramencie transsubstantiatio, przemienienie istno-ści. Karnk. Kat. 185. przeistoczenie. Przemienienie Chrystusa, bte Serfldrung (grifft, na górze w modlitwie będący, Przemienił się na twarzy świecący Jak słomce, przy tym jak śnieg białe szaty. Leszcz. H. S. G02. — §. Przemienić z ręki w rękę, transsumere. Cn. Th. przejąć do drugiej ręki , tn bte onbere #anb nehmen. Na znak małżeńskiej wiary, pierścienie abo wieńce przemienia kapłan. Hrbst. Nauk. Z. — §. Przemienić, przegrodzić odmianami, na przemiany co odmienić; abroecbfeln laffen, öermtfcben. Kaplica złotogłowem i axamitem w przemienione brety obita była. Warg. Wal. 305. PRZEMIENIALNY, a, e; Doli. promenitedlny ; Ross. CMtHHbm; odmienialny, do przemienienia, mogący być zamienionym; uerdnberltd), OCr* taufc&bar. Przemienialnych rzeczy miara i sposób stanowi ludzkie rzeczy. Pet. Ek. 392. PRZEMIENNOŚĆ, ści, i. ; Boh. promènnost, promenitedlnost ; Slov. premenu-gicnost; Sorab. 1. pżemenitofcź; Vind. prebernlivost, premenlivost, predruglivost ; Ross. nepe&rfcHHOCTb, nepe-m1»hiihboctł; niestateczność, odmienność, bie 33erdnber* ltd?fett. Przemienność powietrza. Mącz. Wielkie prze-mienności a częste w królestwach w Azyi bywały. Biel. Św. A 4. Przemienności a chciwości w państwach były bez rozmysłu dobrego, ib. 14. Trzeba mieć baczność na czas, bowiem i przemienność obyczajów czasem nie wadzi. Ezop. 91. PRZEMIENNY, a, e; Boh. promènny ; Slov. premenitedelni, premenitedlni, pretwarliwi; So-rab. 1. pżemenitć ; Cani. verstliv ; Vind. prebernliu, pre-drugliu , premenliu , prebrazhliu ; Croat. premenlyiv ; Dal. promeniv; Bosn. promignivi, prominiv, ne stanovitti ; Rag. promiegniv, promjeniv, promjenit ; Ross. nepeurfeH-HUH, nepeMtHqHBUH ; Eccl. npeMlniHUM , npeBpaTHUÎf , BpamHWH, nepeMtHt no^ejuainiH ; a) odmianie podległy, tferdttberlid). Przemienny umysł ludu, mutabilis. Mącz. Z wodą przemienną upływa. Zimor. Siei. 208. — b ) Zamienny, Taufd) * , junt $ert«ufd)en. Handel odległe kraje przemiennemi kupiami złącza. Archel. ded. — Lud w Afryce dziś przemienny jest, bo ich wiele wyszło do Hiszpanii i Arabii. Biel. św. C b. inny, nie ten co pierwej.

Ust. Konst. 2, 245. (alternata : aut-aut). Na przemiany, na przemian, na przejmy * przemieniając, tttedjfdöroetfe, dnâ um8 attbre ; Rag. na promjenu; Croat. izmenezé, premenezé , zmenezé, naizmencze , na izmenu; Dal. na-izmenicze ; Slav. na izmince; Vind. ozhrednu, pozhre-dnu; Ross. nonepeMtHHO, cmIjhho, üocmLuho ; Eccl. Ha ripoM^Hi. Lutnie i skrzypce powietrze słodką harmonią Czasem razem, a czasem na przemiany biją. P. Kchan.

- Orl. 1, 73.. Wesele i smutek chodzą na przemiany,

Śmiech i płacz, radość i żal. Kulig. Her. 213. Syxt.

Szki. 289. — Math. Jeżeli dwie linie równoległe są przecięte przez trzecią, powstające ztąd kąty nazywają się kątami na przemian, allerni. Lesk. 15. — 2. PRZEMIA-NEK, przezwisko, miano przydane; ein Sonante, citt Rimante, eine Bubenennung. Bóg prawdziwy i wieczny; jemu te tytuły i przemianki przynależą. Biat. Post. 6.

Liwius niejaki, przemiankiem Drusus. Birk. Zbar. B.

Zbudowali kościoł ku chwale bożej i ku pamiątce i prze-miankowi Jana ś. Biat. Post.- 116. Birk. Dom. 25. Petr.

114. Krasnym przemiankiem brzydką sprawę farbujesz; speciosa nomina culpae imponis. Zebr. Ow. 162. ib. 139.

Takiemi przemianki go przezywa. Jan. Ling. B 3 b.

'PRZEMIANOWAĆ cz. cont., przezywać, einen anbertt men geben; Ross. ripeiieHHonaTb; Eccl. npeHMeuyio. hmh npcMliHHK); (Slov. prernenowatelka transnorninatio). PRZEMIANOWANY, a, e, na przemian będący, wzajemny; tnedjp felfeitig, abn)ed;fclub. Spojenie piszczela ramiennego z piszczelami łokciowemi nazywa się spojeniem przerniano-wym ; ginglymus. Perz. Cyr. 1, 24.

PRZEMIATYWAĆ, ob. Przemiotać.

PRZEM1ĘKNĄC, f. przemięknie neutr. jedntl. , Przemiekać niedok., wskróś miękkim się stać, jak od wilgoci, przemoknąć; burdftnetdń merbeit, burdtmei^en. 'PRZEMIĘKCZYĆ cz. dok., bardzo zmiękczyć* febr ermeid)eu, burd) uub burd) ;

Ross. nepcMnnjHTb, nepcMHKuaTb; (Croat. premckchujem * przechudzićj. PRZEM1EKKI, a, ie ; Eccl. npoMaruiB, \c\)l meieb.

PRZEMIENIACZ, a, tn., który co przemienia, ber Umtaufd)er,

Söedtöler, 55ermecbMer, ttmćinberer ; Vind. premenjavez, mei-narz; Croat. premenitel, izmenitel ; Dal. izmenilavaz;

Bosn. prominitegl. PRZEMIENIĆ, f. przemieni ez. dok. ;

Bob. promeniti, promenowati ; Slov. promeniti ; Sorab. 1. PRZEMIERAĆ , ob. Przemrzeć.

pżemenież, pżemenam, pżemenu; Vind. premenit, premi- PRZEMIERZNĄć, przemierzł, f. przemierznie neutr. dok.; nit, premenjati, spreminiti, preberniti, prebrazhati, pre- bardzo obmierznąć, obrzydnąć; febr |Uttt (Ecfel merben , ab* brazhurati, predrugiti, prennrediti ; Carn. premènim, fdjeultd;    ttterben. Przemierzła starość. Petr. Hor.

yerstim; Croat. premeniti, preményam, izmeniti, izme-    B 3 b, not.: «iż się i ludziom inszym i samym starym

nyati ; Rag. promjêniti, promjegnîvati ; Slav. et Bosn.    przykrzy» ; przebrzydła. — Przemierzły, bardzo obmier-

prominiti ; Ross. nepewtimib , nepearfewiTb, npOMljHHTb,    zły, Croat. przemèrzek ; Ross. npeMep3Kiä. Komu nie

npoMtuHBaTb, MtHHTb, CMtHHTb , CMliHHTb, CMliHbiBaTb ,    jest przemierzły^ człowiek fałszywy? Weresz. Reg. 218.

H3M'l>HHTb, HUMluiBTb ; Eccl. u p -KitO/KiiTii, npejatato, nepe-    PRZEMIERZLOŚĆ , ści, z., obmierzłość, brzydkość odlani eo ; insze wziąć, mutuari. Mącz., przekształtować, od-    rażająca , abfd)eultd)C ^dßli^feit. Tr.

mieniać, przedzierzgać, przeobrażać, przetkać; nerdttbem, PRZP2M1ERZYĆ f. przemierzy cz. dok., Przemierzać niedok. ; umdnbern, »ertaufcfyen , ttcrmanbeln. Pod szczęśliwą gracza    Boh. promefiti; Sarab. 1. pschemiriu, pschemirim, pże-

ręką, miedź się w złoto przemienia. Teat. 1,78. Okręty się    meru ; Croat. premerujem ; Bosn. primiriti, opet miriti ;

ner«

Rag. primjerriti ; Ross. npOMtpflTb, npoMtpUBan,, nepe-    Wielkości straszna pycha    jako cień przemignie.    Zab. 16,

wfepuTb, nepeMtpuBaTŁ; Eccl. npesiipaio; mierząc przejść,    201. Ross. npOMHrayTb    zaniedbać, opuścić;    nepeMH-

miarą wciąż dochodzić, burdjmeffen. Przemierzyć pole    myTbCH, nepeMHrHBaTbca    migi odwzajemnić; nepeMHr«

Ross. nepeMeæeBaTb, nepeMejKCBbiBaTb. Przemierzywszy    wzajemne migi.

go okiem, rzecze: Mości Panie. Pot. Jow. 189. er maß PRZEMILCZEĆ transit, dok., milcząc przetrwać, utaić mit ben Singen. — Transi, fig. Przemierzyć drogę, kraj, morze, idąc, jadąc * przejeżdżać, przechodzić, przebiegać, emetiri iter. Cn. Tli. permetiri, burcfymanbew, burcfotetyen. Przemierzali krainy, morza przejeżdżali. 3

fdjmetgen; Boh. promlceti, promlćowati ; Sorab. 2. psche-melzasch ; Ross. jipoMoanaTb, npoMaAmiBaTb , CMomaTb , CMaOTHBaTb ; Eccl. npeMomaTH , npeMOinaTH. (Croat. pre-muknujem raucesco).

a) Act. mimo puszczać, mijać, przejeżdżać mimo, iść mimo; norkę Iajfen, liegen lajfen, übergeben. Okręty port nasz przeminęły. Tr. Przemijając, in transitu. Cn. Th., mimochodem , im üßorbeögefyen. — Transi. Przeminął dwa wiersze. Tr., opuśćił ; (Boh. prominauti, promjgeti in-dulgere). Roztucznieli i przeminęli mowy moje niecnotli-wie. 1 Leop. Jer. 5, 28. (przestąpili. 3 Leop ). Bóg odejmuje nieprawość, i przemija grzech nasz. 1 Leop. Mich.

7,    18, (przenosi. 5 Leop.)\ puszcza mimo siebie. — b) Neutr. Przeminąć, minąć, przejść, nie trwać, przepłynąć; »ergeben, »orüberge^en, »erflteßen ; Rag. promînuti;

•Croat. preminuti, preminujem; Bosn. priminuti , umrieti; Ross. npeMunyTb. Nic trwałego na świecie, wszystko przemija. Cn. Ad. 551. Niebo i ziemia przeminą, ale słowa moje nie przeminą. Bial Post. 16. 1 Leop. Math. 24, 35. Prędko śmiertelnych rodzajów na świecie, Przemija ten kwiat wesołej młodości. P. Kchan. Jer. 401. Nic nie ma prędszego nad czasu przemijanie; jednak często pragniemy, aby w niektórych okolicznościach jeszcze prędzej przemijał. Mon. 64, 11. Przemijający, Boh. pomigitedlnÿ, pominutedlnÿ ; Slov. pominutedlny, coż rychle zmjzy, (ob. Upłynny) ; Carn. minuzhe ; Vind. mi-nezhen, prejidezhen, prehoden, prejitliu, pretidliu, po-fvetn ; Slav. prohodljiv ; Croat. preminutni ; Ross. nepe-MbHaeMWH. Przeminęły, upłyniony, przeszły, odeszły, Vind. preminjen ; Eccl. npeMHHyBiuift, »ergangen, »er« floffen. Człowiek nie wie przeminęłych rzeczy, a przyszłych nie może się od nikogo wywiedzieć. 1 Leop. Eccl.

8,    8. Przeszłe lata i przeminęłe lata. W. Post. W. 2, 169. Uważa czasy swoje, i przyszłe i przeminełe. Rej. Post. H 6. Rej. Zw. 12 b. ‘PRZEMINĘŁOŚĆ, ‘ści, i,

' podległość przemijaniu, bte $ergänglid)feit; Vind. mine-zhnost, prejidezhnost, prehdnost, prejitlivost ; Ross. ne-

Leop. List. Hier, (schodzili prowincye. 1 Leop). Często PRZEMINĄĆ, /. przeminie niedok. jedntl., Przemijać niedok.\ przemierzał kraj nasz. P. Kchan. Orl. 1, 84. Drudzy Moskwę przemierzyli. Groch. VE. 495. Dom i ojczyznę porzucił , ziemię z morzem przemierzył. Pot. Arg. 87. Na drogach wiele trudności pomierzyli, i zasię je, nic nie sprawiwszy, nazad jadąc , podejmować a przemierzyć muszą. Kosz. Lor. 101. — Burlesq. Zyd na łeb przemierzywszy wschody.... Pot. Jow. 2, 27. spadłszy ze wschodów. — Przemierzyć się, w mierzeniu omylić się;

Vind. fe premeriti, ftd; tnt SKeffen irren, fiel; »ermeffen.

PRZEMIEŚĆ, PRZEMIATAM, ob. Przemiotać.

PRZEMIESZAĆ, f. przemiesza cz. dok., Przemieszywać frequ., różnie przegradzać, przeplatać, bnr4jmi[4;en; Boh. promiśam;

Sorab. 1. pżemescbuyu, pschemjschu, pschemiseham , pżcmyszecż ; Vind. premiefhati, skusmiefhati, (skusmiefiti, skusmeszhiti « przegnieść ) ; Croat. premessâvam; Rag. primjêsiti, primjêsciati, primjescivati ; Ross. nepesrbmaTb, nepesdiimiBaTb, (nepeMtcmb, nepearfernHBaib przegnieść); yMimaib, yMtuiHBaTb, nepeóo.naTb, nepeóamjBaib ; Eccl. npeMbmuBaio. Spodziewam się tego lata żyznej, mokro-ścią i suchością przemieszanej, pogody. Fur. F. Niebo nienajgorzej promienić i powolnym powietrzem przemieszywać aż do pełni będzie, ib. A 5 b. Szpetna czarna barwa, zieloność z czerwonością przemieszająca.

Bern. I)ek. B 5 q. Włosy przemieszane siwemi, srok3-te, szpakowate Ross. npoefc/uma, npocb/rB. Przemieszanie Bubst. Ross. nepewtcKa, yurbcKa.    r

PRZEMIESZKAĆ , f. przemieszka med. dok., Przemieszkiwać,

Przemieszkawać contin. frequ. ; {Boh. promeśkati négligerez Ross. npOMbniKaTb) ; przętrwać czas niejaki; Eccl. irpHMeTamcH, barabanem, auêbanern eine Bett, »crbletbcn eine 3ett lang. We dnie kazał, a na czujności i modlitwie przemieszkawał w nocy. W. Post. W. 219. Prze-mieszkać rok Ross. nepero^OBaTb. Jeden starzec lat dziewięćdziesiąt przemieszkał na świecie. Zab. 15, 199. pcMlmacMOCTb.

Dziś ja muszę przemieszkać w domu twoim. 1 Leop. Luc. PRZEMIOTAĆ, f. przemiece cz. dok., Przemiatać contm., 19, 5. — § Przemieszkać gdzie w pomieszkaniu, do- Przemiatywać frequ. ; Vind. premetati, premezhuvati; Croat. mem stać przez czas; burdpnoljnett, eine 3eit UJOfnten.    premêchem; Ross. nepeMemyrb, nepemeTbiBaTb, npo-

Przecięż się z domu wyniosą, kiedy im się w nim prze-    Memyib, npOMGTHBaTb; przerzucać, bnrd)trcrfett, burdtftbfp

Przemiatał po wszystkim namiecie , a nic nie mógł naleźć. 1 Leop. Genes. 31. Wszystkę pościel jego prze-miotałeś w chorobie jego. 1 Leop. Ps. 40, 4. (wszystko leżenie jego odmienił. Bibl. Gd.). Rogami żelaznemi będziesz przemiatał ziemię Syryjską, ależ ją^kazisz. 1 Leop. 3 Reg. 22, 11. — §. Książkę tę często trzeba przemiatywać. Hipp. 26. przewartować , bnrcfybldttew. — §. Przemieść, przemiotłem, Boh. pfemesti, premetl verrere \ Rag. pripomèsti, pripomeetam reverro\ Ross. npoMecTb,

mieszkiwać naprzykrzy. Teat. 7. c, 63. Z większą che- rett. cią żołnierze na takie miejsca zjeżdżać się będą, na których będą wiedzieć, że król ich często przemieszka-wa. Modrz. Baz. 85. PRZEM1ESZKAWÂCZ, a, m., bawiący gdzie czas niejaki, ber ftd; einige 3cit n>o aurait.

Ja przychodzień na ziemi, przemieszkawacz, jako i wszyscy ojcowie moi. Budn. Ps. 39, 12. (komornik. Bibl. Gd.).

PRZEMIGNĄĆ, f. przemignie med. jedntl., migając przeminąć, oerfltmmern, oorbe^flimmern, flimmernb oerfĄmnnbctt.

70

Słownik Lindego wyd. 2. Tom IV.

się prędko przez ten wąwóz. Teat. 51, 16. Odziany w mu mniszy habit dla niepoznaki, przemknął się przez Polskę do Gdańska. Nar. Ust. 4 , 208. Cień co chmurka mijając rzuci, Tam się i owdzie przemyka. Kniaź. Poez.

npoMeraTb, nepeiwecTŁ, nepeMeian. ; miotłą przerzucić,    Bok. premocy, premohu, premahati ; Slov. premocy,

przeczyścić, bnrd;fegen. 'PRZEMIOTNY, a, e, do prze-    premahâm, zwjtezyti ; Sorab. 2. pschemoz ; Sorab. 1.

miotania, przerzutny, tyerumroerf&ar ; Boss. nepeMcnibiü.    pżemożu, pzedobewam, zamoźu ; Carn. premozhi, pre-

‘PRZEMIZGAĆ się recipr. niedok., [układać się, wdzięczyć    mAgam, premoshim, premórem; Vind. premózhi, pre-

się , (id; fdjnigeln 2|; n. p. Gibka nosowa trąbą różnie    magati , premogozhiti, premogèl, premagam, premórem;

się przemizga słoń. Przyb. Milt. 113.    Croat. premochi, premósem , premogelszem ; Bag. pre-

PRZEMKNĄĆ, f. przemknie cz. jedntl., Przemykać niedok.,    mocchi, prirnAgati , primaagam; Bosn. primocchi, pri-

szybko przesunąć, fdjttcll burcl;fcbicben, burdjrücfen; Vind.    magati; Boss. nepcMom., nepeiworaTL, bo3mo<jl, b03mo-

premekniti, premikuvati, prefheti, skufhemeti ; (Boss.    ran>; Eccl. npcMoryTCTByio, npoBejeócTuyio ; — $. 1) prze-

nepcMKiiyrb, nepemuuaTb przegrodzić, nepcMbiKaTb, ne-    módz co * mieć ’z to siły, wydołać, zdołać; oertnögen,

peMbiKHuaTb na nowo przeczesać). Po rozłożonym sze-    im ©tnnbe fet)tt, leiften; Carn. samórem, glajshtam, glę-

roko w kolej idzie zodyaku , Każdego stopnie przemyka-    shtam , utęgniti, uterpçti; Vind. samoreti , premozhi,

jąc znaku. Suszyć. Pieśń. 3, p. 4. PRZEMKNĄĆ się,    muzh cineti ; Boss. cMO'ib, CMoraTb; Eccl. MOiKecTBOBa—

przesunąć się, fid; fc^itcll bnrd;fd;letd)cn, burc&bringen, burd;«    th. Tyle dał pola tobie, Ile w pług woły wprzągłszy,

(d;lüpfctt ; Vind. le skusmekniti, fe vunsmekniti, skufsmu-    ode słońca wschodu Do samegobyś przemógł odorać

(mli, skuspufniti, skulsmukniti, skuslesti ; Bag. proma-    zachodu; complecti posses. Zebr. Ow. 393. Wszystko to,

knutti se, promizatisc; (Boss. nponmaTbCH szybko prze-    co przemogę, czynię z chęcią wielką. Groch. W. 335.

pędzić koło czego). Cicho cicho po kryjomu Ktoś mi    Toć daję, co mieć z łaski bogiń mogę, Cny Młodzie-

się tu przemknął bokiem. Teat. 55. b, 13. Przemknij    jowski, i to, co przemogę. Zbił. Zyw. praef. Uczniowie

hojnie, ten to, ów owo, jak kto co przemógł, dawali. Gorn. Sen. 25. Nie dar jaki kosztowny , ale co przemogę, J)am ci, parę wierszyków, Mielecki na drogę. J. Kchan. Fr. 15. Wielu takich nie wierzą, czego sami nie przemogą.

, którzy temu i. Zyw. 2, 51

cr.S.

1, 28. (miga się). Przemknie się złoto przez płytkie oręże, I najukrytszych tajników dosięże. Hor. 2, 120. b. — Przemodz na co « zdobyć się na co, einer ©rtcfye gc* Kniaź.    Nawet samego siebie tambym przemknął,    gdy-    road)fen    (etpt.    Ubodzy, którzy    na wino nio przemogą,

bym mógł. Pilch. Sen. list. 334.    Mali się w    każdej    niechaj    z tym    korzeniem wodę    pija. Syr. 311. których

sprawie «Łatwiej przemkną, prędzej wrażą, Czego wielcy >.nic staje na wino, b(c feilten 2öeilt jrtljleit fönnett.— Absolu-nid dokażą. Jak. Baj. 102. — g. Venator. Ukradanie te: Tak się zbogacili, że przemogą po sześć kroć stu abo przemykanie zowia, kiedy pies po zwierzęciu idąc, tysięcy złł. Gost. Gor. 28. że tyle cenić ich można , ntrtJt zbiega    rnilczkiem, a tylko kiedy    niekiedy się    ozwic.    faittt fie    (o fyod)    fc^ä^eil, Ûttfejjeit,    (ÎC föltnen fi) yiel int $cr*

Ostror.    Myśl. 8. »erjioÿlneS ©d;leid;en    be$ 3agttyunbe0, wenn    mögen galten.    Pobożność wiele    przemaga w sprawowa-

er auf ber    feiten «nfdjlägt.    niu królestwa. Sk. Oz. 584. wiele może, waży, znaczy,

PRZEMIEĆ cz. dok., /'.przemiele, nieco lub nadto pomieć;    działa, dzielna jest; oerntag üiel, gilt üiel. Lekarstwo

mieląc przebyć, burdjntrtblen tlt ber SOîüljlc; Boh. premlit,    można wszystkę niemoc odegnać,    raz przyłożone, wszys-

premeli; Vind. premleti ; Bag. primljeti, primlivati; Boss.    fcko sprawuje, a jeśliby zawsze    przykładane było, znać,

npoMoaoTb, nepeMOJOTb. ncpcMa.ibmaTb.    że mniej przemogło, praevaluisse. Zygr. Gon. 285. —

PRZEMLÓCIĆ cz. dok, młócąc przebyć, bnr(^brefcf;cn ; Boh.    Przemożenie', przemogą, moc,    siła, na która się kto

premlatiti ; Bag. promlAtiti ; Boss. npoMO.iOTHTb, nepcMO-    zdobędzie, stanie kogo na co;    bie Straft, ba$ Vermögen.

lOTHTb, nepeMoaaminaTfe.

PRZEMOC, y, z., siła przemagająca , przemożenie, przc-możność, bie Ue&ermûdjt; Vind. premuzh, preoblast, pre-moshnost; Garn. premornost; Croat. premoguchnoszt ; Eccl. npeMoryTCTBO, npeBCjeónocTb. Głos ten, tak wielka miał na sercu twoim przemoc. Teat. 4, 115. Przemocą nazywam twój postępek , iż więzisz dwóch niewinnych pasterzów. Teat. 55, 91. PRZEMOCNY, a, e, über* mächtig ; Vind. premoshen , premogozhen , premagozh, preoblasten, (premagaviz victor) ; Croat. premogńch ; Dal. uzmosni ; ( Slov. premAhatel domitor ). Przemocna mę-czenniczka. Sk. Uz. 106. PRZEMOCOWAĆ kogo, cz. dok., przemocą go pokonać, przemódz, einen überwältigen. Tr. PRZEMOCTWO, a, n., gwałt, przemoc; ©ewfllttljä» tigfeit, Uebermaibt. Te przemoctwa jednych nad drugimi, jeśli się wcześniej nie uprzątną, ostatnim ojczyźnie grożą upadkiem. Mon. 73, 414. PRZEMÓDZ, przemógł, /. przemoże, przemogę med. dok., Przemagać niedok.;

Bóg'chce, żebyśmy mu według możności służyli, a ty nad przemożenie twoje takeś się strapił. Sk. Zyw. 1, 93. Podług przemożenia Rzpltćj, potężnych sił przyłożyli do odparcia nieprzyjaciół. Nag.~Fil. 112. Według przemożenia swego, dali nakład na budowanie. W. 1 Ezdr. 2,

69. — §. Przemódz , przemagać » mocą przeważać, przewyższać , mocniejszym być, górę brać; libcrwiogcit, bie Oberljanb neunten, nteljr rerntögett. Sercem i siła był daleko od niego większy i przemagał. Warg. Wal. 147. Większy jeszcze głupiec jak tchórz; głupstwo też w nim przemogło nad tchórzostwem. Teat. 11. fe, 41. Nie-przemożny, nie do przemożenia, niezwyciężony; ltttbcficg* imr, md;t ju überwältigen. Nieprzemoiony Achilles. Petr. Bor. B. Człowiek nieprzcmożony drugim często krzywdę czyni. Ezop. 26. Mamy pomoc boga naszego nigdy nie-przemożonego. Sk. Zyw. 2, 294 fe. Wziął nań nieprze-możony gniew. Sk. Di. 843. — §*. Przemógł się w próżności swéj; praevaluit in vanitale sua. Wrobi. 122.    ■

§. 2) Activ. Transit. Przemódz kogo, przezwyciężyć, przemocą pobić; überwältigen, Überwtnben. Wolą moję przemagam , i pod moc podbijam; a twoja ciebie prze-maga, przetoś jej służebnik. Dadn. Apopht. 42. Mały wielkiego pod czas przemoże. Cn. Ad. 476. Nie małą szkodę w nieprzyjacieląch uczynili, ale na koniec prze-możeni od wielkości. Biel. 152. Skirgajlo strzelbą i wielkością Krzyżacką przemożony, ledwie uciekł z pogromu. Slryjk. 457. Kartagineńczycy od Rzymian prze-możeni, z wszystkićj armaty wyzuci byli.* Star. Prob. B

przemorach kruka? Chrośc. Job. 152. Znaleźć niczego nie mogła , Czymby poniekąd był on uśmierzony Prze-mor szalony. Zab. 10, .141. Nadzieja, że oblężony da się użyć w przemorze. Pot. Syl. 95. Chłop obżyrliwy, po długim przemorku, doczekawszy sie mięsa, rozumie, że się mu raj otworzył. Sak. Probl. 152. Toć jest największy rycerz, moje miłe córki, Odjąć ciału rozkoszy, a wytrwać przemorki. Biel. S. N. 50. Gust się najprędzej naprawi przemorem. Mon. 71, 715. PREMORZYĆ, /. przemorzy cz. dole., Przemarzać niedok.', Ross. nepe-Mopnib; głodem męczyć, przegłodzić; mit junger gita« len, fmngern laßen. Przemorzeni głodem i pragnieniem. Pilch. Sen. gn. 219. Bym nie był połkniony Od tej bestyi głodem przemorzonćj. Past. lid. 81. Najlepszemi przysmaki jest przemoczenie, i nic niekosztuje, i każdy pokarm czyni bardzo smacznym. Budn. Apopht. 5. .Smaczniej je, który się przemorzy. Sk. Kaz. 251. wer reeßt au^imgert. Przemorzenie jest czysty przysmak jedła Rej. Zw. 26 b.

4.    Komu bóg pomaga , ten wszystko przemaga. Cn. Ad.

555. Nie każdy ciężar może być przemysłem ludzkim przemożony. Solsk. Arch. 52. — Przemódz na sobie « wymódz na sobie, przenieść na sobie, przezwyciężyć siebie samego; über ftd) »ermögen, ftd) felbft nberminben,

$U ctlMÖ jmiitgcit. Nie mogłem przemódz na sobie, żeby cię nie kochać. Teat. 2. b, 88. Przemogę ja na sobie, żeby ciebie nie słuchać. Teat. 2. b, 89. — §. Przema-gać się recipr., siły swoje natężać, [eilte Kräfte anfpamten, anftrengen. Zgoła darmo się wszystkich mocy przemaga- PRZEMOTAĆ cz. dok., z jednego na drugie motowidło prze-ły, 1 drzazga nie odpadła, pęk strzał został cały. Jak. snuć, ttmwetfen, Umwerfen; motaniem przebyć, wciąż za-Baj. 146. PRZEMOGĄ, i, i., Boss. nepeaiora; siła, na    motać,    burdwetfeit,    ööHtg    üerftpen, pr. et    fig.',    Sorab.    1.

którą się zdobędzie, zdolność; bte Straft, ba3 Vermögen.    pschemottam ;    Bag.    primotatti ; Ross. nepcMOTaTb,    ne-

marnować), nepenjTaTt, nepenjTtiBaTB.

PRZEMOWA , y, z. ; (cf. Ross. nepeMOiBKa negocyacya) ; przemówienie, mowa do kogo, odezwa, (distng. przedmowa), bie SInrebe ; Boh. promluwa ; Siov. promłuwenj ; \ind. nagovor, samarnuvanje, namarnuvanje ; Croat. pre-gövor; Ross. npHBtTCTBie, (cf. przywitać). Przemowa imieniem narodu Polskiego, do pierwszego w tym narodzie stanu. Przestr. 1. Wszystkie przez nasze przemowę Kładąć królu do nóg głowę.*Papr. Tr. B 5. Czas nie po temu, abym długą jaką przemowę do was czynił. Birk. Chodk. 6. Bez jego dozwolenia żadna księga nie może być drukow-ana, ani mówiona przemowa jaka przed papieżem. Birk. Dom. 155. PRZEMÓWIĆ, f. przemówi cz. dok., Przemawiać niedok. ; (Boh. premluwjti, premlau-wati persvadere), Boh. promluwjti ; Slov. premluwjt, pri-młuwiti se ; Carn. oggovârjam ; Vind. nagovoriti, namar-nuvati, samarnuvati ; Croat. pregovarjam ; Bosn. zaromo-niti, cinitse ejutti, govoriti ; Rag. kliknuti ; Ross, nepe-M0.1BHTŁ, npoMOJBHTŁ, BaroBapiiTB, 3aroBapbmaTb, B03ro-BopiiTb, 3acna3aTb, 3acHa3UBaib ; Eccl. nporAaroü^m, npon3rjarojaTH ; 1 a) przemówić słowo, przerzec, wyrzec , rozpocząć mówić; 51t fpreeßen attßebcn, ba§ ©ttUfdjwetgen Bremen, * mit ber Sprane ßcroorbredien, att§fprecßen, Söürte ßerüorlirtngen. Niechże sobie Jejmość gada , ja i słówka odtąd nie przemówię. Teat. 54. b, O 2. Tak się cieszy, że przemówić nie może. Jabl. Tel. 148. Przemówić po milczeniu, rumpere silentium. Cn. Th. ba§ ©ttUfdjinetgen bredjen. Przemówił niemy; apertum est os muti. ib., (cf. przejrzał ślepy). — b) Przemówić do kogo, zacząć z nim rozmowę, do niego mowę obrócić; jtt einem fpredjctt, et* nen anreben. Nie przemówi jeden ku drugiemu dziś trzech słów; tria non commutabitis verba. Mącz. — c) Przemawiać co z kim, przemawdać mu, 'przedmawiać, n. p. pa-

Każdy według przemogi swojej ludzi przystawił. Nar. peMaTLiBaiŁ, npoMOTaTt, (npoMOiaTb, npoMaTbiBan, prze-Chodk. i, 28. — §. Wielka moc, przemoc; grüße fOłać^t,

Uebcrmad;!. Poznawali Turcy Polskiego oręża przemogę.

Nar. Chodk. 2, 288. Duma i chęć przemogi rozchełznęła Sieciecha na uciski współobywatelów. Nar. Rst. 5, 44.

Niemasz kaźni, chyba gdzieś w statucie na zbrodnie,

Przemogą kuje prawa, złość je rwie swobodnie. Nar.

Dz. I, 5, (cf. bąk).

PPZEMOCZYĆ, f. przemoczy neutr. jedntl., Przemaczać niedok.-, Boh. premoćiti ; Vind. premokriti, skusmozhiti, premozhiti, (premozhiti, skuspesati, presmehkuvati « prze-becować) ; Croat. premâchem ; Boss. npoMO'imb, npoMa-'MBaTb, nepcMoymb, nepeManiiBaib ; mokrością wskroś napoić, burcpltcficit. Pan mój jest wierny i dusza jego przemoczona kwiatem najwykwintniejszej serdeczności.

Teat. 6, 55. — (PRZEMODLIĆ cz. dok., modląc przebyć , burdjbeten ; Ross. npOMoambcaj. — PRZEMOKNĄĆ,

/'.przemoknie neutr. jedntl., Przemakać niedok.-, Boh. pre-moknaut, promoknauti, promokati ; Sorab. 1. pżemo-kuyu , pschemoknu , pschemoknem; Ross. nposiOKHyTb, nepeMOKnyTb; mokrością przejść, przemięknąć; gnttj nap werben, burdjnept werben, burdjrceidjen non ber Słaffe. Przemaka chałupa. Pot. Pocz. 258. Konopie niebezpiecznie trzymać długo pod wodą, bo zbyt przemokną. Jak. Art.

5,    218. Do nitkiśmy przemokli. Teat. 20, 125,

PRZEMOR, u, m., PRZEMOREK, rka, in. dem., głód wielki morzący, £eijtymtger, ffiolftytinger, SübeSJmnger. Nigdy srogiemi brzucha zmęczony przemory, Nie wlazł wilk krwawożerca do mojej obory. Zab. 1, 181. Nar. Wilki już po wsiach biegać muszą dla przemoru. Jabi. Buk. S b. Wilk, choć w brzuch głodny włożył obrok spory,

Przędsię na gębie znać dawne przemory, Ssie krew' i język trzyma wywieszony. P. Kchan. Jer. 251. Kto pożywienie na polach wyszuka, Dla łaknącego w swych cierz, przysięgę. Cn. Th. 455. einem etroaê oorfagert, »or* fpredjen, »erbeten. — d) Przemawiać co, wprzód co mówić, pierwej powiadać; »orauêfagen, tn ber Sftebe »orauê* fdhefen, praefari. Cn. Th. 847, Slov. promłuwiti. — 2)

PRZEMOŻNY, ‘PRZEMOŻYSTY, a,

ie et — o

adv erb., potężny, przemagający ; Sorab. i. pżemożnć; Carn. premôshne; Vind. premoshn, samoshen ; Eccl. npe-MoryTCTBeHHbifi, npeBejieôHMH,    , otel »ermögenb,

ftarf, fraftig. Miasto w bogactwach i wojennej przemo-żyste sprawie. A. Kchan. 1. Przemoźystszym i majętniejszym to łacno przyjdzie. Syr. 966. — §. Passive: Przemożny, do przemoźenia , mogący być przemożonym ; Slov. premożitedlny superabilis, zwyciężny, PeftegPar. Fata nie-przemożne. Kolak. Kat. G 2. Nieprzemoźna dużość sił. Gęb. Hymn. 510. Było to bardzo trudno, i ludzkiej sile nieprzemożno. Sk. Dz. 1067. Królestwa tego moc nie-przemożysfa. Chodk. Kost. 75.

e,

Przemawiać kogo, namawiać na drugą stronę, rozmawiać kogo; einen abfpänfttg machen, abreben, abmenbig machen, auf feine ©eite überjiefien. (Slav. premłuwit loquendo superare). By mu był niewolnicę najliższą przemówił, Winienby mu był został; eoź kiedy wziął żonę? J. Kchan. Dz. 71.

Gdy kto przemówi dziewicę, a będzie leżał z nią....

Budn. Exod. 22, 16. (zwiódł. Bibl. Gd). Tam swych biesiad zażywali, Przemawiając do siebie inszym poślubione oblubienice. Simon. Siei. 41. Wespazyan brata, który o nim zdradliwie myśli!, a jawnie wojska z usiło- PRZEMROZIĆ cz. dok., mrozem przerazić, mit $roft burdp waniem przemawiał, zabijać nie chciał. Kosz. Lor. 81 b. bringen, burcfyfrtcren laffen; Ross. ncpeMopo3im>, npoMO-Zakazano, byśmy sługi czyjego nie przemawiali. Karuk.    po3im>, npoMopaJKHBaTb, nepe3HOÓHTB.

Kat. 575. Przemówiony, cui    aliud persvasum est. Cn.    PRZEMRUCZEĆ cz. dok., mrucząc    przebyć, burcfunurrcn,

Th. 848. ouf anbre ©ebanfen    gebracht, abmenbig gemalt.    burchgmtrren; Boss. npoBopuan,,    npoóopMOTaib; (    Vind.

— 5) Przemawiać się z kim,    przegadywać się, rozpierać    priedmermrati « 'przedmruczeć,    "przedmamrzeć,    »or*

się, kłócić się; fid; mit einem Überwerfen, mit Sorten an brummen).,

etnanber geraden, inj Sorimedjfel fommen; Oe fier, mit ein* PRZEMRZEĆ, przemarł, f. przemrze neutr. dok., Przemie-auber mörtfln; Carn. besedem se; Vind. fe sprekarjati, rać niedoli., przemorzyć się, wielki głód cierpieć, z głodu prepiratile; Croat. pregovarjamszc, karamsze, czargam- umierać; großen junger leiben, Solf0f)unger ^abenCroat.

szc, vadimsze; Dal. prigovaramsze, inadimsze; Bosn. prirechise, karatise", prigovaratise ; Rag. prigovaratise, nadgovaratise ; Slav. prigovâratise ; Ross. pa3MOJiBHTbCH, nopa3MO^BHibCfl, cocïfl3aTbca, CTHoarbca. Przemówiwszy się z sobą, wyszli na niestatek najczęściej przyczyną bywa, że się przemawiamy. Teat. 5. b, 17. Turczyn przemówiwszy się z ka-

zagladüjem adesurio ; Boh. promjrati passim mori. Kto le-cie nie zbiera, zimie przemiera. Cn. Ad. 580. Każdy przemiera , co przebiera w smaku. Br alk. J 4 b. Wilk przemarły źrzobka zobaczył.... Klon. Wor. 45. — pojedynek. Mon. 67, 656. Jego Przemieram czego, długo czego nie mogę mieć do jedzenia; ut Gardzisz chlebem, przemrzesz go niedługo. Cn. Th. 848. Dudz. 54. nach etmaö fehr hungern, fehr be* prałem naszym, rzucił na niego kamieniem. Gaz. Nar. gierig »erlangen.

2, 112. Byłbym się tam zawsze trzymał, gdyby nie to, PRZEMUL1C, /. przemuli cz. dok., Przemulać niedok., wskroś żem się przemówił z starym sługą Jegomościnym. Tent. całkiem zamulić, oöflig »erfd)lämwen. Przemulone rowy. 24, 95. Czart. Teat. 41. c, 541. Przemawianie się, Krom. 525.

przebyć, burcfimauern; (Vind. presidati ; Rag. prizîdati ; Bosn. prizidati, prigroditi). Pelopones Grekowie murem długim przemurowali od morza do morza, gdy poczęli Turcy mocnić się w Europie. Biel. Svj. C 4 b. 'PRZE-MURZE, a, n. ; Rag. prizida murus intermedius ; Ross. npOCTbHOKTi.

sprzeczka Croat. pregovarianye. — §. Przemówić się, w PRZEMUROWAC cz. dok., murem przegrodzić, murując mówieniu pobłądzić, błąd w mówieniu zrobić; fid) »er* fpredjen, oerreben, im Sprechen einen gehler machen; Boh. podfeknauti se lali in loquendo ; Vind. fe sagovoriti, fe samarnuvati, sarezhi fe, sariekatife ; Ross, nporonapiiib-ca. Przemówienie się, pobłądzenie w mówieniu Ross.

nporoBopna.

PRZEMQZCA, y, m., zwycięzca, co drugiego przemógł; PRZEMYĆ, /. przemyje cz. dok., Przemywać niedok. ; Boh. Carn. premaguvavz; Vind. premagauz, premagavez, pre- promygi ; Vind. prevmiti, skusvmili; Sorab. 1. pzeméhyu; moshnik, predobiunik, predobiular, obladavez , premuro- Ross. nepeMbiib, nepeMbiBaTb, npoMUTb, nposiUBaib, npo-vez , prefilnik , f. premugarza, prefilniza , predobiularza,    cmpaTb , npocTupbiBaTb ; przepłókać, buvd)mafd;eu, abma*

wicznieć przemywa te zaplugawione rany twoje. Rej. Post. N n 2. (Ross. npoMUBaTeJbHoe enema), przemoc, PRZEMYCIĆ, f. przemyci med. dok., Przemycać niedok. ;

Ross. npoMbiTHTb, nporaMJKHTb ; (npoMbuapHTb, pa3MUTa-piiTb przemarnować) ; cło przejeżdżać, bdt 3»ll »erfahren. Płynąc mimo Cypr, gdym zwykłej dani Wzbraniał się oddać tamecznej pani ; Strzelając ku mnie jej dziecko gnie-wliwe Zerwało cięciwę; Jużem rozumiał, że za tyun kwitem Byłem wolnym przed powszechnym mytem , Zem cało uszedł, żem nic nie przemycił, Jużem się tym szczycił. Lecz z okrętem mi towary obfite Wzięto za przemyte (za

ber Itebermaltiger, Itebenuiuber. Niesłychana ona przemóż-    fcfyett, abfpühlen. Tym świętym winem krwi swojej, usta-

ców prowincyalnych duma. Nar. Tac. 2, 514. hersztów po prowincyach. PRZEMOZEN1Ê,, ob.. Przemódz, Przemoc, Przemogą. PRZEMOŻNOŚĆ, ści, ź., nebermadjt ; Sorab. 1. pżemożnofcż, famoż; Vind. pre-moshnost, premoshenje, preoblast, samoshnost, mogo-zhnost, samoshenje, samorenje, samoshtvu ; Croat. obla-danye; Ross. npeMomeme, npeMora, B03M05KH0CTb. Już przemożność, jak przedtym , w stanach nie panuje. Zab.

4, 558. Koss. — §. Przemogą, zdolność, przemożenie;

SSermögen, ^!raft. Wychowanie ma być miarkowane prze-możnością rodziców i stanem dzieci. Bals. Niedz. 1, 587.

przemycone). Zmor. Siei. 324. — Transi, fig. Łatwiej jest jednego, a niż wielu przemycić i pofałszować, cor-rumpere. Krom. 648. przenająć, przekupić; erlaufen, Be« jhcjjcn. — §• Przyjaciele słysząc, jak Jobowi szczęście przemyciło, szli go cieszyć. Chrośc. Job. 15. oszukało, nie dotrwało, tyłem się obróciło, baê ©lü(f l)ai itynt ben 9îücfett jugefebrt. PRZEMYCIE. TY., ob. Przemyta.

promislitise » przypominać sobie) ; Ross. npOMUCMTt, npo-mbiiilihtł , 4yMaib, 4yMaio ; Eccl. ôjaroyxHiupHio, óaaro-K03HCTByjo. Zastanawiać się myślą nad jakim przedsięwzięciem , üorï;er bebettfeu, überlegen, tiac^benfen, ttadjftn* nen. Jęli przemyślawać, jakoby miasto pod swoje władzą wziąć. Warg. Wal. 157. Szczęśliwa Rzplta, w której mądry senat o wszystkich takich rzeczach przemyślawa i radzi. Petr. Pol. 454. Przemyślanie {Croat. premishla-vanye). — §. Przemyśleć, wprzód obmyśleć ; öorljer be« benfett, beforgeit. Powinieneś każdą potrzebę przed czasem przemyślać, bo w ten czas, gdy to co ci trzeba sprawujesz, szkodę cierpieć będziesz. Haur. Ek. 4. Bóg1 przemyśli i stworzy człowieka, ociec go będzie miał, a nauczyciel da mu rozum. G licz. Wych. N 8. — Neptun Achillowi niechęcien, o wszystkićm złym przemyślawa jemu. Zebr. Ow. 512. (myśli mu źle). — Katusze, tortury, dzikie okrucieństwo przemyśliło. Pilch. Sen. list. 101. (wymyśliło). — §. Przemyśliwać nad czym, zastanawiając pomyśliwać, über etmaë nadjbenfett. Znajdziesz wiele w tym rozdzielę, nie przelatując go powierzchownie, lecz z uwagą czytając i przemyśliwając nad nim. Lesk. 259. — $. Książkę tę trzeba nie raz przeczytać i przemyśleć. Pir. Pow. 155. z uwagą przejść, bttrd)ben» fett. PRZEMYSKI, PRZEMYŚLSKI, a, ie, od miasta Przemyśla , t)ütt $rjentS)êl. Biskup Przemyślski. Vol. Leg. 3, 165. PRZEMYŚLNIE, a, m., PRZEMYŚLNICZEK, czka, m., zdrobn., przemyślający, człowiek przemyślny ; Croat. premislyàvecz, f. premislyâvka ; Rag. obartnik, f. obar-tniza, {ob. Obracać); Ross. nposibicjieHHHKt (2. myśliwiec) ; Eccl. nfiOMlJCAkllllKl , npOMUCJHHKŁ , KOTOpblH npbMHIIIM-gti> o 'teM'b, noneMHTejib, (cf. opiekun); etrt ©enfer, ©r* ftnber, Safftlttrer. Niektórzy klną pierwszego w świecie przemyślnika, Z którego głowy wyszła wojenna taktyka. Przyb. Luz. 125. Różni przemyślniczkowie się pojawili. Gród. Dis. Dób. PRZEMYŚLNOŚĆ, ści, z., dar prze-myśliwania, zdatność do przemysłu; bte ©abe bcś 9?acfp benfettś, ©rftttbettś, ©rftttbmtg^getft. Alboż bronią dzielna ta prawica nie władnie? Mam przemyślność, mam mężność, każdy przyzna snadnie. Zab. 6, 172.Min. PRZEMYŚLNY, a, e, — ie aduerb., przemyśliwający, pełen przemysłu;, erftnbertfd), itadjbenfettb, solers, industrius; Bosn. pom-gniv, (cf. pomnieć^; Rag. pomgniv, poman , hittar, (pro-miscgliv contemplabilis ; Carn. premislćn perpensus) ; Ross.. npoMbniueHHHMiti, 3aMUc4oßaTbiM ; Eccl. ô^aroyxHmpeHHbiH, ójaroKOBaptibiS, 6jaroK03neHtibiM, (npoMMCJHTejtbHbm, ko-Topwîi HMterŁ noneqeiiie o *icmb opiekujący się czym). Ażeby przemyślnym być, i bawić się handlem, potrzeba mieć pilność. Mon. 74, 118. W wojnie są przemyślnemi Włosi. Paszk. Dz. 54. O mądrości przedwieczna, jako-żeś dla nas przemyślna. Zach. Kaz. 1, 294. Przemyślna w ten czas jestem na swe udręczenie, Stawiąc sobie na myśli złe jakie zdarzenie. Teat. 46. b, 12. PRZEMYSŁOWY, a, e, od przemysłu, ©ett>crbê * . Dom przemysłowy w Monachium, nie jest to jakie więzienie, lecz dobrowolne mieszkanie dla trudniących sie praca. N. Pam. 4, 154.

PRZEMYKAĆ, ob. Przemknąć.

PRZEMYSŁ, u, m. ; (Carn. premislek consideratio ; Ross. npOMbiC-iE, rzemiosło, obchód; myślistwo; opatrzność boska); przemyśliwanie czynne nad zarobkiem, handlem, gospodarstwem; Gall. industrie, ©etüerbêetfer, ©enterbe* fletjl, Setriebfantfeit, 3nbuftrie, Sîa^benfett itnb 2l)ättgfeit tn SSerbefferung feines ©etnerbeê, $ani>el$, feiner SBtrtjjfdjaft ;

Slov. obmysł, {ob. Obmyślić) ; Rag. pómnos (ob. Pomnieć), hitrós, hitrîna, (cf. chytrość) ; Bosn. pomgna, pomstva ;

Ross. npoMUcaeHHOCTŁ, npoMLicab, npoMucejii ; Eccl. 6jia-royxHmpeme, (npoMBicejL, KynenecTBO handel). Przemysł ad consilium et voluntatem pertinet, dowcip ad natur am; przemysł « solerlia cogitandi et agendi. Gn. Th. Przemysł i dowcip wiele nie tylko do gospodarstwa, ale do każdej rzeczy pomaga. Petr. Ek. 28. Przemysł w gospodarstwie dobry jest; ale naganny, gdy zbytni; powinien być niezbyt kunsztowny i kosztowny ; projekta takowe w gospodarstwie wielkie nadzieje wznoszą, ale zamiast zarobku stratę przynoszą. Kras. Pod. 2, 201. — §. Nieprzyjaciela ni przez krwawe boje Mógł zgładzić, ni przez wojnę i przemysły swoje. Krój. Chytn. B. stratagemata , fortele, $rieg3* lift, — Prócz tych sposobów, insze są niezliczone przemysły, o których u gospodarzów starych pytać się nie wadzi. Petr. Ek. 28. przemyślne, sztuczne sposoby, fortele, ^unftgriffe; Boh. fortel, obmyśl Nieborak już cienko przędzie, już przemysłami idzie, już uczciwe w słabej cenie, już per fas, nefas, a przecie nie dostawa. Fa-lib. F 2. Wydrzeć komu własność, jest wynalezieniem dowcipnym, i pożytecznym przemysłem, a szkodzić komu przez subtelne podstępy na substancyi lub sławie, jest wielkim obrotem i głęboką polityką. Mon. 76, 550.

— §. Naciera na błędy ludzkie z ostrożnością i przemysłem. Zab. 8, 167. z rozmysłem, z rozwagą, imt 23e* bacbtfamfett. — $. Przemysł wrodzony, dowcip, spryt; 2Bt$,

©Ctft, ©etfteêgaben. Przemysł kobiecy stawia czasem naj-zdradniejsze na mężczyzny sieci. Teat. 51, 5. Kto źle swych zażywa Przemysłów, złego losu k sobie przywoły-wa. Gaw. Siei. 404. PRZEMYŚL, a, m., miasto nad Sanem, od Przemysława założone i przezwane. Biel. 26.

Nasi pisarze dają Przemysławowi nazwisko to od przemysłu i przez niego Przemyśl budują. Nar. Hst. 2. 406. bte ©labt    w Oft » ©alitant. PRZEMYŚLANIN, a,

m., obywatel Przemyski, einer ait§ Çrgemçél. ‘Przemyśl-czyk. "Steb. 67. PRZEMYŚLEĆ, /'. przemyśli cz. dok.,

Przemyślać niedok., Przemyśliwać contin. frequ.\ Boh. pre-meyśleti ; Sorab. i. predrozpomnu ; Vind. premiflit, pre-mifhluvati, prevanzhuvati, fhpekulirati, prespominjati, skusmifliti; Carn. premishlujem ; Croat. premishlyavati, premislyüvam , premiszlilszem ; Bag. promisliti, promi-scglivati, hitrovati ; Bosn. promiscgljati, promisliti; (Slav. PRZEMYTA, y, i.; Ross. npoMUTŁ ; przemycie, przemyce-

nie, przejeżdżanie cła i kara za to; ba3 3oDöerfaßten, bte PRZENALEŹĆ, przenalazł, f. przenajdzie cz. dok., Przenaj-©trafe be§ BoRyerfa^renê. Dla przemyty i niezapłacenia    dować niedok., przed    innemi wynaleźć, ôürcurê erftnbctt.

cła, żaden wisieć nie ma. Szczerb. Sax. 50. W przemy-    Orkanes najpierwćj do    Europy drogę przenalazł wojować,

tach między kupcem i pisarzem celnym rozsądek przy    Biel. Św. H8 b. —    Praeoccupare : Wprzód sobie zje-

podskąrbim zostaje. Vol. Leg. 4, 64. Za najmniejszą prze-    dnać, prdoccitptren, ftd)    junt üorairô bemeiftew, t)ergett)iffern.

mytą wszystko konfiskować. Jabł. Tel. 36. — Transi.    Rozumiejąc sobie nie    być bezpieczną z królem w sąd

wchodzić, szukali obyczajów, jakoby sobie przenaleźli łaskę królewską. Biel. 583. Będąc w tym od przyjaciół swojej niewolnicy przenajdowany, pozwolił jej dać na okup. J. Kchan. Bz. 133. Propitior, jednam, błagam, przenajduję. Mącz. Oskoczyli kardynała, iż musiał rozgrzeszyć zapowiedź, potym ojca s'. złotem przenaleźli. Biel. Św. 147. Sprawą nie przenajdziecie tą żadnego bo-^ ga ; per tale sacrum, numen placabitur nullum. Zebr. Ow. 350. Łaski naszej ma przenajdować za glejtem naszym. 831. Dor tljm, ob. On, Ona, Ono.— *§. Skoro przyszedł    Stat. Lit. 15. Nie oddał nikomu skarbu, acz miał wiel-

syn, kazał ‘przeń zabić cielca karmnego. 1 Leop.Luc. 15,    kie przenajdowanie od panów Litewskich, przy tym i hoj-

30. dla niego, ob. 'Przecz.    ne obietnice, że miał mieć wielką nadgrodę. Papr. Hyc.

PRZENABOŻNY n. p. kapłan. Sk. Dz. 298. bardzo, arcy, mocno nabożny; uberanbfldjtig, febr anbddjttg. Przenabo-żna Marya boga o te łaskę prosiła. Żyw. Jez. 20.

PRZENADOSTOJN1EJSŻY, a, e, Módl. Gd. 23. przenajdo-stojniejszy, bardzo, daleko najdostojniejszy.

PRZENAGABAG, f. przenagaba cz. dok., Przenagabywać nie-

fig. Przyjdzie czas, że i ci iść muszą, Bo każdy tę przemyte musi płacić duszą. Bej. Wiz. 95. PRZEMYTNIK, a, rn., co cło przejechał, bet’ 3⁰ttt)erfaljrer. Przemytników wina, co cło przejeżdżają. Herb. Stal. 97. Przemytnikom towary przepadną. Vol. Leg. 4, 102.

‘PRZEMYWALNY, a, e, — ie adverb., do przemycia, burd)* tvafd)Ortr; Ross. npoMUBa.ibHbiH ; (npoMbiBajfbtta miejsce mycia rudy, ‘przemywalnia, SBafcfytltcrf).

PRZEŃ » przedeń, przed niego ; n. p. kładę potrawy. Cn. Th.

289. ( captationes benevolentiae). Dies justi, trzydzieści dni, w których ci, którzy w jakim długu byli przekazani , mogli się jednać abo stronę jakokolwiek przenajdować. Mącz. Czech ten pieniędzmi przenajdował stronę Władysławowa. Biel. Sw. 240 b. (przenajmował, przeku-pował). Gdy im na gardło stał, myślili mu też źle, prze-dok., nagabać, pokusić, uniespokoić; anfcctyteu,    najdowali i naprawiali, aby go zabito. Glicz. Wych. Gib.

gett, retjjett. Korybut, że sobie ziemi Dobrzyńskiej wy- 'PRZENAŚLADOWAĆ, f. przenaśladuje cz. dok. ; Boh. pre-jcdnać nie mógł, wielu do rozruchów nowych przenaga- nasledowati ; prześladować, verfolgen. Wszystko mnie go-bywał, sollicitabat. Krom. 494. Odpędziwszy raz Woło-    nisz i przenaśladujesz. Past.    Ftd. 136. Przenaśladował

chów, przeszli las, nie mając od nich więcej przenaga-    złośniki, pilnie ich szukając.    W. 1 Marc. 3,5. J. Kchan.

bania żadnego. Biel. 436. Od pogranicznych przenaga-    Ps. 166. Niech cię nienawiść i strachy złej wróżki Prze-

bania żadnego nie ponosili. Star. Woj. A. Miała przena-    naśladują. Kchow. 22. Pers, gdy Turek do nas ruszył

gabania wiele Penelope od zalotników. Petr. Ek. 24. ytdc    się, z drugiej strony wszelakierpi siłami przenaśladował

Shifccfytuttgctt. Nocne przenagabania mieć ze mnie będzie-    go. Star. Woj. A 4 b. Dzień-li po niebie świecił, noc-

cie, Jeśli mi już umrzeć każecie. Lib. Hor. 116. (poku-    li wstała, Krew' go męczeńska przenaśladowała. Groch.

sy, strachy). Nie dbała na przenagabania, Które od ró-    W. 263. Cnota często złością fortuny przenaśladowana

żnych królów i sąsiadów miała. Pot. Arg. 872. — §.    bywa. Lub. Roz. 263. Niebezpieczeństwo, miecz, prze-

Nimii: Przenagabana cierpliwość obraca się w popędli—    naśladowania. W. Post. W.    2, 259. 'PRZENASLÀDO-

wość. Rys. Ad. 53. przetężona, wyczerpana; erfeftöpft,    WCA, y, m., prześladowca,    ber Verfolger. Przeszli przez

llkrfprtltitt.    morze, a przenaśladowców ich wrzucił bóg w głębokość.

PRZENAGŁY, a, e, — gle adverb., bardzo nagły, mocno    W. 2 Ezdr. 9, 11.

PRZENAJCZYSTSZA ofiara. Sk. Dz. 66. (ob. Prze-, insep. cum Adject. superlat.), daleko, arcy-, bardzo-, übcrallcr* retnfłe. PRZENAJLEPSZY n. p. olejek. Budn. 2 Reg. 20,

naglący; Slov. prenóhły praeceps; (Vind. prenaglit, pre- PRZENASZAĆ, PRZENOSIĆ, ob. Przenieść, nagluvati * ukwapić).

WYZSZA trójca. Sk. Dz. 66. PRZENAJZACNIEJSI apo-

PRZENAJĄĆ, f. przenajmie cz. dok., Przenajmować contin 'Przenajmać niedok. ; Boh- prońagiti, pronagmauti, pro-nagimati, progednati, progednawati ; przekupić, przędą- 13. PRZENAJWIELEBNIEJSZY, ob. Wielebny. PRZENAJ-rować; beflecken, erlaufen. Stróże przenajawszy, uciekł z więzienia. Papr. Hyc. Przenajmali ich pieniędzmi, by tego stołowie Piotr i^ Paweł. Sk. Dz. 30. nie powiadali. Kanc. Gd. 112. Zabił Swatopełka szlachcic, 'PRZENAZNACZYĆ, W. Rom. 1, 4. ob. Przeznaczyć, lub to namowami i przenajęciem Bolesława uwiedziony, PRZENĘT, u, m., rodzaj rośliny, Prenanthes, do niego na-lub też żalem wygnania własnego ujęty. Krom. 135. Prze- leży Zajęczy żyr. Kluk. Dykc. 2, 229. £>afcnftraild). najmuję kogo na kogo, in malam partem plerumque usur- PRZENIAŃĆZYĆ cz. dok., nianką będąc przebyć, al£ $tltbcr* patur ; pretio induco aliguem ad aliquod facinus, ad cae- tnartcrtnit fytitbrtugett ; Ross. npOHauHTt, npoHHHUHTŁCfl. dem alicujus, suborno. Cn. Th. 848. flltfttften. (Sorab. 1. 'PRZENICA, ob. Pszenica.

pżenayima? najmacz). PRZENAJĘTEK, tku, m., prze- PRZENICOWAĆ cz. dok., suknią na drugą stronę przero-darowanie, przekupienie; baê Seftecfyett, (Srfaufett. Karol bić; Ross. BbiBOpcmm, Ka^TatrB, (cf. wywrócić), ein $letb Wacława, kosztownym przenajętkiem podnająwszy kurfir- umtttenbeit, menben. Przenicowana suknia Slav. privêrnuta •sztów, cesarzem uczynił. Krom. 384.    hodicha. — Fig. Filuterya i bezczelność teraz jest prze-

PRZENIE- PRZENIEŚĆ.

PRZENIEŚĆ.

559

nicowana na cnotę. Teat. 1. c, 24. — Transi. Przenicować co, sprawę czyją, przekręcając przeszydzić; burd)* Rieben, bltrd)l)ed)eltt. Ujrzy prac swoich skutek upodlony zelżywym przenicowaniem. Zab. 6, 268.

PRZENIE czego, PRZENIE się czego » zapieranie się, nie-pozwalanie. Cn. Th., ob. Przeć, przał, przy.

PRZENIECHAC cz. dok., na czas zaniechać, przestać; Carn. prenęham, einige Beit unterîajfctt, unterbrechen. O dobrym dusz i ciał ludzkich zawiadować nie przeniechał nigdy. Módl. Gd. 17. (Sorab. 1. pżenecham pertolero, dissimulo; pźenechacżne dissimilanter).

PRZENIEMCZEĆ, ob. Niemczeć. PRZENIEMCZYĆ ; Vind. prenemfhkuvati, sanemfhkuvati, ob. Niemczyć.

PRZENIEŚĆ, przeniósł, przenieśli, f. przeniesie, przeniosę cz. dok., Przenosić niedok., ‘Przenaszać contin. ; Boh. pre-nesti, prenaśeti, pronesti, pronaśeti; Slov. pfenésti ; Sorab. 4. pżeneszu , pżenefcż , pscheneszu , pschenoschu , pscheneschem, pschenoschem, neszü pżez ; Sorab. 2. pschenafcż ; Carn. prenasham ; Vind. prânesti, prenesti, prenofiti, prenalhati, zhriesnesti, pernesti ; Croat. pre-neszti, prenashati, prenóssam , preneszelszem ; Dal. pri— noszim ; Rag. prinjêti, prinossiti, prinossivati ; Bosn. pri— nesti, priniti, proniti, prinositi ; Ross. nepeitecTfc , nepe-HOCHTb, npoHecTL, nponocMTb, npoHauiHBaTb; §. a) per locum vel tempus , przenoszę co przez co , burd)tragett, burd) einen £>rt, ober eine Beit Jmtburd) tragen. Przenieście to przez bramę. Tr., (Ross. npoitocB biegunka). Żołnierz ma umieć w biegu konia dosieść, przekopę przenieść, szańce usypać. Star. Ryc. 40. (przebić, przekopać, przeprowadzić). — §. b) Translat. e loco in locum : Przenieść co dokąd; Sorab. 1. pżehnuyu ; Vind. prevsigniti ; Croat. premćscham, premesztiti; Bosn. primistiti, staviti na druggo mjesto; Ross. nepeaitcTUTb, nepeurfemaTb (ob. Mieścić, umieścić, miejsce), nepeABmtyTb, nepe4BnraTb, nepe4BnrHBaTb, npo4BiiHyTb, npo4BiiraTb, npo4BiiriiBaTb ; Eccl. nepe4BH3aio , npeiynimi, nepeHecTb, nepeciaBUTb, nepe4BHHyTb, non einem £>rte jutu anbent übertragen, oer* feigen, »erlegen. Łatwo jest lekkie brzemię wziąć na barki, i na tę abo owę stronę przenosić. Pilch. Sen. gn. 292. Przenieść siedlisko, (Ross. nepeceMTb, nepeceaaio; Eccl. npecejflK) ‘przesiedlam). Enoch, gdy chodził w bo-jaźni bożej, przeniesion jest, i nie był widzian na ziemi. Dambr. 986. Święcą w Krakowie dzień przeniesienia ś. Stanisława. Hrbst. Nauk. R 4 ; Rag. prinós trans-portatio. — Eccl. nepeHOCB ‘przenoś, przeniesienie świą-tości z żertownika przez ‘siewierskie drzwi do carskich na ołtarz; n. p. Co u nas ‘perenos (przenoś) z żertownika do ołtarza wielkiego najśw. sakramentu, to we mszy z ołtarza małego do wielkiego takie przeniesienie sakramentu bywa. Piw. Kam. 82. Nie każdy laik wie, że z winem niepoświęconym kapłan ib. 77. O przenoszeniu granic i gruntów na mapy i ab-rysy. Solsk. Geom. 2, 95. o przerysowaniu, przekopiowaniu; ba$ Übertragen, 2lb$etd)nen. Nie będziesz przenaszał granic bliźniego twego. Radź. Deut. 19, 14. Przeklęty, który przenosi granice bliźniego swego. ib. 27, 16. Bibl. Gd. kto odmieni znaki graniczne, gdzie indzie po-

na

‘perenosie idzie.

stawi, pofaîszuje granice; bie ©rcugftetne ücrrücfert, nerfdl* fcfyett. Przeniesienie świąt na niedziele. Vol. Leg. 7, 744-. ba$ Verlegen ber Vertage auf bte Sonntage. Przenieść się passive, być przeniesionym, übergetrageit merbett. Widzi, iż się do Saracenów od Franków państwo przenosi. Sk. Dz. 865. że do nich przechodzi, ba$ bte §errfd)aft JU ty* tten übergebt. — Recipr.: Przenosić się gdzie, przeprowadzić się gdzie, udawać się gdzie indzie ; Boh. et Slov* prestéhugi se, prestëhowfati se ; Rag. priselittise; Bosn. priselitise , odselitise, doselitise, ftd) 100 aitberé b^t bege* ben, too attberś $tn îtefjen, umjte^eit, auêjteben unb ettgte* ^en. W niebie z miejsca na miejsce przenosić się duszom nie potrzeba. Smotr. Ex. 54. Co miesiąc w insze się pasze przenaszają. Paszk. Dz. 420. Jak miejsca swe znają , Tak się też na nie czasów pewnych przenaszają. ib. 22. Ludzie ustawicznie z jednych miejsc na drugie się miejsca przenaszali, szukając żyzniejszych krajów. Biel. 7. Jak tylko pokój który w mym dworku skończony zostanie, zaraz się przeniosę. Teat. 55. b, 61. Pytagoras twierdził, że dusze ludzkie do innych się ciał przenoszą. Hor. 1, 127. przewędrują, umtoanberit, übermanbern. Tego roku ś. Grzegorz przeniósł się do nieba. Sk. Dz. 322, (umarł). Na lepszy się żywot w tym roku przeniósł, ib. 821. Przenoszą się też na insze miejsca gołębie. Cresc. 588. Opuściła fortuna Daryusza, opuściła i sławka ; przeniosła się fortuna do Alexandra, przeniosła i sława. Lub. Roz, 255. Przeniesienie Grammat., metaphora. Włod., ob. Przenośny. — Motyl się nad niemi unosi, Z kwiatka na kwiatek przenosi. Żab. 7, 287. przelatuje, er flattert »Ott 231utne JU Slume. Duch boży przenaszał się nad wmdami. Radź. Genes. 1, 2. not. «ruszał się z miejsca na miejsce»; (unaszał się nad wodami. Bibl. Gd.)-, er fdjmebte auf bent SBaffer. — §. Przenieść wiadomość, wieść, pogłoskę * drugiemu udzielić, einem anbern mittbeilen, be* fannt macfjen ; Ross. npoHecTb, npoHOcmt roznieść, (ne-peHOimtKt plotkarz). Bywają w? nienawiści, nietylko ci, co tajemnice przenoszą; ale i ci, co ich słuchają. Eraz. Jez. K 6 b. Papiryusowi, iż rady nie przeniósł a zataił , wielka się cześć za to stała. ib. J 5 b. — Recipr. ; e. gr. Więcej mu szkodzili ci, co z takiemi się tajemnicami przenaszali, niżli ci, co też o nim jawnie mówili. Eraz. Jez. K 6 b. co się różnie z niemi nosili, roznosili je, rozgadywali, bte ftd) batntt fierum trugen.— c) Su-perand. Przenosić, dalej zanosić ; brüber meg tragen, gu ruett tragen. Takie działa zawsze albo nie donosiły, albo przenosiły. Archel. 24. Umyślnie chybił, kulą przeniósł ptaka tego. Paszk. Dz. 56. er fd)o$ über beu SSogel roeg. Pa-lamedes Telemaka położył przed pługiem ; ale Ulisses widząc syna, by nie był obrażon, przeniósł go pługiem. Biel. Św. 10 b. — Transi, fig. Przenieść oczyma, ob. Przeoczyć, przejrzeć, prześlepić; überfein, ntd)t inabniel)» men. Ujrzysz—li osła brata swego, a on padł na drodze, nie przeniesiesz go okiem , ale mu pomożesz dźwignąć. 5 Leop. Deut. go. 1 Leop.}

Przenosić okiem, przerzucać okiem , pogardzać). —¹ Si-militer: Bóg odejmuje nieprawość, i przenosi grzech

CM OJ

4. W. Deut. 22 4. ( nie przeźrzysz;

(lecz ob. niżej:

mijaj że ich. Bibl.

es-

twój. 3 Leop.    Mich. 7, 18. (przemija grzech twój. 1    nym, a Kartagineńczyki niesłównymi a wiarę łamiącymi

Leop.). Skoro    Dawid wyznał grzech swój, usłyszał od    zwali. Modrz. Baz. 83. Przeniewiernymi ludźmi był na-

Natana^ a pan    Bóg twój Dawidzie, przeniósł też grzech    pełniony okręt. Przyb. Luz. 39. PRZENIEWIERSTWO, a,

n., TRZENIEWIERKA, i, z., wiarołomstwo , bte ïreulo« ftgfett ; Boh. et Slov. zpronewérilost; Vind. nesviestost, bresvistnost ; (Croat. znevèra rebellatio). Dobrze świadoma przeniewierek jego. Zebr. Ow. 20; (furta mariti). Przeniewierstwa i oszukaństwa ich bez kary uchodziły. N. Pam. 22, 4. Podłe przeniewierstwo i bunt podniesiony. Przyb. Milt. 259. Zabi. Dz. 122. PRZENIEWIERZYĆ się recipr. dok., Przeniewierzać się niedok., wiarę łamać, wiarołomnie postępować, treulćS Rubeln ; Boh. prone-wérjrn se, zpronewèriti se, zpronéwèrowati se; Rag. iznevjerritise , odnevjerritise ; {Croat. zneverüjemsze rebelio). Kto się raz trzy prze.niewierzy, Żaden mu potym nie wierzy. Cn. Ad. 34"7. Źegl. Ad. 110. Rys. Ad. 22. Ern. 150. Te żony, które udają surową cnotę, najczęściej się przeniewierzają. Teat. 15, 48.

twój. Żarn. Post. 120. — §. Przenosić kogo okiem, przerzucać go okiem, pogardzać nim , einen Über btC 3ld)« fel t>erdd)tltd) anfel/en. Królowa Ryxa Polaki okiem przenosiła , a Niemce zaś swoje, jako mogąc zdobiła. Krom.

84. Nieprzenoś sługi swego okiem. Ryb. Ps. 7. Zab.

15, 241. Kanc. Gd. 280. Budn. Apopht. 19. Wys. Kat.

55, ob. przenośne oko. Wierszów tych moich oczyma przenieść nie będziesz raczył. Ryb. Geil. ded. Nie przenośmy pośledniejszych powiatów mieszkańców okiem.

Star. Ref. 24. — §. Excell. Przenosić kogo czym « przewyższać, przechodzić, celować: einen mortn übertreffen, ii?m juoor fomnten. Rozkoszny ba ran w pośrzód licznej trzody owiec, przenosi swym łbem dumnym ostatek gromadnego stada. Zab. 13, 168. Przeniósł pięknym ogrodem Francuzy i Włochy, Nie miał'prawda pszenicy,

mimowolnie, mit 3^ang herüber steten, auf feine ©eite bringen. Wielą obietnicami go przeniewala , aby się tam udał. Pilch. Sali. 135.

ale miał karczochy. Kras. Sat. 122. Europa przenosiła PRZENIEWOLIC cz. dok., Przeniewalać niedok., przeciągać zawsze insze części świata w wielkości handlu i miast.

Boler. 19. Tak on dawniejszych przeniósł sławą, jak ty wszystkich przewyższyłeś dzielnością. Siem. Cyc. 356.

Jeden drugiego strojem przenieść usiłował, Żaden dla PRZENIGDY adverb., nigdy a nigdy, ntmntenneljr. Nigdy głośnej sławy kosztu nie żałował. Stryjk. Henr, B. Prze-    ten łuk przenigdy twych rąk nie zawiedzie. Bardz. Trag.

naszała śnieg swą śliczna białością. Kulig. Her. 91.    516. Z-Tureckich szabel krew' chrześciańska nigdy i

Wszech siły archanioł przenosi, dein. Kat. 3. Wyso-    przenigdy nie osycha. Janusz. Lig. B. Zakażę, żeby do

kićj dosięga familii, i niemasz tak górnego domu, ko-    mnie nigdy przenigdy nie jeździli. Teat. 26. b, 59. Nie

gobv nie przenosił, coź nie równał komu! Tward. Wi.    maja przenigdy wolnego sumnienia. Opal. Sat. 73.

a,    e, przenikający, przeraźliwy; Boh. pronikawy; {Slov. pronikawÿ rneabilis)', Sorab. 1. pżedobecżne; Vind. skus-rinezh , skussefhezh , skusrinitliu , skussefbezliu , skus-pretishliu, prebodliu; Carn. svedn ; Ross. npOHHuaieJL-Hblä , OÆyMUIIBMÎi , TOÆKOBBIH ; Eccl. np0X04HTeJbHbIH, HM-feerb ciLiy npoxo4HTb Ha CKB03b, cl>qHTe.ibHbiH, cmo-Tph.iHBbiH ; §. a) burcbbriltgenb, phys. et mor. Błyskawica przenikliwym blaskiem oślepia oczy. Tr. Tel. 328. Ogień przenikliwy piorunowy.- Zab. 9, 41. Zabi. Jakiż głos przenikliwy dla serca mojego. Teat. 30, 20, (cf. tkliwy). Skuteczne jest słowo boże, i przenikniejsze, niżli miecz obojętny. 1 Leop. Hebr. 4, 12; {Slov. pronikawÿ efficax). Przenikliwe masz oczko. Teat. 28. b, 131. bystrej fdjiatf, fd)arffet;enb , burd)bringettb. Zdajesz się mieć rozum przenikliwy. Teat. 33. b, 64. Zazdrość opowiada mu wszystko; nie uwierzysz, jak on jest przenikliwy. Teat. 31.

b,    43. (domyślny). Dobierajmy ludzi zdatnych, pracowitych, przenikłyeh. Koił. List. 1, 108. Czy ci pozwolił bóg swojego oka? Czy wlał w cię ‘przenikalne duchy, jak w proroka. Mon. 74, 468. (przyszłość przenikające). — §. b) Pass. Przenikliwy, co przeniknąć można, burd)« brtugltd). 7V. Nieprzenikły, Vind. neskuspretishlm, ne-predertliu , neprerinitliu , neprejitliu ; Ross. HenpOHunae-Mbiii, He40Bli40Mbiü. Masa nieprzenikliwa. Os. Rud. 125. ‘PRZENIKAW0ŚC, ‘PRZENIKAJNOŚĆ, PRZENIKŁ0ŚĆ, PRZENIKLIWOŚĆ, ści, i. , własność przenikająca, bic 2)urd)brtngltd)fett, bać* $urd)brtngen ; Boh. pronikawost; (Slov. pronikawost ejficatia) ; Ross. npoH3HTe,ibHOCTb. Pi-

3. Cnota miękkie jedwabie i sobole drogie, Rys.e i ak- PRZENIKLIWY, 'PRZENIkALNY, PRZEN1KŁY, PRZENIKNY, samity przenosi chędogie. Pot. Jow. 18. — §. Przenosić co nad co, przekładać, prym dawać; Slov. prednaśeti, wjee ważiti; Rag. pridnossiti; Ross. npe4nouecTb, npC4-no«MTaTL, ben ^orjug geben~ üorjteljen, l)öl)er feigen. Przeniósł interes kraju nad swój osobisty. Przyb. Luz. 127.

Przenosi zemstę nad powinność, zuchwałość nad posłuszeństwo, siebie nad całość powszechną. Mon. 65, 134.

— §. Przenieść na sobie = przemódz na sobie ; Vind. pre-nesti, odshalostiti, sashaluvati, isshaluvati, über ffd) »er* mögen, ftd) ju etttmS Jtntngen. Nigdybym ja na sobie tego przenieść nie mogła, abym najukochańszą matkę obrazić miała. Teat. 30. b, 59. — §. d ) Przenosić co , nosząc przecierać, .używaniem nadpsować ; bltrd) fragen yerbrancfycn, abtragen, abnufcett. Obsoletae vestes, staroświeckie , przenoszone odzienie. Macz. I żelazo się przerobi , i stal się przenosi ; assidua stilla saxum excavat.

Mącz.

PRZENIEWIERCA, y, m., PRZENIEWIERNIK, a, w., wiarołomna, który się komu przeniewierzył, przekińczyk;

Rag. odnevjernik, ein ïrcnlofer, 2lbtrünmger. Miał papież Bożentę, jako przeniewiernika, przysięgi swój krzywo-łomcę, z urzędu złożyć. Krom. 399. Tu przeciwko zbrodniom prawa dodają pomocy, tych wzywać będę, ty mie do tego przymuszasz przeniewierco. Teat. 2. c, 48.

PRZENIEWIERCZYNA, y, i, eine Srenlofe. Tr. PRZE-N1EWIERNY, a, e, — ie adverb., wiarołomny, treuloS ;

Slov. et Boh. zpronewèrilÿ ; Vind. odveren, verotajezh, bresviesten, nesviest. Rzymianie Annibala przeniewier-

wny ocet, by najostrzejszy, skutkami i przenikawością    nie przenikał. Siem. Cyc. 560. Interesu swojego nie

winnemu nie może być porównań. Syr. 949. Trawa ma    przenika, i siebie samego nie poznaje, ib. 160.

w sobie niejaką szczypawość i przenikajność. ib. 1303. PRZENOCOWAĆ med. dok., Przenocowywać frequ., noc prze-W zjednoczeniu miedzi z cyną, zachodzi niejaka prze-    być, przez noc gdzie odpocząć; ü&çritiW$ten, nächtigen;

nikłość, pénétration, jeden z tych kruszców musi wy-    Carn. prenozhim, prenozhujem; Vind. prenozhiti, zhes-

pełniać dziurki drugiego. Jak. Art. 3, 212. Przenikłość    nozhiti, prenozhuvati; Croat. prenochujem, Bosn. pri-

umysłu * bystrość, ©charfftcbt; Boss. npommame, npOHH-    nocchiti; Ross. nepeHOneBaib, iiepeHoneBbiBaTb ; Eccl.

liaTe^bHOCTt, tojkobhtoctł. Rzekł Jowisz: Twa przeni-    or.iiüijiaaTii, OKHOi|ihCTKOi5t\Tii, BoeHomecTByio. Nie prze-

kłość w mojern sercu czyta. Dmoch. II. 2, 211.    Wkrót-    nocował, to jest,    ani jednej    nocy w    rozkosznym    onym

ce cesarz począł się obawiać jego przenikłości.    Nieme.    kraju nie wytrwał.    Birk. Kant. B. Zostawszy się    w mie-

Król. 1, 64. — In plurali: Przenikłościom jej niedosyć    ście, chodził do    ubogich,    aby był    u którego    lub w

się mógł wydziwić , profonde sagesse. Staś Num.    2, 140.    szpitalu przenocowan. Żyw,    Jez. 50.    przez noc    umie-

— §. Passive: Przenikliwość, własność tego, co może szczony, Met    beherbergt. Przenocowany, przez noc

być przeniknionym, bie ©urdjbringbarfett, (oppos. nieprze-    odłożony, przetrzymany; Vind. zhesnozhen, prenozhen

nikliwość , Vind. neskuspertishlivost, nepredertlivçst ).    übernächtig. Sprawa nieprzenocowana zarazem ma być są-

Nieprzenikliwość, własność ciał, dla której jedno z dru-    dzona, a w przenocowanej ma być ‘rok złożon do dwu

gim na tymże być miejscu , albo jedno drugie przeni-    niedzieli. Szczerb. Sax. 5. Pókiby jeszcze krzywda prze-

knąć nie może. Boh. Dy ab. 12. Pełność ciał, albo nie-'    nocowana nie była, i świeży uczynekby się znaczył...,,

przenikliwość, że dwa ciała nie mogą być razem poło-    ib. 5. Złodziejstwo sędzia ma sądzić tego dnia, które-

zone na jednym miejscu. Rog. Dos. 1, 190. Os. Fiz. 11.    go się stanie; bo jeśliby sprawa była przenocowana,

Rog. Dos. 1, 164. Nieprzenikłość, własność wszystkich musiałby ją gograbia sądzić, ib. 147. ciał, impenetrabilitas. Hub. Wst. 580. PRZENIKNĄĆ, f. ‘PRZENOŚ, u, w., przenoszenie, przekładanie; bać? Heber* przeniknie cz. jednll., Przenikać niedoli. ; Boh. proniknau- tragen, Verlegen; Rag. prinós ; Ross. nepeHOCL, nepeHO-ti, pronikati ; Slov. pronikam immeo; Sorab. 2. psche-    cna; (Boh. prinos repotia; Eccl. nepeHOCt, BbixOA'b,

schischcżasch ; Sorab. 1. pżedobedu szo, pżendu pżez ;    BeuiKiii bxoa'B, offertorium we mszy). Zapisy do przy-

Vind. skusriniti, skuspretishati, preriniti ; Bosn. probiati,    szłego terminu transportować pozwolono ; za którym prze-

probitti, procchi ; (Croat. preniknujem praegermino) ;    nosem swoje ważność mieć mają. Tr. [§. Przenoś, ‘pe-

Ross. npoHHKHyTB, upOHHKaTb , (npoH3HTb, npoH3aib    renos, ob. Przenieść 2]. PRZEN0S1CIEL, PRZENO-

przekłóć; Eccl. npiuiHKii&Tii, npHHHKaio , nfkHNHi|t\TH,    ŚN1K , a, m., który co przenosi ; Rag. prinositegl ; Croat.

npHHHbaTb, npHCTaabHO CMOTpkib schyliwszy się przypa-    prenassàvecz, prenoszitel, ber Uebertrager, ber ettva§ »on

trywać, oględywać, nOHHKHyTb, nOHHKaTb spuścić oczy);    einem Orte Jltm mtbern überträgt. Kazimierz nie był ani

wrskroś przejść, przerazić, phys. et transi., bltrctybringen.    fundatorem katedry Wrocławskiej, ani jej przenosicielem.

Ostrzem Cefal Prokrydę przez piersi przenika. Zab. 13,    Nar. list. 2, 562. — Math. Przenośnik, transporteur,

386. Druib. Postrzelił go między plecy, tak że przeni-    półkoła, którego okrąg podzielony jest na stopnie; na-

kła strzała przez serce jego. 1 ’Lcop. 4 Reg. 9, 24.    rzędzie do mierzenia na papierze kątów. Jak. Math. 1 ,

(przeszła, przeszyła). Na ów czas rzecz jedna przenika    18. Geoin. 1, 233. Lesk. 15. — W rodź. zeńsk. Prze-

drugą , gdy zupełnie na jednym i tymże samym zostaje miejscu. Boh. Dyab. 10. Kula nie może przeniknąć, bo sca jest ciałem, którego własność jest nieprzenikliwmść, z miejsca tedy spędzić musi. ib. 11. Żaden deszcz nie przenika ziemi głębiej nad trzy łokcie. Syxt. Szkł. 11.

(przesiąka, przemacza). Przyszedł zbawiciel zamknionemi drzwiami, Swą subtelnością one przeniknąwszy. Odym.

Św. 2 N n b. Świetnym będąc otoczony obłokiem , W wielkiej niebiosa ozdobie przeniknął ib. 2 O o. jej do serca przenika. Wetg. Marm. 1, 139. Mądre jego słowa do serc przenikały. Groch. W. 534. To mi król, co jak spojrzy, do serca przeniknie. Kras. Sat. 10.

Rtęć po trosze palona ‘przenikajątsza (Compar. Partie. * bardziej przenikająca, przenikliwsza), i większej mocy bywa. Sienn. 601. Litością ku niej przeniknionym był.    prjnos. W tydzień po weselu pan miody przenosiny

Żab. 2, 113. Alb. (przejętym). Ostrowidza wzrok przeni-    sprawował, przygotowawszy na to salę wielką; na któ-

ka ściany. Suszyć. Pieśń. 2 C 3 b, Ross. co3epuaTH.    rych przenosinach były gonitwy rozmaite i maszkary.

Gdybyć można przeniknąć, co się w sercu jej dzieje!    Biel. 732. Uczyńmy ztąd przenosiny choć przed wese-

Teat. 53, 22. Urząd sekretarza poselskiego dodawał    lem. Boh. Kom. 4, 97. (uciekajmyż). Cara Dymitra we-

Rykotowi sposób przeniknienia wskroś polityki Tureckiej.    sele było jakie takie, ale przenosiny w długą poszły.

Klok. Turk. praef. Płochy i nieuważny człowiek tego    Falib., (źle skończył). PRZENOŚNY, a, e, PRZENOŚNIE

nosicielka. — PRZENOSINY plur., przenoszenie z miej-jednego do drugiego, przeprowadzenie; Carn. pre-seluvanje ; Ross. nepeóopica, nepeóiiBKa, baâ Uebertragen, tteberjtehen, SSen'e^en, Verlegen. Różne przenosiny się stały z arką. Zal. H. T. 196. Rychłe wróżył panowania przenosiny ; brevi łransiturum imperium. Nar. Tac. 3, 64. Rzadko sie udają przenosiny zwierząt z zbyt zimnych krajów do gorących. Kluk. Zw. 1, 147. Sylwius żadne-Głos go czasu przenosin tych Lecha i Czecha nie kładzie. Krom. 24. Przenosiny na nowe mieszkanie. Jez. Wyr. b«3 gtnsfe$en tn eine neue Söolmmtg, baê Umjte|en. — Per excell. : Przenosiny, po weselu , panny młodej do pana młodego, przeniesienie i biesiada z tej okoliczności; bte Sładjhodjieft. £etmführung ber 33raut jum Bräutigam; Boh.

71

Siou/nik Lindego wyd. 2. Tom IV.

adverb., mogący być przeniesionym z miejsca na miejsce, translatitius, tragbar, oon einem Orte jum anbern über su tragen; Vind. prenofliu, lohkonofliu; Craat. preneszlyiv;

züjem, preobrazilszem, (preobraza larva, preobraznik, preobrazitel larvatus) ; Ross. npeo6pa3im>, npeoópaiKaro, npeo6pa30BaTB, npeoópa3yro ; Ecd. npeoópaTHTH, npeo-ôpamam, npeoópa3yro, npe^enaib, nepepo4HTb. Bachus morskie rozbojniki W morskie przeobraził byki. Zab. 1 , 189. Nar. Przeobraził się Jezus przed apostołami , i zaświeciło oblicze jego jak słońce , zaś odzienie jego było białe jak śnieg. Dudn. Math. 17, 2. 3efu$ oer* flärte ftd). Cerkiew'' przeobrażenia czyli przemienienia Pańskiego. Nar. Hst. 2, 71. SBerfldrung (grifft. Dowcip od doliny do wzgórka las, gaje rozważa, Przechodząc wszystko dotknie, wszystko przeobraża. Karp. 3, 21. Przeobrażajcie się odnowieniem rozumu waszego. Budn. Rom. 12, 2. Przeobrażenia Owidyuszowe, przekładania Żebroiaskiego, Métamorphosés, Sorab. 1. pżewobbicżcże-no; Vind. preobrasanje , spremonitva ; Barn. spreminitva ; Ross. npeoópajKOHie ; Eccl. npeBpaTCTBO, npŁKpai|ie»nie. Do przeobrażenia, ‘przeobrażny ; Vind. prebrazbliu , pre-druglju, Subst. predruglivost, prebernlivost. 'PRZEO-BRÄZACZ, a, m, który co przeobraia ; Ross. npeo6pa3H-TejL, /. npeo6pa3HTeiBHHua.

Rag. prinossiv, primjestiv; Eccl. npeHOCMbiH, npeHOCHfc;

Ross. nepeB04HUH. Piece jedne są stałe, drugie przenośne, porlatiles. Kruml. Chym. 23. Procesya ‘pereno-sna. Sak. Persp. 13. (cum o/fertorio, ob. Przenoś). —

Grammat. Przenośny, tropicus, metaphoricus, ftgurltd). Znaczenie właściwe nazywa się to, które wyrazowi nadane było ; przenośne, które od jednej rzeczy do drugiej było przeniesione. Kpcz. Gr. 3, p. 71 , Ross. nepeHOCHufi.

PRZENOŚNIA, i, i., Gramm, wyraz nowy • translatio, tropus, przeniesienie znaczenia słowa od jednej rzeczy do drugiej; ztąd się robi wyraz: przenośnie, tropice, translate. Kpcz. Gr. 1, 5, Slov. pretwaritelka, prewzalka, prewrhalka; Rag. prinósniza ; Eccl. npenocHOCTL. Przenośnie mówić Rag. govoritti prinessèno. Piękna przenośnia cechą rymotworczćj sztuki. Dmoch. Szt. R. 63.

PRZENOSKA, zdrbn. n. p. Nie przenoski zuchwałe i krasomowskie figury łapajmy, lecz wspaniałe i dzielne wyrazy. Pilch. Sen. list. 4, 25. [metaphora 3]. — §. Przenośne oko « przenoszące, pogardzające, ein ocrac^tlid)er PRZEOCZYĆ cz. dok., prześlepić, nie postrzedz, oczyma 23licf, (cf. przenosić kogo okiem). Na ludzki ród prze- przenieść; überfein, nidjt IMfjrnetynten ; Boh. nedopatriti; nośnym okiem Patrzał, jako na obcy, za dumy powo- Ross. npor.miTB, npocTepenb. Przeoczenie Eccl. ocMOTp-dem. Nar. Dz. 1, 141.    na, oiimÓKa, ne4orja4Ka, npocMOiptHie.

PRZENUDZIĆ się recipr. dok., nudząc się przebyć, ftdj eine PRZEODZIAĆ cz. dok., Przeodziewać niedok., przeoblec, 3cit Inuburd) langemeilcn. Ja ten czas cały    przenudzilem    przebrać w inszą odzież ; öcrfleföen, UUtfletben ; Ross. ne-

i gryzłem się. Teat. 19. b, 73; Ross. npoTOMHTb    prze-    pe4iTb, nepe4bBaTb, nepccutBaTb, nepe04tTb, npoo4t-

nudzić kogo.

PRZENURZYĆ cz. dok., nurzać przeciągnąć, eintaudjcub burd)*

naib. Ojców kanony nicował, albo w insze sukienki przeodziane na świat podawał. Smotr. Lam. 48.

Sieben ; Ross. npoiibipnyTb, npoiibipbiBaTb ; Eccl. npOHH- PRZEOGROMNY, a, e, bardzo ogromny, überfdfreeflid). Przyb. paro (2 intrygować, podstępnie czynić; Ross. npoHbipa; Mnt 15

Eccl. npoHTjf,!. Chytrzeć, nponupnBOcn, npoirapiciBO pRZE0R ^ z £a(;. prior> przefoiony w klasztorach

z    „    • niektórych zakonów, n. p. Dominikańskiego, Franciszkań-

PRZEOBACZYć cz. dok., przejrzeć przyszłe rzeczy, praevi-    >. p d (cf.’gwłrdyan, starszy); Boh. pfewor;

nnir/imno²’'¹ 0PVpcr[cpctt.    .    Vind. klofhterski vishnik , minifhki predstoinik ; Bosn.

łRZEOBLEC cz. dok., n. p. Stryj. , w insze sza y prjur > iguman, starescina; Rag. starjescina, glavaar; przebrać, UJllfletben, Vm i. prze ez 1, preo    az ii ¹,    spie    /joss cTpome.ïb, ber $rtor. — Transi. Co za głupiec;

blezhi, spreblazhiti ; Rag. prio uc u , pno    aci 1,    osn.    wszystkich głupich mógłby być najstarszym przeorem,

priobucchi, pnoblacit; Croat. preoblach.m ; Ross. nepe- ^ 54    nacze]nikiem ' mistrzem.

4tTb, nepe4tßaTb, nepeo4’feBaTb, nepco4tTb. Przeoble-    .    .

czenie Vind. prebliek, prebliezhenje.    PRZEORAĆ, f. przeorze cz dok Przeorywać niedoh.-, Boh.

PRZEOBRAŻA, y, i, przeobrażanie, przedzierganie, prze-    preworat., preworawat.; Sorab. 1.pzeworacz; Vmd. preo-

kształtowanie ; Rag. pritvor; Vind. premena, prednige-    rati, predlush.t, ; Rag. pnorati pr.oratti ; Croat. prearjam,

nje , prebernitje , bie Umftaltung , Umformung. Wszystkie    preoralszem; Eccl. npeopyro ; Ross. npoopaib, nepeopaTb,

twoje razy Żadnej we mnie nie mogły sprawić przeobra-    nepenaxaib, nepenaxiiBarb ; odwracać pługiem, radlić,

zy, Chyba tylko w tym jednym, że Sozya dawnv Cały,    JlDicbtadfeu. Człowiek narobi się, napracuje, zorze,

zuch; teraźniejszy tchórz, zbity, niesławny. Zabi AmJ.    przeorze, wsieje. Karnk. Kat. 422. Przeorał kopce bra-

24. PRZEOBRAZIĆ cs. dok., Przeobrażać niedok. ; Rag. swemu. Groch. W. 563. orząc przeciął, przerzucił; priobraziti, pritvoritti, pritvaaram, ( priobrazîvatise sibi    ^ ftç burdjpflügt, mit bnu Pfluge jcrrtffctt. Przeorać

larvam induere ; Bosn. priobrazitise, pokritti obraz ma-    ca^y dzień * orząc przepracować, bot gaujCU ïag bitr^

skarom , obucchi drughe hagline ; Vind. preobrasati, pre-    Pflügen,

malati ; Boh. pretwafeti se podrzeźniać; Ross, npooópa- PRZE0RSK1, a, ie, do przeora należący, ben ffrior ange*

maib, npooópa30BaTb wzorem być); przedziergnąć, przekształcić, przetkać na co; umformen, umbilbeit; Sorab. 1. pźewoblicżżu ; Vind. prebrazhuvati, prebrazhati, predru-giti, preberniti, premeniti; Croat. preobraziti, preobra-

fienb, ^t’tor*. PRZEORSTWO, a, n., godność przeorska ; Boh. preworstwj, prewofiśtwj ; Rag. starjescinstvo, gla-vaarstvo, bte SBürbe etneô ^riorâ. PRZEORYSA, PRZE-ORZYSZA, y, i., przełożona nad klasztorem, bte *ßrio*

Przepalić wódkę« przez alembik puścić, destylować, Vind. prezeduvati, prekaplati, preskapluvati, distillirati ; Ross. Vind. pre-    HaKjpiiTŁ, 4bohtb biiho. Drugi raz przepalać, rektyfiko-

rinn. Wys. Kat. 64, Boh. preworka, preworkyné, pfe-wora , cf. ksieni.

PRZEOSTRY, a, e, za nadto ostry, febr fdfarf;

oistri ; Ross. et Eccl. irpeocTpmii. PRZEOSTRZYG cz. dok.,    wać; Ross. nepeABOim., nepe4BaHBaTt, 23ranrtttt)etn ab«

ostrząc przebyć, ostrzeniem przesadzić; burdffcbarfen,    jiebeit. Przepalenie wódki, destylowanie Ross. 4BoeHie,

burdjmefcen ; Vind. sabrufiti ; Eccl. npeompaio ; Ross. npo-    neperoHHa , neperoHX. Drugie przepalenie, rektyfikacya ;

3y6pnTb, npo3y6pHBaTb.    Ross. nepe4B0HKa, ob. Przepalanka. — Przepalenie kru-

PRZEPACHNĄĆ neutr. dok. , wonią przejść, üon üßofylgentcl)    szców, kiedy się kruszce przez ogień chędożą do lo-

burc^brungen fe^U; (Bosn. pripahnuti, privognati olfacere).    tnych części, jakiemi są osobliwie siarki i arszenik. Kluk.

Włosy jego przepachnęły nardem wonnym. Bardz. Trag.    Kop. 2, 297. bfl§ (Er$ abfcbroefeln, abbrenuen. Żelazo,

25. Błyszczą się mirą ściany przepachłe i progi. Zab.    przez różne stopnie ognia doszedłszy swojej doskonało-

45, 162, Kniaź. Bytność Wenery, choć się czasem obło-    ści, już więcej przelane być nie może, tylko przepala

kiem zasłoni, Czują, po wdzięcznej włosów przepachnia-    się. Jak. Art. 5, 189. baê (Elfen wirb abgeglü^t — §. b)

łych woni. Szym. S. W. 2.    Przepalić w piecu, przepalić piec, ogień robić w piecu,

PRŻEPAD, u, m., PRZEPADEK, dku, m., §. a) przepa-    aby go przesuszyć, ben Offen burd^et$ett ; Vind. skusnieti-

danie , przepadnienie ; Vind. skuspad , skuspadenje , ba3    ti, skussnietiti, prenietiti, skuskuriti ; Ross. npOTOniiTb,

2)urd)faHen; Boh. prüpad, prupadek , prepadek. Przepad    npoioimiTb, npoTanüHßaTb. Klucznik ma dojrzeć, gdy

sumy, zastawy, przezysk, baś Berfaflcn einer Summe ,    piec przepalają, by sucbemi drzewami, aby się piece

cineê Unterpfanbeê. Zastawy na przepad rozciągły się do    nie psowały. Haur. Ek. 38. — Nimii : Przepalić piec,

wszelakiego rodzaju dóbr. Gzack. Pr. 2,164. Suma umó-    izbę, zbytnie w piecu napalić, ben Ofen, bdê Brimer

wioną była pod przepadem zastawy, jeśliby onćj w 3 la-    Überbeinen; Ross. HaioimiiTb, HaianMBaTb. Gdy piec prze-

tach zastawujący nie oddał. Nar. Hst. 5, 557. Na sej-    palą, bywa swąd. Haur. Sk. 547. — g. Przepalenie się,

mie stawić się mają pod pewnym sumy wielkiej prze-    choroba, zimny piekielny ogień. Perz. Cyr. 1, 118. Per

padkiem. Warg. Wal. 253. Gwagn. 76. Małoletnym po-    falte Branb. (Ross. nepenaaiiBarbca przestrzelać się z dru-

życzyć nie wolno pod przepadkiem długu. A. Zamoj. 55.    gim, nepena.iKa kanonada). PRZEPALACZ, a, m., któ-

— §. b) Orły bystre obłoki rzną lotnym przepadem. Zab.    ry przepala wódkę, destylator; Ross. 4B0HTeab , 4B0H.ib-

15, 21. Kniaź, szybkim przelotem, ©urcbflug, 2)urcb»    miiwb, ber Branntmetuabjieber. PRZEPALANKA, i, z.,

eile. — §. c) Przepad, matonog, lolium, kąkol; Sold),    wódka przepalona, alembikowa; Ross. Bbici!4Ka, abgej»«

Unfraut. On. Th. 257 , ex Ursino. PRZEPADAĆ, ob.    gîter Branntwein. Do żyda chodzi na przepalanke. Comp.

Przepaść, przepadł. PRZEPADLINA, y, z.; Boh. propa-    Med. 596. U żydówki chłysnęła przepalanki. ib. 595.

dlina; rozwalina, zapadlina, przepadłe miejsce, ein JU«    Chcąc się tym lepiej zagrzać, łyknął przepalanki. Weg.

m., zapalniczek,

fammen gefallner Ort. Była jedna cześć muru rozpadła,    Org. 10. PRZEPALNICZEK, czka

i ta przepadlina trwa jeszcze dotąd. Sk. Dz. 532. ‘PRZE-    brantka, rurka blaszana albo trzcinowa. Jak. Art. 5, 311.

PADLISTY, PRZEPADZ1STY, a, e, przeplatany; nierówny,    bte Braubrutbc, Braitbrblfte. (Sorab. 2. pschepalenischczo ,

nagle odmienny; abmedffelnb, fd)lieH Unterbrochen, uubeftän«    sagorenischcżo golizna wypalona na polu),

big. Kiedy czas siewny *przepadlist,y i opoźniony. Haur. PRZEPAM1ĘTAĆ cz. dok., zapamiętać, zapomnieć, »ergcjfeu. Sk. 9. Czasy mokre i *przepadliste. ib. 12, (cf. deszcz    Wszystko uczyniłem, a nie przepamiętałem nic. Budn.

przepada). Tym czasem darów swoich obłoki nie skąpią,    Deut. 26, 15. Ty mój panie z wiecznej łaski swojej

Lecz świat przepadzistemi dżdźami często kąpią. Zimor.    Nie przeparniętasz w grobie duszy mojej. J. Kchan. Ps.

Biel. 216. Pod czas ‘przepadlistego deszcza, melonów    18. Przepamiętałeś bliźniego pomocą ratować, co toż

polewać nie trzeba. Haur. Ek. 47. — §. Koń przepa-    waży, jakobyś jego własne wziął, Żarn. Post. 2, 555.

dzisty, ścierwa przepadzistego, łacno nabierający ścierwa PRZEPAPLÀC cz. dok., paplaniem przebyć, burdjplappern; i opadający z niego. X. Kam. ein fdjncll 31t«, itnb wtebcr Vind. sapladrati, priedpladrati ; Ross. npoKaaanaTb. abnehmend» fpferb. Koń ciała twardego każdy duży i nie- PRZEPARÄC, ob. Przepróć. PRZEPARTY, ob. Przeprzeć. przepadzisty. Hipp. 11. — § Zbytnie podziały czynią PRZEPARADOWAĆ cz. dok., świetnie przemarnować, »er« mowę chropowatą i przepadzistą. Pir. Wym. 151. (nie- parabtren, mit ^arabtrcu burdfbrtugen. Wziąwszy posag,

gładką). PRZEPADŁY, PRZEPADN10NY, ob. Przepaść przepadł.

przeparadowałbyś go za rok. Tcat. 15, 25. Przy paradzie to się pomału wszystko przeparaduje. ib. 22, 71. PRZEPALIĆ, /I przepali cz. dok., Przepalać niedok. ; Boh. pre- PRZEPÄROWAC, 1) ob. Parować, 2) ob. Przepróć.

przeparzona była. Syr. 1111. — Similiter : Boreas trzasnął skrzydły, wiatr ziemię w lot przeparzył sporze -, afflata est tellus. Zebr. Ow. 159, (cf. zwarzyć).— Transi. Przeparzyć kogo « zaciąć smagło. Cn. Th. 850. (Striemen fdflageu, pettfchen. — Drzewem w ,niego uderzył, i oraz karacanę przeparzył z piersiami. Zebr. Ow. 297 ; ( rupit,

palit, prepalowati, propaliti ; Sorab. i. pżepalicż , pżepalu , PRZEPARZYC cz. dok, Przeparzać niedok., parzącą wodą pschepalim ; Vind. skusshgąti. prevshgati ; Ross. nepemeub, przeinaczać, bltrdfbrüben. Kapusta albo brzoskiew' wodą nepemHraTŁ, npomeuL, npomuraTb ; g. a ) ogniem przerazić, przeżegać, bltrctybrennett. Żelaza do przepalenia skóry i uczynienia różnych otworów. Czerw. 10. Uczyń w karku przepalenie. Sienn. 500. Przepalić, zbytnie palić, zbyt piéc; JU febr brennen, rbften, »erbrennen. Nie trzeba migdałków przepalać, lub też nie dopalać. N. Pam. 17, 211. — §.

przebił). (Ross. nponapiiTb, nponapbiBaTb tęgo trzeć w łaźni).

PRZEPAŚ, m., pas; Vind. predpafs ; Croat. povôy, povo-jecz, (ob. Powoj) ; Dal. pełen, (ob. Przepaska), ein ©urt. Rajca w przepasie Gabińskim, cinctus Gabinus. A. Kchan. 202. Kanc. Gd. 264. ? Termodoontskim złotem przepaś smelcowany, bal/eus. Zebr. Ow. 223. Przepaś rycerski, order, ba3 Drbenêbanb, (cf. złoty rycerz).— Transi. Przepaś on złoty, który mieszkane rozgranicza strony. Tward. Daf. 32. strefa, zona, pasmo , (Erbgürtel. PRZEPASAĆ , f. przepasze cz. dok., przepasuje pr, Przepasywać frequ., pasem obwieść, obwinąć; Utttgürten, ltntfc^Iingeit; Slov. predpasugi ; Carn. prepashem , prepasati ; Vind. pre-pafsat, prepafati, predpafati, obpafat, preogerniti ; Bosn. pripasiti ; Boss. nepcnoacaTb, nepenoacbiBaib ; Eccl. ne-penoacani, ncpenoacoBaTii, pr. et tr. Księcia nowego Pruskiego król mieczem po .grzbiecie według zwyczaju przepasał. Gwagn. 596; ob. na rycerza pasować, junt Witter fd)lagen. Przepasany Croat. prepószan, — big. Pią-cią mostów przepasawszy Dunaj Stefan do Wołoch wojsko prowadzi. Krom. 725. pornościwszy, au fünf Orten bebrüefte er bte ®onau. Przepasanie, a) actio, ba3 ©ürtett, Umgürten. — b) Pas, przepaś, przepaska, ber fieifrgurt.

PRZEPAŚĆ, przepadł, f. przepadnie med. jedntl., Przepadać niedok. ; Boh. propadnauti, propadati, propadawati, prepadam ; Sorab. 1. pżepadnu ; Vind. skuspasti ; Croat. prepadati, prepódam ; Rag. propasti, propadam ; Bosn. propadati, propasti doli, procchi na druggu stranu, (2. propadati, hitro ciniti astute agere; Bosn. propadgliv, hi-tar; Dal. propaztan aslutus) ; Boss. nponacib, nporia4aTb, npopyiiMTbCH; — §. 1 a) paść przez co, przelecieć, burd) ettnaź bltrd)falleu. Plecionki mają być gęste, żeby nie przepuszczały jagód, abo żeby nie przepadały przez nie jagody. Cn. Th. Jupiter przemienił się w kroplo złota, i przepadł do kochanki przez dachówkę. Biel. Hst. 21. — Fig. transi. Księżycu próżno twoja światłość blada Przez te gałęzie przepada. Kniaź. Poez. 1, 238. przenika, przedziera się; bringt burd), fällt burd). Mężne u ciebie serce, jako topor, który Przez drzewo snadnie idzie, przepadając z góry. Kchan. Dz. Al. (przecinając z przyciskiem). Broń w nizkie piersi podprawiwszy, one nale-gła, tak aż przepadł sztych na drugą stronę. Otw. Ow.

145. przeszedł, przeniknął; ber ©ttd) brang burd), gtettg burd). Zimny strach przez kości im przepadał. A. Kchan.

34. — b) Przepadać ziemię, zapadać się w ziemię rozstąpioną; in bte (Erbe »erftnfen, einfalten, »on ber (Erbe »er* fd)lungen merbett. Piszą, że Bieniasz zabiwszy biskupa Płockiego, ziemię przepadł. Biel. 99. Przepadli ziemię poganie, Kiedyś puścił swój strach na nie. Byb. Ps. 14. Datan, Abiram przepadli dlatego, Co się chełpili tym, czym nie byli. Stryjk. Gon. I) 2. Bodajem przepadł, jeżeli nie dotrzymam słow'a. Teat. 29, 77. niech mię ziemia pożera , bte (Erbe foß ntid) »erfdfltngett. Przepadnij na dno piekła z duszą i ciałem. Teat. 53. b, 83, Sorab. 2. rostejscho; Sorab. 1. rosteieże, (cf. rozstać się). — *§. Drugi zaskoczywszy onego pchnie, aż wznak przepadł. Glicz. Wych. H 8. przewrócił się, wywrócił sie, er ftel

unt. — §. Przepaść * zginąć, zgubionym być, zniknąć; »erloren gelten, untergeben, »erftnfen, »erfaßen. Ach zgiń, przepadnij. Tent. 30. c, 95. Bodaj ta tańców moda przepadła ! Zabi. Bal. 78. Przepadł, jak kamień w wodę wrzucony. Teat. 32. b, 24. Przepadło wszystko, padło i królestwo wspołem. Bardz. Trag. 113. Upadła, ba przepadła prawie nadzieja. Hor. 2, 229.Min. Zegnam cię ; niech przepadną twe przysięgi, któremi się brzydzę. Teat. 50,

85. Przepadły, Boh. propadlÿ, (propadenÿ skonfiskowany); Vind. sapadliu , sapadni; Boss. nponaiuift. — §. Przepaść, przepaść srę, schnąć, ginąć, mizernieć, skąpać; fdptnnben, elenb merben; Boss. nepenacTbca spadać z ciała; (Hag. pripàstise, pripadamse paveo; Bosn. pripa— datise, pripastise met.uere\ propastise, prosislise deside-re). Panie, konie się przepadły, I wczora owsa nie jadły. Bej. Zw. 235 b. Sara dobrze się nie przepadła od kłopotu i frasunku. Glicz. Wych. C 2, (cf. pękać się, cf. wściec się). Bydlęta latem przepadają w zarazach. Wolszt. 22. — Przepadać za kim z miłości, z tęsknoty, ginąć, schnąć, umierać, rozpaczać; »or Siebe ober ©el)Ufud)t fd)l»trt* ben, umfomntcn, »erjroeifeln, sum ©runbe geben. Rozumie, że wszystkie kobiety za nim przepadają. Teat. 28, 64. Kochając ciebie, ledwiem nie przepadała za tobą: Teat. 11, 129. Wszystkie dziewczęta za nim przepadaćby powinny. ib. 35, 62. Ty może rozumiałeś dotąd speeyale, Ze za tobą przepadam, — nie kocham cię wcale. Zabi. Z S. 45. — §. Przepadła zastawa, abo co w zastawie. Cn. Th. stracona, b(l3 ffflttb tft »erfaßen. Tę majętność w zastawie do ciebie przepadła trzymasz. Cn. Th. — Aliter: Przepadam zakład etc., przegrawam, 'td) »erltere bte SBettC, »crfptelc. Simil. Za uczyniony gwałt kościołowi wszystkie swoje dobra kościołowi przepada. Chełm. Pr. 187. er »ediert feine ©üter an bte Sürd)e, feine ©nier »er* fallen an bie Birdie. Pożyczył Jagiełło cesarzowi znacznej sumy, pod zakładem kontraktu takiego, jeśli ich pierwszego roku nie wróci, tylą sumę przepadnie, wtórego roku takie dwie, trzeciego takie trzy. Gwagn. 76, (cf. ryczałt). Przepadać winę * podpadać winie, in eine ©träfe »erfaßen. Pozwany, gdyby do sądu nie stanął, winę sędziemu przepada, podług uchwały. Sax. Porz. 66. Chełm. Pr. 129. Groick. Obr. 268. Kto sprawy swej zaczętej nie kończy, winę sędziemu przepada. Szczerb. Sax. 3. Ape-lacyi kto nie wygra, sędziemu winę, i onemu, który wyrok uznał, nagrodę przepada, i nakłady odłożyć powinien. ib. 13. Gdy podwojski sędziemu winę przepadnie w tym, iż mu do sądu zamieszkał, tedy ma być karan małdrem królewskim, który jest 32 ‘pladze rózgą zieloną. ib. 303. Adam przez nieposłuszeństwo upadłszy, winę za występek naznaczoną przepadł. Żarn. Post. 3, 515 b. — g. Przepaść termin , rok , zdanym być o niestanie, tn bte ©ontumace »erfaßen. Cn. Th. 529. — §. 2) Activ. Przepaść co, przez co » szybko przelecieć, przebiedz, przepędzić, przeniknąć; fć^nett burdjetlen, burcbfltegen, burdjren* nett, burcbbrtugeu. Litwa zapuściwszy ku Małej Polszczę zagony swoje, przepadła przez Lublin do Sandomierza. Nar. Hst. 7, 7. W pław przepadł Wisłę. Tward. W. D. 2, 229. Bogini zatym na zwykły wóz wsiadła, 1 przez

powietrze ku niebu przepadła. P. Kchan. Jer. 417. Je- PRZEPAŚĆ, przepasł, f. przepasie cz. dok., zbytecznie na-Jonek góry oliwne przepadał. Birk. Kaz. Ob. C 3. Mo-    paść, ju fej?r füttern, überfüttern. W Pilijskie zaszły były

skwa nad wagę przymierza i sakrament srogi Przepadli    kraje twe przepasione krowy; incustoditae boves. Zebr.

twoje progi. Tward. Mise. 9. Jego przymioty wysokie Aż    Ow. 48.

i te tu Tryony przepadły głębokie. Tward. W t. 31. Strzały PRZEPASKA, i, z., przewiązka, binda; Boh. prepaska ; z mocnego łuku wypadłszy, mocne karaceny przepadają.    Croat. pôvoy, povojecz ; Dal. pełen , bte 33tltbe. Przepa-

Birk. Chodk. 28. (przebijają, przebadają, przepędzają,    ska piersi, napierśnik białogłowski. Cn. Th. PRZEPASU-

przeszywają). Połknął duszkiem pełną śkleriicę, po téj    JĘ, ob. Przepasać,

nie oddychając drugą, przepadła i trzecia. Ossol. Str. 4. PRZEPASZCZAĆ, ob. Przepościć.

przez gardło przepadła, ftürjte bcrnb. — Venator: Zając PRZEPATRZYĆ, f. przepatrzy cz. dok., przepatruje pr.,

przepadł, umknął, wybiegł się, ber ^öflfe tft entfdjlüpfi. Trąbienie bardzo potrzebne jest na przepadnionego zająca , albo na wykradzionego. Ostror. Myśl. 49. — §. 3) Neutr. Przepada deszcz ; Boss. nepena^aTb, czasami deszcz pada , eś repet abwedffelttb. Cn. Th., ob. przepadzisty czas. — §. Przepadać się, rozpadać się, spadać się, złamać się wzdłuż ; berfteit, ^erfaßen, jerplafjen, au§ emonber fallen, ftd) etttjWet) fpalten; Sorab. 4. szo pżepanucż. Broniąc się nieprzyjacielom, miecz mu się przepadł na dwoje. Stryjk. 640. PRZEPAŚĆ, ści, £.; Boh. propast, pożeradlo; Slov. prepast; Sorab. 4. pżepadrić kużow, nahwć zpad; Carn. brêsn, prepad, podir; Vind. presen, presdna, glo-bokustvu ; Croat. prepàd, prepàszt, nizberdische ; Dal. propaszt, (propazt aslulia), yezero, (cf. jezioro); Bag. propas, propast, ponór, prosid, jaz, gljńt, starmenitós, sunovrat, starmen , dubîna, (pripast metus)\ Bosn. pro-pdst, jâz, prosid, prosjed, jezero, nizbrridisete ; Ross. nponacTb, CTpeMHHHa, óyepaKb, nymma , ymerie, (cf. czeluść); Eccl. HHBÓperB, CTfm.iMiiiiLA, CTpeaiHHHa, yiecb, KpyTLiß óeperB ; bezgruncie, otchłań, głębia w ziemi abo wodzie bezdenna, ber 2lbgrunb. Plato rozumiał, jakby we śrzodku ziemi miała być jakaś odchłań abo przepaść, wód pełna, z której wychodzą rzeki, ido której się wracają. Boler. 4. Farn. 454. Szatani prosili Jezusa, by im pójść w przepaść nie rozkazał. Seid. Luc. 8. — Fig. Sam szukasz swej zguby, przepaść kopiesz dla siebie. Teat. 55. b, 54, (cf. dół, grób). Ów to poseł Porsenny chy-tremi sztukami Kopał przepaść pod Rzymu obywatelami.

55, 54. Skrzet. Krewni, dzieci Płaczą, wołają, jednak na łeb w przepaść leci. Hor. Sat. 483. Im bliżej widzimy przepaść, tym bardziej przelęknione zmysły drżą przed niebezpieczeństwem. Teat. 6, 86. — g. Przepaść, skała, brzeg abo góra wysoka przykro urwana , ftetle    Cn.

Th. Prosto spadziste góry, skały i skopuły przepaściami zowią. Lesk. Sl. fd)roffe Śetffle, gelfen, Hüppen. PRZE-PASĆISTOSć , ści, i., zbytnia przykrość , przerwa , bezdenność; Vmd. stermina, sterminost, bte Slbfdjüfftgfeit, ©runbloftijfett. Jeden odsunięty krok od twego boku, Gwałtem nas wtrącą w ciemna przepaścistość zmroku. Teat. 48. b, 54. PRZEPAŚCISTY, PRZEPASTNY, a, e* zbytnie przvkry, praeceps. Cn. Th. ; Vind. sterrn, stermi-nast; Sorab. 4. nahlć zpadne ; Croat. nizberdit, sztermo-vit ; Bag. jaźni, jazovit, vratolomni, sunovratni, vratolô-maz, ponorni; Boss. óyepaMHŁifl, ôyepanucTUH, nymm-iilih , nponacTHLifi, febr fteil. W przepastnym piekle z szatanami niech zginie. Smotr. Lam. 66, ob. Bezdenny, bezgruntny.

ib.

niedok., Przepatrywać, 'Przepatrzawać frequ.; Boss. npo-CMOTpiTŁ, npocMarpbiBaTfc; Eccl. npecMaTpHBaro : przejrzeć, przeglądać; — §. 1) wyrokiem przenikać, okiem wskroś przezierać; bunlfdjanen, bnrcbfefien, mit bert Slugett bnrdtfpaben. Oczy Jehowy przepatrują wszystkę ziemię. Budn. 2 Chroń. 46, 9. Badz. ib. Wyście śpiegowie, a dlatego przyszliście, abyście przepatrzali miejsca niemocne w tej krainie. Badz. Genes. 42, 9. Skanderbeg z pilnością przepatrzał wszystkie miejsca, góry, pagórki, lasy, chrósty i wszelakie poehronki, na którychby się utaić mógł. Baz. Sk. 56. Po wszystkich kąciech i skrzyniach przepatrzał a prześpiegował, by żelaza jakiego ukrytego nie miała. Kosz. Lor. 28 b. Cudze przepatro-wał kraje, A co lepsze wybierał z onych obyczaje. Prot. Jat. A 2. (zlustrował, cf. zwiedzić). Świat wartował i prze-patrował, aby wróciwszy się, tym z większą pochwały ojczyźnie służył. Warg. Eure. praef. Wyszedł, by miejsce nowe mógł przepatrzyć, kędy Był wiatry zagnany; bo pusto widzi wszędy. A. Kchan. 4 2. Rugier doświadczyć chcąc twojej stałości, W gęstwinie siedząc przepatrzą, co umiesz w miłości. Jag. Wyb. C 5 b. (podględuje). Stern oczu wszystkie sprawy ludzkie przepatruje. Przyb. Luz. 276. Wewnątrz wszystkie sprawy twoje przepatruje oko świete jego. Bej. Post. A a 8. Ustawicznie przepatruje do spraw a do tajemnic serca wiernego, ib. Mmi. Przepatrz wszystkich śmiertelnych , wszędzie obfity płaczą powód. Ossol. Sen. 34. Przepatrzył Turecką wiarę dostatecznie. Paszk. Dz. 83. Przepatrywać się w czym re-cipr., przezierać się, ftd) worin umfeBen. Przepatrujże się w prawie. Zab. 46, 232. — g. 2) Przepatrzyć » okiem przenieść, nie widzieć, zaniedbać, przebaczyć, przeoczyć; überfein, ntd)t achten, nerfaumen. Nasi uciekać poczną; nie przepatrzyli zatym ani Tatarowie okazyi ; nec occasioni defuerant. Krom. 545. Biorę was na świadectwo , jeślibym od kogo brał upominki, abo przepatrywał czyjej sprawiedliwości. Badz. 4 Sam. 12,3. (czym krył oczy swoje przed nim. Bibl. Gd.). Oryona kto przepatrzy, Próżno znaku na niebie świetniejszego patrzy. J. Kchan. Dz. 4 3. Z onych ceremonij się naśmiewał, przepatrzywszy Dawida i innych proroków, przepatrzywszy tego, iż Pan powiedział, żem ja nie przyszedł łamać zakonu. Bej. Post. B 4. Drogi do onego królestwa był na *pnły przepatrzył a zapomniał wr tej ślepocie swojej, ib. M 3. To obaczyć masz, jakobyś tej łaski pana swego zasłonionemi oczyma nie przepatrzył, gdy cię dziś szukać raczy. Żarn. Post. 8 b. — §. 3) Przepatrzyć co przyszłego, przewidzieć, MWUtê fcfjen. Przepatruj przyszłe rzeczy, a wiaruj się złe-

go. Rej. Wiz. 176. Arystoteles przepatrowal wiele rze-    9łact)t Einbringen. Dni przepędza na pięcie w przedpoko-

czy przyszłych na świecie. Rej. Wiz. 176. Przepakuj    jach, lata po mieście. Teat. 52, 25. Utyskowal, na bez-

czas głodu za czasu obfitości. Radź. Syr. 18, 25. (parnię-    sennie przepędzoną noc. Zab. 6, 360. Ah nieszczęście,

taj za czasu głodu. Bibl. Cd.). Historya nas uczy przyszłe    toście zapewne noc przepędziły źle. Teat. 4. b, 43.

przygody z przeszłych przepakować i z daleka przeglą- PRZEPĘKNĄĆ się rec. jedntl., Przepękać się niedok., prze-dać. Stryjk. praef. Nie tak wżdy przepatrzone sidła zdra-    puknąć się, pękać, rozpęknąć; flufpla£eu, aufberftcn; Boh.

dzą. Stryjk. Turk. E 3.— ‘Przepatry plur. * przepatrowa-    propuknauti se; Sorab. 1. pżepuknu. Wrzody zebrane,

nie, przewidzenie, ba3 SorEcrfcEctt. Tam przybijają flotę,    lub same się przepekają, lub narzędziem przyzwoitym

gdzie ją pędzą wiatry, Na łup gotowy, lub na przyszłego    otwarte bywają. Krup. 5, 318. et 5, 427. Przepękły,

przepatry. Przyb. Luz. 251. Mądrość mieni się w głup-    Vind. prepokonjen; Croat. prepùchen. — Przepęknienie,

stwo przez zbytnie przepatry. Przyb. Milt. 215. — §.4)    przepęknięcie Croat. prepuchènye.

Przepatrywać sobie oczy * przetępiać wzrok pakzaniem , PRZEPEŁCIE, ob. Przepleć.

ftd) bte 5l»gctt ftuinpf feEcit. Przepatrzawają mi się oczy; PRZEPEŁNIĆ, f. przepełni cz. dok., Przepełniać niedok. ; hebetatur oculus. Mącz. Wszakże się i tu wam oczy bar-    Boh. preplniti ; Sorab. 1. pżepelnu ; Vind. prepouniti,

dzo przepatrzyły. Twór. Okuł. F 2. Aby się wam oczy    prebulati ; Rag. pripunniti ; Bosn. nadpunniti; Ross. ne

peno.iHiiTb , nepena.inbiBaib, npeii3no.ïHnrb, npeHBno^narb ; zbytnie napełnić, Überfüllen, J» Doll nta^en. Rzeka powodzią brzegi przepełniła. Otw. Ow. 350. Przepełnić śklenićę (Bosn. prislusgiti, odveceh naslusgiti). Przepełniony (Croat. prepun) Cienkie działa, kiedy się trochę prochem przepełnią, rozpukną się. Archel. 24. (przesypują, przeładują). Styl Azjatycki jest sposób mówienia przepełniony ozdobami , napuszony, górny. Pir. Wym. 320. przeładowany, überlaben , überhäuft. Przepełnienie żółci, bardzo niebezpieczna choroba. Kluk. Zw. 1, 248. przelanie, bie ©ah icnergtcjhutg, wett» bie ©alle überlauft. Skąpisz, gdzie dać trzeba, gdzie nie trzeba przepełniasz. Cn. Ad. 1039. Jenota jeżeli miarę przepełnia, nie jest cnotą. Ossol. Str. 3, (ob. Przesadzać). Niezmierne zewsząd ciężkości duszę moję przepełniły. Ryb. Ps. 174. (pognębiły).— *§. Przyszedł wiatr na.jezioro, aż się przepełniali i byli w niebezpieczeństwie. Radź. Luc. 8, 23. (łódź sie napełniała. Bibl. Gd).

nie przepatrzyły, ib. D 1. Hebetatio or.ulorum, przepa-

•PRZEPATRZACZ, TRZEPATRZA-

tr7f>nip of*7ii Mi1P7.

WACZ, a, tu. , śpicg, conspicillo. Mącz., PRZEPATRO-WN1K, wywiadownik, speculator. Mącz., przeglądacz, ber

3)urcl)fcijaner, ©urcl)fpäl)er.

PRZEPCHNĄĆ, f. przepchnie cz. jedntl., Przepychać niedok.; Boh. propichnauti, precpati; Slov propicbugi, pro-pichâwâm ; Carn. prepabniti; Vind. skuspotifniti, skusdre-gruti ; Ross. nponnxuyTfc, nponuxuBUTb, nepenuxiwyiL , nepenuximarb ; przekłóć , przebość ; burdjftojSen, bnrdffte* d)en, burd)bDlwc». Cn. Th. 852. — §. Kontent Polak, gdy swoje produkta in crudo przepchnąć może. Pum..83, 389. prędko zbyć, gefdjwtnb abfe£eit, loS werben, mcitev forbern.

—    *$. Krople krwawe, z Meduzy łba ziemia przewziąwszy, przepchała w gadziny. Zebr. Ow. 98 ; varios anirnavit in angues.

żąc przejść, przebyć, bnrc^frted)>cn; Ross. nepenoi3Tb, ne-pena.i3biBaib, npono,ï3Tb , npona^3UBaib ; Eccl. iiponoi-3aio, npeno.i3biBaK). Przepełzający Eccl. ripenat^ymi«. Pojęcia rzeczy przepełzają tylko duszę jego , ale żadnego na niej nie czynią wrażenia. Zabi. Roz. 157. — §. Przejść bez pożytku, z opuszczenia przepaść; ungemijd yerftrddjen,

PRZEPĘDZIĆ, /'. przepędzi cz. dok., Przepędzać niedok., przeganiać przez jakie miejsce; Vind. prepoditi, skuspo-diti, bnrdjtreiben. Cn. Th. 851. Kazać go przepędzić przez PRZEPEŁZNĄC, f. przepełznie neutr. jedntl., przeleźć, ła-rózgi, a to 12 razy dobrej monety. Teat. 13, 33. Przepędzić, mimo pędzić; twrbep treibe», weg jage». Każdy wdka przepędza od swojej dzielnicy, A sąsiad niechaj ginie, byleby im błogo. Zab. 11, 380. — §. Przepędzić konia, zbytecznie przeganiać, ein ^ßferb übertreiben. Tr.

—    §. Mój napastnik nie chciał bawić dłużej, poszedł

zostawiwszy przy mnie plac i pożytki. Przepędziłeś    verfallen. Co owemu po ośmdziesiąt leciech, gnuśnic prze-

go tedy? Teat. 31, 89. przewalczyłeś, Deftegen. — §.    pełzłych ? Pilch. Sen. list. 3, 125. Zapłacić trzeba; stoi

Trans!. Wódkę przepędzać, przez alembik puścić, prze-    nad głową wierzyciel, a nie chce, żeby mu który dzień

pałać; Vind. prezeduvati , prekaplati, preskapluvati, di-    darmo przepełzł. Gorn. Sen. 530. Si terminus lapsus es-

stillirati, ^Branntwein abjteben. Opłata od wódek przepę-    set, alias przepełznie. Vol. Leg. 1, 330. Rok przepeł-

dzanych. Gaz. Nar. 2, 21. — $. Aliter: Miecz przepędza    zły. Herb. Stat. 463. omieszkany termin, eilt »crfäinntcr

co, przebija, przepada, przenika co, przecina, przeszy-    termin. PRZEPEŁZNĄC się rec., przeleźć, bltrcfyfrieci)en.

wa ; ba$ ©djwert Eaut burd), feiert burd). Ciął Argillana    — Fig. Te uwagi przepełzły mi się przez myśl, z po-

tak bardzo, że z głową Żelazo szyszak i tarczę przepę-    wodu owych wędrowców. Ossol. Str. 3. (przesnuły się),

dziło. P. Kclian. Jer.^il. Oszczep szyję przepędził. Zebr.    — §. Ma się mu to przepełznąć na sucho? Pilch. Sen.

Ow. 109. Sztychem nieuchronnym brzuch przepędził,    gn. 346. ma mu się przepiec, foli c§ tl)tn fo ^irtße^cn, für

że na dwie piędzi przepadł tyłem miecz. P. Kchan. Orl.    genoffen aitÖgcEcn ?

1, 161. Tysiąc grotami bólów przepędzone piersi. Su- PRZEPIĄĆ, f. przepnie cz. jedntl., Przepinać niedok., ina-szyc. Pieśń. 1. G 4. — §. Aliter: Przepędzić czas, dni,    czćj napiąć, opiąć; nmftetfen, anberś fłcćfen ; Ross. nepe-

życie < przebyć, przetrwać, przeżyć; Vind. zhafs doper-    nnJHTb , nepenajWBaTb. Przepinanie Ross. nepenaab, ne-

nesti, dopernafhati, kratkuvati ; Ross. npenp0B04Hib, npe-    pena.iHBaHie. (Bosn. propeti, raspeti na krisg crucifigere,

npOBOTKAaTb, burcElcben, bie Entringen, ben £ag, bie propetise na prriste, propignatise erigere se in digitis;

Ross. npenaTCTOBaTfc, BOcnpenHTCTBOBaTb zawadzać, przeszkadzać ; nepeiiHTCTBie, npenaTCTBO, npenoHa przeszkoda , zawada ; Eccl. iifiiauni, npeimyTH, iifiî.miii.vni przeszkadzać, zawadzać, npoirayTH, npommi, nponiwaTii krzyżować, npomiHaTeat, pa3nHHaiejŁ krzyżownik). Przepinając coraz na nowo sto razy, Popsuła darmo łokci kilkanaście gazy. Teat. 48. b, 39.

nepeæapHTb, npomapmb , npoatapHBaTb, Bbi*apMTb, bh-HtapiiBaTb ; dostatecznie wskroś upiec, dopiec ; bur^bac* fen, burebbraten. Chleb wdelki nie może się dostatecznie przepiec. Syr. 920. Chleb nie ma być zbyt duży dla sna-dniejszego przepieczenia, ib. Świeży cbléb, a dobrze przepiekły, najzdrowszy jest. Cresc. 159. Przepieczony nieco Ross: n04mapiiCTbiH. — Transi. Owoc potrzebuje słońca, by w nim przepiekało a trawiło zbytnią jego wo-dność. Cresc. 57. — §. Nimii: Przepiec, zbyt wysuszyć, przesuszyć; uberbaefen, nberbraten. Jeśli chlćb zbyt długo będzie w piecu, tedy się przepiecze. Cresc. 158. Nazbyt się kuropatwy przepiekły. Tr. — Prov. Nie przepiecze się to. Cn. Ad. 652. (nie odrze-ć się sucho, nie spełznie, nie skropisz tego święconą wodą, przepłacisz tego, przesiądzie-ć tego; ba§ nńvb btr utdjt fn für genoffen auêgeben, cf. zwiozło mu się). Mniemasz, abyś nie miał być karan, abyć to się miało przepiec; te impune abilurum. Mącz. Sprawka ta sucho mu się nie przepiecze. Morszt. 134. Pot. Arg. 408. Widząc Prusak, że mu się pierwsza przepiekła wina, wnet potym bardziej ośmielił się. Krom. 179. Pot. Arg. 327. Chrośc. Ow. 102. Wad. Dan. 169. et 161. et 251. Pilch. Sen. gn. 579. Nie mniemajmy, aby się nam złości miały przepiec; bo tak długo wilk nosi, aż też samego niekiedy poniosą. Ezop. 118. Jeśli się synom Aaronowym nie przepiekło, co i mniemasz tvm sprawiedliwość boża przebaczyć ma? Wiśn. 515.

PRZEPIĆ, f. przepije cz. dok., PRZEPIJAĆ niedok. ; Boh. propiti; Sorab. 1. pźepiyu ; Vind. prepiti, prenapiti, pre-pojiti, prenapojiti, sapiti, sapianzhuvati , sapiukati, re-spiukati, respivati, sazehati ; Croat. prepiam ; Rag. pri— pitti ; Boss. nepenHTb, nepeniiTbca, nponHTb, npomiBaTb, npOKyjHKaTb ; Eccl. npeniaio, MHOro niio ; — §. a) przepić co, consumend., przemarnować pijąc, tierfaufen. Przepić wioskę na gorzałce. Tr. Zawczasu mu dać kuratora , nie w ten czas, kiedy juz wszystko utraci, przepije, prze-tańcuje. Groick. Obr. 92. Za nim wlecze się darmo-strawskich siła , A juz zię wszystka majętność przepiła.

Groch. W. 564. Który wszystko-przepił Boss. nponoił-rta. — §. b) Przepijać do kogo, pić w jego ręce, einem jutrinfen. Przepije tylko do niego, jużci i zgoda. Mon.

64, 77. Przepija do mnie za zdrowie gospodarskie. Mon.

64, 84. Truciznę w złotym kubku mu przepijała. Kulig.

Her. 242. do picia podawała, kredensowała, junt ïrtnfen barretcfyen. Czyźmy jak świętokradzcy kościoły paliły ?

Czyźmy komu kryjomo truciznę przepiły? Toi. Saut. 26.

Przepijania twego , z nóg zwaleni, wzbraniać się będą ,

przetrwać, burcbftegclit ; inaczej zapieczętować, umffcgeln; (Ross. nepenenaTaTB, nepeneuaibiBaTL przedrukować, nepene-

gdy się jeden z całej biesiady ostpisz. Pilch. Sen. list. PRZEPIECZĘTOWAĆ cz. dok., pieczętując przebyć,

2, 370. ba3 3Ntriltfen. — §. c) Przepić, miernie wypić, pełnić; trinfen, auêleeren. Kto swego przyjaciela powie,

Niech przepije za jego zdrowie. Petr. Hor. 2. G 4 b. Po naTKa przedrukowanie), przepiciu bierze apetyt do jadła. Comp. Med.    396.    Źle czyni,    PRZEP1ELAĆ,    ob.    Przepleć.

kto sałatę po przepiciu jada. Hor. Sat.    219.    — §. d)    PRZEPIENIAĆ    cz.    dok., przeprawować,    pienianiem    tracić,

przeprocesować, verproceffircn; Ross. npocyTammt, npo-TflraTt, npoTflJKHTL ; (nepeiaraib sprawcę z kim wygrać). Choćbym miała przepieniać wniosek i oprawę, Zacznę z regentem w Polszczę i we Włoszech sprawę. Treb. S. M. 42.

Przepić, przepić się, co sił staje pić, nad siły pić, miarę przebrać, przepełnić, Boh. prepiti se ; Vind. prepiti fe, ftd) übernehmen tm £rtnfcn. Nieborak przepił się. Teat. 7. d, 38. Gniew masz, gdy ciebie pełną bracie minę, Gdy się przepijesz, kładziesz na mnie winę. Bratk. T 2. Po wczorajszym przepiciu głowa go boli. Pot. Pocz. 197. PRZEPIEPRZYĆ cz. dok., Przepieprzać niedok.; (Boh. pre-9îanfd). Każdy pijanica po przepiciu, zwykł się chłodzić pepfjm; Bag. pripapriti; Vind. sapoprati, prepoprati), über* innemi napojami. Syxt. SzklAÔo..— §. e) Przepić kogo, pfeffern, verpfeffern, przesadzić pieprzeniem. Nie przepie-piciem go przezwyciężyć, eilten $U 33obeit    fanfeit. Mocną przaj Piętrzę    wieprza pieprzem.

ma ze kąty głowę, wszystkich przepija.    Teat.    35, 75.    PRZEPIERAĆ,    ob.    Przeprzeć, ob.    Przeprać.    PRZEPIERCZY,

Żadnego tu w całej okolicy niema, któryby go przepił, ob. Przepiórczy. PBZEPIEROWAĆ, ob. Przepiorować. opętana głowa! Mon. 68, 77. — PRZEPIJAĆ się recipr., PRZEPIERDOWAC, PRZEPJARDOWAĆ cz. dok., popiardu-okupować się częstując winem etc., imieniny i t. d. spra- jąc przebyć , bnrd)fnrjeit. Oppedo , przepierduję. Urs. Gr. wować', ftd) mit einem Trtnffchmaufe ant 9?amenś>fefte ic. M* 252.    ,

fprtngcu, aufplajjen, aufberften. Czekać trzeba, póki rola od deszczów słusznie nie oschnie i przepierzchnie. Haur. Sk. 24. (Ross. nepnopxHyib przeskakiwać), na propitnu na piwo, PRZEPIERZYĆ cz. dok., (Etym,. pióro, cf. rozczapierzyć ;

(Rag. properusejatti pennas intervellere) ; Rag. priprjêcitl munimine viarn impedire); przegrodzić; Vind. odparnati „ savdariti; Croat. prepréchujem ; Ross. nepeMKnyTb, nepe-MHKaTb, eine ®$etbeiuaub fejjcn, abtfietlen mit einer 2Banb. Komórki błoneczkami przepierzone. Zool. 156. Przepie-

taufen, mtalitia dare. Mącz. Obchodzić dzień narodzenia PRZEPIERZCHNĄĆ neutr. jedntl., wciąż opierzchnąć, auf* swego, przepijać się ; colere diem natalem. ib. Natalitia, pamiątka narodzenia, to jest, przepijanie, jak nasi Polacy mówią. Mącz. ©cburt3tag3fchinauê. (Boh. propitnÿ do przepicia przeznaczony, propitne, podarunek, pieniądz).

PRZEPIEC, przepiekł, f. przepiecze, przepiekę cz. dok.,

Przepiekać niedok. ; Boh. propecy; Vind. prepezhi, pre-spezhi, skuspezhi ; Bosn. pripecchi, opet pecchi, pripi-ęati ; Ross. nponenb, nponeKaib, nepeneub, nepenemb,

Papr. Gn. 48.

PRZEPIKNĄC, f. przepiknie cz. dok., Przepikać niedok., per- PRZEPIS, u figend. przekłóć, przebość, przerazić, przeniknąć; burdp ftetóeu, ftecfyen, fcfymerjen, treffen baê rechte $lecfd)en; Slov. propichâwâm. Wszelako, żeby mnie to nie przepikać miało? Zabi Zab. 50. Ah to mie przepika! Teat. 36. c,

89. Zab.'9, 75.

PRZEPIŁOWAĆ cz. dok., piłą przetrzeć, bltrdjfetlen, burdffä* gen. Cn. Th.; Vind. skusshagati, skusresati, preshagati, prerefuvati ; Bosn. pripiliti, pritrriti pilom ; Ross. nepe-iwMTb, nepeniubiBaTb, nponioHTb ; Eccl. npeimiOByio.

Przepiłowanie Ross. nepeimna.

PRZEPINAĆ, ob. Przepiąć.

‘PRZEPIORĄ, y, z., PRZEPIÓRKA, i, z., PRZEPIÓRECZKA, i, z., dem., PRZEPIERZYCA, y, z., contemn. ;

(Slov. pfepelica, krepelica , krepełka ; Boh. kfepelka, krepelica; Sorab. 1. pocżpula, pozpula ; Sorab. 2. pasch-pula; Carn. et Vind. prepeliza ; Rag. prepeliza, prepè-oka ; Slav. prepelica; Bosn. prripelięa, pripelięa, prepe-lięn ; Croat. plepelicza ; Dal. plepelicza , prepeoka ; Ross. nepene;rB , nepeneiKa, (nepenejtecbiti, nepeneiacTbiH pełen pieg, piegaty, pstrokaty; nepenejiu gatunek zadawnionego stroju na głowę) ; tetrao co turnix, ptaszek nie wielki , mniejszy od kuropatwy, odlatuje na zimę do krajów cieplejszych, spojrzeniem na siebie okazujący, że jest kurką polną. Kluk. Zw. 2, 244. Zool. 241. bte 20ad)tel.

Przepiórka wielka cudzoziemska Croat. haris. Przepiórki głupie. Banial. J 3. Przepióreczki wabią. ib. J 3 b. —

§. Łowią przepiórki siatkami, wabiąc je piszczałkami, które zowią przepiory. Cr esc. 631. 2öad)telpfcifen. PRZE-PIORCZE, ecia, n., pisklę przepiórcze, ba$ 3uttgc ber 2ßad)tel. ‘‘Tr.“ PRZEPIÓRCŹY, PRZEPIERCZY, a, e;

Boh. krepelej ; Croat. plepelichni ; Ross. nepeneMHMłi ; od przepiórek, 2Bad)tel* . Szczęście na farynnym stole,

Tak trwałe, jak przepiórcze pole. Kchow. Er. 74. Nasłano jej łabędzich poduszek, przepierczego wezgłowia. Ezop.

52. Przepiórczy pies, ob. Legawy; Croat. plepelichśr.

(Ross. nepeneMTHHK’b kobuz, sokoł). Przepiórczy król, ptaszek, mało większy niż pospolite przepiórki. Mącz., derkacz, ber 2öad)teIfÖnig. ‘PRZEPIERZYCZY, a , e, od przepierzycy, Mit einer großen Söacbtel. Słodkiego mięsa przepierzyczego używam. Ezop. 412. PRZEPIÓROWAĆ,

PRZEPIEROWAĆ cz. dok , wyćwerkować głosem, trillern,

Säufer matffen mit ber ©timme. Skowroneczku, ku niebu w górę polatujesz , I garłeczkiem krzykliwym wdzięcznie 'przepierujesz. Smon. Siei. 105. Już skowronek na górze pięknie przepióruje, Rej. Wiz. 34 b. Wy co w tym

rżenie, actio, przegrodzenie, przegradzanie, ba§ 2flffd)eis ben, Slbtljeileu, Slbfpalten mit einer 2Bcmb; effectus, przepierzenie, ściana przegradzająca, przegroda, bte ©djetbe* roaitb, bie 2lbtl)eilung, baä 2It>getfiei!te; Sorab. 4. pżeżtrć-chneno ; Carn. predal, predalza ; Vind. prediel, predal, preddel ; Ross, uepeóopna, upocrfeHOKt, roiôeivb ; Eccl. upeiutrb, ii^irfłaAine, neperopo^na , cpnAOCTumne, npoTHBôrpan<AeHHoe. W przepierzeniach często znajduje się świdryk. Zool. 107. Papr. W. 1, 203. w przegrodach, in ben ©eitemoänben.

PRZEPIJAĆ , ob. Przepić.

gaju miłe słowiki 'Przepierujecie niezmordowanie, Łączcie z mą fletnią wdzięczne treliki. Zab. 10, 205. Zabi — §. Śmieszki sobie z kim stroić, przepierować, cavillari. Macz. einen oerfpotten, ifm junt ©elfter malien. Słowień-skie wszystkie i Greckie narody, Gdyby się z chęcią włożyły do zgody, Snadnieby przepiórować zły Turczyn zahaczył. Stryjk. Turk. f 3. — §. Przepierować, przekwin-tować, w przebieraniu przesadzać; übermäßig belicat unb Itmljlerifcf; fespt, ntafcln. Nieszczęście, które umie wiele przepierować, Umie czasem zasmucić, umie pofolgować.

m., §. a ) kopia, transumpt, bie Slbfd^rift ; Boh. opis, weypis, (ob. Opis, wypis); Carn. prepisk; prepisaniza, spisk, dolipisk; Vind. prepifs , prepilmu, kopia, pofhribanje; Sorab. 1. wotpisz; Croat. prepisz, .prepiszek; Bosn. pripis, ispis ; Ray. prîpis ; Ross. nepe-niicKa , cnucoKi, cnncanie, cnbicwBaHie , ( ob. Spis, spisek); Bhuiuct, ob. Wypis; (Ross. nepeimcb rewizya ; nponHCKa 1. ceduła, karteczka, 2. opuszczone miejsce w pisaniu, luka; npoimciiMH opuszczony w pisaniu). Gdy się dowiedział, że księgi napisał, prosił go o przepisy onych. Sk. Dz. 235. Tenci jest przepis listu, który posłano do króla. Radź. Ezdr. 5, 6. 1 Leop. Esther. 4, 8. Krzyżacy otrzymali od króla Czeskiego list na ziemię Pomorską, którego listu przepis jest u Długosza. Biel. 481. Przepisy listów Jana Tarnowskiego. Orzech. Tar. 5i. Wypisałem tu Amuratowego listu do Skanderbega przepis. Baz. Sk. 4 12. Z tej tablicy przepis posłał kardynał królowi. Podw. Wroz. 51. — §. b) Przepis, wedle którego pisać się uczą; Boh. predpis ; Sorab. i. pżepiszmo; Vind. predpifmu, priedpifanje ; Carn. vishèn-ga ; Rag. pripis ; Ross. npeAnucaHie , npeADHCLibanie , bte éorfcfyrift, nad) ber man fcfyretbcn lernt. — Przepis, przykaż, Rag. nâdreba ; Ross. npoimcb, naHa3Ti, iiacTaBje-Hie, oóepeateHie ; Eccl. HaKa3ame, bte SBorfdjrift, Serorb3 Ituttg. Czy przykazy i przepisy retoryczne są do wymowy użyteczne ? Pir. Wym. 65. PRZEPISAĆ, f. przepisze cz. dok., Przepisywać frequ.; Boh. prepsati; Sorab.

4. wotpiszacż, pżepischu ; Vind. prepifati, kopirati, dol-pifati, dou’pifsat, spifsat, (cf. spisać); Croat. prepishati, prepiszati, prepishem , prepiszavam, prepissujem ; Rag. pripisati, pripiscivati ; Slav. prepisati ; Bosn. pripistati ; Ross. citHcaiB, cnwcuBaTb, nepenucaTb, nepeimcbiBaTb ; §. a) kopiować, z czego odpisać, abfofyreiben. (Ross. ne-penucaTboa, nepcnucbiBaibca korespondować; nponncHaa 6yKBa wersalna litera). Historyą przepisując, włoży swoje erudycyą. Nar. Hst. 2, 270. Przepisać równo wiersz z wierszem Ross. yrmcaTb, ynucbiBaTb. — §. b) Przepisuję dziecięciu abecadło. Cn. Th. einem ©cfyrctbfdjuler twfcbretben ; Boh. pfedepsati, pfepisovati ; Sorab. 4. pi-schu prédk ; Vind priedpifati, napreipifati ; Ross. npo-niicaib, nponHCUBaTb. — §. Przepisać co słudze, poddanym * przykazać, oorfdjreiben, ocrorbnen; Slov. pfedpi-sugi ; Croat. odrediti.; Ross. npeAtmcaTb, npeAnHCumaTb Jest to nie przepisane, ale przyrodzone prawo, któregośmy się nie uczyli , nie przyjęli, nie wyczytali ; aleśmy go z natury samej wyrwali, wyczerpnęli, wycisnęli. Siem.

PRZEPISNIK - PRZEPŁAWIC.

PRZEPLEĆ -PRZEPLEWIĆ.

oo9

Cyc. 422. — §. c) Przepisać kogo czym, celować,    nać; Yind. skusplavati, bnnîjfdjnrimtnett,    Godzi

przewyższyć ; einen tVßritt übertreffen, t^m ben 9îflng ablau«    *ię innym toż przepławić morze. Suszy?. Pieśń. 3, b. — §.

fen. Otton wszystkich męztwem i okazałóścią przepisał.    b) Przepławiać chusty, przepłókać. Tr. bte SQBäfc^e auêfpuMeît.

Nar. Tac. 3, 20. Podobno Angielczykowie przepisali    —§. c) Przepławiać kruszce, Yind. prevariti, presvarjati,

swoich nauczycielów ; mowy ich są mniej wymuska-    prespufhati, sasvariti, sasvarjati, saslivati, saistajati; Ross.

ne, jak Francuzkie. Zab. 5, 272. Mozę w mocy równe-    nepeniaBHTŁ, nepeniaBaTL; przetapiać, przetapiając czy-

go znajdę lub usłyszę, Ale w sercu wierności żaden nie    ścić; läutern, umfcEmeljen ein SPîetaÙ. Spróbuje mię, by

przepisze. Kras. Oss. E b. Co względem goździków, nie    złoto, które przez ogień przeprawiają. 1 Leop. Job. 23,

dam sie nikomu przepisać; nie chwaląc się, mam go-    10. Jako się przepławia srebro w piecu, tak będziecie

ździki najprzedniejsze. Teat. 38, 11. PRZEPISNIK, a,    wy wpośrzód Jeruzalem. 1 Leop. Ezech. 22, 22.

m., PRZEPISEK, ska, m., kopista, przepisujący jakie pi- PRZEPLEĆ, przepioł, f. przepiele cz. dok., Przepielać nie-smo; Yind. prepifar, kopirar, dolpifar; Rag. pripisalaz ;    dok., przeplewić, pieląc przeczyścić; Ross. nepenoiOTŁ,

Bosn. pripisalaę; Croał. prepiszecz; Ross. nepeiracnmcŁ,    burdjjäten. Przepiel te zagony. Tr. Kościoł boga po-

nepenumaKb, cnummeB; Eccl. micrniKŁ, cłiihmtcu , ber    trzebuje przepełcia kąkolu i motlochu. Żarn. Post. a 3 b.

$lbf$reiber. Słowa te wsadzone są w tę historyą od ja- PRZEPLENIĆ cz. dok., (Etym. plon), przeplundrować, prze-kiegoś późniejszego przepisnika. Nar. Hst. 2, 270. (\ind. predpifar , predpifavez « który co nakazując przepisuje).

PRZEPISNY, a, e, — ie adverb., w kopii, abfctyriftltd) ;

Ross. CIIHCOUHŁIH.

PRZEPISZCZEĆ cz. dok., piszcząc przebyć, burcfjjuepen ; Ross.

npoimmaTŁ.

PRZEPŁACIĆ, f. przepłaci cz. dok., Przepłacać niedok. ;

Przeplatać niedok., Przeplatywać częstotl.; Sorab. 2. psche-plafcź; Sorab. 1. woschelakofcżam ; Boh. strjdati ; Yind. skusplesti, presplesti ; Rag. priplćsti; Croat. prepletam; Ross. nepeniecTb, nepenieiaTŁ, nponaecTb, nponjeiaTŁ; (Ross. et Eccl. nepeiuecTŁ , nepenieiaTŁ oprawić xiazki, nepeniernnKb introligator); wplatać jedno w drugie, burd;fle(bten, in etnaitber verped;ten.. Panienka, kiedy wianek wije, część go jasnemi, część ciemnemi abo nie-wesołemi kwiatkami przeplatywać zwykła. Falib. a 3. Wieńcem skronie jego przeplótł. Zab. 12, 21. Mam chłodnik przeplatany klonem gałęzistym. Zbił. Zyw. d 2, — §. Transi. Przemieszać, przegradzać, przerywać, przekładać o czym, przemieniać; öerntifd)en, vermengen, ver* fefcen mit etma§, bajmifcfien fe|en, legen, [teilen, flehten. Ten był od wieku los mieszkańców świata, Ze się wesołość frasunkiem przeplata. Nar. Dz. 2, 79. Odmiennym i przeplatanym szczęściem bóg synów swych kaurmi. Sk. Żyw. 2, 199. Radość smutkiem, czczość użyciem, Nie źle to, iż się przeplata. Kras. List. 2, 46. Dobro się złym przeplata. Kras. List. 1 , 140. Trzeba rzeczy przeplatać, inaczej tęsknota, Tuż koło Cycerona znajdziesz Donkiszota. Kras. List. 2, 67. Nie trzeba samym tylko czytaniem, abo pisaniem się bawić, ale raz tym, drugi, raz owym przeplatając. Pilch. Sen. list. 2, 373. Chcę aby rzecz szła przeplatano, po krasomowsku, komicznie i żartobliwie, ib. 3, 292. Przeplatać milej. Cn. Ad. 766. (odmiana słodzi rzeczy, przeje się każda rzecz, zawsze jedno sprzykrzy się). Szczęście Augusta przeplotło się wielkim nieszczęściem. Sk. Dz. 11. et 185. Groch. W. 499. Opowiadał nam przeplataną francuzczy-zną. Kras. Pod. 2, 232. (mieszaną mową).

rzedzić, przesłabić ; burtEplünbern, bünner ntadjen, entfräf* ten, verringern. Łokietek wszystek Chełmiński powiat ogniem, mieczem i drapieżą przeplenił. Krom. 329. Prze-pleniwszy Witold majętności Moskiewskie, pełen okwi-téj korzyści do Litwy ustępuje, ib. 438. Decym cztery miał pułki doświadczone, Ale od głodu znacznie prze-plenione. Chrośc. Fars. 154. U nas za łaską bożą juz (Boh. preplatiti; Yind. preplazhati, zhresplazhati, pre- się to przepleniło i zniosło. Pim. Kam. 151. (ubyło tego), mesduvati ; Croat. preplâcham ; Rag. priplâtiti ; Bosn. PRZEPLEŚĆ, przeplótł, f. przeplecie, przeplotę cz. dok., priplatiti, platiti odvechje; Ross. nepenaaTHTt odpłacić); drogo zapłacić, üBer^Ien. Na urząd nie wstępował, jedno kto kupić i przepłacić mógł. Sk. Dz. 617. Nieprze-płacony, nie do przepłacenia, nieoszacowany; imfcfyäpar, unbejafltDar. Kanclerz tej korony, Mąż to był nieprze-płacony. Groch. W. 513. O nieprzepłacone dziecię! ib.

371, (cf. drogi, cf. klejnot). — §. Przepłacić kogo. Tr. przekupić, przedarować, przenająć , einen erfaufen.

PRZEPŁAKAĆ , /. przepłacze med. dok., Przepłakiwać fre-qu., przepłakuje pr., płacząc przepędzić, przetrawić; burd)» tneinen, mit ŚBrinen Einbringen. Dni i nocy przepłakuje.

Tr., Croat. preplakati; Bosn. proplakkati, priplakkati, mnogo plakkati ; Ross. nponiaKaTt. Nieprzepłakany, płaczem niewyczerpniony, nnau3tvetnbar. Frasunek, żałość, smutek, pokarmem miał swoim, A łzy nieprzepłakane przedniejszym napojem. Otw. Ow. 392. Niechaj będą pokarmem smutek i tren moim, A łzy nieprzepłakane ustawnym napojem. Kulig. Her. 7.

*'PRZEPLAT, u, m., przeplecenie, baê ®ur^flecf)ten. W prze-platy. Zebr. Ow. 206. przeplatanym sposobem, cf. na przemian. PRZEPLATAĆ, ob. Przepleść.

PRZEPLATAĆ cz. dok., w płat przeciąć, flad) burdjfmnen, burdjfpalten. (Ross. nepeniaTHTŁ przelatać).

PRZEPŁAW, u, m., przepływanie, mimo spław, bflfi SSor* bekiffen. Przez gwałty warunkowych ludzi w Gniewie, wolnego przepławu po Wiśle nie mieli. Krom. 653. na-vigatio. PRZEPŁAWIC, /. przepławi cz. dok., Przepła-wiać niedok. ; Boh. preplawiti, preplowati, proplawiti;

Slov. preplawiti; §. a) przez wodę przeprawiać, przepędzać; über ein SBaffer überfcfnffen, überfein. Tr. Wszystek lud się przepławił przez Jordan. 1 Leop. 2 Reg. 19, 39.

Przepławiajcie się przez morze, którzy mieszkacie na PRZEPLEWIĆ cz. dok., Przeplewiać niedok., przepleć, prze-wyspie. ib. Jez. 23, 6. — §. Przepławić wodę, przepły- pielać, burdjjaten, pr. et fig. Biskup ten bardzo prze-

72

Sitwmh Lindego w yd, i. Tom IY.

mo, aby się zdały nie życzyć zdrowia onym, za których zdrowie takowe przepoję czynią. Modrz. Baz. 214. PRZEPOLACZYĆ cz. dok., na Polaka przerobić, junt ÿolctt PRZEPŁOCH, u, m., wielki popłoch, rozruch, zamiesza-    madjen. Royzyusz Maureusz, który za Zygmunta I. z

plewił kacerstwo. Sk. Zyw. 1 , 64. Z wesela we łbie sobie skubie, Bardzo mu przeplewiono jakoś włos na czubie. Rej. Wiz. 30 b.

nie; große 33ernrirrung, Unruhe; Ross. nepenoaoxs. Po    Włoch przyjechał, był przepolaczony Hiszpan. Gzach. Pr.

przepłochu zaledwo przyszedł do siebie. Leszcz. Class. 1, 44. ib. 2, 209. ob. Przepolszczyć.

35. Kiedy z przepłochu wraca się wam życie.... Karp. PRZEPOLEROWAG cz. dok.; Sorab. 1. pżetżolam ; tr. prze-2, 90. Na starość odziej przepłochy głupiej młodości    ćwiczyć, abpoltren, oRfć^Ietfert. Przy pańskich dworach

kapturem. Pot. Pocz. 109. lekkości, lekkomyślności, letcfyt«    młodsze lata przepolęrowawszy, służył potym bogu w za-

ftntttge ©treize.    konie. Nies. 1, 18. Zebr. Ow. 225.

PRZEPŁODNY, a, e, bardzo płodny, żyzny, überfrud)tbar. PRZEPOLSZCZYĆ cz. dok., na Polskie przełożyć, po Pol-Zły duch musi być chytry i przepłodny w zdrady. Przyb. sku przełożyć; (oerpolfc^en), tnô Çohttfdje überfein. Gdzie Milt. 269.    nie było nazwiska Polskiego jakich roślin, przepolszczy-

PRZEPŁÓKAĆ, f. przepłócze cz. dok., Przepłókiwać Jrequ., łem z innego języka. Kluk. Dyke. 1, 4, cf. przepolaczyć. przepłókuje pr. niedok.; Roh. proplaknauti ; Bosn. pro- PRZEPOMNIEĆ, f. przepomni cz. dok. , Przepominać nie-plakati; Rag. proplâkati; Ross. nepenoiocKaTt, nepeno-    dok., przepamiętać, zapomnieć, nergcffen. Niech język

aacKHBaTt; płócząc przeczyścić, aRfpii^Iert, «lrêfpüljïen. Ra-    uschnie, jeśli cię nie wspomni, Jeśli w początku wese-

na wskróś ciało przechodząca małą się sikawką prze-    la przepomni. Ryb. Ps. 274. Nie godziło się twej ma-

płókuje, by na drugą stronę płókanie przeszło. Perz.    tki przepomnieć. Radź. Zyw. M. 15. Pokądże panie, bę-

Cyr. 1, 76. Zona ci piołunem przepłukuje gardło. Teat.    dziesz mnie tak przepominał zawżdy! Radź. Ps. 15, 4.

16, 4.

PRZEPŁOSZYĆ, f. przepłoszy cz. dok., Przepłaszać niedok.;

Do śmierci nie przepominała. Otw. Ow. 528. Mówiąc o krzyżu, nie można przepomnieć gwoździ. Jer. Op. 100. Croat. preplassujem; Ross. nepenoaouiHTŁ, nepenyraTt;    Stara sługa, stała żona, Od ciebiem nie przepomniona.

mocno przestraszyć, in große Unrtlljc oerfe^Ctt. Kraina ta    Groch. VF. 338. Rzeczy te tu wyliczane, Jeszcze nie

nieraz była przepłoszona od Prus. Pam. 83, 2, 241.    są przepomniane. ib. 484. Podziękowawszy królowi za

‘PRZEPŁ0W1Ć cz. dok., n. p. Tebańska młódź ostrym się    nieprzepomnienie, województwa nie przyjął. Papr. Ryc.

żelazem wzajem przepłowiła. Bardz. Trag. 14, cf. prze-    45. (za łaskawą pamięć). Tę kolendę oddawa spowie-

plenić.    dnik    jćj chęci, na znak    nieprzepomnienia. Groch. W.

PRZEPLUĆ cz. dok., przez co pluć,    burd)fpeien ; Boh. pre-    572,    (cf. niezabudesz, cf.    upominek).    PRZEPOMNY, a,

pliti, prealigi.    e, do przepomnienia, mogący być przepomnionym ; öer»

PRZEPŁYNĄĆ, f. przepłynie cz.jedntl., Przepływać niedok. ;    geßlid), 51t oergejjcn. Nieprzepomną on krzywdę boginiom

Boh. pfeyplynauti ; Sorab. 1. pżepleyu; Vind. preplavati, wyrządził. Dmoch. U. 2, 322. lntoergeßltd^. zhesplavati, skusplavati, prepelat ; Rag. priplivati; Bosn. PRZEPOMODZ, -ogł, /. przepomoże, transit, dok., być w priplivati; Croat. prepldvam; Ross. nepeim>m>, nepenau-    stanie dokazania czego, cf. pomódz; tttt ©tattbe fetytt,

BaTt; Eccl. neperuaBHBaio, nepemraBaio ; przebyć pływa-    ccrmogcn, Ieiften; (Vind. skuspomagati). Chłop xięciu w

jąc wpław, burdjfdjmnmmeu, burcbfcgeht, burdjflteßett. Prze-    czapce przyniósł wody, mówiąc, abyś moim darem ubo-

płynąwszy utonąć. Rys. Ad. 53 ; in portu impingere. —    gim nie gardził,    bo    więtszego przepomódz nie    mogę.

przy-

Przepłynąć nawą morze , rzekę, burd)fd)tffctt. Nie prze-    Biel. Św. D 4 b,    (cf.    nie stać go).    Żadna nauka

płynąłeś pyszny Faraonie Morza okręty, ni pogonną ja-    rodzenia przemódz nie może. Biel. Hst. 26. Znają swo-

zdą. Wad. Dan. 203. — §. Przepłynąć mimo czego,    je ku ojczyźnie obowiązki, a podług sił i przepomoże-

fc^U)fmmeit, fegellt, fließen; (Vind. mimu tezhi; Bosn.    nia je pełnią. Mon. 69, 1049, (ob. Przemożenie).

pribroditi; Rag. pribroditti, pribrodivati ; Bosn. projidriti, PRZEPOMPOWAĆ cz. dok., pompując przelać, untputnpen. provostise). Przepływanie podle, praeternavigatio. Cn.    Ten likwor po trzech niedzielach przepompować w bu-

Th. b(l$ $or&eï)fd)ijfen. — Transi.    Przepłynąć,    uchronić    telki.    Torz. Szkł. 325.

się trudności, niebezpieczeństwa    zbyć, ujść.    Cn. Th.    ^PRZEPONA, y, i.; (Ross.    nepenOHa    błonka, osierdzie,

burdjfommen, mit einem blauen 5luge banon fomnten. PRZE-    otoczyna, cf. przepiąć, cf. opona); Ross. npenoHa prze-

PŁYNNY, a, e, do przepłynienia, burcbfcfynńmm&ar, burd)*    szkoda; n. p. By nie ta unia przeponę Rusi uczyniła,

fcfyifffmr. Mętnego jeziora nieprzepłynne brody Styx swe-    tedyby już więtsza część Rusi w nabożeństwie kościoła

mi oblewa dziewięć razy wody. N. Pam. 4, 98. PRZE-    Rzymskiego była.    Sak.    Persp. C 1.    Widzę jeszcze    jednę

PŁYW, u, m., przepływanie, ba3 Surcflfc^mimmen, $urdj*    przeponę, i tę nie mniejszą, gdyż    xiążęta nie są    takićj

fdjiffen. Pobożny Eneasz w cieśniny przepływie Minął    władzy, by duchowne sprawy kierować mogły. Smolr.

otehłań Charybdy i Scylli szczęśliwie. Przyb. Luz. 49.    Lam. 10. §tnbcrntß, ©cbnuerigfett.

fcbmifien; Vind. vunsspotiti, skuspotitife, prepotitife, skus-snojitife.

PRZEPÓJ, u, m.; Ross, nepenoft, nepenoüKa, nponofi; przepicie zbytnie, baS £rinfen über 3Jîad)t. Pełnią rzko-

PRZEPOCIĆ się recipr. dok., potem przejść, red)t bltrdp PRZEPOR, u, m., PRZEPOREK, rka, m., zdrbn., §. 4.

rozpor u sukni, ber ©d)lt£ an einem fRocfe. Suknia ta u wierzchu we śrzodku ma mieć przepor i tkanicę około przeporu tkanę. 1 Leop. Exod. 39, 20. Przepor u pancerza. Budn. Exod. 28, 32. Boleść mię ogarnęła ze-

jeżeli prawdziwy ‘Przepowiast ‘pisorymów, sławą będę żywy. Zebr. O w. 491 ; si quid habent veri vatum praesa-gia. Wszystkie wrogi przyszłości, wszystkie przepowiednie, Są szczere bałamuctwa, są wierutne brednie. Zabi. Zab. 28. PRZEPOWIEDNI, ia, ie, przepowiadający, wróżący, üorÇeroerfÜnbtgertb ; {Rag. pripoviediv, pripovjedni praedicabilis ; Croat. prepovedni interdictorius ; Ross. npo-noBt4HbiH od kazania, nponoB^imneH, nponoB^nuye-CKiu kaznodziejski) ; Ross. npopimaTejbtibiH. Czas panowania Augusta II. był przepowiednim obrazem klęsk, zdarzonych pod naszemi oczyma. Czack. Pr. praef. PRZEPOWIEDZIEĆ , f. przepowie cz. dok, Przepowiadać nie-dok. ; Boh. propowediti; Dal. pripovèdam ; Slav. pripovî-dati ; Rag. pripovjêdali concionem habere ; Bosn. pripo-vidati .predikati, propovjediti, proglasiti, occitovati, pre-dikati; ( Vind. prepovedeti, prepoviedati, prepovedati, prepovem; Carn. prepoydûjem, prepovem; Croat. prepovedati, propovédam inhibere) ; Ross. nponOBt4aTb, npo-noB^UBaib ; §. a) opowiadać, obwieszczać, üerfültbtgett ; Sorab. 1. prezprawu ; Croat. prodekujem; Ross, nepe-CKasaib, nepecKa3biBaTb ; Eccl. npenoBicTbyio, nepecKa-3bißaio, npeHapeKaio. W powieściach moich przepowie-dałem wszystkie sądy ust twoich. 3 Leop. Ps. 118, 13. (wyprawowałem. 1 Leop. ). Rodzonej swojej przygodę przepowiem; fata referam. Zebr. Ow. 227. Słowo boże przepowiadam. Cn. Th. Ross. itcnOB^aTb, ójarOBt-CTHTb; Eccl. nponon^iiTH. — §. Przepowiedzieć, wyrazić, wymówić, być w stanie wyrażenia; (ltt3brit(fen, att3* brütfett föltnen. Nieprzepowiedziany, nieprzepowiedzialny, który nie może być wyrażonym, opisanym, niewymowny, niewysłowny; un&efc&retWt#, tttćfjt flttSjjabrtttfen. Przypominał często a gęsto nieprzepowiedziane zbytki. Falib. R. 3. — §. b) Przepowiedzieć co przyszłego, prorokować, wieścić, wróżyć; tttfl^rfflgeit, JUOOrfcrgctt; Boh. pred-powedjti, predpowjdati, propowëdèti; Slov. predpowj-dâm ; Sorab. 1. pżedzywam ; Vind. napreipovedat, pried-poviedati, priedpraviti, priedriekati, priedrezhi ; Rag. prirecchi, zarecchi, gonêtati ; Ross. npe4peiuH, npe4pe-KaTb, npe4CKa3aTb. npe4CKa3biBaTb, npe4B03BbcTHTb, npe4-B03BbmaTb ; Eccl. n^ĄiKb^r/iaciiTH, npŁBi^raaiusTH, npe4-u, m. ; ( ßoh.    noBb4aTH , Hanep4'B CKa3aTb, npe4r4arojio, npe4ra4a-

wsząd, jak szata, którą przeporem przez głowę wdziewam. Radź. Job. 3, 18, not. ma ów czas miewali ladzie szaty, zewsząd zaszyte, jedno u wierzchu był prze-porek, którym przez głowę je wdziewali.» — §. 2) Prze-por, przepierająca stałość, übentttegettbe geftigfett. Prze-por jej cnoty pognębi mię. Teat. 4, 20.

PRZEPOŚCIĆ transit, dok., *Przepaszczać częstotl., poszcząc przetrwać, bur^fflften; Ross. nporoBkTL. Zona jego frasując się często przesuszała i przepaszczała. Glicz. Wych. G 2 b. — §. Przepościć się recipr., czas niejaki poszcząc przepędzić, eine Belang foftert. Mam być zbyt syty, lepiej się przeposzcze. Kras. Mysz. 52.

PRZEPOTŃIEĆ nijak, dok., potem przejść, burdjfdjttń^ett, »Ort ©djroeiß bitrdjtbnutgen fet;n ; Ross. nepenoitib, cf. prze-pocić.

*PRZEPOWAŻNOŚĆ, ści, z., wielka powaga, groj-SeS SInfe* Jtett, ©ettucfyt. Przepoważność i stałość praw naszych. Obr. 67.

PRZEPOWIADACZ, *PRZEPOWIEDACZ, PRZEPOWIEDNIE, a, m. ; Rag. pripovjêdavaz, pripovjêdalaz ; Bosn. pripo-davaç, koji predicanęe cini ; Dal. pripovidalacz concio-nator ; {Croat. prepovedàvecz prohibitor); Ross. npono-Bt/WTeai., nponoBk^HHKb, npeno4aBaTeab ; Eccl. npo-BtdHHKb; §. a) opowiadacz, ber $erfürtbtger. Piotr ś. był 25 lat przepowiadaczem słowa bożego. Biat. Post. 112. Wyznał Jan ś. prawdę, jak się godziło wyznać przepowiadaczowi prawdy. Bial Post. 50. Chrystus postanowił apostoły, aby byli oznajmiciele i przepowiada-cze przykazania jego. Smotr. Lam. 53. Rozesłali po ziemi Ruskiej przepowiedniki, za rzeczy pewne udając fałsze. Smotr. Ex. 8. — *§. Każdy w sądach może mieć swego prokuratora abo przepowiadacza. Herb. Stat. 443. rzecznika , ©fldltMlter. — §■ b) Przepowiadacz przyszłych rzeczy, 'przedpowiadaćz, prorok, ber SBctltrfager; Boh. pbed-powedać; Carn. prerokuvavz ; Ross. npeABkmaiejb, npe4-BtcTHHKb, npe4CKa3aiejb , npe4B03BbcTHTe4b, npe4BO-3BtcTHHKb ; Eccl. npe4BtmaTe.ib, npe4rjaro.1aTe.3b. W rodź. ieńsk. Przepowiadaczka, bte 33orl)ert>erftinbtgerfmt ; Ross. npe4CKa3aieibHHaa, npe4B03B'fecTHima , nponoBb4nnua, nponoBk4aTe4bHni],a. PRZEPOWIEDNIA, PRZEPOWJEŚĆ, PRZEPOWIEDZ, i, z., ‘PRZEPOWIAST,

propowéd, propowjdka dictum, sententia, {ob. Przypo-    TeJbCTßyio, iia^H.umiMTH. Przepowiadałem te nieszczę-

wieść) ; Slov. predpowjdśnj, pfedpowèd praemonitum ;    ścia, których dziś doznajemy. Teat. 38, 127. Dał mu

Carn. predpovd; Vind. prepoved, prepovedba * zakaz, cf.    bóg dar proroctwa, iż wiele rzeczy niż się stały prze-

zapowieź ; Croat. prepöved inhibitio ; Rag. pripovjedanje    powiedział. Wys. lgn. 113.

concio; Bosn. pripovist, predica * kazanie; Ross. npono-    PRZEPOWIJAĆ dziecko, cz. dok., inaczej świeżo powijać,

Bt4b nauka, kazanie); *$. przepowiedź, opowiadanie;    anberê trtitbeltt, ttt anbre SBttîbelît frtfd) umttttnbellt; Bosn.

ba3 SSerflinbtgett, bte 2?ctfttttbtgttng. Chrystus apostołów    propoviti djete, opet povit, rinjasciare.

na przepowiedź ewanielii posyłał. Smotr. Lam. 53. — PRZEPRAĆ f. przepierze, przepiorę cz. dok., piorąc prze-Przepowieść, przypowieść, sentencya, podobieństwo; 6ett*    trwać, przebyć, burdjroafdjen; powtórnie wyprać, tint*

letti, ©pritdj, ©let^niß. Wypraw nam a wyłóż onę prze-    warfen: Boh. preprati; Croat. prepiram ; Vind. saprati,

powieść o kąkolu na roli. 1 Leop. Math. 13, 36. (ono    oprati ; Bosn. propratti, priopratti ; Rag. pröpratti, pri—

podobieństwo. Bibl. Gd.). 1 Leop. Job. 29,1. — § Prze-    pratti, priopratti; Ross. npocmpaTb, npóCTHpbiBaTb.

powiednia, przepowiast, przepowiedzenie przyszłości, bie PRZEPRACOWAĆ cz. dok., pracując przetrwać, bUïf^ar&ettejî, SBa^rfagung; Ross. npe4BbcTie ; Eccl. npe4ra4ame, npe4-    mtt SIrbeit btnbrittgen; Sorab. 1. pschedżjlam, pschedżjwam ;

Maroiame, npe4B03BimeHie , npe4B03BtcTie, npe4B03-    Vind. predelati, prenarediti, prevdelati, skudelati ; Ross*

nacie, Ha3HaMeHaHie. Dokąd szlaki swemi lata pobieżą,    npo4bJaTŁ, npo4tJbiBaTŁ. Masz gospodarzu zapłatę za to,

, w.,

572 PRZEPRAGNĄĆ - PRZEPRAWIĆ.

Żeś przepracował wiosnę i lato. Zab. 1, 191. Nar. Zabawa z przepracowaniem ciała. Modrz. Baz. 45. z agitacyą, mit Jörperltcfjicr 23eit>egung. Dla zdrowia nie wadzi przerobić abo przepracować się. Budn. Cyc. 18, Ross. npOTpyjnifc-ch. Przepracowanie Ross. np04tiu<a, npo4tifc, nepe-4tjii>Ka, nepe4,feiŁ. Nieprzepracowany. Sk. Żyw. 393. niezmordowany w pracy, niezrobiony, unermübet In ber SIrBelt. Nieprzepracowany robotnik. Sk. Żyw. 2, 57. Nie-przepracowana dzielność wielekroć we złych raziech tę dźwigała ojczyznę. Leszcz. Class. 29, (cf. nieprzeparty, niezwyciężny). Któżby nie rad był doskonałym , któżby się nierad widział nieprzepracowanym? Lub. Roz. 512. (w pracy od nikogo celowanym, przewyższonym).

PRZEPRAGNĄĆ med. jedntl., pragnąc przetrwać, burd)bür* ften. Wielbłąd kilka dni przepragnie. Haur. Sk. 324. PRZEPRAGNĄĆ się recipr., z wielkiego pragnienia schnąć, oerfcfimacBtcn oor 2)urft. Tr. Przepragniony koń, öerfdjmad)» tet. — Transi. Przepragnione żądze, niehamowane, lin* Bänbtge, ungejafimte Ceibenfdjaften.

PRZEPRASOWAC cz. dok., prasując przetrwać, przebyć, inaczej wyprasować, burcfjpreffeit, żelazkiem przeprasować, burdjBügeln; Vind. skusprefhati, sprefhati ; Ross, nepe-na4HTL, nepenajKHBaTL, nperja4HTi>, npei\ia5KHBaTfc, npoaomHTB, nepeynoucHTt, nepeynoaufBaTL.

PRZEPRASZAĆ, ob. Przeprosić. PRZEPRASZACZ, a przepraszający kogo, 'przeprawiacz, ber SlBBltter. Prze-praszacz za kim , przyczyńca , ber 33orbttter.

PRZEPRAWA, y, z. ; Ross. nepenpaBa; §. 1) przewóz, przejazd, przeprawowanie, n. p. wojska, przejście; bie Re» Berfafirt, baS Ucberfejjen, ba§ S)ttrćf;pafftrcn, fSorDe^pafftren, bie Çflffage. Przeprawa zła i lgniąca. Jabł. Buk. H 4. Do rzeki na przeprawę się przybliżał. Sk. Dz. 571. Zasadzek na przeprawie mostowej się obawiali. Birk. Podz. 15. Zawstydziła pierwsze darny, i im na pierwszym miejscu stała na przeprawie. Teat. 48. b, 13. — Fig. Krótki jest zamiar życia w naszym świecie, Krótki, bo życie jest tylko przeprawą. Kras. Woj. Ch. 102. — §. 2‘) Przeprawa, jednanie, przejednywanie; bie 2tu3fol)uuug, 23er» forming. {Ross. nepenpaBKa naprawa ; Eccl. npeupaBa, npenpaBJGHie instauratio, restauratio ; Sorab. 1. pżepra-weno recitatio). Piaculum, ofiara pokutna i wszelaka przeprawa ku odpokutowaniu którego występu. Macz. PRZEPRAWCA, y, m., PRZEPRAWIACZ, PRZEPRAWI-C1EL, a, m., §1) przeprawujący co przez jakie miejsce, ber 2>urcBfüljrcr, tteBerfuljrer; {Sorab. 1. pżeprawi-cżer recitator). Przeprawiciel wojska, tradudor. Mącz.— Będziesz naprawcą upadłych miejsc; i przeprawcą dróg ku mieszkaniu. Radź. Ezdr. 58, 12. Bibl. Gd. poprawca, przygotowywacz, ber 93orbcretter. — §. 2) Przeprawicie), jednacz, przepraszacz, propiliator. Mącz. PRZEPRAWIĆ, f. przeprawi cz. dok., Przeprawiać niedok., przeprawuje contin. ; Boh. preprawiti, proprawiti ; Vind. skus-vpraviti; Ross. nepcnpaBim,, iiepenpaBiarfc ; §. 1) przewieźć przez rzćkę, wodę, przeprowadzić przez jakie miejsce, przez górę etc. ; überfuhren, überfein, burdjfüljrett. Przeprawiam wojsko przez rzćkę. Cn. Th. Przeprawiać się recipr., przepłynąć nawą, przejeżdżać, przebyć jakie

P R Ż E P R A W I N Y.

miejsce, über einen ftlufl fefcen, einen Ort pafffren; Cam. brodem , Trodem, rroditi. Z naszych przeprawiło się kilka tysięcy, we dwoje, daleko d siebie, jedni na dole, drudzy na górze. Bid. Św. 65 b. Gdy usłyszeli, ii się Moskwa przeprawiła, przyszli na brzeg Dniepru. Bid. Św. 274. Nie mogli nigdzie przeprawiania mieć, gdzieby Moskwa nie widziała, ale drudzy rozumieli, iż im Moskwa przeprawiania bronić nie chciała, ib. 274, {ob. Przeprawa , przejście, przewóz, cf. bród). Gdy się ruszyli za Dniepr, nasi chcieli im zabiezeć na drugą stronę, aby im bronili przeprawiania, ib. 274. Przeprawili się z wielką szkodą swoją przez Dniepr, osadziwszy straż na brzegach, broniąc przeprawiania, ib. 265 b. — £. 2‘) Przeprawić co, przerabiać, umarbetten. Pan ma nakazać pod karą, aby nikt dna ani boków w przewodzie nie śmiał przepra-wować. Haur. Ek. 27. Ktoby monetę nasze fałszował, przeprawowa! i cbrzezował, na gardle ogniem karany być ma. Siat. Lit. 19. (przekuć, przebić). — §. Przeprawiać, poprawiać, ocrDcffern, auSDeffcnt; (Ecd. npenpaBiufo re-corrigo). Jan ś. przeprawiał drogi panu. Bial. Post. 44. Jam jest głos wołającego na puszczy : przeprawujcież drogę Pańską. Radź. Joan. 1, 23. Oto posyłam anioła przed oblicznością twoją, który przeprawi drogę twoje przed tobą. Biat. Post. 31. (przygotuje). Ten przeprawi drogę przed obliczem moim. 1 Leop. Matach. 3, 1. (zgotuje. 3 Leop.), 1 Leop. Math. 11. 10. Przeprawując a przepowia-dając drogi zbawienia jego, a święte nauki jego. Rej. Post. B 2. — §*. Przeprawiać gniew czyj, lub rozgniewanego, przejednywać go, udobruchać, uspokajać, przerabiać go, przebłagać; uneber gut ntadjcu, befdufttgen, »er* fohlten, »erfüllten; {Sorab. 1. pżeprawu recito). Toś wszystko uczynił, żebyś gniew przeprawił. Hanc. Gd. 32. Zabiwszy Kilka cielców, a boski gniew w tym przeprawiwszy. ...A. Kchan. 73. Skutki męki Chrystusowej, świata naprawienie, winy przeprawienie, boga przejednanie. W. Post. W. 3, 164. Tyś nam wszystkim ojcowski gniew przeprawił. Kanc. Gd. 236. Propitiatio, zjednanie, przeprawienie gniewu. Mącz. Nie trzeba nam szukać ludzi ku przeprawieniu gniewu bożego. Żarn. Post. 3, 593 b. W baranku niewinnym, gdy uczujesz przeprawiony gniew ojca ubłaganego, mówić możesz: już puść panie w pokoju służebnika twego. Żarn. Post. 3, 565. Przeprawiwszy sobie winę przez dary, puszczon był wolny. J. Kchan. Dz. 184. Piabilis, co może być łatwo odpokutowano, przejednano, poprawiono. Mącz. Inexpiabilis, nieprzejednany, nieprzeprawiony, co nie może być odpokutowano. Mącz. Przeprawiam komu u kogo, przyczyniam się za nim, przepraszam za nim ; fur jcmaitbCtt ftürbttte einlcgctt, fltr ffjn um 23crjetbuug Bitten. Deprecator, przyczyńca, przeprawiający, który przeprawuje komu co , albo się sam wymawia. Mącz. Gniewał się na kolegiatów’ Krakowskich poseł papieski, i chciał je kląć; ale im Zbigniew biskup przeprawił. Biel. 342. Kazimierz miał króla Czeskiego od nieprzyjaciół wszystkich bronić, i u papieża mu przeprawić. ib. 402. et 542. PRZEPRAWINY plur., czas przeprawy, przeprawianie przez jakie miejsce, przeciąg; b(l$ SDurdjjteÿen, 2)urd)paffum Trzeba nam wody z sobą wziąć

PRZEPRAWNY - PRZEPRÓSZYĆ.

PRZEPROWADZIĆ - PRŻEPRZEĆ. S73

na te trzydniowe lasem przeprawiny. Chroic. Fars. 244. PRZEPROWADZIĆ, f. przeprowadzi cz. dok., Przeprowa-PRZEPRAWNY, a, e, mogący być przebytym, przejście mający; roegfam, barüber man fefcen ober bunÇfommen famt.

Tr. — 1. PRZEPRAWOWAĆ cz.dok., przepieniać, procesować, pienianiem przemarnować, rerprocefftrett ; Vind. saprauduvati, sapraudati; Ross. npocy4HTbca, npoTaraTb, npOTajKim , nepeTaraTŁ. Swojego nadtracił, wiele przeprawowa!, a maïo nie wszystko) przelichmaniî. Gil. Post.

28 b. — 2. PRZEPRAWOWAĆ, ob. Przeprawić.

PRZEPRAZYĆ, f. przepraźy cz. dok., Przeprażać niedok., przepalać, prażąc wskroś przenikać; burcfybremten, burd)» brüten,    Wódkę tę na słońcu gorącym przez

długi czas wyzonować albo przeprażyć trzeba. Syr. 93.

Wewnętrzny ogień ją przepraża. Chrosc. Luk. 169.

PRZEPRÓG, PRZEPRUĆ, przeprół, f. przepruje, przepo-rze, cz. dok., Przeparać niedok.-, Ross. nepenopoTb, ne-penapuBaib, nponopoTb, nponapuBaTb, auftremten, burd;* trennen. Interseco, przeparam, przesiekuję, przecinam.

Macz.

PRZEPRÓCHA, PRZEPRUCHA, y, z., u malarzów, rysunek lub wzorek na papierze przekłóty. Magier. Mskr., ein burd)* geftocfyneS Sftufterbilb, ob. Przeprószać. PRZEPRÓGHNIEĆ neutr. dok., wskroś spróchnieć, przejść spróchniałością, burd) mtb burd; tuorfd; merben. Gdy kość wcale już prze-próchniała, lepiej ją upiłować; Perz. Cyr. 2, 101.

PRZEPROŚ, u, m., PRZEPROŚBA, y, i., przeproszenie;

dzać niedok. ; Vind. prepelat, uprek pejlati; Croat. pre-pelyâvam, prepelyati ; Eccl. npenp0B0JK4aro ; §. a) przeprowadzić kogo przez co, prowadzić przez jakie miejsce, przeprawić go; einen bur^füljren, ^inburd) geleiten. Bogu podziękowałem za szczęśliwe przez puszczą przeprowadzenie. Warg. Radź. 299, ob. Przeprawa, przeprawiny. — §. b) Przeprowadzić z inszego miejsca do inszego, über« führen, hinüber geleiten, aus einem Ort in ben anbern. — Fig. Lud od wojny do pokoju przeprowadziwszy, sposób nabożeństwa ustanowił. Otiu. Ow. 630. Jaż to moc mam, na kogo wiek twój przeprowadzić? ergo ego y cuiquam posse tuae videar spatium transcribere vitae'l Zebr. Ow. 165. (przelać, przenieść na niego). Przeprowadzić się, przenieść się do inszego mieszkania, na insze mieszkanie; itmjte(ien, in eine anbcre 2BoI)nung jte^en. Nędzny to żywot, przeprowadzić się z jednego domu do drugiego. Budn. Syr. 29, 29. — Konie przeprowadzić, wodzić z miejsca na miejsce; ^ferbeführen, (lerumführen, öorfüljiren. Każę konie przeprowadzić, albo je czasem i sam ujeżdżam. Kras. Pod. 2, 141. Przeprowadzono piękne, okazałe i dzielne konie. Kras. Pod. 2, 142. PRZEPROWA-DZICIEL, a, m.; Eccl. npenp0B04iixe4b ; który co abo kogo przeprowadza, ber 2)urd;[%er, ©nr^geleiter, ttcber* fütyrer. PRZEPROWADZINY plur., przenosiny, przeprowadzenie się, ba$ Umjieljen. Nasi historykowie rozumieją, Vind. dolprofhnja; Ross. noBHHHaa, ba§ Slbbitten. W na- że nie wiele po potopie te przeprowadziny Lecha i Cze-dziei pardonu i zwykłych przeprosów. Pot. Arg. 322. Te cha przypadły. Krom. 24.

zwykłe amnestye, przeprosy, odpusty, ib. 318. Ciężko o PRZEPRUCHA, ob. Przeprócha. PRZEPRUSZAĆ, ob. Prze-przepros, choćby był słuszny. Morszl. 135. Nogą go trą- prószyć.

cił, przy przeprosie. Pot. Pocz. 152. Grzech taki ciężki PRZEPRYSNAĆ, f. przepryśnie cz.jedntl., Przepryskać nie-do przeprośby. Chrośc. Fars. 41. PRZEPROSIĆ, /.prze-    dok., przepryskuje pr,, Przepryskiwać częstl. ; Ross. nepe-

prosi cz.dok., Przepraszać niedok., 'Przeproszywać (Chodk.    npbiCHyTb , nepenpucKaib, nepeópu3raTb , nepeópM3HyTb,

Kost. 52) częstl.; (Boh. preprosyti; Vind. dolprofiti, dol-    nepe6phi3niBaK>, (2. przebiedz, przelecieć), npoópM3HyTb,

poprofiti, saprofiti (cf. zaprosić); prespralhati, isprafhati    npoópbmrarb, npoupbi3rHBaTb ; §. a) poprysnąć wTskróś,

* wypytać; (Sorab. i. pżepraschuyu percontor, pżepro-    poplunąć, burd) Ultb bur# bejpriijeit. (Ross. nponopxHyTb

schuyu invito) ; Sorab. 2. wotpschoschisch, (cf. odprosić) ;    szybko przelecieć). — §. b) Koń przepryskuje, parska,

Croat. odprossujem; Ross. ncpenpocHTb, nepenpaiiiHBaTb;    ba§ Çferb fdptanbt nad) etnaiiber. Dogadzając szumom ich

prosić darowania winy, Uttt 2Serjet(>Uttg bitten, abbtttcn. Ła-    niespokojnym, konie przepryskały wesoło. Tward. Wł.

two kochającego przeprosić. Kras. Dos. 275. Przeprosić    211. Pod nim koń przepryskiwa Turecki. Tward. WŁ 106.

się wzajemnie, CtUflrtber abbtttcn. No pokłóciliśmy się    Nozdrza odęte, perfumami przepryskujące. Mon. 69, 492.

i przeprosili znowu. Teat. 29, 86. Przeprosić się reciprPRZEPRZADZ*, PRZEPRZĘGNAĆ , PRŻEPRZAGNAĆ ci. udobruchać się, mtcber gut merben. Jak się rozgniewał,    jedntl., f. przeprzęże, przeprzęgnie, Przeprzęgać niedok.,

tak się przeprosił w minucie. Zabi. Amf. 68. Serm. Vulg.    przeprzęgnie pr. cont.; Sorab. 1. pżepżaham; Vind. pre-

Przepraszam, z przeproszeniem » daruj, pardon! td) bitte    prezhi ; Carn. preprezhi, prepregl, prepręshem; Ross.

um $8erjet(mng, oerjetfen fte. Odejść muszę, przepraszam    nepenpaub, nepenparaTb; inaczej, albo inne konie za-

Pana. Teat. 54, 11. Z przeproszeniem We Pana, niech    przęgać, nmfpannen, anberś anfpamten (bte ^ferbe). Konie

mi się godzi spytać, dokąd zmierzasz. Zab. 2, 176. Alb.    przeprzągał. Bialob. Odm. 9. Woły młode, aby nie tylko

PRZEPROSICIEL, a, m., co przeprasza, ber Sbbttter;    po jednej stronie chodzić uczył, na tę i na owe stronę

Croat. odproszitel. W rodź. zeńsk. Przeprosicielka ; Croat.    przeprzągał. Cresc. 551. Przeprzęgam konia z prawej stro-

odproszitelicza. PRZEPROSINY plur., akt przepraszania,    ny na lewą, z pierwszego cugu na ostatni. Cn. Th.

sama zwada. Fredr. Ad. 115.

PRZEPRÓSZYĆ, PRZEPRUSZYĆ cz. dok., Przeprószać niedok., prósząc przesypać, blirdjjtduben. Przepruszać (poncer) u malarza, podług przepruchy wzorek przesypywać. Magier. Mskr.

ba§ Slbbitten. Przykrzejsze czasem bywają przeprosiny, niż PRZEPRZĄŚĆ, przeprządł, przeprzędła, f. przeprzędzie cz.

dok., przędzeniem przetrwać, przebyć, lub inaczej znowu poprząść ; burdjfptmten, mufphtnen ; Vind. prepresti ; Ross. nponpacTb, nepenpacTb, nepenpa4y; (Bosn. pripre-dati, pripresti Herum nere).

i. PRZEPRZEĆ, przeparł, f. przeprze cz. dok., Przepierać

ści, i., przepuknienie, rozpuknienie; bic Slufbörftung, ber SRijb Tr. PRZEPUKŁY, a, e, rozpękniony, aufge&orfiett, Przepukły Subst., przepuklinę czyli rupture mający, ber einen Srn# Çat. Nie mają wchodzić do zboru przepukły ani trzebieniec. Budn. Deut. 23, 1. Leop. Levit. 21, 20. Radź. ib. 'PRZEPUKNAĆ się recipr. dok. ; Boh. propu-

niedoli.; Boh. preprjti; odpór przełamać, przezwyciężyć; ben ffiiberftanb bur#bre#en, bur#bringen, Reftegen. [Hag. priprjêciti, priprjecjati transvertere ; Eccl. iift tiif» i;Tii, iipt-lmpATH przeświadczyć, przekonać, npenpiieaLHUM przekonywający). Za pićrwszem potkaniem się przeparci i zegnani w rozsypkę poszli. Pilch. Sali. 243. Broniąc ojczyzny do ostatka, gdy    losu jćj przeprzeć nie mógł,    padł    knauti se ; Vind. prepokniti; (Croat. prepukavam intervel-

ofiarą heroiczną.    Kras.    Hst. 112. Przeprzeć kogo    pra-    lo)\    przepęknąć się, rozpęknąć się, zerwać się; aufplab

wem. Kosz. Lor.    91 b,    (cf. przewieść nad kim prawo).    gett,    aufberften. Na wrzód plastry przykładają, aż się sam

— §. Przeprzed    w przekonaniu, inaczej przekonać,    upór    zgoi    i przepuknie. Petr. Ek. 62. Judasz po wieczerzy

czyj przełamać, uprzedzenie przezwyciężyć, wyperswado- obiesił się i przepukł. Twór. Wiecz. 94. wad, ben (Eigcnftmt brc#ett. Krnąbrną czeladź odprawiłem; PRZEPUNKTOWAC cz.dok., punktami przedzielić, ntit ^5itnc* oświeceni dali się przeprzeć, a starzy umilkli. Kras. Pod.    ten abtfetlen. Interpunctus, przepunktowany, rozdzielony.

2, 40. Sam dyabeł nie przeprze, gdy on się na co    Mącz. ; Sorab. 1. pżedepkuwanć.

usadzi. Teat. 29. c, 59. Uporu męża nie przeprę, a PRZEPURGOWAC cz. dok., przeczyścić purgansem ; Ross. boję się go narazić. Teat. 26. c, 9. Prawda ppzeprzeć npocjaónTfc, bur#pnrgiren. Przepurgować się wolnym le-wszystko potrafi. Teat. 26. c, 102. Przeparty swym we- karstwem. Haur. Sk. 590.

Boh. prepauśteti, prepustiti, propustiti ; Sorab. 1. psche-puschcżu , pschepuschcżim, pużeżam pżez; Vind. perpu-stiti (indulgere, permittere), perspustiti, skuspufhati, skuspustiti, zhrespustiti ; Croat. prepûscham , prepusztiti; Rag. propûstiti, propûsctati ; Bosn. propustiti ; Eccl. npe-nymaro; Ross. nepenycTHTt, nepenyman», ncpenycKaTt, nponycTHTŁ, nponymaTL, nponycnait ; a) puścić przez co, bur# etroaS bnr#Iafen. Ja czasem do Hortensyi przez mury ogrodowe przepuszczam regenta. Teat. 25. d, 40. Marnotrawnik ten wszystko przez gardziel przepuścił. Fur. G 2. (przepłókał, przejadł). Przepuszczać przez cedzidło * przecedzać, bnr#fe#CU. Przepuszczać wosk, łój < roztapiać. Cn. Th. jergefjen Iaffen, jcrlaffen, ierf#tneljen, urn* f#nteljen. Jako gdybyś chciał srebrem nieprzepuszczanym ozdobić naczynie gliniane; tak.... 1 Leop. Prov. 26,23. (niepławionym. 3 Leop.). — §. Przepuścić żołądek » prze-laksować, przeczyścić; abfl#ren, bur#|)urgtrcn. Na kurcz dobrze jest żywot przepuścić. Sienn. 382. Ziele pieprzy-czka mocz zastanowiony przepuszcza. Sienn. 137. Nasienie to ususzone zatwierdza żywot, ale świeże czyni przepuszczenie. Sienn. 136. (przeczyszczenie, purgowanie, laxowanie). — §. Absolute : Przepuszcza * purguje go, la-xuje go; er Iartrt, fiat baS Óartren. Cieląt do pasternika nie dawać, boby z tego zaraz przepuszczały i zdychać musiałyby. Haur. Sk. 57. — b) Przepuścić co na kogo, dopuścić żeby nań przyszło; julaffen, baß einen waS treffe, begegne. Dla grzechów głód srogi przepuszcza bóg na świat. Bial. Post. 104. et 100. Bóg przepuszcza, że w bitwie nieraz sprawiedliwy przegrywa. Sk. Dz. 661. Przepuszczanie boże, dopust boski Ross. nponycKB. Tatarzy z przepuszczenia bożego garścią nam to oddali. Weresz. Kij. 6. — c) Przepuszczać człowieku , melius dicitur odpuszczać. Cn. Th. einem t>erje#eu, »ergeben. Przepuszczać miastu, budowaniu * nie. psować; non recte diceres odpuszczać miastu hoc sensu ; alio recte dicitur odpuszczać miastu winę, obrazę. Cn. Th. einer 6tabt »erjetfien, fte parboniren, begnabigen (im ftrieg8re#te). Szkodzi dobrym, kto złym przepuszcza. Fredr. Ad. 121. (przez szpary patrzy). Dobrzy się więc zarażają, widząc że złym prze-

574 PRZEPRZEĆ-PRZEPUKŁOŚĆ.

PRZEPUKŁY - PRZEPUŚCIĆ.

wnętrznym świadectwem, mowę utracił. Nag. Cyc. 65. PRZEPUŚCIĆ, f. przepuści cz. dok., Przepuszczać niedokr, Nieprzeparty w swym zdaniu. Jabt. Tel. 189. urtaOOrtng*

Ii# t>0U feiner SOîepung. Umysł W przedsięwzięciu swojem nieprzeparty. Źegl. Ad. 128. Ona mnie przeprze swemi wybiegami, i znowu mi każą ją przepraszać. Teat. 10. b, 57. Przeprzeć czyje powieść ; refellere dicta alicujus.

Mącz. Nie przegadasz, nie przeprzesz go. Cn. Ad. 632. nie zbijesz, nie przedyspulujesz, rwe przekonasz go. — b) Niedokon.: Przepierać » nacierać na kogo ostro, f#arf auf einen loêbringcn. Zydy przepierał. Sk. Dz. 43. —

Przepierać się recipr. , walczyć z sobą, spierać się, mit einanber fampfcn. (Garn. prepiram se J kłócę się ; prepir, prepirenga disputatio, spór, sprzeczka; Vind. prepirati, prepiratile man; prepir * *prza , spór; Eccl. npeniipaTH-ca sprzeczać się). Jan XXIII. jeden ze trzech o stolicę Rzymską z sobą się przepierających. Krom. 471. Jawną się dysputacyą przepierali. Sk. Dz. 162, cf. przemawiać Się, cf. 'gadać się. — §. 2*) Przepierać » przepiórować, głosem przekwintować, wyćwerkować; trillern, Säufer fin« gen. Nigdy światło księżyca jaśniejsze nie było, Ni tak słodkich ptaszęta przepierały treli. Przyb. Ab. 51. — (2.

PRZEPRZEĆ, przeprzał, f. przepre neutr. dok., wskroś przewiędnąć z gorąca wilgotnego, fi# bltr#au8 erlügen,

(erbrämfen), Dom feu#t »ernmfirtett $eu, ©ctretbe te. Kapusta abo brzoskiew przeprzała, jakoby przewarzona. Syr.

1111.) — PRZEPRZECZEĆ kogo cz dok., gadanim go przeprzeć, przedysputować; einen nberbifpntiren, ifjm etwas öbftreiten. Krom trudności i wszelkiego przeprzeezenia.

Krom. 753. controversia.

PRZEPUDROWAĆ cz. dok., pudrem przejąć, bnr#pubernf Boss. npony4pnTB, npony4puBait.

PRZEPUKLINA, y, z., ruptura, przerwanie błony brzuchowej, cf. kiła; Sorab. 1. pżepukneno, pżeklusznóno, pże-puklina, pżepuknenofcż ; Vind. pok, lom, respok, re-slom, vlomek, ber ©armbru#, 9?ef#m#. Przepuklina jest, gdy wnętrzności razem z siatką przez pociąg otaczającej błony w słabiznę czyli pachwinę wpadną. Perz. Gyr. 2,

224. Ruptury abo przepukliny w łonie pochodzą z dźwigania ; z skoczenia etc. Haur. Sk. 420. Przepuklina jąder. Perz. Cyr. 1, 228. ber #obenbru#. PRZEPUKŁOŚĆ,

puszczają. Cn. Ad. 405. Popędliwi ojcowie, nic prawie    CKiö, y3oponHBitł. Dom z przepysznowzorzystych raarmu-

dzieciom swym przejrzeć a przepuścić nie chcą, jeno    rów zbudowany. Pilch. Sen. list. 49.

cont., Przepytywać frequ., i tam i sam szukać, 'Przepytawać , disquirere. Macz. naufrage«, nacbforfcten, anśfragen; (Sorab. 1. pschepytam , pżepotam, pżepotuyu, pżezpo-tuyu, zpotuyu, napotuyu, pżepraschuyu ;    isprafhati,

prespralhati, (cf. prosić, przeprosić); Rag. pripîtati, pri-pitîvati ; Bosn. pripitati, opet upitati). Przepytawać a rozbierać niektórą rzecz. Mącz. Ani czasu do przepytawa-nia, ani do opisowania początków i spraw postronnych narodów nie mieli. Krom. 6. Przepytywać się o postępki każdego. Mon. 74, 487. Trzeba się o jakiego plenipotenta przepytać, któryby o prawnych moich interesach

ileby na nie wejrzeli, tyle chłost onym zadają. Glicz. PRZEPYTAĆ, Przepytać się dok., Przepytawać, przepytuje Wych. G 3 b. Przepuść nam nasze winy, boć też i my przepuszczamy wszelkiemu, który nam winien. Sekl. Luc.

11. Kto przepuszcza złoczyńcom , złoczyńcą się staje. Teat.

45, 55. Francyą wojując, z nienawiści ku Filipowi, kościołom bożym nie przepuścił. Sk. Dz. 1077. (nie darował, nie szanował ich). Dla chuci panowania żadnej cnocie i prawom nie przepuszczą. Sk. Dz. 854. — *§. Dziecię nie ma się z starszemi rozstać, aż odpuszczenie wziąwszy, abo przepuszczone od nich będąc. Eraz. Ob. Giij. pożegnanym, entlaffen. ‘PRZEPUST, u, m., n. p. Jestci 'przecz dziękować, gdy ma do przyjacielskich uszu przepust mowa, transitum. Żebr. Ow. 80. przystęp,    miał pilność. Teat. 19. b, 9. PRZEPYTOWNIK, a, m.,

tritt, 3U9M0- PRZEPUSTN1CA, y, z., deska abo krążek przewiadownik, perquisitor. Mącz. ber 9?ac()forfc!)er, Śltrdp miedziany, z dziurami, odpowiadającemi wagomiarom ar-    fućt)er; Sorab. 1. pżepotwrar.

mat; przez nie przepuszczają się kule, dobierając je do PRZERĄBAĆ, f. przerąbie cz. dok., przerębuje niedok. ; So-armat. Jak. Art. 3, 311. et 1, 247. ^ugelbret, mit runbett    rab. 1. pżerubacż, pżerubnu; Ross. npopyóaTB, npopy-

Söcfjern nad) bem nerfdfiebnen ©altber ber Sîanonenfngeln. 'PRZE-    6htb, nepepyónit; przesiec, przeciosać; burzanem burctp

pozdychały. Zaw. Gosp. — §. Przerębować las gęsty, przecinać, przerzedzać, einen Stoib burd)I/auett. Cn.^Th. Przerąbanie Ross. npopyÓKa.

PUSTNY, 'PRZEPUSTOWY, a, e, od przepustu; Ross.    Çrtcfen. Stawy w zimie trzeba przerębować, aby ryby nie

nponycKHŁiH , 3utct$ *, 3»tritt§ «. Ross. nponycKHOH bhäe, nponycKB paszport.

PRZEPYCH, u, m., pyszna zazdrość, ubieganie się z dru-giemi z dumy, przesadzanie się; Boh. pych; Ross. me- PRZERABIAĆ, ob. Przerobić. PRZERABIACZ, a, w., który roiŁCTBO (ob. Szczegół), Bejeiinie, BeMKOjrfenie, man-    co Przeral⁾jai ber Rntarbetter. Rolnika twórcą, rzemieślni-

ctbo , macTBO , maiueirie, (Eiferfuc^têftols, efjrgeijsige 9îad)ei»    ka przerabiaczem , kupca rozwoźnikiem nazwać można,

feruttg, Sßettftreit. (Croat. prepuhavam perflo\ Bosn. pro-    Mon. 67, 114. PRZERABIALNY, a,    e,    dający się    prze-

puhati, ob. Puchać). Przepych i dostojeństw zabieganie ,    robić, odnowić. Cn. Th. umarbeitbar.

najbardziej serca posiadło. Pilch. Sali. 23. Ja spokojne PRZERACHOWAĆ cz. dok., rachując przejść, rachunek odżycie nad przepych przekładam, I w modach i w War- by®» przeliczyć, bltr^rec^nett; Sorab. 1. pzerachnuyu; Vind. szawie szczęścia nie zakładam. Nieme. P. P. 31. Rujno- prerazhunati, prestet, prefhteti, prefhtievati, skusrazhu-wać sie dla pokazania sie, to sa przepychy. Mon. 69,    nati, skusraitati; Carn. preudàreti; Rag.    pribroitti;    Bosn:

143, Vind. saprangati, s'apohaikuvati, oerprangen. — §.    pobroiti, proesapiti ; Croat. prebrâjam,    prebroilszem;    Ross.

nepenHCMTb , nepeuecTB, nepecuHTan,, nepecuHTBiBaTB, npocmrraTb, npocnecTB, npocmiTBmaTB ; Eccl. npenncMro. Przerachować komu ; Vind. priedrazhunati, priedraitati, t>orred)nen. — Przerachować się, w rachowaniu omylić sie , ftcR oerred^nett ; Vind. sarazhunati, saraitati; Ross. npo-necTBca, npomrraTBca, oóomaTB, oónecTB, oöcnHTBmafo, oónecTBca. Przerachowanie się, przerachowana, t. j. źle zrachowana liczba ; Ross. nepeneit, oóneTB, npcmer&. Przerachowany, źle, omylnie zrachowany Ross. npo^emBiH. PRZERADZ1C, f. przeradzi cz. dok., Przeradzać niedok. ; (Boh. proraditi zdradzić; Sorab. 1. pscherażisch); przewodzić radą a wymownością swą nieco, wiarę komu czynić, persvadere. Mącz. mit feinem fftatfie u&enwegen, mit feiner Stimme burdjibringen. Persvasus, przeradzony, ma PRZEPYSZNIG się recipr. dok., Przepyszniać się niedok.,    za to, wierzy temu. Mącz. przekonany, nfcerjengt. Persva-

na przepych się zaszczycać czym, mit etmaö ftolfnren, pram    sio, przeradzenie, przewiedzenie czego wymową, uezy-

gen. Cokolwiek strojna ziemia ma piękności, Czym się    nienie wiary. Mącz. Proditus, wydany, przeradzony, oszu-

przepysznia hojnie przyrodzenie, Doskonałości twoich to    kany. Mącz. przechytrzony, ü&erliftct. Sam się przeradził,

są cienie. Past. Fid. 138. PRZEPYSZNOSĆ, ści, z., eu-    captus sua fraude Hannibal. Mącz. er tyat ficlj ttt feine etg»

dność, przepyszna wspaniałość; Çradjtigfeit, pradjttwlle    ne Sdjlinge nerftriÆt.

Sdjönijett; Ross. npeH3muecTBO. PRZEPYSZNY, a, e, — ie PRZERASTAĆ, ob. Przerosnąć.

adverb., cudny, wspaniało piękny ; muttberfcflön, pruttfooH, PRZERAZIĆ, f. przerazi cz. dok., Przerażać niedok. ; Boh. mit 9?rac&t; Ross. BeieatiMBia, BeiHKOjinHUH, merojb-    prerazyti, prorazyti, prorazeti; Sorab. 1. pscherażu, pże-

In bonam partem : Przepych chwalebny, emulacya dobra,

SBetteifer. Nauki zaczynały się już rozkrzewiać, aż do emulacyi czyli przepychu. Mon. 73, 518. W zgromadzeniach uczonych szlachetny panuje przepych. Zab. 5, 423.

Na przepych, ubiegając się na wyścigi ; metteifernb, Uttt bte SBette. Ptaszęta w tym zakrzewiu zdają się na przepych wyśpiewywać swoje w tych lubych miejscach rozkosze. Staś. Num. 2, 84. Każdy usiłował na przepych zachować drugiemu życie. Mon. 70, 659.

PRZEPYSKOWAĆ, -ał, - uje, med. niedok., translatum a pecudibus, quae cum minus esuriunt, fastidiose cibum ro~ stro disturbant > przebarszczać. Cn. Th. toftmćildig fepn; przebierać w jedzeniu.

Stryjk. 302. Prov. Kręci sie, by ono iste w przyrębli. Rys. Ad. 26. ‘PRZERĘBNE, ego, n. ; Ross. npopyÓHoe ; zapłata od prania nad przeręblą. *PRZERĘBNIK, a, m. ; Ross. npopyómmcB, co przerębuje przeręble. 'PRZERĘ-

raźu, pżebiyu, pscherazem ; Ross. npopa3HTB, npopa-hotb; przebić wskróś, przeszyć, przebość; burć^ Uttb burd) fotogen, burdjfchlagen, bur^aucn, burchftoßen. Naprzód pana zabił, potym sam siebie na obie strony przeraził. Gorn.

PRZER0BA, y, i., ‘PRZERÓBEK, bku, m., przerobienie, przeformowanie ; baS itmarbeiten, Umfchaffett. Umysł jest swoim miejscem własnym, a w przerobie Nieba w piekło, i piekła w niebo panem w sobie. Przyb. Milt. 15. O przeróbkach lasu, n. p. Gdyby kto las na pasznią chciał przerobić.... Siat. Lit. 297. PRZEROBIĆ, f. przerobi cz. dok., Przerabiać niedok. ; Sorab. 1. pschedżjlam, psche-dżjwam ; Carn. predęlam; Vind. predelati, prenarediti, prevdelati; Ross. nepepaóoTaTB, npopaóoiaTB ; 1) przedzia-łać, przeformować, przeobrażać, przekształtować; ttmar* beiten, ummacbeu, anberS machen, umfdjaffen. Trudno przerobić, co się złym uchowa, Wszak się w sokoła nie odrodzi sowa. Min. Ryt. 4, 206. Fredr. Ad. 32. Panowie tu na nowo Polskę przerobili, Ledwiem ją poznał, kiedym wrócił z za granicy. Nieme. P. P. 45. Polacy łatwo na kształt obcy przerabiają się. Zab. 14, 176. Przerobić na swoje formę i sposób swojego myślenia. Teat. 19. b, 2. (przekabacić, przedziergać). Przerobiłem na stronę swą żołnierzy wielu. Min. Ryt. 1, 101. Mężaś mi tak przerobił, że nie do poznania. Teat. 43. c, 154. Wyb. Przerobienie, Vind. pre-delanje, prenaredba, prenareja, prenarejenje; Ross. nepe-Atina, nepeAliJB. — Przerobiony, contrefait; Ross. na-pHAHŁiił. — ln malam partem: Przenająć, przedarować, przekupić; beftedjen, auf feine ®eite bringen. Patron był od przeciwnej strony przerobiony i przedarowany. Chetm. Pr. 56. Wiem, że blask złota przerobi ją na moję stronę. Teat. 15, 61. Niech cię bogaty nie przerabia datek, Dla któregobyś prawdy zmienił statek. Chrośc. Job. 140. Muszę go przerobić, by też najdroższemi śrzodkami. Teat. 28. b, 178. — Mathem. Przerabianie w algiebrze, re-ductio. Alg. 5. Lesk. 2, 112. — §. Przerobić, robiąc przerzucić, przegnieść, przeciskać; burebarbetten, burd)* ttUthlen. W śpichrzach zboże przerabiać trzeba, aby się nie zagrzało. X. Kam. umfdjaitfeln. Ziemię ile możności przerobić i upulchnić należy. N. Pam. 17, 205. — 2) Przerabiać, przegradzać, przeplatać, przekładać między co, bajmtfchcn etnarbetten. Haftowała sukienkę Androma-cha złotą, Przerabiając perłami misterną robotą. Min. Ryt. 2, 276. — 3) Przerabiać, przerabiać się, czas niejaki pracując przepędzać, dla zdrowia robić; einige burd; arbeiten, $u feiner S5emegung eine Slrbeit oontehmen, fid; mit Slrbett Semegung machen ; Ross. npoipyAHTBca. Ktoby ciała często przerobić a ćwiczyć zaniedbywał, brzuchem jako kałdunem drogę sobie do wszystkich spraw zawali. Oczk. Przym. 39. Dla zdrowia nie wadzi przerobić abo przepracować. Budn. Cyc. 18. — i) Przerabiać, robiąc wycierać, wyrabiać, wypotrzebować, wyżyć; üUÖarbciten, aUarbettfrt, abnufcen burd; Arbeit. I żelazo się przerobi, i stal się przenosi ; assidua stilla saxum excavat. Mącz. PRZERÓBKA, i, z., Przeróbka zboża znaczy ryzować go na ląd, na rozpostarte żagle, i nazad go na statek zsypać. Magier. Mskr. baó Umfchaufeln be3 ©etreibeS.

576

PRZERAZ - PRZERĘBLA.

*PRZERĘBNE - PRZERÓBKA.

Sen. 187. Coż za niespodziany piorun nas przeraził! BUJE, ob. Przerąbać. Teat. 46. c, 105. Porwał się, jakby go piorun przeraził. Weg. Or g. 10. Zab. 14, 354. tt)te »om SMifce getrof* fen. — Transi. Przerażać serce, uszy, oczy, strachem, wstrętem przenikać, wzruszać; mit ©djtetfett, (Erfhutlten erfüllen, erfdjuttern, bltrdjbringen. Zatrwożeni jesteśmy niebezpieczeństwem , którego się boimy, przerażeni niebezpieczeństwem przytomnym. Ram. Warsz. 1, 30. Nieme.

Czystym i niewinnym sumnieniem, żadną bojaźnią nie przerażonym, żadnym poczuwaniem się nie zgryzionym, do Rzymu powrócił. Siem. Cyc. 506. Podwaja w przeciwniku dzielność, kto się boi, Przeraża nieprzyjaciół, kto odporem stoi. Węg. Org. 10. Widok ten smutny tak go przeraził, że prawie od siebie odszedł. Mon. 65,

572. Jego stęki i słowa przerażały uszy. Przyb. Ab. 108.

Skażone to są oczy, które biała szata przeraża. Pilch.

Sen. gn. 234. ' tępi, bie Singen blenben, ihnen roelje thun.

Laską jego przerażony, Płakał i ręce całował skruszony.

Jabl. Ez. C 5. (poruszony, wskróś wzruszony, im 3nner* ften gerü|rt). PRZERAZ, u, m., PRZERAŻENIE, ia, n.. przeniknienie, baś $urd;fd;lagen, ©urdjbringett. Władzy wszechmogącej przeraz. Przyb. Milt. 11. Gwałtownym przerazem rani jego uszy. ib. 66. ^Przestrzegło przerazy mnićj mogą. Chodk. Kost. 49. (przewidziana klęska mniej boli). — Fig. transi. Przerażenie umysłu, gdy skutki nieszczęścia i klęski przejmują nas i gnębią. Pam. Warsz.

1, 30. Nieme., (cf. przestrach). Stróże grobu wielkie przerażenie na sercach mieli, tak że się stawszy jakoby martwymi Leżeli długo przelękli na ziemi. Odym. Św. 2.

L l 3. PRZERAŹLIWOŚĆ , ści, i., moc przerażania, przenikania; bte $urdjbriugkrfrit, ^rdjbringlidjfett. Tak wielka jest nauki Chrystusowej moc, iak wielka tajemnic jego przeraźliwość, że chociaż najbardziej obłędliwościami oszpecona, przecię zacniejsza niż nabożeństwo żydowskie. Smak. 65. PRZERAŹLIWY, PRZERAŹNY, a, e,

-— ie adverb,, przenikający, przenikliwy, burchbringeub.

Gdzie mam uciec przed twoim duchem przeraźliwym? J.

Kchan. Ps. 200. Jowisz przeraźniejszemi od piorunów swoich rzuca wzrokami. Tr. Tel. 150. Patrzcie, co umie miłość przeraźliwa. P. Kchan. Jer. 17. serdeczna, uprzejma, berjltdje Siebe. Acz krótkiemi słowy, ale przeraźnemi prawie, to opowiedział. Żarn. Post. 2, 451 b. bardzo wyraźnemi, do serca przenikającemi.

PRZERDZEĆ, /. przerdzeje neutr. dok. ; Ross. nepepma-b1>tb; rdzą przejść, burchroften. — Transi, fig. Starzec przerdzały. P. Kchan. Jer. 186. spleśniały.

PRZERĘBLA, PRZERABL, PRZYRĘBL, i, i.; Boh. pro-hlubeń , draha ; Vind. laura ; Ross. npoóofina, npOAyxB, npoAyniHHa, npoAyinHiwa, npopyó-s, bte fêtëttuiljne, bte Mc, SBafe, eut gefiauencê Sod; im (Etfe. Przeręble są to miejsca w lodzie wycięte , żeby się ryby w stawach albo jeziorach nie. dusiły. Kluk. Zw. 3, 217. Zaw. Gosp. Gdy zawód zapuścili w przerębli, trzy małe rybki wywlekli.

Ale tej powagi nie mają. J. Kckan. Dz. 50. Boże twa sprawiedliwość góry przerównała. J. Kchan. Pt. 49. (wyższa nad góry. Karp. 5, 95).

PRZEROCZYĆ cz. dok., odroczając inszy termin czyli rok naznaczyć ; Ross. nepecpowrb , nepecpouHBaib prolongować termin, nepecpoHKa prolongacya terminu; (npo-

arcy rozkoszny; übermfcenb, feÇr ergöfcenb.

PRZEROZUM1EĆ cz. dok., wskroś rozumem objąć, przeniknąć, zrozumieć; burdjanê oerfteben, begreifen. Zaniechaj tej potuchy, jakobyś mógł wielkich mężów rozumy wkrótce przebiedz i przerozumieć. Pilch. Sen. list. 269. Kto filozofią pojął i przerozumiał, tym samym sobie, jak się ma zachować, ustawę przepisał, ib. 3, 434. (Vind. prei-resmfliti » wprzód rozmyślió, nprertućigen ; Eccl. npopa3y-mhhice , KOTopun HanpeA’B o KOMb npoHbiumeTb, npe4BH-4HTb przewidujący).

cpoiHH , npocpoiHBaiL rok czyli termin omieszkać, npo- PRZEROZKOSZNY n. p. głos. Przyb. Mili. 329. bardzo. cpouKa. omieszkanie terminu).

PRZERODNY u. p. brat. Nar. Hst. 3, 305. bardzo odro-dny, fe$r auSgeartet. Miłość, nieprzerodne to jakieś widzę stworzenie, Żadna go rzecz śmiertelna z serca nie wyżenie , Ustawicznie się leże. Anakr. 40. nieprzerodzo-ne, ustawicznie na nowo się odradzające; unau^robbflr, offne 2Iufffören fferoortoatbfenb. PRZERODZONY, a, e, n. p.

store); Vind. resziep, pok, spok, respok, votlovina, po-kaviza semle; Croat. podir, podlćsina ; Bosn. prosid, jâz ; Croal. rùpa ; Ross. npoBUBb, npodMHHa, yiecb, OTuaib , ymejie , óyepaKb, CTpeMHiiua ; Eccl. npoiorb, npock4HHa, pa3ck4HHa ; przerwane miejsce, urwą wprzek; ein Surdjbrud), eine Äluft, ein ©urtffriß in ber (Erbe. Dowodź skrytym się ponikiem przez groblę wykradłszy, przerwę wielką uczyni. Tward. W. D. 10. Kiedyby nie było przerw i łomanin, nie byłoby drogi jak na 1000 kroków. Warg. Cez. 480. W fortyfikacyi : przerwa traverse, przedpiersień przerzynający poprzecznie ramiona ukrytej drogi. Jak. Art. 3, 312. — §. Przerwa w mowie, w czynnościach etc., przestanie; ba§ ttnterbredjen, Slbbre* dien. Parlament po przerwie, która z przyczyny świąt nastąpiła, dziś zebrał się pierwszy raz. Gaz. Nar. i, 468. PRZERWAĆ, f. przerwie cz. dok., Przerywać niedok.; Boh. protrhnauti, pretrhnauti, pretrhati, pretrhowati,

( cf. przetargnąć) ; Sorab. 4. pżetorhnu, pżezatorhnu ; Croat. pretergâvam, pretergnuti, (prerivavam pertrudo); Rag. priarvatti ; Ross. npopBaTb, npopbiBaib, nepepBaTb, npepBaTb, nepepuBaTb; a) rozerwać, rwaniem rozdzielić; zerreißen, buvdfreißeu. Ocean przerywa i rozcina ziemię króla Syam. Boter. 2, 103. Golgota, po pańskim skonaniu, Na dwie się części rozdarłszy przerwała, Z których go jedna część w swym zatrzymaniu Pospołu z łotrem sprawiedliwym miała ; Druga zaś złego Gesmana w przerwaniu Oddalonego od pana trzymała. Odym. Św. 2,

1 i 4 b. (rozpadała się, spadała się, iw przerwie czyli oderwisku swym Gesmana trzymała). Góra bardzo przykra , przerwana, a najmniej nie pochodzista. Baz. Sk. 285. (przerwista, pełna przerw). Przerwanie rzemyka, powroza, abruptio. Cn. Th. Woda groblę przerwała. Pilch. Sali. 4 74. Przerywać most, zrzucać most. Cn. Th. bic 2Mcfe abbredjen, abretßen/— Medic. Przerwanie wodne gdy przeciwprzyrodzonym sposobem woda w moszna osięknie. Perz. Cyr. 2, 254. przepuklina moszen, bet SBafferbrud).— Tr. fig. Przerywać, przełamać; unterbredjett, bnrd)bred|Crt. Brzęk niekiedy przerywany, jest mi przykrzejszy, niżeli ciągły. Pilch. Sen. list. 2,6, Ross. et paacTaHOBKOio. Nieprzebudzony człowiek , abo ^sen twar- ' dy, nieprzerwany. Cn. Th. Sybaryci kury na wygnanie

Przerodzona matka, która już więcej nie rodzi, już niepłodna; eine ntcfft meffr frudjtbare 2Jîutter, bie fdjon genug geboten ffat, unb nun nicfft nte^r gebiert. — Fig. Prywatna niechęć, ta w narodzie naszym nieprzerodzona matka w szkody i niedbalstwa publiczne. Nar. Chodk. 1 , PRZERWA, y, i.; Boh. pretrż, pritrż , pretrżka , strż, ( cf. 403. przeobfita zawsze, nie przestająca być płodną. —

Similiter. Nieprzerodzone pola, nigdy się nie wysilające,

n. p. Zły człowiecze spustoszyłeś Pola nieprzerodzone, zwojowałeś, wywróciłeś Miasta pięknie zasadzone. /.

Kchan. Ps. 10. O pola nieprzerodzone, Jako zaś leżycie płonę. Groch. W. 500. ib. 550. (Ross. nepepo4HTb, nepepa5K4aTL odrodzić, nepepo4irrbCH, 4) odrodzić się, 2) wyrodzić się; Eccl. nepepOAHTiica, npemeHflTHca przeobrażać się, przekształcić się; Ross. npopocrmb, npopo-maTL porodzić).

PRZEROSNĄĆ, f. przerośnie med. jedntl., Przerastać niedok.;

Boh. prerusti; Vind. skusrastiti, prerastiti, perrastiti, zhriesrastiti, sarastiti, obrastiti ; Bosn. prorasti, proklięa-ti ; Ross. nepepocib , npopocTb, npopacTaib; 4) wzrostem przejść, übevtoacfffen, tm SBucfffe übertreffen. Przerósł brata. Ld. — §. Węgrowie Matyasza rok siedmnasty przerastającego, królem obrali; annos 47 natum. Krom.

014. pędzącego, im 17tcn Saffre fernes SlUerś (StoćffgtffnmS).

— §. Nimii : Przerosnąć, zbyt wysoko wyrosnąć, über* groß ttWcfffen. Przerosłe olbrzymisko. Zab. 9, 33. Zabi. zbyt wielkie, wysokie; überlang, übergroß. — 2) Przerosnąć przez co, przeplatając co wrosnąć, bltrtfftoatfffen burd) etmaS. Sztuka mięsa przerastała. Kras. Pod. 1, 4 9. tłu-stością przeplatana, mit gett burdjtMffffneê gletftff ; Ross. npopocTb. Żbyt tłustych miąs chronić się , najlepsze są przerastałe. Haur. Sk. 504. Dobra sztuka mięsa przerastała a krucha. Kras. Pod. 2, 68. Przemarzlina w drzewie przerastała. Jak. Art. 3, 444.

PRZEROWA, herb; kopia z proporcem żółtym, w pół złamana. Na hełmie trzy pióra strusie. Kurop. 3, 42; ein Sßappen. PRZERÓWNAĆ cz. dok., Przerównywać niedok.;

Boh. prerownati, prerownawati ; 1) wciąż porównać, burd)* orbnen, bnrdjfcpcfyten. — 2) Przerównać kogo, przewyższyć, einen übertreffcn. Acześ jeszcze laty do takiego wieku nie przyszedł, ale dary bożemi, snadź ze wsystkiemi nie tylko porównał, ale i daleko przerównał. Rej. Zw.

419. Tak się sprawował, że nie tylko z swojemi dru-giemi porównał w sprosnościach, ale je przerównał. P.

Kchan. Orl. 1, 48. Starajże się chceszli ze mną zrównać abo też i przerównać, abyś człowiekiem dobrym był. Orzech. Tarn. 124. Drudzy go głową przerównają,

73

Słownik Lindego wyd, 2. Tom IV.

skarali, aby snadź sen ich nie był przerwany. Zab. 6,    Tylko z serca wzdychania głębokie wywodzisz Co można,

360. Przerwał na koniec milczenie. Nieme. Król. 4,    na me słowa przerykując sobie; remugis. Zebr. Ow. 22.

135. (przemówił). Przerywam mowę, ucinam, bic [Rebe ‘PRZERYGOWAĆ cz. dok., n. p. Worek napchany ziołmi flbbrecfyeit. Po dziesięć razy powtarzane okrzyki, przy-    przerygować i przeszyć. Syr. 850. przefastrzygować, ftłett*

musiły ją przerwać mowę. Teat. 37, 119. Przerywając    lauftig burdjljeften.

mówić, przestawając, interrupte. Cn. Th. Przerywanie PRZERYSOWAĆ cz. dok., rysując przekopiować, inaczej fia-swej mowy abo rzeczy wtrąceniem czego różnego, in-    rysować; ab}eicjpten, gctd^ttenb abfoptren, untjetchlten. Mapę

terfatio. Cn. Th. Przerywać komu mowę, wpadać ze    jak przerysować w jednej wielkości. Solik. Geom. 2, 128.

swoją mową, nie dawać mu domówić, przeszkadzać mu ;    Zabór. Geom. 250. O kopiowaniu i przerysowaniu kart.

Slov. w reć wkroćiti; Garn. drêshnâm, jemanbeS 3ftebe    ŁeLsk. 114.

unterbredKtt. Cicho , nie przerywaj mi mowy. Boh. Kom, PRZERYWAĆ, 1) ob. Przerwać, 2) Przeryć. PRZERYWACZ, 4, 202. Ale nie przerywajmy, obaczymy, jak mi tego    a, m., który co przerywa; Bosn. smetnik; Ross. pa3Bpa-

dowodzi. Teat. 34. b, G 2. Mówże, upewniam, że nie    thhkï, ber $urchretfkr, ©urdjbrecher, Unterbrecher. Prze-

przerwę. Teat. 34. b, 4. (nie będę przeszkadzał). Prze-    rywacz mowy, zabawy, interpellator. Cn. Th. PRZERY-

praszam, że wam przerywam; ale już trzecia godzina.    WCZY, a, e, przerywający, przerywany, nieciągły; Eccl.

Teat. 38, 110. Przerywać sprawę jaką, ucinać, przesta-    xihôhmlih , Bucrynaromih, BbipuBaromiKca, unterbrochen,

wać ; unterbrechen, abbrcchen. Przerywać co czym, prze-    Dobywano zamku; ale przerywczym szturmem i bardzo

płatać, przemieszać, przegradzać; mit etmctS unterbrechen,    tępo. Krom. 516. — §. Senat przerywczym głosem wy-

untermtfchcn. Przerwało się smętkiem to wesele. Cn. Th.    stępki Zbigniewa szerzy; certatim exaggerat. Krom. 129,

Pieśniami noc przerywamy. Groch. W. 38. Tak na świe- (cf. Ross. Ha nepeptiBb na wyścigi, uganiając się), cie bywa, Ze słodką rozkosz gorzki ból przerywa. Zab. PRZERZAĆ cz. dok., rżaniem przebyć, burchroteherit; Rost. 14, 279. Rzew. — §. Przerywać koniowi pijącemu, nie npopwaTb. dawać mu prędko i wciąż pić, cttt Çferb im ©cmfett un» PRZERZADZIĆ , ob. Przerzedzić.

terbrcchcn. Cn. Th. — b) Przerywać konia, osła, zerwać. PRZERZADZIĆ cz. dok., lepszy porządek wprowadzić, do Cn. Th. (ein $ferb JC. übertreiben JU [ehr angreifen, prze-    rządu przeprowadzić, przemienić na lepszy porządek; or»

pędzać); Ross. o6c35khbothtl. Przerwać dziecię, szkodę    bentlid)er einrichten, ttmorbnen. (Ross. nepepaAHTt, nepe-

mu czynić wewnętrznie gwałtownym ruchem Ross. HaA-    pawaib przestroić, przebrać). Chociażem [nie miał ża-

chcTbca, 0Óe35KHB0THTbCH. — c) Przerywać płonki, prze-    dnego państwa do przerządzenia , założyłbym się, iż

rzedzać, tam i sam powyrywać, \)ier Uttb bort auöretßeit.    Piotr Wielki nie wchodził bardziej niż ja w najdrobniej-

Len jeżeli gęsto powschodził,    plewiacz go przerywać sze nauk politycznych części.    Teat. C. b, 52.

powinien. Przędz. 8. —    *§. Nie    dosyć na tym masz, iż    PRZERZASNĄĆ się, przerzasł    się recipr. jedntl., przestra-

mi przerywasz męża, ale i jagody syna mego chcesz    szyć się, przelęknąć, [ehr erfchrctfctt, auffahreit oor @chrec»

brać. Biel. Rst. 15, że go rożnie ode mnie odrywasz,    len. Przez sny straszyć mię będziesz, i przez widoki

ze go bałamucisz. PRZERWANOŚĆ, ści, i., PRZER-    przerzaśnieniem mię strzęsiesz. Sk. Kaz. 502. Prze-

WISTOSĆ, stan przerwania, oderwanie; ba£ 2)urd)rctjkn,    rzasł się, perculsus timoré., Cn. Th. Przerzaszły, przestra-

Stbreißen, bas SlbgerißeitC. Prorok powiada: niech będzie    szony. Włod. erfdjirccft.

przerywanie wyrównane;    przez    przerwaność znaczą się    PRZERZEC, przerzekł, f. przerzecze, przerzeknie , prze-

ludzkie występki, któremi    targają    sobie przystęp do kró- rzekę cz. dok., Przerzekać    niedok.\ Boh. prereknauti,

PRZERWIPĘP,

lestwa niebieskiego. Gil. Post. 265 b. u, m., ziele, pępownik, obieżyświat, pępkowe ziele, ®urch» roach$. Sienn. Wyki. Powietrzne ziele, pępownikiem, lub przerwipępem rzeczone jest, że wypukłemu i naruszonemu pępkowi bywa lekarstwem; zowią go też przestrzelonym. Syr. 1429. PRERWISTY, a, e, pełen przerw, flüfttg, oott Slüfte ; Yind. resziplen , volliu, sterm, ster-minast ; Ross. npepbiBHCTbiS, yTecHCTUH , óyepauHCTbiH. Skały przerwiste. Min. Auz. 52. Nieprzyjaciel ten przer-wistemi łęgami i górzystemi zasadzkami nas wikłający. Faliss. FI. 34.

proreknauti ; Ross. npopcKaib; a) przemówić, milczenie przerwać; ju [prec^Crt anfangcrt, fagen. (Sorab. pźeriecżecż zbytnie gadać ; Bosn. prirecchise pllercari ; Eccl. npupe-■|IH , nf>t|>RiuTłi, np*pti|aTH sprzeczeć się; Ross. npopH-ita^ame wyrocznia). Nie był, ktoby co przerzekł. Groch. W. 260. Panowie chociaż wiele brzydkich złości płodzą, jednakby każdy zginął, ktoby śmiał to przerzec, a najmniej gębę rozdziewić. Kosz. Lor. 111 b. Stanąwszy tedy blizko Irys nieleniwa, tak przerzekła. J. Kchan. Dz. 49. Proszę cię, przerzekę jeszcze ten raz. Budn. Genes. 18, 33. Za pierwszym i drugim anioła do niej PRZERYĆ, f. przeryje cz. dok., Przerywać niedok.\ Boh.    przerzedzeniem. W. Post. W. 3, 343. Stał smutny, i

prorygi, prerygi ; Vind. preriti, skusriti; Carn. preryti, preryem ; Eccl. npe/tpuio ; Ross. npopim, npopUBaTb, ne-pepbiTb, nepepbiBaTb; wskroś ryjąc przenikać; burthgrabeu,

but(htt)ühlen.

PRZERYCZEĆ cz. dok., Przerykować niedok., rycząc prze-

cicho tak przyrzeka.... Przyb. Ab. 116. Sk. Dz. 806. Wys. Ign. 123. — b) Przerzec, przepowiedzieć, cf. prorokować, üorauêfagen ; Rag. prireechi, zarecchi, gonêtati ; Ross. npc4pemn, npeApeKaTb, npeACKa3aTb , npe4CKa3bi-BaTb. Ile ci przyrzekli o Chrystusie rzeczy, wszystkie trwać, przebyć, lub ryczeniem przeważyć; burd)bruQen,    się wypełniły. Patzk. Dz. 78. Przerzeczony, przepowie-

fiberbrüllen ; Ross. npopbmib, np.OBeBtTb, npoMUiaTb. dziany, prorokowany, Yind. prerokuran, priedpoyiedau;

rzucić przez co , bnr#merfen, bur# etwas ÿinbur# werfen; Boh. prehoditi, prohoditi, prehazowati, prohazovati ; Slov. pfehazugi superjicio, prohazugi trajicio; Vind. pre-vrezhi, prekuzniti, sverniti, poverniti, skusvrezhi, skus-metati, premetati, premezhuvati ; Croat. zvernuti, zvra-charn ; Bosn. privrricchi ; Ross. nepeópocHTL , nepeópo-caTŁ, nepeópactJBaTb, nepeKOBepuaTt, npoKHHyu», npoKH-4HBaTL, nepeMemyTt, nepesieTHBaTL. Przerzucać z miejsca na miejsce, auf einen anbent Ort Ijinmerfen, umwerfen, ÿeruntmerfen. Słód, gdy się pocznie zagrzewać, zaraz na drugą kupę przerzucić ; a to dlatego to przerzucenie się czyni, żeby słód nie czerniał. Haur. Ek. 107. Zboże na śpiklerzach często przerzucać trzeba. Zow. Gosp. , ( cf. przeróbka). Książęta Kurlandzcy byli podług fantazyi Moskiewskiej, jak piłka przerzucani, na Syberyą odsyłani, i znowu przywracani. Gaz. Nar. 1, 147. Przerzucić kogo przez nogę, przewinąć, przesadzić, pr. et tr. einem ein Sein unterf#lagen, ifm überâ Sein werfen. Wabił go głębiej w ziemię Ruską, iżby go tam snadniej mógł przez nogę przerzucić. Stryjk. 193. Przerzucić się re-cipr., przekinąć się, twn einer ©eite jur anbern übergeben, Überlaufen. Magnus przerzucił się do Moskiewskiego. Papr. W. 2, 58. Przerzucił się znowu od Polaków do Moskwy. St.eb. 2, 324. Przerzucił się z Łacińskiego obrządku na dysunicki. Nar. Hst. 5, 79. Wszystkich prze-rzucań jednej choroby na drugą nie podobna wyłuszczać. Perz. Lek. 356. (przemiany nagłe przejścia). — g. Przerzucić most, zrzucić, przerwać, bie Srucfe abtragen, ab* bccfen. Przerzucili Krzyżacy most, przez który Litwa miała przebywać. Stryjk. 268. — §. Przerzucić książkę, wartować, tu i owdzie czytając, przebiedz, ein Su# bur#blättem, bur#laufen, Bosn. razvrachjati ; Croat. razvra-chati knyige, razvracham. — §. Przerzucać czym , szybko czym ruszać na różne strony, kiwać, machać; mit etmaë Ijerumwerfett, eS gewaltfam bewegen \>m unb bort |in. Wąż piersi wzgórę wynosi, zagrzany od słońca, Przerzuca prędko żądłem trojakiego końca. À. Kchan. 47. — §. Przerzucać kamieniem dom, przeciskać, über etwaS ßinüber werfen. Cn. Th. Przerzucać kogo okiem, gardzić nim, przenosić go okiem, einen über bie 2I#fel anf#anen, Em. 34. Każdego pysznym przerzuca nosem , I wzgórę waży ramiona. Hor. 2, 326, (ob. wyżej nosa gęba). — §. Przerzucać szatę przez się, ein $leib um ft# werfen, urn* werfen. Cn. Th. —- *$. Proterviam fecit, utracił wszystko, przelał wszystko przez gardziel, albo kostką albo kartą przerzucił. Mącz. rzucając kostki, karty przyhamował, mit SMrfelwerfeit bur#bringen. PRZERZUCINOŻKA, i, m., pellicator, który umie ludzi przez nogę przerzucać, t. j. zdradzać. Mącz., ein 53etnunterf#lager, ßeutebetn'iger. PRZERZUT, u, m., przerzucenie, baS $ur#werfen, Ueberwerfen; Boh. prohâzka, prohazowacka ; Vind. preverg, prever-shenje, prekuz, prekuznenje; Ross nepeópaica, npOKH— 4biuib, PRZERZUTNY, a, e, — ie, adverb., na drugą stronę przekinący się; Boss. nepeMeTHbiît, twn einer ©eite jur anbern ûberlaufenb. Przerzutni zdrajcę. Hor. 2, 354. przekińczyki, zmienniki. ( Slov. prewrhalka anastrophe)».

579

. RRZERZEDZIĆ - PRZERŻNĄĆ

PRZERZUCIĆ - PRZERZUTNY.

Rag. prirecèn, ozgorrecèni, zgorrecèni. — g. Aliter: PRZERZUCIĆ, f. przerzuci cz. dok, Przerzucać niedok, Przerzeczony, (przedrzeczony), pierwej wspomniony, na-mieniony, praefatus, twrgeba#ter. Cn. Th.

PRZERZEDZIĆ, 'PRZERZADZIC cz. dok., Przerzedzać niedok., wskroś rzadszym uczynić, przeplenić ; bur# unb bur# feiten, rar, fparfam ma#en, bur#It#teu, nta#eu, baß eS bur# unb bur# abneÿme, bünner ma#en, »erbünnen;

Sorab. i. woretkofeżam ; Rag. proriêditi ; Croat. klestrim, rozklćstrujem ; Ross. nepe*H4HTB. Disrarare, przerzedzać.

Mącz. Strony są gęste a zaś śrzodek przerzedzony. Suszyć. Pieśń. 3, S 4. Część żołnierzów raniona, przerzedzony obrońcami wal pokazowała. Warg. Cez. 118.

Jasny promień wschodu gruby mrok przerzedza. Przyb.

Milt. 48. Usłyszy klęski z ojców złych zrodzona ; Młódź ‘przerzadzona, rar a juventus. Hor. 1, II. Przerzedziło się czego, przebrało się, rań reperiuntur. Cn. Th. eê 1/at abgenommen, tft in bie-Slbnaljme gefommen. Przerzedzić las, przestwór czynić, odcinając gałęzie, które ciemność w lesie czyniły, collucare. Mącz. przerębować, obcinać, przecinać, (Croat. preklestrńjem; Bosn. zgroniti dubje, odsicchi zle grane). Przerzedzać liście dla ułatwienia dojrzałości winogron. WeŁg. Marm. 3, 102. Leśniczego udano, jakoby zbyt przerzedził pańskie lasy. Kras. Pod.

2, 24. (zbyt wycinał; Croat. zgranivam , razklestrujem).

W hamerniach samego drzewa zażywanie, do szczętuby nasze lasy, juz tak strasznie przerzedzone, zniszczyło.

Pam. 83, 371. — Wino przerzedzać wodą, roztworzyć, ben SBetn WÜffern. Wino pił tak wodą przerzedzone, iż tylko barwa winna na wodzie zostawała. Sk. Źyw. 1,325.

PRZERŻNĄĆ, f. przerżnie cz.jedntl., Przerzynać niedok.-, a) przekrajać, przecinać, bur#f#neiben ; Boh. prerepati, pre-rezati ; Sorab. 1. pżereznu , pżerezuyu, pscherjżu, psche-riżem, pscherizam; Vind. skusresati; Croat. preresńjem , prerezalszem , izprerezujem , izprerezati ; Rag. prirezati;

Bosn. pririzati, prorizati ; Ross. npopb3aTL, npopt3HBaiT>, nepept3aTb, nepept3biBaTb ; Eccl. npeptoyio , npepisu-Baio, pr. et fig. Przerznione jest jako od tkacza życie moje. Toi. Saut. 60, (cf. Parka). Herkules jeszcze się śrzodkiem Brodu pławił szerokim bystre wody przerzynając krokiem. Bardz. Trag. 161. Przerwa, jest przed-piersień przerzynający poprzecznie ramiona ukrytej drogi. Jak. Art. 3, 312. Przerzynać się, przebijać się, przenikać; bur#bringen, ft# bur#f#iictbeu, bur#arbetten. Przez liczne zastępy nieprzyjacielskie przerzynać się trzeba było. Pilch. Sen. list. 2, 349. W nocy bezdrożnemi szlakami przerżnąwszy się, niespodzianie Rzymian napada.

Pilch. Sali. 212. Przerżnął się z wielkim sercem i wzdłuż i wpoprzek przez sławne i nieprzebyte Prazkie błota.

Mon. 64, 69. W bystrym pędzie przelękłe potoki W inszą się stronę przerżnęły przez lasy. Kras. Oss. A 2 b.

Emilek miał nieco większą gorączkę , z przyczyny zębów, które się przerzynać zaćzęły. N. Pam. 20, 200, (cf. kolą się zęby). — b) Przerżnąć komu kommunikacyą, przeciąć, bie Communication abf#neiben. Wojsko to pasy mu na górach przerżnęło. Sias. Num. 1, 161. Przerżnięcie baS 2)ur#f#neibcn, ber ®ur#f#nitt ; Boh. proriz, profjzek; Vind. skusries, preries, skusresba, skusresanje; Ross. npoptas.

580 PRZERZYNAĆ-PRZESADA.

PRZESADNY - PRZESADZIĆ.

PRZERZYNAĆ, ob. Przerżnąć.    sadzono, tedy potrzeba je na zimę przykrywać mierzwą

PRZESĄCZYĆ cz. dok., sącząc przemknąć, burifyftcfertt ; Rag. etc. Cresc. 113. PRZESADNY, a, e, — ie adverb., prze-prosuzitti.    sadzający, z przesadą; überireibenb, übertrieben; Ross. qo-

PRZESĄD, u, m. ; (Ross. nepecy^ = posądzenie, nepecy4U    nopHbiä, npnopemb, (ob. Czupurny); Eccl. npeB0CX04H-

rewizya procesu) ; Eccl. noc^^CHHic ; Vind. ofoda*kara;    TeibHbiH. Zart tym samym jest naganny, gdy jest zby-

1) przesąd, ‘peresud, jurysdykcya, ©eridjtSbarfeit. Kto tni, dziecinny i przesadny. Mon. 70, 100. z szlachty w mieście sądowym ma domy, będące nie PRZESADNY, a, e, — ie adverb., pełen przesądów, uprxe-pod przesądem miejskim, ale pod prawem szlacheckim....    dzenia, öofl Somrtfieile ; (Sorab. pżeszudniczki censorius);

Czack. Pr. 325. — *§. Prysud czyli 'peresud jest nagro-    Ross. npe4'b0cy4HTejibHbw, npe4'£yB'kpeiMbiH. Przesądny

da za pracę sądzenia. Czack. Pr. 2,73. ©ebneren für ben    człowiek. PRZESĄDOWY, a, e, od przesądu, Sorur»

9ttdjter, wina pieniężna prawna po przegranej sprawie,    tbeilś * , tmrurityeilig. PRZESĄDZIĆ cz. dok.; (Boh. probte gerid;tlid)e ©elbjłrafe nad) oerlornem ^rocejfe, Çrocejlfo-    sauditi cadere causa; Vind. perfodit damnare; Rag. pri-

ften. (Ross. npOTopt, npoTopH unkoszta sądowe). W kłó—    sûditi sûd infringere senłenłiam alicujus ; Ross. nepecy-

tni między żydami grzywny, alias przesąd, nie do sę-    4Htb , nepecyac4aTŁ sprawę przerewidować) ; Ross. npo-

dziego miasta, ale do wielkiego    xiçcia należą. Czack. Pr.    cy4HTb ; wyrok po osądzeniu uczynić, wyrokiem skazać,

94. Gdy sąd ziemski co komu    na‘ kim przysądzi,    tedy    zdawać ; enbltd) abfpredjen, öerurifietlen. W słusznym gnie-

od przezysku tego kto zyszcze,    mają sobie brać za    pra-    wie bierz zemstę z przesądzonego winowajcy. Psalmod.

ce swoje przesądu, i z tego przesądu ma przyjść    gro-    96. (Ross. nepecy4liHK’B posądziciel, krytyk, przesądza-

szy dwa sędziemu a podsędkowi jeden. Stat. Lit. 121.    jacy drugi raz sprawę; Sorab. 1. pżeszudnik censor).

Deputaci Litewscy, jeżeli co aktorowi przysądzą, od tego    Przy waszej majętności daję Eufrozynie plac w siołku,

przesąd alias ‘peresudy brać mają. Vol. Leg.'i, 1526. et    aby żaden z następców nie przesądzał dania tego. Steb.

1406. Od przesądów wszelkich na rokach i roczkach ,    98. (t. j. nie pieniał się o to). — §*, Przesądzone ro-

od dekretów, po złotemu. Vol. Leg. 7, 404. *Peresudy    zumienie. Krom. 5. przesądne, uprzedzone, üoruriljeiltg.

zniesione, a salarya naznaczono. Vol. Leg. 2, 1683. et    Powszechne to jest przesądzenie u nas, iż rozumiemy,

1406. Sędziowie od wszelakich spraw, aby żadnych    że rolnictwo jest kunsztem najpodlejszym, Mon. 73, 767,

przesądów nie brali. Vol. Leg. 2, 1683. Od prawa my    Eccl. npe4Cy5K4eme. Przesądzić, przesadnie osądzić, Ross.

Hospodar nic nie mamy przesądów brać, także i pano-    npe4'B0cy4HTb, npe4EOcy>K4aio ; Eccl. npet40cy*4aio,

wie rada nasza przesądów brać nie mają. Stat. Lit. 108.    npe4cy*4y praejudico.

— 2) Przesad, przesądek dem., uprzedzenie, prewencya, ba§ PRZESADZIĆ , f. przesadzi cz. dok., Przesadzać niedok., Sorurtfieil ; Boh. predsudek ; Sorab. 1. pżeszudżeno ; Croat.    Boh. presadjm , prosadjm; Sorab. 1. pżeszadżicż , pże-

prevzetnoszt; Ross. ne4pa3cy40K'B , npe4pa3cj5K4enie,    szadżowacż, pżeszadżuyu ; Carn. presejam ; Vind. prela-

npe4’ByB,fepeHie, npe4'BOcy5K4eHie. Ślepy przesąd gubi kra-    diti, prefajati ; Croat. przeszagyujem ; Rag. prisâditi,

je. Zab. 12,293. Zabi. Powszechny pospólstwa przesądek    prisaghîvati ; Bosn. prisaditi ; Ross. nepeca4HTb, nepeca-

mimait, npoca4HTb , npocamiiBaio, Bbica4HTb, Bbicaacn-BaTb; Eccl. npeca5K4aio, npocaîK4aK) ; a) transport., przesadzać z miejsca na miejsce, przenosić; umfefcrit, um» pftoitjen, umftecten, überfein, übertragen. Płonne gruszki z lasu przesadzone, lepszy owoc rodzą. Sk. Kaz. 420. Czas przesadzania drzewek najlepszy w jesieni. Kluk. Roił. 1, 116. Przesadzona płonka niesporo roście. Cn. Ad. 945. Przesadzać urzędnika do inszego powiatu, na inszy urząd. Tr. Pastuchowie zdrowe owce od parszywych przesadzają, aby się nie mieszały, i same od siebie nie kaziły. Glicz. Wych. B 4. (dzielą, oddzielają, odgradzają). — §. To jest staranie najlepsze, które wżdy czasem jaką krotofilą bywa przesadzone. Rej. Zw. 15 b. (przeplatane). — §. Przesadzić kogo przez kij. Teat. 29. c, 28; przez nogę. Pot. Syl. 304. przerzucić go przez nogę, przewinąć, pr. et fig.; einen über ben ©toef fpringen lajfen, lfm überä Sein werfen, ein Sein unterlagen. Jeżeliby tu złodziej jaki kraść ppzyszedł, to go tak przez kij prze-

Jeden

błędny konwulsyjne choroby za dyabelstwo utrzymuje.

Krup. 5, 618. — §. Abyś tego strzegł bez przesądku nic nie czyniąc, na inną stronę się nachylając. 1 Leop.

1 Thim. 5,21. (w osobach nie brakując. Bibl. Gd.); bez-parcyalnie, bezstronnie, unpartljepifcl).

PRZESADA, y, i, a) przesadzanie, przeładowanie w czym, przetężanie, przebieranie miarki; ba$ 3utvettgri)cn, Heber» treiben, Ueberfpannen; (Slov. predsadzowatelka, predsadzu-gićnost transpositio , zwiśowatelka hyperbola; liag. nado-stavka ; Carn. svishatnost) ; Sorab. 1. pżewzatżo, cf. prze-wziąć; Ross. neneHŁe, meMaiicrBO. Byłaby to wielka przesada, wszystkie dawne rzeczy odrzucać. Cyank. Log. 43.

Mierność nie ufa sobie, zniżać drugich rada; Inna jest szlachetnego umysłu przesada, Nikomu nie ujmuje, swa siła go niesie. Dmoch. Szt. R. 87. (przemogą). — §. Na przesadę, uganiając się, na wyścigi, emulując; mełtetfernb,

Hm bte SBctte. Na przesadę to raz w raz ogłaszali. Ust.

Konst. 2, 234. N. Pam. 22, 2. — b*) Przesada , (Sorab.

1. pżeszada płonka, cf. rozsad; Croat. preszad; Dal.    sadzę, że    tu    więcej    nie zajrzy. Teat. 52. c, 57.

raszad ; Ross. Bbica4Ka , npoca4Ka przesadzenie płonek),    drugiego    jak    mógł    powalił przez nogę, ba i przez kij

miejsce do przesadzania szczepów, ein Umpflanjungêpla^, przesadził. Opal. Sat. 52. — b) Superand: Przesadzić eine Saumfctynle; (Bosn. prisad ; Croat. preszacfósche, pre- kogo, przewyższyć, przejść, przeważyć, celować, etttett szadni vert). Jeśli przesady albo zagródki bywają w zi-    übertreffen.    Ja się    w muzyce bardzo kocham, i    przy-

mnych stronach, w którychby rzeczy subtelnej natury    znam »ię,    ze    mnie    w tym nikt nie przesadzi. Boh.    Kom.

3, 154. Radaby we wszystkim przesadzić rywalkę. Teat.    rati, prostrjêti; Sorab. pzeztźeram pertendo) ; Sorab. 2.

52. d, 90. — c) Exccss. Przesadzać, miarkę przebie-    płachta, (ob. Płachta) ; Carn. erjûha, pogrinâlu, ruta,

rac, zbylkować, (cf. przeskrobać, przestrugać, przeso-    pert, (cf. Parć); Vind. jerufhe, arjuha, erjuha, plahuta,

lić, przepieprzyć); jumeltynn, Überfein, Überloben, über*    plahta; Croat. plahta, vilahen; Rag. plätno (ob. Płótno),

treiben; Carn. premojstrim, preusâmem, preusęf.i; Vind.    pognàva, (ob. Pogiąć), ùbrus, (cf. Obrus); Slav. bîlà

premoislriti, preshkunfhtati, premodriti, samojstruvati,    ponjava, vilân ; Bosn. pognava, płatno od odra, pogna-

sametalnostuvati, samoistriti; Bosn. et Rag. nadostavgljati;    viça; Ross. npociHHH, npocTHHKa; Eccl. npocmpaM j

Eccl. npe6e3MtpcTBOBaTH , npeB0CX04HTŁ Mtpy ; Ross. ne-    płachta łóżkowa , którą nad pościelami rozpościerają ; bfl3

neHHTbca. W każdej sprawie trzeba się wystrzegać prze-    Setttnd), Settlflfen, Ceintud). Wszystko morze stanęło,

sadzenia. Kras. Pod. 1, 12. Bądź więcej, niżli sławnym,    równie jak zwierciadło, Żagle próżne od wiatrów jako

więcej niż bogatym, Bądź więcej niż szczęśliwym, a coż    prześcieradło Zawieszone, okrętu popychać nie mogą.

przyjdzie zatym? Oto! iżbyś przesadził i nie był szczę-    Jabi. lei. 330. Prześcieradłko, linteolum. Mącz. Do gie-

śliwym ; Miej co masz, a miej kontent; to szczęściem    rady należą przykrycia łożne albo kołdry, prześcieradła,

prawdziwym. Kras. List. 145. Nie odstraszą zbytecznym    bodlocby. Szczerb. Sax. 135. — *§. Złożył Jezus szaty

ogniem zarażone Kraje kupca chciwego ani przesadzone    swe a wziąwszy prześcieradło , przepasał się ; umywszy

Mrozem gwałtownym pola. Groch. W. 548. I ów rozu-    nogi uczniom, ucierał je tym prześcieradłem. Sk. Kaz.

mem bardzo nie przesadził, co mi do panny przyszedł-    154. Bibl. Gd. Joan. 13. (ein @d)urj. £ut|>., fartuch, rę-

szy, z regestru słćwka stawia. Gorn. Dw. 305. nie zby-    cznik). PRZEŚCIERADLNY, a, e, od prześcieradła, 33ett*

tkuje w rozum, er Jjat eben niefyt ju ciel SSerftctnb. Prze-    lafeit *, Setttud) ; Ross. npocTHHHHH.

sadzać kogo lekarstwami, przeładować, einen mit Slrje* PRZEŚCIGNĄĆ, /.prześcignie cz. jedntl., Prześcigać niedok. ; ne^en überlaben. Cn. Th. Przesadzać działo, rusznicę,    Boh. predstihnauti, predstjhati ; Rag. pristighnuti ; Ross.

przesypować, przeładować, ib. ein ©etnefyr überlaben. —    nepecTunB, nepecTHran»; Eccl. KAßHTH, npe4Óiry, npe4-

Pisarz ten w głębokim poruszeniu swoim przesadza złe,    Teny; ścigając przebiedz kogo, uprzedzić, ubiedz, przejść

i zaciera dobre. Gaz. Nar. 1, 253. (zbyt wielkim wysta-    kogo w czym, przesadzić, przezwyciężyć; einem JUöor*

wia złe, er übertreibt, mad)tê ćirger alê eö ift). Przesa-    fomnten, einem öorlaufen, einen übertreffen, befiegen. On za-

dzać się na co, w co * zbytnie się ubiegać za czym,    cne poprzedników swych dzieła prześcignie, I kraj z

übertrieben nad) etrnaê ringen, trauten, (treben. Ci co się    opłakanego letargu wydźwignie. Nar. Dz. 2, 50. Wie-

na stroje więcej, niż ich stan niesie, przesadzają, i sła-    szcze tuszy mi serce, Ze twe i moje pieniem prześcignę

wie i workowi szkodzą. Budn. Apopht. 159. Przesadził    oszczercę. Zab. 6, 378. Nar. — §. Neutr. Do sadu przy-

się w rozum, by Tatarzyn w zbroje. Rys. Ad. 55. (pustki    biegła, Żeby prześcigających wiśni pilnie strzegła. Zmor.

w głowie, nie wszystkie doma, klepki nie staje). Prze-    Siei. 178. przeźrzałych, zbyt już dościgłych, przestałych ;

sadzanie się na co, affectatio, studium et cura rerum    überretfenb, ntefyr ol$ reif.

optimarum, pulcherrimarum comparandarum. Cn. Th. prze- PRZESEDNI, ia, ie, *trzeciegodniowy, co trzeci dzień przy-sada, cf. przepych. PRZESADZICIEL, a, m.; Bag. pri-    padający. Cn. Th. Dudz. 54. immer über ben anbern £ag,

sàditegl ; Vind. safadnik, safajavez; Eccl. npeca4HTe*b ;    affe brcS) Sage JufdUig, bre^tägig.

przesadzający co, abo w czym, ber Sßerfefcer, ttcbertrager, PRZESEJMIKOWAĆ cz. dok., sejmikując czyli po sejmikach Rebertreiber.— Translator quaesturae, przesadziciel.    Mącz.    przetrawić, przepędzić, przemarnować, aitf bert Sattbtagen

W rodź. zeńsk. Przesadzicielka.    Einbringen, burdjbringett. Pan Cześnikiewicz przesejmikował

PRZESALAĆ, ob. Przesolić.    dwa folwarki. Kras. Pod. 2, 237. PRZESEJMOWAĆ cz.

PRZESARBAĆ cz. dok., [ob. Sorbać , serbać, sarbać 2],    dok., sejmując przebyć, przetrwać, przepędzić, auf bem

(może Łac. persorbere), przełknąć, rerfdffucfen. Komara    2fîetd)êtage jubrtngen, bunffbrtngen.

przecedzacie, wielbłąda pożeracie. Sekl. Math. 23. not. PRZESIAĆ, /. przesieje cz. dok., Przesiewać niedok. ; Boh. «przesarbacie».    prosywati, presywati, podsywâti, podsygi, podsyti, cy-

PRZESCHNĄĆ, f. przeschnie neutr. jedntl., Przesychać nie-    djm ; Slov. osÿwam; Sorab. 2. szasch ; Sorab. 1. fayu,

dok. ; Boh. preschnauti, presychati, proschnauti ; Vind.    (cf. siać, cf. sito); Vind. prefiti, prefjati, prefejati, fita-

prevfehniti, prevsufhitife ; Rag. prisahnutti ; Eccl. npe-    ti, skusfitati, skus litu spufhati, prerehati, prefhivat,

CHxaio; Ross. nepecoxHyTt, nepeeaxan,, npocoxHyTb,    skus fitu tozhiti, pretozhiti, vunfitati, vunsrefhetati, isre-

npocbixaTL; wskróś suchym się stać, burdjtrocfncu, ait*    lhetati, vunsrefoditi, prefoditi, prefojati; Croat. presze-

troefuen burd) Itltb burd). Niema się obawiać, aby tak drze-    avam, obehinyavam, ressetam, zhiniti; Dal. sziyati, sztroiti,

wo zbytecznie przeschło. Jak. Art. 3,175. Przeschły, ze-    (cf. stroić); Hung. szitalni, szitalok ; Bosn. prosiati, pri-

schły, nazbyt suchy. Cn. Th. (Ross. nponaxHyit długo    siati; Bag. prissiati, prisjeevam ; Ross. nepectaTL, ne-

na suchoty chorować).    ,    pechßaTL, npocium,, npoc-feßaiL, Hactaib, HactBaTŁ,

PRZĘŚĆ, PRZĘŚCIE, ob. Prząść.    PRZEŚCIE    *    Przejście,    ctflTb, cfeio; Eccl. ciitosib ctio, Graec. (Tr\&co; przez sito

ob." Przejść. "PRZEŚCIEŁAĆ, ob.    Przesłać.    przetrząsać, bttrd)ffeben. Mąkę przesiać dobrze z otrąb.

PRZEŚCIERADŁO, a, n., PRZEŚCIERADŁKO, a,n., dem.-,    Syr. 437. Mączka przesiana przez gęste sito. Jak. Art.

Boh. prostëradlo ; (prostru, prostirati rozpościerać; Vind.    3, 301. Krumi. 43. Przesiany, pytlowany Ross. chthuä.

trofiti ; Carn. trasyti sternere ; Bosn. stirati ; Rag. prosti-    Śmieci się zostawają, gdy przesiewają reszotem. Radź,

Syr. 27, 4. Szatan pożądał was,    aby    przesiał    jak    psze-    przeczekasz sie, posiedzisz chwilę. Cn. Th. bu wirft bi$

nicę. W. Luc. 22, 31. ftdjten.    Przesianie    Rost.    npoctB*.    bort fûtt fffcęn, lange genug warten muffen.

PRZESIADAĆ, ob. Przesiedzieć, ob. Przesieść. PRZESIA- PRZESIĄKNĄĆ med. jedntl., Przesiąkać, 'Przesiękać niedok., DACZ, a, m., który się przesiada z konia na koń w bie- siąknieniem przeniknąć, przemoczyć, butcfyfttfem; Ross. gu, desultor. Cn. Th. ber oon einem fflferbe auf ba$ anbre npocflKHyrb, npocHuaTL.

uberfpringt. PRZESIĄDZIE , ob. Przesieść. PRZESIĄGAĆ, PRZESIĘGNĄĆ, PRZESIĄDŹ, przesiągł, f. przesięgnie, prze-PRZESIĄŹŁY, ob. Przesięgnąć.    sięże cz. jedntl., Przesiegać, Przesiągać niedok., a)    prze-

PRZESIĄDŻ, ob. Przesięgnąć. ‘    sięgnąć przez co, über etwa$ fiinreidjen, burdjreicben,    burd)*

PRZESIEG, przesieki, /. przesiecze, przesiekę cz. dok., Prze-    langen. Przesiągnij po księgę przez stół na okno. Tr.

siekać niedok. ; Boh. prosekati ; Vind. skufsekati, prefe-    Była tam winna macica tak wielka, iź jej chłop rękoma

kati, prefekat; Croat. preszekujem, izpreszekam ; Rag.    nie przesieże w szerz. Biel. Sw. C b. nie osięgnie, nie

prosjecchi, prisjecchi ; Dosn. prisicchi, odsicchi ; Slav.    dosięgnie; umfaffen, erretten. Tak daleko nie mogą prze-

prisichi ; Eccl. iipncnqui, nßüCtKJTii, npociitaio ; Ross.    siądź. Żarn. Post. 3, 715. dosiądź, dostać, bi$ bin reidjen.

nepectuB, nepecfenaTB, npoctub, npocfenaTb ; siekąc prze-    Syn nie mógł do ojca na wysokość niebieską przesią-

ciąć, burcbfyacfcn. Przesiekaj koniowi zołzy puszczadłem.    gnąć , gdyby go był ociec na nizkość ziemską nie posłał.

Cresc. 529. Ptacy, którzy w ustawicznym lataniu są, mają    tb. 254 b. (dójść). Za znak kościoła wystawiają dawność

piersi, jakoby kończaste, aby tym snadniej powietrze    lat i dawne przesięzenie czasów, ii te są kościoły praw-

przesiekali. Sak. Probl. 116. PRZES1ECZ, y, z. ; Ross.    dziwę, które są pierwsze i dawniejsze. Żarn. Post. 3,

npocbua; przesieczona droga, ein burtfigefiauener fficg. {Ross.    27. (ciąg, pasmo, trwanie). — b) Excess. Przesięgnąć,

nepectuKa przecięcie, punkt przecięcia; Croat. preszèka ;    zbyt daleko zasięgnąć, przenieść, przesadzić; ju meit rei*

Bosn. prosjek, prosik, obistronięa * obosieczna siekiera).    d)en, greifen, übertreiben. {Ross. nepemaruyTb przekroczyć).

Przesieczy siekierkami przez nacisk on srogi I przez ciała    Albo przesięże abo nie dosięże. Hipp. 13. — §. Supe-

czynili martwe sobie drogi. Zimor. Siei. 237. Przesiecz    rat. Przewyższyć, celować, übertreffen; Vind. prefezhi,

dla wojska przez las robiono. Biel. 710.    previfhati; Carn. presezhi, presęshćm, (presęshnost ex-

PRZESIEDZIEĆ, f. przesiedzi med. dok., Przesiadać niedok.,    cellentia). Miał przodków męźe wielkie, męstwem je

Przesiadywać frequ., przesiaduje pr. cont.\ Boh. prese-    przesiągł; miał uczone, nauką je celował; miał prawne,

déti; Ross. iipociiA^Tb, npocnuuiBaTB, (cf. nepecHAiTb) ;    prawem je przeszedł. Orzech. Tarn. 34. Klemens VIII.

1 a) transit, przesiedzieć co, czas niejaki » siedząc prze-    stara się, aby nie tak dalece Piusa V. naśladowcą był,

trwać, przepędzić; bunten, fißcnb burd)bringen, überffjsen.    jako więcej, aby go szczęsnym powodem swoim prze-

Lat niemało u filozofa przesiedzieli, a nic w się nie    siągł. Janusz. Lig. D 4. Pszenicy obfitość wszelką miarę

wzięli. Pilch. Sen. list. 4, 4. Przesiadujący noc Ross.    przesiągała. 1 Leop. Genes. 41. Pewno, że oni będą nam

CHAt^bHHKTi, f. ciiAbABHHita. Całą noc aż do poranku prze-    urągać, Nie żeby cnotą mieli nas przesiągać, Lecz....

siedział, cały dzień aż do nocy przechrapał. Zab. 13, 62.    Chrośc. Fars. 272. Bóg wieki przesięgnie. Groch. W. 18.

W kaplicach swych dzień i noc ustawnie przesiedzą.    (przetrwa). Boże, obietnice swoje skutkiem zawżdy prze-

Paszk. Dz. 98. Gdy krogulec pokarmu trawić nie może,    siężesz. J. Kchan. Ps. 199. Jak sześć przesiągło dwiema

§*. Przesiążły koń, przerosły, übergroß. Trzeba obrać stadnika wzrostu krępego, zsiadłego, dużego, nieprzesiążłego. Hipp. 13.

nie dawać mu nic, aż gardło przesiedzi. Cresc. 617.    czterech, tak też nie dosięga dziesiątego czterema. Petr.

(przetrawi). — b) Absol. Przesiedzieć, długo posiedzieć;    Eth. 103.

lauge ffßen, ffßen bleiben. Baw ją, pieść, rozśmiesz, w noc długo przesiaduj. Zab. 13, 359. Druzb. — §. Przesiedzieć ^kedy, przeleżeć, bawić, bywać; ocrweilcn, ftßen TRZESIELIC cz. dok., siedlisko przenieść, {ob. Sieło, sio-bletben, jtct) auffialtcn, 3lt befugen Pflegen. Najwięcej w do-    ło) ; Vind. prefeliti, prefeluvati, feliti ; Ross. nepeceMTB,

mu moim przesiedział. Teat. 10, 96. Ustawicznie u stryja    nepeceMio ; Eccl. npeceaaio, in eilte anbre Sßofmung über*

jego przesiadam. Teat. 4, 52. Zawsze u Hortensyi prze- - fiebeln, übertragen, oerfeßen. Prosimy boga, aby dusze siadają. Teat. 23. d, 40. Co za ukontentowanie w usta-    zmarłych przesieli!, t. j. przeniósł. Sak. Dusz. 157. Aby

wicznym z mężem przesiadywaniu. Teat. 52. d, 22. (mie-    przesielone były, tam gdzie światłość oblicza jego. Smotr.

szkanie z mężem). Fatalne jest w miłości bezprzestanne    Apol. 147. Vind. preielitife; Croat. presztdyujemsze ; Bosn.

z żoną przesiadywanie. Teat. 52. d, 79. Gdzieś był na    priselitise, odselitise emigrare, transmigrare; Carn. pre-

ten czas i kędyś przesiadał, Kiedym ja ziemi granice    seluvanje emigratio, transmigration Eccl. nfrtceiiBMiWŁ

zakładał! Chrośc. Job. 147. — §. Chleb orkiszowy bywa    przychodzień; Ross. nepecejeiieus, (npoceJOKB, npoce-

dobry, żeby nie był w piecu przesiedziały i spalony. Cresc.    Ąopora droga przez wieś).

165. (zbyt długo zostawiony w piecu). — 2) Przesiedzieć PRZESIEŚĆ, przesiadł, przesiędzie, przesiądę med. jedntl., kogo, vincere aliquem sedendo. Cn. Th. einen überfffcen,    Przesiadać niedok.; Ross. nepecicTB tnpocbcTb, npoct-

ben Ißort^eil über tjin erhalten im 6tfcen, SBarten :c., propr.    AaTB pokazać się, jawić się); przesieść komu, fałdów

Sufeßen, ifim Iäfftg fallen, überläfiig merben. Bolesław poruszył się na Kazimierza, wziąwszy na pomoc książęta Pomorskie, którym też był przesiadł Kazimierz. Biel. 150.

et transi. {Ross. npeAcfeAbTB, npeAcfciKAy wyżej kogo    przesiadać komu, przykrości mu wyrządzać, tr. einen part

siedzieć, npeActAaTeiBCTBOBaTB prezydować). Nie przekonasz go, nie przegadasz, nie przesiedzisz, nie przegwarzysz. Cn. Th. 518. — Przesiedzisz się tam rec.,

Iz miasto to bardzo było przesiadło królowi, znowu świeże żołnierze tam posłał. Biel. 387. — g. Imperson. Przesiada komu czego, proprie jako gruszek niektórych, aegre et cum molestia trajiciuntur per guttur aliqui cibi ob vim stypticam, aut avide et majoribus bolis demissi.

kogo); przeforsować, siląc się przesadzić, przetężyć, übernehmen, überfpannen, übertreiben, mit su großer Straft betreiben. Strzeż się, abyś twojej natury nie przesilił i nie przeładował. Tr. PRZESILIĆ się recipr., przeforsować się, nad siły swoje przesadziwszy moc stracić, wysilić się, wyczerpnąć; nad) ju großer Slnftrengung ermatten, nafy laßen ; Boh. namocy, namohl, namohu , pachtugi se. Samo złe z czasem się przesili. Zab. 11, 375. Zabi. Długim spaniem ciężki ból przesilić się może. Bardz. Trag. 506. Ćhoroba się przesiliła. Krup. 5, 389. Przesilenie choroby etc.; remissio morbi, malorum, doloris. Cn. Th. baS 9?ad)laffcn, ©eltnbermerben ber Stranftyett. Sposób, aby się ocet nie przesilił, śleszk. Ped. 137. z kwrasu utracił, »on feiner Säure »erlteren, überfauern. — Astron. Przesilenie dnia , gdy dnia poczyna ubywać, a nocy przybywać. Śleszk. Ped. 380. śrzodek lata, najdłuższy dzień a najkrótsza noc w lecie, ber längfte £ag, bie Sonnemoenbe trn Sommer; Carn. kres; Vind. kriefs, fonzhnu obernilu, fonzhni pozhitek , fonzhni naklon , fonzhna staja , fonfhnu obstatje; Croat. szunczosztaja; Eccl. B03Bparb cojHuy. Przesilenie nocy, śrzodek zimy, najdłuższa noc a najkrótszy dzień; ber fürjefte £ag, bie Somtemuenbe im Śtnter. Nazywamy te punkta pospolicie przesileniem dnia z nocą, albo punktami stanowisk słońca. N. Pam. 19, 74. — Przesilić się, ad summum venire-, eê aufê §Öd)fte britt* gen, feine ganjen Kräfte.aufbieten. Mówić będzie potomność, że się przesiliła Dobroć we mnie, jak w Sylli okrucieństwa siła. Teat. 46. d, 44. — §*. Często na mię walczyli , ale się na mnie przesilić nie mogli ; non potuerunt mihi. Wróbl. 504. nie przemogli mnie, fie Ijaben mtd? nidjt überwältigt. PRZESILICIEL, a, m. ; Vind. prefilnik

Cn. Th. 855 ; Garn. presęda se mi, e3 bletbt einem tnt $alfe ftecfen, würgt t|n, n>tU nid&t ÿerab. — Fig. Przesiądzie -ć tego, nie pójdzieć to płazem. Dudz. 54. nie przepiecze-ć, nie odrze-ć sucho; btt wirftS nod) büßen, e$ wirb btr nid)t [o Çittgctytn. Przepłacisz tego, przesiądzie-ć tego; stanie-ć to kością w gardle. Cn. Ad. 976. Potępialiście sprawiedliwego, a on się wam nie sprzeciwiał, teraz ci wam juz tego wszystkiego przesiądzie. W. Post.

W. 2, 66. Kosz. Lor. pr. Baz. Hst. 13. Potym i tym, którzy przedawali żywności, na pieniądze się łakomiąc, tego przesiadło, gdy i samym potym nie dostało. Biel.

578. PRZESIEŚĆ się, PRZESIADAĆ się rec., przemienić miejsce siedzenia; Garn. presędam se, umftpen, einen etnbern ©i$ neunten, ftd) wo anberS ßtnfeßen, nteberlaßen.

(Bosn. posistise, propusti zemglja terra desedit, ob. Spadać się; Eccl. npoct4aioca disrumpo; Ross. npoct4’£, npoctAHHa przemieszane , srokate włosy ; npoctAHHa przerwa). Przesiadać z miejsca na miejsce, mutare locum. Cn.

Tli. feinen ©iß »eränbern. Wnet na luby brzeg przesiędą się z fali, Co go tak dawno z westchnieniem żądali.

Przyb. Luz. 526. Przesiadać się z konia na koń. Cn. Th.

»on einem Çferbe auf baê anbre Reigen, bie ßiferbe wedßeln.

— Transi. Przesiadł się z konia na krzesło, na lecie mu bardzo zeszło. Pieśń. Kat. 169. mutavit equum sedili, obrał spokojniejsze życie ; er ßat ftd) ein rußigere^ Seben gewählt. Muszę się przesieść z konia na wóz, a z rogoży na materac. Biel. Hst. rej.\ (Prov. Slov. Skonana * przemagający, przezwyciężający, ber Ueberwälttger. osia presednuf, cf. poprawić sobie).— *'§. W głazy prze- PRZESIODŁAĆ cz. dok., inaczej osiodłać, umfatteln; Vind. siadły się ciała; versa sunt. Zebr. Ow. 250. przemieniły prefedlati; Ross. nepeci4aaTb.

się, przeobraziły, przeszły, poszły w głazy.

PRZESIEWAĆ, ob. Przesiać. PRZESIEWACZ, a, m., co przesiewa, ber 3)urd)fieber; Vind. fojovez, rethrar, (cf. rc-szoto) ; Ross. MyKOCiii, f. Mynocia. W młynie prze-siewacz, naczynie, przez które mąka przepada; bie Klap* per in ber füîü^le, fo an ben SRurnpf fdjlägt. Tr., Ross. My-KoetHB. PRZYSIEWINY plur., przesiane rzeczy, baê 2)urd)* gejtebte. Tr. PRZESIEWNY, a, e, od przesiewania, do przesiewania, jnm ©urdjfieben; Ross. npoctßaiLHHH, ch-

HTeiBHHH.

PRZESIĘZENIE, ob. Przesięgnąć.

PRZESIL, u, m., przemoc, bie Uebcrmadjt. Już nas ani przesił ościennych mocarstw, ani domowy nie gnębi. Kur. Pet. ded. Moskwa zasadzona na mocy gwałtu i przesiłu. ib. i. Zdrowo jest tyle rzeczy wiedzieć w słusznej mierze , Ile ich rozum w siebie bez przesiłu bierze. Przyb. Milt. 215. (bez wysilenia, bez przymusu).— §. Na prze-siły, na przesadę, na wyścigi, ze wszystkich sił z obu stron walcząc; urn bie SBette, auS aller 93îad)t. Gdy się w zbytkach na przesiły Egipt z Assyryą o pierwszość kłóciły .... Przyb. Milt. 30. PRZESILIĆ, f. przesili cz. dok., Przesilać niedok.; Vind. prefilit, prefiluvati ; (Ross. nepeciiiHTjb, nepecaiUBaTŁ, ochiitł, ocHJUBati przemódz

PRZESKOCZYĆ, f. przeskoczy cz. dok., przeskakuje pr. cont., Przeskakiwać frequ.-, Boh. preskoćiti, preskako-wati, proskociti, proskakowati ; Sorab. 1. pżeszkocżżu , pżeskakuyu ; Vind. preskozhiti, preskakati, preskakuvati, zhriesskozhiti, zhriesskakati, skusskozhiti, skusskakati; Croat. preszkochiti, preszkakujem ; Hung. ältalszököm ; Bosn. priskociti , nadskociti, priskakati ; Rag. priskoccitti, priskâkati, priskaacem ; Ross. nepecKOMHTt, nepecKO-KityTb, nepecKawiBaib, npocKouHTi., npocKOKHyrt, npo-CKanaTb, nepeMaxHyTb (cf. przemaebnąć), nepenpbtrHyTb, nepenpurHBaTb, nponpurHyTb, nponpbiraib, nepenop-XHyTb, (cf. pierzchnąć); Eccl. npocKaKyio; §. a) przeskoczyć co abo przez co, skokiem przebyć, przesadzić; burcfyfprtngen, itberfprittgen. Gdzie nie można przeskoczyć, tam podleźć trzeba. Zabi. Fir. 54. Fot. Arg. 412. Rys. Ad. 14; Slov. kdé né możes preskoćit, prekroć. Nie-stetyż wszędzie nie przeskoczym dołu. Wad. Dan. 9. Nie już ten przeskoczy, co sobie hup ! powie. Pot. Arg. 655. Nie mów hup, aż przeskoczysz. Budn. Apopht. 47. Jabi. Ez. 78 ; (Slov. né wiskag (né hwizdag), eśćes ne pre-skoćil; jeszcze nie wykrzykuj, nie tryumfuj przed czasem). Przeskoczyłby pies abo kot ten mur. Cn. Ad. 945. (niewielka rzecz). — Transi, fig. Przeskoczyć co, nie

uważać, przeoczyć, opuścić, przeminąć; überljüpfen, über* geben. Przeskoczył wiersz w czytaniu. Tr. Kanon, o przenoszeniu biskupów, dla pożytku 'drugdy kościelnego, przeskoczyć się i rozgrzeszenie mieć mógł. Sk. Dz. 849.

abfrafcen, bur# unb bur# rabtren. Transferts et ad alias adiones humanas * Przebierać miarę, przesadzać, z klubów wychodzić, przestąpić, przekroczyć, przeskoczyć; e$ übertreiben, ft# $u tuet erlauben, über bie ©#nur bauen. Wyższe i niższe stany, i wojska i dwory, Wszystko czasem przeskrobie, trzeba je poprawiać. Zabi. Zab. 75. Uważałem, żeby w czym nie przeskrobać. Jabi. Tel. 45. Prędzej można wybaczyć, choć czasem przeskrobie, córce, ale ty, jużeś stara, a jeszcze lada co. Zabi. Z. S. 58. Już też te żarty przeskrobane. Teat. 7. b, 87. Zab. 12, 101. Sed peculiariter sonat przeskrobuję : nimis ac-curatus et rigidus sum censor, exador, politor. Cn. Th.

Przeskoczyć co, przestąpić, przekroczyć, überf#reiten.

W tym zamierzone granice przeskakujemy. Smotr. Lam.

200. (z nich występujemy). Abyś czasu naznaczonego nie przeskakował. Haur. Ek. 7. Wstydu ludzkiego granic przeskoczenie. Smotr. Lam. pr. — §. b) Przeskakiwać co, skakaniem co utracić, przemarnować. Cn. Th. rcrfprtngen, mit ©pringen unb ïattjen Einbringen, uertfiun. Całe dni i nocy przeskakuje. Tr. skacząc przepędza. — §. Przeskakiwać się z kim recipr., doświadczać się z kim ska- PRZESKRZYPAĆ, f. przeskrzypie cz. dok., przeskrzypuje cząc. Wiod., mit einem urn bie SOBette fprtugen. PRZESKO-    niedok., skrzypiąc przegłuszyć; Ross. npocKpmrfcTt, über*

CZKA, i, i., która przeskakuje, skakaniem dokazuje, et»    fnarreit, fitarrenb übertäuben, überf#reien. Skrzypliwe drzewo

ne ©pringertnu. Parysa wyrok bardzo ladajaki, Jabłko miał    zdrowe przeskrzypuje, Jeden zły wielu dobrych zepsuje,

dać godniejszej, nie przeskoczce takiej. Tward. Pasq. 16.    Zegl. Ad. 99.

Przeskoczka, panna bez wianka, bez czepku, panna po PRZESKUBNAĆ cz. jedntl., Przeskubać niedok., skubiąc prze-połogu, eine ju $att ©efommene. PRZESKOCZNY, a, e, trwać, wciąż poskubać, na nowo poskubać; bur#$upfen, przeskakujący, do przeskoczenia; überfpriugenb, JU über* t)0tt Weitem jupfett; Ross. npocKOÓMTŁ, npocKUÓiHBUTŁ, fprtugen, Überfprtngbar. Nieprzeskoczne prawa natury. Nar. nepeTepeóiiTŁ, nepeTepeóniBaTi,.

Dz. 1, 28. nieprzestępne, nieprzekroczne. PRZESKOK, "PRZĘŚL. Zab. 15, 10. Kniaź., ob. Przęślica. PRZĘSŁA¹, u, m. ; Boh. preskaćka; Ross. nepecKOKb ; przeskoczenie, ob. Przęsło.

baê tteberfpringen, ber Iteberfpruug. (Vind. preskok, poskok 1. PRZESŁAĆ, przesłał, f. prześciele cz. dok., Prześcielać »skoczek, robak; Carn. preskok agger, incursio). Zart-    niedok.; Boh. prestlati, prestlawati, prostrjti; Sorab. 4.

kiemi przeskoki już w pierwszym stawa szyku, już osła-    fredź zafcżewu; Ross. nepeeTiaTb, nepecTiuaTŁ ; §. a)

bionych posiłkuje. Pilch. Sali. 117. Z rozpaczy wyjść    inaczej posłać łóżko, umbetten. Choremu jak najczęściej

do kosztowania najmilszej szczęśliwości, jak przeskok    trzeba pościele prześcielać. Haur. Sk. 417. Łóżko codzień

prędki i niespodziewany! Teat. 49. b, 113.    Wada prze-    choremu dwa razy przesłać potrzeba. Krup. 5, 357. W

skoków z jednego w drugi sposób. N. Pam.    11, 206.—    czasie prześcielania, niech chory tak długo na krześle

£. Przeskoki, przebiegi, przesmyki; ©#Iei#U)ege, ©#lupf*    siedzi, póki łóżko nie będzie przesłane. Krup. 5, 367.

rnege. Przydał mu dwóch przewodników, przeskoku po-    Teat. 30. c, 42. Prześcielanie Ross. nepecTiiiKa, nepe-

dróżnego dobrze wiadomych. Krom. 565. viarum peritos.    CTHjaHie. — §. b) Prześcielać, przekładać co czym, prze-

Miejsc onych w tym lesie przeskoki dobrze    wiedzieli, ib.    płatać, przegradzać; mit ettuaS bttr#lcgen, Jtt)tf#en etroaâ

97. Wilki mają swoje przeskoki koło owiec    zamkniętych    jjtnetn ^0en* — ^9- P°d czas panom jest odmiana miła,

2. Zawsze radość nam frasunek jaki prześciela. Morszt. 157. Bojaźń przeplatać i prześcielać nadzieją. Pilch. Sen. list. 94. — §. c) Transi. Prześcielać sobie drogę, gotować, przetorować sobie drogę, ft# ben 2Beg bafmen. Cn. Tli. szlaki. Paszk. Dz. 19.— Fig. Przeskoki, sztuki, fortele, 2. PRZESŁAĆ, /. prześle cz. dok., Przesyłać niedok.; So-wybiegi, sposoby, chytrości, ^uuffgrtffe. Bal. Sen. 58.    rab. 1. fcżewu pżez ; Vind. zhrespoflati, napoflati, napo-

©ettenfprihige, SRĆtufe., On nam mistrza chytrego zdrady    fhilati; Eccl. npcnochiaaio, npenocjianie ; Ross. nepecaarb,

i przeskoki odkrył. Żarn. Post. 80. Najlepsi hetmani są    nepecbbiaTb, npocaaTb, npocuiaTb; §. a) posyłać dokąd,

ci, którzy się przeskoków i inszych rzeczy wszystkich    przez kogo ; überf#tcfeu, Überfcubeu, Überma#CU. Przesła-

nieprzyjacielskich umieli dostatecznie wywiedzieć. Kosz.    nie Ross. nepecbiMa. — Fig. Statuę mu wystawił, chcąc

Lor. 153 b.    przez to w najpóźniejsze lata przesłać imię tak wielkiego

*PRZEK0ST. 1 Leop. 3 Mach. 2, ob. Bezkost.    męża. Teat. 53. 6, 17. — §. b) Przesyłać, przedsyłać,

PRZESKOTNICA, y, i., Jeżówka Włoska. Sienn. Wyki.,    wprzód posyłać, t)orau3 f#tcfeit ; Boh. predeslati, predsy-

ber (Srbbeerbaum. [Boh. preskok, prekot na złamaną szyję).    lati; Eccl. npe4nocbiiaio. Gdy zacny jaki monarcha do

PRZESKROBAĆ, /. przeskrobie cz. dok., przeskrobuje pr.    jakiego miasta wciągnąć ma wolą, przesyła przed sobą

cont.; Boh. prośkrabati ; Slov. pfeskrabati ; Ross. npo-    posły, jednych wprzód, którzy z daleka, drugich ^po-

cupecTb, npocKpcóaio, npoci<oó.iHTb, npocnaÓMBaTb ; §.    śledź, którzy z bliska przyjazd jego opowiadają. Żarn.

a) skrobiąc przeczyścić, but'#fra£eu, bur#f#abcn, bur#ra*    Post. 6 b. Niemasz choroby znaczniejszej, któraby kilką

birett, auSrabtren, praeradere, trochę zerznąć. Cn. Th. —    dniami znaków jakich przed sobą nie przesłała. Pilch.

§. b) Excess. Przeskrobać ut przestrugać, ultra modum    Sen. task. 7.

rädere, nimium radendo attenuare; ju otel f#aben, jU tuel PRZEŚLAD, u, m

w tej odległej koszarze. Tward. Wi. 89. Myśliwcy na- gdy się droga rzecz z tanią prześciela. Petr. Hor. 2. J chodziwszy się dosyć po przykrych gajach, doliznach, po górach, po przeskokach, nic nie sprawiwszy, muszą do domów powracać. Kosz. Lor. 134. Wiedział przeskoki i zaczajne znaki Kuczmańskie i Wołoskie, ba i czarne

§. a) prześladowanie, nagabanie;

folguttg, Knfe^tllltg; Sorab. i. pzezcżeha; Yind. pregon, preganja, preganjstvu, pregajnanje (cf. przegoń), savra-shenje, poditba, obsourashba, obsourashtvu ; Croat. pré-gon, preganyanye, nasztor; Dal. omraza; Rag. progon, progonstTO pótjera; Bosn. progonstvo, ncvogljenje; Ross. -pRZEŚLĄGŁY, a, e, [o szyi pmJęlowatej, eto ßirMMS 3U uana4KH (cf. napaść), Baro»«, Bsraame, HaapacflciBO, p. Szkapa-ć sie bedzie cudna zdała pod cudnym po-My»eBie; Eccl. noraame. Znów slangi, a odporem na    krowcem; a gdy go odkryjesz, alić kłapouchy, albo jaki

n0"?,ZrSpR7F^n!nA^‘v' |⁰³PR7fIi ATiFKrZeSJid’    %• Zw- ⁾⁶⁵- PRZEŚLĄGWA, y, i, ziele,

przeszlad, PRZESZLADA , y^ z., PRZESLADEK, dka, wilczy pieprz mniejszy, Cneoron Theophrasti : SîeUerbfltë.

m. dem., ślak, ślad, trop; bte @pttr, bte ftartlje. Za uciekają- gyr 4503.

cym nieprzyjacielem świeżym jego prześladkiem puścił pR7F^ aKOWAĆ PR7FS7T AKOWAĆ się. Krom. 289. Po śmierci Leszka Rzpltéj społecznej ™ZESLAKOWAC, PRZESZLAKÜWAC

zaledwie prześladek zostawał, vestigium, ib. 250. Skoro nasi na leśny prześladek weszli, wnet WołocHowie z zasadzek wypadają; indaginem ingressi. Krom. 361. Karp.

1, 154. Witołd za uchodzącym nieprzyjacielem tajemną przeszladą z daleka następował. Krom. 435. Śląsko nie zatarło jeszcze i po dziś dzień prześlady początku swego Polskiego. Krom. 327. Prześladki występku zony, conjec-turae. Krom. 166. PRZEŚLADOWAĆ niedok., 'przenaśladować, nagabać, trapić, »erfolgen; Boh. pronasledugi ; Carn. pregajnam; Yind. pregnat, pregain-jat, preganjati savrashit, posourasbiti, obsourashiti, (cf. wróg); Sorab. 1. pżehanam, pżezcżeham ; Croat. pre-gnati, preganyam, pregnalszem, pregànyati, nasztorùjem, zbantuvam, zbantuvati ; Dal. progonim,    ( ob. Prze

gonić ) ; Slav. progoniti ; Rag. progonitti ; Bosn. pro-goniti, nevogliti ; ( Ross. npecatAOBan» gonić za kim) ;

Ross. HaaejKaTt, ( cf. nalegać ) ; Eccl. noraHaio, m-ckomhtł , HacKaKHBaTb, ( ob. Naskoczyć). Nie prześladuje , tylko ten, który do złego przymusza, a kto złe postępki karze abo ich zakazuje, nie prześladuje, ale miłuje. Sk. Dz. 554. Cnota bywa czasem prześladowana ; ale kiedyś tedyś znajdzie swoję nagrodę. Teat. 8 ,

73. Nie jednako rachują prześladowania chrześcian, aż do Konstantyna W.; lecz jedni ich ïicza dziewięć, drudzy dziesięć. Sk. Dz. 67. bte ßfjriftenoerfolgnngen, ob. Prze-

ślad. 1. PRZEŚLADOWCA, y, m., PRZEŚLADOWNIK, PRZESŁAWNY, a, e, PRZESŁAWNIE adverb., bardzo sła-a, m., który kogo prześladuje, ‘przenaśladowca, ber $er* wny, fefir Rertt^tnt ; Croat. preszlâvni; Ross. upecjaBHbiH, »olger; Boh. pronasledownjk, pronasledowatel; Sorab. 1.    npeciOByTbiM ; Eccl. npeuMCHUTLiH, oÓHecusibiH, noBcro^y

pżehanicżer; Carn. pregajnavz ; Vind. preganjavez, preti-    caaBHMbiîi, Be3Ali XBajMMbul. Przesławnie w rzeczach

ravez; Croat. pregonitel ; Bosn. progonitegl, napastnik;    wielkich Rzpltéj służył. Gorn. Sen. 204. *PRZESŁAW1Ć,

Rag. progonitegl; Eccl. noraHHTejb, noraaTejb, tomu-    ob. Uwielbić; Rag. proslaviti; Bosn. proslaviti, uzveli-

Teab. Wybaw mię od wszystkich prześladowników moich.    citi ; Ross. npocaaBHTb, npocaaBBTb.

Budn. Ps. 7, 1. Neron, pierwszy z Cesarzów Rzymskich PRZEŚLEDZIĆ, f. prześledzi cz. dok., Prześledzać niedok. ,, prześladownik chrześcian ; Domicyan wtóry prześladownik. szukać tam i sam, prześlakować ; îlûcbfîtc&eit, nflcfyfpttfiren,

fpctyen; Boh. presljdjm; Sorab. 1. pżeszleduyu. Sposobnego miejsca, zkądby na nieprzyjaciela wypaść, prze-śledzał, quaerebat. Krom. 252.

njarza, pretirarza; Rag. progonitegliza). Bojaźń, ta prześlą- PRZEŚLEPIĆ cz. dok., Prześlepiać niedok., przeoczyć, nie downiczka ludzkiego plemienia. Zab. 11,403. Niemasz tu    postrzedz ; Boss. npocTepeBb, nporja3tTb, liberfeljen, tiicfyt

wilczyc, srogich prześladowiec Młodego drobiu i hiewin-    t»af)tltef>mett; {Carn. preslepim excoeco). Kto mało wie,

nych owiec. Zab. 4, 311. PRZEŚLADOWNICZY, PRZE-    i mało pożąda, ten najczęściej okazyą prześlepi. Mon.

ŚLADOWCZY, a, e, od prześladowania, prześlódujący ;    65, 47. Kiedy żona kokietka, zawsze mąż prześlepi.

SScrfolguttgê* , »erfolgenb; {Rag. progoniteglski). Wszędzie    Zabi. Fir. 99. Może owieczkę tę wilk prześlepi, Bo jest

na cię czatuje nieludzkiej ojczyzny prześladownicza nie-    tak biała jak śniegi. Karp. 1, 39. I mądrzy prześlepia-

nawiść. Teat. 46. c, 10. Lew młody w tym ustroniu dzi-    ją, Gdy swemu rozumowd zbyt ufają. Pilch. Sen. list. 4

kim, Płoszył lękliwą łanią prześladowczym rykiem. Przyb. Ab. 46. O rozpacz nas przyprawiają Prześladowcze hordy, Szerząc zewsząd gwałty, łupiestwa i mordy. Przyb.. Luz. 96.

cz. dok., prześledzić , fluffpu^ren. Opowiadają królowi pewnie prześlako-waną wiadomość, że Litwa najeżdża. Krom. 380. Zwyczaje prześlakować. Źebr. Ow. 375. cognosse.

- ał, -uje, cz.

Sk. Dz. 67. 2. PRZEŚLADOWCA, y, z., PRZESLADOWNI-CZKA, i, i., dem., która prześladuje kogo, bte SSerfolgerttttt ; Boh. pronasledownice, pronasledowatelkyné ; {Yind. prega-

Stownik Lindego wyd. 2. Tom IV.

PRZESŁANIE, PRZESŁANY, ob. Przesłać. PRZESŁANIEC, ńca, m., g. a) wprzód posłany, poprzednik; Yind. pred-poflanik, priednaznanez, predpofel ; Eccl. npednocaairB, ber »orljer Slbgefcfitdte, Slbgefanbte, ber Vorläufer, Vorbote r Vorgänger. Ś. Jan, ten miły przesłaniec Chrystusowy. W. Post. W. 32. et 37. Sk. Dz. 12; praecursor. Star. Ryc. 8. Mahomet przesłaniec Antychrysta. Sk. Dz. 709. Między terni xiegami jest prawda wiele pomiernych ; ale są przesłańcami lepszych, które potrzebują czasu. Pam. 85, 1, 694. Sława prawdy przesłaniec, praenuntia. Zebr. Ow.. 375. (przesłanka). — §. b) Od kogo przesłany, wysłany do kogo, eftt Slbgeorbneter. Wzięli na siebie postać wybranych do narodu swojego przesłańców, żeby do wszystkich mówili prawdę. Mon. 65, 355. Domicyano-wie, Neronowie, heretykowie, i insi szatańscy przesłań-cowie. Żarn. Post. 75. PRZESŁANKA, i, z., bte 21bge* fanbte, Sorlaufertmt. Wieść ta przesłanka nieupracowana leci, i cuda waleczności głosi stem wykrzyków. Przyb. Luz. 276. PRZESŁAŃSTWO, a, n., n. p. Herezya ta w niemałe błędy i przesłaństwo Antychrystowe wpadła. Hrbst. Odp. 1 i b. niby poselstwo wprzód wysłane, przy-gotownicze.

one

74

586

PRZĘŚLICA - PRZESŁONIĆ.

PRZESŁONY-PRZESŁYSZEĆ.

35. Prześlepienie    Eecl. ocMOTpna, ouiHÓKa, He40ra4Ka,    Część    większą nienawistna szata przesłoniła. N. Pam. H,

npocMOTptnie.    245.    Wzrok ciemnota przesłoniła, ib. 8, 232.    (Ross.

PRZĘŚLICA, y, ź, ; Boh. et Slov. preslice ; Sorab. 4. pźo- npociOHflTbca przewłoczyć się).

sliza ; Sorab. 2. pschësliza, rogi; Dal. presslicza ; Garn. PRZESŁONY, a, e, mocno osolony, fe(ir faljig ; Croat. preslèza, presliza ; I/ind. prefliza , prefeiza; Croat. pre- przeszlan.

seniz, presil, preszlicza; Slav. preslica; Rag. prescjagl, ‘PRZĘSŁOWUTY, a, e; Eccl. uptcztOB&rfc ; bardzo sławny, prescgljen ; Dosn.    preslięa,    kusgegl, kadiglja , (cf. ką-    uwielbiony, Ijod) Berühmt. Jednym sercem wielbią    chwa-

dziel; prescjagl, prescgljen *    kołowrot); Ross. npaACTBO,    lebne    i‘przesłowutne imię ojca, i syna, i ducha ś.    Smotr.

npacMua, lipaza; §. 1 ) bte ©pinbel, ber ©ptitnrotfett. Apol. 4 78.

Przęślice do przędzenia i z krężlem bywają brzozo- PRZESŁUCHAĆ cz. dok., ‘Przesłuchawać, ‘Przesłuchować

niedok. ; Boh. preslechnauti ; Sorab. pscheszluschasch; Sorab. 4. pżeszlyschacz ; Vind. prefhlifhati ; Carn. pre-shlishem, preshlishal, preshlishati ; Ross. npoc;iyiiiaTb, nepecjymaTb, nepeciyuiHBaTfc ; wciąż wysłuchać, üöQig an* Ijören, btó jum Sabę »erhören, abljoren. Prosił panów radnych, aby się z wyrokiem zatrzymali, ażby sam pierwej tak Macedonów, jako i syna przesłuchał. Warg. Wal. 482. Nie czyń wyroku, aż obudwu stron przesłuchasz. Kosz. Lor. 53 b. ( audiatur et altera pars ). Wespazyan rad sam przy sprawach bywał, a onych przesłuchawał. ib. 401. Sewerus bardzo wiele spraw przesłuchawał, i występnych karał. ib. 401. Tej sprawy wszyscy chcą dostatecznie przesłuchać i dowiedzieć się. Baz. Ust. 35. Dla lepszej wiadomości przesłuchamy twoich mądrych PRZEŚLICZNY, a, e, — ie adverb., bardzo śliczny, piękny,    argumentów, któremi tej twojej obrony dowodzisz. Twórz.

Eccl. np-sii^AiiikHi, (npeHaflmecTByro celuję), MHorojtno-    Wlecz. 5. Nie jesteśmy przekonani, potępieni; ale ani

thłjm, iipeyKpameHHHH, fel)r ttieblid), fć^ott. Prześliczny    przesłuchani, jako obyczaj jest dobrych sędziów'. Żarn.

kwiat. Birk. Ci. Konc. 19. Oczy prześliczne. Teat. 23,    Rost. 3 A 3. Uczyniłeś mi prawo, i przesłuchałeś *przy

b, 32.    *    mojej. Budn. Ps. 9, 4. Kiedy ich przesłuchała, taką im

PRZEŚLIZNĄĆ się recipr. jedntl., przemknąć się niby śli- radę dala. Falib. S 2. Zbawiciel skoro przesłuchał téj Vind. skusmufniti, skuspufniti, skussmukniti, mowy, rzekł do Marty: ufaj! Odym. Św. 2 J. (usłyszawszy mowę jéj). I ty się nie wstydź, masz-li czas spokojny, Przesłuchać téj to krotochwilnćj wojny. J. Kchan. Dz. 84. — Nieszczęście z tym gapiem, przesłuchać go nie można. Teat. 46. c, 23. nigdy nie kończy gadać. Nieprzesłuchany, nieprzesłyszany, n. p. Nieprzesłuchany gwara. Hor. Sat. 423. (słuchu nie staje, [żeby go przesłuchać do końca; cf. nieprzegadany). Oratorki obfite, wyborne amplifikatorki, w obrocie języka nieprzegadane, nieprzesfyszane, wypowiedziały wieczna wojnę wszystkim

PRZESŁY-

Kluk. Rośl. 2, 4 63. Haur. Ek. 77. Ręce jéj twiały Aż przęślica z wrzecionem z nich powypadały. Otw. Oiu. 448. Jak tylko Febus umył w morzu złote lice, Jużci latały kołka, wrzeciona , przęślice. Jak. Baj. 182. Wojewodzie Krakowskiemu, który z bitwy uciekł, posłał Bolesław przęślicę, iż nie godzien być mężem, jeno niewiastą. Biel. Kr. 87. Biel. Św. 482 b, cf. kądziel. — §. 2) Botan. Przęślica, szafran płonny, dziki, krokos, kądziel, wrzeciono, z rózg tego ziela dawniej czyniły sobie niewiasty przęślice. UrzeLd. 73. Syr. 561. atraclylis, btc ©ptlRnbtftel. PRZĘŚLIGOWY, a, e, od przęślicy, ©pin* bel*. PRZĘSLIK, a, m., len na około przęślicy obwinony, ber gladjrê arn ©ptmtroćfett. Tr. (Vind. predifhe*dom przędzenia).

we.

zmar-

zgając ;

skusderkmti, abgleiten, öoruber glttfcbeu. Mógł to uczynić, lecz się pomyliłam; prześliznęło się to tylko po jego sercu. Teat. 40. c, 13.

PRZĘSŁKA, i, z., Przęstka. Kluk. Zw. 4, 201 ; Boh. pre-sićka ; (preslen, presljnek verlicillum) ; Sorab. 1. pżaska ; Carn. poreslèza; Croat. preszlichicza trava, vösch, vos-chika ; Slav. voschch ; botan. skrzyp, strępeczka, kotcze ogonki, equisetum, SÜannenfrant. Krup. 5,456. Syr. 996. PRZĘSKŁÓWY, a, e, onit ßannenfrant. Cn. Th. PRZĘSŁO, a, n„ warsta dylów w parkanie, w zagrodzie. Wlod., pars septi serie cohaerens. Cn. Th., Ross. npncio , ba3 Sreterfelb pifdjett jroepeit, pfählen im 3<wtte. Całe przęsło parkanu kazał zwalić. Jak. Baj. 252. Haur. Ek. 76. — Transi. Przęsła gałęzi w drzewach, jako w świerku, jedlinie; ramorutn sériés aequali intervallo distinctae. Cn. Th. bte 2Ieftenreil;ett, 5Ieftenfti)cfroerfe bep einigen fdjidjtnmfe geafteten Säumen. — *§. Przęsło, piętro, pokład. Cn. Syn, 868. b«3 ©totfmerf.

PRZESŁODKI, a, ie, słodziuchny ; Croat. preszladki; Eccl. npecja4Kiîi, überaus füß. Przesłodka zgoda. Sk. Dz. 503. PRZESŁODZIĆ cz. dok., Przesładzać niedok.; Ross. ne-pecjiacTH.B , nepecjautfiBaTb; słodyczą przesadzić, über* jutfern, ju fel/r oerfüßen, pr. et fig. Zdania kwieciste i przesłodzone. Pilch. Sen. list. 4, 82.

PRZESŁONIĆ cz. dok., w poprzek zasłonić beefett.

gueer über »er*

Piersi tych, które zdobi niespokojność miła,

uszom rodzaju ludzkiego. Mon. 72, 422.

SZEĆ się recipr. dok., Przesłuchać się niedok. ; Boh. pre-slechnauti se; omylić się w słyszeniu, co inszego zrozumieć, niż się mówiło, źle usłyszeć; Rag. precjuttise tkomu, pricjutti , ftd) öerljörcn. Przez omyłkę zdało mu się coś być śmiesznego, że albo nie dosłyszał, albo że się przesłuchało. Zab. 42, 274. Montez, czym się przesłyszał? pod prawem Guzmana Byłby, i jego miałby uznawać za pana! Teat. 44, 44. fyabe iofl red)t gehört? Z przesłyszenia w tym tumulcie, omylił się. Kras. Dos'. 400. — §. Przesłyszeć kogo, co * nie uważać jego głosu, nie słuchać go; einen nidjt andren, tlw itberljbrelt, auf (eine 9îebe nid)t achten; (Eccl. npecjiymam, npecjy-maTfcca nieposłusznym być, nie słuchać; Ross. npecay-made nieposłuszeństwo, npecjymaTeji., npecjyniHHKS nieposłusznik). Nie będziesz w niczym przesłyszan; tak przyobiecać raczył swym wiernym nasz miły pan. Kanc.

PRZESŁUŻYĆ - PRZESPAĆ.

‘PRZESPAŁKA - PRZESPIEWAĆ.

oo

Gd. 275. — PRZESŁUŻYĆ cz. dok.; Hoss. npocjyjKHTi,    prospati; Sorab. 1. pźefpu; Carn. ■ perspâvam ; Ross,

czas niejaki służąc przetrwać, bnrcljbtenett. (Dosn. pris-    npocnaTb, npocunaTt, npo4pHXHyTL; §. a) przespać noc,

lusgiti, odvecch naslusgiti nimis implere poculum). Zol-    śpiący przetrwać , burdjfctjlafen. Gdy chory całą noc pra-

nierz waleczny, kiedy wiek przesłuży w ustawnym boju,    wie spokojnie przespał, rano rzeźwiejszym jest. Perz.

ani Marsa dłużej wytrzymać zdoła, składa broń. Zab.    Cyr. 3, 60. — £. bj Przesypiać sprawę, przez niedbal-

13, 295.    stwo utracać , omieszkać, cf. zaspać gruszki w popielej

PRZESMIARDNĄĆ, prześmiardł, f. prześmiardnie ueutr., »srjćwmett, »erfdjlafett, ungemi£t    taffen. Rzecz swo-

jednll. ; Ross. npoBOHHTŁ ; smrodem przejść, przeniknio-    ję przepaść, t. j. omieszkać dla niedbałości, causae innym być, burdj uiib burd; fttnftg trerbett. Miejsce to my-    dormire. Mącz.    Dla Boga ! czemuż się wżdy nie czuje-

szami prześmiardło. Kluk. Zw. 1, 507. Prześmiardły Eccl.    my? czemu wżdy łaski pańskiej przesypiamy? Podw.

npoHK)XJŁiH. — Transi. Prześmiardł Izrael u Pelisztym-    Wroz. 60. Przyjąć i poznać Messyasza, jest wieczny

skich. Budn. 1 Sam. 15, 4. (obrzydłym był. Bibl. Cd.).    żywot, nieprzyjąć go i przespać, jest utracić wieczny

PRZESMIEWAĆ się z kogo recipr. contin. ; Ross. npecMfc-    żywot, co₍czynią ślepi żydowie, przespawszy go. Żarn.

flTbcn, nepecMtBaTbCfl ; Eccl. npecMixaioca ; przeszydzać    Post. 10. Żydzi Chrystusa prawdziwego Messyasza, prze-

z kogo, über einen fpotten , einen burcfyjiefyen. Ta się z mi-    spali. Zygr. Ep. 20. — Nie przespał im złości, non im-

łości twej często prześmiewa. Past. Eid. 174-. (Boss. ne-    punę scelus sinil. Zebr. Oto. 269. PRZESPAĆ się recipr.,

pecMiflTbCH naśmiawszy się przestać, odśmiać się).    przeleżeć się śpiący; (Boh. prospat se , pospati; Sorab.

PRZESMR0DZ1Ć cz. dok., robić, że co prześmiardnie, smro-    2. wmspafch),    ftct) ouëfdjlafen, genug fdjlüfen, ftdf> burd)

dem przenikać; fiinfenb machen, burdjftrmfew. Wyście    6djlaf erholen.    Pójdę, przepaść się; już to trzecia noc,

przesmrodzili wonność naszę w oczu Faraona. Budn.    jak nie śpię. Teat. 22, 37. Dwie godziny przespawszy

Exod. 5, 21. (wyście nas ohydzili. Bibl. Gd.).    się znowu zaczęto sesyą. Gaz. Nar. 1, 225. Prześpij

PRZESMYK, u, rn., ciasne przejście, przeskok, szlak; eine    się, zapomniesz frasunku. Cn. Ad. 945. Przesypiać się

enge Çaffage, ein enger ein Sdjlnpfroeg ; Boh. klauza; w południe, meridiari, üKtttagêfdjlaf galten. Po obiedzie Carn. plas ; Vind. voskovina, voska prechja (cf. wazki),    przespałbym się trochę. Teat. 50. b, 28. Po obiedzie

skrit pot, sliesek, skrivauni fmuk, fmufnuvalifhe, luknia    zawsze się przesypiał; po przespaniu zawołał na chłoną fmufnenie; Ross. nepemeeicL; Eccl. &7,hh». Na wszys-    pieta. Falib. M. Drugi raz jedzą, potym się przesypiają,

tkie szlaki i przesmyki zapuszczają się. Pilch Sali. 252.    Star. Dw. 70. Przesypianie się poobiednie, sen abo

Przesmyk morski, cieśnina morska, bte SJfeerenge. Prze-    spanie przypołudniowe, meridiatio. Cn. Th. ber SJłttłag#*

smyk między Francyą i Anglią. Hub. Wst. 106. Gron-    fctytaf. O spaniu codziennym i przesypianiu krom zwy-

landyą oddziela od Ameryki znacznej szerokości prze-    czajnego w nocy. Haur. Sk. 520. Przesypiam się upity,

smyk Davis, détroit. Staś. Buff. 246. — Stać w oknie    edormisco. Cn. Th., Ross. npocnaîbca, ben 9?fln[d) flUê*

przez dzień, wszystkim na przesmyku, ma zwyczaj ta    fd)lafett. Nieprzespany, nie skończony co do spania, nu*

niecnotka. Mon. 70, 85. (wszystkim w oczy się podsu-    fluêjd)l«fkr. Ległeś, niesletyż rycerzu wybrany, 1 ujął

wając), — £j. Smok wali się po ziemi przesmykiem.    cię sen twardy nieprzespany. P. heban. Jer. 67. Jemu

Chrośc. Ow. 162. pomykając się, przemykając, ftd) fdjie*    noc nieprzespana zamknęła powieki. Dmoch. 11. 2, 25.—•

benb, fortfdjlepenb ; Boss. npecMbiKaTbca 'przesmykać się,    g. Przespać się z kobietą, cielesną sprawę mieć, ente

łazić, przełazić, pełzać; npecMMKatomiflca płaz, ziemio-    bcfd)lafnt. 'PBZÈSPALKA, i, i., z którą się przespano ; Carn.

płaz; Eccl. npecMWKaTejbHuß replitius.    perspavavka; Vind. perspanjiza , perleshniza concubina.

PRZEŚNY, ob. Przaśny.    TRZESPIECZNY, ob. Bezpieczny.

PRZESOLIĆ, f. przesoli cz. dok., Przesalać niedok. ; Boh. preso- PRZEŚPIEG, u. m., prześpiegowanie, śledzenie, bfl$ ®urdj* liti, prosoliti; Vind. prefoliti; Bosn. prisoliti ; Ray. pris-    fptotttren. Wszystkie czaty, prześpiegi , stary dworak

solitti, prissagljam; Ross. nepecoMTb, npocoaiiTb ; §. a)    zdradził. Teat. 44. c, 17. PRZESPIEGOWAĆ cz. dok.t

solą przetrząsać, przenikać, przejąć; mit 0al$ befiretien,    prześledzić, burdtfpfptitrett, atrêfptoniren ; Boh. prezwèdëti,

burdjfaljen. Na wojnie przesalany suchy chlćb jadają.    prezwjm. Posłał ludzi, którzyby prześpiegowali całą ziemie/. S. N. 30. Chlćb przesalany smaku przyjemnego.    mię. Radź. Num. 13. 3. Litwa Pszonkę dla prześpiego-

Syr. 921 ; łatwie się w żołądku trawi. Cresc. 159, — §.    wania brodu na Wisłę posłali. Stry/k. 597. Po wszys-

b) Nimii: Zbytnie osalać, iłberfflljett. Zła potrawa bez    tkich kąeiech i skrzyniach przepatrzał i prześpiegował.

soli, zła i przesolona. Pot. Jow. 104.— Transi, fig. Prze-    Kosz. Lor. 78 b. — §. Przcśpiegować listy, przechwy-

solić, przeskrobać, przebrać miarkę, przestrugać, prze-    cić , intercipere. Mącz. przejąć, 33rtffe auffflltgcn.

Überfpomten. Prawdy a żartów zażywać jak soli, Kto miary nie zna w tym, prędko przesoli. Min. Ryt. 4,209. Kupiec ten przesala swoje towary. Tr. zbyt drogo prze-daje. PRZESOLAN, u, tn., n. p. Przesolan potażu, murias oxygenatus potassae, sól z przekwasu solnego i z potażu złożona. Śniad. Chem. 2, 80.

PRZESPAĆ, f. prześpi cz. dok., Przesypiać niedok.; Boh.

pieprzyć, przesadzić; über bte 0djtutr |atlfn , Übertreiben, PRZESPIEW⁷AĆ, /. przespiewa cz. dok., przespiewuje pr.

cotin., Przespiewywać frequ., śpiewając przetrwać, przepędzić, albo też do końca przespiewać, blittbfttigcn ; Boh. prospjwâm ; Carn. prepevam ; Rog. pripjévati; Croat zapopévam; Bosn. pokliknuti ; Ross. nepentib , nepenk-eaTb, nponiTb, noto. Parobcy taniec zaczęli wesoło* przespiewując coraz piosnki na przemianę. Tom. Roi. 18, Całą noc przespiewał. Ld. Cały kaneyonał przespiewaŁ

CblBBTb.

1. PRZESTAĆ, pr. przestaje med. dok., Przestanąć, f. prze-przestanie jedntl., Przestawać contr, Boh. prestati, pre-stawati; Slov. pfestówóm ; Sorab. 2. pschestanusch; So-rab. 1. pschestanu, pschestanem, pschestawam, psche-staham, pschestam ; Groat. preztati, presztati, preztajem, presztajem, henyavarn; Rag. pristatti, pristàvati ; Bosn. pristatti; Ross. nepecTaib, npecTan., nepecTaHy ,#nepe-CTaßaTb, OTCTaTb, orcTaio; §. 1) przestawać czego czynić, przerywać czym robotę etc., dalej nie ciągnąć, nie postępować, niechać, zaniechać; Garn. prenęham, jejnam;

Vind. nehat, pustit, henjat, dopufhati, herat, gorhèrat, donehati, per tern nehati, sapustit; Dal. osztaviti ; Bosn. uzostati, pristati, aufhören, tune galten, ablaffen, nić^t met* ter fortfeßeit. Cudnie gra, a kiedy przestanie’, jeszcze cudniej. Rys. Ad. 20. Czas mu też już przestać. Cn. Ad.

419. (dość też już , ustąp' drugiemu). Teat. 10. b, 14.

Jak się wół dorwie trawy, Kiedy przestać nie wie sprawy. Rys. Ad. 20. (nienasycony). Przestań też kiedy. Gn. frtebcnljett womit, bte ©enüge, ©enügfamfett ; Vind. sado-Ad. 949. (odpocznij, nie tak pilno). Rychlej świat przestanie być światem , Niż Niemiec będzie szczerym Polakowi bratem. Pot. Pocz. 423. Dobrze czynić począwszy, nie przestaj. Cn. Ad. 178. Przestawszy czytać, na stronę odchodzi. Zab. 14, 126. Przestał mówić, jak gdyby mu gębę zamknął. Teat. 25. c, 56. (umilkł). Chłop dlatego, że jest chłopem, Nie przestaje być człowiekiem.

Teat. 26. b, 31. Gościu ostatni poczynaj jeść, a pierwszy zaś przestawaj. Cn. Ad. 270. — §. Przestaje co na chwilę (distng. ustaje), przerywa się,    IjÖrt auf fur ct*

ntge 3eit, unterbricht fteff. Bez przestania Dedalowe córki wód odmiennych Nadaremno dodawają do kadzi bezdennych. Otw. Ow. 160. bez odpoczynku, bez przerwy, ciągle; otyne Slufhörcn, ununterbrochen, ohne SRuhe unb SRaft.

Przestawając, per intervalla. Gn. Th., Croat. presztóncze.

ib. PRZESPIEWYWAĆ się z kim, cantu contenderc. Cn. Th. 857. mit einem tut ©tngeu wetteifern, urn bie SBette r mit ,i^m fingen.

PRZEŚPILAĆ, f. prześpila cz. dok., Prześpilować niedok., przebość, przeniknąć, przepchnąć, przebić; burcljbringett, bnr^fłe^ien, burcbhauett. Wprzód mi serce z waszych rąk sztylet prześpiluje, Niż.... Bardz. Luk. 38. Brat brata wzajem na wylot prześpila. Chrośc. Luk. 123. Miecz ostry niechaj ciało na wskroś prześpiluje. Bardz. Trag. 476.

“PRZESPOLNY, a, e ; Boh. prespolni ; zagraniczny, auMatt* bifdj, fremb. Kocanki Arabskie, ziele to jest 'przespolne i przywoźne. Syr. 469.

PRZESPOWIADAC cz dok., do końca spowiedzi przesłu-^ chać, bie Seidjte au^ören. Jak jeden xiądz tak wielu mógł & za trzy godziny przespowiadać? Sak. Persp. 23. PRZESREBRZYĆ cz. dok., wskros' posrebrzyć, burdjftl&ern ;

Vind. prefrebrati, prefreberniti.

‘PRZESRĘDOWAĆ cz. dok., n. p. Potażu funtów kilka miałko przesrędować, dobrze wymieszać, potym w tyglu rozsypać i topić. Torz. Szk. 279.

PRZESSAĆ cz. dok., ssaniem przetrwać, lub też przesadzić, burchfaugen, uberfaugen; Ross. npococa-rb, npoca-

Febry przestające, czyli febry z paroxyzmami są te, w których oczywiste znajduje się przestanie, iż człowiek wstać i działać może. Krup. 5, 527. nieustawiczne, un« terbrodfene lieber. Czas, który przegradza między skończonym paroxyzmem i początkiem następującego, zowie-my czas przestania, tempus intermissionis. Krup. 5, 530. Bwifdjenraum. — §*. Activ. ellipt. Przestać kogo ( teil. nagabać etc.), zaniechać kogo, dać mu pokój; aufhören einen git plagen, ihn mit grieben lajfen ; Oefter. ifw auSIaffen. Amurat nie chciał Sanderbega przestać, ażby go zniszczył. Biel. 184., — *§. Aliter: Posłał Władysław do Swydrygiełła do Prus, aby Prusów przestał, do niego się nawrócił. Biel. Św. 230 b. Gwagn. 73. żeby Prusów porzucił, żeby przestał z niemi trzymać, er füllte bie Preußen aufgeben. — $. Przestać od czego, puścić, porzucić, odstać; wooon abfieljen, ablajfen. Był męczon, aby przestał od sentencyi swej. Baz. Hsl. 34. Ten który cierpiał na ciele, przestał od grzechów. 1 Leop. 1 Petr. 4,1. Odstąp' od złego, cnoty się im, przestań od nieprawości. Zygr. Gon. 296. Wydał się na śmierć za lud swój, aby plaga przestała od Izraela. Jer. Zbr. 82. — Similiter: Man może na wszelki czas przeciwko swemu panu, gdy krzywdę chce czynić, przestawać. Szczerb. Sax. 227. odstając od niego powstawać. — §. 2) Przestawać na czym * przy czym stanąć, już dalej nie zakrawać , nieodmiennie się trzymać czego ; e& bei) ettMä be* rcenben lajfen, berufen, babei) »erbletben. Onemu samemu ufam, na nim samym przestawam. Kat. Gd. 17. Na tym chce przestać księżniczka koniecznie, Albo się zemścić, albo płakać wiecznie. Kras. Mysz. 59. Usłyszał o Rzymianach, że są mocni, a że przestawają na każdej rzeczy słusznej, o którą je kto żąda. 1 Leop. 1 Mach. 8, 1. (że 'zwalają na wszystko. 3 Leop.) ; że przestają, betreten, bemtUigeit, etmtntttgen. 'Przestawać o czym id., n. p. Jeślibyście rozumieli, że już o tym przestaną Krzyżacy? nie rozumiejcie tego; myślą oni jeszcze o tym, jakby imię Polskie zagubili. Biel. 184. — Przestawać na czym, dalej już więcej nie pragnąć, kontentować się czym; utit et* roaä jufrieben feęn, ftd) barntt begnügen; Vind. sadostiti, sadostuvati, dovoljati, sadovoljati; Ross. y40B0ibCTB0-BaTŁca ; Eccl. 40B.rbf0Cfl. Przestawanie na czyrn , bte 3#* stnost, dovolnost, sadovolnost ; Ross. y40B0JbCTßie. Przestający na czym , Jltfrteben, genugltch; Vind. sadosten, dosten; Eccl. caM040B04bHMH. Potrzeba na małe przestaje, ale chciwość wiele chce. Sk. Kaz. 114. Najlepiej na swym jakim takim przestawać, ib. 22. Można przestać na małym, mój księże plebanie, Dogodzić miernym chęciom, na to zawsze stanie. Kras. List. 2, 99. Kto na swym przestaje, niczego mu nie dostaje. Cn. Ad. 385. (kto dość ma, więcej nie żąda ; kto żądze swe hamuje, niczego nie potrzebuje ; bogatego nie majętnością, lecz uskromioną mierzaj chciwością ). Ten panem zdaniem moim, kto przestał na swoim. J. Kchan. Dz. Sk. Kaz. 592. Bogactwa wielkie na małe przestawać. Gn. Ad. 1185. Trzeba przestawać na tym, co los zdarza, nie szukając fantastycznych plant przyszłego życia. Kras. Doś.

oo

212. Na swym    stanie, żaden nie przestanie.    Żegl.    Ad.    stoi. Kluk. Rośl. 3, 145. aż    prześcignie, überreifen. Kie-

151. To rzecz    najdziwniejsza, izby najwięcej    miał,    Je-    dy się zboża zbytnie przestoją, znaczna cześć ziarna zo-

szcze nie znam żadnego, aby na tym przestał. Rej. Wiz.    staje się na roli. ib. 214. Przestały owoc, prześcigły,

184 b. Nie przestają na swym stanie, cudzych i sobie    przejźrzały, nadto dojźrzały, überreif. Jagody bardzo prze-

nieprzystojnych sięgają. Sk. Kaz. 20 b. Falib. Q 3. O te    stałe, dają yyino słodsze, ale nie tak mocne, ani też

dobra prosić mamy, na których jest zupełne wesele i    trwałe. Cresc. 335. Złe jabłko niedostałe, chociaż wa-

dostateczne przestawanie nasze. Sk. Kaz. 239. kontento-    bi oczy, Gorsze przestałe, bo je robak wewnątrz toczy,

wanie, kontenta, kontentacya; Sefrtebtgurtg, Vergnügen.—    Kchow. Fr. 79. Owoc niedojrzały niedobry; zły znowu,

Passive: Przestaniesz na nadziei, na śnie, na obietnicy.    gdy przestały. Kluk. Rośl. 1, 64. Wszystko latom pod-

Cn. Ad. 949. myślą będziesz zazywał, omylisz się,    ten    lega; a jako przestałe Nie    wielką korzyść niosą, tak

ci się sen nie    wyjawi, przez sen bogaty;    mit blofer    i niedojźrzałe. Simon. Siei.    65. ‘PRZESTANEK, nku,

Snufdjnng flbgefpeift. — §. 3) Przestawać z kim , towarzy-    m., przestawanie , poprzestanie ; Boh. prestćnj, presta-

szyć z kim, obcować; mit einem umgeben, Umgang pflegen;    cka; Slov. prestani, pauza; Sorab. 1. pschestaeżi, pże-

Carn. pezhâm se; Boh, zabÿwam se s nëkÿm ; Croat.    stahtżo, zastahtżo ; Carn. prestânk; Vind. odstauzhik,

pajdashitise ; Eccl. ęooópamamcH. Z samym jednym    prehenjanje, pausa; Rag. pristânak; Croat. presztàja,

Ulissem przestawa. Zebr. Ow. 322. Jaki kto sam jest,    presztanek, préztanek, posztaja; Ross. nepecTame, ne-

z takim rad przestawa. Cn. Ad. 1122. swój do swego    peciaBame, npocioił, baä 5lufboren, Snnebalten. Przesta-

lgnie, równy równemu rad; gletdj unb gleich gefeilt fd    nek, wyraz dawny Polski, znaczy jedno co pauza. Kpcz.

gem. Kto z łotry przestawa, łotrem także bywa. Klon.    Gr. 1, p. 5. W mowie trzeba, żeby spoczynki i prze-

Wor.    8. Z jakim kto    przestaje, takim sam się    staje.    stanki dobrze były    podzielone, jak    rzecz i ucho wycią-

Haur.    Sk. 179. Zegl. Ad. 392. Zab. 14, 63. Boh.    Kom.    ga. Pir. Wym. 262. Postępku przeszkoda przestanek. Cn.

1, 56; Croat. Hman pri dobrom dober osztaje, Dober    Ad. 906. (gdzieś dobrego ćwiczenia przestał, tameś zo-

pri hmanyem hman posztaje ; si juxta claudum habites,    stał). Przestanek złego , abo od złego najmilszy. Cn. Ad.

subclaudicare disces. Przestawanie z ludźmi. Mon. 64,    949. Bez przestanku go uszczypkami lżył. Warg. Wal.

749.    Teat. 49. d, 15.    obcowanie, ber Umgang mit    SDîen*    151. ustawicznie,    wciąż, ciągle,    ofme    Slufboren. Bez

fdjen;    Boh. zahÿwka.    Przestawanie z uczonymi, bardziej    wszego przestanku.    Papr. Kot. A    3 b.    PRZESTANNY,

służy ku poprawie, niżeli xiąg czytanie. Pilch. Sen. list.    PRZESTAJNY, a, e, — ie adv erb., przestawający, nie-

32. Pani nadchodzi śpiegować, gdzie jestem, i z kim    ciągły, przerywany; aufborenb, innefwltcnb, unterbmdjien.

przestaję. Teat. 6, 8. Prusowie starzy za jedno z Litwą    7V. — Oppos. Nieprzestanny, Eccl. HenpecTaHHUH; Ross.

przestawali. Stryjk. 281. za panie bracie, fte lebten mit    HeociaÓHun. Nieprzestajna choroba dręczy ciało jego.

einanber brüberlid). — §. Aliter: Nie przestaję z terni,    Banial. P 2.

którzy powiadają, aby wojnę Ruską Bolesław dla tak PRZESTĄPIĆ, f. przestąpi cz. dok,, Przestępować niedok.; błahej przyczyny miał podnieść. Krom. 77. nie trzymam    Boh. prestaupiti, prestupowati ; Slov. prestupugi ; Sorab.

z niemi, nie piszę się na ich zdanie; id) Imite el ntdjt    2. pschestupisch ; Sorab. 1. pżestupu, pschestupiu, psche-

stupim, pschestupam; Vind. prestopit, vprek stopit, pre-stopuvati, prestopujati, skusstopiti; Bosn. pristupiti; Croat. presztupiti, presztuplyujem ; Rag. pristûpiti, pristupîvati ; Ross. nepecTynim., nepeciynais, npocTynim., ociy-nuTLca; §. a) przez co stąpić, stąpając minąć co, przejść przez co; überdrehen, barüber meg drehen, meg treten.

mtt if>nen. — §. Aliter: Pszczółka zwykła między róża-nemi Przestawać kwiatkami wonnemi. Past. Fid. 73. przebywać, uerroeilen, auffmlten, gemoljttlidj fid) beftnben. — §.

4) Przestaje co przez co * przechodzi, rozciąga się, prze-sięga; e$ reidjt etmaS burd), erftrecft ftdj btä an, langet bté ûrt. Pletnica za krótka była, że od brzegu do brzegu

nie mogła ‘przestajać. Biel. 716. Pośrzodek forstów od    On się boi przestąpić krzyżyka ze słomy, A on sam łgarz

węgła do węgła przestał. 1 Leop. Exod. 36. Dobroć    i pieniacz i zdzierca łakomy. Nar. Dz. 3, 118. Tward.

twoja do nieba przestała, A prawda głowę z obłoki zró-    Daf. 30. Koń przestąpił » przeszłapał, baê ^ferb ift über*

getreten, (über ben ©ehftrang, über ben ©taUbaum). TV. — Fig. Ledwie próg przestąpi Litewski, już tego rumoru po wszystkiej Moskiewskiej pełno ziemi. Tward. Wi. 48. Car przyjąwszy z pokorą pokój wymuszony, Dotąd nie śmie przestąpić progu tej korony, ib. 5. Z okazanego przestąpić terminu, i pomknąć się na nieprzyjaciela, respekt bronił. Tward. Wt. 68. — Intransit. Przywiązanie moje

wnała. J. Kchan. Ps. 164. — 2. PRZESTAĆ, przestał,

*przestojał, f. przestoi med. dok., Przestawać contin.; Boh. prostati, prostogjm, prestati, prestogjm ; Sorab. 1. psche-stejiu, pschestejem; Vind. prestati; Ross. nepecTOait, nepecTaHBaTB, npocioan,, npocTaHBaTt; §. a) czas niejaki stojąc przetrwać, burd)fiel)en, eine binburd) fielen.

Chłopie wymknij ławkę moję, Już ja tak obiad przestoję. J. Kchan. Dz. 199. Ledwie się wsparłszy, przestawał    nigdy nie przestąpiło za granice cnoty. Teat. 54, 96.

przykre nocy i tęskliwe. Past. Fid. 109, — §. b) Prze-    (nie wykroczyło z kresów). — Transi. Przestąpić ustawy,

stawa się co, zbyt długo stojąc psuje się; ftdj überfteljen,    zgwałcić, złamać; Eccl. 3aK0H0npeciynaiH , 3aK0H0npe-

i)on ju langem ©teben oerberben. Potrawy się przestawa-    cTjnaio, 3aKOHoupecTyncTByio, baS ©efe| übertreten. Prze-

ją, cibus corrumpitur. Mącz. Rwij różą rano, potym    stąpienie ustaw, ob. Przestępstwo.— §. ‘Przestępuje się,

niesnadnie, Jak się przestoi, i z liścia opadnie. Tward.    muto locum standi, moveo me uno gradu, uno passo. Cn.

Daf. 2, Każde zboże zbiera się nie czekając aż się prze-    Th. ; przestępuje ; Ross. npodyiiHTBca , propr. et transi.,

id) t$ue einen (Schritt anberä mo|ńn, cormćtrtS, feitmârtë.    Parai. 50, i. Wielkanoc zowie sie przestępem pańskim,

Ktoby miał taką wiarę, izby górom przestępować kazał    nie dlatego, aby miała być onym przestępem, którym

z miejsca na inne.... Rej. Ap. 18. Umierający prze-    anioł przestępował domy Izraelskie, ale iż była onego

stąpią z tego żywota doczesnego do żywota wiecznego.    przestępu sakramentem. Gil. Kat. 378. jübtfdje Oflern.

Rej. Post. Pp 2. Rej. Zw. 4 b. Apostata ten, co z za-    PRZESTĘPCA, y, m., PRZESTĘPNIE, a, m. ; Boh. pfe-

konu do zakonu przestępuje. Eraz. Jęz. 0 1. 'Przestąpię-    stupnjk; Sorab. 4. pżestupnik ; Vind. prestopnik, prelo-

nie się z miejsca na miejsce, przejście. Cn. Th. 857.    mnik, prelomovez, kriunik, pregriefhnik ; Bosn. pristu—

baö ^hlÜkrfcfyvetiCH. — *g. Pan twój nigdy nie śpi, a    pitegl, koji ne obslugjuje zakon al zapouid; Croat. pre-

ustawicznie przestępuje a przepatruje wszystką ziemię    sztupitel; Rag. pristuupnik, pristûpalaz; Ross. nepecTy-

świata tego. Rej. Post. D d 4. przechodzi, przeciąga;    ihjhice , aaKOłionpecTyiiHHfCE, 3404iił, (cf. złodziej, do-

bur$fd?mten, biird)gel;ett, burd)jiel)en. — g. b) Przestępo-    brodzićj, cf. złoczyńca); Eccl. nopomuiKs ; zgwałciciel

wać komu, przed nim chodzić, marszałkować mu; einem    ustaw, ber Ufbertreter. Pierwszego przestępcę w wojsku

norhcten, nor tprn eiliger ge^ett. Skakali przed nim dyabli,    bez miłosierdzia karzą. Rys. Ad. 58. Oburzył się na prze-

jako dworzanie, wołając : przestąpcie panu Pachomiuszo-    stepniki ustaw cesarskich. Sk. Dz. 723. PRZESTEPNI-

i, z., dem. ; Boh. pre-

wi. Sk. Żyw. i, 309.    CA, y, i, PRZESTĘPNICZKA

PRZESTARZEĆ nijak, dok., PRZESTARZEĆ się recipr. dok.,    stupnice ; Rag. pristuupniza; Croat. presztupitelicza; Ross.

Boh. prestarati se ; Ross. npeciapiit, npeciapkiŁca ;    npecTynwma, 3aKOHonpecTynHima, bie Uebertreterinn. Prze-

siebie samego przeżyć, bardzo w lata pójść; libérait mer»    stępnica niewinność swą oczyszczała. Sk. Dz. 687. Ujrzała

ben, [c(;r alt fetpt. Ad summam senectutem venire, Viel-    przestępniczka Juda, iż przeto, że cudzołożyła przeciwni-

mi się przestarzeć. Mącz.    Jeszczem nie przestarzała , Rok    czka Izraelska, opuściłem ją; a nie obawiała    się prze-

mi ośmnasty płynie,-Będę ich jeszcze miała. Karp. 4,    stępnica. 1 Leop. Jer. 3, 7. PRZESTĘPEK,    pku, m. ;

26. Przestarzały, Vind. prestar; Çarn. motèrn ; Ross.    Boh. prećinenj ; (Slov. prestupilka, prestupitelka hyperba-

npeeTapkjibiił. Przestarzałość Boss. npeciapkaocTb.    ton) ; Carn. prêstop, pregręha , skrûna ; Vind, prestop,

PRZESTAWAĆ, ob. Przestać. PRZESTAWACZ, a, m., któ-    prestopitje, prekorazhenje, prestoplenje, prelomenje,

ry przestaje; Croat. presztaitel cessator. PRZESTAWIĆ    pregriefhtvu, pregrieha, pregrielhnost, hudoba, (cf. chu-

cz. dok., Przestawiać niedoli. ; Boh. prestawéti, prestawo-    doha) ; Croat. presztùp, pregreska; Ross. npodynoKTi,

wati; (prostaweti przebudować); Sorab. i. pśchestawiam,    npecTyimmiecTBO, npecTynienie, 3.i04tMCTB0, 3.i04iflHie;

pżestahwam, pżepowcżu ; Vind. prestavit, prepostaulati,    Eccl. ^aKOiioiipT.CTAWi.\cniii€; występek, przekroczenie pra-

skusstaviti, skuspostaviti ; Ross. nepedaBHTb, nepecia-    wa, przestępstwo, bie Uebertretung. Mesyasz przejednał

BJifliL, ncpecTaBÆHBaTB,    nepeciaHOBHTb , nepecTaHaBJH-    wszystkie przestępki nędznikowi temu. Rej. Ap. \. Jeśli

BaTb; Eccl. iißüCTaRimi,    iipnciaKaiJTii, npejyamH ; ina-    wy ludziom odpuścicie przestępki ich, tedy i    bóg wam

czćj abo gdzie indzie posta.wić, umfejjen, innfteücn, ner*    odpuści grzechy wasze. W. Post. W. 2, 501. Sprośni

fefcClt. Przestaw te miski na drugi stół. Tr. Przestawić    szydzą z przestępku. Budn. Prov. 14, 9. PRZESTĘPNY,

piec. Przestawić budynek, ob. Przebudować.— Fig. Kie-    a, e, PRZESTĘPNIE adv erb. ; Boh. prestupny, (prestu-

dy się przestawiemy wyżej, któż nas wspomni, Będąli o    pliwÿ ; Slov. prestupliwi, prestupliw-ec transgressivus, mo-

nas wiedzieć mieszkańcy potomni! Zimor. Siei. 128. jak    dus gramm.) ; Croat. presztupni; Vind. pregriefhen, pre-

się przeniesiemy do nieba, jak powędrujemy, memt mtr    vseten; Ross. 3aKOHonpecTymibiM, 3ü04'feHCHiH, 3J04l>H-

att einett (mfyertt Ort bhtmattbern ; Eccl. npecTaBieme zgon,    ctbchhum ; g. a) występny, übcrtretenb, bie Übertretung

śmierć. Przestawienie; Carn. prestavk transposition Vind.    angebcnb. Daruj winę przestępnemu. Teat. 29. c, 65.

prestava, prestavik, (Carn. prestavnost deciinatio; Slov,    (przestępnikowi). Winę przestępną odprosił, culpam ad-

prestawilka, predstawilka metathesis) ; Ross. nepeCTaBKa,    missam deprecalus. Krom. 782.— g. Passive: Przestępny,

nepecTaB^eiiie, nepeiua4Ka.    mogący być przestąpionym, uberfcbreitbar. Tr. Nieprzestę-

PRZESTEK. Tr., ob. Przęsłka, ziele.    pny, Eccl. HenpecTyiiHbiM non transmeabilis. Górę te uwa-

PRZESTĘKAĆ cz. dok., stękając przepędzić, bunüftn^nen ;    ża jak wyspę, bo ziemi przestępnej między wodami nie-

-Ross. npocTOHaib.    masz więcej nad dwie mile. Boler. 67. — g. b) Astron.

PRZESTĘP, u, m., g. 1) botan. Przestep biały; Boh. posed;    Przestępny dzień, raczej przydany, wstawiony. Cn. Th.,

Ross. nepecTynenb ; macica biała, bryonia, 3ßUltrübe, meiße    ber Schalttag; Rag. pristûpni; Bosn. pristupni dân ; Vind.

preslauni den, medvstaulen, notervstaulen den, medsto-pni den ; Boh. prestupny den. Przestępny rok , w którym luty ma dni 29, to jest, dzień 25ty, u starych przybysz, właściwie dniem przestępnym nazywać się powinien. Przyb. Alskr. Rok przestępny, ©c^altja^r, liczy dni 566. Solsk. Geom. 3, 18; przybytni, potius dici deberet. Cn. Th.', Sorab. i. pżestupne lèto ; Carn. prestopnu lej— tu ; Vind. prestanki, prestaniki, prestaunu , medstaunu letu, prestopnu, medstopnu letu ; Bosn. pristupno go-panu bogu. 1 Leop. 2 discte; Rag. pristupno ljeto; Eccl. bhcokocł, BHceKToes,

©tücfmttrç, śmierdzące to ziele z jagódkami swemi.pnie się po płotach do góry. Kluk. Rośl. 2, 245. Urzęd. 63. Krup.

5, 185. Petr. Wod. 22. Przestep czarny, bryonia sylvestris, fdjmarje 3«tmrübe. Syr. 1521. — §. 2) Przestep, przejście, ber Uebergattg. W nieszczęściu Pompeja, Kornelia żona jego, miała przestęp do wiecznej chwały. Petr.

Ek. 88. — *g. Sprawił Jozyas w Jeruzalem święto przestępu, t. j. obchód baranka panu. 1 Leop. 2 Parał. 35, 1.

(fazę. 3 Leop. święto przejścia. Bibl. Gd.). Uczynił lud Izraelski przestęp a wielką noc

BHC6KT1» ; annus bisectus, quia conłinuis duobus diebus, bis strefowane, jaboby igłą żłobkował podłuż ku górze. sexlo calendas Martias in calendario legitur, eadem quasi Sienn. 79. die iterata, et in ecclesia idem martyrologium ac luna ea- PRZESTROGA, i, i., ‘PRZESTRZEŻA, y, z’., przestrzegałem 24to et 25to Februarii ponitur, et ab una litera do-minicali relicta, nam duae dantur bisexto, ad alteram, quae ordinaria censetur, fit transitus. Unde forte Polonica appellatio przestępny; quamquam et illud congruit, quod apud jurisperitos hi duo dies pro uno habeantur, et posterior , cujus nulla habetur in jure et judiciis ratio, inter-calaris censetur, non prior. Cn. Th., (cf. przybycień, przybyszowy). Nakazano, aby każdy rok czwartosetny bywał bisectus, t. j. przestępny, w którymby miesiąc luty miał dni 29. Sak. Kal. D 4. (Boh. hruden mensis inter-calaris, ct. grudzień). — g. Alg. Zrównania i funkcye przestępne, transcendentes, które potrzebują wcale innych osobliwych działań. Śniad. Alg. 1, 166. nieforemne, über bie 9îegel EinauêgcEeitb. PRZESTĘPSTWO, a, n., Cn. lh. przestępowanie , przestępek , bie Rebertretutig. PRZESTĘ-PUJE, ob. Przestąpić.

nie, napominanie by się strzedz ; bie HBatttWtg, Erttttte« rtlttg; Boh. weystraha; Slov. wÿstraha, predpowêd; Vind. savanzhuvanje^ preopominnanje, predopomena, pred-opomenenje; Ross. npe/CLOCTeperame, npe^ocTepeaceme , npe^HaBimeme. Przestroga młodemu. Kras. Sat. 61. Zawsze pan bóg, częścią dobrze przedtym, częścią i w ten czas, kiedy się co dziać miało, zwykł przestrogi jakieś okazować. Podw. Wroz. 43. Przestroga od boga. Rys. Ad. 56, (cf. strzeżonego bóg strzeże). Kontent z tej danej ‘przestrzeży, Z raportem do hetmana jak szalony bieży. Jabt. Tel. 40. Na przestrogę Ross. HenoBa^HO. — g. Przestroga w księdze, nota ; Erinnerung, Slitmerfuttg ttt einem 23u$e, SSorerinnerung. — §. Przestroga czego, strzeżenie, przestrzeganie czego; baä 23eobad)iett, genaue Er* füllen. Zgoda, mądra podległość, praw przestroga pilna Sprawiła, iż im żadna moc nie była silna. Nar. Dz. 1, 5. PRZESTROIĆ, f. przestroi cz. dok., Przestrajać niedok.; PRZESTOJAŁY, a, e, co się przez czas niejaki przestało, (Boss. nepecTpoHTt, npocTpoHTL, nepecipanBaiŁ; Eccl. przestały; ukrftrtttben, eine Rettlfllig gefiönben. Nie trzeba w    npecTpoaio przebudować, przestroić struny instrumentu);

takim przypadku konie poić zimną wodą, lecz przesto-    a) przestrajać w insze suknie i stroje przebierać, umfletbett,

nmpujjen. Francuza po Polsku przestroić. Boh. Kom. 5, 388. Przestraja się z ostrożnością ; przebrany przybywa do stolicy. Zab. 4 0, 174. ftdji »erfletbett. Mon. 65, 305. — Fig. transi. Alzyra w Polską przestrojona suknią. Teat. 50, praef. (przełożona, przetłumaczona). Pochle'bcy same występki w cnoty przestrajali. Nar. Tac. 5, 63. — b) Przestrajać, strojami przemarnować, przetrawić; mit Çltb jen bitrcbbrittgeit, Einbringen, »erpufjeti. Cn. Th. 847, Ross. npomero.ijm. Walą wszystko na grzbiet, na stroje, tak że kilka wiosek przestroją. Pilch. Sen. list. 356. Przepych taki, że wszystkę intratę przestroją, ib. 26. — c) Przestroić instrument muzyczny, struny inaczej ponatęiać ; ein 3nftrument umfttmmeit, attberê ftimmeu, (cf. przestrój); Vind. prenaglafiti , drugoglafili ; Ross. nepecipoiiTL, nepecTpa-

PRZĘSTKA,’ ob. Przesłka.

jała. Kluk. Zw. 1, 193.

‘PRZESTOW-ŁOSA , ob. Prostowłosy.

PRZESTRACH , u, m., PRZESTRASZEK , szku , m., dem., przestraszenie, przeniknienie strachem, przelęknienie;

©djrecfen, ErfcEretfen, Scfjretfcnbilb ; Boh. aużas; Slov. ostra-śenj, predeśenj ; Vind. pristrah, strefs ; Ross. ocTpamna, yæacB , Hcnyr&, ncnyra, HcnyraHie, öToponkjiocTL ; Eccl. ovmacTh. Gdy przyjdzie na którego przestrach jaki od złego sądu, upada-ć serce, biegasz, nabywasz rady.

Rej. Post. Y 5. Ujrzawszy leda wilczka, a leda najmniejszy przestraszek. Rej. Post. X 4. Od zbójców na drodze przejęci, z przestrachem uciekli. Pilch. Sali. Pobladła po przestrachu. P. Kchan. Orl. 1, 106. Więcej waży u ludzi mały przestraszek świata, niż pogróżki pańskie. Rej.

HBaTfc.

Ap. 2. Patrząc na on srogi przestrach, upominał syna.

Sk. Dz. 839. Zioła te dzieciom do kolebki kładą, aby PRZESTRÓJ, ju, m., a) przestrojenie w insze szaty, prze-na nie przestrachy nie przechodziły i straszliwe widzenia.    bieranie, bcrô Umfletbett.    —    Fig. Musicie wyzuć waszę a

Sienn. 187. Mając na pamięci ogromność, i przestrach,    wdziaó    cudzą postać,    nic    gorszego nad ten przestrój

i znając serce W. X. M„ na jedno imię Janusza wzdry- Przyb. Milt, 283. — g. b) Przestrojenie strun instru-gają się i uciekają. Lat. Kom. A 4. — (PRZESTRAJAĆ, mentu, baS Rutfttmmen. Gdy na złoczyńców słów rzuca ob. Przestroić). — PRZESTRASZYĆ, f. przestraszy cz. pioruny, rzekłbyś: że gromy Jowisz straszne ciska, Lecz dok., Przestraszać 1 ńedok., Przestraszywać czestl.; Boh.    gdy na    przestrój swe    naciąga struny Powiesz, Orfeusz

prestraśiti, predeśyti, zdeśyti ; Slov. predeśyti ; Sarab.    w-yrabia    igrzyska. Zab.    12,    18. (przestroiwszy lirę).

przestwór; Boh. et Slov. prostrannost; Sorab. 1. dahlo-koscherokofcż ; Carn. prostornost; Croat. prosztrànoszt; Rag. prostor, prostrannos, prostranos ; Ross. npodpe-Hie, npocTepiie, npocTopHOdb, metter Sîaurn, SBette. W rozległą przestroń zatopiony wzrokiem. Kniaź. Poez. 2, 248. Gwiazdy w górnej przestronności Spokojnie toczą bieg wyższego świata. Kniaź. Poez. 2, 250. PRZESTRONNY, a, e, PRZESTRONNIE, PRZESTRONNO, adverb. ; Boh. et Slov. prostrannÿ ; Sorab. 1. pżeztrenó, dahloko-schéroki ; Sorab. 2. rumni, (cf. rum); Carn. prostorn ;

1. pźestrożam ; Rag. pristrasciti, pristrascjati, pristrasei- PRZESTROŃ, i, i., PRZESTRONNOŚĆ, ści, z., przestrzeń, vati ; Bosn. pristrasciti; Vind. prestrafhit; Carn. prestrę-shćm; Croat. preztrashiti, presztrassujem , presztrśssen ;

Ross. nepenyraiŁ, HcnyraTb, HcnymarB; Eccl. Odpaina -TH; strachu kogo nabawiać, strachem przerażać; @^rcc* len emjageit, ttt ©djrecfett fejjett. Cn. Th. Poseł prawdy każdego w sumnieniu przestraszywa, ale zasię cieszy. Gil.

Kaz. C c 3 b. Przestraszyć się, Vind. fe ostrafhiti, pre-strafhiti; Ross. neperpycHTŁca, ncnyraTŁea, HcnyataTLca.

PRZESTREFOWAĆ cz. dok., strefami przekreślić, bur^fłreb fett, (Streifen burd)jteEen. Ziele to od korzenia jest prze-

starszy stryj, mego pradziada brat. Sax. Porz. 125. ber »äterli#e ttrgroßonfel. PRZESTRZAŁ, u, m., 1) przestrzelenie, pocisk na wylot ; Vind. skusstrielanje, ber $ur#f#uß, eine 6djußnwnbe burd) unb bur#. Na przestrzał, na wylot, bur# unb bur#. Nie-

Vind. prostran , prestoren ; Croat. prosztràn ; Dal. pro-ztran ; Bosn. prostran, scirok ; Rag. prostran ; Ross. npo-CTpaHHtiii, npodepTifi , OKpywHCTHił ; Eccl. iipenpocTpaH-HHÄ; przestworny, wiele miejsca zajmujący, szeroki; roeit* Iaufttg, wett, geräumig; (oppos. ciasny, wązki). Dęcie jaśniejsze brzmienie wydaje, gdy przez krtań trąby wazką a długą przechodząc, wpada na koniec przestronniejszym otworem. Pilch. Sen. list. 4, 7. Wspaniałość w szczęściu ma przestronniejsze dla siebie pole. Pilch. Sen. łask.

20. Obie góry niezmierną zgrają opasawszy, przestronnie rozłożyli się. Pilch. Sali. 292. Lekarstwa tego użyć mogą ludzie pełnego ciała, i którzy mają piersi przestronne. Syr. 1465. Dostawszy przestronnej wolności służyć panu bogu .... Wys. Kat. 53. Rozum im częściej co rozmyśla , tym przestrzenićj sobie w on ej rzeczy czyni, i tym więcej obacza, czego pierwej nie zobaczył. Grzęp. Geom. Geometryi naukę starożytni czasem przestronniej brali, niżeli teraz zwykliśmy. Pilch. Sen. list. 3, 17. (obszer-nićj, latius). Mieć gębę przestronną. Bwor. D 1. (wie-lomowną, wyparzoną, szeroką, ein lofeè Sftaul). Na rozkosz się i przestronny^ żywot udała, dopuszczając ciału upodobania jego. Sk. Żytu. 2, 51. (rozpustny, em allège« lafftteè, sügellofeö £eben). Mieć oko do ludzi przestronne. Simon. Siei. 59. — §*. Litem contestari, wdać się w przestronną w prawie, odpowiedzieć na żałobę tak albo owak. Mącz.

PRZESTROZNY, a, e, bardzo ostrożny, fe|ir OPrftd^tig. Czujny hetman towarzystwo swoje przestrożne czyni. Żarn. Post. 3, 758 b. Furmankowie przestrożni, bez sił jadowite. Banial. J 3 b.

PRZESTRUGNĄĆ, f. przestrugnie, przestruże , cz. jedntl., Przestrugać niedok., Przestrugiwać frequ. ; Vind. sastru-gati, saskubiti, sastergati ; Boss. nepecTpyaum,, nepe-CTporaTŁ; zbytnim struganiem przesadzić, przeskrobać, przebrać miarę, pr. et tr. fig. ; jtt siei bcf^mt^eltt, f#nit« jelnb bur#f#neiben, ubertreiben, bcê ©uten gu »lei tljun, Über bte ©#ttur (mucn. Strugał, strugał, aż przestrugał. Rys. Ad. 68. Wolność nasze myśmy coraz subtelniej strugali i przestrugali nakoniec. Tward. W. B. 2, 155. — Intrans. Zęby jeno w weselu swym nie przestrugiwali. Pot. Pocz. 651. Chronić się trzeba, aby się miara nie wykroczyła, aby na zbyt nie przestrugał urząd, gdyby chciał mieć Rzpltą nader wyśmienitą. Petr. Pol. 2,' 109. Obawiam się ja bardzo, byśmy kiedykolwiek Nie przestrugali z naszym uporem i tym to Ostrym następowaniem na nam panujących. Opal. Sat. 81. Niektórzy nie wiedząc, co jest śrzodek , tak zbytnie kierują rząd, że też czasem przestrużą. Petr. Pol. 2, 44.

PRZESTRYCHOWAĆ farbę pęzlikiem, /, przestrychuje cz. dok., pęzlem farbę przemieszać , bur#ftrei#en, eine $arfce mit bem spinfel t>ermif#en. Tr. ; Ross. nponpacim., npo-KpauiHBaTB.

•PRZESTRYJEC, jca , m chaj z mej nauki ten tylko korzysta, Komu jeszcze na przestrzał wiatr w głowie nie śwista. Nar. Bz. 3, 4 21. — §. Przestrzał; Ross. nepeciptiŁ; miara doniosłości pocisków, wystrzał, btc ®#ufStt>elte. Siadł naprzeciwko opodal, na jeden przestrzał łuku. 1 Leop. Genes. 21. — §. Aliter: Na przestrzał * przestrzeliwając się z kim, o zakład strzelając; um btc Sßette f#ießenb, wer roetter f#teßt, beffer łrlft. Królewna tam z pannami strzelała na przestrzał, a gdy się jej trafiło insze przestrzelić nawiasem, cieszyła się bardzo. Pot. Arg. 356. — §. Na przestrzał, trafunkowo, nie mierząc, na los; oitf gut ©lud fdjteßettb, ofine iU jtclett. Jeden z gminu pospolitego strzelił tak na przestrzał, i trafił króla. 1 Leop. 2 Chroń. 18, 32. (na niepewną. Bibl. Gd.).— 2) Przestrzał, herb', obosieczny miecz końcem do góry, strzała go przy samym wierzchu przeszywa. Kurop. 3, 42. etn SBappen. (Ross. npociptjt ziele Zawilec, Sosenka ; npocTptjuma/i TpaBa Tojad, ob. Przestrzelon).

PRZESTRZÉDZ, przestrzegł, f. przestrzeże, przestrzegę cz. dok., Przestrzegać niedok., przestrogę dawać, ostrzegać, warnen ; Vind. predopomeniti, savarjati, savarnuvati, pre-dopominati ; Croat. preopominam, prehabàmsze; Ross npe^HaBtcTHTŁ, npe4'6H3B,femaTb, oèepeqt, oóeperan», npe^ocTepent, npe^ocreperaTb, npocTepeub. On nigdy nic zamieszkać nie chciał, aby nas z tego przestrzegać nie miał. Rej. Post. G g 5. upominać, strofować; crin* nem, warnen, warnenb fłrafen. Solon, gdy Ateńczyków w poczciwe obyczaje wprawował, tedy ich z niczego więcej nie przestrzegał, jeno z nieprawdy. Weresz. Reg. 120. Harpagus, gdy króla swego z niektórych rzeczy przestrzegał, ten się rozgniewał. Kosz. Lor. 12. Dobrze mówią Polacy, kto grozi, ten przestrzega. Budn. Apopht.

70. Mniej te przygody nas obrażają, w których bywamy przestrzeżeni. Biat. Post. 18. Przestrzeżenie, napominanie, ostrzeganie, przestroga; bte Erinnerung, 25etncrfung, Sßamung. Dswni malarze za obrazami wystawionemi ukryci siedzieli, a według usłyszanych przestrzeżeń , swoje dzieła doskonalili. Kpcz. Gr. 2, p. 51. (postrzeżenie udzielone). Bóg raczył przestrzeżenie uczynić na potym wiernym swoim , aby się takiej nadętej myśli strzegli. Rej. Post. P p 4, (cf. wara!). PRZESTRZEGAĆ się czym, recipr., a) kajać się czym, na przestrogę sobie wziąć; ft# woran fptegeln, ein Se^fpiel neunten. Szczęśliwy każdy, kto się cudzemi przestrzega przygodami. Rej. Post. K k 6. — §. Przestrzegać się czego; Eccl. npe4COÓJU04aiocfl, troskliwie strzćdz się czego, fi# forgfältig hüten, in 21#tnef>« mm oor etwaê. Chroń się nieprzyjaciół twoich, a przestrzegaj się przyjaciół twoich. Radź. Syr. 6, 43. Zbiszek przestrzegał się Mielsztyńskiego, gdyż nań największą miał waśń. Biel. 315. — b) Przestrzegać czego, zachowywać, uważać, obserwować⁻; beobachten, galten, ni#t auè ber 3l#t lalfen. Nie będziecie przestrzegać snów. 1 Leop. Levit. 19, 26. Bial. Post. 421. Dni przestrzegać i miesięcy, jak przestrzegają ci, którzy pewnych dni i miesięcy chcą i nie chcą nic poczynać. Zebr. Zw. 163. Wielce był rzetelny, sprawiedliwy, sumnienia przestrzegający. Mon. 65, 509. — Aliter: Przestrzegać, pilnować, pilnie chro-

mić czego; forgfälttg bercadjen, beobadjten. Jeśliże tej nocy nie przestrzeżesz zdrowia swego , tedy jutro będziesz zabity. Radź. 1 Sam. 4 9, li. Turcy przestrzegają tego, by żaden alkoranu do kraju obcegą nie przedawal. Paszk.

wnało, Takie, tak wielkie przestrzeństwo w nim było. P. Kchan. Jer. 424. Przestrzeństwo murów wielu ludzi do obrony potrzebuje. Vol. Leg.'S, 498. Życzę, aby królestwo nasze, nie tylko przestrzeństwem granic, ale potęgą kwitnęło. Opal. Sat. 149. W domu jego wiele mieszkań jest, że wszyscy wielkie przestrzeństwo w nich mieć mogą. Żarn. Post. 5, 594. (wiele miejsca, 'rumu). Wywiódł mię z ciasnoty na przestrzeństwo. 1 Leop. 2 Reg. 22, 20. Wolą po przestrzeństwie latać, niżli ciasną drogą cisnąć się. Brbst. Art. 154. (per spaliosa). Drugi hufiec szedł w słusznej odległości za pierwszym, aby mieli dosyć przestrzeństwa do zażycia łuku. Ustrz. Kruc.

l,    282. Witołd czyniąc sobie przestrzeństwo i wolne panowanie w Litwie i w Rusi, a prawie umiatując zawady sobie przeciwne z Litwy i Rusi, nalazł przyczynę acz niesłuszną na książęcia Kijowskiego. Stryjk. 467. (szeroka , nieograniczona władza). PRZESTRZENIACZ, a,

m. , który co rozprzestrzenia, ber ©rnmterer. Chirurg. Przestrzeniacz kanału urynowego, dilatalorium urelrae. Czerw. 29. PRZESTRZENIĆ cz. dok., uprzestrzenić dok., rozprzestrzeniać, przestronnym czynić, erweitern. (Sorab. 1. pżeztżeram ten do, dispando, pżeztrenć tensus); Carn. sprestrim (prestrim, prestręti * obwieść, tresyli ; Vind. trofit sternere, cf. strona); Bosn. prostranniti, rascirivati, oprostraniti ; Rag. prostràniti, (prostrjêti, prosteratti, ra-zastrjêti expandere) ; Croat. prosztranim, (oprosztranujem relaxo, presztreti, presztiram, preszterlszem persternere ; Ross. ripocTepib, npocTwparB. Przestrzenią placów zawodowych szranki. Zab. 10, 590. Zabi. Uprzestrzenił sobie jaskinią, urównał etc. Klon. Wor. 21. PRZESTRZE-N1EJ c.omnar. Adverb, przestronno.

PRZESTRZEŻONY, ob.

Dz, 97. Przestrzegać, przystrzegać powagi. Cn. Th. feilt Sïttfepen Behaupten, fiep bep feiner ©rayität erhalten. — §.

Przestrzegać czyich postępków, pilne oko na nie mieć; einen beobachten, auf fein îfmn utib gaffen 31rf)t geben. Tr.

m., ostrzegający, napominacz, bet

PRZESTRZEGACZ, a

Sßarner; Croat. preopomènitel; Ecci. npe4Co6jjo4aTe^L ;

Boss. ocTcperaTe^ib.    Censores, obyczajów przestrzegacze.

Chmiel. 1, 457. Urząd monitora, t. j. napominacza czyli przestrzegacza. Mon. 70, 131. Rzeczy oczywiste nie potrzebują przestrzegaczów. Pilch. Sen. list. 3, 159. Dobry człek rad upomnieniu: zły przestrzegacza cierpieć nie może. Pilch. Sen. gn. 371.

PRZESTRZELIĆ , f. przestrzeli cz. dok., Przestrzelać niedok. ;

Boh. prostreliti, prostrelowati ; Sorab. 1. pżetźelu ; Vind. prestreliti, zhresstreliti, skusstreliti ; Rag. prostrjeliti ;

Croat. presztrćlyam , presztrelilszém ; Ross. npoimiÓHTb , npoiuiióarb, nepecTptaaib, npociphanTL, npocTptahiBaiB ; a) pociskiem strzelając przebić, przeszyć, bnrd)fd)teßen.

Przestrzelił mu szyszak. Tr. — g. Transi. Gdy serce pleura przestrzeli, całe trupieje ciało. Bals. Niedz. 1, 496.

(przejdzie, przeniknie, biirć^brtngeit). — b) Przestrzelić, quoad locum, strzelając przenieść przez jakie miejsce, eine getmffc ©djußroette erreichen. Gdy właśnie już dobiegać mieli, I byli tak , jak z łuku strzelec raz przestrzeli,

Obejźrzeli sie... . Olw. Oiv. 553. — § Przestrzelić kogo, lepiej od niego strzelać, dalej swoim pociskiem dosięgnąć ; einen ftberfdjteßen, inciter olS er fdpeßen. Królewna

z pannami strzelała na przestrzał; a gdy się jej trafiło 'PRZESTRZEZA, ob. Przestroga, insze przestrzelić nawiasem , cieszyła się bardzo. Pot. Arg. Przestrzedz.

356. — §. Przestrzeliwać się z kim rec.; Ross. nepe- PRZESTRZYDZ, f. przestrzyżecz. dok., Przestrzygnąć jedntl., najibiBaTbCH ; o zakład z kim strzelać, mit einem tmt t>ie    Przestrzygać niedok., *Przestrzygawać contin., strzygąc

SBette frfytcßctt, tut 0djteßen metteifern. — c) Przestrzelić co    przeciąć, mit ber ©djeere burchfcfmetben ; Boh. prostrihnau-

do kogo tr. ; cito et clam, vel caule alicui guidpinm si-    ti, proslrihati, prostrihowati ; Dosn. pristricchi ; Ross.

gnificare. Cn. Th. einem fdjnell eine geheime 3?acl;rid)t jnftco    npocrpmib, npocrpnraib, pr. et fig. tr. Pnia jpk ręka

fett. PRZESTRZELON, u, z., ziele Obieżyświat, Pępo-    nacięła. Krew' z przestrzygnionęj skóry lunęła. Zebr. Ow.

wnik , Przerwipep, perfoliata, ®urtbmacbê, rózgi przez !i-    212. f discussa cortice, z rozciętej, rozszczepanćj, roście przechodzą, właśnie jakby je niemi przestrzelił. Syr.    złupanćji. Trzeba mądremu przestrzygawać słowa, Gdzie

1428. [Ross. npodptjib Zawilec, Soscnka, npocipl».ib-    łeż pokryta, gdzie prawdziwa mowa. Rej. Zw. 216 b.

naa Tpaßa Tojad).    (rozbierać, roztrząsać). Przestrzygniecie Boh. prostrjb.

PRZESTRZEŃ, i, z., PRZESTRZEŃSTWO, a, Boh. PRZESTUDZIĆ, f. przestudzi cz. dok.] Przestudzać niedok.; prostranstwj, prostrana; Sorab. 1. pżeztżerano; Carn.    Ross. npocTy^mb, npociymiiBaib ; dać przestygnąć, ab*

prostor, prostornak, resprostina, (ob. Rozpostrzedz) ; Vind. füllen, merben laffeit, füljl machen. Przestudzenie prestor, prostor, prostar, proster, resprostena, respro-    Ross. npocTy4a. (Łatwy do przeziębienia się Ross. npo-

strilbe, resprestrina, dem. prestorizh, prostarizh; Rag.    CTyd-iiiBuft; z przeziębienia npocTy4HLiiij. ■

prostor, prostöraz ; Ross. npociepTie, npocipeHie, npo- PRZESTWÓR, u, m., PRZESTWORZE, a, n. ; Boh. pro-CTpaHCTBO; przestronne, miejsce, przestronność, prze-    stora,; Carn. prostor, prostornak, (cf. rozpostrzedz); \ind„

stwor, obszar; mettläufttger fRaum, metteê gelb, großer 6ptel«    prestor, prostor, prostar, proster; Croat. proztor, pro-

raum, Sluśbefinung, große glädte. Na rozlanej szeroko morz    szlör; Rag. prostor (ob. Przestronny), prostrou ; Dal.

płynnych przestrzeni. Zab. 15, 154. Kniaź. Hub. Mech.    protzor; Bosn. prostor, (stvorra, stvar Telika i teseka

275. Opoki wapienne często po całych rozlegają się kra-    moles); Ross. npocTepiie, npocipeHie, npocTOps ; Eccl.

jach, i najobszerniejsze zawalają przestrzenie, espaces.    npoiueiuKH, pacToramiie ; przestrzeń, przestronność, ob-

Staś. Buff. 178. Wielkie przestrzeństwo monarchii Otto-    szar miejsca, cf. rozwartość; großer 9îaum, ©erSumigfeft,

mańskićj. Kiok. Turk. 115. Miasto to powiatom się ró-    SBettlfinfttgfeil. Ja bóg tylko wszechmocny jestem , i sam

75

Słownik Lindego wyd. 3. Tom IV.

i przepaszczała Glicz. Wych. C 2 b. — 2) Transi. Przesuszać się gdzie «bywać, przebiegać, bawić gdzie; wo ocrwetlen, ftcb aufjuhfllten pflegen, einen Ort oft befugen. Nie życzę ci tu dłużej przesuszać się, pójdź pókiś cały.

który Pełnię nieskończonością te czczości przestwory.

Przyb. Milt. 217. Świat, wszystek przestwór jego, wazki jest na cię jednego. Hanc. Gd. 56. Pól przestwór szeroki.

Zab. 13, 359. Na co po bezdennych szperać przestworzach, profundum. Ossol. Sen. 13. Próżno zacność jego    Teat. 31, 31. Pierwsza upatrzyła Merkurego, i kto był,

kładzie między nim i podlegającemi jemu, niezmierny    pytać się ważyła, Więc przeczby się przesuszał? Zebr.

przestwór odległości. Zab. 7, 269. Alb. Przestwór, wolność powietrza, miejsce próżne między kulą a między jak kanałem armatnym. Jak. Ait. 3, 312.— §. Na przestwór bramę otworzyli. A. Kchan. 263. na oścież, angelwcit, fpeerroeit. PRZESTWORNOŚĆ; Sorab. 1. rumnofcż; Ross. yöop'iHBOCTb, ob. Przestronność. PRZESTWORNY, a, e,

PRZESTWORN1E, PRZESTWORNO adverb.; Vind. pre-storcn, prostorn , prostran, refhiren ; Sorab. 1. rumnć (ob. Rum;, wobstahwatë, (cf. osięgnąć) ; Ross. npodop- PRZESWARZYĆ kogo cz. dok., swarząc się przekrzyczeć, hhm, npocTepiin (ob. Rozpostarty), eMidw (cf. jąć, imać),    przegadać, przedysputować go; ctnctt überjanfcit, über«

yoópHCTwK, yóopnuBbih, OKpyacucTbiîi ; przestronny, oh-    ftretteit. Dysputująo z nim przeswarzyć go nie mógł. Sk.

szerny ; geräumig, weit, wdlanftfg. Przestworna rosa.    Dz. 150. Już go nikt nie przeswarzy, bo on upór jego

Zab. 6, 163. — §. Recito, głosem a przestwornie czy-    Czyni go bezpiecznego, ma się za mądrego. Rej. Wiz.

tam. Mącz. powoli, z rozwagą.    118 b. Ruda. Deut. 23, 8. Cn. Th. 518.

‘PRZESTYDNAĆ, PRZESTYGNĄC neulr. jedntl.; Ross. npo- PRZEŚWIADCZYĆ, /, przeświadczy cz. dok., Przeświadczać CTbiHyTb; ostygnąć, erfalteit, fait werben, abfühlen. Woda przestygła. Pilch. Sen. gn. 234. Ciasto, kiedy się upiecze, niechaj *przestydnie. Siena. 355.

PRZESUĆ, pb. Przesypać. PRZESUCHA, ob. Przysucha.

PRZESUNĄĆ, f. przesunie cz. jednll., Przesuwać niedok. ;

Sorab. 1. pżeszuuhnu ; Vmd. skustishati, skuspotifniti ;

Ross. npocyiiyTb, npocoBbinaib, npoABHiiyib, ncpe/mw-

Ow. 50 ; scilatur causam adventus. Jeszcze mu się tu na złość przesusza. Zab. 15, 261. Gdzie ezuje co oberwać, często się przesusza. Klon. Wor. 36. Min. Ryt. 1, 125. I ty, żebyś mi się więcej tamtędy nie przesuszał. Teat. 22. b, 11. Niebezpieczno mi tu przesuszać się. Boh. Kom. 1, 97. Drogi co się tknie, wprawdzie że ją wiemy, Ale się tam przesuszać i sami nie śmiemy. Tward. Pasy. 60.

raTb, iicpeABHiHBaTb, iipoAimiiyTb, iipoARtiraib, npoABii-rttßaTb ; Eccl. npeABHaato ; a) przemknąć przez co, burd) etmaê bnrd;)d;icben, bttrchrftcfeit. Prrzesunąć się, suwając się przejść, powoli przecisnąć się , ftd) getnad) burdtbrätt« gen. Przesuwa się z cicha pomiędy krzewiny; przybliża się do niej. Staś. Num. 2, 86. Bogdajżem w długi smoczy kałdun się przesunął! Zebr. Ow. 97; ( ipse pręcor, serpens in longum porrigar alvum ; żebym sic przeobraził, przemienił). Wiele tysięcy z płci żeńskiej z lekka i powoli przesunęło się z niewinnych rozrywek w sro-

niedok., przekonać świadkami, dowodami; Boh. uswéciti ; Slov. preswćdćugi ; Sorab. 1. pżedobedu, pżewihnu, pżepokażu ; Vind. previfhati, preprizhati, svifhati ; Ross. npii.iiuiHTb, npn.TH'iarb, yjii'iHTb, yainiaTb, oöjnwn», oóJtrmaK) (ob. Oblicze, lice), yó^AHTb, yôiîKAaTb, yAO-îvbpHTb; Eccl. nfrEiipHTii, iipniiiipani, (ob. Przeprzeć) ; einen überzeugen, überführen, burd; Sengen, burd) Sewetfe. Każdy udaje się za niewinnego, ile wie, że go nikt w niczym przeświadczyć nie może ; ale nie ma się za takiego wedle wnętrznego świadka sumnienia. Pilch. Sen. gn. 148. Przeświadczyć co na kogo. Cn. Th. (Ob. Przewieść na kogo). Przeświadczający, Ross. y^HUHTe^bHbiH, yótAHrejbHbiM ; Eccl. npenpbTCJbiibiîf. Przeświadczony Ross. HBBlimeHHbiii. ■ Kto przeświadczony w najmniejszej rzeczy będzie, gardłem to zapłaci. Paszk. Dz. 105. Ta scena przeświadczą mię o niewierności hrabiego. Nieme. Król.. 3, 24. Przeświadczenie, bte Ueberjcngttitg ; Vind. motę i niesławę. Mon. 68, 19. (wpadło,    prześliznęło    pzevifhanje, previfhnost, previfha, previfhenga , skasa,

się). Przesunięcie ‘Ross. iiepCAßiDKKa. — b)    Przesuń się    preprizhanje; Ross. oÓMiOHie, usboCmuieHie , npiiMKa ,

na inne miejsce. Teat. 18, 5. przenieś się, prześledź,    yjHKa, yótAHrejbHOCTb. Przeświadczyć się, Ross. cbIj-

fltt einen mtbcrtt £>rt hinüber rüden.    pHTbca, CB-fepHTbCH, (cf. zwierzyć się, cf. uwierzyć) ; Eccl.

PRZESUSZYC, f. przesuszy cz. dok., Przesuszać niedok.-,

Boh. prosuśjm, prosuśugi ; Bosn. prosusciti, prisusciii; Rag. prosûsciti, prisûsciti; Croat. preszussiti ; Ross. npocy-niHTb, npocyuiiiBarb, nepecyuimb; I) wskroś dać przeschnąć, albo t‘eż zbytnie suchym uczynić; bnrdjtroffneu, übertroefneu, jtt fehr anêtrodueit laffett. Len przesuszony w ocieraniu pokruszy się ; nie dosuszony złe daje przędziwo. Kluk. RoÜ. 3, 327. Przesuszyć się; Vind. pre- PRZEŚW1DRZYĆ cz. dok, świdrem przedziurawić, przewier-vfufhitife, ftd) abtrocfnen, trocfcit werben. Z ogniów nie-    cić, pr. et fig., burd;bohrett, burdjlochertt. Drzewa    tego

•stałych, pokazujących się wieczorami po miejscach tłu-    gałęzie prześwidrzone, dają likwor podobny do    wina.

stych, pospólstwo wpada w przesąd, jakoby się zakopa-    Boh. Próg. 145. W kraju tym z prześwidrzonćj na    wierne pieniądze przesuszały. Zab. 10, 157. Zabi, (świeciły,    lu miejscach ziemi, ogień wybucha. Pilch. Sen. list. 2,

•na wierzch wydobywały). Przesuszenie Ross. npocyiuna.—    294; z ziemi porysowanćj.

$. Przesuszać, często susząc pościć; oft troefite haften halten, PRZEŚWIECIĆ cz. dok., świecąc przetrwać, przebyć, prze-bet) trodner 6petfe faften. Frasując się, często przesuszała. niknąć, burd^Ieuc^tert; Sorab. 1. pżezszwetżu; Vind. skus-

ycTOÆnHTHCfl, oó.inuHTbca. Przykładami przeświadczyć się można, jak wygodny ten sposób rachowania. Łejk. 2, 62. PRZEŚWIADCZYC1EL, a, m., przeświadczający kogo, ber einen überzeugt, ber Ueberjenger, Ueberftthrer; Ross. yjHtincjb, oójtn<tHTe.ib, HBioóJHnmejib, yót^mcib. W rodź. ieńsk. PRZEŚWIADGZYCIELKA ; Ross. oÓMHHTCJb-

HHUa , H3’bof)JIH'iIlTe.lbHima.

go płacę. Dudz. 22. ju treuer Bejahen, 31t trener taufen. — §. Aliter: Przesypać konia, ochwacić konia. Budź.

54. etn $ferb oerfangen, refte ma^en. hm hhctmmtj CÆ'fejaTb. — §./Przeświecić komu, przed PRZESYPIAĆ, ob. Przespać.

fvietiti, perfvietiti ; Bosn. prosvitliti, prosvitlati, prosin-nuti, prosivati; Hoss. npocBbTHTb, npocBimaTb, npocÎHTb, npOCiaBÜTL ; Ecd. IIpOCBliTMTH, CBhTJIbIMb yyHHHTB, HCHbIMfc

nim świecić, przyświecić mu, il)m oorleucftten ; Sorab. 4. PRZESYT, u, m., przesycenie, przeładowanie, btc Ucber-preokszwetźu.    fdttigung. Ciągła w Gressecie słodycz, aż do przesytu.

PRZEŚWIECIĆ cz. dok, znowu inaczej poświecić, wieber    Kniaź. Poez. 5, 232. do mierziączki, bté junt Rcberbrufl,

umwehen, no# einmal eimoeiljcn. W kościele naszym wa-    gfcl.

szych kapłanów, jako niepoświeconych, przeświecają i PRZESZACHROWAĆ cz. dok., szachrowaniem zbyć, bur#? bierzmują. Pim. Kam. 463. Znowuś sie przeświecił, ib. f#a#ent; Vind. sajudati, sakamatati, sabarantati.

163.    PSZESZALIĆ, /. przestali cz. dok., Przeszalać niedok., sza-

PRZEŚW4ETNY, a, e, PRZEŚWIETNIE adverb., bardzo    lejąc przetrawić, przemarnować; burdjrafen, mit Dîaferety

świetny, błyszczący; Vind. prefvietliven , prefvietezhen ,    bltrcpbrtngcit ; (Ross. npouiaMTb przeżartować , przeswawm-

prefvietliu, skusfvietezhen, skusfvietel; Croat. preszve-    lować). We dwa lala całą mężowi przeszalała substan-

tel ; Eccl. iipociit.THTCAiiMii, fcljr gldnjcnb, l)ell leudjtenb.    cyą, że nieborak bankrutem został. Teat. 22, 400.

Widziana była białogłowa jasna w boskie promienie    prze-    PRZESZARPAC    cz. dok., Przeszarpnąć jedntl.,    Przeszarpy-

świetna. Birk. Dom. 147. Mąż ten od młodych lat    swo-    /    wać czejtotl.,    szarpaniem przerwać, szarpiąc    przetrwać,

ich w tej cnocie był prześwietnym. Birk. Dom. 68. — przebyć; bltrd)jerven, bur#reifSen, bur#$aufen ; Hoss. npo-Titul. Powinienem życzyć, Prześwietni Senatorowie, aże- uapanurb , npouapanaTb , npouapanbiBaTb. byście szli za zdaniem Cezara. Nag. Cyc. 90. oświeceni, PRZESZATKOWAĆ n. p. kapustę, cz. dok., wciąż uszatko-(Erleuchtete, dśrlaudjte. PRZEŚWIETNOŚĆ , ści, i., jasność wać, ba3 $raut ganj burd#obeln.

błyszcząca; Vind. skusfviellivost, skusfviezhnost, skusfvie- PRZESZASTAC cz. dok., szastaniem przebyć, bur#tummeln ,. tlust, $errli#feit, ©lanj, @rleu#tl;eit. Tr. — PRZEŚWIĘTY, mtt ©eraufćhe »erbringen. Przeszastał majątek i zdrowie. Ld. a, e, bardzo lub wielce święty, ltberpetltg, fe^r fyetlig; PRZESZCZEKAĆ, f przeszczeka cz. dok., Przeszczekiwać Vind. prefveti; Hoss. npecEHTtifi ; Eccl. BcecBHTbiH, Tpn- frequ., przeszczekuje pr. ; Hoss. npoiaBHyTb, npoTHBKaTb; cBflTbiH, TpHciaTe.ibHbiH, TpiicßtubiH; cf. trójca.    chwilę wciąż    szczekać, burdjbeHen, eine Seile    bellen. Ob-

PRZEŚWISNĄĆ, /. prześwisnie, przeświszcze cz. jedntl.,    mówca, j,ako    pies, przeszczekiwając, odwoływać powi-

Prześwistać niedok., Prześwistywać, prześwistuje frequ.    nien, Krom. 445.

zaszczepić, überpfropfen, anberś umpfropfen. Przeszczepienie czyni różność i odmianę w owocach. Cresc. 4 25. Z odszezepy omartwiałćj przeszczepiło mię zmiłowanie boże do żywej macicy, do prawdziwej cerkwi. Smotr. Ex. 44. — PRZEŚZCZEPAĆ cz. dok., przełupać, burcbfpalten (Vind. preziepuvati, preziepiti, skusziepiti). PRZE-SZCZEPANIE , actio et ejf-eclus, ‘przeszczep; (Hag. pro-ziep fissura-, Carn. preęep , prezep; Bosn. procjćp ; Boh„ prośtjp) ; baê Spalten, ber ©palt. Do przeszczepania Vind. prezipliu, reszipliu, resklatliu. ‘PRZESZCZEPACZ, a,

contin.-, Hoss. npocBHCHyTb, nepecBHCiaTL , nepecBHCibi- PRZESZCZEPIĆ dok. dok., inaczej abo na inszym drzewku; Baib ; a) czas świszcząc przepędzić , bitrd;p_fetffen, eine 3^11 lang pfetffen. Kuligi prześwistują. Bani al. J 5 b. — b )

Świstem przeszydzić kogo , einen atläpfdffen. — c) Supe-rand.: Prześwistać kogo, świstaniem go przejść, einen überpfeiffen. /

PRZEŚWITAĆ cz. dok., niby świtem przeniknąć, przeświecić, przebić; bur#f#immeru, bur#lcu#tcu. Prześwitanie ROSS. IipOCB^Tt.

PRZESYCHAĆ, ob. Przeschnąć.

PRZESYCIĆ, f. przesyci cz. dok.. Przesycać niedok.-, Vin<j.

prefititi, preobjesti, prenafititi, prenajesti ; Eccl. npecbi- m. ; Vind. prezipovez , bet Spalier, 3trfpalter.

THTb, npecbimaTb; aż nadto nasycać, przeładować; liber* PRZESZCZUĆ cz. dok., Przeszczuwać niedok., szczując prze-fditigen, überlaben. Wszystko to, co jest zbytkiem, ckli- być, przetrwać, przepędzić, bltr#fie£en; Ross. npOTpaBHTb. wość sercu sprawi, Bo przesycony dowcip , odrzuca i PRŻESZCZYPNAĆ cz. jedntl., Przeszczypać niedok., szczy— dawi. Zab. 16, 402; Vind. prefit, prejeden, najeden,    paniem przejąć, burcbflteipeu; Vind. preshzhipati, prevzhe-

kaker na pust, prenafitjen.    niti, sashzhipat; Hoss. npomHnaTb, npomimbiBaTb, ne-

PRZESYŁAĆ, ob. Przesłać \) et 2). — PRZESŁANIE, ia, pemunaTb, nepemiinbiBaib.

n., PRZESYŁKA, i, z.; Hoss. nepeebona, baê Ueberfd;tćfen. PRZESZEMRZEĆ cz. dok., Przeszemrywać contin. frequ., PRZESYPAĆ, PRZESUĆ, /. przesypie cz. dok., przesypuje    ciągle sarkać, szemrzeć, anfyaltenb murren. Stan szla-

Krom. 653.

pr. cont., Przesypywać frequ-, Boh. presypati, presypa-    checki przeciwko tej expedycyi przeszemrywa, fremere.

wali; Sorab. 4. pschefjpu , pscheljpam ; Vind. prefipati, prefuti, zhriesnafuti , skustrofiti, pretrofiti (cf. przetrzą- PRZESZEPTAĆ, /. przeszepce cz. dok., Przeszeptywać nie-snąć), prekupzhati; Hag. prosipati, prosipgljem , prossu-    dok.-, Hoss. nepememaib, nepemenTUBaio ; chwile sze-

ti ; Bosn prosippali, prosuti ; Hoss. npocbinau,, nepecu-    pcąc przepędzić, bur^pfient, eine 3cttlang fïüftern. Le-

naïb ; Eccl. npecunaio ; 1) w inszy statek wsypać, au3    szek częstym przeszeptywaniem ludzi szemrzących stra«-

einem ©efäjJe in baś anbere fd?ntteu, umfdnitten. Cn. Th. —    piony, w chorobę zapadł. Krom. 298 ; sugillaliones.

2) Excess. Przesypać, przepełnić; nberfdjütten, $u 00U PRZESZKADZCA , y, w., PRZESZKODZICIEL, PRZESZKO-fcfyütten unb oerfćhutten. — §. Transi. Przesypuję, za dro- DNIK, a, m., przekaźca, który komu przeszkadza; bet

©töljrer, rber einem tyinberltclj ift; Vind. branovez, napo-tnik, motnik, smotnik, obmotovez, spazhnik, spazhu-vauz; Ross. pasBpaTHHKt ; Eccl. npenunaiejL. Satan, przeciwnik, przeszkadzca. Mącz. Miał zazdrościwe przeszko-dniki, Wszakoż wszystkie przekonał. Papr. Ryc. 525.

Zapiąć); Eccl. upniiATłi , npeimyTH, nfitnrnisTii, ceiih-nsth , npenoHOK) 6brrb, B03namaK>, Boàxiamaio ; na przeszkodzie być, na wstręcie być, zawadzić, nie dopuszczać; tyinberlidj fewt, ftinbern, verfrinbern. Nie łatwi ejże przeszkodzić złemu, niżeli skutki onego wstrzymać? leat. 4, 38, (zapobiedz). Kto na teraźniejszym sejmie przeszkadzał do wojska, nie pozwalał na komisyą wojskową? panowie! Przestr. 88. (nie dopuścił, żebyśmy przyszli do porządnego wojska ), Interes interesowi przeszkadzać nie powinien. Teat. 55, 14. (swoją drogą każda rzecz). *Cum Accus. Któryż bóg nasze zamysły przeszkadzał? Chrośc. Ow. 55. — g. Przeszkadzam mówiącemu, zabawnemu, śpiącemu etc., niepokój czynię, przerywam,

Pszczoły mają też swoje przeszkodniki ; znajduje się fucus, t. j. pszczoły próżnujące i t. d. Haur Ek. 138.

PRZESZKODA, y,

PRZESZKODZIC1ELKA, i, i., bic ©tityrerinn; Vind. mo-tniza, spazhniza ; Ross. pa3Bpaimma. z., ‘przekaza, ‘przekaz; Boh. prekażka; Sorab. 1. za-dżewk ; Sorab. 2. fajżowa; Carn. napotje (cf. napotkać), skernoba, kasnûta , sadershba, sadershk, (cf. zadzierżeć) ;

Vind. sadershik, smóta (cf. motać), branva (cf. bronić), liapotenje, napotnost, napotje, branitje, spazbnost (cf.    uniespokajam ; einen in ber îiebe , im ©d)!rtfe, irt ber 2lr«

opak, wspaczny), prepazhenje, spotika, pazhna , sadeu,    freit ftbfyren. Niechaj u sądu jeden drugiemu nie prze-

vbranenje, motenje, smotaria ; Croat. opàka, pâchka ,    szkadza, wołając, biegając tam i sam. Chełm. Pr. 19.

prechka, zaprèchka, preprèchka, zaprechenye , (cf. sprze-    Każdy się ma po cichu modlić, aby drugiemu nie prze-

czka, zaprzeczenie); Dal. zabava, (cf. zabawa) ; Rag. za-    szkadzał. Star. Dw. 59. Leżeć w gnuśności nieprzeszko-

prjeka, zabava, zaprjcciza , priprjeka; Rosn. zapricięa, pri-    dzonćj, nie jest spokojność, ale malacya. Pilch. Sen.

pricięa; Ross. nepeneme, nonepenenie, npenaTCTßie, npe-    list. 2, 128. nieprzerwanej, ungeftürt. — g. Personal, et

naTCTBO (cf. przepiąć), npenona (ob. ‘Przepona), 3aBfl3Ka    Imperson. Przeszkadza w tym domu, przeszkadza duch,

(cf. zawiasy), B036paneHie (cf. wzbronić), norfexa, no-    dyabeł* straszy, e# fpucft, getyt um in bcitt $aufe. Dyabli

MbinaTejBCTBO, ocTaiiOBKa, (cf. zastanowić); Eccl. 3anne-    dom opanowali, strasznie w nim przeszkadza, jakieś po-

Hie (cf. zapiąć), cnoHa (cf. spiąć), n04THH0BCnie, npeiimo-    czwóry    po nim chodzą. Teat.    7. c,    52. Duch tutaj    prze-

Benie, /₍niim\iiiiic [ictus calcitrantń 2], pyKocn.de; to co    szkadzający tak podobny jest    do ś.    p. pułkownika,    iż już

przeszkadza, zawada, zawód; ba# $fnber.nijJ, bie Scrbtnbe-    więcej    nie wątpię, że mąż mój po    śmierci chodzi.    Teat.

rang. Grzech jest przeszkodą do łaski bożej. Karnk. Kat.    28. b, 169. Czy mię kto    zdradza? czy tutaj dyabeł

387. (jest na przeszkodzie). Niech cię przeszkoda twym    przeszkadza? ib. 55. b, 81. — Personal. Rozumie, że

dziełom nie smęci. Zab. 16, 348. — g. Przeszkody no—    ta przeszkoda jest duszą nieboszczyka jej męża, ale zacne, strachy; ©efpcnftcr, ©pnefe ; Rag. prijkaza; Croat.    pewne pan pułkownik tu przeszkadza w tym domu. Teat.

nakaz; Slav. hudoba, (cf. chudoba). Na dyabła mi stra-    28. b, 7.

cić sławę, służąc w zamku, gdzie przeszkody kołacą. PRZESZŁA, ob. Przejść, et Przeszły.

uczynić, ocrrtbcltt. Wstydliwość jest niejakie przeszla-chcenie żywota ludzkiego. Kosz. Cyc. 58.

PRZESZLAD , ob. Prześlad. PRZESZLAKOWAĆ , ob. Prze-ślakować.

PRZESZLAMOWAĆ cz. dok., szlamując przeczyścić, blin^l' fd)lammeit ; Vind. preglenzati, obglenzati, obklatjati.

Teat. 28. b, 5. PRZESZKODNY, a, e, ie adoerb., PRZEŚZLACIIClć , f. przeszlachci cz. dok., szlachetniejszym przeszkadzający; Carn. sadershliu ; Vind. branezh, napo-ten , spazhen , napotliu, prepazhen , prepazhliu , opazhen, vbranezhen ; Sorab. 1. zadżewaczć ; Croat. naskodni ;

Ross. 3annaTeJLHbiîi, tyinbcrltcty, ftotyrenb. Chodkiewicz dość czynił z siebie, Był ktoś przeszkodny, wie bóg o tym w niebie. Slryjk. L 3. (na przeszkodzie, cf. na wstręcie).

blicznych interesów przeszło pół roku nie byłem w domu. Mon. 64, 187. Po tej przeszło trzygodzinnej bitwie.... Tr. — PRZESZŁO neutr. sing. 5 pers. praet. Verbi przejść ; Slov. predeśłe antcacto tempore. ‘PRZE-SZŁEGODNIOWY, a, e, PRZESZŁODNIOWY, PRZESZŁO-DZ1ENNY, prididnus. Cn. Th., dzień przed tym przypadły, öorfrtfltfl, ben ïna öorfrer; Sorab. 2. fachodne, fa-chodne. PRŻESZŁOGODZ1NNY a, e, przed godziną^pczy-padły, üov einer ©titube gefifrefren. Tr. wiçcéj niż godzinę trwający, ftfrer eine ©tunbe bauentb. X. Biel. PRZESZŁO-JEZUICKI, a, ie, n. p. Przeszłojezuickie dobra. Vol. Leg. 8, 621. pojeznickie, po zniesieniu Jezuitów pozostałe, niegdy Jezuickie, üorntal# jefititifcfr, erjefriitifcb. PRZE-SZŁOMIESIĘCZNY, a, e, oormonałlic^, im vergangnen nate gefcfrcfyen. Tr., dłużej niż miesiąc trwający, über eilten QJîonat bauernb. PRZESZŁONOCNY, a, e, von voriger

—    Nieprzeszkodny, któremu nie mogą przeszkodzić, nie-zapobieźny, nieuchronny, unvertytnbcrlicty. Pocoż żalić, po PRZESZŁO adveib., więcej niż, ntetyr ni#, über. Dla pu-co próżnym dąsać gniewem Na to, co nieprzeszkodny z nieba wyrok zdarzył? Zab. 7, 293. Nar. Dz. 1 , 192.

—    g. Niemasz gorszej besfyi nad wilka, i na wiele rzeczy przeszkodniejszej i zdradliwszej. Haur. Sk. 511. (szkodliwszej). PRZESZKODZIĆ, f. przeszkodzi cz. dok., Przeszkadzać niedok. ; cum Dativo ‘przekazie, ‘przekazać; Boh. prekaźeti, zamezyti, zawazeti, (zawadzić) ; Slov. preka-zugi; Sorab. 1. zadżćwam, pźezadźewam ; Vind. pazhit, na poti biti, prepazhiti, sapazhuvati, vbraniti, sabranili, odbraniti, napotuvati, motiti, obmotiti ; Croat. pachiti, pächim , zpachiti, zpaclrujem, naskodujem, precli i ti , prć-chirn, preprechiti, preprechujem , zprechiti, zprechójem, zaprechiti, mutiti, (cf. mącić); Bosn. priciti, zapriciti, pripriciti ; Rag. prjêciati ; Ross. nepeuint. nonepeBHTb,

BoenaTHTb, BoenamaTb , npenaTCTBOBaTb, BOcnpenßCTBO-Baîb, nonpenaTCTBOBaTb, 3annyTb, 3anaTb, sanmiaîb, (ob.

Boss. HcmecB, iioqeiUHHH, co się téj nocy stało. PRZE-    podobać będzie, pobiorą. 5 Leop. 5 Reg. 20, 6. (będą

SZŁOROCZE, a, n., rok przeszły, ob. Łoni, ba§ vorige    rumować a szperować dom twój. 1 Leop.).

3afyr. Tr. PRZESZŁOROCZNY, a,‘ e, — ie adverb., vor* PRZESZPIŁOWAĆ, ob. Prześpilować. jährig. ib.; Vind. predlieten, lonski, (ob. Łoński) ; Ross. PRZESZRUBOWAĆ cz. dok., szrubując przejąć, lub inaczej npoiMoro4HŁiH. PRZESZŁOTYGODNIOWY, a, e, trt ber    albo nadto zaszrubować, przekręcić; burd)fd)raubett, attberS

vergangnen Sochę gesehen. Z przeszłotygodniowych ga-    fdjraufren, verfchrauben ; Vind. saferkati, sakvintati, savlu-

zet baśnie jedne i drugą do rewokowania biorą. Mon.    kati, safhraubali; Ross. npOBHtiTHTb, upOBimnHBaTb, cbhh-

71, 214. PRZESZŁOŚĆ, ści, z., czas upłyniony, czas    tiitb, CBiiimiiBaTb.

przeszły, wszystko co przeszło, byłość, minęłość ; Bosn. PRZESZTURKNĄĆ cz. jedntl., Przeszturkać dok., szturkaniem proscjastje, bte Vergangenheit, ba§ Vergangne. O prze-    przcbość, burchftopen, 3. V. mit bem CśllOogeit; Sorab. 1.

szłości mówi sie, by przyszłość poprawić. Byar. Gród.    pźestorkacź, pźestorcżźu ; Ross. npOTOJKHjib, npOTai-

KHBaTb.

133. PRZESZŁY, a , e , ‘PRZEDESZŁY, ( cf. przejść) ;

Boh. prośly , predeśly, preśly ; Sorab. 1. predawschi, PRZESZTYCHOWAĆ cz. dok., Przesztychować contin. frequ., fachodny, (ob. Zachodni); Carn. propreishcn, (ob. Po-    a) sztychując przekopiować, nachjtect)en, inaczej przerobić

przędny); Vind. popreini, popriedni, priedni, prejiden ,    sztychując, nmftcd)en, aitberê ftcd)en. — b) Przesztycho-

pretiden , otiden , pretezhen ; Bosn. proscjasti ; Rag. pro-    wać , przefrymarczyć, na sztych przemienić, umtaufdjett.

scjàsti, proscjàsni, predgni; Croat. pressesztni; Dal.    Więźniowie zamianą przesztychowani. Krom. 528.

prossasztni ; Ross. iipoiue4miii, npoiMbiil, npe4'bH4yiuiu, PRZESZUKAĆ cz. dok., Przeszukiwać frequ. contin. ; Vind. 4aBeimiiH (ob. Dawny), MiiHyBinbifi (ob. Minąć), mimo-    prejiskati, skusjiskati, skusjiskuvati; Ross. nponcKaTb ,

uie4iniH ; Eccl. npeme4iniH , np'eBine4miił, npeB03iue4-    npopcKHBaib, oóbicKaib, oó^HCKaib, oótiiCKHBaio , ne-

uiifi; — part. Verbi przejść* upłyniony, przćminiony,    pecniapim, Hcmapmb; przeszperować, przetrząsać szuka-

były; vergangen, verfloffen, ehemalig, vorig. Przeszłe lata    jąc, burd)fnd;en. Perquisitus, wszędzie przepatrzony, przechwalimy, niniejsze ganimy. Cn. Ad. 950. Przeszłe przy-    pytany, przeszukany. Marz. Dequiro, przepytywana , przepadki stoją za świadki. ib. Przeszłe przygody, bronią od    szukiwam. ib. Przeszukanie Ross. oÓMCKb, oóhcks.

szkody ib.L(po szkodzie mądry). Przeszłą rażą, baéi YO* PRZESZUMIEĆ ez. dok., szumno przehulać; Vind. prefhu-rige ÜDîal. Czyś jeszcze nie uwierzył mojej przeszłą rażą    meti, odfhumeti, prehrufhati, odhruthati; Ross. npomy-

rezolucyi? Teat. 15. c, 83. 'Wrócą się znowu do 'prze-    mŁb, vcrpraffen. Kiedy żyć nie umiał Pomiernie, cały

deszłych rzeczy swoich. 1 Leop. Ezech/16, 55. Lat‘prze-    wkrótce majątek przeszumiał. Kar. Dz. 3, 54. Wzdy-

dcszłych. 1 Leop. 1 Mach. 10, 41. Według ‘przedeszłych    chałbym i ja do wiejskiego domu, Gdybym przegrał,

proroctw, ib. 1 Thim. 1, 18. ‘Przedeszli xiazeta. 1 Leop.    przeszumiał, , abo winien co był komu. Żab. 11, 189.

Ps. G7, 26. (którzy uprzedzili. 3 Leop). Przeszłej t. j. PRZESZUSTNĄC cz jedntl, szustem przerzucić, pilili# ])in< tej nocy, Slav. nochas ; Ross. iionecb, adj. noneuiHbiH.    nbemwfen. Transjedus, przerzucony, przeoszustniony.

Przeszłego roku, ob. Łoni, łoński. — $. Nieprzeszły,    Ma.cz.

nieprźestępny, nie do prześcia, unpigängltd). Nieprzeby- PRZESZYĆ f. przeszyje cz. dok., Przeszywać niedok. ; Boh. ty, co nie może być przebyte, nieprzeszły, impenetrabi- prośit, prośiwati ; Sorab. .1 pżeschiyu ; Bosn. proscitti; lis. Macz. Usłyszawszy o wyprawie Krzyżaków', niewia-    Rag- proscitti, proscijvam; Croat. presvàvam ; Mnd. pre-

sty i dziatki na zamki, na jezierzyska, na bagniska i    fhivati, prefhiulati, ofhivati, ifshivati; Ross. npoimiTb ,

starzyny nieprzeszłe zaprowadzić kazali. Stryjk. 391.    npoiuiiBaib, nepemiiïbj nepeiuiiBaTb, crpowib (ob. Stro-

PRZESZMELCOWAĆ cz. dok., przetopić, przewarzyć; Vind.    czyć, troki), nepecTpomm, nepecTpammaib, BMCTpomrrb,

skusvariti, prevariti, szvirati, prezvirati, nmfchmcljcn, um*    CTeraTb, CTerHyib, y3Cieraib (ob. Ścieg), no4CTerHyrb,

fiebnt. Na dobierke trzeba jeden przynajmniej kocioł    n04CTcraib, no4CTeniBaTb, nepecieraib, nepecTemBaTb,

pierwszego piwa przeszmelcować. Haur. Sk. 162.    npocTeraTb, npocTeniBaib ; Eccl. npeuiHBaio, toyiitii, fct.

PRZESZNUROWAĆ cz. dok., sznurując przewiązać, lub ina-    toczyć); przez co przeszywać, przehaftować; btmbnâhen,

czćj zasznurować; b!ird)fd)mtren, aiiberś timfdpiitreit ; Ross.    biirdjheftcit, fteppen. Zioła te różne pokrajane, p rzeszy-

npocnypoBaTb, npocuypoBbiBaib.    w’aja się na kształt materacyków. Perz. Cyr. 3, 333.

PRZESZOROWAć cz. dok , szorując przeczyścić, bltrd)fdteu*    Przeszywana czapka. Mont 04, 402. buvd)gendht, gejteppt.

cnt, bttrdtfdubcnt. śliwy smażone trzeba przez przetaki    Telej przeszywany. Zbił. Żyw. A 5 b, Ross. npouiHBHUM.

z łupin i kostek przeszorować. Raur. Sk. 76. — Transi.    Przeszycie, szew przeszywany, gefloppte Vath; Ross. npo-

Wyście przeszorowah drogę, fecistis Her. Zebr. Oiv. 80.    uiHBita, nepeimiBKa, cipomta. Similiter: Deszczki gła'd-

utorowali.    "    l'⁰ spuszczone, a w końcach kołkami przeszyte. Torz. 15.

PRZESZPERAĆ cz. niedok., Przeszperować contin., prześle-    (spajane). — §. Transi. Przeszyć, przekłóć. przebość,

dzać, przetrząść, przeszukać; Vind. isfvedcti, fveduvati;    przebić, przestrzelić; bltvd)fpteßen, burd)(tcd)Vlt, burd)ftoPen,

Ross. nepemapHTb , burd)fnch?tt. Przeszperować położenie    bnrd)fdjtcj5en, erfd)te^en, crftcd)en ; Ross. npoiniióiiTb , npo-

którcj krainy, explorare. Macz. Urząd ma w to wejrzeć,    mnóaTL. Z mojej winy poległ przeszyty. Teal. 51. d,

aby aptekarskie słoiki były pilnie każdego roku prze-    153. Strzała z rąk mężnych wypuszczona w powietrze,

szperowane, co i jakie materye w nieb chowają. Syr.    przeszywa je. Teat. 2; c, 31. Sto razybym sobie prze-

1495. Przeszperają dom twój, a wszystko co im się    szył serce, gdybym to widział. Teat. 23. b, 45. zabił— rathnku wołający? Gaz. Nar. 2, 326.

bym się, id) nńttbe mtr baâ $erj bur^bo^ren.    Srogiego    ki i przetaki, Czynią coraz piękniejszych ziarn potrzebne

miecza dobywszy, przeszył chowańca swojego.    Zebr. Ow.    braki. Tom. Roi. 93. Użytku rodzaj wszelaki Zajmie śpi-

329. (przeciął). Miecz dobry, który i ostrzem płata , i koń-    chlerze, obory, Pełne owoców przetaki, Pełne warzywa

czatością tarcze i puklerze przeszywa. Pilch'. Sen. list. 2,    komory. Kniaź. Poez. 1, 64. (na przetakach zwyczajnie

246. Ścinaj, przeszywaj, obcinaj, brodź w jusze, Dław'    jabłka, gruszki w komorach kładą). — §. Przez przetak

jako muchy, a posyłaj dusze Ćmą do Plutona. Paszk.    puścić » cenzorowaó, krytykować, fritiftrett. By na prze-

Bell. B 3 b. Jakby piorunem przeszyty, nie wie co rzec.    tak swe wykłady przesiać chcieliście, uważcie, jakby ich

Zab. 16, 557. Na tę nowinę, jak piorunem    przeszyty,    wam wiele w przetaku zostało. Smotr. El. 29. Sprawcy

mało trupem nie padł. Boh. Ośsol. 209. — Fig. Przeszy-    boże miały być tak próbowane i przez takie przetaki

wa co serce, duszę etc., przenika, porusza wskroś, ra-    przepuszczane. Wys. Ign. 57. Na przetaki wnijść, na

ni, kraje; e§ rewmnbet bcrô §etj, bringt burcb btc ©cele.    próbę, doświadczanie, auf bte frotte fommen. Statek i wia-

Lud Arystydesa sprawiedliwym okrzyknął; przeszyło to    ra, Gdy nieszczęście dogara, Nie we wszystkich jednaki,

serca zazdrosnych. Mon. 07, 229. Cofa się przelękniony,    Kto wnijdzie na przetaki, Ludzi śmiertelnych bóg trzebi

a bojaźń mu blada Zimnem kości przeszywa, i lice osia-    rzeszotem, Tych mieć chce plewą, chwastem i odmio-

da. Dmoch. U. 68. Co pocznę z tym synem!    serce mi    tern, Innych przesiawszy sitem, Pszenicą lub żytem,

przeszywają jego postępki. Boh. Kom. 3, 241.    (serce mi    Chrośo. .Job. 3. — Fig. Wodę ten czerpa przetakiem,

się kraje nad niemi). Twa dobroć przeszywa duszę moje.    co bez książek chce być żakiem. Cn. Ad. 1297; (haurit

Tcat. 30. b, 40. Mię z dwóch przyczyn smutek wskróś    aquarn cribro , qui sludet absque libro).— Z nóg do gło-

przeszywa. Zab. 13, 137. Głos Melpomeny przez uszy    wy przetakiem zwać się może snadnie, Wszystko prze-

Przeszywszy serce, samej grunt przenika duszy. Zab. 6, zeń, byś całe morze wlał, przepadnie. Nar. Dz. 3, 101. 46. Jak. Jakże was nie przeszywa jęk i płacz rzewliwy PRZETAŃCOWAĆ cz. dok., tańcując odbyć, przetrwać;

Ross. nepenMcaTL, npomiacaTŁ, cn.iacaTŁ, burdjtanjett. Przetańcowałem z pijanym towarzystwem wciąż trzy tańce. Zab. U, 163. Wszystko utraci, przepije, przetańcuje. Groick. Obr. 92.

PRZESZYDZAć cz. cont., drwić, przedrwiwać z kogo ; \ind. nagajati, safmehuvati, norzhuveti fe f kum; Garn. sa-sramotim ; Ross. npoCMtflTb, pa3euhiranHTb, nonwranHit,

UuranHTŁ, (ob. Cygan); fpotten, rerliöltiten, auSfpotteii. Orze- PRZETARCIE, ob. Przetrzeć.

szydzał z niego, że macosze musiał w najgorszych rze- PRZETARGNĄĆ cz. jedntl., Przelargać niedok., targnąć przecząc!) usługiwać. Otw. Ow. 347. Długom płakał, a zdraj-    ciągnąć, blltdRertett, fdnubct jette» ; Boh. protrhnauti, procy z mych łez przeszydzali. ib. 131. Cycero z wieszczek    trhowati, pfetrhnauti, pfetrhati, pfetrhowati; Slov. pro-

przeszydza. Birk, Kaw. Malt. B^b. Przeszydzała z oblę-    trhugi ; Sorab. 1. pżetorhnu , pżezatorhnu; Garn. preter-

źenia naszego obrona zamkowa, położeniu zamku dufa-    gam; Vind. pretergati, skustergati; Croat. pretergnuti,

jąc. Krom. 540. Nieprzyjaciel hardy przeszydza słowem    pretergâvam ; Eccl. npCTOpmyrii, npeTOpratH, npOTOp-

uszczypliwym. Ryb. Ps. 82. Z pani możesz przeszydzać,    mym, npoTopram ; Boss. npo^epHyrt, npo4eprnBarb,

gdy pani nie widzi. Dzvjon. Siat. «5.    nepeAeptiyib, nepeAepniBaTb. Przctargnienie Vind. pre-

TRZESZYNĄĆ , 'ob. Przechynąć.    terg , skusterg, skusterganje, skusvdretje.

PRZESZYWAĆ, ob. Przeszyć. PRZESZYWACZ , a, m., PRZETARGOWAĆ cz. dok., przehandlować largiem, cf. prze-który przeszywa, bet* ©urdjnrtfyer» ©tepper; Vind. prefbiu-    szachrować, retfKUtbellt, öerfaitfett; Boh. pretrżiti pluris

lar, ofhivauz, priemavez, ofhlepavez, ifhivauz.— W rodz.    vendere ; Ross. npOTOpronaîb, npOTOproßbißaib ; (nepeiop-

zeńsk. PRZESŻYWACZKA ; Vind. prefhiularza, ofhivila ,    roBaTb, nepeToproBbißan. przekupować, nepeiopwKa przed-

priemarza , ifhivarza , fhteparza.    kupienie, npoTOproBaTbca, npoioproBbiBaTbca bankruto-

PRZETACZAĆ, ob. Przetoczyć. 0RZETACZN1K, a, m., co    wać, npoiopjKKa bankrut).    O sprosny człowiecze, któryś

przetaki robi, przedaje, bet 23aftftck Utrtdit, ober retfauft.    ojczyznę sw’ą za tak    małą    rzecz przetargować chciał. Baz.

— Botan. Przetacznik ziele, zupełnie zastąpić może her-    Sk. 571. sprzedać.

batę, i dlatego herbatą Europejską sie zowie. f\luk. Rosi. PRZETARNICA, PRZETARNIK, ob. Przetacznik. PRZETAR-2, 247. Veronica, (S^reitprctêt. Krup 5,206: Przetarznik, TY, ob. Przetrzeć. PRZETARZMK, ob. Przetacznik. Przetarnik. Syr. 683. Przetarznica, Przełamie», Veronica ‘PRZETCHLINY, 'PRZEDCHL1NY plur., odchliny, odchłanie, femina. ib.’, Boh. trżnik, rozrazyl; Sorab, 1. rofraz, ro-    przerwy, otwory, przepaści; Klüfte, SIBgnttlbc. Przetchliny

fräs ; Ross. HÖyHKa, veronica beccńbunga Jundz 90.    morskie. 1 Leop. W. 4 Ezdr. 5, 25. Przepaść drugiej prze-

PRZETAJAĆ med. dok., miejscami potajać. wskróś stajać;    paści wzywa na głos przetchlin twoich. Radź. Ps. 42, 8.

tmrdMauen, ^ttt llltb triebet miftljatteii ; Boss. uporanTb,    Ze wszystkich przetchlin morskich napełnił potok jeden.

npoTBHBaib, (npoTa.mna miejsce, gdzie śnieg stajał).    Smotr. Lam. 20. Przepaść przepaści wzywa , w huczeniu

PRZETAK, a, et u, m., gatunek rzeszot czyli durszlaków', z    przedchlin albo upustów twoich. 1 Leop. Ps. 41, 8. Róg

większemi dziurami czworograniastemi z łyka, z urótów    otworzył przetchliny niebieskie. 1 Leop. 4 Reg. 7, 2. (upu-

etc., etn Saftfieb mit treiten Coc^etn ; (Croat. prepuschàlo;    Sty. 5 Leop ). Jeśli    wam    nie otworzę przetchlin niebie—

Vind. pretozhnik). Przetaków, do przesiewania grubszych    skich, a nie wyleję    wam    błogosławieństwa .... 1 Leop.

rzeczy, boki sosnowe, jodłowe; spód zaś lub dno dębo- Maluch. 3, 10. (okien niebieskich. Bibl. Gd.). we lub lipowe. Kluk. Rośl. 2, 163. Arfy żelazne, młyn- PRZETĘCHNĄG nijak, jedntl., wskroś stęchnąć, stęchnie«^

niem przejść, burd) Ultb burd) mitdjltg werben; Ross. npo- jest apostoł Paweł naczyniem wybranym, przeto, że był TyxHyit, npOTyxaTb.    prawie zakonu jako naczyniem. 1 Leop. Hieron. 4. (dla

PRZETĘSKNIĆ cz. dok., Przetęskniwać frequ, contin., tę-    tego. 5 Leop.). Ze bardzo jest głupi, przetom go mógł

skniąc przetrwać, przepędzić; Ross. npOTOCKOBan., npo-    łatwo nabawić strachu. Teat. 34, 87.— Uxor ubi cogno-

cycTHTbca, burdjfdjmacfyten, mit ©djmadjten unb ©eljnfudjt    vit bovem a marito venditum et pecuniam consumptam,

burcPrtngeit. Dla młodziuehnej małżonki przetęskniwając.    dixit: Przetoć nie ryczy. Cn. Ad. 41G5. Russice: Proto

Krom. 4G1. Przetęsknić noc bezsennie. Tr.    czerń nie ryczyt, ano go niet ; (cf. toć to jest, toć lo

PRZETKNĄĆ, f. przetknie cz. jedntl., Przetkać niedok., Prze- było). Przetoż, a dlatego. Cn. Th. więc, zatym, folgltd). tykać cont.\ Boh. prestrciti, prestrkowati, prostrćiti ; So- PRZETOCZYĆ, f. przetoczy cz. dok., Przetaczać niedok.. a) rab. 1. pschetjkam, prëdtèkam; Cara. pretikam; Croat.    przetaczać wino. Śleszk. Ped. 582. tocząc przelewać, um«

pretkâvam ; Ross. nepeTHKaTL, nepeTimyrb, npoTKHyrb,    $apfen; (Boh. pfetacjm; Vind. pretozbuvati, iszhîstiti od

npOTUKaTb, np04bTb, npo^BaTb; a) wetknąć co wskroś    droshja, skustazhiti, (pretozhiti, skus fitu tozhiti * prze—

czego, burdjftecfen, bHrdjretyen. (Eccl. nfk£TKHfiTH, npera-    siać, cf. przetak J ; Rag. pritocitti, pritâkati ; Bosn. pri—

K9TII uderzyć w co, obrazić się, utknąć; npeiKHymca    tociti, pritakati; Croat. pretachem, pretochilszen). Wino

potknąć się). Przetknąć nić, przewlec. Cn. Th. Sznurek    z beczki do beczki przetaczać. Zaw. Gosp. Wino przeto-

przetykają przez figi abo na sznurek je wtykają. Cn. Th.    czone podstoi się, iż będzie jaśniuteńkie.    Cresc. 344.

Wonnemi kwiatki przetykała przyprawne włosy. Past. Fid.    Mglejsze wino ma być na wiosnę przetaczane, a mocne

69. Kaftan miał na sobie przetykany złotem. Tward. Wł.    lecie. ib. 543. (Boh. prutok ; Vind. zhrestiek, zhriestok *

130. Sukienka przetykana. 3 Leop. Genes. 57, 23. (sza-    przeciek; Ross. npOTOKü).— b) Przetaczać kamień, kloc,

chowana. 1 Leop.). Przetkany, inter lextus, przetykam,    przewalać; Ross. npoTomnt, JiepeTamiBaTb, nepeKaiaTb,

intexo. Mąez., biird)mekn ; Boh. protkâwâm ; Carn. pre-    neperaTUBaib, nepeKamiBan,, ltmnmljeit, wo aitberä tym

prezhi, prepręshćm ; Vind. pretekati, skustekati ; Ross.    wfiljflt. Do przetoczenia, dający się przetoczyć Ross. ne-

npOTKaTb. Bellona kolebkę z spół łabędzim pierzem    peKanmii. — Fig.Aransl. Nim się sprawa przetoczy albo

Przetykała kryjomo ością i pancerzem. Tward. WŁ 6.    dokona. Sax. Art. 25. nim się przechyli, nim klamka za-

wytykała, attźftopfcn.— “§. Męże w sprosny zwierz prze-    padnie; ju @nbe ge^CJt, fettt 6nbe nehmen. Da nam znać,

tkał, mulavit. Zebr. Ow. 550. (przeobraził, przemienił).    skoro się na radzie te rzeczy przetoczą. J.    Kchan. Dz.

— b) Przetkać co, leda jako przedać, odbyć. Cn. Th.,    67. — c) Robaki drzewo przetoczyły; Ross.    iipomnm.,

t>er[d)Ieiib«ent, oerftoßeit, wotylfetl oerFaitfen. Mutare mer ces,    npoiaMHBaib , przegryźć, bur^frejfeit, burdjnageit, sernagen.

kupie przetknąć, przefurmanić, abo towar za towar wziąć. PRZETOPIĆ cz. dok, Przetapiać niedok. ; Croat. prevàrim , Macz. (przesztychować, oertaufdjen).    (cf. przewarzyć) ; Vind. prevariti, presvarjati, prespufha-

PRZETLIĆ, nijak, dok., tleniem w popioł iść, »erglimmen ; ti , sasvariti, saslivati, saistajati; Carn. pretaplyam, pre-Ross. npoTihTbca, nepeTżrkTb , nepeT^Baio.    czviram, prcczvirlszem ; Boss. nepeionHTb, nepeiaiUHBaTŁ ;

PRZETŁOCZYĆ cz. dok., Przetłaczać niedok., tłocząc prze- topiąc przelewać, przeszmelcować, przeprawić; itmfdjnteb cisnąć, burdjbrćhtgett; Boh. protlaćiti.    "    jen, umgtejkit. (Ross. npOTonim, npoionjiaTb , npOTaiMH-

PRZETŁUC, f. przetłucze, przetłukę cz. dok., Przetłukać    BaTb w piecu przepalić). Armaty nie zawsze z nowego

niedok., Przetłukiwać frequ. ; Boh. protlaucy, protlaukati ;    kruszcu lane bywają, ale częstokroć trzeba przetapiać

Rag. protûchi, pritûcbi ; Croat. p reriva va m ; Ross. nepe-    stare. Jak. Art. 1, 179. Miód warzony abo przetapiany.

TOÆOHb, nepeTaahuiBaTb ; przebić tłukąc, burcfjflopfen. Ko-    Cresc. 608. — Fig. Wśzystkośmy na pieniądze przeto-

nopie po moczeniu kijankami przetłukiwane mocne przę-    pili, kamienicą z meblów odarta etc .Teat. 7. c, 2i.

dziwo wydadzą. Przędz. 45, Korzeń tej rośliny, prze- PRZETOROWAĆ cz. dok., drogę przygotować, przełamać, tłukłszy go trochę, i zażyć w winie, pomaga. Spicz. 13.    bert 2Beg »olTmfmCtt, öorlierettcn. Idź ścieżką, którą lud ci

PRZETŁUMACZYĆ cz. dok., Przetłumaezać niedok. ; Boh.    przetoruje. Bardz. Trag. 101. Do tego nam żywota dro-

pretlumoćjm; Vind. pretolnazhati, satolnazhatî, przemu-    gę przetorował. Groch. W. 293. Wysyła' Car naprzód

fbetati; Croat. pretolmaebujem; Boss. npoTO.iKOBarb; Eccl.    Magnusa, aby mu przetorował drogę. Kur. Pet. 59.

npiiTKiKOBATii ; (Ross. nepioiKOBaTb, iiepeTOMOBbiBaTb ‘PRZĘTR, u, m,, ’Przçlr, gdzie żyto sypują, śpichlerz. przekrętnie tłumaczyć);^ przekładać na inszy język, übet*'    Volck. 580. ber ©peiner. — ‘Przętr, astrych z tarcic uczy-

fe^ett, t>erbcHmetfd)en. S. Chryzostom te słowa tak prze-    niony, strop, tabulatura, ib. 978, cf. piętro,

tłumacza. Bial Post. 37. Przetłumaczenie, ob. Tłumacze- PRZETRABIĆ, ob. Przetrębywać.

nie; Croat. preztavlenye ; Boss. nepeBOąt>\ Eccl. npepe- PRZETRĄCIĆ cz. dok., Przetrącać niedok., przebić, przecenie, np-KßOjVL (ob. Przewieść, przewód), npeTOJKOBa-    bóść, burif)(to(5en ; Sorab. 1. pżestorcżżu.

nie. Trzetłumaczyciel, ob. Tłumacz; Vind. premufhetar; PRZETRAWIĆ cz. dok.; Boh. prolrawjti; Sorab. i. pżeeze-

Croat. pretolmachitel ; Eccl. npexorKOBHHKï, npeB04HHKï. PRZETO adv erb., przez to , (cf. 'przecz), dlatego, ztąd , z tej przyczyny; Boh. proto; Slov. preto, pretoż , prećoź, procoż, protoż ; Sorab. 2. pscheto , pschetoź ; Sorab. 1. pżeto, pżetoż, dokalż, dyż, bo, tobodla, dah, (cf. tedy); Vind. skus tu, skus letu, bflljer, beêwegen, bantrn. Nazwań

ruyu, zczeruyu , pżetżimu ; Bosn. probaviti, probavgljati ; Vind. prebaviti, prebaulati, sakuhati, te fvoje sapraviti, sagnati ; Croat. prebavlyati, prebavlyam, prebavlenye, prebaviti; Dal. probavlyam ; Eccl. npe3H5K4y ; zupełnie strawić, twflenbê verbauen. (Boss. iipoipaBHTL przebecować, npOTpaßa becowanie). Rzeczy surowe i niedotrawione

lepiej od zgotowanych przetrawiała. Mon. 74, 224.— §.    ciała, jak jest w zwierzętach. Cr esc. 77. Złoto próbę

Przemarnować, burd)briltgeit, öerfdfltteitben. Co ociec długo    pokazuje, Gdy je jubiler w ogniu siedmkroó przetrybuje.

zbierał, wnet pan synek przetrawi wszystko. Bial. 1'ost.    Kchow. 247.

4 75. Przetrawić ojczyznę, decoquere patrimonium. Mącz. PRZETRZĄŚĆ, PRZETRZĄSNĄĆ, f. przetrząśnie cz. jedntl., On wszystko potyra i marnie przetrawi, tak ze nawet    Przetrząsać niedok. ; Boh. protrast, protresu, pretrasti,

szeląga w kiesce nie zostanie. Bilch. Sen. list. 4, 468.    pretrâsati ; Sorab. 4. pzedtruscham ; Vind. pretrofiti, zhrie-

— Tubyśmy z sobą wieku miłego zażyli, Tubyśmy aż    snatrofiti, skustrofiti; Croat. pretreszati, pretrćszam; Bosn.

do śmierci lata przetrawili. Simon. Siei. 4 6. przepędzili,    protresti, protresati ; Rag. protrêsti, protrêsati, pritrêsti ;

bie 3«fyre bnrdjleben, Einbringen. PRZETRAWNY, a, e, do    Ross. neperpacTL, neperpacbiBaTb, npoTpacTb, itpoipa-

przetrawienia, »erbattlid). Nieprzetrawne potrawy, crudi ci-    cbiBan., nepe6o.mib, ncpeóa^TbiBaTb, meBeibiiyTb, meid. Mącz., ob. Strawny, niestrawny.    bc.ik) ; §. a; wstrząsać, n. p. siano, flnffdjutteln, auêfdjüt»

PRZETRĘBYWAĆ się z kim rec. czestl., o zakład z kim    telli, blircbfdpittelil. Cn. Th. — §. Transi. Przetrząsać czyją

• trąbić, um bie 2ßette Olafen. 7/*. PRZETRĄBIĆ dok., Prze-    majętność, przeplundrować, przerabować; bnrdjplunbent,

trębować continPrzetrębywać częstl., trąbieniem prze-    burdfftobern, burd) ft teren , blirt^WUpIen ; Boh.- kutili, kutjm.

pędzić. burcEMflfcn, bnrcfttrompeten ; Ross. npoTpyÓHTb. —    Jeden Kozak częstokroć dwór najludniejszy obywatela Pol-

g. Przetrębować, przerywając trąbić, ntcfrocife Olafen. Je-    skiego przetrząsł i splóndrował. Gaz. Nar. 4, 507.—

śliby dłuższe trąbienie z niejakiem ukróceniem abo prze-    Fig. Przetrząsać kogo, macać kogo; erforfdjett, uitterfudjen,

trębowaniem usłyszeli, ruszą się z miejsca. 5 Leop. Nurn.    prüfen; Vind. berbati, okulbroditi; Garn. berbâm, bèrkarn,

40,5. (z przeciwianiem. Z Leop). Macie zwołać lud, tedy    berklam, shtèfnam; Rag. iziskîvati, protresati; Ross.

będziecie prosto trąbić, nic nie drobiąc, ani przetrębu-    inapmb, nepemapuTb, HcmapHTb, nepcticnaTb. Od naj-

jąc. 4 Leop. Num. 40. (Eccl. npe4H03TpyójeHie, Graec.    pierwszych do najostatniejszych brakując osoby, całą na-

riQoavhov, praemium in tibiarum cantu).    szę okolicę przetrząsnął. Mon. 09, 372. Okoliczność ta

PRZĘTRO, ob. Piętro.    już była na deputaeyi od X. biskupa przetrząśniona. Gaz.

PRZETROPIĆ cz. dok., Przetropiać niedok., prześledzić,    Nar. 4, 365. (rozbierana, examinowana). Przetrząśnienie,

przeszperać; burćf;fti)Oern, burdjfpnljrett, nnSftbfircn. Planet    Rag. iziskivanje; Ross. ncpeipacKa, oótucKi, oóbicin.,

wszystkie znaków przetropia stanowiska. Ossol. Sen. 8.    ocMOTpii, nepcóopb. — §. b) Aliter: Boki długie tego

discurrit. [Slov. pretropilka catachresis).    wołu czerwone kropki przetrząsają. Bardz. Trag. 169.

PRZETRWAĆ med. dok., wytrwać przez czas pewny abo do    przekrapiają, fprettfeln, mit ©prenfeln ober Tüpfeln bunt»

końca; Sorab. 4. pżetrayu ; Vind. obstali, stanoviten biti,    ntadfeu. Przetrząsający, TRZETRZĄSACZ, a, m. ; ®rfor»

ostali, postati, poterpeti, attśSbauerit, «Uralten. Frasował    fd)er; Rag. protrèsalaz , iziskivalaz ; Ross. nepcónpaieib,

się, jakoby drogość tę przetrwał. Fur. G 3. Przetrwa te nepeóopuinKT..

wszystkie pokusy twoje. Rej. Rost. Ss 4. (przezwycięży). PRZETRZASKAĆ cz. dok., z trzaskiem rozsadzić, jerfitaden, Teraz dopiero czuję korzyść statecznego przetrwania w mit SnaHen jcrfejjen; Ross. neperpacnaib. w wykonaniu mego przedsięwzięcia. Kras. Pod. 2, 44 ; PRZETRZEĆ, przetarł, f. przetrze, przetrę cz. dok., Prze-Sorab. 4. wóbstaynofcź, Germ. Sluêbaucr. Przetrwający    cierać niedok.; Boh. protriti, proljrati; Sorab. 4. pżetru ;

Eccl. npeóbiTHbili, 40.ironpe6uBaiomin.— Oppos. Nieprze-    Vind. pretreti, preribali, prehusati, predrobiti, prebrifati,

•* trwany, nieprzetrwały, nie do przetrwania, nieskończony,    zbriespobrifąti, skustreti, skuspreribati ; Carn. preguliti ;

wiecznie trwały ; obite SUtfböreil, Uttauffjihltcb, ftet§ baitcritb.    Bosn. protritti, pritritti; Rag. protarti, protirem, (protar-

Godna panna chwały W wiek nieprzetrwały. Mon. 70,    cjatti percurrere) ; Eccl. npempaio; Boss. nepeiepeTb,

293. Hor. 2, 91. Min.; (in omne aevum). Tuś umarł,    nepenipaTb, iipoiepeTb, npoTuparb; §.4) tarciem prze-

tam wiek żyjesz nieprzetrwany. P. Kchan. Jer. 74. Wie-    drzeć, przedziurawić, otrzeć; bnrdjreibcn, abreiben. Prze-

d.ny żyjąc nieprzetrwane lata, umrzeć nigdy nie mogą.    tarle albo cale dziurawe rękawy. Teat. 43. b, 25. Prze-

P. Kchan. 0/7. 4, 277. Byś nieprzetrwane lata szcześli—    tarcie od bólów, jak leczyć. Syr. 772; Ross. nepeTupna;

wie ziemię rządził, ib. 1, 70. Wart nigdy nieprzetrwałćj    otarcie, rana od trącego obuwia, eilte ppm ©tiefel tOUltb

w myślach pamięci. Zab. 4 4, 44. Zabi. Tylko ja sama,    geriebene ©telle. Przetarte miejsca nóg Ross. punim. Mam

. me serce kochane, Przy grobie twoim, nieprzetrwanym    tu moję szkapę, czekam na nią trochę, póki przetrze

stanę Słupem. Zimor. Box. 498. Głód, to nieprzetrwane    zęby. Teat. 16, 78. (póki nie zje obroku). — §. Nocne

licho. Chrośc. Fars. 289.    się przecierają cienie, już świta. Kanc. Gd. 332. prze-

PRZETRWONIĆ cz. dok., Przetrwoniać niedok., trwoniąc prze-    rzedzają się, fie oerbünnett ftd). — §. Przetrzeć oczy. Zabi.

marnować, przetrawić, oerfdftoenbett; Boh. promrehati. Do-    Amf. 24. wytrzeć dla lepszego widzenia, ftefy bie SlnflClt

bram jego przetrwonił. Teat. 2. c, 7. Całą noc na de-    reiben, auêretben. Sen cię mroczy, przetrzyj oczy. Teat.

boszach przetrwonią. Pilch. Sen. list. 2, 45. Wszystkie    54. b, 2. Ze snu powstawszy, skoro przetrę oczy, Naj-

chwile gnuśnie przetrwoniam. ib. i, 46.    pierwsza mi się myśl o tobie toczy. Zab. 44, 425. Dzi-

PRZETRYBOWAĆ cz. dok., krążąc przepędzić, przeczyścić,    wi się, patrzy i oczy przeciera, Nie wie, czy jawa, czy

przelutrować; drfulirettb Uttttreibett, bnrdjtrciben, lautem,    też mu się marzy. Zab. 44, 242. Drugi raz dobrze oczy

objieljen. W drzewach nie jest tak rozmaite przelutrowa-    przecieraj, gdy świadectwo jakie cytujesz. Pim. Kam. 421..

nie ani przetrybowanie pokarmu ku obróceniu w sposób (dobrze przeczytaj). — §. Przecierać rozum, obyczaje,.

polerować, kształcić, krzesać; ben SSerftanb, bte ©Uten u. f. w. rerfeinern, abfdjleifen, bilben. Przetrzyj jej obyczaje, i serce jéj chciej kształcić. Teat. 50. b, 17. Naukami Greckiemi i Łacińskiemi miała rozum dobrze przetarty. Pilch. Sali. 49. Mon. 64, 422. Rozumny, lecz naukami przystojnemi nie przetarty. Mon. 70, 501. Przetarty człowiek (Vind. sbrufhen zhlovik). O wychowaniu    Przetrzymał koń »zbyt długo zatrzymał mocz, ba?

łen, iurü^alten. Wiem, że cię i na krótką chwilę nie przetrzyma nic, byś jéj nie oddał wizyty tego dnia, którego przybędziesz. Teat. 42. dy> D 2. Jesienne w lagrze przetrzymane tarnki, condita. Zebr. Ow. 209. — g. Excess. * Przetrzymać, zbyt długo zatrzymać; ju lange galten, rer* halten. Przetrzymać w ogniu żelazo, diutius justo. Gn. Th.

młodzi, co do przetarcia jéj w naukach, obyczajach i zda-    fiat ba? SBaffer »erhalten. — g. Aliter: Karę zły przetrzy-

niach. Mon. 69, 631. Masz się ku temu przykładać, ja-    muje, lecz jéj nie uchodzi. Min. Byt. 4, 156. (długo

kobyś się między ludźmi przecierał. Glicz. Wych. K 5.    jéj uchodzi).

Kto chce być grzecznym , musi z przetartemi przestawać PRZETUŁAĆ się recipr. dok., Przetuływać się niedok., fre-ludźmi. Zab. 4, 147. Krążąc po świecie, choć się tro-    qu. ; Boh. protulowati se; przebłąkiwać się z miejsca na

chę przetrze, Nie wiele ztąd ojczyzna korzyści odbierze.    miejsce, | er um irren, tum einem Orte jnm flnbern ftd) Ijerunt

Zab. 16, 397. — g. Aliter: Przetrzeć czoło, śmiałym się    fdffeppen. Miotła błąkającym biegiem raz w północy, drugi

stawić; einem' bic ëtirne bieten, mit breufter ©tirne auftre*    raz w południu przetuływała sie. Krom. 703.

ten. Złe to senat upatrując, przetrze kiedyś czoło, I na-    PRZETWARZAĆ, ob. Przetworzyć.

stąpi na króla, ze z niego przyczyna. Tward. Wl 43.    PRZETWIERAĆ cz. niedok., nieco otwierać    wskroś    czego,

Wszystek dom Izraelow jest przetartego czoła i twardego    bunt) etttJrtê burd) ein wenig öffnen. Przetwierać się rec.,

serca. W. Ezech. 3, 7. eherne ©tirne; cf. bezczelny. —    częstokroć drzwi otwierając wchodzić, wychodzić, mel

g. 2) Przecierać co przez durszlak, przebijać, przepu-    unb oft bie £fmre öffnen unb au? unb ein geben. Jak się

szczać. Tr. burff) einen ©urdjfdjlag burdjfdjlagen, burdjretben,    często przetwierała, ujrzała na ołtarzu boginią siedzącą¹",

bnrdjlaffcn. — g. 3) Przecierać co piłą, burdffägen ; Bosn.    Zebr. Ow. 227; (dum exit et intrat saepe fores). PRZE-

pritritti, pripiliti; Rag. pritàrti ; Ross. nepeniOHTB, nepe-    TWÓR, u, m., objąt, objęcie ciała, ber Umfang eine?

JiHJLiBâTb. Przetarcie Ross. nepeniuna. Osie! z wilkiem    Körper?. Ciało pewnej miary, to jest pewnego przetwo-

pospołu drzew'o przecierali, Ale wilk na odspodku tak    ru ; certi voluminis. Krup. 5, 89.

się tylko woził . . , Papr. Kol S 4 b. Izajasz na poły    PRZETWÓRCA, y, m., przemieniacz,    ber Umfd)«ffer.    Prze-

od złych ludzi przetarty. Bial Post. 35. — Fig. Dokądże twórca rządu, reformator. Chrośc.    Fars.    164.    PRZE-

trapicie duszę moje, i przecieracie mię mowami? W.    TWORNY, a, e, g. a) przetworzony, umgefdjaffen; (Slov.

Job. 19, 2. szarpiecie mię, dręczycie, męczycie, quälen.    pretwârliwi, pretwórenliwi transformabilis). Gdy się pe-

PRZETRZEPAĆ, /. przetrzepie cz. dok., przetrzepuje pr.;    wnym młyńcem obieg skręci wieku, Znów w przetwor-

Carn. pretêpsti, pretęplem, pretępam ; Vznrf. tepsti, zhres-    nym duch znikły osiada człowieku. Zab. 15, 9. Kniaź.

terkati; Croat. pretepszti, pretéplyem; Ross. npoipenaTB,    — g. b) Wyborny, wytworny; ou?erlefen, au?gefud)t. Je-

nepeTpenaTb; pręcikiem z szat kurz wybijać, au?łlopfen,    den pan na potrawy był przepyszny, a na dobre kucha-

auSpodjen. — g. Przetrzepać kogo, skórę mu wybić, prze-    rze przetworny. Dwór. B. 4. PRZETWORZYĆ cz. dok.,

ćwiczyć go; eilten burcbflopfen, bltrcfipntgeln, burcbpettfdjen.    Przetwarzać niedok., przeformować, -przekształtować ; um*

Oj gdyby go przetrzepał, a należycie, jakbym był kon-    formen, umftalten; Rag. pritvoritti ; Ross. nepeTBOptiTB,

tent. Teat., 11. b, 27. Zawisza Turkom przetrzepie koł-    npeTBopaTB; (Boh. pretwareti se różne figury stroić, ob.

nierza , a Zaboklicki szablą ich pogoli. Jabł. Buk. C 2 b.    Twarz). Jedne istność rzeczy w inszą odmienić i prze-

Czarniecki nieprzyjaciela pod Łowiczem przetrzepał. Papr.    tworzyć, nikomu nie należy, jeno właśnie samemu bogu.

W. 2, 501. Nie chce nas niebo z gruntu zagubić, tylko    Żarn. Post. 59. Sam szatan prs-etwarza się w anioła świa-

przetrzepać. Pot. Arg. 511.— Transi. Trybunał przetrze-    tła. Budn. 2 Cor. 11, 14. Obraz boski przetwarzaliście

pał jéj worka. Teat. 43. c,ll. Przetrzepanie Carn. pre-    w obraz dyabelski. W .Post. W. 2, 318. Przetwarzać i na

tęp » plagi. — g. Aliter: Deszczyk przetrzepując, kurzawę    swój model przerabiać. Pilch. Sen. list. 45. Jeśli który

przekropił. Krom. 541. przeinaczając, ber Stegen burefynet»    i poczciwy w przyjaźń z nimi wkroczył, łatwo się na ich

jet. — §. Z niecierpliwością przetrzepał książkę, nie    kształt i model przetworzył. Pilch. Sali. 29. Źleć było

przeczytał. Mon. 65, 357. przebiegł, er lief b«3 23ltd) burd);    dotąd, będzie dwa kroć gorzej, Kiedyć się to lekarstwo

(Boh. pfetfepati, male logui de aliquo). PRZETRZEPACZ,    trucizną przetworzy. Pot. Zac. 14. (w truciznę się prze-

a, m., który co przetrzepuje, ber 2Itl3flopfer, $urd)flopfer,    mieni). Przetworzenie (Rag. pritvör). W świątości nie

SïuêftâuRer. Tr.    jest chléb i wino, ale już przetworzenie jakie, transsub-

PRZETRZEŹWIĆ cz. dok., Przetrzeźwiać niedok., trzeźwym    stantiatio. Rej. Post. Q 6. Szczygieł słabym głosem prze-

uczynić, nud)tern machen, ermuntern, ju ftd) felbft,bringen,    twarza słowika melodyjne tony. Zab. 16, 86. (naśladuje,

Plecie, jakoby się jeszcze nie przetrzeźwiwszy. Źebr. Zw.    przedrzeźnia). — §. Przetworzyć sér. Cn. Th. w tworzy-

120. jeszcze się nie przespawszy, al? roemt er ben 9ianfd)    die przeformować, umformen. PRZETWORZYCIEL, a, m.,

nod) ntd)t anéigefcblafen batte. Klon. Wor. 70. Ross. npo-    przekształciciel, ber itmformer; Eccl. npeTBopmeaB. (Slov.

Tpe3BHTBCfl. npoTpe3BJiHBaTBCH.    pretwaritelka metaphora, pretwaritelnéc melaplasmus). Czło-

PRZETRZYMAĆ cz. dok., przetrzymuje pr., Przetrzymywać    wieka odrodzeniem i przetworzycielem a odnowieniem jest

frequ., przez czas zatrzymać, eine    atifóttl*    pan Krystus. Gil: Kaz. Rb 5.

76

Słownik Lindego wyd. 2. Tom IV-

PRZETYĆ, f. przetyje med. dok., zbytnie się roztyć, über* fett werben. Kokosze tak karmić trzeba, zęby nie prze-tyły. Zaw. Gosp. Na kuchnią brakować co tłuściejsze kury, aby nie przetyły. Haur. Sk. 133. PRZETYŁOŚĆ, ści,

i., zbytnia otyłość, ju große ftetttgfeit; Bosn. pritillost, tustinna.

prevtesh, prevlezha, napotesha; Ross. nepeBtcB. — Przewaga, łożenie czyli ważenie pracy, kosztu, życia na co, impreza odważna, przedsięwzięcie wielkie, trudne, śmiałe; Slufnutnb »ort Äoften, SIrbett, 8e&en3gefal)r, große, foftfpiclige, gefa^röoRe Unternehmung, ŚBageftntf. Kiedy [zwy-cięztwo otrzymują Turcy, przewagi wielkie stroją. Paszk. Dz. 111. Podjąć sie nie chciał tak niebezpiecznej przewagi. Nar. Hst. 2, 440. Najgłówniejszym przewagom czas zamieszania skutki daje ; magnis conatibus. Nar. Tac. 3, 33. Mała to sława, która beż żadnćj przewagi przychodzi. P. Kchan. Jer. 230. Obawiał się Salomon, ażeby dalszą czasu przewłoką ubezpieczony buntownik na tronie, na trudniejsze go przewagi nie naraził. Nar. Hst. 2, 411.

PRZEWAL, u, m[z czesk. prewal 2], wielki nawał; (Ross. npOBasrL przerwa, nepeBajb przeciągnienie statku do drugiego brzegu, ob- Przewalić), großer SSolfenbrud), ©turni* regen. Nieba czyż mogą dać przewały, gdybyś ty boże nie chciał? 1 Leop. Jer. 14, 22.

PRZETYCZKA, i, z., narzędzie do przetykania, ber 2)urd)' ftecber, bte ®nrd)fled)n«bel, boS ©tedjeifen. Ańth. Przetyczka, rynadel, igliczka mosiężna abo żelazna , którą przełknąwszy przez zapał, otwiera się ładunek, dla tym pewniejszego skutku zapalniczka. Jak. Art. 3, 312. Przetyczka abo śpilka do zębów’. Tr. dłubiząb, zębodłub, ber 3nfyn* ftodjer. PRZETYKAĆ, ob. Przetknąć.

PRZEUCIESZNY, a, c, Sk. Dz. 563. bardzo zabawny, febr unterbflltenb, «ußerft luftig.

PRZEOCZYĆ, f. przeuczy cz. dok., Ross. npeywrb, npc-ynaTŁ, npoynnTb, npoynaTb, npo}r«iHBaTB ; a) inaczej nauczyć, (inberS lehren. Dzieło Kromerowe przeze mnie Polskim językiem mówić przeuczone, Biai. ded. ; Ross.

npeyuenuń przeuczony, bardzo uczony. — Przeuczyć PRZEWALCZYĆ cz. dok., walcząc przezwyciężyć, Im Jlatn* przez czas, przeuczyć czas, burd)lef>rcn ; Sorab. 1. pżehutżu-    pfe befiegen. Chrystus śmierć przewalczył. Kanc Gd. 113.

yu ; Vind. skusvuzhiti, skussvuzhiti.— §. b) Excess. Prze-    Kiedyż to kogo panna przewalczyła? Olw. Ow. 76. Nie-

uczyć się, przebrać nauki, fid) nberfhtbiren; Slov. preu-    przewalczony, 'nieprzewalczny, nic do przewalczenia, nie-

ćjm se; Vind. prevuzhitife ; Sorab. 1. pżehuknu , prez-    przezwyciężny, unbefîegbar ; Eccl. HenpeóopiiMuił. Wojnę

huknu , pżedbuknu. Którzy się nie douczą, lub    przeu-    mamy z mężami nieprzewalczonemi, Którzy się nie spra-

czą, tacy Szkodliwsi więc bywają niżeli prostacy. Min.    cują żadną bitwą srogą. A. Kchan. 313.

Ryl. 4, 209. Nieprzeuczony, którego się nie przeuczy, PRZEWALIĆ cz. dok , Przewalać niedok. ; Boh. pfewaliti ; zbyt nie wyuczy, nicfyt ftbcrfhlbtcrbrtr. Dwór, szkoła z nie- prowaliti, prcwaleti, prewalowati ; Sorab. 1. pżewahluyu; przeliczoną nauką. Pot. Arg. 108.    Rag. provâliti, privâliti, privaglîvati ; Vind. prevaliti, pre-

PRZEUZDAĆ cz. dok., inaczej obuzdać, UUtjSutlTCn; Ross.    valati, prekuzniti, prevrezhi; Croat. prevalujem; Dal.

nepeB3ny34an>, nepcB3Hy34UBaTb, nepecoajKaTb, nepe-    provalivam ; Ross. npoBajirrb , nepeBajimb, nepeBaabiBaTb,

BamKHBaTb.

nepeuaTaTb, nepeuaTUBarb. nepeitauHBaTb; przetaczać jak PRZEWAB1ACZ, a, m., przewabiajqcy, przeciągający do sie-    kamień, kloc, iiutlüdljett, l)erutn niflljen. — Ber.. Przewa-

.bie; ber ^HtUlberlocfer, Slllftcblocfcr. Przcwabiacz cudzego,    lać się, Boh. prowalowat se ; Vind. prekuznitife , preko-

który pisząc z innych zbiera, compilalor. Wtod. PRZE-    bazatife; Ross. nepeBajflTCH, pasBoponaTtca, iipoBajflTbca;

WABIĆ, /. przewabi cz. dok., Przewabiać niedok., wabić    walić się, ftd) permit ludljeit. Wiem, żeś mniej myślał o

na drugą stronę, przeciągać; Ross. nepeiwanHTb ,    nepe-    tej miłosiernej cnocie W ten czas, gdyś się przewalał

MaiiUBaTb, npejbCTHTb, npeibiuaib . hinüber locfeit,    fnmiber    po srebrze, po złocie. Tręb. S. M. 75. Wzgórę się czar-

jieljcn. Do karczem i szałasów swoich ich przewabili.    Smołr.    . nc srogie chmury przewalają. P. Kchan. Orl. 1, 431.

Lam. 14. Na to siły swoje napina, aby ich od służby    Hor. Sat. 180. (tasują, piętrzą). Ich się wojska tłumem

bożej odstraszył, i na swój żołd przewabił. Bzów. Roi.    przez mur przewaliły. Dmoch. II. 2, 5. Egipt na kształt

pr. Przewabienie Ross. ncpeMauua.— £. Signifient etiam    rzeki wstępuje, i jako rzeki będą się przewalać prądy

alicnum auferre sine magno dedecore, ut faciunt scripto-    jego. 1 Leop. Jer. 46, 8. ; ( wzruszają się. Bibl. Gd.),

res: compilare. Cn. Th. jttfanimcn fd)reibcn, amtptltmt. —    PHZEWALKOWAĆ cz. dok., wałkując przerobić,. burtMl*

§. Transi, fig. Oszust, cudzy pot i pracą do siebie prze-    fen, umroalfen; Ross. nepeBajnib, iipoBajflTb. PRZEWAL-

wabia. Klon. Wor. praef. przemyka, przekrada; burd)    NY, a, c, nawalny, burzliwy; SfegenfłUMt *, ©CUUtter*. Pan

©tcblcn mi fld) bringen, ftdl juetgncit.    uczyni śniegi, a deszcz przewalny. 1 Leop. Zach. 10, 1.

PRZEWĄCHAĆ cz. dok., domyślić się wprzód, przewidzieć,    (deszcz obbfity. Bibl. Gd.).

przewietrzyć, przeczuć; Ross. npoHioxaTb, npouioxHBaTb, ’PRZEWARA, y, z., n, p. Człowiek spluskany przewarą. ben traten rtciben, e3 merfen. On przewącha sztuki. Pot. Rej. Zw. 22Ö, ob. Przywara.

Arg. 185, (cf. Vind. jef viem, kam pefs nogo moli). PRZEWARTOWAĆ cz. dok., księgę wartując przebiedz; Vind. Przćwąchał chytry lis, za radą czyją to się dzieje. Zab.    prelistiti, prelistuvati, prelistati, skulistati, prebrati, bu-

14, 282. Hultaje przewąchawszy kuferek z pieniędzmi,    kve prebirati, pregledati; Bosn. razvrahjati knighe, pri—

zabrali go nam. Teat. 32. b, 24. zwietrzywszy.    vrachjati; Croat. razvrachati knyige, burdlDldttern. Prze-

PRZFLWAGA, i, z., przeważenie czego, więcej ważenie, wartuj księgi, i przeczytaj cokolwiek. Warg. Wal. 302. większa waga, przemożenie, bfl3 ncbergeroid)t ; Boh. wey- Pô trzykroć rozważnie przewartowałem to dzieło. Gdfc. ważek; Sorab. 1. pźeważnofeż; Vind. pretesha, prevaga, Nar. i, 160.

PRZEWARZYĆ cz. dok., Przewarzać niedok.\ Boh. prewari-ti, prewarowati, prowariti; Slov. prewarjm ; Sorab. 1. pźewafu, pźewaricż; Carn. prebâvam, (prevàrim * prze-pławiam, przetapiam); Vind. prebavati, skuskuhati, pre-skuhati, spiukati, ( prevariti, presvarjati » przetopić ) ;

ność, to ta przeważy; i daleko lekszemi będą, niż jest marność sama. Birk. Kant. B b. Wiem, że każdy z tych dukatów jest obrączkowy, i będzie przeważał. Boh. Kom. 4, 133. Ważąc kredę, trzeba żeby z ćwierć funta lub więcej przeważała. Torz. 263. Na szali sprawiedliwej, t. j. na żadną stronę nie przeważającej, zważysz moje słowa. Boh. Dgab. 8. (nie przechylającej się). Pod przeważającym nieszczęść ciężarem, potrzeba mi upaść. Teat. 49, 107. Decyzya królewska, po wysłuchanych wszystkich zdaniach, przeważać powinna. Gaz. Nar. 1, 178. (z Konst. 3 maja). Woleliby widzieć przeważających po-ganów, niż wiernego ludu tryumfy. Psalmod. 68. górujących , górę biorących, die Oktyattb nehmend. PRZEWAŻYĆ się recipr., przechylić się na jednę stronę, t'tbei> twegett auf eine ©cite, fut) bmûber Megeit, lenfett. Dobra groza, gdy ma miarę, co jeśli wychodzi z swej miary, lepiej jest, gdy się ku łaskawości przeważa. Pilch. Sen. gn. 381. Wiek niemowlęcy, wiek dziecinny, młodość,

Bosn. privariti, prikuhati, raskuhati ; (Croat. prevruchü-jem percalefatio) ; Boss. nepeBapiiTb, nepeBapuBaTb, npo-sapHTb, flpoBapuBaTb, npocTpanaTb, neperpbTb, (ob. Przegrzać); warząc przegotować, burdjroarmen, roarmettb burd)« fodjeit. — Transi. Pierwsze trawienie w żołądku jest, gdzie potrawy przechrustane zgruba się tylko przewarza-ją. Sak. Probl. 202. Przewarzenie Boss. nepeBapeme, nepeBapKa. — Excess. Przewarzyć, zbytnie warzyć, roz-warzyć. Cn. Th. ju ftyr fodjett, überfodjen, ü&erjtebcn, 3er* fteben, ietfodjen. — §. Aliquando contrario sensu usurpa-tur: Przewarzyć * podwarzać. Cn. Th. auffteben, auffodjen.

— §. Praecedent. Przewarzać » wprzód warzyć, öotyet ftć* bett, fćdjcit.— $. Repetitionis : Przewarzać, znowu warzyć ; tüteber aufttMVmcn, aitffodjetî. Byłoby to zlisiałą kapustę    przeważanie się ku starości, na reszcie sama starość,

przewarzać", Tyle razy pisaną jedne rzecz powtarzać. Pot.    Pilch. Sen. list. 372. (zbliżenie pod starość). Wstawszy

Poci. 283. Żegl. Ad. 280. Przewarzona rzecz; Carn.    cicho, na palce przeważa się z palców, i wyszedł....

prekûha, 2BtebergefocMe3. Samiź autorowie tę swoje wia- Pol. Jow. 113. ftd) öon einer (tuf Me anbere überwa* rę wielokrotnie przewarzali. W. Post. W. 2, 52. *    gen unb ftylefdjen. Iżby się gniew przeważył i wytrawił,

PRZEWAŻNOŚĆ, ści, z., wielka odwaga, t übergroßer ©luty,    czasu potrzeba. Pilch. Sen. gn. 243. przełamał, opłonąl,

2Bag eÇalftgf eit ; Sorab. 1. pżeważnofcż. Ze obóz nieprzy-    wywietrzył; M3 ftdj ber 3urn legt, füllt, befdnftigt. — §•

jacielski przepatrzył, wielką mu za tą Przeważność Dio-    Przeważać się z kim » balansować się, walczyć o prym,

medes nadgrodził zapłatą. A. Kchan. 349. PRZEWA-    o przeważające znaczenie; ftd) mit einem fluflüdgen, mit

ŻNY, a, e, — ie adverb.^ wielce odważny, ftyr oermegen,    tym lim ba§ tte&ergewftyt ftreiten. Począł się przeważać

nilterntymenb; Sorab. 1. pżeważne. Chrobry wypełnia-    senat z majestatem i z rycerstwem. Nar. Ust. 7, 8. —

jąc sam hetmana sprawnego i rycerza przeważnego urząd    §. Przeważać się na co, nakładać na co, wydawać się

rozgromił walny uf Ruski. Stryjk. 156. Portugalczyko-    na co, całego siebie poświęcać na co; fld), feine Strafte,

wie niewiadome przedtym wyspy odkryli przeważnym że-    fein SSermogeit an cttttal ftyeit. Falib. 0. — §• Transsyl-

glowaniem. Stryjk. 14. — $ Przeważny, sumptuosus. Cn.    wańczyk, przeważywszy się przez Krępak, kraje nam pu-

Th. wiele na co ważący, łożący; t>iel aufmenbenb, »0»    stoszył. Psalmod. 41. przewaliwszy się, przeszedłszy w

Melem Slufroanbe. — §. Przeważny, bardzo poważny, »on    wielkiej liczbie, er fant bentber geftrömt.    Przewa-

iibergroPem Slnftyctt. Jan Grot, biskup Krakowski, tak był    żyć się, omylić się w ważeniu; Boss. npoßtciiTb, npo-

przeważny, iż Kazimierzowi W. bronił miasteczka Sokol-

dok., przebierać w inszy ubiór, przestrajać, prze włóczyć; umfletben, anber$ umflctbert. Wśrzód potów, przewdziewać koszulę. Perz. Lek. 546. łpembe wedjfeht. — *§. Am-fion przywdział się był żelazem, i śmiercią zelżył smutków. Zebr. 145; ferro per pectus adacto , przeszył się,

BtiiMBaTb, ftd) im SSdgen wrftyen ; (upoBtc^ nieodwaga).. ników zakładać; k temu podawanie tego beneficyum i PRZEWDZIAĆ, /. przewdzieje cz. dok., Przewdziewać nie-innych wielu królowi odjął. Biel. 192. — §. Przeważny, przeważający, przekonywający; Bag. pritéxni, obisat,

Überwiegend. Ona mogła zwyciężyć przeważnemi słowy Młodzieńca cielesnością swą rozgorzałego. Groch. W. 277.

Turczyn, że ludzkim myśliwcem jest przeważnym, pokazuje się ztąd, że z jego szabel krew' chrześciańska    przebił, er burd)ftad) ftd).

nigdy i przenigdy nie osycha. Janusz. Lig. B. PRZEWA- pRZEWDZlECZNY, a, e, bardzo miły, fefir lieblic^, anmutyiff. ŻYĆ cz. dok, Przeważać niedok. ; Boh. preważowati ; So- Przewdzieczne fawonv Alpy wypuszczały. Kolak. Cat. C rab. 1. pżeważu , pżeważuyu; Vind. prevagati, prevtesha- { przewdzięczny list. Sk. Dz. 503.

ti; Bosn. pnteghnut. ; Rag. pntezat. ; Ross. nepestcHTb, pR7PWFnR0WA^ cz dok wedruiac orzebvć biird)tMnbern * nepeBtiuHBaib, BbiBtcib, BbiBtnmBaTb; Eccl. npestnim- PRZEWEDHUWAL cz. don. wędrując przebyć DurrçtMnDern v

Ba», npeßamaio ; §. a) jedno po drugiem ważąc wszystko    SJov. prowandrug.; Vmd. skusprehajat,, skusprebod.t»;

przejść, bur^mdgen, alleê naà einander abmńgen. Prze-    Eccl- ^P'ÊK»TaT,,•

ważyć musze; bo mi się zdaje, że złotko nie ważne. PRZEWĘDZIĆ cz. dok., wędząc przesuszyć, burdjtnnftten, Teat. 8. c, 60. — §. b) Przeważać    co, kogo - więcej    wa-    auWrotfnen.    Winne jagody przewędziwszy na    słońcu jak.

żyć od czego, przewyższyć co; übenMegen , fdjweret    fe^n.    rozeńki....    Urzed. 391. Gron winnych^, na    słońcu prze-

By na wagę nastąpili, pióraby nie    przeważyli. J. Kchan.    wędzonych,    nakłaść do    garka., Cresc. 530.    Przewędzić

Ps. 87. Kto więcej nakłada, ten    pewnie przeważa.    Jag.    się, ob. Przewiędnąć;    Boss. npOBHÆHTbCfl.

Gr. A b. Połóż bogacze na jednę wagę, na drugą mar- PRZEWEXLOWAC cz. dok., wexlując przemienić, auMrecÇ«

fdtt, »emedjfeltt. Na tamten świat żaden kupiec jeszcze    Dal. priuzirem; Rag. prividjeti, providiti ; Bosn. providiti,

pieniędzy nie przewex!ował. Mon. 71, 404.    provisgjati, prieviditi, prieuzritti, pria osicciti; Eccl. npo-

PRZEWIAC, f. przewieje cz. dok., Przewionąć, f. przewie-    bh^uth, npoBHWAy ; Ross. npoBHHcy, npOBHA^TŁ, 33bh-

nie jedntl. Przewiewać niedok.; Boh. pfewjti, prewiwati,    Atïb ; a) anticip. wprzód widzieć, przejrzeć przyszłość,

prowjti, prowjwati ; Vind. prepihati, skuspihati ; Bosn.    OOr^er fc^Ctt ; Vind. predskerbuvati , priedgledati ; Ross.

propuhati, vjetar pohoditi; Rag. priviati ; Ross. npOBtaTt,    npeABHAtTb, npeABH*y, npeA^ycMOTpiTŁ, npeAtycMaipH-

npOBiBaTŁ; przedymać, wskróś przez co powiewać, burc^*    BaTb ; Eccl. npopa3yjiiTb, npopa3yMtBaTb. Gdy wieczność

rochen. Niechaj powietrze izbę przewiewa, aby tylko na    państwa swego w głowie przędzie Nabuchodonozor, Przy-

chorego nie wiało. Perz. Lek. 46. Raczże tym wiatrem    szły przewidzą we śnie upad tronu. Zab. 14, 156. Ma

południowym przewionąć ogród duszy mojćj. Bzów. Roi.    tę pociechę, że przewidzą ten wzgląd , który potomność

96. — Fig. Nie daj się przewiewać każdemu wiatrowi.    mieć zawsze będzie dla jego potomków. Mon. 71 , 19.

1 Leop. Syr. 5, 10. (nie chwiej się od każdego wiatru.    Nieprzewidziany Eccl. Henpe43piirb. Przewidujący, *prze-

Bibl. Gd.). — Transi, fig. ’ Przewienie lud Izraelski za    widzicie!, Vind. previdnik, previdliu, previdezhen , pried-

rzćkę. 1 Leop. 3 Reg. 14, 15. (przerzuci. 3 Leop., prze-    gleden, predskerbliu ob. Przezorny, neprevidni * nieostró-

niesie prędko, przepchnie). — \. Przewiewać zboże. Tr.    żny; Garn, prevêden cautus; Sorab. pzewidziczné perspi-

b<ri ©etrcibc worfeln. Poślę na Babilon przewiewacze,    cax\ Rag. prividitegl, providionik, f. prvidioniza, pro-

którzy go przewiewać będą, i wypróżnią plewy jego.    vidni * opatrzny; Ross. npeABHAeut, npHBHAeut, npeAfc-

Bibl. Gd. Jer. 41, 2. Musi żniwo być, musi młoćba    ycMOTpHTeJibHbin ; Eccl. iif>OBHAhi|h, CMOTptMBUÎi, npo-

> być, a potym przewiać zboża musi, aby pszenica i ziar-    3pHTe.iŁHHH, KOTopuS óyAymee npeABHAHTt. Przewidze-

no dobre zostało. Podw. Wróż. 29, (cf. opałać). Szatan    nie, dar przewidzenia, przeczucie, Carn. previdnost pro-

pragnie was przewiewać, jako pszenicę. Gil. Kat. 187.    videntia, cf. opatrzność; Vind. previdnost, predglednost ;

— *§. Bóg ‘przewywał pogany, aż do granic ziemi.. 1    Sorab. 1. pżewidzicżnofcż perspicacilas, ob. Przezorność;

Leop. Deut. 52, 17. (rozmiece. 5 Leop. ; rozrzuca).    Rag. prividjènstvo » opatrzność ; Ross. npeABHAlJHie, npeAfc-

PRZEWIADOWAĆ się recipr. cont., przeexaminować ; Ross.    ycMOTpHTe^bHOcrt ; Eccl. np030pMBCTB0. — §. Theolog.

npoßtAaTb, npoBtAMBaTb , nepeßtAaTbca, nepeßiAHBa-    Przejrzenie boskie przewidziało przed wieki los każdego

jocb burcfyforfdjen. Naturę rzeczy przewiaduje, requirit.    człowieka w szczególności. Mon. 70, 807. przeznaczyło,

Zebr. Ow. 345. Hekato, która przewiadujesz zamysły    oorauś beftimmen. — §. b) Penelrand. Przewidzieć, prze-

wszystkie moje; quae coeptis conscia nostris. ib. 166.    patrzyć, wskróś co widząc przetrząsać; burdjfefiett, bitrdp

Exquisitio, pilne szukanie,’przewiadowanie. Mącz. PRZE-    fd)«uen. Wszystkie przewidzają kraje, przebywają morza.

WiADOWNIK, a, m., przepytownik, perquisitor. Mącz.,    Ossol, Sen. 14, Vind. sveduvati * śpiegować , cf. zwiedzić,

ber $>urdjforfcl)er.    PRZEWIECZERZYĆ cz. dok., Przewieczerzać niedok., wie-

PRZEWIĄZAĆ f. przcwiąże cz. dok., Przewiezywać frequ.,    czerzami , kolacyami przejeść, przemarnować, mit Slbenb*

przewięzuje pr. contin. ; Boh. prewazati, prewazówati ;    fdjntćiufett bxtvd;6ringen. Katylina , przewieczerzawszy wszys-

Vind. prevesati, zhriesvesati, predvezati, priedsvesati ;    tkę majętność swoje, chciał się na Rzpltą rzucić. J. Kchan.

Rag. pripovêzati ; Croat. prevesûjem ; Eccl. npeBH3yio;    Bz. 285. Star. Ref. 73.

Ross. nepeBH3an>, nepeBasbiBaTb ; przez śrzodek ob- PRZEWIĘDNAĆ neutr. jednotl,, nawiędnąć, burdjiuelfen, über* wiązać, urn btc !Dłtttc burd/binbett, uminnben. Pyszna sza-    weifen, tyalb weif werben; Ross. npoBHMTbca, nepeApa-

ta jćj była przewiązana pasem. Jabł. Tel. 120. Byle tyl-    ÖHyTb. Przewiędły, nawiędły, semivietus. Cn. Th. fialb

ko przewiązać nerw, natychmiast funkcya organu, z któ-    welf.

rym ma

zką przejąć, unterbinben.— Transi. Zręb w tartakach, trzymający ramę z kołkiem * przewiązany będzie na naznaczonym miejscu, przez które przewiązania chodzi wolno do góry i na dół rama. Solsk. Arch. 39. fugami przerżnięty, mit    nerfefien. — §. Fig. Rzćkę mostem prze

wiązał. Faliss. Fi. 9. (pomościł)/ Mostem mocnym długim przewiązał Dunaj. Birk. Kaz. Ob. F 3 b. PRZEWIĄZ , ob. Przewięz, Przewięzisty. PRZEWIĄZKA, i, i. ; Ross. nepeBH3Ka, nepeBaaB; przepaska, co służy do przepasania, lub ozdobienia osoby, ołtarza, ściany. Wlod. binda, ein ©urt, ©ürtel, eine Sinbe. Sandały słomiane przywię-zują do nogi, i przewiązka ta między palcami i pą za piętą przechodzi. N. Pam. 21, 270.

PRZEWIĆ, ob. Przewinąć.

PRZEWIDZIEĆ cz. dok., Przewidzać niedok., Przewidywać frequ, przewiduje pr. ; Sorab. 2. pscheglédasch ; Vind. previditi, previduvati, premeshati ; Croat. previgüjem;

komunikacyą, ustaje. Dykc. Med. 4,505. zawią- PRZEWIEDZIEĆ, f. przewie, przewiem cz. dok.\ Sorab. 1.

preżwem, prezznayu; §. a) penetrand. wskróś poznać, dowiedzieć się o wszystkiej sprawie, pernoscere\ burd) ltnb burd) femtcn, femtcn lernen, burdjfdjauen, nbUtg wiffen. Od przedawczyków naszych niektórych przewiedział wszystkie namioty i stanowiska rotmistrzów naszych. Birk. Podz. 2. Trzeba pierwćj przewiedzieć zabawy i sprawy tego , któremu urząd jaki dać mają. Modrz. Baz. 161. Przewiedziawszy u dworu sposób rządzenia Rzpltéj, wychodziłyby panięta przed inszemi jak hersztowie na plac. Modrz. Baz. 55. Skoro tę drogę przewiem , wszystkich sekretów jej dociekać mogę. Pot. Arg. 334. odkryję, auöftnbtg ntadjen, entbecfen. Falib. X. Tatarowie łacny szlak przewiedzieli do Podola, którym częstokroć ziemie Ruskie leda kiedy najeżdżali. Biel. Św. 239. — §. Przewiedzieć kraj « wskróś zwiedzać go, przewiedzać, cf. przemierzać , eilt Ccutb burdiretfen. Afrykę dzisiejszą żeglarze lepićj przewiedzieli. Biel. Sw. C. Świat różno tam i sam

przewiedział. P. Kchan. Orl. 1, 146. Umysł mój, przewiedziawszy ziemną nizkos'é , w górę wynika ; peragratis humilioribus. Ossol. Sen. 28. — g. b ) Praevid. futur. Przewiedzieć, wprzód wiedzieć przyszłą rzecz, przewidzieć, Boh. predzwjdati, predzwédeti; Ross. npe^yßi-Astł, npe4tyBt4UBaTb ; Eccl.    , npe4fcy3HaTL,

bardzo rad. Falib. 0 3. Z dawna przewierzga przez nogę chytrek prostaczka łacnowiernego. Gil. Post. 28. Przewierzgać kogo do siebie * przeciągać, przewabiać. Cn. Th. ju ft$ grübet jieben, auf feine (Seite bringen.— Przewierzgnąć co w co » przedzierzgnąć, przekabacić, przeobrazić, przemienić; Vind. preberniti, predrugiti, prebrazhuvati, in etnxrô »ermanbeltt. Ten kubek jest nowy testament, t. j. przewierzga się w nowy testament. Gil. Kaz. 378. Ciało Jezusowe z chleba przewirzgnio-ne, krew' z wina przemieniona. Gil. Kat. 210. Powiadają, aby się przemieniał albo przewirzgał chléb w ciało , a wino w krew'. Rej. Post. Q 5. Transsubstantialio, przewirzgnienie chleba w ciało. Gil. Kat. 387. Przestrzegać potrzeba, aby co dozorny porządek wynalazł, tego bezprawne używanie w zagubę kraju nie prze-wierzgnęło; ne abusu vertatur in perniciem. Krom. 689. Z owiec przewierzgnęli się w wilki. W. Post. Mn. 311. Zły duch często się przewierzga w anioła światłości. W. Post. W. 147. et W. Post. Mn. 311. Młodzi ludzie łatwo się w tych obyczaje przewierzgają, z któremi żyją i takiemi się stają. Petr. Ek. 97. Skromne nawet o .sobie rozumienie niechaj nie wychodzi zgranie, aby się — ie adverb., przemożny, bardzo możny, übermächtig. Sk.    w zuchwalstwo nie przewierzgnęło. Gorn. Dw. 27. Na-

Dz. 419. Królewno w niebie chwalebna, Z boskiej    rody Ruskie, jak jedno które do państwa Moskiewskie-

sprawv prżewielmożna i wielebna. Pieśń. Kat. 106.

PRZEWÎENIE, PRZEW10NĘ, ob.. Przewiać.

PRZEWIERC1EĆ, f. przewierci cz. dok., Przewiertywać fre-

npe4'By3HaBaTb, npt^oy^ptTH, npe4$y3piBaTH, npe43Haio ; »orauS feben, oorber mtffen. Bóg wszystko przewie pre-dzéj niż się stanie. W. Post. Mn. 243. ‘Przewiedzący ; Eccl. npe4B,fe4aTejb, npeABiAem praescius. Przewiedzia-ny (Vind. predveden , popreisnan , preisveden ). Prze-wiedzenie, Ross. npe4’By3HaHie ; Eccl. npOB^^Niiie, npt^Ł-oyBt^T.Hiiic, npe43HaHie, npo3Hame, yra4WBame. Bóg sam tylko wszystko przez przewiedzenie wie. Psalmod. 22. Radę tę jego duchem ś. przewiedział ociec. Birk. Dom. 65. Nigdy w jedne godzinę jednych nie nawiedzał, Aby z nich, kiedy przyjdzie, żaden nie przewiedział. Jabt. Tel.v 241. Przewiedzieli byli wpadnienie Turków Węgrowie , przetoż we trzech pułkach następowali. Krom. 730. Przewiedziany part. perf. pass. — PRZEWIEDZIONY, ob. Przewieść, przewiodę.

PRZEWIELEBNY, ob. Wielebny. PRZEW1ELM0ŻNY, a, e,

go przypadły, tak się zaraz w imię Moskiewskie prze-wierzgnęły. Krom. 15. (wcieliły). Los z czasem zachodowi w przewierzgnionym stanie rzeczy, dał ziemi pano-qu., przewiertuje, ‘przewierta praes. Boh.-, prowrtati,    wanie. Dmoch. Sad. 70. Już tam cnota domowa będzie

prowreugi, pronawrtati; Slov. prowrtâwâm ; Sorab. l.pże-    ‘przewierniona (przewierzgniona ). Klon. Wor. 59. Do

wereżu; Vind. prevertati, svertati, skusvertati, skussver-    przewierzgnienia, *przewierzgny, przemienny; Vind. pre-

tali; Croat. prevertâvam ; Dal. provartivam ; Bosn. pro-    bernliu, Subsł. Vind. prebernlivost.

vartiti, provrrititi, produbsti, probitti, proscjupgliti ; ‘PRZEWIERZYĆ cz. dok., przeniewierzyć, neruntreuen. Go-Rag. provartjetti ; Ross. npOBepilm., npoBepHyTb, npo-    dna zapłatę swego przewierzenia odnieśli. Hrbst. Art.

BepTUBaTB, npocBepamb , npocBepabreaTb, npoóypaBHTb,    160. perfidiae.

npoóypaBJiŁiBaTb, (nepeBeprbTb, nepeBepnuBaTb przeszru- ‘PRZEWIEŚ, i, ź., [starorusk. nepeBicb przyrząd do łowie-bować, nepeBepHjTb, nepeBepTbiBaTb przekręcić/; wier-    nia ptactwa 2] ; n. p. Ktoby przewieś drugiemu porąbał,

cąc, przebość; Eccl. 4iipio, (cf. dziurawię), bttrchbol/ten.    abo sieć przewieśną skradł, ma zapłacić sześć rubli, a

Gdy furman przewiertuje beczkę moję z winem, i ulewa    za sieć kopę groszy. Stat. Lit. 512. (Ross. npoßtcb, ne-

go, za złodzieja bierze się. Ostr. Pr. Kor. 1, 315. Kość    peBtcb przeważenie, przewaga).

Przewodzić niedok.-, Boh. prowesti, prowedl, prowedu, prewesti,, pfewedëti ; Slov. pfewësti, prewoditi; Sorab. 2. pschewafcż; Sorab. 1. pżewedu ; Croat. izprovodim ; Bosn. provesti, (sprovoditi facere funus, prosequi funus, cf. wyprowadzić) ; Rag. privèsti, privoditii, privodim ; Ross. npoßecTb, npoB04HTb, nepeBecTb, nepeB04HTb; g. a) przeprowadzać przez co, przeprawiać; einen bunty etmaŚ imrebfübren, hinüber führen. Do tego czasu, otom was bezpiecznie Przewiódł przez drogi mylne i wątpliwe, Teraz bez wodza iść możecie sami. P. Kchan. Jer. 446.

przewiertywać. Perz. Cyr. 2, 215. Drzewo przewiertują. PRZEWIEŚĆ, przewiódł, /'.przewiedzie, przewiodę cz. dok., Cresc. 415. Ręczynki kochane, Wyż to macie być gwoźdźmi przewiercane! Groch. W. 365. Przewiercenie Ross. npOBepTKa. Do przewiercenia, *przewiertny, (Rag. pro-vartiv; Bosn. provrritiv, koji se mosge provrrititi). Prze-wierciana dziura Bosn. provrrtina. PRZEWIERCIE^, rtnia , w., ziele, powoj wonny. Śleszk. Ped. 419; lonicera caprifolium, gatunek wiciokrzewa ; altany nim obsadzone bywają. Kluk. Dykc. 2, 96. ©etjśblatt.

Strzelce przez most przewiódł. Warg. Cez. 42. et 133. — g. Transi. Epikurejczykowie ustawicznie w rozkoszach, w zbytkach dni swoje przewodzili. Sak. Dusz. 123. przepędzali, burtbbringen, btnbringen, vertreiben. — §. Fig. Zawarli uroczyste przymierze w języku Niemieckim, które na język Łaciński przewiódłszy, posłali papieżowi. Nar. Hst. 5, 403. przełożywszy, przetłumaczywszy, tnê 8atei*

PRZEWIERUTNY, a, e, — ie adverb., bardzo przebiegły, feht abgefeimt. Przewierutni bluźniercy Sk. Dz. 243.

PRZEWIERZGNĄĆ, ‘PRZEW1RZGNAĆ cz.jedntl., Przewierzgać niedok. ; Boh. prewrhnauti, prewrcy przerzucić , prze-kinąć, przewrócić; Rag. uvarchise ; Ross. HcnopBeprHyTb,

HcnoBepraTb, herüber merfen, itmmerfen, auf bte anbere ©eite herum merfen. Przewierzgać kogo, przewijać kogo przez nogę. Cn. Th. einen überö Sein merfen, ihm ein Sein un* terfcblagen. Kto kogo może przez nogę przewierzgnąć,

Itifdje überfefct; cf. Eccl. npeße4eHie, iipuRo^i, npnKOflh- PRZEWIESIĆ, f. przewiesi cz. dok., Przewieszać niedok. HHKik ; Ross. nepeB04Ti tłumaczenie, nepeB04HHK,L tłumacz.    ( Vind. zhriesobefiti ; (Ross. npOBtcmb na powietrzu za-

—    §. Przewodzić konia » przeprowadzać i tam i sam, ettt    wiesiwszy suszyć); Ross. et Eccl. nepeßicHTb, nepeßt-

gjferb »erführen, permit fuhren. — §. b) Przewodzić swoje,    uiHBaib, nepeB-feiiiHBaio, npeBaacaro przeważyć) ; wywie-

dopinać swego, dokazywać swego; airôrtchten, bewerffteHb    szać przez co, über etrua§ btnauö bangen. Włosy długie

gen, erreichen,' erlangen. Co chciał, to wszystko przewiódł    mają, Które aż przez ramiona im się przewieszają. Paszk.

»woja głową. P. Rclian. Jer. 45. Mocno każdy z nich    Dz. 98. Z wozu przewieszony uwięzły wisi, głowę po

przy swym stoi uporze, aby swoje przewiódł. Sk. Dz.    piasku wlecze. A. Kchan. 18. przechylony.

i35.    Widząc Cesarz, że bez papieża przewieść swego PRZEWIESZCZYĆ, f. przewieszczy cz. dok., Przewieszczać

nie mógł, posłał do niego. Sk Dz. 542. Wszystko prze-    niedoli., Przewieszczywać frequ.\ (Krom. 529); Sorab. 4.

wodzą, gdy się wszyscy zgodzą. Rys. Ad. 73. Zje kiedy    prézwêstzu; Eccl. npOBti|i.\TH [eloqui 2]; Ross. npoB03Bt-

buntownicy swoje przewiodą, na co się zmówili. Petr.    cTHTb, np0B03BhmaTb ; prorokować, przewróżyć, przepo-

Pol. 2, 469. Dopuścili słowa pańskie wywracać, aby    wiadać, prepbeieiben. (Eccl. nepeßtmaTH buntować). Przetak swoje przewiedli umyślenie. Żarn. Post. 3, 767 b.    zorny wypytuje sie, co też obłoki przewieszczają? Pilch.

Regulus w senacie przewiódłszy, aby więźniów nie fry-    $en. list. 103. Jemu coś skrycie przewieszczają fata!

marczono, do    nieprzyjaciół powrócił. Faliss. FI. 58.    Kchow. Wied. 43. To mi    pewną wróżkę zwycięstwa prze-

§• Przewodzić    prawo, wygrawać sprawę u sądu; Croat.    wieszcza.    Krom. 454. Dobre    wychowanie młodych prze-

opravdâvam, ben ^Irojeß gewinnen. Ktoby przeciw komu wieszcza nam niemałe pożytki Rzpltćj. Pilch. Sen. gn. prawo jakie u    sądu fortelem przewiódł,, tedy drugi mo-    216. Że    opój przyjdzie    na    los nieszczęśliwy, nietylko

że o taki zły    przewód prawa do tegoż urzędu , przed    wróżyć i    przewieszczać,    ale    też pewnie obiecywać mo-

którym będzie prawo przewiedzione, stronę przeciwną    £na. pnc}K Sen. list. 4, 492. W chorobach przewieszcza-

pozwać. Stat. Lit. 461. Starosta, pod którego władzą    jące prZySZfa niemoc znaki poprzedzają, jako to czeste

strona, na której przezyski przewiedzione są, mieszka,    p0ziewanie, zdryganie. ib. 2, 224. PRZEWIESZCZYCIEL,

z tą stroną, która wygra przezyski, pośle woźnego do    a> m , przepowiadacz, cf. wieszczek, wróżek", prorok;

tej majętności, na której przezyski są prawem otrzyma-    ber «Borbenterfimbfger, SJorauSfflger; Ross. np0B03BtcTHTeib,

ne, albo jak w prawie zwykło być mówiono, przewie-    npoBoaBtcTHineB.

f. przewietrzy cz. dok., Przewietrzać niedok.] Boh. prowetrati, prowelrjm; Vind. prevetriti, pre-vetruvati, prefrakati, skusfrakati, prehladiti, (cf. prze-chłodzić); Ross. npOBtipinb, npoBtipuBaib : powietrzu dawać przewiewać przez co, burcbluften, auMuften, an bie Suft auéfieden. Musimy się dzisiaj przewietrzyć. Tr. na świeże powietrze wyjść. — §. Przewietrzyć co, przewą-chać; ben 23raten rtcd)en, nterfen, roaó norgebt. Tr.

dzione , i na której postępek prawmy, to jest, zakładu nDyrwiiïTRyvP i wwziązania, był przewodzon. Herb. Stat. 214, et 472,

e mo

Trzeba, aby on, co prawo przewiódł, był pokojem ubezpieczony. Gorn. Wl. N. 2. Wygraliśmy, przewiedliśmy na duchowieństwie, cośmy chcieli. Dirk, o Exorb. 4 7. Proces prawnie przewiedziony. Tent. 13, 4 36. — §. Przewodzić na sobie, przezwyciężać się, przełamać, wyrnódz; über ftdj felbfł erhalten, bei) fid) felbft »erntögen, ftd) übernnnben, über fein iperj bringen. Trudno to człowiekowi przewieść na sobie, aby drugiemu w rozumie miał puścić przodek. PRZEWIEW, u, m., wolne przejście powietrza , gdzie prze-Gorn. Div. 4 22. Jakoć się serce z żalu nie rozskoczy, wiewa, cug, luft, freier Stiftung. Miejsca rozrywek po-Jako przewiedziesz i pojrzeć jej w oczy! Past. Fid. 259.    winnyby być obszerne, mające wiele przewiewów, u

rn. , który

—    §. c) Przewodzić nad kim, przebarszczać nad kim,    żności otwarte. Zab. 40, -18, Vind. dufhnik. PRZEW1E-

górować nad nim, przeważać go, imponować mu; ba3    WAG, ob. Przewiać. PRZEW1EWAGZ, a,

nebergetmebt über jemanben haben, bie Oberbanb behaupten.    zhoze przewiewa, ber ©urcbtucber, $ur<bi»orfler. Poślę do

Armida widząc, że nad nia przewodzi, I że się nie dał    Babilonu przewiewacze, i rozwieją go. W. Jer. 51, 2.

nachylić jćj mowie, Krzywo pogląda . . .. P. Kchan. Jer.    PRZEWIEWNY, a, e, mogący być przewianym, wietrzy-

413. Kiedy bardziój niesprawiedliwość nad prawem prze-    sty*' Slov. preduśny ; Rosn propuhiv, koji se mosge pro-

wodzi! Psalmod. “29. Leda kto teraz nad nami przewo-    puhati, nom SStnbe burć^mcbt, luftig. Ciennik przewiewny,

idzi ! Wad. Dan. 80. Dawnoć źli ludzie w świecie nad    Hor•    ²⁰⁰-. Aniû2. Na wolnych i przewiewnych miej

dobremi przewodzą. Riai Post. 401. Księstwo Kurlandz-kie nie doznawałoż od Moskwy ustawicznych dziwactw

i    przewodzeń? Gaz. A'ar. 1, 147. Słudzy nad panami zu chwale przewodzą, że nie rzekę, panują Mon. 76, 769. Przewodzić wojskiem ; Rag. vojvoditi, (cf. wojewoda) » dowodzić, komenderować, cpntmanbtrcn ; cf. przewodniczyć. — §. d) Przewieść kogo dowodami. Tr. przekonać, überzeugen, überführen. Dlatego to twierdzą, aby przewieść,

ii    Chrystus nie jest naszym zbawicielem. Salin. 4, 441. Któż mię z was w grzechu być przewodzi? Sekl. Joan. 8. (not. «okazać może, abo karze?»).

scach , ożywiają nas i czerstwią te wdzięczne pary, nie mogąc nam szkodzić. Pam. 83, 430.

- PRZEWIEŹĆ, przewiózł, f. przewiezie cz. dok., Przewozić niedok. ; Boh. prowezti, prewezti, preważeti ; Sorab. 1. pżewezu ; Vind. skusvositi, prevositi, zhresvositi, skuspe-lati, prepelati, zhrespelati, uprek peilati ; Carn. broditi, brodem, vrodem, (cf. brodzić); Croat. preväsam, pre-vezelszem; Bosn. provesti, privesti, pribroditi, (cf. prze-brodzić); Rag. privèsti, privaaxam ; Ross. nepeBe3Tfc, nepeB03HTb, npoße3Tb, npoB03HTb; wożąc przeprawiać,

überführen, ju 6tbtffe, in einem SBagen. Gdy się przewieźli,

przyjechali do ziemi Genezaret. Sekl. Marc. 6. Nasi po- sięwzięte dzieło. Min. Byt. 3, 438. — “§. Po wiośnie w ezyniwszy trafty, przewozili piesze ludzie, strzelbę i inne lato się rok przewija mężniejszy. Zebr. Ow. 381. transit. potrzeby. Biel. Św. 274. Przewożenie, przewiezienie, przechodzi, przemienia się.

winić się recipr., (Mącz) ; Boh. prowiniti, prowinowati; Ross. npoBHHHTLCfl , npoBHHaTbca ; przepadać winę , dopuszczać się; verfd)ulbeu, vermtrfen, soerRrec^en, tu eine ©tra« fe oerfaHett. Kto przewinił, niech płaci. Cn. Ad. 392. Jakie przewinienie, takie dość czynienie, ib. 286. jaka wina, fBerf^nlbllttg ; Slov. prowlnenj. — §. Przewinić komu, przewinić się komu, przeciw niemu występować, grzeszyć; ft$ an jemanben vergeben, .miber tfm »erfttnbtgen. Czymem ci przewinił, w czymem krzywr tobie, Żeś tak nieludzka ku mej osobie? Zab. 9, 99. W czymże niewinność tobie przewiniła, Za to cierpiąc, co złość cudza zbroiła. Zab. i, 11. Kochać go? toby było zacności przewinić. Zab. 5, 333. Koss. Podczaszy i piekarz przewinili się królowi panu swemu. Radź. Genes. 40, 1. — §. Przewinić kogo, przekonać go winnym, einen ber ©djulb jetljcn. Nikt nie ucieka, jedno przewiniony pospolicie. Żarn. Rost. 3, 547. — 'PRZEWINA, y, z., przewinienie, wina popełniona; ba3 Vergeben, bie ©d)ltlb. Jeśli wy będziecie odpuszczać ludziom grzechy albo przewiny ich , odpuści i wam pan występki wasze. 1 Leop. Math. 6, 44. PRZEWINIENIE, PRZEWINIONY, ob. Przewinąć.

Tvnr7T~<tT7Tnr7TTTr' , ti -    ,    PRZEWJONĄĆ, przewienie, ob. Przewiać.

PRZEWIĘZUJE, ob. Przewiązać. ^    'PRZEWIRZGNAĆ, ob. Przewierzgnąć.

PRZEWILZYĆ cz. dok., PRZEWILŹAĆ niedok., wilgocią PRZEW1SNĄĆ nijak, jedntl., przez co zawisnąć, burd) etmflf przejąć, burctyfeuditeit ; Vind. premokriti, skusmozhiti.

PRZE-

przewóz Ross. nepeBe3eme, nepeB03Ka. Przewożę z po- PRZEWINIĆ, f. przewini cz.dok., Przewiniać niedok., Prze-winności, przewozem sie bawię, żyję. Cn. Th.

WIEZIENIE, PRZEWOŻENIE, ob. Przewóz. PRZEWIEZIONY, part. verb. przewieść.

PRZEWIEŹ , PRZEWIAZ , ięza , m., przewięzisty czyli prze-więzły robak, insekt; Boh. żjżala, żjżalka, plaż, łez;

Slov. ziżal; Rag. zareznik, zarezniza, zarezna xivina;

Vind. shivotje, zhervje ; Ross. HaciKOMoe, irpaTKa, 4po-BOctK'B, baê 3nfcct. 0 durny ludzki rozum, o głupstwo zuchwałe, Jakże cie ukorzaja te przewiezy małe, (pszczoły). Zab. 9, 106. Żabi. PRZEWIĘZISTY, PRZEWIĘZŁY, a, e, szczupłemi karbami niby przewiązany, przekarbo-wany; incisuras habens, insectus. Cn. Th., eiltgeferbt; Ross.

H3rnÓHCTtiH. Kadłub u większej części owadu jest przewięzisty. Zool. 100. Przewięzły robak, insectum. Zab. 9,

43. Zabi. — §. Homo, cingulus, qui tenuis est ea parte, qua cingimur; przewięzisty, cienki, glista, konop'. Cn.

. Ad. 1138. ein fe^r fôlanfer SttenfcÇ. PRZEWIĘZISTOŚĆ, ści, i., karb przewięzisty, incisura, ber (Sinfcfynitt itt bent Körper etneô Snfectö. Motyl na przedniej przewięzistości w każdym boku ma po dwa, a na tylnej po siedm otworów do oddychania. Zool. 137.

fierab pangett Ross. nepeBHCHyTb.

PRZEWINĄĆ, PRZEWIĆ, /. przewinie cz. jedntl., Przewi- PRZEWŁACZAĆ, où. Przewlec.

jać niedok.] Boh. pfewinauti, prewigeti, prewiti; Sorab. PRZEWŁADNY, a, e, PRZEWŁADNIE adverb., przemocny, 4. pżewinucż ; Rag. privitti ; Vind. previjati, zhresnaviti, itbermäd)ttg ; Ccci. npeoówaiomin, BepxoBHyio B.iacTb HMi-zhriessaviti, skusviti,    skusvijati; Ross.    nepeBHTb, nepe-    iouuh. Konsul przewładny. Zab. 8,350.    Koss. Mocą prze-

BHBBTb; §. a) inaczej    nawinąć, anberS    Utnwtcfdn, anbfr3    władną Jak    uszczęśliwić królom, tak    i zgubić snadno.

Oltfmtćfeln. Przewijanie Ross. nepeBHBKa.— Transi. Prze- Zab. 12, 244. Jowisz przewładnie wszystko w jednćj wljać kogo przez nogę, przerzucać; einen übetè Sein mer* trzyma ręce. Bor. 2, 46. Kniai.

fen, timt ein Sein unterfefylagen, supplantare. Cn. Th., So~ PRZEWLEC, przewlókł, f. przewlecze, przewlokę cz. dok., rab. 1. podrażu. Przewijać przez nogę_ fig., oszukiwać Przewlekać niedoli., Przewłoczyć et Przewłaczać contin. ; kogo. Cn. Th. eilten beritefen, fibertunĄdlen. Niecnota ten Boh. prowlecy, pfewlecy, pfewljknauti, prewljkati ; Slov. mię przecie przez nogę przewinął. Ern.    114. Przewinie-    prodlćwćm;    Vind. prevlezhi , skusvlezhi,    sLuflazhi; Great.

nie kogo przez nogę,    supplantatio. Cn.    Th. Przewinienie    prevlàchim,    prevlechi; Eccl. npeBÆanaio    ; Ross. npOBO.io-

się przez nogę czyją, lapsus ex supplantalione al tenus, ib.    qnn>, npOBOÆaKHBaib, nepeBOioub, nepeBOiaKHBaTb, ne-

— §. b) Przewijać/ przegradzać, przeplatać, przekładać    peTamirrb, nepeiacKHBaib, npoiacKarb, npoiacKHBaib ; a)

czym; mit etmaö burdnneben, burdtjledjten. Gęstym przewi-    włócząc przeciągać z miejsca na miejsce, fferüberfd)leppett,

jane grona bluszczem. Ustrz. Troi. 49. Weźmiesz sobie    fdjlcppcttb l;erüberîicf)cn. Przez górę Perewłokę Kozacy zwy-

do rady pobożność, już wszystkie twoje rzeczy, jako ono    kii baty i łodzie swoje przewłoczyć od Wołhy aż do Do-

kmiotowny śpiewają, będą jako złotem przewijane. Rej.    nu. Gwagn. 605. Biel. 574. Przewłoką drążki przez tę

Zw. 446 b. Zawsze radość nam żal jakiś przewije. Morszt.    pawłokę. 3 Leop. Nam.. 4, 8. (zawiodą. 4 Leop.). (Ross.

157. — §. Przewijać się, tam i sam ustawicznie iść,    npOBO,iOKa , npoBOaonKa drót). Przewlec co na nitkę; Ross.

mein, bur$freu|en. — Lig. Często ci się te słowa w ustach przewijają: dosyć się długo żyło. Nag. Cyc. 4 30. To wszystko w myśli mu się tam przewijało, cokolwiek rozpacz podaje, imaginaeyi. Mon. 70v 658. — §. Aliter: Wiele się tego przewinęło, przeszło; mmtber gefielt, öor» beö , verfließen, verfdtminben. Już się dni kilka, tyleż nocy przewinęło, Gdy się już przykrzyć pocznie przed-

przebiegać się, uwijać się; ft$ Çin ttnb Ijev tummeln, mim«    npoAtîb, npo/diBaTb, anbcrê anfreifjcn, nmrei^en. Przewle

kać perły Ross. nepeiiH3aTb, nepeHH3binaTb, npoHHaaTb;* przewleczenie pereł, nepeHH3Ka; perła do przewleczenia nponH3b, npOHH3na.— Przewlekać się i tam i sam, włóczyć sie; Ross. npocjOHHTbca, npopMCKaib, l^erumf^Icn« bmt. — g. Przewłoczyć broną, ubereggcrt, burdjeggen, przebronować ; Sorab. 4. pżelocżicż. — b) Transi. Przewłaczać co, długo ciągnąć, nie prędko kończyć, in fcł<

na

£Ónge Jtc^cn. Już od dawnego czasu swój żywot znędz-niony Przewłaczam niepotrzebnie, od bogów wzgardzony. A. Kchan. 53. Quintus Maximus przewłaczaniem rzecz straconą naprawił. Modrz. Baz. 163. cunctando, jaubew, »erjögern, przewlec, odwlec, odłożyć, auffcbieben ; Vind. savlezh; Bosn. prodigliti, produsgiti, odmaknuti ; Ross. npoMe4MT6, npoMC/WUBaTL ; Eccl. npuMiAztHTH, 3a40J*aro, Bp04oa*aio. Choć się komu przewlecze, przecięż nie uciecze. Pilch. Sen. list. 4, 241. Nie uciekło to jeszcze, co jest przewleczone. Nieme. P. P. 93. aufgcfdjobeu, ift nicl)t aufgehoben. Proszę cię jednak, nie przewłaczaj długo pielgrzymowania mojego. Bzów. Roz. 92. Prawda, że mój powrót był przewleczony. Teat. 37, 279. Przewleczenie zemsty. Teat. 23. b, 55. — c) Przewłoczyć szatę, przebrać w inszą suknią, przewdziać; Vind. preblezhi, pre-oblazhiti, prevlezhi, zhriesoblezhi, zhresnavlezhi, anberê anstehen, unlieben, untfletben. ś. Małgorzata przez cały wielki post nigdy się nie przewłoczyła, robactwu się nie bardzo sprzeciwiając. Sk. Zyw. 1, 112. Zygr. Pap. 152. PRZEWLEKŁOŚĆ , ści, z., długi ciąg czego ; Ross. npo-40J5KHTejibH0CTb, lange Sauer, lange (Streife. Dla przewlekłości zastępu, coby w którym miejscu trzeba działać, opatrzyć nie mogli. Warg. Cez. 111. rozwlekłość. PRZEWLEKŁY, a, e, rozwlekły, długiego ciągu; in bte Sänge gezogen, aufgezogen, mrôgebehnt, lange bauernb, janbernb, aufgefcboben. Pomyślnych w najprzewleklejsze lata ci życzę sukcesów. Tr. Przewlekła sprawa, ib. PRZEWŁO-CZNY, a, e, — ie adverb., nieprędki, nieskory, odwła-czający; Ross. npoA-tUTeJbHbift, npo40J*HTe4bnuił, npOBO-louMBUM, zogentb, jaubernb, ni<bt haftig. Bóg długo człowieka czeka, ani mu łaski swojej bierze : przewłoczny i długo cierpliwy bóg nasz. Sk. Kaz. 95. Iż nieskwapli-wy bóg jest, a przewłoczny nad; zgubą ludzką, dał grzesznikom odwłoki 120 lat. Sk. Zyw. 1, 187. Sk. Kaz. 3. et 67. Zab. 11, 180. Mowa przewłoczna i wyraźliwa. Eraz. Ob. h. (powolna). PRZEWŁOCZYCIEL, a, m., który przewleka, ber Sauberer, SSerfchieber, 2ïuffd)teber ; Slov. prodlewać. PRZEWŁOKA, i, l, ‘PRZEWŁOK, u, m., 1) odwłoka, prze włączanie czego; baê SSerjtehen, Slufsie* hen, in hie Sänge 3iehen, 2Serf^iebeu, ber 33erfcf)ub, 2luf» fd)ub; Slov. prodlèwanj ; Vind. odkład, odnafhanje, sa-vliek; Ross. 3aTB?KKa, npcmuKKa, npoBOJonua (sed Ross. npoBOJOKa drot); Eccl. npoóaBa, napom [dies statutus 2]. Przewłoka najlepszym na gniew jest lekarstwem. Pilch. Sen. gn. 245. U nóg jego żebrzę o przewłokę czasu, abym się na to przygotowała. Teat. 58, 221. Już długa przewłoka czasu, a jeszcze ich nie widać. Teat. 49. c, 2. Z przewłoką , tractim susurrant apes, ciągle. Cn. Th. 1352, wciąż. Wlod. Za przewłokiem wojny tej głód jeszcze większy będzie. Chroic. Fars. 289. — g. Przewłoka, przewleczenie przez co, przeciągnienie; Vind. skus-vliek, baê Surdjjiehen.— 2) Przewłoka, ziele, Smyrnium Creticum, (Sretifcbe 3Dîeiftertt)Ur|. Syr. 101. — g. Przewłoka, i, w., włóczęga, tułacz, ein $erumftreicher. Lizmanin, spowiednik królowej Bony, i z Franciszkana przewłoka. Czack. Pr. 302. [odstępca 2],

PRZEWÓD, u, m. ; Slov. pruwod, wedénj duduś; Hung.

vitel, vezetés; Boh. prüwod kondukt; Bosn. et Rag. spro- . vod exequiae ; Eccl. nptKO/fb [versio 2], nepeße4eHie ; Ross. nepeB04'B tłumaczenie, przekład ; (nepeB04M płotki) ; npoB04bi, nepeB04,L; a) przewiedzienie, przeprowadzenie; bfc Rührung, Surdjführung, tteberffihrung. Dał mi list do xiąźąt, którzy są za rzeką, żeby mi dali przewód, abym przyszedł do tego kraju. 1 Leop. 2 Ezdr. 2, 7. (aby mię przewiedli. 3 Leop., oh. Przewóz, przewieźć). Phaze, przewód abo Wielkanoc u żydów, i Leop. Num.

9. (pamiątka wyjścia z Egiptu). Dziś do niecnoty bardzo przewód rączy, Na jednćj towarzysza masz nodze stojący. Papr. Pr. C 3. (pokusa, zwodzenie). Przewód swego » dokazanie swego, dopięcie ; bie (Errettung, (Erlangung, Se« hauptung be3 ©einigen. O prawdę, nie o swój przewód idzie. Sk. Dz. 135. Uporny przewód swego, i dokazanie na co się kto zaniesie, jest skazą Rzpltej. Petr. Pol.

2, 74. By jedno dobrym moim przyjacielem był, przewodu mi na sejmach i sejmikach pomagał. Birk. Exorb.

D 2. —    §. Przewód prawa, wygrana sprawy, ba3 ©e«

ttunnen etneâ *Proce(fe3. Powiedział oskarżony, iż ani o pozwie , ani o przewodzie prawa nie wiedział. Gorn. WL L 2 h. Ktoby przeciw komu prawo jakie u sądu fortelem przewiódł; tedy drugi może o taki zły przewód prawa do tegoż urzędu , przed którym prawo było przewiedzione, stronę przeciwną pozwać." Stat. Lit. 161. — b) Przewód , rodzaj danniczy w przywilejach książąt Polskich, znaczy powinność dawania przewodnika. Nar. Hst. 2, 86. et 4, 37. bte ttnterthanêfcbulbtgfeit Söegroeifer p fteHen. Pod-wody pocztowe były dawane, t. j. wóz i konie, albo same konie, i to się nazywało przewód, inaczćj przewóz, a nawet ‘narzasz. Czack. Pr. 64. ^oftttorfpann. PRZEWODNIA, i, z., PRZEWODNICTWO, a, n.. a) prowadzenie kogo przez co, ukazując drogę; ba3 Söegroeifen, 2Inftthren, Slnleiten, fuhren; Rag. provöd, provodictvo; Ross. et Eccl. npe4B04HTejfcCTB0, nyieB04CTB0, rryreHa-CTaB.ieme. Snadniej jest postanowienie zwierząt, za przewodnią natury, rozumieć, niżeli opowiedzieć. Pilch. Sen. list. 4, 178. Uczone pióra za twoją przewodnią księgi widok światu wydawały. Zab. 10, 9. Jak. Póki pod cudzym przewodnictwem zostawać będziesz? Pilch. Sen. list. 271. Za przewodnictwem gwiazdy trzej królowie do Jeruzalem trafili. Zach. Kaz. 1, 139. Zaraza ta ukarała * Rusinów za zmowę z pogaństwem i przewodnią do niszczenia krajów sąsiednich. Nar. Hst. 5, 208. — §. Rozumiano , jakoby on Kozakom przewodnią był z Korony do Morawii. Birk. GL Kon. 42. przewodnikiem , 2Begn>et« fer, Anführer, Sïnleiter. — b) Przewodnią z kim trzymać, kunszafty utrzymywać, porozumienie na szkodę trzeciego, ein (Einöerftänbniß unterhalten. Przewodni żadnej z zbójcami pogranicznemi nie trzymał. Birk. Chmiel. A 4. Przewodnią z łotry trzymają. Birk. Zyg. 16. Zadali chłopu, że złodziejską z pogranicznemi przewodnią trzymał. Star. Ref. 106. Niedługo potym ujrzała Polska liczne Rusinów hufce ; poprzedzała ich dzicz Litewska , dając rady, i trzymając przewodnią rozbojów. Nar. Hst. 4, 191. Nigdyście łask tych, dla swojej z szatanem przewodni, Kiedyby nie Abraham, ociec wasz, niegodni. Pot. Zac. 172. Ci co

mieli karać winowajców, to ich Za uroszczoną wpuścili    Nar. Hst. 4, 57. — §. Transi. Przewodnik u machiny

przewodnią I do prowincyj i do półków swoich. Chrośc.    elektrycznej. Os. Fiz. 357. konduktor, ber Sl&leiter. PRZE-

Fars. 166. PRZEW0DN1CA, y, z., PRZEWODNICZKA,    WODZĘ, ob. Przewieść, przewiódł,

i, z., prowadzicielka; Vind. vodniza, visharza; Rag. pro- PRZEWOŁAĆ cz. dok., Przewoływać niedok., przewołuje vodizza; Ross. npe4B04HTeatHima, nyTeB04HTe,ibHHua, bte    pr., zawołać przed siebie, t>or ftd) rufen, »orforbern; So-

SSÖegtoetferimt, güfyrerinn, ©ebteterhm. Przewodniczką- ć    rab. 1. pżewolacż; Ross. nepe3BaTŁ, nepe3UBaTŁ, nepe-

będę, a z cię juz wyprowadzę z lasu. P. Kchan. Orl. 1,    K.iHKaTb, nepeiUHuy, nepeiUHKHBaTb. Po jednemu ich przed

76. Homer szedł za przewodniczką naturą. Gol. Wym.    sąd swój przewoływają. Paszk. Dz. 112.

wrzéé), pobocze między koniem a koniem etc., przegroda, ber ©taU&aum smifc^ett beu ^ferben, £>d)fen jc. ; 'Boh. prjwora, ostrew; Sorab. 1. dówha preczna żerdź, schla-ha; (Bosn. perivoj; Dal. perivoy * ogród). Przywora, in-termedius paries. Krom. 549. Czachr. Tr. L 2. Konie z przywor wyprowadzane bywają do wozów i do roboty. Olw. Otv. 61. W stajni dla źrzebców zbudowanej, dużych potrzeba a przestronnych przeworzyn, między dwiema

e,

471. — (£*. Przyjechali Tatarowie do jeziora ciekącego, PRZEWORA, PRZEWORZYNA, PRZYWORA, y, i., (Etym. które z Tatarskiego słowa po naszemu zowią przewodni-cą. Biel. 578. Gwagn. 609. może woda przeciekająca, cf. Vind. skusvodeniti * wodą rozrzedzać). PRZEWODNI, ia, ie, PRZEWODNY, a, e, PRZEWODNICZY, a, przewodzący, wprzód idący, drogę ukazujący, prowadzący, kałauzujący; leitenb, fuljrenb, beu 3Beg jetgenb. (Boh. pruwodnj ; Rag. sprovodni funebris, konduktowy ; Ross. ne-peB04HbiH transportowany; Eccl. npe4B04HT6JiHt anteceden-ter, nyreTBopHMUH, KOTOparo upoHaBcmarb). Na lutni jego    słupami wprawionych. Hipp. 31. Trze grzywę o przeworę

dźwięk przewodni chybka stopa skacze. Zab. 6, 370. Nar.    wół. Rej. Wiz. 92. — Fig. Między grzesznym a piekłem

Przewodniczą gwiazda. Tr., ber Seitftem. Przewodniczę,    niemasz inszej przewory, jedno ta słaba ściana śmierci,

ego, n. Subst., przewodników zapłata. Cn. Th., Söcgiuei*    W. Post. W. 3, 504. przegrody, ©^eibetMnb.— Allegor.

ferloljn. — §. Przewodna niedziela, pierwsza po wielkiej    Wielka to jest łaska od miłego Boga, gdy małżonkowie

nocy. Sk. Kaz. 203. Stryjk. 171. biała niedziela, ber er*    w stadle a w przy worze małżeństwa swego dziatki mają

jle ©onntag nad) Oftern, Quasimodogeniti; Slov. bilâ né-    mieć. Glicz. Wych. C 7.

delà, prewodna nedëla. Niedzielę tę zowiemy przewodną, PRZEWÓZ,, u, m. ; Boh. prjwoz, plih; Slov. pfjwoz ; (So-dlatego, iż w pierwszym chrześciaństwie katechistowie    rab. 2. Priwos imię wsi; Germ, gefjro); Vind. prevos,

przywodzili a oddawali pasterzom ludzie te, które z po-    prevoshnja, bród, brued, (ob. Bród); Garn. prevos, bród,

gaństwa albo z żydostwa odwiódłszy, nauczyli wiary chrze-    vrôd ; Croat. bród, brodische , brodovina , brodarina;

ściańskiej. Gil. Post. 83 b. PRZEWODNICZYĆ cz. nie-    Slav. navao, (cf. nawa; privoz * pojazd) ; Bosn. brodarina;

dok., przewodnikiem być, prowadzić na drogę, drogę    (Rag. privôz trames); Ross. nepeBOss, nepeB03Ka, nepe-

ukazywać, ‘kałauzować ; ben 2Beg weifen, leiten, führen ;    Be3eme, npOB03i; Eccl. npeBosb, npeBe3eme; przewo-

Ross. npe4B04HTeÆbCTB0BaTB, npe4B04HTb, npe4BO*y, ny-    żenie przez wodę, rzekę, góry, etc.; ba3 Ite&erfaljren

TeB04CTB0BaTb ; Eccl. Hpe4B04HTejbCTByK), npe4B0*4y, . Ueberfe^en über ein Söaffer, ïran^portiren. Przewozem się nyTeHacTaBMK), nyTeB04CTByio, HacTaBMio Ha nyrb,    bawić. Cn. Th. przewoźnikiem być. Łoża przewozowe

nyTecoTBopnTH, npoB04Hib. PRZEWODNIK, a, m.,    mają    być zgodne do przewozu armat z miejsca na miej-

PRZEWÓDCA, TRZEWOJCA, y, m., przeprowadzi-    sce,    i do wszelakiej podróży. Jak. Art. 1,221. Podwody

ciel, przewodzący kogo, kałauznik, poprzednik; ber 20eg* pocztowe były dawane, t. j. wóz i konie, albo same ko-roetfer, Setter, Çütyrer, Vorgänger; Slov. predehûdce; So-    nie,    i to się nazywało przewód, inaczej przewóz, a narób. 1. pżewodżwar; (Boh. odwadédlo, hromowod, kon-    wet    ‘narzasz, Czack. Pr. 64. ^afiüorfpatttt. — §. Przewóz,

duktor) ; Slav. voditelj, kalauz; Vind. vodnik, vishar,    miejsce przeprawy; bie Ueberfilfyr, bte gdfire. Szeroki prze-

pelauz; Carn. vodnik, vojânzhan, potkas, kashpót; Croat.    wóz.    Cn. Th. Na przewozie od niego nic nie wzięli. Gorn.

voditel, izprovodnik, kalauz, harambassa; Dal. vodacz,    Sen.    453. Z mnóstwem okrętów przez port abo przewóz

provodich; Rag. provodic, pridhoditegl, teklîc; Ross. npe-    Trypoliński ciągnął na miejsca potrzebne. 1 Leop. % Mach.

bo4hhk’Ł, npe4B04HTeab, nyieB04HTeib ; ( nepeB04HHKX    14, 1. — §. R. 1252 niezmierne wód zebranie wszys-

tłumacz, przekładacz, nepeBe4eHeit,b kolonista, osadnik;    tkę Polskę zalało, tak iż pola, role i lasy przewozem

nepeB04HTejb remitent; otbcms konduktor); Eccl. nyre-    stanęły; navigabiles erant. Krom. 263. (t. j. trzeba było

yKa3aieib , nyTeHacTaBHHtcb, nyieB04HTe.iï, BOW4CTByio-    czółnem się po nich przewozić). — §. Przewóz, przemiń; iiptKO^MiHiST» tłumacz, ob. Przewieść z języka na ję-    woźne, zapłata od przewozu; Boh. pfjwoznë; Carn. bro-

zyk). Lecz ‘pójdźwa przecię, wszakże przewodnika Nie    dnina ; Vmd. brodovina, brodnina, brodni dnar ; Croat.

trzeba temu, co świadom języka. Past. Ftd. 265. Żadne-    mornarina ; Bosn. navao, placbja za brodarinu; Ross.

go mu *przewojcy nie trzeba. Suszyć. Pieśń. 3. Q 4. Nie    iHOTOBoe fcf. płetwa,.płta), nepeB03H0e, gdf)rgelb, ©cjjijf»

miałem przewodców, jak się należy. Teat. 2. Od konia    lofin. Wół za morzem po groszu, a przewozu sto zło-

podwodnego bez wozu na milę każdy półtora groszy pła-    tych. Rys. Ad. 71. PRZEWOŻĘ, ob. Przewieźć. PRZE-

cić ma; a przewodnikowi nazad płacić nie trzeba; chyba    WOZISKO, a, n., contemn. ; transi, promisko, ein eUttber

iżby się sam posłaniec z przewodnikiem nazad wracał.    ^raflttt, eilte elenbc fdjroadje gćtl)te. Przewozisko stare, jak

Vol. Leg. 2, 673, (Ross. npoB04HHK£ pocztarz, poczto-    się trąciło o kamień, tak się i rozleciało. Teat. 54. c,

wy chłop). Powinność dawania przewodnika * przewód.    D 2. PRZEWOŹNICZY, a, e, od przewoźnika ; Ross. ne-

77

Słownik Lindego wyd. 2. Tom IV.

peBomHUHiH, nepeBomaneft, SätjrmannS *, bem Fährmann jugefwrig. PRZEWOŹNIK, a, m., przewozem się bawiący, żyjący; Bosn. prjwoznjk; Sorab. 1. pzewożnik; Croat. prevasàvecz ; Bosn. brodar; Garn. brodnik; Ross. nepe-Bomnwb ; Eccl. npeBosHHKŁ, ber ftahrmamt, Reberfufirer. Długo przewoźnik na prądzie się z prumem Biedzi, na koniec musi iść za szumem. Pot. Syl. 19. Na przewozie przewoźnik od niego nic wziąć nie chciał. Gorn. Sen. 453. Przewoźnik albo marynarz i ludziom dobrze czyni, i sobie; sobie, iż mu płacą, onym, iż je przewiózł po potrzebach swych na drugą stronę. Rej. Zw. 94 b. PRZEWOŹNY, a, e, PRZEWOZOWY; Boss. nepeB03iibiH ; a) od przewożenia, od przeprawy, transportowania, junt £ran$porttren unb Ueberfnjjren, Ucberfcßen gehörig. Loża przewozowe, służą do przewozu armat z miejsca na miejsce i do wszelkiej podróży. Jak. Art. 1, 221. Handel przewozowy, commerce passif., wywozowy actif. Pam. 83, 62. (transportowy). Handel przewozowy czyli przekupnio-wy. Pam. 83, 125. — Subst. Przewoźne, zapłata od przewozu ; Ross. nepeB03noe, ba§ ftäljrgelb. Cn. Th., ob. Przewóz. — b) Przewoźny Pass., przewieziony, przywieziony, przychodni, przybyły, zagraniczny, zamorski; Ross.

3RB03HUH, au8 ber grfmbe hergebracht, auêlânbtfch, frembe. Miód jest trunek nieprzewoźny. Kras. Pod. 1, 20. Przewoźna rzecz jest milsza, niż ta co jest doma. Alb. z Woj. 17. Przewoźne maksymy nie zgadzają się z sposobem myślenia wolnego obywatela. Kras. Pod. 2, 170. Ojcowie nasi strzegli się zbytków przewoźnych. Kras. Pod. 1,

20. Przewoźnej mądrości po zagranicznych akademiach nie szukał. Nies. 1, 39. Przewoźne prawem znieście obyczaje Cni Tebanowie, przodków swych zwyczaje Podajcie dziatkom. Tward. Mise. 175. (exteros mores prohibée. Sarb.).

PRZEWRÓCIĆ, f. przewróci cz. dok., Przewracać niedok. ; Boh. prewratiti, prewraceti, prewracowati ; Slov. pfewrâ-cym; Sorab. 1. powroczicż, pżewobrocżu, powroeżam, powroeżu, zwóbrocźam; Garn. preberneti, povesnem , povesneti ; Vind. preberniti, prebrazhati, sverniti, okul-sverniti ; Bosn. privrachjati, privratiti, privrrichi, suvra-tati; Croat. zvernuti, zvracham, prevrdcham, preobrä-cham ; Rag. privrâtiti, privracchjati, privartati, privar-nutti, priprjeejati, priprjeciti ; Eccl. iiH^KßftTirrii ; Ross. nepeBopouaTb, nepeBopouiTb, nepeBopauHBaTb, upeßpa-THTb, npeßpamaTb, ( npeßcpHyb, nepeBepraBaTb przekręcić) , pa3BOpOTHTb , pa3BOpaUHBaTb , BOpOXHyTb , BOpO-uiHTb, onpyjKHTb, onpyatHBaTb, pa3ineBCMTb , pa3uieBe-jmnaTb; na inszą stronę obracać, wywracać; umwcnbeu, auf bte aubre Sette legen, wenben, werfen. Oracz ziemię pługiem swym ostrym tak przewraca, Źe mu stokrotną lichwą roboty przypłaca: Groch. W. 548. Ziemia, niżeli uczyni pożytek, siłaż to razy potrzebuje być przewrócona? Teat. 15. c, 21. Przewracać siano na łące. Tr. Wszystkę pościel jego *sprzewracałeś w chorobie jego. W. Ps. 40,

4. *Sprzewraca się cała ziemia. Budn. Zach. 14, 9. Jeśli przy stole kto zaczął obmawiać kogo, chleb przed nim przewrócili, albo w obrusie dziurę uczynili. Eraz. Jez. YZb. Przewróciwszy kartę na wspak, gdy ta pociecha zleże,

pewnie smętek urodzi. Rej. Zw. 114. Kłóci się, i ledwie całego domu do góry nogami nie przewraca. Teat. 10. b, 7. Wszystko teraz do góry nogami przewraca się, świat się w niwecz obrócił, ib. 34. c, 35. (wszystko na opak). Przewracać się, obracać się z jednćj strony na drugą, Bosn. privarchiatise, vagljatise ; Ross. nepeaenb, nepeaary. Niczego się podjąć nie chcą, jedno leżą, a na pościeli się przewracają, jako drzwi na zawiasach. Kosz. Lor. 174 b. (przewalają się). Świnie wolą się w błocie, niż w wodzie przewracać, ib. 67 b. (walać). — Wino przewraca się, mutuje, musuje, robi, jest w robocie. X. Kam. ber SBeitt arbeitet, gâ^rt. Właśnie by ręką przewrócił, tak się odmieniło. Perz. Lek. 330. tüte mit ber $anb Uttt* gefcljrt. Przewróconą czyli odwróconą ręką, n. p. bić; Ross. OTManiŁ, Ha OTMauib, (ob. z mańki). Przewrócić suknią, ob. Przenicować; (Slov. na rubi prewśtif eversio-nem inferre, cf. rąb, ręby; Boh. na lic obratiti wywrócić). — Arith. Chcąc dzielić ułamek przez ułamek, trzeba oba wyrazy ułamku dzielnika przewrócić, to jest, na miejscu licznika napisać mianownika i odwrotnie. Jak. Art. 1, 77. einen Srnd) untfeljren. — *§. Niezbożni nie pierwćj dorwą się snu, ażby kogo przewrócili, 3 Leop. Prov. 4, 15. (ażby kogo podwrócili. 1 Leop., podeszli, cf. podstęp). Aliter: Sektę Luterską, od Ozyandra przewrócony, przyjął. Steb. 124, (cf. nawrócony). — g. Przewracać po książce. Teat. 43. b, 8. wartować po książce ; Bosn. privrachjati kgnighe, priobratiti, in einem 23ltd)e blättern. Nie mogąc rękami obwisłemi karty w brewiarzu przewrócić, wargami je przewracał. Birk. Gn. Kon.

49. — §. Przewracać oczy. Teat. 20, 5. przekręcać, bie Singen üerbrefyen. Oj i czegóż znowu tak przewracasz oczy, Jak opętany, gdy go ksiądz kropidłem zmoczy? Treb. S. M. 81. Cum lustrum. Jakże brzydko oczyma przewraca. Teat. 7. c, 63. Pijany młynkuje, oczyma przewraca. Mon. 68, 205. — Koziołki przewracać. Gorn. Sen. 13. padać na głowę, Surjelbaume machen, fJîaber fdjlagen. — §. Przewrócić kogo, co, przekinąć, przerzucić; utnroerfen, über ben Raufen werfen. 'Sprzewracał koła wozów ich. 1 Leop. Exod. 14, 24. (pozrzucał. Bibl. Gd.). Przewrócić się z wozem. Cn. Th. mit bcnt Söagett umgeworfen werben, umwerfen, umfdjtneißen. Przewrócić się idąc, biegając * obalić się, wywrócić, upaść; (Unfällen, umfaDen. Wóz, czołn się przewrócił, ber 3Bagen, ber 9?adjen ftürjte um. — §. Przewróciło mu się w głowie, e$ ift in feinem Sîopfe nid/t richtig. Sądzęź dobrze, czy mi się przewróciło w głowie, Wszak tego na kontraktach widziałem we Lwowie? Treb. S. M. 68. W głowie się wam przewraca. Mon. 70, 103. (miesza). PRZEWRÓCICIEL, a, m.\ Boh. prewrâcenec ; Sorab. 1. zwo-broeżer ; Croat. prevrachàvecz ; Rag. privratitegl ; Ross. npeßpaTHTejb ; Eccl. pa3BpaTHTeib, BpaTmeab ; który co przewraca, obaliciel; ber Umwenber, Hmwerfer. Eversor, przewróciciel, wywróciciel. Mącz. PRZEWRÓT, u, w.; Boh. prewrat; (Slov. prewratka hypallage); Vind. pre-verg, prekuz , prebernva , prebernenje, prebrazhanje , prevershik; Ross. nepeBepTbmrb, nepeßeTKa przekręt; nepeBopoTi nicowanie ; Eccl. npeßpaTCTBO, nptKßflipeHwe

PRZEWROTNOŚĆ - PRZE W YB ORNO ŚĆ.

PRZE W YB O RN Y-*PR ZE WYPARTY. 611

przeobrażenie, przemiana; a) przewrócenie, wywrót, ba$ ttmmcrfen, ttmfdjmetfśert. — b) Przewrót, PRZEWROTNOŚĆ , ści, i. ; Boh. prewracenost ; Vind. prebernje-nost, prepazhliyost ( ob. Opaczność), opazhina, naro-

Za Kazimierza W. w rzęsisty owoc obyczajów, grzeczności i pięknej przewyborności wzmogïa się Polska ; civi-liłatis et elegantiae incrementa. Krom. 356. PRZEWY-BORNY, a, e, — ie adverb., bardzo celny, fepr auêerle» bnost ; Bosn. vragolia, opacina ; Rag. privarka ; Ross.    fen, öortrefltcb; Croat. iziszkàn, (ob. Wyszukany); ,Bosn.

npeßpaTHOCTb ; Eccl. ciponniBOCTBO , CTponoTCTBO, CTpo-    priizvrrisni; Ross. npeH3pHAHEiH, npeHMymecTBCHHHH ; Eccl,

noTCTBO, crponOTHOCTb, CTponoTMBOCTb, pa3Bpameme;    6,iaroH3ÓpaimŁiH, npeimópaHHŁiH, Łokietek, pan prze-

perversitas, bie Verfebrtbeit, Sonett. Chciał dokazać prze-    wybornej cierpliwości, dobroci znamienitej. Krom. 340.

wrotem, czego cnotą zjednać nie umiał. Nar. Hst. 7,    Sk. Dz. 344. Serce ma przewyborne. Teat. 37, 121.

432. Niemasz nic tak świętego, czegoby przewrotność PRZEWYCIĘŻYĆ, PRZEZWYCIĘŻYĆ cz. dok., Przewycię-złym użyciem i opacznym tłumaczeniem nie skaziła. Nar.    źać, Przezwyciężać niedok., zwyciężać, zwycięztwo od-

Hst. 6, 496. PRZEWROTNIEĆ nijak, niedok., stać się    nieść, beftegen; Boh. poprati, (ob. Poprzeć, poprać, cf.

przewrotnym, uerïebrt, »erbrebt, bo^öft werben. Z świę-    prać* bić); Sorab. 1. pżewihnu, pżedobćdu , pżedobć-

tym świętym się staniesz, a z przewrotnym sprzewro-    wam; Vind. premogozhiti, premagati, prerfiliti, predo-

tniejesz. Żarn. Post. 3, 683 b. PRZEWROTNIK, a, w.,    biulati, preoblastiti, preomoistriti, obladati, prevoisku-

przewrotny człowiek; Rag. privarnik , ein »erfefirter 3Jîenfcf>,    skuvati, prebojuvati; Croat. preoblàdati, preobladujem ,

ööltt üerîe^rten $erjen, ein Soê^after. Przewrotnik prze-    obladati, (cf. władnąć); Bosn. primocchi, primagati,

wraca prawa, obyczaje, ludzie z dobrych na złe. Wlod.    pridobiti, nadjacjati, dobitti ; Ross. oóopaiu, oóopaio,

Przewrotnik najniewinniejsze źle tłumaczy kroki. Teat.    nepeóopaTb, OAO-ihTb, OAoaiBaTb (cf. zdołać, podołać),

28, 407. Obrzydłym jest przed panem przewrotnik. Radź.    upeoAoaiTL, npeoAOitBaTb, noói*4HTb , noôtîKAaTb;

Prov. 3, 32. Nie bój się, acz niewiernicy i przewro-    Eccl. nfr£GOf>OTH, npeóopaTH, npenoóliJKAaTH, Bocnoót-

tnicy są z tobą. W. Ezech. 2,6. Budn. ib. W rodź. zeńsk.    jKAam, pr. et tr. Gdy podnosił Mojżesz ręce, przema-

PRZEWROTNICA ; Rag. privarniza. PRZEWROTNY, a,    gał Izrael,''a jeśli trochę opuścił, przezwyciężał Amalek.

Starali się jeden drugiego darami

e, PRZEWROTNIE adverb. ; Slav. prevêrnut; Ross. et Eccl. W. Exod. 47, 44.

npeBpaTHbiH ; wywrotny, łacny do przewrócenia, letcfjt    przezwyciężyć. W. Rost. W. 2, 353. Przezwyciężenie,

nntsuwerfen. Przewrotny wóz. Cn. Th. który się prędko    Croat. preobladanye, obladanye ; Ross. npeMomeHie, npe-

przewraca, ein SBrtgen, ber ieidjt umfdjnmjlt, umwirft. Prze-    Mora. Widzę męża w oddmiennym zdaniu, przezwycię-

wrotna śklanka. Tr. Nieprzewrotny wóz, ^niewywrotny.    żyć go trudna. Teat. 26. c, 31. Prawem być przezwy-

Wtod.—Moral. Nieprzewrotny sędzia. Sk. Żyw. 87. (nie-    ci-ężonym. Herb. Siat. 27. (prawem przekonanym). *Nie-

przekupny, nie do skazienia; lub też którego wyrok nie    przezwyciężony sen, *spik, subet. Syr. 512, ob. Letarg,

może być odrzuconym, od którego apelacya nie idzie).    Przewyciężony, przezwyciężony, 'przezwycieżny, do prze-

— §. Moral. Przewrotny , nieprostego serca i umysłu ,    zwyciężenia , überwinbltd), Slov. premożitedlny ; Vind. pre-

Carn. narobn ; Rag. privarni ; Ross. CTpoimiBbiH ; Eccl.    magliu ; Ross. oaommłih, npeo40JHMbiH, oóopHMUM, no-

BcecKBepnbiH, »erfefirt, bo^aft. Zowiemy człowieka wy-    óopiiMHH, üoöIjahmlih; Eccl. npeóopHMbiH. Miłością z

krętnym abo przewrotnym, który wszystko wywraca, i    sobą zjednoczeni, Będziecie światu nieprzezwyciężeni.

we wszystkim tylko rzeczy swych przestrzega. Rej. Post.    Odym. Św. 2 Z 2. Mądry jest nieprzezwyciężony, ale

T 4. Jeden przewrotny towarzysz dosyć jest na zgu-    nie jest nieczuły. Pilch. Sen. list. 53, (cf. niezgięty, nie-

bę. Teat. 49, 82, — §. Do domu pierwszy w’step czyni    wzruszony). Przez niedostatek edukacyi człowiek może

plac przewrotny, skromny wprawdzie w rozmiarze, ale    uczynić błąd nieprzezwyciężony. Mon. 76, 20. nieuchronny,

ochędożny. N. Pam. 9,345. plac przed wrotami, przed- PRZEWYDRŻEĆ cz. dok., zdziczeć, zbestwieć, mtlb uttb un* wrotny. ,    Ittettfcpcb merben. Effrenata 'libido, haniebna , przewydrzo-

PRZEWRÓŻYĆ cz. dok. ; Ross. nopOBopojKHTb ; przewie-    na, nieodjęta swawola. Mącz.

szczyć, wróżąc przepowiedzieć; mablfagett, prop^ejel^en. PRZEWYKNĄĆ, f. przewyknie med. jedntl., Przewykać nie-Astrolog Kazimierzowi, że długoletnie, ale nieszczęśliwie dok., od kogo nawyknąć, przejąć jaki sposób; ablernett żyć będzie, przewróżył. Krom. 499.    mm jemaitben, abfe^ett uttb ftefy felbft barttt üben. Zając

PRZEWRZASNAĆ cz. jedntl, Przewrzaskiwać frequ. et cont.,    szedł do Paryża uczyć się rozumu, Tam wiele przewy-

nagle zawrzasnąć; Sorab. 1, pscherjschcżu ; Ross. npo-    knąwszy, przyszedł zaś do domu.... Papr. Koł. S 3.

ropaaHHTb, hrêfdirepen, ein ©efebrety erï(eben. Gońca ina-    Set najpierwćj od Adama przewykł naukom i pismu,

czej głosu dobywa goniąc, a inaczej przewrzaskiwa do    Biel. Hst. 3. Od pająka przewykł tkacz cwelichów, śli-

psów idąc. Ostror. Myśl. 32. — §. Przewrzeszczeć czas    cznych Wzorów rozlicznych. Klon. Fl. D 4.

niejaki, wrzeszcząc przebyć, burcbfcljreten. — §• Prze- *PRZEWYKROCZENIE, ia, n. , n. p. Odrzućcie od sie-wrzeszczeć kogo , wrzeszczeniem go zwyciężyć, öberfd^rcien.    bie przewykroczenia wasze. 4 Leop. Ezech. 18, 34. (wy-

PRZEWRZEĆ, f. przewrzeje med. dok., zbyt przewarzyć się ;    kroczenia wasze. 3 Leop.), przegrzeszenia, przestępki?

Vind. prevreti, überfodjen, ju tńel fo<ben. Woda z ka-    Vergebungen, Uebertretungen, Ueberfd)reitung be§ ©efe^el.

pusty, kiedyby już przewrzała, żywot zatwierdza. Syr. PRZEWYMOWNY n. p. mąż Sk. Dz. 298. bardzo wymo-4 4 4 4.    /    wny, febr berebt.

PRZEWYBORNOŚĆ, ści, i., celność, gro^e Slu^erlefenbeit. ‘PRZEWYPARTY, a, e, n. p. Piorun z zadziergi gromu

przewyparty. Chodk. Kost. 34. po przeparciu wyrzucony, btnburd)gefd)leubert.

PRZEWYSOKI a, e, n. p. Przewysoki Jehowa i straszny. Budn. Ps. 47, 2 ; Boss. npeBbicnpeHHtiS, bardzo wysoki, über» typ#, feÿr (wd). Przewysoka jest wielkość mocy jego przeciwko nam. 1 Leop. Eph. 4, 49. przewyższająca.

⁴PRZEWYWAć. 1 Leop. Deut. 33, 17. przewiewać, ob. Przewiać.

PRZEWYŻKA, i, i., PRZEWYŻSZOŚĆ, ści, *., przewyższenie, przewaga; baS tteberhdngen, baS Rebcrgewid)t; Sorab. 4. pżedobćtofcż ; Vind. zbresvifek, previfek, pre-vifhanje, presefhnost; Boss. npeBUcnpeHHOdb. Ow metropolita niejaką przewyższość i władzę nad biskupami miał. Sieb. 455. — Arilhm. Przewyżka, nadwyżka, dy-ferencya, którą jedna liczba większa od drugiej. Solsk. Geom. 3, 78. Z dwóch ilkości nierównych mniejsza wyrówna większej, jeśli przewyżkę albo pierwszej dodasz, albo drugiej odciągniesz. Ustrz. Alg. 53. ©iffcrenj, Ueber* fd)ufL Rnterfcfyieh PRZEWYŻSZYĆ cz. dok., Przewyższać niedok.\ Boh. prewyśiti, prewysowati; Slov. prewyśugi, prewjsiti ; Sorab. 4. pżedobywam , pżedobewam ; Vind. zhriesvifiti, previfhati ; Bag. nadvissiti, nadvîsiti ; Boss. npcBLicHTB, rpeBLimait, npeBOcxo/tCTBOBaib , npoB30ÜTH , np0B0cx04HTb ; Eccl. npeBUTH ;    ( Boss. npeB03BbiCHTb

uwielbić, Ha4BUCHTb, na4BhiuiaTb podbić licytując) ; przechodzić kogo abo co wysokością, ciężkością, przeważyć etc., pr. et tr.; übertreten, überftctgen. Pokazały się długi przewyższające wartość substancyi. Kras. Pod. 2, AA. 1 bydlęta upadają pod ciężarem, kiedy ten przewyższa ich siły. Bog. Doś. 4, 428. Ukazał się krzyż na powietrzu tak jasny, iż go promienie słoneczne zagasić nie mogły, i owszem słońce jasnością przewyższając, widzieć się wszystkim dał. Sk. Żyw. 4, 4 94. (celując, übertrcffenb). Tyś wszystkich przewyższył w złości. Radź. 4 Beg. 44, 9. Nie do przewyższenia, ‘nieprzewyższny, Uttübertrefïtdj. Potęga ‘nieprzewyższna. Chodk. Kost. 8.

PRZEWZ1AĆ, f. przeweźmie cz. dok., górę brać, btc Ober* fyanb neunten ; (Boh. pfewzyti ; Bag. priuzêti ; (Bosn. priu-zeti, pria uzeti praeoccupare) ; Croat. prevzimlyem , pre-vzelszem ; (prevzimlyemsze insolesco, cf. wziąć na kieł, cf. zawzięty; prevzetnoszt praesumptio; Vind. preusetn fastuosus, preusetje superbia \ Sorab. 4. pżewzatżo przesada ; Slov. prewzalka metalepsis). Gdy wielość przeweźmie.... Perz. Lek. 45. — Krople krwawe z Meduzy łba na dół padały , Które ziemia ‘przewziąwszy, przepchała w gadziny. Zebr. Ow. 98. w się przejąwszy, tn ft$ hinüber cutfnebmett.

PRZEZ, I. Praep. reg. Accus. ; Boh. près, skrze, skrz, Cef. wskroś); Slov. près, cez; Sorab. 4. pżez, pżes ; Sorab. 2. psches, pschew, psehe; Garn skus ( cf. wskróś), (zhes, zbęs*nad); Vind. skus, skusi, zries, zhis, (»nad; bres»bez); Carn. chez; Bng. proz ; Slav. kroz; [Eccl.

super 2]; Boss. qpe3b, uepesi, (cf. prze, cf. Lat. per, propter) ; 4 a) penetrandi locum, burd), burd) et* nen Ort. Jeździła szukając go przez puszcze, przez lasy. P. Kchan. Orl. 4, 4 78. Przez onę ciżbę, przez miecze, przez strzelbę, biegł żołnierz. Gorn. Sen. 211. Bę

dzie musiał 40 razy pójść przez rózgi. Teat. Al, 66. — §. Directionis: Przez las, przez bór, przez bród gdzie jechać, abo na las, na bór, lasem, borem. Cn. Th. 864. Nie zabawem powróci, gdyż dom tylko przez drogę. Teat. 24. c, 65. Oberwał przez łeb. Jabł. Buk. P b. Przez nogę kogo rzucić. Pilch. Sali. 84, (ob. Noga). — §. Durationis per tempus: Przez, burdj, eine 3eit bur#, eine 3^tt lang. Przez cały dzień, przez noc, przez godzinę. Cn. Th. — §. Modi: Przez nos mówić, przez zęby mówić. Przez szpary patrzać. Przez sen gadać, ob. suis tn locis. — §. Divisionis per singulos: Przez n. p. Sposób decydowania projektów przez kategorye, przez punkta , przez peryody, przez słowa. Gaz. Nar. 4, 63. ©ajjwetfe, Çunftweife, ^eriobenwetfe, cf. po kategoryi, po punkcie, po peryodzie, po słowie, cf. Instrumentalem kategoryami, punktami, peryodami. — b) Mediationis, sine instrumenti : Przez kogo , za czyjem pośrzednictwem, pośrzedniczo; burd), nermttteljh Kto co czyni przez drugiego, tak to waży, jak przez niego. Cn. Ad. 573. Xiądz. 236. Nie czyń przez drugich, co sam przez siebie uczynić możesz. Kras. Pod. 4, 414, ( cf. przez posły wilk nie tyje). Przez które rzeczy człowiek grzeszy, przez te i karan bywa. 4 Leop. Sap. 14, 17. — c) Causae, respectas, relationis: Przez co, (cf. przecz) » dlaczego, z przyczyny, przez wzgląd, ze względu, względem; wegen, anS Urfacfye, urn — nuHcn, auS 5Rücfjtd)t. Przez sarnę grzeczność, nie powinienby tego powiedzieć. Teat. 21, 81. Korzenia tego żaden człowiek przez jego kąsanie nie może jeść. Sienn. 80. Kwapili się panowie Litewscy do domu przez wojnę Moskiewską. Biel. 559. Za Ludwika w Polszczę żadnego rządu nie było, przez niebytność króla. Gwagn. 68. Przemów jeno słoweczko, Przez litość kochaneczko. Teat. 53, 43. Przez błotniste zatopy, przez jałowe role , Nie porzucaj tych gruntów tak żyznych. Zab. 12, 248. Prowenty, które Izabela miała od Ferdynanda, małe były, przez jej stan. Biel. 540. (stosownie do jej stanu). Jak tylko przez wiek mówić mógł, sposobu służenia do mszy nauczył się. Sk. Zyw. 306. Wszystkie modlitwy nasze kończymy : przez Jezusa Chrystusa pana naszego. Biat. Post. 447. Prosić przez kogo, na jego imię; um jentanbeS (5. 33. OotteS) nullen bitten, beę jemanb, ^bes) etwas bitten. Prosi książąt przez bogi, aby mu przysądzili rynsztunek Achillesów. Otw. Ow. 515, (ob. Przebóg). Przez złożone ręce, Przez prawo cię miłości, przez te piersi, które Chcesz rozdwoić żelazem, Pozwól Symeonie Prośbom fryszt zwłoki, proszę , przez pradziada święte I przez dziada popioły, przez to; co ci miło, Zmiłuj się, daruj życie niewinnemu bratu. Min. Byt. 4, 259. Przez kogo przysięgać, bet) je* manben fdjworen, ob. Przysięgać. — Przez się » bezpo-śrzedrtie, für ftdj, on unb für fid), für fiel) felbft. Dwojaka bywa kąpiel, jedna sama przez się, druga złożona z różnych ziół. Comp. Med. 540. Nie wszystko, co się zda złe , jest przez się złe, ale czasem pożyteczne. Karnk. Kat. 445. Turcy nie chcą, aby bóg był wieczny przez swoję wieczność, mądry przez swoję mądrość, ale wszystko sam przez się; a to, żeby nie przypuścić w bogu

PRZEŹĄĆ - PRZEZ AK.

PRZEŹARTOWAĆ- PRZEŹEGLOWAĆ. 613

rozdzielności. Klok. Turk. 153. W rzeczach mniejszej PRZEZARTOWAć cz. dok., żartując przepędzić, burcljlfdjer* ■wagi, rządzca dworu przez się rozsądzić może. Kras.    jert ; Vind. sashalati, sanorzhuvati; Ross. npomajHTŁ ,

Pod. 2, 206. Prawdy te przez się jasne. Ustrz. Alg. 58.    npopt3BHTfc.

Wiadomości same przez się do głowy przyjść nie mogą. PRZEŻARZYĆ cz. dok., żarząc przejąć, burd)n?ćtnncn, burcJj* Mon. 65, 91. Starość przez się uprzykrzona. Pilch. Sali.    braten; Ross. npoæapirrb, npoacapiiBaTt, nepe*apHTi>,

328. — 2) Przez « w koło, około, nad; um, über. Łuk    ob. Przepiec.

przez się wieszają. P. Kchan. Jer. 15. urn fidj umfangen. PRZEZASTAWIĆ cz. dok., Przezastawiać niedok., w dalszą Niech łuk przez się a szable wieszają u łęków. Teat. 45.    zastawę oddawać, roteber tn SSerfa| weiter Weggehen, an

d, 77. Wyb. Przez kij pies skacząc dziwne robi susy.    einen ©ritten Derben. Zastawnik, dóbr zastawnych komu

Jabl. Ez. 19.— §. Przez dzień« co trzeci dzień. Cn. Th.    innemu przezastawić nie może. A. Zamoj. 151. Kiedy

jeden dzień w śrzodku mijając, je um einen ©ag, immer    kto zastawę mianą, w większej sumie przezastawi....

ben britten ©ag, (ob. Przezedni). —- Na przez rok. Simon.    Czack. Pr. 2, 162, cf. subarendować.

Siei. 101. na przyszły rok o tymże czasie; małe dicitur: PRZEZBOZN1E. Kucz. Kat. 34, ob. Bezbożnie; ob. Bez« na bezrok. — §. Przez cum Numéris « na, około; gegen, ‘przez.

fluf, ojmgefeljr gegen. — Szło przez pięćset ministrów z PRZEZBYTKOWAĆ cz. dok., zbytkami przemarnować, mit świecami. Zbił. Dr. F. Jaskru rodzajów jest przez pięt-    unb ttebermafî burdjbrtngen, oerfdjwenben. Dosyćby,

naście. Syr. 874. W wojnach tych przez kilka milio- co na jednym przezbytkujem sejmie. Pot. Pocz. 414. nów dusz na on świat poszło. Stryjk. 311. Łokietek PRZEZBYWAĆ cz. contin., przecznie zbijać, przepierać w Śląsku przez 50 twierdzy dobył. Biel. 187. et 92.—    kogo, einen wiberlegen. Legat, króla przezbywając, wo-

3‘) Przez saepissime commutaiur cum bez, quod perverse    łał : lepiej, aby troje królestwa upadły, niżby zwierz-

admodum fieri facile est visu: n. p. Modlili się, podno-    chność kościelna naruszona być miała. Krom. 645. Słu-

sząc czyste ręce 'przez gniewu i 'przez swaru. 1 Leop. sznieli , czy nie? nie przezbywam !' ib. 3.

które droga prowadzi; ber SBeg ber SReife, bie SRid)tung ber Sftetfe. — '§. Przezdroże» bezdroże, (ob. Bez *‘przez), n. p. Dałem im na puszczy wodę a rzeki na przezdro-żu. 1 Leop. Jes. 43, 20. PRZEZDROŻNY, a, e, — ie adverb., n. p. Kamienie przezdroźne, dla przestąpienia błota. Cn. Th. 260. @$rettfłetne, gucer über ben 28eg.

1 Thim. 2, 8. Król Węgierski *przez przyczyny po- PRZEZDROŻE, a, n., ciąg podróży, ciąg miejsca, przez dniósł wojnę na hospodara. Stryjk. 367. Petr. Pol. 71.

Aby urzędnik 'przez woli pana nie nikomu nie kupował.

Cresc. 37. Pomorzanie 'przez mała swego nie dokazali.

Biel. 78. — Similiter : ‘Przezpieczny, ob. Bezpieczny,

'nieprzezpieczny, 'nieprzezpieczeństwe, ‘uprzezpieczony. —

'Przez dzięki « bez dzięki, ob. Dzięka. — II. In composi-

tione verborum Przez-, amisso z ßnali, mutatur in Prze TRZEZDUSZNY, a, e, n. p. Przezduszni ludzie. W. Post. (ob. Prze); nomina quam paucissima inveniuntur, compo-    W. 3, 67. (Bezduszni qu. v., ob. Bez « *przez); Z nauki

sita cum Przez: e. gr. przezdrożny, przezgłównik, przez-    Pana Jezusa 'przezdusznie pośmiewają się. Żarn. Post.

3, 787.

mian, przezżak.

PRZEZĄĆ, f. przeżmie cz. dok., Przeżymać niedok.; Vind. ‘PRZEZCNY, 'PRZEZECZCI. Herb. Stat. 491. Tarn. Ust. presheti, skusshemeti; Ross. npoacaïb, npoatHMarb , ne- 139. bezecni, bez czci, ob. Bezcześć. pejKaTŁ, nepe>KHMaTŁ ; przecisnąć, mocno wycisnąć, prze- PRZEZDZ1ĘK. Biel. Św. 131 b, ob. Bez dzięki, ob. Dzięka. miąć, przegnieść; flarf atrëbrücfen, auêprcjfen, aitênunben. PRZEZEDNI, PRZEZDZ1ENNY, a, e, przez dzień, t. j. co Przeżąć chusty, wyżąć, wycisnąć, wykręcić z nich wo-    trzeci dzień przypadający; aHe bretj ©age JllfäHtg , bretytâ*

dę. X. Kam. Wszystkiego pnę ból przeżął z frasunkiem    gig. Zimniea przezdzienna »bo trzeciaczka, która trze-

surowy. Kulig. Her. 224. Żołnierz szarpię ojczyzny wnę-    ciego dnia byw'a. Mącz. Wina, miodu nie pijał, tak

trzności, ostatki biedne, które w reku trzyma, Do krwi    trzeźwo żył zawżdy, Przezedni się w łaźni mył, albo

czas, ma

ostatniej samże wskroś przeżyma. Turni d. Mise. 167.    na dzień każdy. Stryjk. 549. Gdy przyjdzie

Żołnierz niekarany chlebów swych dopinał, I mizerne    być świerzopek spuszczanie z źrzebcami, wszakoż nie

przeżymał domowe wnętrzności. Tward. W. D. 2, 46. codzienne, ale przezedni. Cresc. 515.

Przeżymał nas Szwed długą Prus posesyą. ib. 278. Co PRZEŹEGAĆ cz. dok., przepalić, burcbfengcn, bttrdjbrennen; moja za niewdzięczność! a ztąd mię przeżyma serce    Vind. skusshgati, prevshgati; Rag. proxgatti, proxecchi,

strach zimny. Kulig. Her. 175. et 304.    prixigati ; Ross. nepe*em>, nepeæHraTb, npoacenb, npo-

PRZEZACNY, a, e, — ie adverb., bardzo zacny, znakomi-    jKHraTb.

ty; Eccl. npeiecTHMH, Ijipcljanfebnltclj. Burgrabina z Do- PRZEŻEGLOWAĆ cz. dok., żeglując przebyć, przepłynąć; nina, przezacna rodem, urodą sławna, cnotą zalecona.    ttberfpgelrt, überfdjtffen ; Sorab. 1. pżelżowniu; Vind. pre-

Warg. Wal. 179. Od bezkrólewia po abdykacyi Jana    ladjati, prepelatife 1’ ladjam, prejadrati, zhresjadrati, skus-

Kazimierza , tytuł Najjaśniejszej Rzpltéj w zwyczaj wszedł;    jadrati, skusjadruvati, skusladjati ; Croat. prebrógyujem,

bo dawniej tytuł Przezacnćj inclytae, był dawany. Gdy    prebroditi, (cf. przebrodzić); Rag. pribroditti; Bosn. proji—

na elekcyi Augusta II. w listach Cesarskiego posła na-    ełriti ; Eccl. npenaaBaio. Często go Menelaus w domu

pisano było: Przezacnéj Rzpltéj; posłowie ziemscy li-    podejmował, Kiedy umyślnie z Krety do nas przeżeglo-

stów tychjczytać nie dozwolili. Skrzet. Pr. Pol. 2,294.    wał. J. Kchan. Dz. 52. Prędko przeżeglował. Birk. Chodk.

PRZEŻAK, ob. Przezżak.    31. mimo przepłynął, ôorbeç fàiffetî, »orbeij fcgeltt.

PRZEŻEGNAĆ cz. dok., ręką krzyż przez co robiąc pobłogosławić; Bosn. prikrristiti, uciniti krisg na sctogod;

zimem Nie pójdą w okop, jako pod Chocimem. ib. Q 3 b. PRZEZIMOWAĆ, -ał, - uje, act. et med. dok., przez zimę przetrzymać, przeżywić, zimę przemieszkać; Sorab. i. pżezehmnofżcam , pżez zehmu wostahwam ; Vind. pre-simiti; Croat. prezimujem ; Rag. prizimiti ; Bosn. prizimi-ti; Ross. nepe3HMOBaTB, np03HM0B3TB ; Eccl. npe3HMl>TH,

Carn. prekrisbam; Ross. nepeupecTUTB, nepeKpeiuHBaTB, fegnen, ba3 Slreu^ über etwas machen, einfegnen. Papież, gdy dzwon u kościoła Laterańskiego podnieść miano , pierwej go przeżegnał. Sk. Dz. 879, (cf. poświęcić). By wszelkie od nich przypadki odegnać, Filenor drogę ra- npe3HMOByio, 03hm1jth , überwintern, czył im przeżegnać. Kniaź. Poez. 2, 149. Do biskupów PRZEZKATNY, a, e, n. p. Przezkątna linia, diagonalis. Rog. obrazy na przeżegnanie niosą. Sk. Dz. 486. (Etnfegitung;    Dos. 3, 291, pb. Przekątny.

Sorab. 1. pżeżohowano. Pod Wenecyą bywało przeże- 'PRZEZLISZ adverb. ; Boh. priliś ; Slov. prilisne, welice; gnanie morza. Warg. Radź. 12. Przeżegnający, 'prze-    Vind. preslu, siu, sylnu , (cf. silnie) « bardzo , mocno,

żegnawacz Sorab. i. pżeżohawacżer. — Przeżegnać się    zbytnie; feljr, feljr Ijeftig, JU fel)r. (Eccl. oöjmmiiimH,

recipr., przez się krzyż robić, ftd) freuten unb fegnen. Jam    jiiiuibht» zbyteczny, ii^.uiyji więcej jeszcze, cf. licho). Zlę-

się przeżegnał ; ledwie oczom moim dowierzałem. Teat.    kłem się nie pomału a przezlisz. 1 Leop. 2 Ezdr. 2, 3.

.18, 8.

34. d, 56. Aż się przeżegnał z podziwienia wielkiego.    Rozgniewał się Saul przezlisz. 1 Leop. 1

Mon. 67, 391. — *'§. Smoka jak przeżegnał ziół nie-    Strwożył się przezlisz. ib. 28, 21. Rozs

mine suc ci, przekropił na krzyż.

PRZEZEŃ > przez niego, ob. On. PREŻERAĆ ,

pomnych sokami.... Źebr. Ow. 165; sparsit lethaei gra-    przezlisz. ib. 3, 8. Ten dom, który chcę budować, bę

dzie przezlisz wielki. 1 Leop. 2 Parał. 2, 9. Nad ranę ob. Prze-    zawiązać sznurem miękkim, nie przezlisz tęgo, aby nie

żrzeć. PRZEZERAGZ , a, m.\ Bosn. prosgdor , pro-    puchnęło. Sienn. 390. Sienn. 398; 'bezlisz. Cresc. 4 , ob.

sgdoraę, sgderallo, ob. Pożeracz.

PRZEZGŁÓWNIK, a, m., frontatus lapis, in utramque par-

Bez * 'przez. 'PRZEZLISZNY, a , e ; Doh. prjliśny ; Eccl. AiinihiiTi, oómuihUi; zbytni, zbyteczny; ju otel, übermajHg. tem eminens. Cn. Th., cm 33aufłetn, ber quecr burd) bic    Przczliszne jedło ziemnicę płodzi. Sienn. 437.

SDîaitcr auf bejjbett ©eitert burdjgeftt.    PRZEZMIAN, u, m.; Boh. prezmen; przemian, ob. Bezmian,

PRZEZIĘBNAĆ, przeziąbł, f. przeziębnie neutr. jedntl., Prze- bte ©cbnellwagc. PRZEZM1ANOWY, ob. Bezmianowy, biß ziębić się recipr. ; bardzo się zaziębić, ftd) fel/r erfüllen; ©cfyitcllwage betreffend

dok.,    1) wprzód znać dawać, ‘przedznaczyć; Sorab.

1. prezwobzeychuyu ; Mnd. predsasnaminuvati, predsa-merkati; Eccl. npe4Ha3HaMCHyio, »orbebeuten. Równie figurami, jako i pismem był nam przeznaczony i opowiedziany Chrystus. Biat. Post. 64. Messyasz przeznaczony byl w zakonie i w prorokach. 3 Leop. List. Hier. 5. (prze-figurowan. 1 Leop.). Józef, że był zbawicielem ludzi czasu głodu, przeznaczał zbawiciela wszego świata. Biał. Post. 63. (przefigurował). Twór. Wiecz. 23. Przeznaczający, Eccl. npOTHBOOÓpa3HBIH , B030Ópa3HBlH , BMtCT006pa3HBIU Graec. àvnrvnôg. Przeznaczenie, znak przyszłości, znak pogody, niepogody ; 9ln$ctd)en, SBorbebeutung. — §. 2) Przeznaczyć co komu » wprzód wyznaczyć , öorauß beftim» Uten, Jmror befltmmen ; Boh. pfedu kladati, predulożiti, pfed-zrjditi; Sorab. 1. pżewoszudźu ; Ross. npe4Ha3nauaTB, 3Ha-uhtb , npc4no.iomHTB, npe4nojaraTB, onpe4bJiHTB, onpe-4’fejHTB, npc4,Bonpe4'b;iiiTB, npe4’Bonpe4'feJiaTB , pacnpe4'k-jhtb , pacnpe4bjiflTB ; Eccl. npe4HapHuaTH, np^AiiapeipH , npe4'BH3ÓpaTB, npe4’BH3ÓHpaTB. Co raz komu przeznaczono , to go nigdy nie mija. Teat. 21, 194. Zab. 13, 308. Jabt. ; Slov. ćo koho mâ potkat, to ho në ugdë ; Ross. cymeHaro kohcm-b ne oó^^euiB. Nieba przeznaczają żonę dla człowieka. Teat. 51. d, 33. Przeznaczający Eccl. npe4'LiBCTByK)iiUH. Przeznaczony, przejrzany, Boh. pred-rjzeny; Slov. predndzeni; Eccl. npe4’By*iHHeHHBiH, npe*4e ycTaBieHHBiH, onpe4lJieHHBiH; Ross. poKOBBiw. Żona a śmierć przeznaczone rzeczy od boga. Rys. Ad. 77. Przeznacza bóg ludzi do nieba, ob. Przeglądać, Przejrzyć. Przeznaczenie boskie ludzi do nieba, dopiekła, ob. Przejrzenie, praedestinatio; Boh. predzwëdënj, pfedzrjżenj ; Slov. pred-

Carn. premèrjcm, premręti, (cf. przemrzeć); Boss. ne- PRZEZNACZYĆ, /. przeznaczy cz. dok., Przeznaczać nie-pe3a6iiyTB, npo3aÓHyTB , nepejporuyTB ; Eccl. nepe3fi6iiy,

(ii()0/iAi'.iimTii , iif)o/yAi!ATii wyniknąć, wyróść npoaaöenie roślina). Idąc tam przeziąbł, i w wielką niemoc wpadł.

Sk. Dz. 1182. Łatwy do przeziębienia Ross. npociy-4Mbbiw. PRZEZIĘBIĆ cz. dok.; Carn. presębam; Ross. nepc3Ho6mB; fepr erteilten. PRZEZIĘBIENIE; Ross. npo-CTy4a, baS ßrfalten. Od przeziębienia Ross. npocTy4HBifi.

PRZEZIERAĆ, ob. Przejrzeć. PRZEZIERACZ, a, m., który co przegląda, przeziera, przepatruje ; ber $urd)fcljer, ®urd)» fcfjauer; Rag. prigledalaz ; Croat. prigledàvecz ; Eccl. npe4-ospbTCJB, iifio^ittiTCAh; (Rag. proz'iraz * lapis specularis).

PRZEZIERNIK, a, m., wszelkie narzędzie, pomagające do wyraźnego widzenia rzeczy dalekich, perspektywa, teleskop. Hub. Wst. 241 ; tubus opticus. Hub. Wst. 57. ein ©efjroljr, ©cljglaS; Vind. pogledaun zieu; Rag. oenik;

Croat. ochnik ; (Rag. prozirniza visiera dell elmo), ob.

Dalekowidz, ₍ Drobnowidz.

PRZEZIEWNĄĆ cz. jedntl., Przeziewać niedok., w ciągu czego poziewnąć, lub ziewając przetrwać; auf einmal geil)* nen, burdjgälpten; Ross. npcmliBaTB (2. zaspać, zaniedbać);

Eccl. nposiBaTHCH, npoafcBBiBaiB.

PRZEZIM, u, m., PRZEZIMA, y, i., przezimowanie, przetrwanie zimy, pora zimowa; baS Üeberwintern, bie 2ötn» terSjeit ; Ross. 03HMlîHie. Pókiby nieprzyjaciele z przezi-mu nie wyszli.... Chrośc. Fars. 445. Chrośc. Luk. 305. z zimowej kwatery, au$ ben SBinterguartieren. Tam nie-sprzykrzoną deszczami żadnęmi Ani upałem przezimę wysiada. Chrośc. Luk. 318. Życzyli wojny odwlec aż po przezimie. Chrośc. Fars. 252. et 196. Anuż tam Polak będzie do przezimu. Jabł. Buk. G 4 b. Tym prze-

dyabeï! ktoby się tego po nim spodziewaj? Teat. 30, 92. Człowiek przezorny, Croat. previditel ; Ross. npo3opM-Bemt. {Eccl. npe^Hfunenh, np-n^opbHHicb pogardziciel). — §. 2) Passive : Przezorny, mogący być przeźrzanym , okiem dosięgnionym, bent Cltcfe erreichbar. Tu łąki nieprzezorne okiem, tu wesóły Pozór, tu z pasz do rzeki same idą woły. Simon. Siei. 34. — §. Przeźroczysty, przejrzysty; Rag. prozirni, prozraacni, bnrchftdjlttg. Przezorna stoku woda. Kchow. 90. Trudno się róży zakryć w przezornym krysztale, Tak strugi przeźroczyste wydają ją cale. Kchow.

91. Słodki szmer wód przezorniejszych. Zab. 84, 11. PRZEŹROCZYSTOŚĆ , fści, i., przeźrocze, 2)nrcbftd)ttg» feit. 2]. 1. PRZEZROCZYSTY, ob. Przejrzysty, Przejźro-PRZEZNOCNY, a, e, przez całą noc, pernox. Macz. : So- czysty. rab. 1. pźeznocznć; Eccl. obhoijibh^, bte 9?ad/t htnburch 2. PRZEZROCZYSTY, a, e, co trzecioletny. Cn. Th. 864. bauentb.    annis altemis, immer «ml. anbere Saljr.

ridzeni, zridzeni; Vind. boshje sklenenje, boshje po-flanje , povstava , sdrib , napoflanstvu, vredba , napoflan-je, dopufhenje; Croat. preodebrśnye; Ross. npc4Hape-neitie, npe4HapnuaHie , onpe4t4eme, npe4’L0npe4t46Hie, nepeÓHBKa, cy4t6a, cy4b6nHa ; Eccl. óorocMOTpenie. — §. 3 ) Przeznaczyć najprzedniejsze dzieła jakiego materye. Tr. zrejestrować, wciąż wyznaczyć, naznaczyć; nerjetdjnen, regtftriren. TRZEZNAMIĘ, ienia , n., znamię przeznaczające , fin 33orbebeutungê$ei$en. To przeznamię nie znamionuje inszej rzeczy, jeno.... Farn. 128. PRZEZNAN1E, ia, n., przejęcie rozumem, praenotio. Cn. Th. 842. bte 33orfenntntfl, SBorerfenntnifl ; {Boh. preznati pomylić się w poznaniu, nerfetlltett, brać za co inszego).

PRZEZOR, u, m., a) przezieranie, przepatrzanie ; ba§ 2)urdp PRZEŹRZEĆ, przeźrzał, f. przeźrzeje neutr. dok., Przeźrze-fcfjrtuett, ®urchfeljeit. (Slav. et Bosn. prozor * Okno qu. v.;    wać niedok.-, Bosn. prizritti, odvecchi sazritti ; Vind. prei-

Bosn. prozoraę » okienko; Ross. nepe3opt przeczekanie    soriti, presesoriti ; Eccl. npe3pbBaio, 3L.IO 3ptto ; Ross.

do końca), b) Przewidzenie, przezorność, przenikłość;    nepesptTb , nepe3pbBaTŁ; prześcignąć w doźrzałości, zbyt

bie 3Sorfid;t, bać? SSorauSfehen; Vind. predmiflik. Ah nie-    doźrzałym się stać, überreifen. Czosnek młody, zielony

stetyż! nasz wzrok i przezor tak tępy. Pot. ylr^r. 561. —    i nie przeźrzały, nie tak przykry jest, jak dobrze do-

§. c) Przezor, przeoczenie, przez szpary patrzenie, pu-    źrzały. Syr. 1229; Vind. presrel, pregoden, presdrel;

szczanie mimo; bać? Ucberfelfen, bie M;giebigfeit, bać? 3?id;t*    Bosn. prizrio, prizrilo ; Eccl. npe3pbJiLiM. Przeźrzałym

febenmoHen. {Eccl. npinęophCTKO, npe3iipaTe.ibCTBO, npe3H-    uczynić Ross. nepe30pnTb. (dislny. przejrzały),

panie, npt,^(tT,iiiiic pogardzenie, przeniesienie okiem, ob. PRZEŹRZEĆ cz. dok., Przeżerać niedok., żrząc przemarno-Przejrzeć). Lub to za przezorem starosty, lub za gnu-    wać, BCrfreffen; Boh. prożrati, prożral, prożeru, prożj-

śnością straży, z więzienia umknął, conniventia. Krom.    rati ; Vind. preshreti, sashreti, satrebufhiti, sajeduvati,

539. To najżałośniejsze bezprawie, którym nad nami Li-    satrebuhati; Bosn. prosgdriti, sgderati, prosgdirati; Ross.

twa, za przezorem, a raczej za pobłażaniem i dopuszcza-    npotópaib. Dwieście tysięcy czerwonych złotych przeżarł,

niem ciebie samego, wydziwia ; te connivente, imo in-    Zygr. Pop. 328.

dulgente. Krom. 624. PRZEZORNOŚĆ, ści, z. ; Boh. PRZEŹRZENISTY, a, e, n. p. Przeźrzenisly człowiek, który prozretedlnost, rozśafnost; Sorab. 1. predkhladaynofcż,    acz dobre oczy ma, źle ku dołowi widzi, a daleko lepiej

predkhladacżnofcż, pżewidzicżnofcż ; Carn. previdnost;    wzgórę. Sienn. 474. non Ulltett aufmartć? gut fe^enb, aber

Vind. predpomilleozhnosl, predmifleozhnost ; Croat. pre-    nntermärtö fehlest,

vigyenoszt; Ross. npo3opanBOCTi>, npe4îycM0îpiiTe4BH0CTL, PRZEŹRZYSTY, ob. Przejrzysty, ynaceme, ocMOTpHTeabHOCTL, orjia4Ka; Eccl. npo3opanB- PRZEZTWORNY, ‘Beztworny, ob. Przetworny. ctbo ; przezieranie przyszłości, i obmyślawanie, przeni- PRZEZUĆ, f. przezuje cz. dok., Przeżuwać niedok. ; Boh. kłość potrzeb przyszłych ; bte Sorftcbt, 33orau8ft(ht, Sebacbb prezauti, prezauwati; insze obuwie brać, anbere 6ttefeln fantfett auf bte 3ufrtnft. Mrówki uczą nas przezorności na ober ©cbtthe attjtebett. Przezuć się recipr. potym , jak zawczasu potrzebie należycie zapobiegać. Kras. PRZEŻUĆ, f- przeżuje cz. dok., Przeżuwać niedok., Przc-Pod. 2,-236. PRZEZORNY, a, e, PRZEZORNIE adverb. ;    żuwywać czestl. ; Boli. preżjwati, preżweykati, preżwyko-

Boh. prozretedlnÿ, rozśafny ; Slov. prozretedlny; Sorab.    wati ; Sorab. 2. sze żoknisch ; Sorab. 1. pżeżuwam, z no-

1. predkhladaynć, wobstaracżnó, pżewidzieżne, kedzbnć;    woho żuwam ; Croat. presivati, preslvam ; Rag. prixvatti,

Carn. prevêden , prevarn; Vind. prevedeozh, previdezhen,    prixîvati, prixvâtati ; Bosn. prisgivati ; Eccl. npeæoByio;

previdliu, priedgleden , predskerbliu, predmiflen , prei-    Ross. npomeßaTb, nepemeBbiBaTt ; żuebać, mteberfauen. By-

pomiflen; Croat. previdlyiv; Slav. providjen, promotri-    czek z krówką zioła zgryzione przeżuwa. Hui. Ow. 210.

vshi ; Floss. npo3opjiHBLiH, npe4’LycM0TpHTe,u>HŁiH, OCMO-    Woły leżały na trawie przeżuwając lub drzymając. Przyb.

TpHTejŁHbiił, onacjiiBbiH; Eccl. nfto^fiHTetibHi, KOTopbin    Milt. 113. Wszelkie zwierzę, które kopyto dzieli a prze-

6y4ymee npe4BH4HT'B ; §. 1) przezierający, oczu przeni-    żuwa, będziecie jeść. 1 Leop. Levit. 11, 3. — §. Brzękających, przenikły; ft^arfftć^ttg, 00U bltrd;bringenbem 231tC*    żuwać, żując przegryźć, burc^faucu. Mięso pierwej prze-

fe. Bogowie wzrok mają tak przezorny, że mu nie wadzi    żuwać, niżli połknie. Eraz. Ob. J. — §. Aliter: Przeżu-

noc i sklepy ciemne ; wszędzie widzą ofiary. Pot. Arg.    wać dziecięciu. Cn. Th., einem fôtltbe oorfatten. — Fig.

27. Najprzezorniejsze oko ledwie czasem prawdy dojrzy.    Starzec wiele rzeczy powiada, powtarza, przeżuwa, I samże

Fredr. Ad. 112. — Przezorny, opatrzny na przyszłość,    na swą powieść wzdrygając się spluwa. Zab. 8, 393. Ko-

ostrożny, öorftd)ttg. Przezorny wypytuje się, co też obło-    ryt. Już też aż do obrzydzenia zawsze toż samo wykła-

ki przewieszczają. Pilch. Sen. list. 103. To przezorny    dając przeżuwasz. Pim. Kam. 196. PRZEŻUWACZ, a, m.,

który przeżuwa, ruminator. Cn. Th., ber SBieberfauer. -¹—

Brauchen. Długa nieba cierpliwość przeżyta do miary, może się w gniew odmienić. Teał. 44. c, 17. wyżyta, długo zbyt przewleczona, $it lange gebraucht. Nieprzeżyty, czego końca się nie doczekasz, nieskończony, niezmierzony; unüberlebbar, t#ne (Snbe, oljne Sluf^ören. Tam będą długie dni, wieki nieprzeżyte, którym końca żadnego nie będzie. Dambr. 954. Wam wszystkim w nieprzeżyte lata życia życzę. Zygr. Ep. A 5 b. Uważam, że ten w szczęściu nieprzeżytym płuży, Kto prawu, sądom, panu, beż przymusu służy. Błaź. Tłum. Bób. Mieczysławowi długowieczną potomność i nieprzeżyte szczęście, jeśliby chrze-ściaństwo przyjął, obiecowali. Krom. 58. Na nieprzeżytą chwałę sejmu, najuroczystszą sankcyą ustawa rządowa odebrała. Ust. Konst. 1, 215. Boże nieprzeżyty. J. Kchan. Ps. ^ 57. (wiekuisty).

§. Przeżuwacz, ryba, scarus ruminator. ib., 9)?eerbra#fe;

Eccl. npeßynap'B, CKapt. PRZEZUCH0W1EC , wca , tn., gatunek motylów. Ład. H. N. 110. eine ©attung 6#met* terlinge.

PRZEZWAĆ, f. przezwie cz. dok., Przezywać niedok. ; (Boh. prezditi, prezdjwati, prezdjwawati ; Sorab. 1. pschimenu-ju; Bosn. prizimmenowati, naditti prizimme, (prozvatti, naditti imme * nadać imię; Bosn. prizivati vocitare\ Croat. prezâvam prodamo); Ross. np03BaTb , npo3HBaTt>, nepe-HMeHOBSTb, npoHMenoBaTb ; (nepe3BaTb , nepe3biBaib do siebie przyzwać; Eccl. npe3biBaio, npe430By provoco)-,

Eccl. npcHMeHyio, niwa npeirbnato); insze nazwisko dawać, inaczćj nazywać ; einen anbern 3uitanten geben, anberS be* nennen, benamfen. Ponieważ wyjechałem bez urlopu, dla

wszelkićj ostrożności przezwałem się inaczćj. Teat. 57, PRZEZYMAC, ob. Przeżąć.

200.— §. Aliquando sonat: Przezwisko sromotne dawać; PRZEZYSK, u, m., przepadek prawny, przezysk sądowy, przezywać kogo tym, owym. Cn. Th. 865. einen Spott*    który otrzymywa ten. co prawo wygrał ; ber ©ettunit »on

nnraen geben. PRZEZWISKO, a, n.; Boh. pfezdjwka;    einem ^roceffe, ^roccßmtjjen, b«8, n>a$ man bur# ben ^ro*

Ross. npo3Bmue, naaBanie; jakiejkolwiek rzeczy nazwi-    ceß gewonnen Ijat. (Ross. nponcKi, npoHCKH praktyki, in-

sko, bie ^Benennung, ber 9îante. Cn. Th. Częstokroć grze-    trygi). Starosta w takim przypadku przekonanego w wieży

chy przezwisko cnot miały, I chwalono je, kiedy się    trzymać ma, aż dosyć uczyni stronie za przezyski i za

udały. Morszt. 231. — §. Przezwisko człeka każdego,    rzecz osądzoną. Vol. Leg. 5, 83. Mając imienie z prawa

do własnego imienia przydane; ber Séante, ©ef#le#tśita*    od urzędu w przezysku podane. Stat. Lit. 174. Przezy-

me; Boh. prjgmi, prijgmeno; Sorab. 1. pżemeno, pschime-    ski przewiedzione, ob. Przewieść. PRZEZYSKAĆ, /. prze-

no; Carn. primk , perdçvk, perdęjk ; Vind. pridevik, pre-    zyszcze cz. dok., Przezyskiwać contin. frequ., przezyskuje

iuk, primk; Bosn. prizimme; Dal. pridivak; Ross. npo-    pr. , prawnie wygrać nad kim, geri#tli# abgemtmten, bur#

3Banie. npOHiweiiOBaHie ; Eccl. npes^HMa. Jak się nazy-    ^roceß gemimten. Ktoby na kim co prawem przezyskał,

wasz? Jędrzej! a po przezwisku nazywam się Staromil-    to jest, jakikolwiek grunt leżący, tedy ma jemu w to

ski. Teat. 30. b, 145. — §. Przezwisko dodatne, często    wwiązanie z prawa dane być. Stat. Lit. 197. Cokolwiek

uszczypliwe; Boss. fipo3BHiue, na3Bnme , 33e^name, ©piß*    aktor w dobrach zadłużonych przezyszcze, etc. Chełm. Pr.

ttame. Prócz nazwisk i przydomków miewali niektórzy Po-    155. Dług, o który kto jest przezyskan, ma zaraz być

lacy dodawane sobie od ludu przezwiska: n. p. Bolesław    zapłacony. Sax. Porz. 68.

Śmiały, Krzywousty, Radziwiłł sierotka. Kras. Zb. 2, 425. PRZEZYWAĆ, ob. Przezwać.

Ross. nponuTaTb, nponnTbiBaTb. — *§. Przeżywię go. Szczerb. Sax. 195. przeżyje go, ob. Przeżyć.

PRZEZŻAK, a, w., Cn. Tli., przezżak, tak wczas uczony. Boh.    pregiti, preżigi;    Mącz., niedouczony. Włod., ein    $albgelel)rter, niedouk,

Vind. preshiveti, zhresshiveti, vzhakati    ;    Croat. nadsiveti,    (cf. liznął nauki, pomazał sobie    gębę    Łaciną). Na coż

nadsivlyiijem ; Rag. nadxîvjeti;    Bosn.    prisgiviti; Ross.    się taki, pytam, Polszczę zejdzie,    Który    to przezżak szkoły

npotKHTb, npotKHBaib, nepeîKHTb,    nepewHBaTb; przeżyć do    tylko przejdzie? Mon. 74, 36.

wieczora, do jutra, do stu lat * doczekać się. Cn. Th., PRZMIEL, oh. Trzmiel.

leben btó-, erleben, überleben. — Cum Accusât: Nie ten PRZÓD, u, m., 1. PRZODEK, dku , m. ; Boh. et Slov. pre-u mnie żył długo, kto wiek przeżył długi, Lecz kto ży-    dek; Rag. sprjed ; Ross nepe4'Ł, (2 przyszłość), nepe-

cie wieikiemi ozdobił zasługi. Nar. Dz. 1, 49. bur#lebett.    40^; § a) przednia część którejkolwiek rzeczy, (oppos.

— §. Przeżyć kogo, dłużej od niego żyć, jego się śmierci    zad); ber Sorbertljietl, baö SSorbere. Naw przody obracali

doczekać, einen überleben. Niewiasta jedna przeżyła dwudziestu mężów. Sk. Dz. 863. Jam wszystkich przeżył, sam się z swoich baczę. Kras. Oss. F b. Nie boję się śmierci, lękam się tylko tego, abym ciebie nie przeżyła. Teat.

Zl, 10. Przeżyję go, będę na jego pogrzebie, ef. doczekam się tego, że jeszcze za ciebie pacierz zmówię ;    nepe4KH, nepe4t>i-

Sorab. 2. ja zu s’ jogo kofeżami kschuschki klapasch.    roJtOBHiuKH, 3«r040B0KB. Izba na tyłach domu, którego

Zapis na przeżycie. Czack. Pr. 2,7. — Transi, fig. Nie    przód wspaniały. Teat. 1, c. praef. ( facyata). Przodek

przeżyjesz tego, nie strawisz, pókiś żyw. Cn. Th., bu    ‘brony (bramy). 3 Leop. Ezeck. 40, 15. (twarz brony. 1

wirft ba$ in beinern ganjen fiebett ni#t cerje^ren, ni#t tter*    Leop.). Zupan krótki ma, a zagina przodki. Dzwon. Stat.

Przezwisko gorszym ani lepszym nikogo nie uczyni. Cn. PRZEŻYWIĆ cz. dok., żywiąc przetrzymać, Çtnbnr# nüljren; Ad. 951. Przezwisko podłe cnocie nie wadzi. ib.

TRZEZWODZIE, ob. Bezwodzie. PRZEZWYCIĘŻYĆ, ob.

Przewyciężyć.

PP«ZEZYĆ, f. przeżyje med. dok. ;

ku wyspom. Przyb. Luz. 14. et 55. (Sorab. 1. predk; Bosn. purra ; Rag. prova. purra ; Dal. pura, prova, ob. Sztaba; oppos. rufa). Na przedzie okrętu się znajdujący; Eccl. hochhktj (cf. nos), KOTopun 6biBaer& na hocj ko-paója. Przodek wozu, Vind. predvus, predvosje; Boss.

Przodek sanek Ross. rojOBauiKH,

preferencyą ; Ross.

mu

B 1. (poły). U szaty przodków zagiął ukasaniem. P. Kchan. Orl. 1, 79. Przodki sobolowe u płaszczyka, a pod wszystkim nie było nic; więc lepiej barana pod cały kupić, niżli wyłogami tylko świat grzać, a grzbiet ziębić. Lek. C 3 b. Na przedzie co leży, üpw. Na przodku leżący. Cn. Th. (przodkowy). Z przodu i z tyłu na niego uderzyli. Tr. Konie mają być na przód kowane, a na zad bose. Szczerb. Sax. 70. Abyś jako niećwiczony rycerz téj zbroi opak na sie nie wkładał, przedni *plach na zad, a zadni na przód. Rej. Rost. a 5. Wojsko odwodowe na przód postępować, zaczęło. N. Pam. 2, 229. awansować, (ob. Naprzód). Śmierć towarzysza strasznie Ulissa rozjada, Więc zemstą zapalony na przodek wypada. Dmoch. 11. 106. (przed front). Jak jest na wszystko baczny, mógłbyś rzec, że nie tylko z przodu, lecz i z tyłu głowy ma oczy. Teat. 4-2 d. »on Ö0M Utlb 001t hinten. Przodek głowy, Boh. témeno (cf. ciemię); Sorab. 1. hwowné prèdk; Rag. tjèmme ; (oppos. zatyłek). Modlenia się potrzeby kościoł sam pokazał w przodku modlitwy Pańskiej. Kucz. Kat. 3, 231. not. «w przedmowie,* w wstępie, Anfang, Sorrebe, Einleitung. — §. b) Przód, przodek » przednie miejsce, szczyt, przodkowanie, celowanie, prym, zaszczyt; ber Vorrang, 23or$ug; Sorab. 1. pregidba; Ross. npeHMymecTBO, npe4iiomeHie'; Eccl. irfe-cthhugctbo. Ateny z Spartą walczyły z sobą o przodek w Grecyi. Nag. Fil. 135. Przez długi czas naród Rzymski sam przodek na świecie trzymał. Faliss. praef. Skromny a godny człowiek ma wszędy przodek. Gorn. Dw.

108. Kościoł katolicki, choć nań wszyscy heretycy szczekali , przodek zwierzchności otrzymał. W. Post. W. 56. Bogactwa cnocie przodek brały. Pilch. Sali. 130. Sk. Dz. 265. Lekarstwo to ma wielki przodek i pierwsze miejsce między innemi w tej mierźe. Syr. 54-8. Ja nie dam w posłudze twej przodku nikomu. Geb. Hym. 313. nie dam się uprzedzić nikomu, id) laffe mir feinen jimorfontmen. Nie dałam przodku żadnemu w sławie. Stryjk. Gon. S 2. — Aliter: Dajemyć my przodek pismu bożemu nad wszystko. Hrbst. Odp. Gib. dajemy npe4nouecTB, npe4noqnTaTt, ben Sorjug geben. Kłócić się o przodek, o preferencyą, o pierwsze miejsce Ross. Mi-CTHHnaTŁCfl. Kłótnia o przodek; Ross. MtcTnunecTBO, 9tang* jłrett. — §. c) Przodek, początek, wszczątek, pochód; ber 3Iltfang, Itrfprung. Sprawiedliwość i prawa powstały za niego (za Kazim. W.), Wszystko co jeno dobrze, ma przodek od niego. Papr. Gn. 113. Duch ś. niewybadany jest, nie wiesz przodka jego, ani końca. Sk. Kaz. 558. Ateńczykowie rodakami własnej ziemi czynili się, jakoby to sami sobie przodkiem, sami i początkiem być mieli. Krom. 3. Bóg jest przodek i koniec, początek i dokończenie wszystkiego. W. Post. W. 3, 108. Bóg był sam przodkiem rzeczy wszystkich. Farn. 145. (uprzedził wszystko). Od przodku do ostatku. Cn. Ad. 764. (od końca do końca, od deski do deski). — Adverbialiter : Przód, przody, z przodku, sprzodku, z przodu, przodkiem, na przodku * od początku, z początku, początkowo; yon 2Itt* fang, anfmtgltd), anfangs, oorfyer; (Boh. predkem, pfednë, (cf. przednie) ; Slov. pfed, (ob. Przed) ; Sorab. 2. prälk,

Słownik Lindego wyd, S. Tom IV.

prötk, prątku , prötku , pschiprätku , sprötka , (psched , pritk, protk, prëfi, profi, prost przed, perrei, perwej pićr-wéj); Sorab. 1. prede, prëz, priedne; Carn. pręd, prę-dej, prędn, popręd, popręj, odspręd, odsprędej; Vind. prei, poprei, priedi, popriedi, poprieda , ispred, spred> (narprei, narpoprei * najpiérwéj) ; Croat. predi, napred , z preda ; Rag. prie, pàrvo (»pierwej), sparva, sprjed, sprjeda ; Bosn. prie, odprie, odprrive, najpria, od par-ve, odprrive, naprid, sprid, od sprjeda, sprjeda; Slav. s’ prlda , najpêrvo; Ross npe»4e, npeac-B, nanpe4X, cne-pe4H, Hanepe4H, Hanepe4T& ; Eccl. npe^H, cnpe4H, co-npe4H, cf. Germ, fort, fürber, oor). Ludzie z przodku gorąco pochwycą rzecz dobrą, ale za czasem dalszym przychodzą do oziębłości. Gil. Post. 53. Szczęściło się naszym z przodku, jednak potym ogarnieni od wielkości, porażeni. Biel. 433. Sprzodku powiodło się jego stronie, ale potym uciekać musieli. Biel. 68. Z przodku się gniewał, ale potym bardzo się śmiać musiał. Gorn. Dw. 202. To o cośmy z przodku pytali .... Petr. Pol. 37. Na końcu dopiero przyszedł do tego, do czego z przodku zmierzał. W. Post. W. 2 , 39. Miasto Rzym zbudowali, i w swej dzierżawie mieli na przodku Trojańczycy. Pilch. Sali. 11. On przódy padnie płacząe na kolana.... Jabl. Ez. 94. Takie sprawy, któreby Polakom przodkiem pokój, a potym sławę przynieść mogły.... Herb. Siat. 586. W’ys. Kat. 389. (Naprzód qu. v.). Król wyprawił do Prus ludzi jezdnych przodkiem. Biel. Św. 285. Przodem płacić » awansować, z góry płacić; yorottS jafjlett, yorfcbiefktt. Ciężki im się na przodku zdał ten podatek. Sk. Dz. 1016. — W przód, ob. Wprzód. — Trzech rzeczy żałował, 'przodkiem, jeśli się komu tajemnicy zwierzył, drugie, gdzie pieszą mógł iść, iż tam Wodą jechał, trzecie, gdy który dzień próżno stracił. Eraz. Jez. K. naprzód, primo, crftenê, po pierwsze. — §. Przodek wódki, gorzałki « pierwszy początkowy wyskok , ber erfte @piritu§ yont Srannttnetne. Tr. 2. PRZODEK , dka , m., poprzednik ,

n. p. na urzędzie; (Boh. predek, -dka, predchüdcej Slov. predchüdce ; Carn. prednèk, sprednek, rodovitnèk ; Vind. sprednik, priednik , popreinik , predhodnik, pred-hoinik, predhodez. predhajavez, predhajar, predstopnik, predstopavez, preddedei (cf. pradziad), f. predhodniza, predhoika, predhajarza, spredniza ; Croat. predhogya ; Rag. priscjasnik, pridstuupnik ; Ross. npe40K,L, npe4M'b-cthhke , npe4inecTBeHHHKB , f. npe4iuecTBeHHnua, przodownica), ber Vorgänger, Sorfaljre, j. 23. im Slmte. Przodek mój, jego, przodek familii, plur. przodkowie; Slov. predci, predkowć ; Sorab. 1. stari wóczze, (prêdkowniki przedni panowie); Vind. predstareifhi, preddedeji; Slav. nashi stari, (ob. Stary, starszyzna); Croat. predgyi; Ross. npe4KH, ber 2$orfa!jre, 2I(mt>err jc. , bte 23orfal)ren. Przodkowie nasi, co przed nami pierwej byli. Zbił. Chrz. A 3. Jeden ociec wszystkich nas; a idąc wspak do przeszłych czasów, to przez zacne, to przez podłe przodki nasze, tam się wszyscy ostać musimy, gdzie jest nasz przodek pierwszy. Gorn. Sen. 196. Potomek wszystkiego prawa przodka swego nabywa. Szczerb. Sax. 86. Dziedzicowie są obowiązani swych przodków długi uspokajać. Boh. Kom.

78

2, 196. Starożytnych domów przodek mógł być pastę-    KNĄĆ , PSTRZYKNĄĆ, PSTRYKNĄĆ, f. prztyknie intr.

rzem ; a tych zasię nowych ludzi przodek mógł iść z    jedntl., Prztykać, Trztykać niedok., (cf. strzyknąć, strzy-

królewskiego domu. Gorn. Dz. 106. Przodki sławne zły    kać), z panewki się spalić bez wystrzelenia, non ber

potomek szpeci. Cn. Ad. 951.— *§. Patrzcie na przodka    Pfanne aBBremtett, o^ine Io^nfdjtej-Sett. (Hung. ptriiszsztentek

i skończyciela wiary Jezusa. Żarn. Post. 3, 599 b. (na    sternuo). W zamieszaniu bitwy ilinty źle się nabiją, pstry-

poczynającego i kończącego wiarę, Slnfdltger utlb ÜBoKett*    kną, nie spalą. Papr. W. 1, 294. Prztykło mu z panew-

ber be8 ©fouBettS. 8utÿ.). PRZODKARA, y, i., avantrain,    ki. Pot. Jow. 2, 70. Teat. 3. d, 48.— §. Transi. Kiedy

prockara, dwa przednie koła z osią, nasadem i dyszlem;    kichnę, on mówi, że prztykam na niego. Pilch. Sen. gn.

taką każde łoże armatne przewozowe mieć powinno. Jak.    234. że prysnę nań, Befprifjett, auf einen fpri^en. — Fig.

Art. 3, 310. et 312. Łejk. 2, 242. ber SSorberfarren.    Prztykać na kogo, (cf. przytykać) * w oczy mu łajać,

PRZODKOWAĆ, PRZODOWAĆ med. contin., przodem    odgrażać mu się; einem tlt$ ©efid)t fdjelten, trogen. Kto się

iść, poprzedzać; Sorab. 4. predstupam, prekréduyu ;    boży przed tobą, na tego się srożysz, Prztyknie na cię,

Ross. nepBeHCTBOBaTŁ, (ob. Pierwszeństwo); Eccl. nep-    ali wnet z okrucieństwa złożysz. Pot. Arg. 723. Zepstry-

BeHCTByio, npe/tfiauaJCTByio, II pi; iimtuii , öorauä geben,    kaliśmy się niepotrzebnie, Wc Pani mię zdrajcą, ja Wc

pr. et fig. Wirgiliuszowi Homer przodkował. Gol. Wym.    Panią filutką nazwałem. Teat. 3, 114. Brzydkośmy ją ze-

484. er gtettg nor tljim twauS, gteng tym nor. On przo-    pstrzykali, a dyabli wiedzą za co. ib. 29, 60. Chciej

dował żołnierzom moim do wygranej. Pot. Arg. 831. Ci,    znowu w dawną wprawić, królu, co wypadło kolej, Je-

co w tańcu przodkują, skrzypkowi płacą. Haur. Sk. 156.    śli na cię z daleka nie prztyknie. Pot. Arg. 546. Chodzą

(rej wodzić). Dobrze drugim rozkazuje, kto rozkazawszy    za nim chłopięta z daleka trztykając, A on kroczy z po-

przodkuje. Cn. Ad. 192. (rozkazuj, a sam ukazuj; przy-    stawą, uszy wzniósł by zając. Rej. Zw. 188. Kto się go

kład przełożonych ważny). Matka jest dobroć, wdzięczność    za żywota bał, po śmierci nań prztyknie. Chrośc. Job. 71.

córkę rodzi, Dobroć przodkuje, wdzięczność za nią cho- 1. PRZY Praepos. reg. Local. ; Boh. prj ; Slov. pfi, końca; dzi. Bratk. praef. Nie wiem zkąd dziś na sercu ucisk ta-    Sorab. 1. pżi, pola, (cf. podle); Sorab. 2. pschi ; Garn.

ki czuje, Który zwykle blizkiemu nieszczęściu przodkuje.    per; Vind. per, poleg, sraven, raven, sraunu, (cf. ró-

Teat. 46, 66. — §. Przodkować w czym, celować, prym    wno); Croat. pri, kód (cf. ku), poi;    Dal.    kod, uz, (ob.

trzymać, przewyższać; bett SSortflUg paRett, ÜBertreffeu. In-    U); Slav. pri, kod; Rag. pri; Bosn.    pri,    kod, uz, bli-

sza przodkować w rozumie, Insza w upornćj i wyniosłej    zu; Ross. npn; (cf. Graec.    Lat.    pro,    propter) ; Bety,

dumie. Past. Fid. 291. Jeden w tym, drugi w owym    ItcBett, ait JC.,* a) loci, blizko przy czym, cf. u; Eccl.

przodkuje. Cn. Ad. 601. (jednemu to bóg dał, drugiemu    BCKpaii, nOAJrfe, r/ihçt»; Bety, itafie Bety, alt. Przy rzece,

owo). Przed innemi pannami przodowała gładkością    Przy ziemi; przy korzeniu. Cn. Th. Przybij deski jednę

i kształtem. Olw. Ow. 444. Na on czas w piękność przód-    przy drugiej. Tr. Gęsty rząd, przy szyszaku szyszak, mąż

kowała, W urodę postać jej równi nie miała. Past. Fid.    przy mężu, Puklerz przy puklerzu, oręż przy orężu.

21. Galowie siła mieli przed sąsiady w męstwie, i w nim    Dmoch. U. 2, 8. (ob. Przytykać). —    §.    Praesent. Przy

przodkowali. Warg. Cez. 141. Chrystus, jako syn, do-    kim * w jego przytomności, tn ©egettwart, Bety. O nieprzy-

mowi swemu przoduje, abo jest przełożonym. Salin. 2,    tomnych nigdym nie zwykł gadać, cobym każdemu przy

341. Żeby każdy został przy swój zacności i przodowa-    nim nie utrzymał śmiele. Teat. 45. 6^81. Przy drugich

niu. Smalc. 8. Primatus, to jest, przodkowanie w ko-    obraziwszy, cicho przejednać. Cn. Ad. 304.— §. b) Qua-

ściele. Sk. Dz. 198. Smalc. 27. Przodkowanie i przeło-    litatis : Przy sobie być, przy zmysłach być * być sobie

żeństwo od Chrystusa dane kościołowi Rzymskiemu. Sk.    przytomnym; Bety ftcty fetytt, Bety ©innen fetyit, ftdj gcgeitmâr*

Dz. 390. Bogactwa teraz przodkują, cnoty im ustępują.    ttg fetyit. Rozpacz ogarnęła me serce, już więcej przy

Cn. Ad. 31. Przodujący, przodkujący, Ross. npeAnomH-    zmysłach nie jestem. Teat. 55, 75. Nie być przy sobie,

TeJŁHuii; Eccl. npeA'BHMjmiÄ, KOTopuh Bcbx'L npeßocxo-    niezupełnego baczenia być. Id. Zlękli się wszyscy dzi-

4HTŁ mu npeBhmiaerb. PRZODKOWNY, a, e, — ie    wów, lecz sam niestrwożony był przy sobie Atreusz.

adverb., celny, öorjügltd). Oni do téj sprawy przodkownie    Bardz. Trag. 325.— Similiter : Przy zdrowiu być » zdro-

należą. Smotr. Nap. 9. pryncypalnie. PRZODKOWY, a,    wym być, Bety (guter) ©cfunbBett fetyit. Przy pieniądzach

e, na przodku leżący, przedni. Cn. Th. Dprn, üorber, öorit    być * pieniężnym być, Bety ©dbe feyrt. — g. Occasions,

Beftnbltd). '“PRZODOJEZDNY, #PRZODOJEŻDŻY, a, e, po-    conditionis. Przy robocie * robiąc, Bety ber 3lrBelt. Przy

przedniczy, tiorljerlaufeitb, öorfiergeBenb. Kaszel częstokroć    zgodzie, przy pracy i przy rządzie małym, Będziemy

bywa przodojeźdżym znakiem dychawicy. Hipp. 109. Przo-    szczęśliwemi, przestając na małym. Nieme. P. P. 89.

dojezdny. Comp. Med. Lek. Końsk. 25. PRZODOWNICA,    Bolesławowi umarła żona przy dziecięciu Leszku. Biel.

y, i., poprzedniczka, która przodkuje; Vind. predhodni-    96. (w połogu) Przy kuflu, inter vina. Cn. Th. Betyilt

ca, predhojka, predhajarza, spredniza; Ross. npeAinecT-    , fßoeal. — g. c) Perseverantia insist. Przy, Bety, öerBar*

Klo dla ojczyzny niesie na plac

BeHHHira, bte 3SorgdltgertUlt, SSorarBeitertlin. Żeńcy zdobią    renb Bety etninô. Acest przy swojej prawdzie umrzeć był

gotów. Jabl. Tel. 12. zdrowie, Kto się do gardła przy prawdzie opowie.... Groch. W. 562. Przy uporze stał, i jechać nie chciał. Warg. Badz. 179. — §. d) Adminiculi: Przy kim, za

często przodownicę żniwa, Gdzie się każdy z młodzianów na wianek zdobywa. Przyb. Milt. 288, ob. Przednica.

*PRZOSNA. Tr., herb, ob. Prosną, herb.

PRZiYK, PRZTYCZEK, ob. Szczutka, cf. przytyk. PRZTY-

BHTb, npHÓaBjflTb, npnóanjHoaTb ; więcej nabyć, przyczynić, przymnożyć; mebr b^i« tbun, btujit fugen, öermebren. (Dal. pribaviti adipisci ; Ross. npHÓaBKa, npHÓaBOKTS, npH-óaBoyetcB przydatek). Próżniak nietylko nie przybawi nic, ale straci i to, co było nabyte. Gorn. Dw. 17. Co mężczyzna dzielnością swoją majętności przybawi, to białogłowa gospodarstwem w dobrej mierze zachowa. Gorn. Dw. 259. Czas wszystkiego przysparza a przybawia. ib. Włodzimierz przybawieniem Pskowskiego księstwa posilony, do Kijowa ciągnął. Stryjk. 125. Boter. 6. Kto u kogo chce mieć łaskę, musi jedwabnych słów używać, a coraz mu pożytków przybawiać. Budn. Apopht. 127. (coraz mu więcej napędzać). Jałmużna wszelakich dóbr obficie przybawia. Prot. Jai. A 3 b. Dzielnością przyjdziesz ku godnościom wiecznym, Przybawisz sławy szlachectwu pierwszemu, Z przodków wziętemu. Stryjk. Gon. E 3. Przybawić się czego * nabawić się czego nowego jeszcze, ftd) nocty me|r jujteben. Cezar przybawiał się równego nieszczęścia, równym zostawszy Pompejuszowi. Faliss. FI. 207. — §. Przybawić do siebie, przyzwać, wezwać na pomoc etc.; ju ftdj rufen, ju #ujfe rufen nehmen. Przybaw do ciebie brata swego Aarona. Budn. Exod. 28, 1. Świeże wojsko zebrało się, wielą ufów przybawionych pomnożone. Stryjk. 179. Przybawił    do

kim pomagając; bety jemanben, mit jemanben ÿaltenb. Gdy się kto uczy pływać, czyni to przy pęcherzu albo pławie, aby snadź nie utonąć; a dotąd przy pęcherzu abo na pławie, aż się też sam bez żadnej pomocy imię pływać. Glicz. Wych. 0 2. Prosili go, aby przy nich abo ich stronie w niektórej rzeczy był, nieco się im tego wzbraniał. Kosz. Lor. 165 b. Konfederacya przy wierze, królu, prawach, wolności. Vol. Leg. 8, 852. Koił. List. i, 17. Przy kim bóg, nikt na tego. Zab. 11, 588. Zabi. Uczynił go biskup apostołem Helespontu, dufając łasce bożćj przy nim , iż one ludzie nawróci. Sk. Źyw. 1,172. (za pomocą boską). — Similiter : Przy surmie, przy skrzypcach, przy muzyce (^tańcować, nad) ber SOîuftf tan* jen. Przy świecy robić, bety Stdfie arbeiten. Cn. Th.

—    e ) Temporis et occasionis ; Przy, bety, tüâljrenb. Będąc u Tuberona przy obiedzie , widzieli na stole statki wszystkie z gliny. Warg. Wal. 225. (pod czas obiadu). Przy wieczerzy, inter coenam, super coenam aliquid accidit. Cn. Th. — 2. PRZY —; Praep. inseperab., verbis compositis adjungit signißcationem ; §. a) appropinquandae directionis ; berju-, ^erbety -, an-, ju-, Przybiedz, przybliżyć, przypłynąć, przyskoczyć, przypuścić, przysądzić.

—    Summae et quam maximae appropinquationią: Przyciąć * blizko przy ziemi uciąć drzewo, btd)t an etmaS ab* bauen. — §. Associât.: Przyśpiewywać, cf. wtórować. — §. Addendi auctarii; nod; b^nju, nod) baju. Przydawać jeszcze co, przybudować, przyczynić.— §. Modi cum gra-dumeffectu: Przygasić, przytłumić, przydusić, ettnaS , ettt wenig, jtemltd) lofdjen, beimpfen, erfticfen. — §. b) Cum adjectivis in gradu Comparativo exprimit Lat. sub — ;

rady 15 najcelniejszych mężów. Kosz. Cyc. 162. Był u wszystkich w zadrości, jakoby czarami pożytki do siebie przybawiać miał. Kosz. Lor. 58. ( wabić do siebie ). — Przybawić się gdzie * przyjść gdzie, zjawić się gdzie ; rnobrn fommett, ftd) mo offenbaren, feben lajfen. Czy    nie

me*

wra-

drugi to Alkon tu się był przybawił? Papr. Gn. 908. trochę, cokolwiek, ein wenig, etmaS, n. p. Przyciemni ej- 2. PRZYBAWIAĆ sie recipr., nieco sie obawiać, fld) ein szy, subobscurus ; przycieśniejszy, przyczerniejszy etc.    nig fürdjten, beforgt feęn. Znowu Przemysł do kaszy

Przy kwaśniejszy, nakwaśniał, nadkwaśniał. Cn. Th. 4-55,    ca i d₀ fy£ki, Choć się przybawia, żeby nie padł    na

tivo gradu, quod minus probandum. — 8. Eodem siqniß-    nn„rnpn„n^ „    ,    ,    , ,    _ .

calu compomtur cum Sub stan tivis , e. gr. Przvkwasek,    PRZYBECZEC, /I    przy be czy    med. dok.,    przypłacić,    przybo-

przysmrodek, przymrozek, cf. przysmak,    przysmaczek ;    leć czego, ^cierpieć za co; fur ettMS bufSett, ettüflS    ab*

(cf. Ross. npH4yp’B zarywanie waryacyi).    ^uf^U. Niedługo , tego a dobrze przybeczy. Chrosc.    Ow.

Pochodź. *przyjąć, sprzyjać, przyjaciel, nieprzyjaciel,    Często człe zdrowiem i strachem cielesnej przy-

przyjaźń i t. d.    beczy uciechy- Pot- P°cz- 227. Wiedzą, że błaznowa-

PRZY, PRZY się, 5 persona Verbi Przeć qu. v.    nie \ które Pr§dko. minie Wiecznym przybeczą płaczem,

PRZYARESZTOWAĆ cz. dok., aresztem przytrzymać, mit    T siarczystym kominie. Pot. Pocz. 195. Obiecuje im„

gerichtlichem Slrrcfte belegen, aiibalten. Ta suma, co ją    ze ^ezar z Lepidem Gwałtownych morderstw. i rządów

dziś chciał liczyć, przÿaresztowana wczora. Zub. 15,208.    przjbeczą. C rosc. Fars. 551. Ty od Pompeja wkrótca

TRZYRACZYC ci. dok .przypomnieć sobie, fich inS ©e*    P°ko"any Wnet mu przybeczysz tego ! nam społem,

bdcbtniß jurfitf rufen, ftd) erinnern. Przybacz sobie, tchną-    CA rość. LwA. 229. Psi ptaku, Przybeczysz ty twego

cego płomieniami byka, Przybacz strachy narodu nieu-    gdaku. Za .o, U. Iręb.

noszonego. Bardz. Trag 94.    PRZYBIĆ,./¹, przybije cz. dok., PRZYBIJAĆ contin.\ Boh.

PRZYPADAĆ , ob. Przybość.    pfibiti ; Slov. pribigóm , prinucugi ; Sorab. i. pżibiyam,

PRZYBARCZYĆ cz. dok., trochę obarczyć, przeciężyć, przy-    pżibiyu ; Sorab. 2. pschibisch; Carn. pervyan; Vind. per-

cisnąć czym; etmaâ brücfen, bebrüden. Ukrainę przybar-    biti, pervdariti; Croat. pribiati, pribiti, pribiam; Bosn.

czoną już był dobrze ujął za czuprynę. Leszcz. Class. 55.    pribitti; Rag. pribitti, zabitti, pribosti ; Ross. npnÓHTŁ,

PRZYBARW1Ć cz. dok., kolorów przydać, przymieszać, gar*    npnÓHBaTb ; §. 1) gwoździami przymocować do czego »

ben btujn mtfdjen. Ja chcę wieniec przybarwić pachnią-    anfd)fagen, annageln; Vind. fhreblati, sabijati; Ross. et

cemi ziołki Po najbliższym nadziomku zbierając fiołki.    Eccl. rB034nîb, rB03*j, rB0*4K), npłirBO*4aio. Zasłona

Zab. 8, 120. Treb. przycipniować, fd)attiren.    nadto nizko przybita. Zab. 16, 21. Czapeczka do    gło-

PRZYBAW1Ć cz. dok. 1. PRZYBAWIAĆ niedok.)    Ross. npnóa-    wy nieprzybita. Klon. Wor. pr. (możesz ją zdjąć).    Do

cf. Cn. Tli. 870. Nonnuli recenliores utuntur hic Posi-    opryszki. Pot. Pocz. 480.

przybicia, mogący być przybitym Ross. îipHÔHBHOH, npH-    jOBan; subalbidus. Mącz., etttMê TOCip. (Ross. npHÓiiHTb,

óohiiuh. — Fig. Nie wytrwa ci, choćbyś go chciał przy-    npiióbjHBaTb przybielszym uczynić),

bić. Jabl. Buk. Q 4 b. — §. Przybijać , przypierać, przy- PRZYBIERAĆ, ob. Przybrać.

przybija, ber 3ufd)Iager, 2lnfd;lager; Vind. perbijavez. PRZYBIJACZKA, i , z., płocha, narzędzie tkackie, do natłoczenia i tężenia czyli przybijania pasm postawy. Otw. Ow. 217. Płochą zowią przybijaczkę, którą zbijają płótno. Pilch. Sen. list. 3, 63; Ross. HaóniKH, ber 2Bc* berfamm, baê SBeberblatt. PRZYBITKA, i, i., kłaki, któ-remi się kula w broni przybija , ber pfropfen auf bie SÎU* gel im ©emelire. Na kulę nabitą od armaty przychodzi

ciskać; feft ftoflen, einftampfen, feft fragen; Ross. npimH- PRZYBIJAĆ, ob. Przybić. PRZYBIJACZ, a, m., który co *HTb, npHnHJKHBaTb. Na słowo komenderującego: przybij! stępel w rurę broni się kładzie, a ręka do góry po stęplu się wyciąga, i ładunek mocno przybija. Kaw.

Nar. 241. Jak. Art. 1, 411.— §. Przybijać wodę, powietrze, tai SBajfer, bie Suft fd)lagen. Ptaki przybijaniem powietrza rozszerzonemi skrzydłami, unoszą się na powietrzu; ryby rozszerzonemi opławami przybijając wodę, posuwają się w wodzie. Kluk. Zw. 2, 131. — §. Aliter :

Hajduk, kiedy na się sukienkę z srebrnemi knaflami    przybitka, i ta tylko jednym uderzeniem przybija się.

wdzieje, już go więcej do roli abo do cepów nie przy-    Jak. Art. 1, 206. et 418. (Ross. npnóoMKa przybita de-

bijesz. Falib. E 3. bijąc nie przypędzisz, nie przymusisz,    ska, npiióoMHHKt łopata armatna). — §. Przybitka w licyta—

bu bringft ifm burd; feine @d)ldge baju. — §. Przybić ko- cyi, przybicie więcćj dającemu, baS 3ufd)lagen tu ber mu co na licytacyi, biciem w stół przyznać mu kupno, Sluciton. PRZYBITY, ob. Przybić.

in ber Sluctfon einem etroaä jufdtlagen. — §. Przybijają TRZYBIOR, u, m., strój, $u$. (Ross. npnóopb a) rząd w ogromne bębny. Lib. Hor. 25. akompanując muzykę, na konia, b) kuwert stołowy; Boh. Pribor miasto, grei)* stosując się do niéj, fie fdjlagen baju bie trommeln. Ta    Berg). — Kornelia o synach swoich rzekła : toć jest mo-

trąba sławna i w inszych krajach (o herbie trzy Trąby),    je ‘ochędożeństwo a przybiory. Glicz. C 6 b. Panna mi-

By k temu bębennice Polscy przybijali, Potrzebną mu-    łująca przybiory. 1 Leop. Bar. 6, 8. Przybior zapon

zykę nam na wszem dawali. Rej. Zw. 120. Z przybija-    swoich na pychę położyli,    ib. Ezech. 7 , 20. Pysznią

niem w strony rzecz prowadzi dalej ; nervös ad verba    się, widząc na sobie złoto,    perły, pierścienie i insze

moyens. Źebr. Ow. 244. — §. 2) Przybijać do, brzegu ,    przybiory. Glicz. Wych. F 1    b. Złóż przybiory twoje!

erbleichen, erblaffen. Wieczorna czerwoność przyblakła mierzchami, Słabszy blask na obłoki rozprószone miota. Przyb. Ab. 50.

przyjeżdżać, przykierować statek ku brzegowi; nad; bem —złożyli tedy Izraelici ubiory swoje. 1 Leop. Exod. 33, Ufer JU fłreuent, fdjiffen, rubent. Przybić, przybić się gdzie, 5. (złóż ‘ochedostwo twoje. Bibl. Gd.) ; 8d)mucf. wylądować, Boh. pristawiti, pristanu, ( ob. /Przystawić ) ; PRZYBLAKI'îAG neutr. jedntl., nieco wyblaknąć, ein menig Garn. terniti,'ternem ; Vind. doladjati, f lądjo dohajati, doproditi, h’ kraju ladjati, perproditi, perladjati, per-brodifhati, naladjati ; Ross. npiiBaAHTb, iipiiBajbiBaTt, M-BOpoTHTŁ, naBopawHBaTL , lanben, anlanben. Do góry tej PRZYBŁAKAC się recipr. dok., błąkając trafić na co, przy-Deukalion przybił się w łódce. Otw. Ow. 21. Nad brze-    być gdzie; tyentttt trrenb tt)0l)tn    treffen, auf eilten £)ri fto*

garni- rzeki, gdzie niezliczone mnóstwo łodzi bez prze-    ficn, WO anfommett, ftc^ mobili    öertrrett. Przybłąkał się na

Stanku przybija. N. Pam. 1, 54. Okręty Moskiewskie    jego dwór jakiś frant. Falib.    R 3. O herbach tych nie

przebywają najodleglejsze morza, i do niezwykłych so-    wiem, zkąd się do Polski przybłąkały. Papr. Gn. 115.

bie miejsc przybijają. Pam. 83, 628. Przybili do brze-    Nie wiem, gdzie się w tej ślepocie przybłąkasz? Rej.

gu nawy. Zbił. Dr. J 2. wylądowali, fie lattbeiCtt. Przy-    Ap. 69. Cziach. G. — Przybłąkały * przypadkiem przyby-

bijanie do brzegu, baß Sanften, Slnlanbeit, Vind. perbro-    ły, jufdHig aitgefommcn, mobtn oertrrt. Nowy jakiś i przy-

dje, perbrodba ; Ross. npuBajTB; ( npHBajbnoe płata od    błąkały naród. Krom. 7. Żołnierz jeden nieznaczny, po-

159.

przybicia, kotwicowe; npnóoH 1) miejsce brzegu, o któ-    spolity i przybłąkały zdźwignął z ziemi Bolesława. Krom.

[PRZYBLANKA, i, i, 2], PRZYBLANKI plur., blanki pobo-

re zawsze woda bije, 2) wszystko co woda na brzeg wyrzuca).

PRZYB1EDZ, przybiegł, f. przybiegnie, przybieży intr. dok.,    czne, ©eitenblaiifen. Zamek nowemi przyblankami obmo-

Przybiegać, Przybieżać niedok.. Przybiegiwać frequ. ; Boh.    cnili, propugnacula. Krom. 711.

pribehnauti, pfjbjhati ; Slov pribehnuf, pribehugi; Sorab. PRZYBŁAZNIEJSZY, a, e, subabsurdus. Mącz., eilt mentg 1. pżibieżacż, pschihjżu, pschibjżim , pschibjham ; Carn.    narrtfd). (Ross. npnÓMJKHBaTB swawolować, upH4ypuBaTB

perwejshàti ; Ross. npnötmaTb, npnóbraib ; biegnąc gdzie    błazna udawać).

przyśpieszyć, perju laufen, fyerbei) laufen, gelaufen fommen. PRZYBŁĘKITNIEJSZY, PRZYBŁĘKITNY, a, e, subcaeruleus. Skoro go wołano, natychmiast przybiegał. W. Post. W.    Mącz., tn3 himmelblaue, ein wenig bläulig.

3, 147. Na ratunek drogą daleką dziwnym spiechem “PRZYBLIŻ, u, m., przybliżanie, bie Slnndberuug. Czeka towarzyszowi bieżał i przybieżał. Warg. Wal. 246. Ser-    przybliżu ? sprzymierzeńca swego. Staś. Num. 1 , 102.

ce jego, które straż pilną nad ciałem miało, przybiegi-    PRZYBLIŻYĆ, f. przybliży cz. dok., Przybliżać niedok.¹,

wało. Birk. Sk. Bib. Przybieganie Sorab. 2. pschi-    Slov. pribliżif ; Sorab. 1. pżibliżuyu ; Vind. perblisati, per-

bey. (Garn, pervejshalshe ; Ross. npnótmnme asylum ; blishati, perblishuvati ; Croal. priblisavati, priblisavam, Eccl. npnôhrjienb, f. npHÓbrjuua).    prisztranchiti, (cf. strona); Slav. priblixati; Rag. priblî-

PRZYB1ELSZY, a, e; Croat. pribel ; Eccl. HpnótJb, 6b-    xati ; Bosn. priblisgjati, priblisgivati , primiçati ; Ross.

Mo-

so-

go-

npHÓJHJKHTb, npHÓmacaTŁ; bliżej przysuwać, mtycr rüden, anntyent. Przybliżyć się, przybliżać; ntyer rüden, ftc^ nähern, anmtyern; Boh. prjbljżiti se; Sorah. 4. pżibliżam szo ; Vind. fe preblishowat ; Dal. priblixalisse ; Ross. npe4CT0HTb, npe/tCTOro. Przybliża! się tedy już dzień święty przaśnic. 3 Leop. 22, 4. (nadchodzi! już. 4 Leop.). Przybliża!y już dni śmierci Dawidowej. 3 Leop. 3 Reg. 2, 4. (nadchodziły. 4 Leop.). Przybliżający co Rag. pri— blijxnik. Nie do przybliżenia, Eccl. HenpHÓJHJKHBiii, non appropinquabilis. — Malh. Wyciągnąć pierwiastek kwadratu przez przybliżenie, per approxiwationem. Jak. Mat. 4, 405. Ustrz. Alg. 2, 82. Geom. 1, 404. bur# bie Sin* wtyerung.

PRZYBŁOTNY, a, e, przy błotach będący, beip ©ttttipfe, am ©umpfe; Ross. npnóo^oTHŁiH, Subst. npnóojOTŁe.

PRZYBOCZNY, a, e, — ie adverb., przy boku czyim będący, an bet 6ette beftnbli#. Otworzył cesarz myśl swoje przybocznym panom. Nar. Hsl. 2, 89, ob. Przybok.

PRZYBOJAŻL1WSZY, a, e, paullo timidior. Majcz., ein me*

nig fur#tfanv

PRZYBOK, u, m., pobocznica, ber ©ettcntyeil, bie (Sette. Palmy ryte były po bokach przysionku ; także też przy-boki domu i tramy. Radź. Ezech. 44, 20. (na komorach. Bibl. Gd.).,

PBZYBOLEĆ, f. przyboli czego, vel od czego med. dok., Przyboliwać frequ. et contin., ból poczuć, przycierpieć, bólem przypłacić; f#mersli# empftnben, büfJeu. Nie bardzo skąpiec gospodarz niewoli, Gość pije smaczno, gospodarz przyboli. Bratk. D. Jednak mu i tu nie dał bóg powoli, Miasto pociechy, podobno przyboli. Biatob. Odm. 20. Rzplta i wasze Ruskie kraje za swoje, nie za cudze , być rozumiała, i z onych zniszczenia sobie a nie komu inszemu przyboliwała szkodę. Siuad. 4, 49. Frcar. Przyjacielem bądź w miarę, bo gdy się wylejesz żesz się raz ucieszyć, dziesięć przybolejesz. Cn. Ad. 965.

PRZYBOŚĆ, f. przybodzie cz. dok., Przybadać niedok., bo-dząc przypędzić, fierbes) fioßeu, mit (Stojku uub ©te#en antretben ; (Rag. pribosti, pribaadam; Croat. pribódam, pribolszem). Ostre bodźce przyrodzenia to człowieczeństwo nasze ₅ pilnie przybadają. Rej. Zw. 56 b.

PRZYBOZKOWAC się recipr. dok., bożkując się przyszru* bować się , obłudnie wkradać się w czyje serce , zaufanie; fi# fieu#lerij# etuf#lei#eu, cinf#met#etn. Niechaj uważa Witołd zapowietrzony ten upominek być, z którym się mu przybożkowany nieprzyjaciel ofiaruje, devo-tus. Krom. 504.

PRZYBRAĆ, f. przybierze, przybiorę cz. dok., Przybierać niedok. ; Boh. pribrati, pribjrati ; Sorab. 4. pschiberu , pżiberam , pschizbjru , pschizbjram , pżiwezmu , pźiwzatć; Vind. pervseti; Croat. pribiram; Ross. npnópaTL, npii-ónpaTB ; Eccl. npiißi^ATH , npHB3eioio; więcej jeszcze dobrać , nod? mcfyr ^tnju nehmen. Jeszcze sobie trzech ludzi przybrać muszę. Tr. Oka w pończosze podnieść , rozrachować, przybierać, zebrać, spuścić, zgubić. Magier. Mskr. Lemma nazywamy podaniem przybranym, że nie należy właściwie do téj rzeczy, o której mowa, i że się przybiera czasem z inszej części matematyki dla

ułatwienia dalszego ciągu. Geom. 4, 4 70. Przybrać bie przyjaciela, przyjaciółkę, żonę , wybrać sobie na pomoc; fi# einen greunb, eine greunbinn, ©atttnn metylen, nehmen (ju feiner SSettyiilfe); Ross. cnpioómHTH, cnpioó-maTH. Umyśliłem sobie owę panienkę przybrać za żonę. Kras. Pod. 2, 446. — Similiter: Dzieci sobie za własne przybierać. Gal. Cyw. 4, 72. przysposabiać, an $in* berfłatt annneljmen, aboptiren. — Król senatorów do siebie przybiera , Którym rzecz posła hardego otwiera. Auszp. 37. bierze ich do siebie, przyzywa; er nimmt fie JU fi ty, mft fie $U fi#. — Poet. Tu lub słowik mutety wywiera, Lub trelnym czyżyk organkiem przybiera. Zab. 9, 47. przyśpiewuje przebierając głosem, accompagnirt irtHernb.

—    §. Przybrany klucz, główny, do otwierania kilku zamków. Tr. ber £>auptfd)Iuffel ; Ross. npuóopHHiCB. — §. Przybierać, przystrajać; f#müden, pttyen. {Ross. npHôopuHBoîl rządny, lubiący porządek, npnóopnHBOCTŁ porządność, npiiÓHpaieJŁ sprzątacz, npHÔnpoxa bierze, gdzie nie położył). Upiększyła a przybrała głowę śwoję Jezabel. 4 Leop. 4 Reg. 9, 30. Rozkazał król komornikowi, aby Esterze dano ubiór, i żeby tak sarnę, jako fraucymer jej, przybrał i ozdobił. 4. Leop. Esth. 2, 9. Korneciarki, zamiast coby miały żony w kornety, to one mężów w rogi przybierają. Teat. 45, 48. Ani Salomon we wszystkiej ozdobie swojej nie bywał tak przybrany, jak jedna z tych lilij. Sk. Kaz. 374. Stroje i twarzy przybierania wydworne i wymyślne miała. Sk. Dz. 892. ochędostwa, przybiory, stroje; $tty, ©#mticf. Przybrane ściany ko-persztychami. Xiadz. 21. przykryte dla ozdoby, przyozdobione ; gegiert, befletbet, febccft. Stół bez przybrania i taflów. Teat. 49. b, 41. Przybrać konia. Tr. w rzędy go ubrać, ein *)3ferb anpu|en, anf#irren. {Ross. npnóops rząd na konia). Każ aby w stajni była wszelka gotowość, konie przybrane, o czubach nie zapomnieć. Teat. 26. b,

12. angefcfurrt. Osie!, gdy go przybierzesz, zauzda się, po sobie poglądając, jako ubrany koń. Żarn. Post. 43. — Fig. Niech się w obce przybiera ozdoby, Kto nie ma z własnej zaszczytu osoby. Nar. Dz. 1, 94. W dziele tym światło i duch obywatelski przybrane są w powabną zabawy powierzchowność. Gaz. Nar. 4, 22. eingeflei* bet. Choć miłości słowa nie wspomniała, W barwę jednak przyjaźni miłość przybierała. Zab. 4. b, 79. Alb. Przybierz się tylko w moję postać. Teat. 7, 82. ( weź ją na siebie, nimm meine ©eftalt an). Przymusza się do przybrania na się miny wesołej. Teat. 47, 50. (do przyjęcia na się takiej miny, er swingt fi#, eine Weitere SDîie* ne anjune^men). Zacznę inaczej myślić, jego przybiorę zupełnie zdanie. Teat. 22, 44. przywłaszczę sobie, an* nehmen, fi# su eigen ma#cn jemaitbeS 3)enfarL —§. Transi. Przybrać się w co, opatrzyć się w co; fi# mit etmaS t)erfet/en, oerforgen. Ubogich odziewał, sam siebie obnażał ; ale się tym sposobem w zapłatę bożą przybierał. Sk. Żyw. 4, 350. Kto się przybierze w cnotę i uzbroi, Wszystkich afektów szturmu się nie boi. Past. Fid. 146. Nie więcej w piękność, jak w chytrość przybrana. Past. Fid. 54. Przybrać okręt w liny, fortećę w żywność. Tr.

—    §. Przybierać się do czego * brać się do czego

a ro-

622

PRZYBRANIE - PRZYBYĆ.

PRZYBYCIE - PRZYBYSZ.

tować się do czego , ftdj |U etttWS anfdjttfett. Przybieram się do tego, żebym drogę naprawić kazał. Teał. 19, 9. Nie kazał ludziom moim przybierać się do drogi, gdyż postanowił mnie tego dnia zatrzymać u siebie. Xiadz. 20.

—    §. Przybierać wędzidła, cuglów etc., przyciągać, skracać, ben 30QCÏ flnjteljen. Faeton, nie wie co robić, z lécem nie rozumie Jak go podać, Jub przybrać; nec froena remittił, nec retinere valet. Zebr. Ow. 33. Jednym wędzidła przybierać, a tamtych zacinać. Pot. Arg. 321. Trudnoć przybierać naturze wędzidła. Chrośc. Fars. 282. Za jego prośbą swojemu gniewowi przybiorą popręgi. Pot. Arg. 758. (wściągają go). — §. Verb. med. Przybierać, przyrastać, wzrastać; warfen, fyöljer fleigett, juneÿmen; (Sorab. 1. pżiberam nffluo, incresco). Potęga Turecka wraz przybiera. Ktok. Turk. 80. Wisła przybrała. Tr. PRZYBRANIE, a) Subst. verb.\ Sorab. 1. pżi-berano. b) Adverb. Chędogo, ornate strojno. Mąci., ge* fcbnmdt.

PRZYBRUDZIĆ cz. dok., trochę jzabrudzić, etmaä &efd)mtt£en ; Boss. npnuapaTt. Miał przybrudzone palce. Zub. 13,

189.

PRZYBRZĄKAĆ cz. niedok., przynócać, adsonare. Mącz., mit ©aitettfpiel begleiten, brząkając przybić.

PRZYBRZEZE, a, ». ; Eccl. npHÓpewie; miejsce nie daleko brzegu, eine Ufergegenb, ^iiftengegenb. Przybrzeża jezier-nych zielsk pełne. Olw. Ow. 558. PRZYBRZEŻNY, a, e,

—    ie aduerb., przy brzegu będący, flufłeit*; Boss. npw-6epe>KHbiH.

PRZYBRZYDNĄĆ neutr. jedntl., dosyć omierzłym się stać, Jtemltcfy fmßliclj merben, junt (Efel merbeit. Miejsca błotniste albo smrodem ścierwów przybrzydle. Bals. JSiedz. 1, 125.

PRZYBUDOWAĆ cz. dok., budowania przyczynić, Ijntjn&auen ; Boh. pristawóti, (ob. Przystawić); Sorab. 1. pżitwaricż ; Boss. npnropo4HTŁ, npnropa?KHBaTŁ, npncTpoHib, npa-CTpOHBaTŁ. Przybudować do czego co, adstruerei przybudować wzgórę, superslruere. Cn. Th., Boss. HÏ»44'fe.iaTï>, Ha44”l>4biBaTL, na4CTpoHTŁ, Ha4CTpoHBaTb. Gospodarz, gdy już pole zasiał, ma się wnet starać, aby czego trzeba, w domu przybudował, flanr. Ek. 44. Skanderbeg zabawił w mieście kilka dni, by rozkazał nieco ku obronie przybudować. Baz. Sk. 278. Przybudujący Eccl. npHCTpomejb. PRZYBUDÓWEK, wku, m., przybudowana część ; Boss. npHCTpoÜKa, Ha4CTpoHKa, npnropo4Ka. etmaS eingebautem, ^Hnjngebauteö. Dom złożony jest z wielu przy-budowków. Karp. 5, 158.

PRZYBUS, u, m., Botan. eguisetvm fluviati/e, gatunek końskiego ogona. Kluk. Dyke. 1, 202. glußfannenfraut, eine SIrt ©dfoacbtelbalm.

PRZYBUZEŃS'1 WO , a,».; Boh. pribuzenstwj, prjbuznost; powinnowactwo, bie SJermanbfdmft. Dał Mojżesz dzierżawę pokoleniu synów Ruben, według przybużeństwa dżiny jego. 1 Leop. doz. 13, 15. (według powinnowactwa ich. 3 Leop.) ; Boh. prjbuznÿ; Slov. pribuzni powinowaty.

PRZY RYĆ, f. przybędzie, przybędę med. dok., Przybywać niedok. ; Boh. prjbyti, pribeywati, pribywati ; Boss. npn~ 6uTb, npHÓUBaTb; 1) przybywa czego « przymnaża się, wię

cej się przyczynia, (oppos. ubywa); ti mirb tlteljr, fommt mebr baju, nimmt ju, road)[t, oermetyrt ftd). Jednym nie wiele przybędzie. Cn. Ad. 313. Ile ci lat przybywa do młodości, tyle ci ubywa z życia. Ossol. Sen. 70. Bogactw przybywa, cnoty ubywa. Cn. Ad. 50. Łakomemu z pieniędzmi chciwości przybywa. Cn. Ad. 423. — 2) Przybyć zkąd , dokąd, do kogo, gdzie « stanąć, przyjść tam, przyjechać, przypłynąć; anfommett, enttreffen, anlan* gen; (Slov. pribÿwâm; Vind. dopriti, napriti, fempriti ; Croat. pribivam ; (Carn. prebivam habito ; Bosn. et Dal. pribivati habitare; Bag. pribîvati * mieszkać; Boss. npH-BMTcnecTBOBaTb zyskać, zarobić). Już nie pieszo, jak przedtym, ale jezdno do Jeruzalem przybywa. Dambr. 3. (już nie przychodzi, lecz przyjeżdża). Z nieba nam go-ścią przjbywa Ta panienka wstydliwa. Groch. W. 122. Jak w stu koni przybył. Bys. Ad. 18. (wielki posiłek). Przybywszy do Warszawy, pisałem do niego. Tr. PRZYBYCIE, ia, »., przyjście, przybywanie, przypłynienie, przyjazd; baS (Sintreffen, Slnlangen, 3litfotnmen. Cn. Th., Vind. nahod , fempritje, perhod , perhaja; Boss. npwÓŁi-rie, npHuiecTßie. Aliter: Przybycie, ob. Przybył. PRZY-BYSŁAW, a, m. , imię mezkie ; crescens gloria. Frenzel in Westphal. Monument. 2,^2412. 1. PRZYBYCIEŃ, tnia, m., PRZYBYSZ, a, m., przybyły, przybywający zkąd inąd, przychodzący, przychodzień, advena, ein îlnfômmüng ; (Sorab. 1. pzebéwar; Carn. persêlmk, novâz; Croat. pri-szèlecz, szatovnik; (Vind. prebi-valez ; Slav. pribivalc ; Bosn. pribivalaç * mieszkaniec) ; Bosn. priscjalaç, prisclaç, innestranaç; Boss. nepeceaenem ; Eccl. npKceiiMiiiKi, npitiiLieivE, CTpaHHun 'lejOB'bK’B, 3aiHOKew, npiiiuunui|K, npnuicjbHHKT>, npnycTpaHiniiica, KOTopuu yuHHHJica cipau-iiuM'ß h.ïh npHiueibueMTi, y4a.ni.1ca ors cbohxs; ci. po-choży, zachoży). Żaden dom w Litwie, chyba z Polski przybysz, Sarnsonem się nie pieczętuje. Nies. 4, 6. Xiążę Daniło, będąc przybytniem Halickiej ziemi potężniejszym, inszych kniaziów sobie zhołdował. Stryjk. 280. 2. PRZYBYCIEŃ, PRZYBYSZ, u, m., 1) [Według roku xiçzyco-wego używanego potąd u ludu 2J. przybyły miesiąc; Boh. pribytny rnesyc, hruden (cf. grudzień) , ruden, mèsyc pfibytnÿ, t. g. trinacteho mèsyce nastânj , mensis in-tercalaris ; Boss. bhcokocl , ber ©djaltmonat; miesiąc mający dwa nowie księżyca, jeden pierwszych dni, drugi na końcu. Przyb. Mscr. Przybysz, właściwiej dzień przestępny, 25ty lutego w roku przybyszowym, ib. ber ©d)alb tag, (ob. Przestęp). Przybysz z woli ludzkiej nastał; złożyli ludzie z czterech lat godziny w kupę w 24, i uczynili dzień zupełny, który dzień w czwarty rok wkładają w miesiąc lutego , i zowią ten rok przybyszem , bo w nim dzień przybywa, z godzin złożony inszych ro-ków. Petr. Wod. 29. — 2) Przybysz, przybyt, przybytek, przymnożenie, przysporzenie; bie 58ermel)mng , ba3 $tn$ufommen, Serme^ren; (Bosn. pribitak, dobit lucrum, quaeslus; Ross. npnóuTOKi zysk, dem., npHÓbMbaa, npH-óbiTonecTBO zyskanie, npHBUTonecTBOBaHie korzystanie). Z przyjęciem wiary, zaraz i przybysz honorów, gdy Bolesław koroną królewską uczczony. Psalmod. 14. Światłości wieczne przybysze i wieczne ujmy. Suszyć. Pieśń.

T 3. PRZYBYSZOWY, ‘PRZYBYSZNY (Chodk. Kost. 90),    mny, gegenwärtig. W tym sakramencie Chrystus sam przy-

a, e, przybyty, przybyły, przydatny, (ttnjugefugt; (Ross.    bytny a obecny jest. W. Post. W. 219.

npHÔbuifeHHÔ, npHÓUTonecTBeHHuS, npHÖUToyHbiK zysko- PRZYCAPIĆ cz. dok., z góry nagle schwycić, plÖjjlid) »Ott wy; npHÔujbiUHKï interesowany człowiek). Historye o    oben ergreifen, ert»tfd)ett. Orzeł borsuka przycapi i porwie,

tej miłości, są przybyszowe kawałki tej sztuki, czyli    jak chart zająca. Haur. Sk. 502.

epizody. Teat. 24, U. Czart. — §. Przybyszowy czło- PRZYCHADZAĆPRZYCHODZIĆ, ob. Przyjść.

Wiek, przybycien; ein Mmmltng, ein grember. Przez PRZYCHCIW1Ć cz. dok, chciwość czego wzbudzając przy-zbytme przywiązanie do przybyszowych osób, ziomków nęcić, gierig auf etroaS ntadjen, bie Segterbe ju etr»a$ rege swoich krzywdzą. Mon. 65, 407.-- §. Przybyszowy rok,    luftem mauert, anlocfen. Żeby żołnierzy przychci-

w którym miesiąc przybysz, mający dwa nowie księży-    wić, każdemu pewną nadgrodę naznaczył. Chrośc. Fars.

ca. Przyb. Mscr. ba$ ©djaltjafyr, ba ber $ebruar $t»et) 9îen*    67. Po tym zwycieztwie, żeby go przyehciwić, Zgoła ni-

monben (>at; Ross. bhcokochhh; Eccl. bhcokocs, BHce-    kogo nie radzi mu żywić. Pot. Syl. 209. et 318. Kto zrazu

ktocb , BiiceKTï, bissextus. Rok przybyszowy, w którym    dobrze krogulca przychciwi, Nagłos sie wabi, tak twier-

jeden miesiąc przybywa. Sniad. Jeog. 211, (cf. przestę-    dza myśliwi. Zab. 15, 243. PRZYCHCIWSZY, PRZYCHCI-

pny rok). Os. Fiz. 528. PRZYBYT, u, m., PRZYBYTEK,    WY, a, e, PRZYCHCIWIE adverb., trochę łakomy, eilt

tku, m., 1) przymnożeme, przybycie, przybywanie, przy-    Q{erig, ^abfö^tig. Gdy kto przyskąpo żyje i przyrastanie; ba3 ^injufontnten, SBadtfett, ©tetgett; Boh. pri —    chciwie skrzętny, Mówmy, że jest oszczędny i jutra pa-

bytek ; Ross. npHÓbiTt, npnóbiTOKt. Pomnożenie mają-    miętny. Hor. Śat. 35. PRZYCHĘCIĆ cz. dok, Przychę-

tków naszych jakimkolwiek godziwym sposobem, nazywa    cad niedok.\ Ross. vulg. npn3apnTb, npnąapiiBaTb ; przy-

się przybyt albo przybycie. Ostr. Pr.    Cyw.    1,    127, (cf.    wabić, ochotę do czego wzbudzić; attlotfett,    anntUłttent

dorobek). Z przybytku głowa nie boli.    Rys.    Ad.    77.    Kto    ju gttuaS. Wojsko mową tą przychęci. Jabl.    Buk U b.

mnoży majętność swoje lichwą i przybytkiem.... Budn. Coż niewieściuchów do wojny przychęci? Kchow. Wied. Prov. 28, 8. (przyrabianiem , dorobkiem). Łagodny przy- § ja sjç sile , przychęcam wylękłe mieszczany znowu ku byt namiętności,, i wzrost nieznaczny. Pilch.    Sen.    gn.    275.    nieprzyjaciołom. Żebr.‘ Ow. 322". (exhortor).    Źrzódło to

Pełność przybytku nie przyjmuje. Pilch.    Sen.    list.    2,    112.    prZychęca ludzie upragnione. P. Kchan. Jer.    375. Lud

(do pełnej beczki nie dolejesz). — 2) Przybyt, przyby-    ₀hcy wolnościami od zwykłych danin przychęcony, bocie, stanienie gdzie, przyjazd, przyjście, Me 2lttfunft. Lar-    gactwa krajowe pomnażał. Nar. Hst. 5, 325. AM. Turk

mo z trwogą w obozie za jego przyby tern. Pot. Pocz.    100. Szczęśliwa, gdybym mu mogła królewnę przychęcić.

236. — 3) Przybytek; Boh. pribytek ; Slov. prjbytek,    poL fag. 339. (przychylną mu uczynić),

cz. dok., w ‘ochędostwa przybrać, przystroić , ozdobić ; fdjttrittfett, auêfcfymücfeit, Urumieniła sobie twarz i przyehędożyła głowę swoje. Budn. 2 Reg. 9, 30. Salomon we wszej chwale swojej, nie był nigdy tak przy-chędożon, jak jeden z tych kwiatków. W. Post. W. 2, 225. Przychędożyli kościoł koronami złotemi. 1 Leop. 1 Mach. 4, 57. Stół przychędożony był przed nim. 1 Leop. Ezech. 23, 41. (stół przygotowany. Bibl. Gd.). Pacholę stół ma przychędożyć, obrus biały pościele, prawdę w pośrzodku położy. Eraz. Ob. E. Koń, choć dekiem, pochwami alcbanty przychędożony, przecie koniem będzie. Kosz. Lor. 7. (przybrany, ubrany). Przychędożone sprawy Rei. Post. M mm 1. (przybarwione). Nauka jest najkosztowniejsze przychedożenie człowiekowi mądremu. Kosz.

.    r,    D , , •    •    .    Lor. 12 b. (ozdoba, ©cfimutf).

przybyszowy, ©$oltja|r,. n. p. Pnybytaiowy rmes.ęczny P[(zycHEŁZNAC, ob. Przyuzdzć. PRZYCHERA. Ir., ob. rok, trzynaście ma lunacyj, pospolity 12. Zebr. Zw. Zo. prz^chera

PRZ^B’tlY, a, c, przybyły, który przybył, stanął, ait* pft^YCHETA ł y, z., przychecenie, Me 2IttIocftmg. Nieznana gefommen, angelangt. Żaden przybyły posiłek nas me c,e- dotad 'i, heta do predkjej z.uby ją wzywa. Morszt. 52.

szy. Tward. W. D. 2, 153. — \. Przybyty, przybyły, pR7Yrurnn\’!FN7Y a ‘e Cn Th etmaâ fü&Ie PRZY przybytny * przydatny zkąd inąd; m attbcrê (ter ^gegeben,    n?A    Y

Mnsugenomnten, ^injugefommen. Światłość ta na Jezusie,- CHMURMEJSZY, a, e, Cn. Th., etwas! trübe, umutoift.

jako jemu wrodzona, a nie zkąd inąd przybyła, przeni- PRZYCHÓD, u, m. ; (Boh. prjchod, pfichod; Sorab. 1. kała. Sk. Żyw. 2, 95. Jezus na ciało swe mocą swoją    pżikhad ; Vind. perhod, perhaja; Carn. perhod, prihod;

wrodzoną, puścił światłość nie przybyłą, ani przycbo-    Rag. pribod , prihodisete ; Dal. prihodischije ; Croat. pri-

dzącą, ale tę, którą miał od wieku. Sk Żyw. 2, 94.    bod, prihodische; Ross. npnxOA^ ' przyjście, adventus);

Duch ś. przy téj świętej sprawie jest‘przybytni. Rej. Post.    dochód, intrata; baS (E.iitf omntert, bie ßittnabnte ; Carn. per-

R 2. (przybywający na pomoc).— §. Przybytny, przy to-    hodilishe, perhodishe; Ross. n p 11x04t, (2. fara, parafia,

obydlj, (ob. ‘Obywać gdzie, ‘obywatel); Carn. prebival- pr>7yr she (prebivam * mieszkam, cf. przebywać); Vind. prebi— valifhe , pohifhtvu, prebivanje , stanualifhe ; Bosn. pribi— valiscte, dom, kuchja, stan, stanisctè, (cf. kuczka, cf. stancya) ; Rag. pribivaliscte, stanje, stan; Hung. szallas,

(ob. Szałasz); Croat. prebivalische; Ross, oÓHiaaiime,

»HJiHme; mieszkanie, pomieszkanie, Me    Przy

bytek czyście umieść. Sienn. 478. Poloni hoc nomine in sacris tantum de tabernaculo Dei usurpant, qnod in illo praesens credebatur, Me ©tiftâfntte tnt 21. %. Przybytek był w pośrzód kościoła Salomonowego, w którym stawali kapłani dla ofiar. Rej. Ap. 89. Pospolicie piszą przybytek ; ale lepiej przebytek, od przebywania. Budn. Exod. 26,

1, not. Kościół, jest to miejsce przvbvtku boga. Lach.

Kaz. 1, 513. Wys. Kat, 445. PRZYBYTNIOWY, a, e,

plebania). Większe expensa, niżeli przychody, Do ubó- rok latują i mnożą, I w przychówku ich nigdy nie ubożą, stwa cię wiodą panie miody. Zegl. Ad. 139. Teat. 19. b,

Chrośc. Job. 75.

40. Więcej nie można expensowaé, jak tyle ile jest przy- PRZYCHUCHNĄĆ cz. jedntl., Przychuchać niedok., chuchem chodu; bo wydatek nad przychód z cudzych jest pienię- się przyłożyć, baju fyaucfyen; Slov. pridychugi ; [Serami, dzy. Teat. 19. 6, 43. PRZYCHODNI, ia, ie, PRZYCHO- pżidechuyu.

DNY, PRZYCHODNIOWY, a, e, przybyły, niekrajowy, PRZYCHUDSZY, a, e, Cn. Th., eilt menig mager, ‘przespolny, przewoźny; fremb angcfommen, nić^t tnlänbtfc^; PRZYCHUTN1WAĆ komu cz. cont., chutliwie przystawać na Slov. prjchoży; Sorab. 1. pżikhadniczki, pschichodny;    jego zdanie, einem Be^pfUć^ten. Co tylko usta otworzył,

267.

(pschichodny nan teść, pschichodna macż teścia, pschi-    wszyscy w głos słowom jego przychutniwali. Tr. Tel.

chodny syn zięć, quasi adventitius) ; Croał. prihódni ;

Ross. npHxowiö ; Eccl. npHceibumim, npameibniil; (Ross. PRZYCHWALIC cz. dok., Przychwalać niedok., pochwałę mu npHX04CKiü parafiański, plebański; Eccl. nenpnxo4HbiH    oddawać, einem Sot» unb SetyfaU Jollen. W oczy ci przy-

aditu dijficilis, nieprzystępny). Część Gotów z wysp pół-    chwała, za oczyma kąsa. Dmoch. Szt. R. 19. — §. Ma-

nocnych przychodnia. Nar. Hst. 2, 2. Muzą przychodnią    cedonia w dzisiejszej nędzy daremno się przychwala z

jestem z Parnasu w te kraje. Groch. W. 431. — §.    męstwa Filipowego. Boler. 133. daremno się chełpi.

‘Przychodny, zyskowny, przysparzający, 9îit|en bringenb. Ja- PRZYCHWYCIĆ cz. dok., Przychwytywać cont. frequ., przy-ko wiele pożytecznych, przychodnych, tudzież znacznie    chwytuje pr. ; Boh. prichytiti ; Rag. prihittiti , prihitati;

zawołanych pożytków ma w sobie nauka! Glicz. Wych.    Ross. npnxBaTHTb, npHXBaTUBaTb; zachwyciwszy do sie-

G 7 b. PRZYCHODOWY, a, e, od przychodu, (Etnnatp    bie przyciągać, ergreifen mtb an jtd) reißen, an ftcfy jiefyen.

me » ; Ross. npHXOÆHHH. PRZYCHODZIĆ, ob. Przyjść.    Okręt przychwycić kotwą w haczastćj odnodze. Przyb.

PRZYCH0DZ1C1EL, a, m., nawiedzacz. Cn. Th., który    Milt. 45. Rannych przychwytują, rany obwijają; saucios

do kogo przychodzi, ber jn einem fomrnt, ber 23efud)er.    summovent. Krom. 464. Przychwycenie Ross. npuxBaTKa.

Sorab. 1. pżichilicż; przychylnym uczynić, nachylić; ^in< neigen, tjinbeugen, geneigt machen. Łokietek dla większego sobie przychylenia papieża, odnowił zwyczaj płacenia świętopietrza. Nar. Hst. 5, 430. Dobrodziejstwy swemi ku nam go przychylił i zniewolił. Pilch. Sali. 143. Król przychylał ku sobie serca synów Izraelskich. 1 Leop. 2 Reg. 15. Przychylrnyż i umysły i uszy swe z pilnością do tego, jakobyśmy Krystusa poznać mogli. Żarn. Post. 15. Przychylając się do prośby waszej, komisyą wyznaczamy. Vol. Leg. 8, 568. et 581. stosując się łaskawie, ftd) geneigt bezeugen. Rozumienie, które Turcy mają o potędze Sułtana, przychyla się do bałwochwalstwa, gdy go jak za boga jakiego mają. Klok. Turk. 5. przybliża się, nähert fixait. PRZYCHYLNOŚĆ, ści, z.; Boh. pfichyl-nost; Slov. nachylnost; Sorab. 1. nakhibitofcż ; Vind na-gnenje, dobrovolnost ; Croat. nagibanye; Rag. priklon-stvo , priklonitos ; Ross. HauJOHnocrt, óiarocKJOHHOCTb ę ó^aronpiaTHOCTŁ , ó.iaronpiaTCTBO, ÓJiaroBOJieHie , ójaro-npHBkTiHBOCTb, npHCTpacrie, iipe4aHH0CTL, jnoóiiTejibCTBO, MMOCTb , MH.lOBaHie , 40Óp05Ke4aTeJIbCTB0 , CHHCX04HTeJb-HOCTb ; Eccl. ci^om^eHHie, CHHCxo*4eHie ; skłonność, chęć. Cn. Th. bie Neigung, ©eneigt^eit. PRZYCHYLNY, a, e, — ie adverb. ; Boh. pfjchylnÿ ; Slov. nâchylnÿ; Vind. nagnjen, dobrovolen, (ob. Nagiąć) ; Ross. ójaronpeiaoH-huh , ÓiaronpHBiTJiHBbnl, HaujOHHufi, ójiarocKJiOHHbift , 4o6po5KejaiejbHUH, 4o6po5Ke.jaTe.ib , f. 4o6po5Ke.iaieJib-HHita, 4o6poxoTHbiw, 4o6poxoT,b, npe4aHHMÎî (cf. oddany komu), npHCTpacTHbiM, CHHCX04me4bHUH; Eccl. cxo4H-TeibHbiH; skłonny, sprzyjazny, chętny, geneigt. Przychylnym być Ross. 4o6po5Ke.mejibCTBOBaTb, 4o6poxoTCTBO-BaTb. Nikanor miłował Judę z prawej myśli, a był mu bardzo przychylny. 1 Leop. 2 Mach. 14, 24. Gdy go nigdzie nie widziano, wszczęła się wielka trwoga, zwłaszcza między temi, którzy mu przychylniejsi i sprzyja-

PRZYCHODZIEŃ, dnia, m. ; Boh. prjchoży, lhotnik; Slov. PRZYCHYLIĆ cz. dok., Przychylać niedok.; Boh. prichyliti ; pżikhadnik; Garn. prehajanek, perhajavz, perselnik ; Vind. perhajavez, perhodnik, pridenik, napridenik ; Croat. pri— hodnik, priszèlecz; Dal. prislacz ; Rag. prihodnik, pri— sclaz, pridoscjàlaz, priscjalaz, tùghin, tùghinin, innostra-naz; Ross. nepecejieHeifB ; (npnxowaHHH'B parafianin, /. npHxoncaHKa) ; Eccl. npmuJient, iifmim.\M|i>, npmiiejbHHKE,

CTpaHHUÎi nejOBkKï, 3atw*efi, iiftKcoMimrb, npnycTpaH-mifica, KOTopbiîi yiiHHHÆCH CTpaiiHbiMi» nan npmuejbueM'B, yAVUimcn orb cbohx'l; zkądinąd przybyły, przybycień, ob.

Pochoży, ‘zachoźy; ber SInfommting, ein angefommner ^rem* ber. Miasta zaludnione przychodniem obcym. Ust. Konst.

1, 232, Najwięcej gromadziło się przychodnia do Polski z krajów Niemieckich, ib. Gdy do niej przyszedł czasu głodu i nędzy, przyjęła przychodnia. Baz. Hst. 356. Głupiego pociechy dziś przyjdą, dziś odejdą, Bo nie są mieszkańcami, ale przychodniami. Opal. Sat. 125. Przychodniem być Eccl. npmiieibCTBOBani. Przychodniem ja na ziemi. Budn. Ps. 119, 19. Kleofas ma Chrystusa za przychodnia, bo z onego świata na ten przyszedł, i z świata znowu odszedł do chwały ojca. Dambr. 225.

PRZYCHOROWAĆ czego, med. dok., przypłacić co chorobą, n. p. Przychorujesz obżarstwa twojego. X. Kam., burcb Ärantyeft wofür büßen. PRZYCHORSŻY, a, e, Cn.

Th. ein wenig franf, fränfltd).

PRZYCHOWAĆ cz. dok., Przychowywać cont. frequ., przy-chowuje pr. ; (Boh. prichowati sobë » oszczędzać); Ross. npHWHTb, iipinKHBaib, npnóepeqb, npHÓeperaTb; cielę, prosię przychować, przy drugim bydle wychować; mit auffüttern, aufjiefien. Mąkę przedawać do Gdańska; otręby zostawają, któremi dobytek na oborze bardzo wielce będzie się mógł przychowywać. Haur. Ek. 75. PRZYCHÓWEK, wku , m. ; (Boh. prjchowek peculium) ; .młody wychów abo przyrost stada, trzody, przypłodek ; junges 3ud)töief>, neuer SlnwactyS, 3uma$$. Krowy się co-

źniejsi byli. Baz. Sk. 405. Prawo zawsze jest przychyl-    jają z sobą wzajemnie, i zostają w związku. Krumł. 46.

niejsze obwinionemu, niż żałującemu. Sax. Porz. 450.    Ciężkość albo przyciąganie, dążenie wszystkich cząstek

Szczerb. Sax. 442. Zawsze było ku złemu przychylne    materyi nieustanne do złączenia się z sobą. Śniad. Jeog.

przyrodzenie. Rej. Ap. 4.    22. Radaby rywalkę przesadzić, aby amanta nazad przy-

PRZYCHYTRZSZY, PRZYCHYTRY, a, e, etwaS argliflig; Ross.    ciągnąć do siebie. Teat. 52. d, 90. Nie ta przyciąga do

xmpoBaTUfi. ‘Przychytrz, tajemnie zdradliwy, subdolus,    siebie, która jest ładniejsza ; ale która ma w sobie wię-

Mącz. Przychytry, usty i sercem zawodny, jest do dwór-    cej płochości. Teat. 38, 207. (wabi, ujmuje). Przyciąga-

skich interesów zgodny. Hor. Sat. 55. Pilch. Sali. 287.    jacy, wabiący Ross. npHTaraTejbHbiH, npiiBOpOTHMÜ. Pro-

PRZYCIĄĆ , przyciął, f. przytnie cz. jedntl., Przycinać nie-    sili cesarza, aby księcia Czeskiego do powrócenia rzeczy

dok., 4) cięciem nacierać, ettt^auert, tyauenb erbringen,    tych, które był przedtym z Polaków wyłupił, przyciągnął.

Regelten auf jentanben. Mieczmi na siebie przycinają. P.    Krom. 89. (przymusił, przycisnął). — §. Neutr. Przycią-

Kchan. Orl. 4, 302. Nie czekając Piotr odprawy, przyciął    gać z wojskiem etc., dokąd; Vind. pervlezhi, navlezhi,

na Malcha. Mlask.    Ryt. 56. Dobywam pałasza, zaczynam    perhajati, permarfhirati, ruo^ttt Jte^ett. Przyciągnął Nabu-

mocno przycinać;    on nie ustępuje mi kroku, nacieram    chodnozor do Jeruzalem i obiegł je. 1 Leop. Dan. 4, 4.

więc żwawiej, rozumiejąc, iż go tym przycięciem poko-    Weszli w łódki, i przyciągnęli do Kapernaum. Sekl. Joan.

nam. Mon. 64, 404. Mnie na zniesienie całego rejmentu    6. Przyciągnienie Vind. pervlezhenje, pervliek, nahod,

dosyć jest, sześć razy przyciąć. Boh. Kom. 4, 251. Za-    nahoja, permarfhiranje.

wziętość większa, drżę jak na mnie przytnie. Teat. 44. PRZYCICHNĄĆ nijak, jedntl., nieco ucichnąć, ein wenig ftitt b, 82. Srodze nań z obu rącz oba przycinali. P. Kchan. werben; Ross. npimiXHj^TL, npHTHxaTt, npiyTHXHyrb, npi-Orl. 4, 383. —    fig. Nie zawsze się składać, trzeba    yruxaTb. Już tu przycichło serce. Mon. 73, 790.

i przyciąć. Fredr.    Ad. 47. niezawsze bronić się, trzeba    PRZYC1EC, /. przyciecze med. dok., Przyeiekać niedok.; Boh.

i nacierać. — §. Przycinać komu, przymawiać ; Vind.    pfitecy, pfitekati ; Slov. pritèkati, pritekdm ; Croat. pritó-

vushagati, aisnati, pchali, prefhkarjati ; Ross. 3Bb34HTb,    chem, pritekelszem ; Ross. npineub, npHTenaTb; Eccl.

aBb35Ky, auf einen fftdjellt. Komu przycinasz tą mową?    npHTeKato, npHreny; transi, przypłynąć, jak woda, (jer*

Teat. 7. c, 4 5.    Uszczypliwie    mówi, przycina, szczypie.    beließen, (jinjufliejSett.    Dachów pilny mieć    zawsze dozór,

Cn. Ad. 4249. Sędzia niesprawiedliwie sądzi; chcąc    aby nie przyciekało.    Haur. Ek. 40. by nie    zaciekało, ein*

mu kto delikatnie przyciąć,    powiada jaką dykteryjkę o    regnen, einlecfen, letf    werben. Przycieczenie,    (Boh. et Slov.

drugim takimże    sędziu. Mon.    7 4, 594. Przycinanie (Vind.    pfjtok alluvio ; Vind.    pertok). — Transi.    Będą Rusacy,

pobadanje, bodezhina, pobodaria, pehanje, pikanje). Przy-    przestrzega rycerzów Chrobry, fortelów swych patrzyć ,

chlający Ross. orpu3MBMii. To zgubiwszy, nakoniec już    i przyeiekać z kątów, jako ich jest obyczaj. Biel. 40.

i bogom przycina. Pot. Arg. 214. Już też to łga , jak    przybiegać, przypadać; berbeipeilen, (jerbetyfliegen. Przed oł-

czapka; tu ci prawda przytnie, Jam to lepiej widział.    tarz mizerniea pogrzebny przyciekła. Zebr. Ow. 205. —

Zab. 45, 4 82. — 2) Przycinać zęby, przyciskać, zcinać Aliter: To mu się jeszcze nie przyciekło ; skoro tylko zęby, bie 3<*fme jufammen beiden. Przycina zęby, marszczy    mrgo zamysłu dotrę, dam mu poznać co umiem. teat.

czoło, gdy spostrzega żołnierze stare, a rotmistrze mło-    42, 54. nie ze wszystkim uciekło, nie przepiekło się

kosy, Staś. Kum. 4, 403. — 3) Przycinać co, nizko    jeszcze, nie darowało się; eê ift tbnt nod) tttcfyt gailj ge*

ucinać. Cn. Th., bidjt abfwuen, abfdjneiben, bebauen, be*    fdjenft, nad) ntc^tocrgeffen.— (PRZYCIĘCIE, ob. Przyciąć),

fdpteiben. Gdy się ojczyźnie znaczniej chcę stawić,    ali mi    —‘PRZYC1ECZKA, i, z., miejsce przybiegania, przybliża—

w tym ostrą kosą przycięła wiek śmierć nie na    dobie.    nia, droga biizko czego; ein 5Beg nabe betjetwaS, ein

Mlask. Ryt. 2, 455. — Fig. Zahamuj język od powieści    benweg. Piechotnicy z nieckami niech idą w przycieczki

zbytniej, A nie możesz - li, to go raczej przytnij. Pot. Arg.    pod parkan Biel. S. N. 55. tranchées, podkopy, Saufgra*

498, Czemuś mi raczej mego wieku nie przycięła, A mój    ben. — £ Przycieczka nasza Jehowa. Budn. Ps. 46, 8.

żywot za mego męża nie odjęła! Jur. Pog. A 4 b. Bę-    ucieczka, schronienie, 3lIfIll#t3ort.

dzie mię wielbić potomność, żem pierwszy Na krój Eol- PRZYC1EMNIEJSZY, a, e, Cn. Th.., subobscurus; Eccl. npH-ski Rzymskich przyciął wierszy. Hor. 2, 4 99, Nar.    Przy-    MpaiHUM, ein wenig bitiifei. PRZYC1EŃ, i, i., pennmbra„

ciąć komu skrzydła. Tr. einem bie Singel bef^neiben.    hub. Wst 274. PRZYC1ENCZYĆ cz. dok., przycienszym

PRZYCIĄGNĄĆ cz. jedntl., Przyciągać niedok.; (Boh.    prita-    uczynić, ein wenig butiner machen; Rag. pritâneili ; Croat.

hnauti, pritahowati ; Sorab. 4. pżicżaham, pżicżahuyu,    pritenchavam. PRZYCIEN1C cz. dok., cieniem przyćmić,

pschicżanu, pschicżaham; Croat. pritesem, pritegnulszem ;    etwa3 oerbititfeln, befchatten ; Eccl. npHctHBio, npiocbHaro ,

Bosn. priteghnuti ; Rag. pritêghnuti, pritezati; Ross. npw-    Ha4cbnaK) adutnbro. Gdy twojej światłości pełność sam

THnyTb, npHTarHBaTb ; (Eccl. npiiTAffiant 4) posiadać, 2)    przycienisz , A chmurą jak obręczą głowę upromienisz ....

przywłaszczyć sobie , upucTamaHie, npHCTemeHie appendix,    Przyb. Mili. 86. ( Eccl. npucbiiHUH , noKpwrMH, KOTopuS

dopełnienie; Ross. npuTamaTejib, npHTH3aieJib przywłaści-    cbHb, t. j. TbHb HaB04HT,L, ob. Cień, cf. sień, przysio-

» ciel); ciągnąc do siebie przybliżyć, alt ftcb jie^en, jll ft^l    nek). PRZYCIENSZY, a, e, subtenuis. Cn. Th. ein went$

hinjiehen, propr. et transi. Palce możemy zgiąć, wycia-    bünit.

gnąć, przyciągnąć i odciągnąć. Wejch. Anat. 220. Przy- PRZYPIERAĆ, ob. Przyłrzeć. PRZYCIER, u, m., PRZY-ciąganie, attraclio, właściwość ciał, przez którą się spa- C1EREK, rka, m., dem., naczynie bćowarne, do wyra-

79

StowniM Linien« w yd, t. Tom IV.

biania lub kwaszenia roboty na gorzałkę, (niby fasa czyli    tisnutje, posiglje, samosilnos). Kropkę nad i zowiemy

beczka przetarta); baS $«$ ttt bctt Sraittljaufern, wortnn bic    przycisk, a to od wymawiania tej spółgłoski. Kpcz. Gr.

Sltgrebtenjten eingerii^rt werben. Przycierami, donicami stan-    4, p. 3,    cf. akcent; Slov. prizwuk 'przydźwięk, przygłos,

cyą tę zawalają. Haur. Sk. 69. Moczyć te ziółka w jakim    przyton;    hlasuznak, zwukuznak, znâmenko. PRZYCI-

przycierku abo fasie. Sienn. 531. PRZYCIERKOWY, a, e,    SKACZ, a, m., który co przyciska; Rag.    pritiskovalaz,

od przycierka , laskowy, $ajl * . Miód w przykadek czysty    samosilnik ; (Croał. pritiskavecz * drukarz) ;    Ross. npHït-

włożyć, przycierkowćj abo studziennej wody wlać. Haur. cmrreab, ber 2Inbrü(fer, Gebrüder. W Kijowie nazywa się Ek. 144.    ✓    ś. Mikołaj przyciskacz, że przycisnął ścianą złodzieja,

PRZYCIERPIEĆ med. dok., trochę przecierpieć; (Dosn. pi-    który podkopawszy się, lazł w nocy kraść do cerkwi,

tarpiti, pritrripiti, priterpiti * przecierpieć), eirt wenig lei»    Fund. 22. Przyciskacz błonki mózgowej do łatwiejszego

bctt, bulbett; Eccl. npHCTpatK4y. Ucząc się trzeba przy-    wytaczania materyi szkodliwej, depressorium. Czerw. 17.

cierpieć. Budn. Apopht. 23. Nie chcą nędzę przycierpieć,    PRZYCISNĄĆ, f. przyciśnie cz. jedntl., Przyciskać nie-

brzucha swego zchudzić. Biel. S M. B 4 b. Nie przy-    dok. ; Boh. pritisknauti ; Sorab. 1. pżicżisznu , potżaskuyu ;

cierpiawszy, nie będziesz zdrowym. Fredr. Ad. 37. Może    Carn. pertiskam; Vind. pertiskovat, pertifniti, pervtifniti,

się trafić, iż miłość własna niekiedy przycierpi ; lecz ty-    napertifniti, natifniti, gornatifniti ; Croał. pritiskati, pri-

siączne powaby przykrość momentalną sowicie osłodzić    tischem, pritiszkam , pritisznuti ; Dal. pritissknuti ; Rag.

mogą. Mon. 72, 26.    -    pritisnuti, pritijskati, pritiskovati; Bosn. pritisnuti, pritje-

PRZYCIEŚ, PRZECIEŚ, i, z., PRZECIOS, u, m., podwa-    snuti ; Ross. npHTHCHyTb, npHTHCKaTb, npinkcHHTb , npH-

lina, ber ttntcrjug, bte Unterlage etncê fmljernen ©eMnbeé,    rfecHHTŁ,    npH4aBHn>, npiuaBJiHBaTb ; cisnąc przysunąć,

(cf. przycioska). Cieśla przycieś przewraca, jeśli nie czer-    przygnieść, attbnttfett. Wiatr nie tylko żeby    opończę z po-

wiwa, Kiedy już pod jaki gmach podkładana bywa. Rej.    dróżnego zwiać miał; owszem podróżny ją    do siebie tym

Wiz. 84 b. Dłużej będzie przyciesi, niż pana naszego.    więcej przyciska i przypasuje. Żarn.    Post. 53. Przycisrtą-

ib. Spróchniały pień nie przyda się na ‘standur pod prze-    wszy kapelusz, słuchaj, mówi....    Teat. 12. b, 25. —

cicś. Rej. Zw. 160 b. W budynku tym już przyciesi    Przycisnąć ciężarem, przyciężyć, przytłoczyć; bebrücfen,

zgniły, słupy nadpróchniały. Świtk. Bud. 12. Za wyrąba-    nteberbritcfcit.— Ociec twój przyciskał nas,    i gnębił twar-

nie drzewa na budowanie godnego, zapłaci po 6 groszy;    dym jarzmem. 3 Leop. 2 Parat. 10, 4.    (ciężył nas. 1

za przecios wielki 12. Stał. Lit. 315.— Fig. Mówić bę-    Leop.). Już go aż nadto z wszystkich stron    przyciska nie-

dziemy naprzód o anatomii, jako o przyciesi czyli grun-    szczęście. Teat. 49, 31. Ja w młodym wieku, on laty

cie nauki cyrulickiej. Perz. Cyr. 1, 4. zasada, ©rtlttblage,    przyciśniony. Weg. Marm. 1, 145. Niepodobna, aby lud

33ûft$. PRZYC1ESAĆ cz. dok., ciesąc przyciąć, jujttttiitertt;    przyciśniony miał być mężnym. Klok. Turk. 97.— Przy-

Ross. npiiTecaTb, npiiTGCMBaTL. Łaski aby gołębiom ja-    ciskać do czego, przymuszać; nötigen, JWtngcn JU etwaS.

jec w gniazdach nie psowały, przyciesz słupy. Haur. Ek.    Potrzeba przyciska i przymusza ludzi do kupy. Petr. Et.

135.    ₍    391. Bolesław Pragę, dwa lata pod nią leżąc, głodem

PRZYCIEŚNIĆ [cz. dok., Przycieśniać niedok., ettt tttettfg oer* do poddania przycisnął. Krom. 66. Ciężkiemi klęskami engen 2]; Eccl. npcyrhcnflio przycieśniejszym uczynić;    do poddaństwa przycisnął. Kies. 4,    14. Źebr. Ow. 359.

(Ross. npHrfcCHHTb, npHrbCHflTb przycisnąć, uciemiężyć).    — Przyciskać komu, ciężarem mu    być, ciemiężyć kogo,

PRZYCIEŚNIEJSZY, a, e, substriclus. Cn. Th., ettMś en* ciężyć go, nalegać nań; efnen bebrmtgen, bebntefett. Mage; Ross. rfecHOBaTHM, subst. rfcciiOBaTOCTb.    xyminian insze na chrześcian sromotne przyciśnienia wy-

PRZYCIĘTY, ob. Przyciąć.    myślił. Sk. Dz. 152. Przyciskał Farao z ludem swoim

PRZYCIĘŹSZY, a, e, subgravis. Mącz.; Ross. TaateieHOKŁ,    Izraelitom, którym morze drogę zawarło. W. Post. W.

TflnceJGHbKO, ettt tncntg fd)tver, befcfittfcrKd). Przycięższym    248. Król Alexander, gdy mu niemoc przycisnęła, posłał

nań było. Birk. Dom. 126. PRZYCIĘŻYĆ cz. dok., przy-    po Balińskiego. Stryjk. 679. PRZYCISNĄĆ się do kogo,

cięższym być, eilt wenig fdjttter bruefett; Boh. prikwaćiti,    ftd) an einen attbraitgcn, anbntcfett. Bodaj to, kiedy się

prikwacowati, pritiziti.    dziewczyna do młodych chłopców przyciśnie. Teat. 55.

PRZYCINAĆ, ob. Przyciąć. PRZYCINEK, nku, m„ przy-    b, 16. ,

mówka, uszczypek, ucinek, dotkliwe słowo; ©ttcfyelCi), PRZYĆMIĆ cz. dok., przycienić, ciemniejszym uczynić; et* ©tfcfytnorie; Vind. pobadlivi govor, podbodni marinj, presh-    jm8 öcrbuttfeln, mit    ©dtatten bewerfen, tn ©djatten [teilen,

karjanje, preshkarjenje ; Ross. npiiöayi'Ka, (npHTya przy-    Przyćmienie powagi    parlamentowej nie zwiększa Elżbiety

słowie). Popea wtrącała niekiedy dotkliwe przycinki. Nar. chwały. Ostr. Pr. Kor. 2, 304. Obronisz zwyciezko w Tac. 2, 216.    słuszności ojczyznę, Czyniąc z przyćmionej Polski Polskę

PRZYCIOSKA, PRZYCZOSKA, i, i., próg podłożony, eine sławną. Zab. 11, 297.

nntergelcgtc ©cfywede. Słupki te spodem osadzają się na PRZYCUCHAĆ się recipr. dok., cuchnącym się stać, ftiltfenb przycioskach podmurowanych. Switk. Bud. 126.    werben. Gdy wilgoć    długo trzymana bywa w nosie, przy-

PRZYCISK, u, m., przyciskanie; (Ross. npHTHCKü ta strona    cuchać się zwykła,    i źle oddawać zaczyna. Mon. 70, 68.

chleba, która się w piecu z drugim styka, cf. przylepka), PRZYCUKROWAĆ cz. dok., cukrem przyprawić, nttt baê üttbrßden, ©raufbrüefen ; (Carn. potis ; Vind. natish,    etwaê anmadjen, ein wenig jucfcrn. Śmiercią zaprawioną

potishik, naganjik, poganja; Sorab. 1. tżask; Rag. pri-    wieczerzę życiem tu przycukrowano. Suszyć. Pieśń. 1, F.

Nauki w te piosnki zlane, snadnością, krótkością, śpiewaniem i wdzięcznością przycukrowawszy, Dawid podaje.

vifiti, pervifiti, pęrdfushiti ; Ross. n04iffenHTb, no4ut-nMTb, npH4,bTb, npH4’feßaTb, npiH>K4HBaTb, npHKpionHTb , npHKpromiBaTb, npioómHTb, npioómaTb ; Eccl. no4itfcn;iaio Ha hto, Btmaio. Przyczepić się do kogo Eccl. npioó-mHTHca, óbiib ynacTHHKOMb, npHiiacTHTbCH, hmLtb yna-CTie. ('PRZYCZEĆ, ob. Przeczyć). - PRZYCZEPKA, i, i. ; Ross. npHittnKa; przyczepienie, i to co przyczepiono, ba3 2ln[mfeln, ba3 51nge[)äfelte. — Fig. Cnota takie jest dobro, że drobnych przyczepek, jakie są krótkość życia, boleść, i różne przygody ciała, ani czuje nawet. Pilch. Sen. list. 3, 115. (Ross. nopkiiKa postronek u naczynia uchatego do noszenia go). — §. Przyczepka u trzewika, łata na boku trzewika. Tr., ein ©ettenflecf an alten @d;n* Den. — Transi. Sidło, sieć, łapka; galle, 9fef, gaüftritf. Tysiącem przysiąg, bez czoła, bez lica W zdradnej ułu-dzi drugiego przyczepce. Hor. 2, 137. Kniaź. PRZY-CZEPNAĆ med. jedntl., uczepnąć, conquiniscere. Cn. Th. 1177. spuścić się zgiąwszy kolana, czupnąć, czupić, na półłanku siedzieć; \ind. zhepati, zhepim , zhepanje, po-zheppati, dolpozheniti, dolpozhepati ; Carn. pozhęnem, pozheniti, pozhepeti, pozhępem ; Croat. prichenujem, rit nagiblyem ; Rag. zûcjati, ftd; nteberbllden, fanem.

1 Leop. Ps. pr.

PRZYCUMOWAĆ cz. dok., cumą przywiązać, mit bem <5djtp* t«u an&tttben; Boss. HaMTb, npwnaMTb, ripnaa^UBaifc. Statek przycumowawszy do palów, armatę po legarach nań spuszczają. Jak. Art. 3, 67. Przycumowanie Ross. npH-najma.

PRZYCUPAĆ cz. dok., [Przycupnąć jedntl., 3], zwolna zakradłszy się zdybać kogo, [zaczaić się, ftd) btltfen, nteber*

Iwcfen 4j; einen burd; M;fd;lctc|en ertappen. Postrzegłszy z daleka idącego, cupał za nim, aź go przycupał. Os-sol. Wyr.

PRZYĆWICZYĆ cz. dok., Przyćwiczać niedok., ćwicząc przyuczać, ju etwas gewönnen, in etwas üben. Do pobożności go i pańskich obyczajów słowy przyćwicza. Sk. Dz. 801.

PRZYCZAIĆ co czym cz. dok., Przyczajać niedok., utaić pod czym, zasłonić czym, przykryć; bebecfeit, »erfüllen, »er» jtecfen. Niewstyd przedzierał się za klauzury, tym win-niejszy, im się bardziej ostrą pobożności przyczajał powłoką. Nar. Hst. 4, 111. Wynurzył się teraz jawnie, przyczajony dotąd powierzchowną miłością, szkaradny umysł. ib. 3, 118. Leszek, przyczaiwszy zamysły pod PRZYCZERN1EJSZY, a, e, subniger. Cn. Th., fcf;wär$Ucf>, ein pokrywką wojny Litewskiej, wojną Konrada gabał. Krom.    wenig fdjwarj, przyczery.il/qc2.; Sorab. 1. wóbtżorn ; Croat.

297. Przyczajone ich ukazały się zdrady. Nag. Cyc. 54.    prichern ; Ross. nepneiibKM. Nie dziwujcie się, żem jest

PRZYCZAIŁ się rec., nizko się przychylić, przytulić, żeby    'przyczerńsza, bo na mię uderzyło słońce. Radź. Cant.

nie być widzianym; ftd) ntebcrPücîen, gattj Plein ntadjen,    1, 5. (przyczarnawa. Budn). PRZYCZERN1Ć cz. dok., przy-

ltm nid;t gelegen jn werben. Trzeba widzę, choć na tę    czerniejszym uczynić, fd;wćirjltd) mad)en; Boh. prićerniti;

wleźć drabinę, i przyczaić się na oknie, może mnie    Ross. npHnepHUTb.

nie zobaczą. Teat. 55. c, 53. Gołębie z strachu przyczają PRZYCZERWIEŃSZY, a, e, subrubicundus. Mącz.; Croat. się do ziemi. Zimor. Siei. 236. W cieniste przyczaił się    prichèrlyen, reliefy. Iż miał z przyrodzenia twarz przy-

krzaki. Przyb. Ab. 96. Wchodzi Pan, i już zamilkła świe-    czerwieńszą, mniemano, aby to z pijaństwa pochodziło,

gotliwa zgraja, Każdy się inszym kształtem łasi i przy-    Sk. Żyw. 1, 432. Przyczerwieńszym się stawać, naczer-

czaja. Kras. iSat. 89.    wieniec Boh. prićerwenati.

PRZYCZAROWAĆ cz. dok., czarami przywabić, fterbet) tye* PRZYCZESAĆ, f. przyczesze cz. dok.; Boh. prićesati, priait ; Ross. npHKOJ/tOBan., npHK0.i40BbiBaTb, npiiBopomiiTb,    ćesawati ; Rag. pricescgljatti ; Ross. npmiecbiBaTb , npn-

npHBopajKHBaTb.

'PRZYCZASTN1K, a, m. ; Ross. et Eccl. npiiYACThniiKi [particeps

2], (cf. uczestnik), komunikant, uczęszczający do komunii. PRZYCZĘSTSZYM adverb., trochę często, eilt wenig pft. Sak. Persp. 16. ib. 22. Pim. Kam. 59, ber (Communicant,    Widząc, ze mu się przyczęstszym fortuni, co pocznie. .

(ob. Przyczęszczać). ‘PRZYCZASTNICA y, z.; Ross. npii-    i. Leop. 2 Mach. 8, 8. PRZYCZESZCZAĆ, “TRZYCZ -

bte (Commiinicantinn. *PRZYCZASTEN, pieśń    SZCZAĆ cz. niedok., trochę często powtarzać, ein wenig

oft wieberfiofllen. (Ross. npimameme komunia, euchary-stya, ob. Przyczastnik). Moskwa wzięła serce, gdy strzelby częstej przez one czasy nie słyszeli; ale potym , gdy Ross. npHpknHib, npimin^aaTb; (Eccl. n04ivbn4HK) Horoio    poczęto przycząszczać w dnie i w nocy, zamek poddać

supplanto); uchwycić, ułapić; erwifdien, er|afd;en, faffen,    musieli. Papr. Ryc. 286.

greiffen, erfdntappen. Chart jakoby już miał przyczapić TRZYCZETŁ, ob. Przyczytać.

właściwie, Już już się łupu trzymać spodziewa prawdzi- PRZY⁷CZŁAPIĆ cz. dok., przyczapić, przycapić, ułapić; er* wie. Otw. Ow. 30. Łabęciemi skrzydły Leda przycza- wifć^ener^afcficn, crfcfntappen. Ja ptaszeczek gil skrzy-piona. Źebr. Ow. 140. — Fig. Żołnierz strzeże tego,    pek, gdy w swe skrzypki skrzypię, Kot mię zdradą

aby przed nieprzyjacielem nie siadł, albo nie legł, ale    przyczłapił swą łapą na lipie. Gaw. Siei. 398.

stoi mocno, bowiem łacno leżącego przyczapić. Gil. Post. PRZYCZÓŁEK, łku , m., przodkowy szczyt domu. Tr., bet 197 b. Lubo hetmana zdrada , lub gnuśność przyczapi.    2?orgtebel etne§ )paufe$. Ma on swojego siana po zręby

Chrośc. Fars. 142. Ostatka Włochów niech los nie przy-    w przyezołku. Pot. Pocz. 255. Pycha ludzi wyniosłych

czapia. Chrośc. Luk. 231.— §. Przyczepić, czepiąc przy-    przetwarza na woły, Żebyś z domu na słomę nie szedł

łączyć, przydać, przypiąć; anl?afeltt, an^eften; Vind. na-    do przyczółku. Pot. Pocz. 253.

necaTb ; włosy porządnie czesząc zbierać, fryzować, bte $aare jn redjt lammen. Ross. npmtecKa fryzura.

nacTHima,

przed komunią. Pim. Kam. 113, Eccl. npunacieHb, ba§ Steb twr ber (fommunton.

PRZYCZEPIĆ, ‘PRZYCZAPIĆ cz. dok., ‘Przyczapiać niedok. ;

Czemu niewinne ludzie bijecie, co za przyczynę na te, którzy wam wiele dobrego czynią? Sk. Zyw. 1, 48. (co za winę?) Mała czasem rzecz szczęścia lub nieszczęścia będzie przyczyną. Lach. Kaz. 1 , 296. Nie z jednego grzechu, ale z fortuny przyczyna. Olw. Ow. 107. Jesteś przyczyną, że mię ociec łaje. Teat. 7,77. sprawcą, początkiem; floss, bhhobhhk-b, bh-HOBHHita, (cf. winowajca). Dla czyjej przyczyny? (Vind. sa zhef delu, cf. dzieło, działać). Dla mojej przyczyny (Vind. sa moje delu) Nie miał żadnego przyjaciela, z tej przyczyny, iż z każdego rad często żartował. Zab. 12, 270. Dudz. dlatego, przeto , że ; Bosn. cjechja, radi ; Croał. zbog, (cf. bo). Przyczyną być, Carn. arrezhim , arćzhim ; Vind. napraviti, vsrazhunati, vsrozhiti, narediti , arezhi-ti, srokuvati; Croat. zrokuvati ; Ross. npH'MHCTBOBaTb, BOcnpHUHHCTBOBaTb. W oczy ei nie śmiem spojrzeć, choć nie czuję winy, Dafnisie, powiedz proszę, z jakiej to przyczyny? Zab. 11, 383 Zabi, (dlaczego to?). Roz-

Chełm. Pr. 206. Aby

PRZYCZOŁGNAĆ się , f. przyczołgnie się recipr. dok., Przy-czołgać się niedok., czołgiem przybliżać się, przyleźć ; BerBei) gefroren fommen, fcrju frieren. Gadzina się do tego ziela przyczołgnęła. Tr. Przykrą podróżą znużony, przyczołgał się do zdroju , i tam usiadł dla odetchnie-nia. Mon. 72, 417. Babskim ku brzegu ‘przystołga się krokiem ; passu processit anili. Źebr. Ow. 332. — Fig. Przyczołgiwam się do majestatu twojego. Tr.

PRZYCZYNA, y, z. ; Boh. prjcina, pricina ; Slov. prjcina; Sorab. 2. horsacha, orsacha ; Garn. orshoh , arręzh, ar, as, zrok, (cf. ‘zrok, rzec); \ind. razhun ; Dal. vzrok, (cf. wzrok); Slav. uzrok; Bosn. uzrok, prirok, podrjet, vrutak, glava ; Ross. npiłHHHa, BHHOCiOBie (cf. winić), riaBH3Ha, imig. BTopa, (cf. wtóry) ; Eccl. oy^poKL , Kiwa, npHHHHa, BHHHoe, BHuoBCTBCHHoe; §. 1 ) powód, racya, zkąd, dlaczego co , btc lîrfrtd^c. Nic się na ziemi bez przyczyny nie dzieje. W. Job. 5, 6. Każda dowodna nauka na pewnej przyczynie sadowi się, która to przyczyna ma mieć te rzeczy w sobie : naprzód , abyśmy przez nią rzecz trudną umieli ; potym ażeby ona rzecz, przez którą rzećzy trudnych dochodzimy, były własną przyczyną rzeczy onej ; nakoniec aby to, czego przez przyczynę pewną dojdziemy, nie mogło być inaczej, jedno tak jest. Orzech. Qu. 145. Trzy są gatunki przyczyn moralnych, które wpływają do sprawy jakiej cudzćj ; gdyż albo przyczyna jest główna, tak iż ten, który ją wykonywa, jest tylko czynicielem, albo przeciwnie czynicie! prosty jest samą przyczyną główną, w ten czas, gdy kto inny nie jest, tylko niższą przyczyną; albo są przyczyny poboczne, które równie wpływają do sprawy, o którą idzie. Mon. 76, 41. ipaupturfadjen, DîeRenurfad^cn. Przypisować komu sprawę cudzą, jest to głosić, iż on jest jej skutkującą przyczyną. Mon. 76, 38. tturfettbe lir* frtcfye. Źle robić kto chce , zawsze ten przyczynę znajdzie. Min. Rył. 4, 145. Łacno o przyczynę, kto chce bić chudzinę. Rys. Ad. 34, (cf. nietrudno o kij, kto chce psa uderzyć). Mocarz gdy chce ubogiemu szkodzić, łatwo przyczynę najdzie. Ezop. 1. I wilk znalazł przyczynę, gdy chciał pożreć owcę. Nar. Dz 3, 126. Cn. Ad. 411.

staliśmy się. Ç». A to z przyczyny? Teat. 30. b, 103. (a to dlaczego?). Nie masz przyczyny, nie masz racyi, powodu słusznego, bu l;aft ferne Urfaclje, (cf. n. p. Co, na Alonza niemasz co narzekać. Nie mam go też za co i chwalić. Teat. 21, 85. (t. j. nie mam przyczyny). Zawołanemu człowiekowi trudno mieć za złe, kiedy za przyczyną jaki cny uczynek swój wspomni. Gorn. Dw. 26. z okazyi, dała occasione ; 6ep Seranlaffung, gelegen* Ijettltcfi; (Sorab. 1. pżitżina, pżiprahwnofcż okazya). — §. 2‘) Przyczyna, przyczynianie się , wstawianie, prośba za kim, instaneya; bte $errcenbung für jemanben, btc Stor* Bitte; Vind. predprofhnja , saprofhnja, doprofhnja, sabe-feduvanje ; Ross. npe4CTarejŁCTB0 ; Eccl. npHnoBi4aHie , XOflaTüHCTKO, Na przyczynę czyją uczynić, dać. Cn. Th. 446. Przyczyny za Rynaldem wnosi. P. Kchan. Jer. 360. Świętych o przyczyny do Chrystusa prosimy. Sk. Kai.

116. Hrbsł. Nauk. Z 7 6. Prośby, modlitwy, przyczyny, dzięki , za wszystkie ludzie. 1 Leop. 1 Thim. 2, 1. Do dobroci boga, i do przyczyny tychże śś. męczenników , których sami pomordowali, uciekali się , patroci-nium. Krom. 72. — §. 3*) Przyczyna, przyczynek, przyczynianie, przydawanie, przymnożenie, przydatek; Carn. perbulshk ; Ross. npnÓaBKa, npnóaBOicB, iipHÓaBOueKt, Ha4Kja4na ; Eccl. no4ÓaBKa,    , ^injutBun. Więc że

mały kawałek włożyła w jarzynę, Mając dobry apetyt, prosi o przyczynę. Pot. Jow. 122. PRZYCZYŃCA, y, m ; Ross. npHUHHHTejb ; §. 1 ) który się stał przyczyną czego, sprawca, autor; ber $eranl«f[er, UrjieBer, 9Inftlfter. Korbeusz zginął, herszt i przyczyńca całej tej wojny, a człeka pospolitego buntownik. Warg. Cez. 224. Przy-czyńea wywołania jego umarł, czym prędzej miasto z bojaźni wyjął, przyczyńcę śmiałości wydać sobie kazał. Warg. Cez. 233. et 44. Pojmawszy przedniejszych buntowników i przyczyńców wygnania ojca swego, pościnać ich kazał. Słryjk. 163. Śmierci Przemysława przyczyńcy byli Nałęczowie i Zarę-bowie. Biel. 170. Te są imiona ludzi tych, którzy byli przyczyńczami tego budowania. 1 Leop. 1 Ezdr. 5, 4. (co byli sposobiciele abo sprawcy onego budowania. 3 Leop.). Radził, by losy miotali, Żeby tak pańskiej kaźni przyczyńcę doznali. Chrzyszt. Nin. B. — g. 2) Przyczyńca za kim, proszący za kim, instaneya zanoszący, ber ^ćrBittcr ; Slov. prjmłuwce; Carn. poprosnik, odvétnik ; Vind. predprofhnik , profhnik , befednik , sabefednik , f. profhniza , befedniza ; Ross. npe4CTaTC4b, x04aiaÄ, f. npe4CTaTeJbHHua, xtuaiafiua. Inszy przyczyńca za mną prosi ; a inszy pośrzednik, co za mię płaci. Sk. Żyw. praef. Chrystus jest przyczyńcą ludzkim do ojca. IV. Post. W. 350. Jeżeli zgrzeszycie, macie przyczyńcę u boga. Karnk. Kat. 55. Intercesorami, przyczyńcami, mo-dlicielami są święci, a bóg dawcą. Smotr. Lam. 204 Panna Marya przyczyńcą jest nędznych grzeszników Baz. Hst. 93. (orędowniczka). PRZYCZYNECZKA , i, i., PRZYCZYNKA, i, z., dem. nom. przyczyna ; Boh. prj-ćinka ; mała racyjka , powodek ; eilte flftlte Rrffltfie, $er* dttlflffung. (Sorab. 1. pżitżinka okazyjka). Krzyżacy starali się jakiejkolwiek przyczyneczki ukrzywdzenia sw«ga

PRZYCZYNEK - PRZYCZYNIĆ.

jPRZYCZYNNY - PRZYDĄĆ.

629

na [naszych dostać. Krom. 344. Lada za przyczynką    go. Cn. Th., cf. wpływać do czego ; Ross. co^Mctbo-

umiera nędzny człowiek. W. Post. W. 3, 504. Z naj-    Ban., cnocntuiecTBOBaTi,, nritnnrfen, mit beitragen ju et*

mniejszej przyczynki, ^Siągną do ubogiego poddanego    roflfk Niepotrzebnie się o wojnę przyczynia. Kosz. Lor.

skrzynki. Pot. Arg. 635. Za lada przyczynką idą do roz- 36 b. (stara się). — §. Przyczyniać się za kim, instan-wodu. harnk. Kat. 284. Przyczynek na zdarcie mie-    cyą zanosić; ftdj für jentanben nerroenben, SSorbttte für tytt

szczanków szukają. Star. Ryc. 43. Jedni poimali sługi    etnlegen; Carn. besędijem, (cf.‘biesiadować) ; Viud. pried-

królewskie niewinnie, drudzy zaś żeby przyczynkę mieli,    profiti; Ross. npe4CTaTeibCTB0BaTb, x04aiaScTB0BaTB ,

zelżyli je i spotwarzyli. Dambr. 469. PRZYCZYNEK,    nocipanan.; Eccl. iiponoRT.^TH, (cf. orędować). Świę-

nku, w., co przyczyniono, przydatek;    , 3ntnacl)3, tych prosimy, aby się przyczyniali za nami do pana boga.

SSermefyruttg. Gdy rzeka, na czyj brzeg    piasek sypiąc ,    Hrbst.    Nauk. K    3. Za    jednym się    do Augusta żona je-

przyczynek czyniła, ten przyczynek ma    być tego pana,    go przyczyniała.    Dudn.    Apoht. 87."    Przed ojcem swym

czyj brzeg jest. Stat. Lit. 298. Czach. Pr. 2, 184. Przy-    npilym    przyczyniaj się i    oręduj za nami. Módl. Gd. 109.

czynki. 1 Leop. Jes. 15, 9. (przydatki.    3 Leop.). Te    Kanc.    Gd. 99.    Warg.    Wal. 70.    Proszę, abyś się za

wszystkie rzeczy wam za przyczynek dadzą. 1 Leop. Math. mną przyczyniła Najwdzięczniejszemu twemu synaczkowi. 6, 33. (będą wam przydane. 5 Leop. ). Z przyczynkiem Auszp. 56. Aby były czynione prośby, modlitwy, przy-albo ucinkiem pisma ś. podrzucali swoje nauki. Zygr. Ep.    czyniania. W. 1 Thim. 2, I. Budn. ib. (przyczyny. 1    Leop.),

19. (z przydatkiem lub z ujmą). Mimo te rzeczy, siła-    Sorbttten. PRZYCZYNNY, a, e; (Boh. prićinliwy    acluo-

bym ja jeszcze chciał przyczynku do tego. Gorn. Dw.    sus, strenuus, czynny; Eccl. npwjHHHLifó habens aliquam

513. Birk. Exorb. R b. Przyczynek do tego rejestru.    causam; Ross. npimmiHKH niebezpieczny); przyczyniający

Sax. Rej. Przyczynek, corollarium. Dudz. 54. PRZY-    się za kim; Boh. prjmluwnj; Eccl. xo4aTaHCTBeHHbiii, ft(|

CZYNIACZ, PRZYCZYNICIEL, a, m., który co do czego    für jemanben nerroenbenb. Zniewolony prośbami przyczyn-

przyczynia, przydaje, przydawca, przymnożyciel ; Eccl.    nenii. Krom. 669. Modlitwy wylewać przyczynne.    Groch.

npHóaBHTejiŁ, ber SSermefirer, ipptjufüger, iptnjnifjner. Cn.    W 1. SSorbittcn für jemanb. W liście od cesarza    Ture-

Th. — ‘Przyczyniciel, przyczyńca za kim, ber 5Sorbltter.    ckiego. i tego dołożono, sposobem przyczynnym    za ca-

Zeby też raczył być moim przyczynicielem i obrońcą.    rem Przekopskim, aby mu zwykły żołd był płacony.

Wys. Aloj. 20. et 408. —s W rodź. zeńsk. PRZYGZY-    Gwagn. 135. List przyczynny z instancyą za kim, re-

NIC1ELKA , i, rzeczniczka. Żarn. Post. 5, 654, $ürbütevinn.    komendacyjny, ein (§mpfef!lnngśfc(>retben. Prosił pana swe-

PRZYCZYNIG cz. dok., Przyczyniać niedok. ; Boh. prićinj-    go, aby mu do tamtego sądu list przyczynny dał, aby

ti, priiepśiti, pfidëlati, predelawati ; Slov. priciniti, pri-    mu dobra wydarte były wrócone. Snx. Pyt. 135. Prosiła

ćinjm; Sorab. 1. pżiczinicż; Carn. perbulsham; Vind.    go o przyczynny listek do starosty, aby jej pobor odpuścił,

przyczytuje pr. ; Boh. priejsti, prićtl, pricitati; Ross. npH-»lecib, npmiHTaTb, npHMHcamb, iipitnHCJHTb ; przyliczyć, w liczbę komu co kłaść, przyrachować, einem ettnaS an* rechnen. Rzekł Saul : Dawidowi przyczytują dziesięć tysięcy, a mnie tylko tysiąc. 1 Leop. 1 Reg. 18, 8. To każdemu przyczyść, co czyje jest. Rej. Post. K k k 6. Szczęśliwy* komu nie przyczetł pan wady. J. Kc.han. Ps. 42. — §. Przyczytać co komu, przypisać mu co, jego za sprawcę ogłosić; einem etroaś jufdtreiben, tlpn beęmejfen. Dobra sprawę sobie, opaczną radzi przyczytamy ludziom. Fredr. Ad. 43. Co Wendy Wandalami niektórzy nazywają , to omyłce przyczytać może, dla podobieństwa imion. Krom. 18. Ułomność takową przyrodzeniu przy-czyść trzeba. Gorn. Dw. 540. Szczęściu to W. K. Mści przyczyść się musi, iż za żadnego króla tak wielu uczonych ludzi w Polszczę nie było , jak teraz. Gorn. Dw.

'§. Przyczytać co komu za co, poczytać; roofür annelpnen, fiaUen. Miękkie szaty tak mężczyźnie jak białym głowom za jedne hańbę przyczytają. Eraz. Ob. B. On sobie tuszy, iż mu tego nikt za złe przyczyść nie

perdjati, perstoriti, dodjati; Dal. prisstaviti; (Rag. pri- Sk. Żyw. 1, 6. Krom. 653. Psalmod. 51. Sk. Dz. 501. cinitti imitari, pricinitegl Imitator): Boss. npunHHttTb, PRZYCZYTAĆ, ‘PRZYCZYŚĆ, ‘przyczetł * przyczytał, f. przy-npiiwiiHBTb, npH4t4aTb, npH4’b4UBaTb, Ha4K4acTb, Ha4-    czyta, ‘przyczci cz. dok., Przyczytywać contin. frequ.,

Ma4bmaTb , Ha4Hecxb, Ha4H0CHTb, no46aBHTb , 11046a-BvIhtx , no4ÖaBMBaio, npuóaBHTb, npnóaB.rarb, npiióaB^H-Barb ; Eccl. npHHanoÆHHTH , npHHanojiHflTH ; 1 ) przydaw ać, przymnażać, przysporzyć, przyłożyć; ÿittjutÿun , fjilîjltfü* gett, oerme^ren. Granice Polskie raz ukrócone, a drugi raz przyczynione bywały. Krom. 34 Kościoł ś. Piotra zawżdy wzrost, przyczynianie, ozdobienie budowania swego miał. Sk. Dz. 71. Każdy Wc Pannę, ten tak, ten inaczej wini, Każdy o tym rad mówi, każdy co przyczyni. Treb. S. M. 124. Wstydź się przyczyniać jeszcze kłamstwo do kłamstwa. Teat. 26. b, 79. Nowin zawsze ludzie przyczyniają, gdy je powiadają. Cn. Ad. 745.

ded.

(fama crescit eundo). Kto przyczynia umiejętności, przyczynia i pracy. W. Eccl. 1, 18. (im uczeńszy, tym pracowitszy). Niech każdy pomni, jeśli sobie i na ‘piądź może przyczynić wieku swego? Weresz. Reg. 82. Grzechy do grzechów przyczyniał. Warg. Radź. 5. er fünfte 0Üît* ben fluf @ÜM>en. Sk. Dz. 686. Pochłebstwy przyczyniać sobie łaski jego umiał. Sk. Dz. 843. Ażeby żaden w’ wypiciu pełnej nie przewinił, Inaczej drugi kubek sam sobie przyczynił. Hor. Sat. 175. Zbytnie przyczynić Ross. nepeóaBaaib, ma, ani może. Rej. Post. E e 6.

czyniało.... Sk. Dz. 864. (przybywało). — 2) Przyczyniać się do czego < przykładać sie do czego, pomagać do cze-

nepeÓBBJHBaTb. Gdy mu się urody i śliczności twarzy przy- PRZYDAĆ, /. przydmie cz. jedntl., Przydymać niedok., dęciem przyłożyć się, itlWöjen; Slov. pfidÿmali; Sorab. 1, pscbiduyu, pschidujem ; Rost. npH4yTb, upuA/Ban

PRZYDAĆ, /. przyda cz. dok., Przydawać niedok., przydaje pr. ; Boh. pridati, pridawati; Slov. pridâwâm, pridawati; Sorab. 1. pżidacż, pżidahwam ; Sorab. 2. pschidasch, pschiwdasch; Garn. perbulsham; Vind. perdajati, perda-ti, perdjati; Croat. pridati, pridajem ; Dal. nadoklassti ; Rag. pridatti ; Slav. pridati; Bosn. pridatti, podatti; Ross. npH4aTb, npH4aBaTŁ, iipncKasaiB, npHCKa3UBaTb, (cf. npii-4aHoe posag), no4ÓaBHTfc, no40aBMTŁ; przyczynić co do czego, dodać jeszcze, przyłączyć, przyczynić; fnnjnge* Dett, funjttfügen. Do frymarku tych gruntów trzeba mu było jeszcze przydać pieniędzy ; ale zapłata na frymark przydana była dwa razy mniejsza, niżli wartość gruntu, do którego była przydana. Chełm. Pr. 124. Heretykom swoję obronę był przydał. Birk. Dom. 93. (użyczył). Przydał synowi guwernera. Tr. bet)gefeHen. Piszesz, przydając do pisma ojców świętych, co się w nich nie znajduje. Smotr. Nap. 43. Boter. 4, 121. Wiele nad słowo boże wypisane ‘sprzydawali i nawymyślali. Gil. Kaz. Cci. Przydać tmówiąc, przymówić się Ross. nptiro-BopHTŁ, npiiroBaptiBaTb. Przydać co w mowie nad prawdę , przyłgać. Cn. Th. 877. Gdy dziecię przyszło do ojca skarżyć na nauczyciela, że go dla występku jakiego skarał, zaś mu jeszcze ociec przydał i poprawił. Glicz. Wych. E 7. ‘Przydawanie, jeden z 5 sposobów rachowania, addycya, zebranie wielu liczb w jednę. Solsk. Geom. 5, 79. et 84. (dodawanie). Przydać drugie tyle * podwoić, uerboppcht. Do szerokich groszy Prazkich niech będzie przydawanie wedle biegu pospolitego. Herb. Stat. 81. nadatek, ażyo ; 3U0<*fa/ Slufgelb, 3IgtO. Przydanie lat. Teat. 12, 92. (uczynienie kogo starszym niż jest, osobliwie małoletniego). Przydajcie słowom moim uszy swoje. Radź. Job. 34, 2. ( przychylcie, przyłóżcie ). Ktoby chciał co umieć, niech przyda i czasu i pilności. Glicz. Wych. N 1 b. niech przyłoży , niech łoży na to, brtraitf »erroenbett. PRZYDAWAĆ się recipr., a) zdarzać się, przytrafiać się; ftd; begeben, ftd; jnlragett, ereignen. To się częstokroć wielu ludziom mądrym przydawa, iż więcej wierzą cudzemu zdaniu, niźli swemu. Gorn. Dw. 129. Często się przydawa, iż na dziąsłach czynią się kroste-czki. Sienn. 467. Na końcu tego roku przydały się kilku dzieciom w jednym domu nadzwyczajne choroby. Pam. 83, 2, 149. — §. Aliter: Często się człek przyda do człeka. Pot. Syl. 303. wda się, przypada, podobnym mu się urodzi; einanbet aljnltd) fes)*n, glctd) fomtnen. — b) Przydać się na co, do czego « zgodzić się, służyć do czego, przydatnym być, zdać się na co; ju ehM<? ttnjjen, bienen, paffen, langen, Drandjbar fepn; Vind. perpriduva-ti, h’ pridu biti ; (Bosn. pridattise * poddać się); Ross. npnro4HTŁca, nptirontaTbca, cr04HTBca, croacycŁ. Czasem też słaby mocnemu się przyda. Kras. Mysz. 48. Niemasz nic tak złego, żeby się na dobre nie przydało. Fredr. Ad. 30. Co się ninacz nie przyda, tego się nie chwytam. Pot. Pocz. 644. Na coż się przydadzą całego świata pochwały, kiedy niespokojne serce ? Staś. Num. 1, 190. Pan młody tu przyjedzie, abyś mógł poznać, czy się przyda dla twojej córki, lub nie? Teat. 39, 64. Zły zamek, do którego się każdy klucz przyda. Teat. 55.

b, 11. Nie mogą boty na jedno kopyto robione, wszystkim przydać się, na każdego nogę .wygodnie. Perz. Lek. 337.— (PRZYDALSZY, a, e, Mącz., etwa! wett. Przydalszém adverb., opodal, daleko jakoś. Cn. Tli.). — PRZYDAN, a, m., przystaw, przydany kolega, towarzysz; etrt    r

jugegeOrter. Przyłączono do sędziów kasztelanów kilku, miasto asesorów albo przydanów. Krom. 644. Przydano-wie pana młodego. Papr. Gn. 1097. PRZYDANY, PRZYDANIE, PRZYDAWANIE ob. Przydaćr — (PRZYDARZYĆ się recipr. dok., Przydarzać się niedok., przytrafić się, przydać się, ftd) erreignett. Tac. Nar. 3, 3). — PRZYDATEK, tku, w., ‘PRZYDAWEK, wku, m.\ Boh. prjdawek, prjwrżek; Slov. prjdawek, priwrżenj, (cf. przyrzut) ; So~ rab. 1. pżidawk, pżidahwk, pżikwad, (cf. przykład, cf. przyłożyć); Garn. povershèna, poverhnina (cf. powierz-chność), perbulshk; Vind. perdavk, perdauk, perdazia, perdavek, navifek, pervifek, perstauk (ob. Przystawa), perstava, perstavek; Croat. pridav, pridâvek, nakład (ob. Nakład), prilösek (ob. Przyłożyć), nametëk, (ob. Na-miatać, cf. namiot); Dal. nakład; Bosn. pridäk , nado-dak, prilosgiak k’ mesu koji se kupuje na mjerru, pri— loga, pristava, nametak; Ross. npu4aiia, npitiyrfecE, npn-óaBKa , npn6aBom&, npnóaBoneKB, błihocb ; Eccl. npiua-TOKt; przyczynek, przydanego co, dodatek, nadmiarek, naddatek, bic 3ttgabe. Jejmość do miary coraz się nadstawia; Jegomość boi się, aby znowu po przydatek do szlaku, na kliny albo falbany do kramu posyłać nie musiał. Mon. 69, 588, (cf. nadsztukowanie). Naukę Chrystusa uznawamy bez przysad omylnych rozumów ludzkich i przydatków, uszczerbków i odmian. Wiśn. 616. Przy-dawki, ujmowanie, odmienianie, ib. 521. Potrawy, które mają być dane na przydatek. Wiel. Kuch. 424. Do stu dukatów, któreś mi winien, przyjm i to w przydatku. Teat. 56. c, 128. (bije go); jur    Po długim

z niemi targu, dostawszy przydatku dwa razy kańczugiem po plecach, pożegnała miłych tych gości. Mon. 64, 141. Gdy co z prędka przypadnie, wielki to jest przyda wek żałości. W. Post. W. 3, 512. (przyrost). Nikt nie powie nic dzisiaj bez przydatku. Pot. Arg. -305. Przydatek nie stoi za datek; przydatek czasem stoi za datek. Cn. Ad. 954, (cf. lisi ogon w towar nie wchodzi; cl. lepsze wety niż obiad). Przydatek w umowie, w kontrakcie, kondycya, dokład, zawieszona zmowa, ad-junctio. Cn. Tli., ber Śepfaj;. — §. Grammat. Przydatek, praepositio inseperabilis, quacum verba cornponuntur. Ir., interjectio, wrzutek. Włod.\ Slov pridawatelka adjectio grammatica, pridawanliwec adjectivum; (ob. Przymiotnik). PRZYDATKOWY, PRZYDATNY, a, e, PRZYDANY, przy-sadny, dodany, przydawaniu służący; Sorab. 1. pżidah-cżć ; Ross. HaiaeTHbiH, fitnju getljatt, fnnjn gefügt, fnnju gefegt. Przydatkowe liczby, ilości przydajne i ujemne. Alg. Nar. 47. przyczyniające, üermeïjrenb. Przydajnie, positive. Alg. Nar. Wielkość przydajna, quantitas positiva. Łejk. Mier. 2, 40. — §. Przydatny, przydający się, t. j. zdarzający, ftd) jttlragenb. Nieprzydatny, nieprzygodny, nigdy się nie trafiający, non contingens. Cn. Th. 518. — §. Przydatny do czego, przygodny, zdatny, Slov. prj-

hodnÿ; Sorab. 4. pżihodne; Bosn. prigodni, zgodni, (ob. oślico! wszystko to na placu było. Yeat. 44, 96. tytuła-Zgodny); Croat. prikladen, (ob. Przykładny, ob. Przyło- mi, przezwiskami.

zyć się); Ross. npuro4HUH, brauchbar JU ctttXlë, taugltcfl. PRZYDRAPAĆ cz. dok., Przydrapować niedok., nieco podra-Nie są przydatne do rzeczy szczupłych i drobnych żwa- pać, etrt menig bereden. Przydrapowrać, affricare. Urs. we i zapalczywe głowy. Pilch. Sen. gn. 212. Mon. 70, Gr. 228.

831. PRZYDATNOŚĆ, ści, z.; Ross. npiir04HOCTB ; Eccl. PRZYDROBIĆ cz. dok., Przydrobiać niedok., przycierać, suf-KaiOYiiMhCTBO ; zdatność, użyteczność; bte Srawbbarfett, fero. Mącz., f fleta Drocfen, baju brösln, przykruszyć. Xaugtt$fdt. Przydatność téj dźwigni. Hub. Mech. 85.— PRZYDROŻEĆ nijak, dok., nieco podrożeć, w górę iść, §• Przydatność, przypadanie na co, podobieństwo, btC    droższym    być,    etmaâ teurer merben. Panie trzeba-ć dać

Ste^nlt^fett. Analogia nieprzerwana, czyli owa przydatność,    niemało,₅    Bo-ć    w aptekach przydroźało. Rej. Zw. 235 b.

jaka między pokarmem matki, i konstytucyą ciała dzie- PRZYDROŻNY, a, e, — ie adv erb., przy drodze zostają-cinnego zachodzi. Mon. 69, 1015. PRZYDAWACZ, a,    cy. Włod.    ; Ross. npii4opoîKHBiii, an ber 0trafśe beftublt#,

m., który co do czego przydawa, przyczyniacz ; ber 3u*    neben bcm    2Bege    gelegen. Będziesz siedział u kamienia przy-

geber, Vermehret; Boh. pridawać, pridawatel.    drożnego. Budn. 4 Sam. 20, 19. Kruk padliny przydro-

‘PRZYDBAĆ cz. dok., staraniem, dbaniem przymnoźyć [ze-    znćj niesyty. Zab. 11, 41. Koss. Przydrożna ścieżka,

brać; jufammenlefen 2], mit 0orgfamfeit erhalten, vermehren.    >zydroźe, cf. manowiec; Carn. perpotje; Vind. odpo-

By choć na starość człek skusił swobody, Przydbawszy    tje. sravenpotje, perpotje, postranski pot, nastranski pot,

garść żywności. Zab. 8, 319. Iiyck.    ein 3îebenmeg, 0eitenmeg, Sepmeg.

PRZVDECH, u, m., Grammal. aspiratio, bet Sauger : So- PRZ™UKOWAC et. dok., drukiem przyczynić m\)t JU-rab. i. pźidechneno, (ob. Przydychać). Do gardłowych tn,?,n i f"*’ "PnneraiaTi, npHneiaiHBart,. (cf. przypie-spóJglosek należy dwoisty praydech, jeden słabszy' h,    l 7*™    T"⁶’³™'.

25. Wdech W    Psv%Ł&i, PRfDRZEC «•    p^s ™    'W*5

aspirantes. Kpez. VU. 136. «laute.    fio«. upapra, (npH4paTt.cn, npMHpaiLcn koty z kun

^    r    . .    drzeć). — lig. W wymyślaniu prac nowych misterny

PRZY DENEK, nku, w., ozdoba armaty, dno jej zamykają-    konceptu sobie Eurysteusz przydrze. Mon. 74, 718.

ca. Jak. Art. 3, 312, ber 33t)bettfnopf, ber Slngnjl ant ©nbe PRZYDRZEŹNIAĆ cz. dok., trochę przedrzeźniać, podrze-einer $uncne.    źniać, ein menig nad)fpotten. W przydrzeźnianiu abo po-

PRZYDEPTAĆ, f. przydepce cz. dok., nogą nadeptując przy-    kazowaniu czyjej postawy, mądrze się sprawować, aby w

cisnąć; Ross. npirroirraTB, npirraiiTBJBaTB, propr. et tr.,    nieprzyjaźń się nie obróciło. Gorn. Dw. 452. Płakały

niebertreten, anftreten auf etmaê. Obraz ten przydepcz albo    Dryady, lecz i tych nie chciała Echo zaniechać, by im

umrzesz. Sk. Dz. 726. Przydeptać trzewik z tyłu, ben    przydrzeźniać nie miała. Otw. Oiv. 124. Zebr. Ow. 47.

0d;nfi hinten nieber treten. Tr. — §. Pompej narodom kark    Przydrzeźniał ich tańcowi skokiem swym grubym. Otw.

Ow. 581.

przydeptał obcym. Chrośc. Luk. 264.

PRZYDŁUŹSZY, a, e, Mącz., PRZYrDŁUGI, a, ie, etmaê *PRZYDUMEK, mku, m., (Ross. npiwyMaTt zmyślać), du-lang. Suknie jego są przydługie na mnie. Teat. 9. b,    ma, żałosne pienie, [przygrywka 3]; Śtlagegefang, Trauer«

86. — Adv. Trzydłuż kazać, sermonem longius produce-    ton. Dawniej nie trzeba było, tylko uchwaloną wojnę jare. Mącz. przydłużćj.    wnie obwoławszy, w bęben albo w trąbę wojennego tańca

PRZY DOBRY, a, e, zbyt dobry, ju gut. Twe przyostre, me przydumek ogłosić. Faliss. FI. 277.

zaś przydobre serce mało nie obaliły zamysłów naszych. PRZYDUS1Ć, f. przydusi cz. dok., Przydusza ć niedok.\ Rag. Teat. 30. b, 152.    pridûsciti ; Ross. npii4yniHTt ; przytłumić, przygasić, pr.

PRZYrD0IĆ cz. dok., Przydajać niedok., Przydoiwać czejtl.,    et transi.; beimpfen, pcmmen, füllen, Ultterbrütfen. Przydu-

dojąc przyczynić, nieco podoić;    ntelfcn, ein menig szać pokrywką, aby nie wykipiało. Tr. Ażeby świeże wy-

aïmteifen; Croat. pridoiti, pridójam.    rostki z korzenia dobywające się, gałęziami blizko sto-

PRZYrDOMEK, mku, m., od słowa dom, ród, pokolenie,    jących drzew nie były przyduszone. Mon. 74, 691. Przy-

lub nazwisko znaczącego, wzięte dla pokazania różności    duszono siła buntów, pierwej niż w płomień wybuchnęły.

jednej familii rozrodzonej, albo dla oznaczenia, z które-    Kłok. Turk. 228. Coż mię znowu na gniew przyduszony

go kto w lej familii przodka pochodzi. Gdy za czasem    podwodzisz? Bardz. Trag. 253. Radość niezmierna sło-

jednego herbu familie znacznie się rozradzać poczęły,    wa w nich przydusza. Leszcz. H. S. 96. Już ona idzie,

przybierały sobie dla różnicy nowe nazwiska z różnych    staraj się, żebyś żal przyduszał. Morszt. 315.

przyczyn, a mianowicie od osiadłości, a dawne z ber- PRZY⁷DWOIĆ cz. dok., Przydwajać niedok., we dwoje przy-bów nazwiska zostały przydomkami, n. p. Jeden z Je-    mnożyć, podwoić, uerboppellt. Wezwawszy na pomoc Krzy-

litczyków od wsi za mostem leżącej Zamojskim nazwany    żaków, Łokietek jednej wojny nie pozbył, lecz przyd\Vo-

został, herb zaś Jelita został jego przydomkiem. Kras.    jonćj nabył. Krom. 315.

Zb. 2, 423. Sîebenfauê, Sîeknftamm, ©tammfauê, tum bcm ‘PRZYDWORNY, a, e, przy dworze będący; Ross. npH-man ftćb entfernt hat. — Transi, fig. Rozgniewała się, i 4BopHbm, (ob. Nadworny). (Ross. npii4B0pH0e podymne). pieknemi mię uczciła przydomkami: głupia, szalona, PRZYDYBAĆ kogo na czym, f. przydybie cz. dok., Przy-

dybywać cont. Jrequ., przydybuje pr., dybiąc przypaść spokojnym koniu źrzebca na powód wziąwszy, prawą strona kogo, einen bef#let#eit, belauern, ertappen. Prędko ztąd nę kawecanu przyfasować do lęku. flipp. 32. przywiązać pobieżmy dalej, aby nas tu kto baraszkujących nie przy- krótko, fnrj anbinben. 2) Przyfasować, ob. Przytłoczyć, dybał. Teat. 42 D. Przydybający Eccl. upncpammaii. Wśrzód PRZYFASTRZYGOWAĆ, ob. Fastrzygować. dalekich zapędów śmierć nas przydybuje. Ossol. Sen. 56. pn^YFORMOWAr Gdy cię chuda z kosą śmierć przydybie, Idź, mówi, zkadeś wyszedł, stary grzybie. Mon. 70, 598. PRZYDY- .

cz. dok., przykształtować, przystosować, configurare. Mącz., na# eiroaS formen, juftufcen.

BNY, a, e, — ie adverb., do przydybania, ju ertappen, PimFRANT, a, m., przychytrzejszy człowiek, przyłotr, ein ertappbar. Tu przy mnie snują się nieprzydybne wrony.    fdjlauer Sogel. Słysząc to jeden przyfrant, rzecze.... Min.

Zab. 9, 242. Ejssym. Ja ona nieprzydybna, ona chytra    ^yt. 4, 229.

wrona. Simon. Nagr. 124.    FRZYGADZAC, ob. Przygodzić.

PRZYDYCHAĆ cz. dok., przydech wydawać, aspirare, afpt« PRZYGANA, y, £, nagana, przymówka, zarzut; \ind. pri-riren; Sorab. 1. pźidechnu. PRZYDYMAG, ob. Przydać.    8ovor. tadou> madesh, graja, skruna, hfa, skasnost (cf.

PRZYDYMIĆ cz. dok., dymem napuścić trochę, cirt mctttg    skaza) » kriunja > (cf- ^z.ywość, krzywda), falmga, (cf.

räucherig ma#en. Supa była przydymiona, sztuka mięsa    falować); ber îaDcl, SBorrourf. Człowiek bez przygany.

twarda. Mon. 64, 83. Cebulę przydymić, tak do prze-    Rn‘ ^d. 21. Najdą ludzie przyganę. Cn. Ad. 546. Wszys-

chowania trwalsza bedzie. Maur. Sk. '72.    tek naród ludzki ma przyganę swą, niemasz w nich nic

TRZYDZIAĆ, ‘PRZYDŹIA-ŁAĆ cz. dok., przyczynić, przyro-    ca,e8° Radi- 3    37- (nic bez ale i Vind: v^k»

bić; Vind. perdjati ; Ross. npii^Tt, npH^saTt (przycze-    ima fvoje life, muhe, samere). Mścisława. bracia wypić, przypiąć), npiM'bAaTt, itptui.THBaTb, jufügen. Nadziać    8nab , dawszy mu przyganę, ii był bękart. Stryjk. 199.

nitkę pereł, przydziać drugiej połowę. X. Kam. (Hoss.    Orzech. Qu.    92. Jest to partya bez przygany; cały świat

npn^JiKa przystawka, npH^iłJTB kaplica ; Bosn. priditti im-    potwierdzać    będzie mój wybór. 'leat. 7, 25. (niema co

me cognomen imponere).    mówić).

PRZYDZIELIĆ cz. dok., dzieląc przyznawać komu, udzielić, PRZYGANEK, nku, m., poboczny ganek, ein Słebengang. einem gutpetlcn; Sorab. 1. pżidżelu, wudżelu. ‘PRZYDZIE-    Pe,ne ,LI(lzi dziedziniec, teatra i blanki, Pełne mury i da-

LACZ, 'PRZYDZIEL1CIEL; Sorab. 1, pżidżeliczer, wu-    chy* kominy, przyganki. Bot. Arg. 823. Warg. Radź. 41.

dźeliczer s udzielacz, ber 3Ntfieiler.    1. PRZYGANIAĆ, oh. Przyganić. — (2. PBZYGANIAĆ, ob.

PRZYDZIERZEĆ cz. dok., 'Przydzierżawać niedok. ; Boh.    Przygnać). — PRZYGANIACZ, a , m., ganiciel, ber $ab*

pźjdrźeti ; Sorab. 1. pzid/.erźuyu, (pźidźerżuyu szo cohae~    1er; Sorab. I. wumetwaf. Jest w tym mieście przyganiacz

resco)\ Vind. perdershati, nadodershati ; Ross. npn4ep-    surowy, nieużyty, który samym monarchom nie przepu-

maTB, npn4epHtHBaTB; przytrzymać, an ettM$ an^alten, ba*    szcza. Bok. Kom. 2, 463. Z monitora podłym został parait galten. Jeśli wódka wrzeć nic może, tedy ją niejako    skwilarzem,    uszczypliwym przyganiaczem. Mon. 73, 411.

do ognia przydzieriawaj ręką. Sienn. 605. — Przy-    Mowa ta służy za odpowiedź przyganiaczom wymowy

dzierżawać się czego, trzymać się czego, ful) rooratt (ml*    Francuzkićj.    N. Ram 4, 81. PRZYGAN1ACZKA, i, z.,

ten. Porzucił zonę, a miłośnic się przydzierźawał. Biel.    bte ïableriun. PRZYGANIĆ cz. dok., Przygarniać niedok.,

Św. 217 b. er ^ieng ft# an fte. Byśmy nie podług zda-    przymawiać, wymawiać ganiąc; tabelit, 00 mieten, flU^ftel«

nia naszego rządzili się , ale słowa szczerego bożego przy-    len, auêfejjeit. Ty mędrku, co drugim przyganiasz, czyliż

dzierżywali się. Gil. Kaz. Cci.    sam żadnej w sobie nie najdujesz wady? Zab. 13, 62.

PRZYDZIWNIEJSZY, a, e, etmaö nutnberbar, fortberbar. Kosz.    Wszystkim twoim postępkom przygania ; żadna twoja spra-

Cyc. A 4 b. ‘PRZYDZIWOWAĆ się komu recipr. dok.,    wa mu nie do smaku. Boh. Kom. 2, 404. Coż ja lak

z zadziwieniem przypatrywać się, mit Setounberüng be*    złego czynię, w czym byś mógł słusznie postępki moje

tradjten, bemunbern. W pierwszej części tego kazania przy-    przyganiać? Teat. 6. 22. Przyganiają temu królowi o bie-

dziwujemy się sprawom Jana krzciciela, w drugiej naukę    dny stan jego żołnierzy. Pum 85, 1, 121. Znajdzie cze-

jego obaczymy. Żarn. Post. 3, 620.    mu przyganiać, kto tylko na pieczy Ma, żeby mógł przy-

*PRZ\DZWIERZE, a, n. ; Eccl. npii^RKpHie; miejsce przy    ganiać zgoła każdej rzeczy. Min. Ryt. 3, 309. Drugiemu

drzwiach, ber ^51a^ nal)e bet) ber    przygania, a sam nic nie czyni. Cn. Ad. 215. Jedno dru-

PRZY’DZWONlĆ cz. dok., dzwonieniem przywołać, (jerbei)    giernu przygania, a oboje źle robią. Teat. 16. c, 47.

Iduten, Ićtntenb Ijerbet) rufen. Woźny sprawy do sądzenia    (kocieł garnkowi, cf. sarrieś taki). Łacniej przyganić, niż

przydzwonione, przywoływać będzie. Sejm. Gród. 2, 147.    wyrazić. Cn. Ad. 410. — g Gdy kto sam będąc nieszla-

PRZYFARBOWAĆ cz. dok., przybarwić, przypiększyć ; an*    chcic, przygani człowiekowi dobremu szlachcicowi...*

Preisen, einen guten 21nftricf) geben. Gdy dobry brant z sobą    Stał. Lit. 82. naruszyłby cześć jego, szlachectwo jego,

ze srebra przyniesiesz, już go tam będzie łacniej przy-    słowem. PRZYGANNY', a, e, PRZYGANNIE adverb., na-

złocić i przyfarbować. Rej. Zw. 17 b. Niż różą niebo    gany godny. Cn. Th., tabelfjaft, tabelnémiirbtg. Nieprzy-

przyfarbują zorze.... Morszt. 412 Przyfarbowana zdrada.    ganny żywot. Boler. 310. (bez plamy, niepokalany). Przy-

Tward. W. D. 2, 97.    gannie, z przyganą. Wlod. — § Przyganny, ‘przygano-

PRZYFASOWAĆ cz. dok., 1) przykrócić cugla źrzebcowi, lubny, zrzędny Eccl. aioóoyKopHbifi, tabelfü4)tig. aby kark zataczał, bie    anjte()en. — §. Siedząc na PRZY’GARB1Ć cz. dok., przykrzywić, garbiąc nachylić; nie*

bet Beugen, nieber friuttnten. Pochylenie stare i sprosne    wineya ta już do trybutu przygięta i dani. Chrośc. Job.

krzyża, do ziemi ją przygarbiło. Birk. Dom. HO.    175. Sylla i Cezar przygiąwszy ojczyznę Potrzebowali wa-

PRZYGARNĄĆ cz. jedntl., Przygarniać niedok., Przygarnywać    széj zawsze si/y. Chrośc. Fars. 35. Ostatnie już przygię/y

czestl., garnąc do siebie przyciągnąć; Rag. prigàrliti;    ich uciski, ib. 307. (przyt/oczy/y, uciemiężyły). Do przy-

Croat. prigrinyam, prigernulszem, prigernuti; (prigernu-    gięcia, mogący być przygiętym, 'przygietny; Bosn. pri-

jem, prigernulszem colligo vestes, podkasuję), ju ftd) flitt    ghnutiv, koji se lasno prigbne, pokuciv, seto se Jasno

fd)arren, an ft$ fd;arrett. Włos> mokry za uszy ręką przy-    mosge prighnuti.

garnęła; removit ad aures. Zebr. Ów. 120. fte ftricB e§ PRZYGLĄDAĆ, ob. Przyźrzeć, Przyzierać. PRZYGLĄDACZ, jjinter bte £)l)ren. Przygarnij te pieniądze. Tr. — Fig. Ni-    'PRZYGLĘDACZ, a, w., inspeclor, przyględacz. Mącz.

kogo interesa nie ścigają, my je sami przygarnywamy.    dozieracz, dozorca, ber $IuffeI)er; widz, Bufefier; Boh. prj-

Pilch. Sen. list. 3, 368. Będę sobie jednał przyjacioły,    hledac ; Croat. prigledavecz, priglednik; Sorab. 1. pżihla-

iż gdy już nic nie będę miał, iż mię wżdy przyjmą a    dwa? ; Eccl. npnrM4aie,ib.

diti ; Ross. npiinaAHTL, npnraa>KHBaTL; przygładszym czynić, ein mentg abglätten, glätter madjen. Arytmetyk pisze, skrobie, zetrze i przygładzi. Zab. 12, 168. Przyrodzona Polska mowa, nazwiska przygładzając, Krukberka Krupskim przechrzciła. Krom. 749. PRZYGŁASKAĆ, /. przy-.głaszcze cz. dok., Przygłaskiwać niedok., głaszcząc przygładzić , glatt ftrefdjeln. Niech no na plac wyjedzie, przy-głaszczą mu kudły. Papr. Tr. B b. — §. Dyabeł się jej zaleca, ociec nie od tego, Matka jej przygłaskuje, podle niego sadza. Papr. Koł. N 2. dogadza, mtüfa^ren; Ross. npHJiacKaTfc przypochlebiać. — §. Przygłaskać do siebie, przywabić; an fiel) lotïen, an ftd) retten. Trzeba zwojować zwodne rozkoszy, które osroźone nawet umysły do siebie

przygarną do domów swoich. Rej. Post. Kk 3, (cf. przy- PRZYGŁADZIĆ cz. dok., Przygładzać niedok.-, Boh. prihla-tulić, schronić). Przygarniał do siebie ludzie uczone, których pełno było na jego dworze. Sk. Dz. 1111. Do filozofii się przygarb, jeśli chcesz być szczęśliwym. Pilch.

Sen. list. 291. (weź się, udaj się, ucieknij się). PRZY-GARŚĆ , i, i., PRZYGARSNIE, ia , n., ręce obiedwie do brania czego żłobkowato złożone, jako dobrania piasku, mąki. Włod. ; Boh. prehrślj , prjhrśtlj ; Sorab. 1. pżihor-stka; Rag. pregarset, (pregarsetitti prendere eon due mani una mandata di grano etc) ; Eccl. npiiropuiHH , npnrop-m,Hn, bte ©äfpe, eine hoppelte ImWe £aub ooll, b. i. fo otel man tn ben Bepben jufamtnen geljaltnen (ionien tpänben faffen !ann; (Oefter. ©auf). Nie mam chleba pieczonego, oprócz przygarśnia mąki w kadzi. Budn. 1 Reg. 17, 12.

Nabferz przygarścią soli. Comp. Med. Przygarśnie żyta. przygłaskały. Pilch. Sen. list. 389.

Lek. Końsk. 66. Syr. 916. Sienn. 355. Z waszych 'przy- ‘PRZYGLĘDACZ, oh. Przyglądacz.

garszki upuszczajcie. 1 Leop. Rut. 2, 16. (garści. 3 PRZYGL1JOWAĆ cz. dok., przypalić, recoquere. Śleszk. Ped. Leop.). '    '419. etmaê aüglüljen, gluftenb maßen, ein menig gingen laf*

szany, etlMê letntarttg. Grunt przyglinkowaty za najlepszy do urodzaju lnu poczytany. PrzeLdz. 108.

PRZYGASIĆ cz. dok., Przygaszać niedok., przytłumić, przy- fen. Proch ten przyglijuj, iż mielszy będzie. Sienn. 601. dusić; bämpfen, ba8 $euer erfttden. Nie czekać ognia, przy- PRZYGL1NKOWATY, a, e, — o adv erb., glinką przymie-gaszać iskry tlejące. Zab. 12, 313. Nar. PRZYGASNĄĆ neutr. jedntl., Przygasać niedok., przestać palić się, auf einige 3^it erlösen. Zapały miłości przygasają i znowu PRZYGŁOBIC cz. dok., przycisnąć, przycieśnić; enger JU» się zajmują. Weg. Marm. \, 143. Olsnęła i przygasła od fatttmen brucfett, jufammert preffen. Choćby jeszcze jaki czas blasków widziadła. Przyb. Milt. 250.    mogła piła robić, Dawszy zębów poostrzyć i ramów przy-

PRZYGĘŚC1EJSZY, a, e , etmaê bid. Sok sorbetu jest przy- głobić.... Pot. Pocz. 334.

$ungerêm)tfi. (Ross. npuroao^ półsytość). Nieurodzaj przy-głodku Polaków nabawił. Krom. 626. PRZYGŁODNY, a, e, etmaê fmngertg; Ross. upnro^eHŁ; Eccl. npiajnHŁift,. ntcKO^KO

gęściejszym, a kiedy go rozpuścisz wodą, będzie tak PRZYGŁODEK, dku, w?.., mały głód, drożyzna, eine Heine rzecz klarowna , jak wino najwystalsze. Star. Dw. 30.

PRZYGĘSTNIEC neutr. dok. , przygęściejszym się stać, etma8 oerbtcfen. Przygęstniałe cząstki. Perz. Lek. 18.

PRZYGIĄĆ , f. przygnie cz. jedntl., Przyginać niedok.) Boh.

perpogniti ; Croat. prignuti, prigiblyem ; Rag. prighnutti, prighîbati, prighnijvam ; Bosn. prighnuti ; Ross. npamyTt, npnrHÖaTB ; naginać, nachylać, przyciskać; anbtegen, an» brüefen an ctmaS, anfd)miegen, ein mentg nieber brntfen. W rząd pióra prowadzi, w pół potym lnianym włóknem, odspod woskiem spina, I tak uszychtowanych lekkuchno przygina, Na ptastwa prawego wzór. Zebr. Ow. 194. Przygiąć gałąź do siebie. Teat. 37, 13. I drzewo prędzej do góry się dźwignie, Gdy go nikt z młodu do ziemi nie przygnie. Morszt. 223. Im człeka sroższy frasunek przygnie, tym potym szczęśliwszym. Pot. Syl. 188. Człowiek, który się trochę od ziemi podźwignie, Nie tak go prędko ciężar do upadku przygnie. Min. Ryt. 1, 291. Pro-

prihnauti ; Carn. perganiti, perganem , perpôgniti; Vind. PRZYGŁOS, u , m., PRZYGŁOSKA, i, z., a) przytęże-

nie głosu; Slov. pnzwuk przydźwięk, ber2lccent, ber £ott, ba$ îonieicBen für bie 2Iuêfprad)e. (Vind. perglufitile » przyzwolić ; Ross. npmviameHie zaproszenie gości, nparjacHît, npHr^amaTL zaprosić). Przebiegając przygłosy czyli akcenty języka naszego ; a nie znajdując w abecadle Łacińskim takich głosek abo znamion, któreby dźwięk przy-głosowy malowały, przyg/osy te przygłoskami czyli znamionami do głosek dodanerni malować zaczęto. Kpcz. Gr. 3, p. 56. Kpcz. Uki. 138. et Kpcz. Gr. 3, p. 31. — §. b) Przygłoska, głoska za kim, odgłos życzliwy, pochwalny; SepfaHSrufen, bepfdlligeö Burnfen, Sepftimmen. Bo-żenta arcybiskup za zjednoczonemi przygłoskami szlachty» królem Ziemowita ogłasza, acclamantibus. Krom. 398.

80

Slownik Lindego wyd. 2. Tom IV

634 PRZYGŁÓWNY- PRZYGODA.

PRZYGODNY.

PRZYGŁÓWNY, n. p. Szkoły przygłówne, przy głównej szkole się znajdujące, gimnazyum, ein ©pmnaftum bet) et« ner Unfoerfttät.

PRZYGŁUCH, a, m., Mocz., przytępszcgo słuchu. Cn. Th. 870. trochę nie dosłychujący, ber ein wenig Ijartljörig ifl; Boh. pfjhluchÿ; Croat. priglùh ; Boss. npHrayxii.

PRZYGŁUPSZY, a, e, subagrestis. Mąci., ein wenig tÖlpel* paft, bunttn.,

PRZYGŁUSZYĆ cs. dok., trochę zagłuszyć, przytłumić, et» Wfl3 betäuben, erfłicfcn. Zmartwiały przygłuszone dosytem uciech waleczne duchy. Nar. Hst. 2, 432.

PRZYGNAĆ, f. przygoni cs. dok., Przyganiać niedok. ; Carn. perganjam ; \ind. pergnati, pergoniti, perganjati, per-gajnet; Croat. priganyam; Sorab. 2. pschignasch ; Sorab. l.pżihnacź, pżihonicż ; Ross. npnrHaTb, npHrOHHTb ; przy-żonąć, przypędzić; Ijerbep treiben, herantreiben, jagen, hin treiben. Wojował ziemie Ruskie, zkąd wielką korzyść do Polski przygnał. Biel. 160. Przygnanie Ross. npnroHTi, npnroHKa. Przyganiający Carn. pergajniv, motivus. — Transi, fig. Otóż mię tu bóg przygnał prawie ku mej myśli. Rej. Wiz. 75 b. Coż Wc Pana w te strony przygnało? Teat. 9 c, 44. Warg. Wal. 140. — §. Przygnać kogo do czego « przymusić nalegając, przynaglić; $u etwaê ni)tl)i» gen, jwingen, antreiben. Nie wadzi-ć tez podczas dziecięcia wezbrać, a do nauki albo Łaciny onego przygnać. Giicz. Wych. J 8. Co cię za rada do tego przygnała, Ze chcesz być w tak złej dobrowolnie toni? P. Kchan. Jer. 35. Upornie się poddać nié chcieli, a ż juz prawie wielka niewola do tego ich przygnała. Pnpr. Ryc.

PRZYGNĘBIĆ cs. dok., przytłuc , przycisnąć, nieberbntcfen. Głos dobrej rady rozmaitością umysłów przygnębiony zo-stawa. Mik. Obs. 413. przyduszony.

PRZYGNIEŚĆ, f. przygniecie, przygniotę cz. dok.; Rag. prighgnêciti; Ross. ripitruecTb, npHrueTaTb; przycisnąć, przygiąć, przycięźyć; ntcberbrucfm, anbrucfen.

PRZYGNIEWL1 WSZY, PRZYGN1EWNY, a, e, etwas ärger» lid), subiralus. Mącz. Rzekła jej w przygniewliwszej ce

rze. Pot. Syl. 104. Tak odpowiedziała trochę przygnie-wna. Zab. 11,267. Zabi. PRZYGNIEWNO adverb., trochę markotno, ein wenig oerbrießltd;, unangenehm. Wielu zacnym przygniewno było, ze Cycerona, niesenatorskiego stanu, na konsulat obrano. Kosz. Cyc. A X b.

PRZYGNIŁY, a, e; Eccl. npiirmiuft, mtuoBaTtali; etroa$ I* angefault.

PRZYGODA, y, z., PRZYGODKA, i, i, zdrobn.; Boh. prjhoda, nahoda, nahodilost, prjbêh, pripadnóst; Slov. nóhoda, pfihoda ; Sorab. 2. pschigoda ; (Carn. pergodba • dzieje, factum, historia); Carn. sgóda (cf. zgoda), na-kluzhnnje; Vind. pergoda, sgoda, priedpad, napergod, pergódba , pergodenje, sgodba , sgod , sgojenje , sgo-dnost; Croat. zgoda, prigöda, pripechenye ; Dal. prigo-da; Bosn. zgaghjanje, zgodda, prigöda , nenadka, (pri-goda occasio, opportunitas, eventus, casus); Slav. doga-djaj, (cf. dogoda, dogadzać); Rag. prigoda, zgodda, dogoghjaj, dogoghja , dogodjaj, dogodjenje ; Ross. kiio-v lerne, npiiKaioqenie, cayqaK, npHjyqaft, npoH3iuecTBie, noxo*Aeuie ; co się przydarza, przygadza, przytrafia, co

przypada, przypadek, trafunek; ber    t>0§ ßreignij).

Przygoda jest uczynek rzeczy niespodzianej, uczynienie bez chcenia. Budn. Apopht. 83. Przygoda jaka, trafunek abo czas, kładzie na nas różną osobę. Budn. Cyc. 60. Z przygody, trafunkiem. Wlod., jufäHig; Slov. nahodau, snad, (ob. Snadź). Większa część wysp znaleziona z przygody, gdzie ludzie jadąc zbłądzili. Boler. 21. To wszystko nie z przygody, ale za pewnym boga postanowieniem stać się miało. Wiśn. 48. Jeden ubogi ujrzał to z przygody. Kraj. Chym. A 2 b. — g. Przygoda , plerumque in malam partem , nieszczęście, cios, plaga, kieska, nawiedzenie pańskie, bieda, nieszczęśliwa godzina; ein un» glüdlidjeë (Erctgntß, ein ltnglütf, 9łotlj, tëlettb; Boh. neho-da ; Vind. slasgoda, nesgoda, nefrezha ; Ross. ue3r04be, He3r04a, Hero4*, 3Jono;iyqie ; Eccl. o^uiosaieiiiirc, ase-CTOYhCTBO, 3Jioo6cToauie, 3JOkjho'ihmctbo. Przygoda, kiedy się co złego przytrafi, o czym się żaden domniemać nie mógł, aby się stać miało. Sax. Porz. 153. Przypadłe przygody są rozmaite postrachy, jako gromy straszne, błyskawice srogie, pioruny, trzaskawice, potopy, ognie, grady. Rej. Zw. 113. Przyrodzone przygody są rozliczna wrzody, dziwne niemocy. Rej. Zw. 113 6. Szczęśliwy jest, kto się cudzą przygodą karze. Ezop. 31. Głupi kto po szkodzie , radzi o przygodzie. Dwór. K 2, (cf. po szkodzie mądry). Jednego przygoda wielu przestroga. Cn. Ad. 318. (jednego skaranie , wielu postrach). O przygodzie, myśl na swobodzie. Rys. Ad. 52. Czasu szczęścia pomnij na złe przygody. Radź. Syr. 11, 27. Schowaj od przygody. Cn. Ad. 720. (schowaj na drugi raz, nie wszystko razem, przyda-ć się znowu). Przygoda, pewna przyjaciół próba. Cn. Ad. 954. (nieszczęście pokazuje, kto prawdziwie miłuje). Kogo gmin w pomyślności wielbi, w przygodzie gardzi. Nar. Hst. 4, 109. Zły w przygodzie przyjaciela nie znajdzie. Rys. Ad. 79. Przygody jednają niezgody, przygody nauczą zgody. Cn. Ad. 955. Powszechne przygody gaszą prywatne niezgody, ib. Przygody po ludziach , nie po drzewach chodzą. Cn. Ad. 956. Przygoda za każdym chodzi. Haur. Ele. 3. Ustawicznie przygoda stoi u proga twego. Rej. Zw. 134. Przygoda nigdy sama nie przyjdzie. Rej. Zw. 139 b., (cf. jedna bieda nic dokucza). Bóg umie smętne pocieszyć; preczże się ty leda z jakiej przygódki zasmucić marnie albo frasować masz? Rej. Zw. 154 b. Rv nie przygody, byłby świat jako gody. Cn. Ad. 52. PRZYGODNY, a, e, PRZYGODNIE adverb. ; Boh. et Slov. prihodny; Sorab. 1. pżihodnć, pżi-hodżne, hodź, (cf. godny); Vind. dogoden, permerliu; Carn. permirliv, permirshi ; Croat. prigöden ; Bosn. pri-godni, zgodni, (cf. zgodny); Rag. prigödni, pridohodni; Ross. npHr04Hbift; co się do czego przygodzi, na co zda, przydatny, zdatny; paffenb, tauglich, gefdjtcft ju etroaä, bien» lich, 'brauchbar. Zimnym ludziom gorące czasy więcej są przygodne. Sienn. 456. Spicz. 200. Maj miesiąc niektórym niemocnym ku zdrowiu jest przygodny, ale niektórym nie. Spicz. 2Ö2. (służy). Chociaż Werona jest wielka forteca; lecz Bononia jest przygodniejsza i bogatsza. Boter. 71. Mężnym zowiesz, którego tkanka czoło okryła Marsowi przygodne, ßardz. Trag. 25. — $. Trafunkowy, przypad-

PRZYGODNOŚĆ - PRZYGODZIC.

PRZYGÓREK-PRZYGOTOWAĆ. 655

kowy; Boh. nahodny, nahodilÿ, prihodilÿ, pfibèznÿ; Slov.    mego. Ryb. Ps. 12. Przestań też kiedy za macierzą cho-

néhodny, nahodnë, nâhodau, łrefunkom, snad ; Sorab.    dzić, Już sie ty możesz mężowi przygodzić. Hor. 1, 112.

2. pschigożezi ; Croat. prigoden; Bosn. nenadni ; Slav.    J. Kchan.; (łempestita). Aby przęczka jedna ku drugiej

na primer; Boss. ciy^aßHufi, CJyqafiHO. Przygodnemi    mogła sie przygodzié. 1 Leop. Exod. 26, 5. (spiąć. 5

albo przypadkowymi pismami nazywają te, do których    Leop.) ; przypaść, pajfen. Jeśli dziejopis mówiącego stawia,

przygoda albo przypadek daje pochop. Czart. Myśl. 26.    niech mu daje to mówić, co się przygadza i okoliczno-

jufatlig. Przygodne kazania X. Balsamu, ©elegentyeitśpre*    ści i osobie mówiącego. Kras. List. 2, 125. (stosownie),

btgten. Przygodna szkoda, fortuitus casus. Groick. Reg.    Kto raz zaszkodzi, dziesięć kroć się przygodzi. Cn. Ad.

Nierozmyślme, ale jakoby przygodnie tę sumę mu dał.    393. (kto zaszkodzi, ten nagrodzi)/ Każda rzecz na co

Gorn. Stn. 47, (cf. z niechcenia). Wszystkie rzeczy na    się swego czasu przygodzi. Cn. Ad. 956.

ropoKs; pagórek pod wyższą górą, eine Slnfmfje, ein £ü* gel unter einem Serge. Na przygórkach nawozy nie długo trwać zwykły. Haur. Sk. 31. Olw. Ow. 458. Kamień z przygórków Paryjskich upada. Hul. Ow. 43. Sigeum jest przygórek skalisty pomorski. Ohu. Ow. 500.

Sax. Art. 26. Aby ten, który przygodnie wystąpił, po PRZYGORĘTSZY, a, e, etmaśl mann, l;eij3. Szczęśliwiej się karaniu był ostrożniejszy, pamiętne bierze. Kosz. Lor. 140. rady udają przygorętsze. Leszcz. Class. 12.

Ralyrn popisował przygodne rzeczy. 1 Leop. 3 Ezdr. 2, PRZYGÓRNY, a, e, pod górą leżący, neben fcem ©ebtrge 25. (przypadłe). Nieprzygodny, nigdy się nie trafiający. liegenb. Ciągnęli aż ku łożyskom przygórnym. Warg. Włnd. PRZYGODNOŚĆ, ści, z.; Boh. ei Slot. priho- Kurc. 28.

dnost; Sorob. 1. pżihodżnofcż; Boss. npiir04H0CTb ; zda- PRZYGORSZY, a, e, Cn. Th. 870; Graec. rfunóvr]Qog; nie-tność, przydatność, bte ïmigltdjfeit jn etmaś. — §. Traf, najlepszy, ntdjt ber fdńimmfte, ni$t ber befte; Hoss. xy40-trafunkowość, bie 3nfaüigf’eit ; Boh. nahodilost; Carn. per- Balbin.

godnost; Boss. cayqaHHOCTb. PRZYGODZIC cz. dok., PRZYGORZEC, przygorzał, f. przygoreje neutr. dok., Przy-Przygadzać niedok., przystosować, nad) etmaö einrid)tfn, beijltemen. Congruo, przytrafiam, przyrymnję, przygadzam.

Macz. PRZYGODZIC się recipr. dok., Przygadzać się niedok.', Boh. prjbodit se, prihazeti se, pribazowali, naho-diti se , (cf. nagodzić się); Slot. pribśzy se ; Carn. go-ditise, gody; Viral, fe pergoditi, sgoditife (cf. zgodzić), goditife, (ef. godzić); Croat. dogadyatisze (cf. dogodzić), prigagyarnsze ; Dal. prigoditisse ; Rag. dogodittise; Bosn. prigoditise, prigodittise, zgodittise, dogodittise, zgaghja-tise , dogaghjalise ; Siat. dogoditise ; Boss.. 4OBO4HTCH,

świecie przygodnie się w iodą abo idą. Eraz. Jez. S 5 b. PRZYGÓREK, rka, m. ; Croat. prigorje montana ; Boss. npw-Wszystko w człowieku mądrze jest uczyniono, a pewnie, nie przygodnie tak sam stanął. Gorn. Dw. 411. Dobjzy hetmani nieprzygodnie, nie jako się trafi, ale fortelem się połykają. Kosz. Lor. 153 b. Kto zabije umyślnie, gardło straci, kto zabije przygodnie, gardła stracić nie ma.

gorewać, Trzygorawać niedok.-, Boss. npnroptTb; trochę pogorzeć, etmaś nerbtannt merben, verbrennen, »erfengen. Germina hortorum exuruntur; ogrodne nasienia ‘przygo-rawają, więdną od słońca. Mącz. Do boga się uciekamy, gdy niebo zaschnie, iż już nam przygorewają żywności nasze. Rej. Post. S. 56. Ikarowi przygorzały skrzydła. Tr. Powietrze przygorzałe jak z pieca pojmuje Usty, i wóz pod sobą rozpalać się czuje. Zebr. Ow. 54. Przygorzała potrawa. Cn. Th., (cf. przydymiona, ein ongebranntcS ©e* rid)t, cf. przywara). Mieszaj warzechą, aby do garka nie 40Be4eiTH , 4ymiTCji, aynaîcn , npimymiTca , npiuyqaT-    przygorzało. Tr. (nie przywrżało). Warząc lekarstwo mie-

Cfl, CMyiHTb, cjyqaïb, ripniuiowHTca, npnK^Jonarca; a)    szaj ustawicznie, aby nie przygorzało a nie przysmargło.

przytrafić się, przydarzyć się; ftd) ereignen, JUtragcn.    Sienn. 503. PRZYGORZAŁOŚĆ, ści, i., PRZŸGORZE-

Przygodził mu się taki przypadek. Tr. Oto się nam po-    LINA, i, z. ; Boss. npnrapb; przywara, smak przywę-

trzobnie teraz przygadzają, proszą nas. Prot. Jał. 8. Przy-    dzony, przygorzały; angebrannter .©efdjmatf, Sranbge)d)matf.

gadza się, przytrafia, przypada, eê ereignet ftd) ; Carn. go- Trąci przygorzeliną, sapit adustionem. Macz. dy, sgody se, pergody se, permire se; Boss. cnym- PRZYG0RZKN1EĆ neutr. niedok., nieco gorzkością przejść, eTca, npnB04HTca ; Eccl. luionaeica. Przygodziło się;    bitierlidj merben, rattjig merben. Przygorzkniała słonina^

Croat. zgodio sze conliyit. — b) Przygodzić się na co,    Tr. PRZYG0RZK1, a, ie; Eccl. npnropbKin, ropbKOBaTb;

do czego * przydać się, taugen ju etmaê, Draitdylmr, nuklid) etmaö bitter.

w gościnę przyjechać ; al$ ©aft mofjtn ettifcltrcn, jum Se* fud)e fomnten. Nie tylko we wszystkich dzierżawach Krzyżaków obrzędy kościelne wyklęto, ale też w tych, kę-dyby czasem przygościli. Krom. 344. Król w Malborku Mistrza z kilką komendatorów, do siebie przygoszczo-

feyn, pajfen, fid) fcbirfnt ju ctmnö; Sorab. 1. pżihodżu szo. PRZYGOŚCIĆ gdzie abo dokąd med, dok., gościem przybyć, Nie tylko to jest cichy, co w kącie milcząc leży, ani nacz dobrego , ani ludziom, ani bogu przygodzić się nie może; ale to jest. cichy, który w skromności wszystkie rzeczy swe sprawuje, i ludziom i rzeezypospolitćj służy. Bej.

Zw. 159 b, (cf. ni bogu świeczki, ni dyabłu ożoga).

Stary daleko się zawżdy więcej może przygodzić z radą,    nych, dobrotliwie przyjął i uraczył ; ad se tenientes. Krom„

niżli wiele młodych, co nic nie umieją. Bej. Zw. 163 b.    691. Nie pierwej powinni byli stacyi oddawać, dokąd-

Krom. 523.

Pieszczone panieta do żadnej się rzeczy nie przygadzają.    by aż sam Król w one ich kraje obecnie nie przygościL

Birk. o Exorb. 50. Widzimy, że się przygadzają Do wielu spraw, i wielkie pożytki dają. P. Kclian. Orl. 1, 82. PRZYGOTOWAĆ, f. przygotuje cz. dok., Przygotowywać Dół, który kopał na bliźniego, Ten się przydał nań sa- contin. frequ.\ Boh. prihotowiti, pfiebystati, uchystati.

ustrogiti, (cf. ustroić); Slov. hotowjm, chystâm, pfjpra-    głosowi. Staś. Num.    2, 138, (cf. przyśpiewywać). — ‘g.

wâm, (ob. Przyprawić); Sorab. 1. pźihotuyu ; Sorab. 2.    Przygrawać    na co,    ob. Aludować.    ‘Przygraw ka, ob.

pschigottowasch ; Carn. perpraveti, perpravlam, ferna- Aluzya.

shem; Vind. perpraviti, perpraulati, preiperpraviti, pred-    PRZYGRĄŻYĆ    cz. dok.,    wodą przykryć,    zalać, überfd)roent=

Hym. 295.

napraviti; Croat. pripraviti, pripravlyam ; Bosn. prigo-    men. Szlak    dopiero    suchy morzem    przygrążony. Geb.

toviti, dogotoviti, ugotoviti, zgotoviti, spravviti, priprav-viti ; Slav. pripraviti; Ross. npnrOTOBHTb, npHroTaBJflTb, PRZYGROBNY, a, e, przy grobie czyli pogrzebie będący; npHroiaBMBaTb, npHrOTOBjaio, npeAtyroiOBMio, yroTO- Ross. npHrpoÓHUH pogrzebowy, Segrdbniß *, ©rab*.

BHTb, yroTOBMTb, 3aroTOBHTb, 3aroTOBABTŁ, H3r0T0BHTb, PRZYGRODEK, dka, m. ; (Ross. npnropoAKa przybudowanie) ; H3roTOBMTb, H3rOTaBMBaTŁ, phahtl, pflîKy, cpflAHTŁ    Ross. npuropoAOKB ; Eccl. npHrpa^iiic) ; miasteczko powia-

cpascaTt, 34o6htł , (cf. zdobić); Eccl. npeAHaciaBHTH,    towe, od stolicy zawisłe; eine Sanbfłabt, ein @täbtd)en.

iłjłtAtHiACTiKaKiTii, oycTßOi&TH , npeAycTpOHio ; wprzód    Opanował Kijów ze wszystkiemi przygrodkami, które mu

przyrządzić, przysposobić; »orbcrciteu , juberetten, Juristen.    §ię dobrowolnie poddawały. Stryjk. 154. Vol. Leg. 3, 199.

Przygotuj na jutro na 60 osób do stołu. Teat. 19.6,28.    Ross. nparopoAHua przy mieście blizki. — §. ‘Przygro-

Jako w matce sok tuczący przygotowuje się coraz ina-    dek, mały gród, forteczka , mała twierdza; eine flehte

coraz odmienna. Mon. 69, 1018. Widzi przed sobą mękę dla niej przygotowaną. Teat. 7 , 68. Miłosierdzie a prawda, te przygotowywają dobre rzeczy. 1 Leop. Prov.

czéj, tak w dziecięciu sposobność do przyjęcia jego jest    $cftnitg, 33urg. W mieście Moskwie są jakoby dwa przy-

grodki, około których są mury ceglane, jeden za drugim opodal otoczone. Boter. 159. Burgos ma 7 bram, 7 kościołów, 7 przygrodków. ib. 36. — §. Appendix,

14,    22. (gotują. 3 Leop). Przyjechawszy weszli do przy-    przygrodek , ‘przywieszenie. Urs. Gr. 185. PRZYGRO-

gotowanych sobie pokojów. Teat. 49, 13, W świętości    DZIĆ cz. dok., Przygradzać niedok., grodząc przyczynić,

on zbawienne wnet się 'przygotowił. Chodk. Kost. 28.    nod) !)hl$U einigen; Boh. prihraditi, prhrazowati ; Croat.

przysposobił się, er oerfrt^ ftd) bantit. Przyjściem jego    prigragyam; (Bosn. prigraditi astruere ; Ross. npnropo-

radość nowa, Na to zdawna ‘przygotowa. Chodk. Kost.    ahtl, npuropanaiBaTfc przybudować).

ep. (przygotowana, bereit, jubcrcitet). Przygotowanie, PRZYGROMADZIĆ cz. dok., do kupy przyłączyć, I)tttJU przyrządzenie; Boh. prjstrog; Sorab. 1. pżibotwano , pzi-    fen, baju famntebt ; Eccl. npiïcorpoMaîKAaio. To wszystko,

townofcź, nawodźeno ; Vind. napravik, naprava, per-    co jest od królestwa oddalono albo rozerwano, wedle

prava , preiperprava , nared , naredba ; Carn. perprava ;    mocy mej do tegoż królestwa przygromadzę. Herb. Siat. 9.

Croat. priprava; Ross. yroTOBJieHie, npeAtyrOBAcme, H3- PRZYGROŻIĆ, cz. dok., nieco zagrozić, pogrozić; ein tlte* roTOBJGHie, H3roTaBJHBanie, 3406a, H3paæcnie, CHapaAt,    nig brduen, brünett; Ross. npnrpo3HTŁ. Ociec nie po-

cpaAbi, 3Óopbi, (cf. zbór); Eccl. oyroiOBANHie. Był to    wściągnic, ani przygrozi , ale jeszcze na to zaprawi, z

dzień przygotowania, który jest przed sabatem. W. Marc.    czego przyjdzie psota dziecięcia. Glicz. Wych. D 8 6.

15,    42. ber 33orbereituug3tag, Sîüfttag. — Szły roty w    Przygrożenie * PRZYGRÓZKA, i., ba3 Sebroljeu. Król

konia, w męża, w ochotę i serce, w rynsztunek, w    przyzwawszy z przygrożeniem mu rzekł: ty niezbędniku,

wszelki dostatek jak najlepiej przygotowane. Warg. Wal.    wieleż ci kroć trzeba o to rozkazować? 1 Leop. Z Mach.

84. (opatrzone, nerfe^en, auSgeftflttCt, auflgerfijlct). — §. Przy-    5. Słuchaj srogich przygróżek tego świętego zakonu,

gotować co ugotowanego, przywarzyć, nod) itteljr WiitJU*    Rej. Post. F f 5. Masz tu przygróżki, któremi on gro-

fodjen; Ross. npncTpanaTb, npHcrpanbiBaTb. PRZYGO-    zi. Baz. Ust. 150

TOWYWACZ, a, m., przyrządziciel, ber Bubereiter; Vind. PRZYGRUBSZY, a, e, subrnsticus. Mącz., ein mentg grob, perpraulenik , perpraulovez , predperpraulavez ; Eccl.    bituerifd). 'Przygrubszym (Cn. Th.) * Przygrubo adverb., n.

npeAiyroTOBaieAb, yroTOBaieab.

PRZYGRABIĆ, f. przygrabi cz. dok., Przygrabować niedok.-,

Boh. pfihrabati ; grabiąc przygrześć, przykryć ziemią ; JU* PRZYGRYWAĆ, ob. Przygrawać.

Warfen, mit bent iîecfyen Überwürfen. Mnodzy ludzie kopru PRZYGRYŹĆ cz. dok., Przygryzać niedok., Przygryzować

mieniąc, iż go żaden ptak contin. ; Bosn. prigristi; Carn. pergrisnem ; Croat. prigri-

zńjem ; Eccl. npHrpM3biBaK); trochę nagryzać, amtsgen, benagen ein toenig, bebeijkn. Wargi zębami przygryzać. Eraz. Ob. a. Przygryza palce, dając znaki gniewu. Teat. 31, 54, — Aliter: Zęby, gdyby nieodrastały, tedyby się przygryzły gęstym jedzeniem. Sak. Probl. 74. przytarły-by się gęstym gryzieniem , fiel) burd) Meißen abnu^en. U koni przygryzowanie zębów wiek pokazuje. Hipp. 25. przycieranie od gryzienia, 9Ibttu£ung, Slbreibuttg öOin Seißcit. — §. Przygryźć komu, gryźliwie przyciąć; fttc^ellt, bet* ßenbe SReben führen. PRZYGRYŹLIWY, a, e, — ie adverb., przycinający, dokuczliwy; betßenb, empftnbIi(W« Rzekłam mu to z przygryźliwym uśmiechem. Nieme. Król. 3, 28.

p. To było przygrubo. Teat. 50, 80. trochę po grubiań-sku. Włod.

nie przygrabują po sianiu nie zobie. Cresc. 218.

PRZYGRAMOLIĆ się recipr. dok., przyleźć, (Wi¹¹ Medjett, Werbet) gefroren fommeu. Cn. Th.

PRZYGRAWAĆ cz. contin., Przygrywać frequ; Ross. üoa’B-HrpaxB, nOAturptiBaTB; grać przy czym, wtórować grającemu; auf einem Snftrumcntc accompagniren, mit einem 3n« ftrnmente begleiten. Przygrywa na piszczałce z brzozowego drzewa. Kłok. Turk, 171. Pasterze Za nim idą, po lek— ku śpiewając , A^ w wierzbową piszczałkę pięknie przygrywając. Zbił. Źyw. B 2. Ona to, o jak ślicznie śpiewa ; Jej tonom moja fletnia wesoło przygrywa. Cliod. Gesn. 78. Na prostej flecie przygrywa miłemu pasterki

PRZYGRZAĆ, f. przygrzeje cz. dok., Przygrzewać niedok.;    przedsłówek); Slov. predstawka ; Slav. pridstavak ; Garn.

Croat. prigrejam, pritaplyam ; Bosn. prigriati; Ross. npit-    sprędna besęda; Vind. predbefeda ; Ross. npe4iorï;

rptTb, upiirptBaTŁ ; odgrzać trochę, rotebet ein mentg    przedslowie. Dudz. 4 4.

aufmärmen. Przygrzewanego, przypiekanego co * wczo- ‘PRZYIMICIEL, PRZYMMICIEL, 'PRZYIMACZ, PRZYJMACZ, rajsza potrawa. Cn. Ad. 25. — Transi, fig. Przygrzewać,    'PRZYTMOWACZ, PRZYJMOWACZ, a, m. ; Boh. prigimać ;

dokuczać, parzyć; einem marm ntadjen, jufefjen. Po ka-    Croat. priimavacz , jemavecz, prietnik, primitel; Rag.

cięć go przygrzano, aż się wszystek znoił. Pot. Zac. 55.    primitegl, prîmalaz , ( primaliscte receptaculum) ; Bosn.

Grzmią kotły, zewsząd armata przygrzewa. Jabi. Buk. R    primitegl; Ross. npietwmHKŁ, nphiTHHKb, npHHHMüTeiL,

4. Pili za zdrowie, aż też drugim dokuczyło, iż tak    (npieMHHKb recypient w chemii); Eccl. iifiiucMHHKb, npw-

bardzo przygrzewano, przylewano. Dwór. B 4.    raietih, (cf. przyjaciel); iifuucMLMiiKX, BoenpneMHHKb, Kpe-

PRZYGRZONAC cz. jedntl., przygarnąć, przysypać, IjtnjU    cthuh OTeub chrzesny ociec; npHieMkłiHKi, npeeMHHKb,

f^anen, befdjntten. Szparagi, gdy flancują, prochem z    następca); *przyjęciel, przyjmujący co, kogo; ber 3Inuehs

rogu bydlęcego podsypują, a ziemią ‘przygrząnąwszy, czę-    mer, Siufne^mer. Tyś jest bóg *przyimiciel mój, susceptor.

sto polewają. Byr. 1428.    Wróbl. 155. 1 Leop. Ps. 3,4. Wspomocnik i‘przyimiciel

PRZYGRZESĆ, przygrzebł, f. przygrzebie cz. dok., Przy-    jesteś mój. i Leop. Ps. 418, 414. O ty panie, ucieczko

grzebać niedok. ; Ross. npurpecib, npnrpe6aTb; grzebiąc    i‘przyimicielu mój, na twe słowo do ciebie idę. Sk. Kaz.

'PRZYT-

przysunąć, przysypać; tyin fronen, tyin frajjen, jufammen    301. 'Przyimacz złodziejów, ob. Przechowacz.

fragen unb tyn fchtebeit. Ożogiem, gdy warzymy, ognia    MOWACZKA, PRZYJMOWAGZKA. i, z., która przyjmuje,

poprawiamy, przygrzebamy węgla. MaLcz.    bie Slitfne^mertmt, Slunehmertnn; {Rag. primitegliza ; Bosn.

PRZYGUB1C cz. dok, przyczynić się do zguby czyjej, zgu-    primiteglięa ; Croat. primiteglicza , prietnicza, prijemite-

bę przyśpieszyć; junt Untergänge unb 33erberben beitragen,    liczą, jemitelicza; Eccl. nf>tn€Mhiiiii|ti, BocnpieMHHua, aiaTb

PRZYJMÜJE ob. Przyjąć.

eê befcfyleuittgen, Biedni ! zapewne nowe jakie nieszczę-    KpecTHaa matka chrzesna), Sokrat swoje rozmowy naście do reszty ich przygubiło. Zab. 3, 135.    żywa być przyjmowaczki myśli drugich i do porodzenia

PRZYGURTOWAC cz. dok., przysznurować, przycisnąć gur- im dopomagać. Zab. 6, 554.

tem ; jufamnten fcfynuren, gürten. Wpadnie kto w sieć, 'PRZYJRZEĆ, ob. Przejrzeć.

, to go przygurtuje Jeszcze kto lepiej, pewnie nie ratuje. 4.‘PRZY1ŚĆ się recipr. dok., [z cz-esA. prigjsti se * objeść się, Jabl Ez. 26.    ftd) t)0ÏÏ e$en 3] ; n. p. Okrom czasu jakiegoś uroczyste-

PRZYGW1ZDAĆ cz. dok., gwiżdżąc wtórować, moju pfeifen; go, nie zda mi się, aby dworzanin miał się przyiść zby-Ross. npHCBHCTHBaTŁ.    tnie. Goni. Dw. 414. wystroić się, ftd) mtêpujjen, ftfmütfen.

‘PRZY⁷GWOŹDZIĆ cz. dok., gwoździami przybić, annageln ; 2. PRZY1ŚC , ob. Przyjść.

Vind. perfhreblati; Rag. prigvozditti ; Croat. prigvasgyam ; *PRZ\⁷JAĆ, ‘PRZY⁷JAJAĆ, PRZYJAJĘ med. niedok., jestem Eccl. npnrB034HTb, npnrßa3?KiiBaTb, npnrB0)K4aK), tbojk-    życzliwy, odspiro. Mącż., sprzyjać komu , einem gemogen

4K); Ross. vulg. npiióoTaTb. 'PRZY⁷GW0ŹDZ1G1EL, a,    feptt; Boh. et Slov. prjti, prał, pręgi. Nie ‘przyjajać körn. ; Eccl. npnrB034HTe4b ; ber Slunctgler-    mu , zajrzeć mu. Mącz. Król ten więcej miał obyczajów

PRZYHAFTOWAĆ cz. dok., haftując przyłączyć , przyszyć ;    Niemieckich , niż Węgierskich , a k temu narodowi Wę-

mit hinein fticfen, anndheu, anheften. Dwie    obrączki złote    gierskiemu nie przyjajał. Biel. Św. 126. Biel. Hst. 500.

‘przyhawtujesz przy obu krajach pektoralu. 1 Leop. Exod.    Poczciwość wyrządzaj krewnym, a zaś zachowałym szcze-

28. Namioty z cudnemi przyhaftowanemi sztuczkami abo    rze przyjaj- Glicz. lscor. I i o. Niemasz nic nad to le-

obrazkami rozbił. Warg. Wal. 515, Po    gałązkach ziela    pszego, jedno gdy nam przyjaje pan bóg, i nas miłuje,

tego listeczki są, jakoby przyhaftowane.    Syr. 1172. —    Hrbst. Nauk. i 4 b. Pasterze przyjają psom, jako swym

Fig. Tak przysądnemu rozumieniu łatwie było inne rze- pomocnikom Petr. Flor. 2, O 2 b.

przydać.

PRZYHARDSZY, a, e, nieco hardy; Eccl. npm'op4rb, npn-rop4MBb, etmaéi jh fed! unb ftolj.

PRZYTHUCZEĆ, f. przyhuczy, przyhuknie med. dok., Przy-huknywać contin. frequ., hucząc pochwalić, SeęfaE jaudp jen. Tak mówił Romulus: wojsko przyhuknywa, a lud szemrze. Slas. Num. 4, 217.

PRZYIMEK, mka, m. ; Boh. prjgmj ; Carn. primk agnomen; Vind. perjimek , prejmk , primk, pridevik , perjime , pe-rjimenik cognomen; 1) przezwisko, bet 23et)uame. Kozacy swoim pobratymom przyimki radzi nadawać. Nar. Chodk. 2, 378. — 2) Grammat. Przyimek, wyraz nowy, ta część mowy, która się kładzie przy imieniu, żeby mu dopomogła do" wyrażenia okoliczności jakiej, praepositio. Kpcz. Gr. 1, p. 58, baê Vorwort ; Boh. pfedslowce, (cf.

637

PRZYGRZAĆ - PRZYIMEK.

‘PRZY IM ICI EL - PRZYJĄĆ.

czy przyhaftować. Krom. 5. podszyć, przyszrubować, PRZYJĄĆ, przyjął, f. przyimie, przyjmie, przyjmę, przyjmę cz. jedntl., 'Przyimować, Przyjmować niedok., 'przyi-muje, przyjmuje pr. ; Boh. prigmauti, prigiti, prigmu ; prigjmati ; Slov. pfigjmâm; Sorab. 1. pżiyimam, horebe-ru ; Garn. prijęti, primem, sprijęti, sprimćm , preimem , prejęmam , prejęmlem ; Vind. primiti, perjeti, prieti, na-vseti, najemati; Croat. prieti, prijemati, priémlyem, prijimlyem , prijelszem , jemlyem ; Dal. primam ; Bosn. priati, primiti, primati, prijati; Rag. priâti, primiti, (primaliscte receptaculum)-, Slav. primiti; Eccl. npiiiATH, npieioro, B03npieMJio; Ross. npnHSTb, npHHiiMaTb; nic odrzucić, annehmen, nicht abweifen. Jeśliby się namyśliła posłać mi jaki prezent, przyjąć go, nie przyjmę; i posłańca z nim odeśle. Mon. 69, 409. Piękniejsza rzecz słyszeć : nie chciał tego przyjąć; a niż: nie chciano dla niego uczynić. Lub. Roz. 555. Niczym

nie gardź, wszystko przyjmuj. Cn. Ad. 86. (co bóg da, do kobiałki). Za grzechbym sobie miała , jałmużnę przyjmować. Teat. 8, 9. Przyjmowanie ręką prawą, Eccl.

sna ; BOCnpiflTHca być do chrztu trzymanym. — Przyjmuję do herbu kogo, przypuszczam, ttt fetrt 2Bappenge* fcfyledjt aufrteljmeit. Cn. Th. Przyjmuję do cechu, do rady. ib. Przyjęcie między urząd, przywzięcie, przyobra-nie do rady, między kolegi, spólurzędniki, cooplntio. Cn. Th. 874. — Aliter: Przyjąć komu co za dobre * za dobre mieć komu co. Cn. Th. 1333. accipere in optimam parteru, gut aufnehmen, pt auMegen. PRZYJMOWAĆ się recipr., n. p. Przyjmuje się szczep, nasienie, ziarno, wschodzi, rośnie, nie usycha, cf. rozkochały się na jakim gruncie; Sorab. 2. sze pschimesch ; Hag. prîmitise, priâtise ; Dow. prianuti ; Vind. dobru dopriti , donesti bcfletbett, fortfuntinen, Sßitrjel fragen, (mm ©ciuächfen). (Croat. prijelisze« wziąć się do czego, podjąć się czego;. Kij ucięty w ziemi postawiwszy, wodą polewał, i przyjął się kij on<( a urosło piękne drzewo, jabłka dobre rodzące. Sk. Zgw. 2, 98. Nie wszystko , co jest wsadzone, przyjmuje się. Dudn. 4 Ezdr.-8, 41. Kiedy woda drzewo z gruntu twego wyrwie, i na moję stronę przeniesie, tedy dotąd twoje będzie, póki się u mnie nie przyjmie, ale skoro się przyjmie, juz moje. Szczerb.

Natura niewieścia, jak złotowierzb, według przypowieści, przyjmuje się wszędy. Tward. Pasg. 24.

^ecHOnpiaîie , Graec. de^iótgę, dsÇlcomg, susceptio per dexlram\ 4ecH0npiflTCJb susceptor per dextram. Proszę, za wdzięczne przymij dar ten mój maluczki. Biel. S. M.

Sax. 318.

A 2 b. 'fretuiMtdj annehnten, aufnehmen. Jakie szczęście, kochać i być przyjętym, wzdychać i wzdychanie brać równie. Zab. 14, 149. słuchanym, wzajemnie kochanym, erhört in feiner Ciche. Z wielką czcią był od ludu przy-jęt za króla. W. Post. Hin. 319. (Vind. gorveseti). Przyjęcie, Carn. prejętje ; Vind. primlenie, primik; Eccl. iipniATiłic; Hoss. npioMt. — Przyjmować odwiedzającego, einen 23cfud) annehnten. Pauline, idź do pokoju kompanii, będziesz przyjmowała niektóre osoby, które mają przyjechać. Teat. 37, 205. (Vind. primiti, perjeti » przywitać ; perjtje, prirnlenje • przywitanie). Biegaj prędko do Pani Sentymentalskićj, spytaj się, czy przyjmuje? Teat. 19. c, 9. t. j. wizyty; czy widzialna? oh fie töcfndje anniinmt.— Aliter: Nie wątpię, że tam Wo Pana dobrze pmjęlo. Boh. Kom. 4, 67. źe mu radzi byli,

■ dobrze go podejmowali, baß fie fie gut nnfgcnontinen fia» hen ; Boss, et Eccl. öjtaronpiflrb, 6;iaronpiniwaib, 6.iaro-npie.vuio (Hoss. npiiiHmiBbiü gościnny). Gościemem byłem, PRZYJACHAC, ob. Przyjechać

Plur. pfatele; Slov. prjtel, prótel; Sorab. 1. pżecżel; Sorab. 2. pschijaschel ; Carn. perjat) ; Vind. perjatel, pe-rjasnik , priatel, priateu ; Croat. priatel, drug , drugh, (oh. Drugi, drużyna); Bal. priately ; Hag. et Bosn. pria-tegl ; Slav. priatel ; [lang, barâtom , (cf. brat) ; Boss. npiflTeJb , ó.mronpifiTiMi,, ytpyr b , C04pyrb ; Eccl. 4poifn, [sncius 2j, .nou^eimia», nptATCiib, (npiaTe.tb, iipme-MuiiiKK przyjmiciel) ; § 1) który komu sprzyja, w przyjaźni z kim, ber greunb, gute ^reiiltb; oppos. nieprzyjaciel, ber ftciltb ; Slov. nepfitel; Sorab. i. nepżcczel ; Sorub. winik, (oh. Winien, winowajca); Carn. sovra-shnek, (cf. wróg); Vind. neperjatelneperjasnik, sou-rashnik , fupernik , sovrashnik ; Croat. nepriatel ; Turc. Slav. dùsemanin; Slav. nepriateli; Hag. nćpriategl ; Bosn. nepriatcgl, nepriaznik, zlolvor; Hoss. HenpinTC.ib, hg-4pyr^, Bpat”b, npa^cÔHHKTi, 3.104b îi (cf złodziej), cy-nocTaîb, conocîHTb ; Eccl. npoTHBOÔopHHMi, nponiBO-óopcTBOBaTejib. Nieprzyjacielem być Hoss. BpajK40Barb. Arystoteles spytany, co jest przyjaciel? odpowiedział, jedna dusza w dwóch ciałach przemieszkiwająca. Pilch. Sen. list. 302, .(oh. Jednoduszny). Przyjaciela ty ztąd poznasz prawego, Jeśli miłuje ciebie, nie co twego. Cn. Ad. 962. Sam tylko dobry człowiek dobremu jest przyjacielem, a zły ani dobremu, ani złemu kiedy z serca przyjacielem będzie. Birk. o Exorb. 13. Żyj mój Szymonie, o ty jeden z wielu Szczery, poczciwy, dawny przyjacielu! Kniaź. Poez. 2, 234, Hoss. 4pyH<GKi, 4py-weneKi, 4pywnine. Przyjaciel wierny rzadki, drogi. Cn. Ad. 960. Umiej być przyjacielem, znajdziesz przyjaciela. Kras. Baj. 62. Dwaj, trzej wierni przyjaciele, Jedna dusza w różnym ciele. Cn. Ad. 218. Przyjaciel przytomny, lepszy niż brat odległy. Cn. Ad. 959. Przyjaciel

a przyjęliście mię. 1 Leop. Math. 25, 35. Pan tej wy- PRZYJACIKL , a, m. ; Boh. pritel, prjtel, dem prjteljcek ; spy, przyjąwszy nas, przez trzy dni łaskawie podejmował. ib. Ad. 28, 7. Gdyby kto na czas jakiego zacnego pana z jego sługami w dom przyjął, ten nie może Lyć zagospodarzą domu gościnnego rozumian, ale jedno ten, który przychodnie ustawicznie stawia i chowa.

110-

Szczerb. Sax. 142. Przyjmować kogo do domu swego, do łaski swojej , w opiekę swoje. Cn. Th. eilten in feilt fXtufl ». f. tu. cmfneljilien. ( Hoss. npieMbiuib przyjęte dziecię, cf. wyehowauiee). Przyjmować do schowania, in SÜcrtDrtljritng nehmen. W opiekuństwie potrzebna jest liczba p-zyjęcia i wydatku abo szacunku. Croick. Obr. 138. rachunek dochodu , przychodu, fêiitllrthnte. — In malam partem: Przechowywać u siebie, bet) fid; uevhchlctt. Tak to złodziej co przyjmuje, jak ten, co kradnie. Cn. Ad.

667. — Przyjmuję kupno wrócone, redhibeo. Cn. Th. luieber jitrfnf nehmen. Przyjmuję sługę. Cn. Th. einen 53e* bienten oufitepmeit. Przyjmuję służbę u kogo * przystaję do pana, in ©teufte treten, ©teufte aunehmen. *Przyimujç żołnierza, popisuję żołnierża. Cn. Th. enrotliren. Miejskie przyjąć, ob. Miejskie » mieszczaninem zostać, ba$

93nrgerred)t ntttteptnctt. Przyjąć kogo do miasta, mieszczaninem uczynić. Cn. Th. gum Bürger machen, annehmen.—

Przyjmować świętości, sakrament, ba£ Sacrament cmpfatt* gen. Z świątobliwością ma być małżeństwo przyjmowane. Karnk. Kat. 288. Pierwsi chrześcianie naprzód się bawili modlitwą, potym przyjmowaniem tego najświętszego chleba. W. Post. W. 231. — Krnotr z tym, którego na chrzcie przyjmuje, powinowactwo zaciąga. Karnk. Kat 128. którego do chrztu trzyma, bett er jnr ïattfe fldlt;

Eccl. B03npißM,iio OTpo<*a do krztu trzymam ; B03npHC-mhhki, nf) mc Mi, u u in., KpecTHMH otciub ociec chrzesny;

B03»picHHHua, npiii€iibHiii|a, MaTb KpecTHaa matka chrze-

PRZYJACIEL.

PRZY J ACI ELI Ć - PRZYJACIELSKI. 639

stoi za dzieci, za potomstwo, za powinowate. Cn. Ad. 960. Przyjaciela zawsze trzeba Każdemu, jak wody, chleba. ib. 963. Przyjaciela sobie szanuj, A z niego lekce nie żartuj. Cn. Ad. 962. Przyjaciel dobry, który dogodzi Nie dalej, jedno póki się godzi. Cn. Ad. 957. Prawdę nad przyjaciela przekładaj, ib. ( amicus Plato, arnica veritas). Przyjaciel jest, co prawdę mówi, nie co pochlebia, ib. 958. Pochlebca nie może być dobrym przyjacielem, ib. Przyjaciela jawnie chwal, tajemnie napominaj. Cn. Ad. 962. Przyjaciela napomnij, Gdy przy-stojności zapomni, ib. Przyjaciel do przyjaciela zalet nie potrzebuje. Cn. Ad. 957. Przyjaciel do przyjaciela idzie choć nie zaproszony. Cn. Ad. 957. Przyjaciela bacznie obieraj, A obrawszy mocno trzymaj, ib. 961. Dla przyjaciela nowego, Nie opuszczaj starego. Rys. Ad. 10. (Slov. śtari pratel najlepsi; Croat. jaycze od jedne vure, kruh od jednoga dneva., priatel od trideszet lét, jeszu tri dobra dugovanya» jajko jednogodzinne , chlćb jedno-dzienny, przyjaciel trzydziestoletni, są trzy dobre rzeczy ; cf. korzec soli z kim zjeść). Przyjaciela w nieszczęściu nie'odstępuj, ale ratuj. Cn. Ad. 963. (Croat. Chloveku je veksa tóga, Kad ù saloszti ne ma druga ; Ki u sa-' loszti druga ima, Boli mu sze pól odnima * człowiekowi większa bieda, gdy w żalu nie ma przyjaciela ; kto w żalu ma przyjaciela, bólu połowa mu ubywa). Przyjacielowi zawsze dogadzaj, By iw północy k niemu wychadzaj. Cn. Ad. 966. Przyjaciół wiele mieć nie szkodzi, Jeśliże nie ten, ów ci dogodzi, ib. 968. przyjaciół wiele, bogactw wiele, (oppos. przyjaźń wielkiej liczby nie lubi). Przyjaciel ludzi, ber SDîeitfdienfreimb; Boh. lidomil. Przyjacielem bądź w miarę, bo gdy się wylejesz, Możesz się raz ucieszyć, dziesięć przybolejesz. Cn. Ad. 965. Przyjaciół wnet dość nabędziesz , Jeśli nic nie brać, wiele dawać będziesz. Cn. Ad. 968. Przyjaciele za szczęściem idą, Póki komu szczęście płuży, Przyjaciół mu wiele służy; Szczęście ustało, przyjaciół mało. Cn. Ad. 964. (donec eris felix, multos numerabis amicos). Szczęśliwy człowiek, nie wie kto przyjaciel jego. Bardz. Luk. 127. Gdzie złe przypadki, Tara przyjaciel rzadki. Rys. Ad. 15. (komu się noga powinie i najmilszy go pominie). Przyjaciel, nieszczery obłudny, słowny. Cn, Ad. 958. Przyjaciel fałszywy w nieszczęściu odbieźy. ib. Przygoda pewna przyjaciół i nieprzyjaciół próba. Cn. Ad. 954. (nieszczęście pokazuje , kio prawdziwie miłuje). Przyjaciel chlebowy, stołowy, niepewny. Cn, Ad. 956. Przyjaciela chlćb dostanie, lecz taki prędko usianie, ib. Stołowy przyjaciel, jak mucha, najadłszy się precz odleci. Burl. Ao. O to się pan ma z pilnością starać, aby rozeznał, którzy by prawdziwi jego przyjaciele byli, aktorzy nie z chuci, jedno aby się najedli i napili, obyczajem pasigebów miłują. Kosz. Lor. 46 b, ( ob. Pasorzyt, pasibrzuch, ‘nabzdyżyw, pochlebca). Przyjaciele kuchenni albo garncowi, wszystkiego się dla brzuchów swych radzi podejmują, ib. 47. Pan bóg a mieszek, to przyjaciel prawy, A ludzka przyjaźń tylko dla zabawy. Rys. Ad. 53. Jag. Gr. B A. Byle mieszek był blizko , przyjaciel przybędzie. Jag. Gr. A 2. Żaden człek bez przyjaciela

i nieprzyjaciela nie'znajduje się. Star. Zad. A A b. Cnota ma zawsze swoich nieprzyjaciół. Boh. Kom. 3, 327. Grzech śmiertelny jest ludzkim nieprzyjacielem. Kulig. Her. 34. Nie stój przed obliczem tego, co rad potwarza, aby nie siadł jako nieprzyjaciel przeciw ustom twoim. 3 Leop. Syr. 8, 14. (jako zdradnik. 1 Leop.). Najpo-dlejszego nieprzyjaciela, nie trzeba lekce ważyć. Rys. Ad. 47. Nieprzyjacielowi nigdy nie wierz. ib. 46. 1 w nieprzyjacielu godna chwały cnota. Pot. Pocz. 666. Cnoty w nieprzyjacielu chwalimy. Zegl. Ad. 38. Bazyli ś. wielkim był nieprzyjacielem Aryańskięj nauce i innym sektom. Sk. Żyw. 1, 8. Przy boku królewskim ci siedzieć mają, którzy są przyjacielmi cnocie, uczciwości, wstydowi; a nieprzyjaciele morderzom , gwałtownikom. Gorn. Dz. 74. Zły nieprzyjaciel, wróg, szatan i t. d., ber Bö» fc getttb. Tak bardzo ją pchnął w on ogień zły nieprzyjaciel , iż głową w węgle uderzywszy, donicę rozbiła. Wys. Kat. i 39. — §. Przyjaciel gościnny, ©ajłfmtltb, od gościny, u którego gościną stawam, abo on u mnie, hospes. Cn. Th. Przyjaciel możny, który podlejszego w przyjaźń, obronę przyjmuje, patronus. Cn. Th. Przyjaciel przypowiedziany, dla obrony przyjęty, abo dobrodziejstwy, obowiązany; podpadły pod kogo, cliens. Cn. Th., ob. Opiekalniak. — §.2) Przyjaciel, powinowaty, krewny. Cn. Th., ber Slutëfreunb. Sierocini przyjaciele, t. j. matka, stara matka, i każda białogłowa krewna i powinowata. Groick. Obr. 292. Gorn. Sen. 34. — §. 3) Przyjaciel, herb-, serce ludzkie na misie, z lewego boku z góry na dół strzałą przeszyte; na hełmie pięć piór strusich. Europ. 5, 42, etn SBappeit. PRZYJACIELIĆ się z kim, oh. Przyjaźnić. TRZYJACIELOBÓJSTWO; ^ Eccl. 4pyroyo6ificTBO, Graec. qilaxron'a, greimbcêmorb ; *Przy-jacielobójca, Eccl. 4pyroyóinua, Grace. <jpdoxtovoç, greint« beömörber; Eccl, 4pyroy6mcTByio, Graec. qiXomovm. ‘Przyjacielonienawistnik, Eccl. 4pyroHeHaBH4eiv&, greint« beśfyaffcr. PRZYJACIELSKI, a, ie; Boh. prâtelskÿ ; Slov. prjtelskÿ, pratèlski ; Sorab. 1. pżecżelne; Carn. perja-lelske; Vind. perjateln, perjasen ; Croat. priatelszki; Bosn. priateglski ; Slav. priateljski ; Rag. prialeglski ; Ross, npi-HTejibCKiH, 4pyroBB, 4py>KHbiiî, 4py?KecHiît, 4py*ecTBeH-Hbifl ; Eccl. co4pya*CHbiH, co4py*ecTBeHHbiM, co4pyæeÔHbiH, C04py?KHbiîl; do przyjaciela lub przyjaciół należący, greint« beôgrettitbe * ; opposit. nieprzyjacielski, geitibeè*, gern» be*; Slov. nepritelskÿ ; Sorab. \. nepzeclelski; Carn. sovrash; Vind. sourasben , fupern, neperjatlju, neperja-sen; Croat. nepriatelszki ; Bosn, nepriateglski ; Rag. ne-priateglski ; Ross. HenpiflTe.ibciÛH, ue4pyroB,b, He4py-îKHbin, cynocraTCKiii, conoeiaTbCHÎH, Bpa>K4eÔHWH, Bpa-jKeciiiîî ; Ecci, opawin, npoTHBoCopHbiîî, npoTHBo6op-CTBCHUbiH. Przyjacielskie rzeczy wszystkie spólne. Cn. Ad. 967. Przyjacielska posługa nadgrody nie potrzebuje. ib. 966. Przyjacielski gniew krótki, ib. Przyjacielskie wady znaj, a małe przebaczaj, ib. — g. Przyjacielski, przyjaźliwy, przyjazny, sprzyjający; freUitbfdjfiftlldj, geneigt, giinftig. Przyjacielskie, przyjacielsko « po przyjacielsku aduerb., ouf eine .frctinbfdtaftltcfye 2Irt, freunbfôaftlt# ; Slov. prizniwy, pratèlski, po pratelski; Boh. pratelsky; Vind.

perjałeln, perjasen ; Croat. priazlyiv ; Dal. lyubeznivo ; Ross.    nepriatelicza ; \ind. sourashniza, luperniza ; Ross. He-

n04ymeBH0, iioóobho , 4io6e3HO; Eccl. aroóesirfc. Łaska-    npiaTeitHHixa, cynocTaTKa, Bpa^eÓHHua, 3i04iHKa, (cf.

wie do niego i przyjacielsko mówił. Birk. Dom. 93. Przy-    złodziejka). *PRZYJACIOŁOLUBNY ; Eccl. 4pyro4K)ÓH-

jacielskie go i towarzysko u siebie zatrzymywał. Warg.    bhh ; Subst. 4pyro.iio6ie.

Wal. 152. Wszedłszy wrzkomo przyjacielskie do Syryi.... PRZYJADAĆ się, ob. Przyjeść się.

Radź. 1 Mach. 11, 2. Uczciwie go przyjął, i bardzo PRZYJARZMIĆ cz. dok., jarzmem przyciskać, mit bent przyjacielskie częstował. Baz. Sk. Przyjacielskie pana na- bebrütfett, cf. podjarzmić; Vind. perjarmati; Croat. prikle-pominali. Kosz. Lor. 48. Pod płaszczem przyjaźni poste- plyem , priklepnulszem.

powała sobie po nieprzyjacielsku naprzeciw niego. N. PRZYJAŚNIEJSZY, a, e, sublucidus. Mącz., fiu wenig Pam. 4, 120. Arabowie i chrześcianie nieprzyjacielsko    ltd)t, feeK.

między sobą żyją. Warg. Radź. 35. Nieprzyjacielskie się PRZYJAZD, u, m. ; Boh. prjgezd ; Ross. npii34'& ; przyby-ze mną obchodzi. Radź. Job. 16, 9. Nieprzyjacielsko go    cie jazdą, bte 21ttfunft (Jll SBflgen ober gu ^ferbe). Cztery

traktuje. Pot. Zac. 66. Nieprzyjacielskie czyń z Midyanity,    bramy od pola, z przyjazdu od Polski. Star. Dtu. 10.

od Adryanopola. ib. 2.

PRZYJAŹLIWY, PRZYJAZNY, SPftZYJAŹLIWY, SPRZYJA-ZNY, a, e ; Boh. et Slov. prjzniwÿ ; Carn. perjâsn, per-jasniv; Vind. priasniu, perasen, perjateln, perjasliu, perjatliu, prijatlou, priasen , prijasen; Croat. priazlyiv; Rag. priazgliv, priazan, priaatni ; Ross. npifl3neHHUM, (ua-ronpiflTHbitt, 4py*ejK)6HBbiH, 4py*eJio6nbiH, hojjoóobhbih, 6jaronpia3HeHHbiM, aacKOBb; Eccl. npia3HeHHbi&, npiaT-CTByeMMH; sprzyjający, przyjacielski, życzliwy; freuttbfc^afb 11^, geneigt, gemogen. Lepiej o przyjaźliwych, niżeli o nienawistnych rzeczach mówić. Warg. Wal. 164. Pasterzom przyjaźliwy brytan. Petr. Hor. 2, 0 2 b. Wiatry przyjazne lub przeciwne. Mon. 70, 806. (pomyślne, powiewne). Najbardziej mu był nieprzyjaźliwy. Past. Fid. 313. Cudzoziemców nieprzyjaźliwie przyjmowali. Radź. Sap. 19, 14. Mąż sprzyjaźliwy przyłącza k sobie przyjacioły. Budn. Prov. 18, 24. Ta Rzplta źle jest postanowiona, w której stany nie są sobie sprzyjaźliwe. Gorn. Wł. C 3 b. O wdzięczna lutni i mnie sprzyjaźliwą Bądź, gdy cię wzywam. J. Kchan. Dz. 253. PRZYJAZNOŚĆ, ści, z., przyjacielska przychylność, ftmmbfdjflftlidjfett, ©eneigtfjeit ; Vind. perjasnost, perjaslivost, perludnost, radlivost, lublivost, dopadlivost; Carn. perjasnost; Ross. npia3HeHHOCTb. Dobrodziejstwo i przyjazność, nie fałsz, ani kłamstwo, im odpłacił. Hrbst. Nauk. 14. Przypatrz się nieprzyjaźności dyabelskiej przeciw wiernym. Bial Post. 247. (nienawiści). PRZYJAŹŃ, i, i. ; Boh. pratelstwj; (Boh. et Slov. pfjzen, laska favor, łaska); Sorab. 2. pschijafn ; Carn. perjatlostvu ; Vind. perjasen , priasn, perjasnost; Croat. priatelsztvo, priàzen, priaznoszt; Hung. baratsśg, (cf. braterstwo); Rag. pria— teglstvo, priazan, priaznos ; Bosn. priateglstvo. priaz, millost gralia\ Ross. npia3Hb, ÓjaronpiaTdBO, óiaronpi-BTHOCTb, 4py5KÓa, 4py*eCTB0, .tJOÓHTCJbCTBO ; Eccl. CbApoy-sKbCTKO [societas 2J, c04pyHt6a,‘ jioÔHMHqecTBO, jioóhm-ctbo, MOÓAeme', sprzyjanie, przyjacielstwo, zachowanie dobre z kim, nakładanie poufałe, bie $reunbfd)aft; oppos. nieprzyjaźń , bte geittbfdjaft; Rag. nepriazan, nepriateglstvo; Carn. naperjasnost, sovrashtvu ; Vind. sourastvo , sovrastvo, sourashtvu, sourashenje, obsourashba, obsou-rashtvu ; Ross. ite4py>K0a , Bpaw4a, Bpaa«4e6HOCTb , pa3-paTbe, (cf. rozbrat). Przyjaźń, jest to taka cnota, która nie mieszka, jedno miedzy dobremi. Birk, o Exorb. 13. Z dobroci wypływa przyjaźń, która interes cudzy w nasz

i pobij ich, ponieważ i oni nieprzyjacielskie z wami czy-    Góra w końcu miasta od północnej strony, z przyjazdu

nili. Budn. Num. 25, 17. Ross. Bpa*4e6HimaTb. PRZY-JAC1ELSTWO, a, n., związek przyjacielski, przyjaźń;

Boh. pratelstwj; Slov. prjtelstwj ; Sorab. 1. pżecżelstwo, pażcżelstwo ; Vind. perjatelnost, perjatelslvo ; Croat. pria— telztvo, priatelsztvo ; Slav. priateljstvo ; Dal. priatelysstvo ;

Hung. baratsóg, (cf. braterstwo); Eccl. npiaTCTBO ; Ross.

4py>KÖa, (cf. drużba, drużyna); §. 1) bte grambfcfyaft ; opposit. nieprzyjacielstwo, bte fteinbfdÏKlft ; Slov. nepïitel-stwj ; Sorab. 1. nepżiczelnofcż ; Vind. neperjatlivost, ne-perjasnost, neperjaslivost, sovrastvo; Croat. nepriatel-sztvo; Rag. nepriateglstvo, nepriazan ; Bosn. nepriategl-stvo; Ross. Bpa>K4e6cTBO; Eccl. npoTHBOÔopcTBie. Jeśli chcesz z każdym żyć w szczerym przyjacielstwie, Wnet cię zdrada spotka , wzgardzą cię w ubóstwie. Stryjk. Gon.

Y. Przyjacielstwo wielkiej liczby nie lubi. Cn. Ad. 968.

Z przyjaciółmi swemi chowali nieodmiennie przyjacielstwo.

1 Leop. 1 Math. 8, 12. Przyjacielstwo zachowywywa cnota.

Eraz. Ob. h. Jeśli się wystrzegasz z ludźmi towarzystwa, zewsząd pełno, sam nie wzwiesz, masz nieprzyjacielstwa.

Stryjk. Gon. Y. Posłał im upominek na znak przyjaciel-stwa i spólnego przymierzenia. Stryjk. 89. Uczyń ze mną przyjacielstwo. VV. 2 Reg. 3, 12. Przyjacielstwo z kim przyjąć, sprzyjaźnić się, stać się komu przyjacielem. Cn.

Th. ftreunbfdjflft errieten. Przyjechali posłowie od 'Carza Tatarskiego, a wzięli wieczne przyjacielstwo z królem Olbrachtem. Biel. Św. 257. (przymierze). Przyjacielstwo przy-powiedziane, clientela. Cn. Th. Przyjacielstwo gościnne, zachowanie w gościnie, hospitium. ib. — §. 2) Coilect.

Przyjacielstwo ; Boh. pratelstwo, pratelstwj * przyjaciele , bie ftreuttbe. Domestici, przyjaciele, przyjacielstwo.

Macz. Przyjacielstwo nie z szczęścia , ale z nieszczęścia po-znawamy. Petr. Ek. 84. Małe przyjacielstwo, exiguae ami-corum copiae. Macz. PRZYJACIÓŁKA, i, z. ; Boh. pri— telkyné, prjtelkynć ; Slov. prjtelkiné , prjzniwa ; Sorab. 1. pżecżelnicza ; Sorab. 2. pschijaschelniza ; Carn. perjatleza ;

Vind. perjatelza, perjasniza, lubleniza, lublenka ; Croat. priatelicza ; Slav. priatélijca ; Dal. lyuba , (cf. luba); Bosn. priateglięa ; Rag. priateglizza ; Ross. npiaieJbHHua , 6ja-ronpiaiejbHHua; Eccl. 4pyrtiHH; sprzyjająca komu, bte Sreuttbtmt, gute ftmmbtmt oott jentattbeit. Na biesiadach rozwaleni u stołu z podlebocznemi przyjaciółkami. Rag. Cyc.

39. (Graec. sraięa). Nieprzyjaciółka, bte ^etrtbtnrt ^ Rag. nepriategliza; Bosn. nepriategliça; Slav. nepriatelica ; Croat.

przeistacza. N. Pam. 24, 326. Między ziemi zła przy-    neunter, $lnne|jmer. Ty, Panie,    przyjęciel mój, susceptor.

jaźń, nietrwała, fałszywa. Jabl. Tel. 484. Nie ze wszyst-    Wróbl. 5. not. «t. j. przyjmujący w swą obronę. » ib. 424.

kiemi trzeba w przyjaźń zachodzić. Falib. F. Nim kto za- ‘PRZYJEDNOCZYĆ cz. dok., jednocząc przyłączyć, wcielić, bierze z kim przyjaźń, powinien się długo namyślać ; ale    ju etnmS mtt etnoerletkn ; (Boh.    prigednati insvper compa-

zabrawszy, powinien otworzyście z przyjacielem postępo-    rare). Przez chrzest jesteśmy    panu przyjednoczeni. Rej.

wać. Pilch. Sen. list. 4 4.    Każda przyjaźń nic nie wadzi.    Post. T 4,    3. Ta    święta światłość nas przyjednoczyła ku

Rys. Ad. 22. Najmniejsza    przyjaźń nie zawadzi, ib. 47.    bogu przez    wiarę, przejednawszy nam on srogi gniew je-

Przyjaźń się tam mocną staje, Gdzie podobne obyczaje. go. ib. C 4.

Cn. Ad. 969. Uściskajmy się, i zacznijmy dawną przy- PRZYJEMKA, i, z’., ziele, silaus, oenanthe aguatica, jaźń prowadzić. Teat. 34,    24. Towarzyszki jej, z któ-    blunte. Syr.    744.    SBafferftltpenbel. PRZYJEMNOŚĆ, ści, i. ;

remi przyjaźń chowała....    Star. Dw. 46. — §. Przybrał    Boh. prjgemnost,    pfiwétliwost; (gemnost pojętność); Slov.

pngemnost, prjwetliwmst; Carn. perjętnost; Sorab. 4. ra-nofcż, fwodkomernofcż ; Vind. perjetlivost, dopadlivost (cf. przypaść komu), lublivost, radlivost, perjaslivost, lubesnivost; Croat. vugödnoszt, (cf. wygodność); Ross. npiaTHOCTb, öjaroatnie, 6üarai®noTa, 6jaro4arb, yMHJib-HOCTb, caa40CTb, (cf. słodycz; ; wdzięczność, bte Slnne^m* li#feit, Slnntuf^. Wdzięk przymiot ciała, przyjemność rozumu i duszy; wdzięki wzrastają bez dołożenia się naszego , przyjemność rodzi się z ciągłego usiłowania w kształceniu umysłu; wdzięki są znikomą ozdobą, przyjemność do grobu zostaje. Pam. Warsz. 4, 44. Przyjemność mniemam rzeczono od wdzięcznego przyjęcia. Petr. Et. 275. Przyjemność jest niejaka mierność w spólnym obcowaniu z ludźmi, ciągnąc do upodobania się ludziom przystojnego, z któremi mamv sprawę, bądź rozmowę. Petr. Et. 276. PRZYJEMNY, a, e . PRZYJEMNIUCHNY intensiv., PRZYJEMNIE, PRZYJEMN1UCHNO adverb. ; Boh. et Slov. pfjgemnÿ, pfjwetiwy, (Boh. gernny pojętny), (Slov. prjgemny amabilis, spaniły amoenus, cf. wspaniały); Sorab. 4. rané, (w-odkomernć ; Carn. perjętn, perlizhn, oblizhne, lizhne (cf. lice, oblicze, śliczny), ushezh, (cf. wdzięczny); Vind. perjeten, lub, perjasliu, dopadliu,.pria— tlau, priateu (ob. Przyjazny), radliu (ob. Rad), (primłiu » chwytny, przyjmujący); Croat. prietliv (acceptabiiis *przy-jętny), vugoden, (cf. wygodny, cf. ugodzić); Rag. prijm-gljen, priantni, (primgliv, priantni accipiendus) ; Bosn. primgljen, drag (ob. Drogi), mio (ob. Miły), ugodan; Slav. plemenit (cf. plemię), ugodou, ugodno; Ross. npi-HTHMM, (npieMHbiii od przyjmowania, npieMOUHbiii mający •być przyjmowanym), öaarojrfemibiii, cjia40CTiibiH, miuhm, MMb, yMinibiibiil, yMHJbHO, HpaBHO (cf. narów ; npaBHT-ca, noHpaBHTca przyjemnym być; Eccl. npiarejeHb, ko-TOpbiH cnocoóeHb npiiHarb uto obejmujący); wdzięczny» miły; augeueljm, onmutbtg. Kto przyjemniuchne śmiesze-czki Raz słyszał tej dziecineczki, Nic nie słyszał tak wdzięcznego. Groch. W. 354, Postać murzyna nieprzyje-Przyb. Luz. 4 52.

sobie w dożywotnią przyjaźń kanclerzankę koronną. Nies.

Kor. 4, 49. w małżeństwo, jur 6|)C. — §. Nieprzyjaźń wrodzona rzeczom niemym i nieczułym, antypatya. Cn.

U. PRZYJAŹNIĆ, PRZYJACIELIĆ sobie kogo , cz. dok., sprzyjaźnić, sprzyjacielić dok. ; Vind. sprijasnit, spreja-snit ; Ross. C4py»HTŁ, C04py*HTb ; zyskać sobie czyją przyjaźń, ft# einen junt ftreunbe ma#cn; (Croat. priatelń-jem familiärem vitam ago cum aliguo ; Ross. y4py5KHTB uhMB KOMy przyjaźń świadczyć komu), Masz tu przepisy, jak przyjaźnić sobie ludzie. Bals. Niedz. 4, 249. Król ten panów przyjaźnił sobie, urzędy rozdając .... Papr. W.

2 , 67. Cesarz, chcąc sobie Wenety sprzyjaźnić , dał ksią-żęciu ich za żonę córkę. Sk. Dz. 892. Kotlyusz sprzy-jaźniony z Augustem. Nar. Tac. 3, 74, (Eccl. C04py*e-CTBCHHbiH , c04pyjKe6HWH ; Slav. spriateljit « spokrewniony).

PRZYJAŹNIĆ się, sprzyjaźniać się z kim rec. niedok., sprzyjaźnić się , poprzyjaźnić się dok., przyjaźń , przyja-cielstwo przyjąć z kim, powziąć wzajemną przyjaźń, §reunbe mit einanber errieten; (Boh. spfateliti se, sprjzniti se ; Bosn. upriateglitise , spriateglitise ; Slav. priatelitise ;

Rag. spriategliltise, vpriâznitise, upriateglittise). Którzy mądrości szukają, z bogiem się sprzyjaźniają. Budn. Sap.

ucinim

7, 44. Sprzyjacielić się z kim, accedere amicitiam alicu-jus. Macz. Nie nazwałżebyś się szczęśliwym , gdybyś widział codziennie ludzi majętnych zprzyjaźniających się z tobą? Teat. 4 4, 422. Nasi chrześcianie się sprzyjacielili, i w sąsiedztwie mieszkają z ludźmi rozmaitych zabobonów będącemi. Gil. Post. 45, b. (Oppos. Bosn. snepriateglim, neprialeglja , unepriatfeglim inimico, snepriategli-tise, uciniti nepriateglstvo ; Rag. snepriateglittise, une-priateglittise * stać się nieprzyjacielem , poróżnić się; Vind.. obföurazhiti, pofourasbiti * nieprzyjaźnią dokuczać).

mna.

PRZYJECHAĆ, ‘PRZYJACHAĆ, przyjechał,/, przyjedzie, przyjadę med. dok., Przyjeżdżać niedok., Przyjeźdżywać czestl. ; Boh. prigeti, pfigjżdeti ; Slov. prigizditi ; Sorab. 4. pzîyedu; Ross. iipihxaTb, npib35KaTb; jazdą przybyć, stanąć gdzie, abo też przypłynąć; anfomnten, geritten, ge«

fahren fmnnten, ju Söaffer aiifoinmcn, anlangen. Jeden zna- PRZYJESC, przyjadl, przyje, przyjem cz. dok., Przyjadać czny człowiek przejeżdżał do dworu, i stanąwszy nie da- niedok.; Boh. prigjdati ; Sorab. 4. pżiyem; Ross. npiterb, leko od miasta, miał tego dnia wjazd swój odprawować. npi4>4aTb; przygryźć, gryząc, jedząc przytrzeć, wytrzeć; Lub. Roz. 240. Do brata przyjeżdżają na nawiedziny. Star.    bur# Meißen aber ^reffen akuten,    nuême^en,    außbetflen.

Dw. 48. Spiesznie pojeżdżali, aż pod mury same przy-    Szkapa ta kły sobie przyjadła. Klon.    Wor. 49.    Źrzebco-

jechali. P. Kchan. Orl. 4, 433. Gdym przyjeżdżywał....    wi w zęby zagląda, jeśli już zronił,    albo jeśli je przyjadł,

Sak Persp. 20.    lata mu liczy. Rej. Zw. 4 60 b. —    §. Recipr.    Przyjadad

PRZYJĘCIE, ob. Przyjąć. ‘PRZYJĘCIEL, a, m.; Boh. prj-    się jakiej potrawie, (cf. przypijać się czemu),    przyzwy-

gemce; Eccl. upieMHHKb, npiaiejb; przyjmiciel, ber Sluf* czajać się do niej. Wlod. consuetudo diuturna callum jam

81

Słownik Lindego wyd. 2. Tom IV.

stąpcie). I ‘przyszto* i opowiedziano królowi.... Radź. 2 Chroń. 20, 2; Gerund. perfecti, man füllt. Tam Epeje,

obduxit stomacho. Cn. Th. 461. przykładać jej się, ftd) an eine ©petfe genml/nen, burd) öfteres ©ffen fie gemofint werben. — Fig. Przyjadać się czemu * nakładać się czego,    Ftyowie, Lokry i Beoty, I w długich szatach przyszłe z

Ionii ; distng. przyszły futurus). Dwojakie ‘przyiście syna bożego, jedno gdy człowiekiem się stał, drugie, kiedy ‘przyidzie świat sądzić. Karnk. Kat. 57. bte SInfunft ©I/rtftt, (cf. adwent). Pod ten czas, gdy bracia do Bononii przy-chadzali.... Birk. Dom. 53. (przybliżali się, bafte.ftd) nćb Werten , annäf/crten). Przychodzi morze (oppos. odchodzi) , burzy się. Cn. Th. 869. bte ©ee ftctgt, CÖ tff $lutl/. Morskie burzenie, przychodzenie, podnoszenie. Cn. Th. 425. bte $lutl/. Państwo popa Jana, nie przychodzi do Oceanu, ale graniczy z następnemi państwy pomorskiemi. Boler. 251. (nie przystępuje, przytyka, przypiera). Przychodząc ku historyi dzisiejszej.... Rej. Post. S s 4. przystępując, baju fdjretten. W więzieniu był a wyście często przychadzali. Prot. Jal. 6. (odwiedzali, nawiedzali go, tfir fatnet tl/n befud/cn). — §. Latius vario modo: Przyjść, fommen. Z ust twoich do uszu moich myśl twoja do mnie przyszła. Sk. Dz. 1036. Zkąd ci to do głowy przyszło? Teat. 52. d, 317. wte tft btr ba3 entgefalkn, tu bett ©tnn gefommen? Usiądźmy u tego stołu, może ci co prędzej do głowy przyjdzie. Teat. 54. b, 52. Tak mi to przyszło do głowy, napisać coś dla mojej rozrywki. Teat. 34. b, F 2. Najlepiej mówić, co ci w ten czas na myśl przyjdzie. Teat. 9. b , 87. maê btr entfallen totrb. Przychodzi mi na pamięć » wspominam sobie, eê fällt mtr ein, id) erinnere mid). Cn. Th. 869. — Prośba do snu, który żadną miarą przyjść nie chce. Zab. 14, 119. ber ©d)laf mili nid/t fommen. Naprzód cię cudzoziemskim językiem mówić uczyła, mniemając, iż ojczysty język sam z czasem przyjdzie. Kras. Pod. 2, 47. bte Ś)?utterfprad/e nńrb fd)on OOlt felbft fommen. Przychodził post wielki. Birk. Dom. 70. przybliżał się, nadchodził; bte gaftcit riteft 1/eratt, ttä» fiert ftd). Azaż nie wiesz, że dzień piętnasty przyszedł? on na to: azaż nie wiesz, że jeszcze nie przeszedł? Warg. Wal. 282, Już słońce wybiegało między nocy obie, Jak tę, co minęła, tak tę, co przychadzała, I w równi między niemi już stało bez mała. Olw. Ow. 398. (blizko południa było). Złe przychodzi prędko, a odchodzi po mału. Teat. 22, 13. Bóg myśli nasze z daleka rozumie, nim się staną; poziera na potrzeby nasze, nim ‘przyidą. Pociej. 563. — Im większe na człowieka przypadki przychodzą , tym bardziej boga prosić. Karnk. Kat. 444. (przypadają, fc ntel/r UnglücfäfäUe über einen fommen). Mało co pośpisz, mało co podrzemiesz, . alić ‘przyidzie na cię jakoby podróżny niedostatek, a ubóstwo jakoby zbrojny. 1 Leop. Prov. 6, 9. (napadnie cię, opadnie). Slov. Pride na psa mróz; veniet tempus, ubi senties: prlsel na psa mróz ; sentit jam, propter quod alium irrisit.. Przychodzi mi tyle z majętności » tyle mam przychodu, tyle biorę. Cn. Th. id) befomme fo »tel, 1żabę fo otel (Stnfommett, (Etnfunfte oon btefem ©Ute. Skończyła się wojna, a z niej tyle tylko przyszło Niemcom, że się pod Eugeniuszem w służbie wojennej wyćwiczyli. N. Pam. 3, 292. (to tylko z nićj mieli, ten pożytek odnieśli). Go ci z tego przyjdzie ? maS

642

PRZYJĘTY - PRZYJŚĆ.

PRZYJ

ć.

przywykać czemu, wkładać się w co, zwyczaić się do    Ionii roty. Dmoch. II. 2, 29. (które przyszły, przybyłe z

czego, wyknąć czego. Cn. Th. 461. etroatl nad) unb nad) gerooljnt werben.— §. Passive: Przyjadą się co ; Roh. pre-gidase; Ross. npiicncH, npi^aTbca, częstym jedzeniem obmierznie co, przykrzy się, cS wirb etwaS (burd) öfteres (SfTen) JUttt ©fei. (Bosn. prijistise mangiar troppo). — Pr. et fig. 1 najprzedniejszy przysmak często się przyjadą.

Hor. Sat. 254. Mało jedz, nie przeje się. Cn. Ad. 475.

(mało się nie sprzykrzy). Wszystko się przeje na świecie.

Teat. 22. c, 69. Ćn. Ad. 969. (man befömmt aUcS fait).

Najlepsza rzecz częstym używaniem przeje się. Fredr. Ad.

117. zawsze jedno sprzykrzy się, ustawiczność i miłe rzeczy hydzi ; odmiana rzeczy słodzi; przeplatać cudniej, milej). Teat. 6, 133. Piętnaście lat żyć z sobą! nie wczorajsze stadło, Wszystko jedno a jedno, w reszcie się przyjadło. Zabi. Amf. 37 ; (Ross. nprfeAUHBUh Co się łatwo przyje, w jedzeniu obmierznie). — §. Aliter: Przy* jeść się komu * dać mu się w znaki, dokuczyć mu, ciężyć go; einem jufejjen, tl/m fd)wer fallen, überläfttg werben.

Powściągnij nogi twe od domu bliźniego twego, byś mu się kiedy nie przyjadł, tak, żeby cię miał w nienawiści.

1 Leop. Prov. 25, 17. Prosili króla, żeby tej wojnie, która się im już przvjada, koniec uczynił. Biel. 392.

PRZYJĘTY, ob. Przyjąć"

PRZYJEŻDŻAĆ, ob. Przyjechać. PRZYJEŻDŻY, a, e; Ross. npÜ35Kiö, Hab3)KiH; przyjeżdżający, przybyły, podróżny; ein fremb angcfommncr, ein ffietfenber. Cudzoziemcy, przy-jeżdże i jakimkolwiek obyczajem przybyłe ludzie, tymże prawem mają być sądzone. Stat. Lit. 1.

PRZYJŚĆ, *PRŻY1ŚĆ, przyszedł, przyszła, /. przyjdzie, *przy-idzie, przyjdę, ‘przyidę med. dok., Przychodzić niedoli., Przy-chadzać frequ.\ (Boh. prigjti, priśel, prigdu, prichazeti, prjchod ; Slov. priglst, prichazym ; Sorab. 2. pschisch, pschihisch ; Sorab. 1. pschinhdu, pschindżem, pżindu, pżidżem, pżindżem, pżindu, pzekhadżam, pżikhadżuyu , pżichadżam , pżikhad ; Carn. pridti,' pridem , perhajam , prihod, perhod ; Vind. priti, priet, napriti, fempriti, pridem, prifhel, perhajati, prihot, prifhestje, fempritje ;

Croat. priti, prihajam; Dal. priti, prichi, prihodim, po-sazchije, dosasstye; Bosn. priti, pricchi, docchi ( ob.

Dojść), doscjastje, (dojście); Rag. prîti, prîcni, prihodim, priscjastje; Slav. dóchi; Ross. npnrni, npHXOAtm», npit-xamuBaTb, nptmiecTBie ; Eccl. r.i.mmnc, ob. Wnijście);» idąc przybliżyć się, stanąć gdzie ; fommen, gegangen font» men, ju ftußc fommen, anfommen, rcol/fn fommen. Idźże sobie, zkądeś przyszedł. Teat. 25. c, 7. gel/, mol/er bu gefommen btft. Świat dziwowisko, życie podróż ; przyszedłeś, widziałeś, poszedłeś. Zab. 7, 212. Koss. Narodzić się nie jest nic innego, tylko przyjść na świat. Salin. 2,

96. Kto nie wczas przychodzi, sam sobie szkodzi; Slov. kdo neskoro chodi, sóm sebe śkodi ; sero venientibus os~ sa. Przyszedłszy, odszedł, ni padłszy, ni siadłszy. Cn. Ad.

896. (po ogień przyszedł, miejsca nie zagrzał). ‘Przyidź-cie sam, błogosławieni ojca mego. Sk. Kaz. 6. (przy-

p*

CC

ESI

>*

c_

(73.

Cl,

CC

ESI

C/3.

05

łO

wirb bir bacon tyerauSfommen ? Za pracą wszystko nam na ziemi -przychodzi. Karp. 4, 36. (bez prace nie będą kołacze, pracą wszystkiego dosięgniemy). Drzewo, co upadnie do dworu sąsiadowego, sąsiadowi ‘przyidzie. Sax. Art. 41. przypadnie, e$ wirb tym gu îtyetl, fällt tym gu. Wam, jeśli zwyciężymy, ma wszystek łup ‘przyiść. Stryjk. 251. Zkądby to złe rozpocząć, które z Szwedzkiej strony naprzód przyszło. Tward. Wl 177. wynikło, wszczęło się; b«3 Hebel, baś eon bort tyerfam, tyerrütyrte. Przychodzi co do dziedzica, transit. Cn. 7h. eê getyt an ttytt über, fommt auf tytt, feint auf ityn. Przyszło na me ręce, do mych rąk przyszło. Cn. Th. ift in meine Ipänbc gefom* men, gefaben, gerattyeu. Na biskupi sąd przychodzili. Sk. Dz. 853. (wypadało im sądzić się u biskupa). Przychodzę ku swemu, do swego » odzyskuję, tety fomme mteber gn bem SOîetntgen. Kiedy się człowiek nieszczęśliwym urodził, do niczego nigdy przyjść nie można. Teat. 17. b,

21. gn nictytS fommen, e§ gu ntttyiê bringen; Croat. doba-vitisze, (cf. nabawić się). Opisanie jakim sposobem bogaty człowiek przyszedł do majątku. Pam. 84, 415. (zbo-gacił się). Pochwy uskoczyły na drugą stronę, i gdy chciał 'przyiść do szabli prawą ręką, nie mógł. Warg. Cez. 117. dobyć, er fonnte nictyt mit ber rectyten £anb baju fommen. Amurat, przyszedłszy na miejsce ojcowskie za Cesarza, braci udawić kazał. Fur. Uw. F 4. (nastąpiwszy). Trudno, aby to do końca dobrego przyszło, co ze złego początku wyszło. Gród. Dis. S 4 b. (żeby dobry koniec wzięło, baß e8 gu einem guten (Enbe fäme, ein gutes (Enbe nätyme). — Przychodzić do siebie, k sobie, po bojażni, spaniu, zapamiętaniu « przytomność odbierać, pokrzepiać

się ; mieber gu ficty felbft fommen, fid) gegenwärtig werben, bie ©egenmart wieber "ertyalten; Slav. osvistiti se; \ind. k’ febi prili, reshivetife ; Poss. onyBCTBOBaTtca, ouyHyTbca, OMHyTŁca, oópa3yMHTbca, o6pa3yMaiiBaibca ; Eccl. bo-cnpa4aio, BOcnpaHaio , BOcnpaHOBenie. Zasmucony od rozumu odszedł, i ledwo kiedy do siebie przychodził. Sk. Dz. 570. Przychodzić k sobie po chorobie, wzmagać się; fitty ertyotylen natty einer Sranftyeit, gu ficty fommen. Kto się zaraz w początkach choroby kładzie, ten prędko przychodzi do siebie. Perz. Lek. 341. — Przychodzi k sobie wino; vina mutata restituuntur. Cn. Th. 869. ustoi się, ber 2Bein wirb wieber flar, fetyt ficty. — Przychodzić do rozumu , rozumu dorastać ; ^erftcnb befommen, gu SSerfian* be fommen. Nie jest już tak sprzeczny, przychodzi do rozumu. Teat. 7, 91. — Przyjść do lat, wyjść z mało-letności; gu Satyren fommen, ntünbig werben. Ociec dał mi wychowanie przystojne; a gdym do lat przyszedł, wsparcie twoje otworzyło mi wielkie pole. Kras. Pod. 2 , 27. — Aliter: Rachunek przychodzi * zgadza się, ratio constat. Macz. bie fRectynung trifft gu, fommt au8. — Przychodzić do ubóstwa, do nędzy * podupadać, in Slrmutty unb (Elenb »erfaHen, in 9?otty fommen. Przychodzić w pośmiech * być wyśmiewanym; iné ©eläetyter fallen, läctyerltcty werben, oerlactyt werben. — §. Przychodzić o co, o niesławę, o zdrowie etc. « przychodzić w niebezpieczeństwo co do sławy, zdrowia, nabawić się czego, narazić się na co, przyprawionym być o co ; ©efatyr laufen um etwas gu fommen, in etwaê gu fallen, ficty etwas gu gugietyen. Bolesław Łysy o ścisłość, o niedostatek, o mierziączkę ludzi swych, nawet o *zaszcie w głowę przyszedłszy, tułacz bezrozumny leda jako błąkał się. Krom. 258. Defectio a recta rationey przyjście o rozum. Mącz. Godni takiej nagrody ci, którzy służąc ojczyźnie, przyszli o zdrowie, o szkody. Star. Y ot. E 5. Nie życzyłbym tego żadnemu z was, aby który o ślepotę ‘przyiść miał. Gorn. Dw. 409. Obawiali się, żeby za tak surowym strofowaniem nie przyszedł o zafrasowanie. Wys. Aloj. 132. Lepiej wyznać nieumiejętność swoję, jak ‘przyiść o hańbę i lekkość. Gorn. Dw.

134. Za niebiegłością opiekunów Leszka, wojna przeciwko Słowakom o zaniedbanie przyszła. Krom. 52. — In bonam partem: Rzymianie o znamienitą dostojność, i potęgę przyszedłszy.... Krom. 3. — §. Przychodzić na co » pochodzić na co, barauf tytnauSfommen, ficty batytn menben. Na złośliwe pasierby przyszły dzieci moje. Biel. S. M. B.

4. Na to przyszedł, iż musiał rzemiosłem pożywdenia zarabiać. Biel. S. M. B 3. Czarci na jakieście sprosne osoby bestyalskie swoją pychą przyszli, iżeście się bogiem czynić chcieli? Sk. Źyw. 231. — Przychodzi komu na co * przymuszony jest do czego, e$ fommt mit dnem fo weit, baß er bieß unb jeneê muß, e$ fommt mit einem gu btefem unb jenem. Zal się tego boże, że panu naszemu na takowe sprawy w Litwie przyszło , na jakowe żadnemu królowi nigdy nie przychodziło, ani dali bóg ‘przyidzie. Orzech. Qu. 83. Przyjdzie podobno na to, iż co nieboszczyk zyskał, sukcesor utraci. Kras. Pod. 2, 53. Do tego przyjdzie, za czas już nie długi, Ze dla pałaców mieć nie będą pługi Pól do wyprawy. Zab. 2, 219. Czyż do tego już ma przychodzić, aby wszystkie ludzkości prawa przestępówać ? Siem. Cyc. 380. — §. Zkądże to tak nagle Wc Pani przyszedł ten wyjazd? Teat. 18, 79. zkąd wypada, co temu za niewola, za przyczyna? maê ift bic Śeranlaffung gu ber fo fetyleunigen 2Ibreife ?. Przychodzi mi żebrać, uciekać * z biedy wypada mi żebrać, nie zostaje mi jeno żebrać, nie ‘Iza jedno żebrać, muszę, przyciśnioriy jestem do żebrania; eê bleibt mir nictytS übrig als gu betteln, tety bin in bie fRotymenbigfett oerfeßt gu betteln. Mości. Panie, nie wiemy, komu na co przyjdzie. Mon. 70, 62, (cf. nemo ante mortem beatus). Wkrótce przyjdzie do obcej wędrować dziedziny. Zab. 1, 101. Nar. Coż poczniesz? ‘przyidzieć samemu z cepami do gumna chodzić. Falib. Ci. 'Przyidzie Panie zaginąć, ratunku potrzeba. Pieśń. Kat. 164. ‘Przyidzie-li na ostatek gardło dać; coż na tym? by tylko dla prawdy a sprawiedliwości ! Hrbst. Nauk. D 5 b. ■— Ellipt. Płakać mi zawsze, gdy cię obaczę, Jak teraz płaczę. Kniaź. Poez. i, 226. (sc. przychodzi, wypada; icty muß meinen, mir fommt baê 5Bei* neu an). — Similiter: Mnie do płaczu przychodzi, a ty cieszysz się z mojej biedy. Teat. 32. b, 38. Przyszło na miejscu kilka dni zabawić, ażby drudzy nadjechali. Tward. Wl 146. (w-ypadało, trzeba było, man mußte). Prosił boga, jeśliby kiedy przyszło nodze powinąć się naszej, żeby zginąć mógł najpierwej. Tward. Wl 74. jeśliby się zdarzyło, przypadło, przygodziło; follte fid)3 ereignen, foEte eé bagU fommen, baß .... — Aliter : Przychodzi mi tyle,

‘przyidzie mi tyle od ciebie wziąć, abo ‘przyidzic mi tyle    szam ; Eccl. npHKjcUBaio ; Ross. npHKycHTB,    npiiKycŁl-

dać tobie. Cn. Th. 869. należy się, ci gehört fid), fommt    bbtb , 3aKymaTt, 3aFyuiHBaTB, (cf. zakąsać).    Coż zna-

ntttr JU. — Przychodzi mi co łacno, darmo, trudno;    cza słowa te obojętne albo przykęszone ? Pot.    Arg. 243.

id? bin $u etrocrê leicht, fdjroer, mo^Ifeiï, trener gefommen.    przycięte, oerbiffne SBorie. Przykąsek Ross.    npHKycKa,

Siła rzeczy drogich jest, cofanie przychodzą. Gorn. Sen.    3aKycKa, oh. Przekąsek.

430. (ju benen man rooljlfeil fommt). Te skarby im łatwiu- PRZYKASZLEĆ cz. dok . Przykaszliwać czgstotl., nieco przy chno a jako za dar przyszły. Gorn. Sen. 159. Kto mało    czćm pokaszleć, bei) etmaä ein rnentg fjufłen, juljuften;

sobie poważa pieniądze, nie wie, jak one nam ciężko    Ross. upHKauuaTB, npHKaniMBaio.

przychodzą. Teat. 15. c, 21. Wielka różnica między za- PRZYKATEK, tku, m., poboczny kąt, ein ©eitennńnfel. Rozpracowanym groszem a letko przyszłym. Teat. 23. d, 11. sypani pierzchnieniem nieprzyjaciele po przykątkach i la— (distng. przyszły futurus). Doszedłem cżasem wątpliwych sach się błąkają. Krom. 493.

imion książęcych, aczkolwiek mi to z wielką pracą przy- PRZYKAZ, u, m. ; Sorab. 2. pschikafn ; Ross. npHKasi ; naszło. Stryjk. 235. e8 ift mir fefyr fauer attgefommen. Wszystko trwoni, nie pomniąc, z jaką pracą przyszło. Teat. 42. d, a. Męczennikom miłość Chrystusowa z dręczeniem, z męczeniem przychodziła. Sk. Źyw. 1, 105. — Simili-ter: Z żalem przychodzi widzieć, jak wszystko u nas opacznie idzie. Dyar. Gród. 462. e$ fommt einem baß (Er* barmen an, ju fetyen, mie.... Voj przyjacielu, nie miło mi przychodzi, żegnać się z tobą na zawsze. Zabi. Dz.

105. (e3 fommt mir faner an). In bonam partem: Z najprzyjemniejszym uczuciem zawsze czytać mi przychodzi gazetę Wc Panów. Gaz. Nar. 1, 260. — §. Przyszło do mała, do niewielu, przy niewielu to zostało się ; ad pau-cos recidit, redactum est. Cn. Th. 869. auf tt)Cnig rebltctrt.

PRZYJMACZ, PRZYJMIC1EL etc. ob. Przyimacz.

PRZYJŚCIE, ia , n., 'PRZYIŚC1E, [Eccl. npimihCTinc; przybycie , bie SInfunft. n. p. Dwojakie ‘przyiście syna bożego.

Karuk. Kat. 57. — 2], ob. Przyjść.

PRZYJUCZYĆ cz. dok., jukami przyciężyć, mit bem ©aum* fattel bcpacfeit, befatteln; tr. obarczyć, belćiftigen. Takim kształtem na wieki nieprzyjaciel nas haraczem przyjuczy.

Pot. Arg. 346.

PRZYKADEK, PRZEKADEK, dku, m., półkadek, ein Heiner 33ottid), 9łebetibottid), ^anbbottic^. Lacus, kadź, przykadek albo stągiew, w którą wino ścieka z prasy. Mącz. Miód w przykadek czysty włożyć, wody studziennej wlać. llaur.

Ek. 141.

Malogranaty możesz zachować w przekadku jakim albo fasie. Cresc. 426. Piwa wypiwszy przykadek. Kchow. Pr. 12. Nie ustała mąka w jej przykadku, ani ubyło oleju w bani. W. Post. W. 188. Przyszła do domu, ano pełen przykadek mąki, i pełna ona bania oleju. Rej. 1'ost. O 3.

PRZYKAHAŁ, u, m., mniejszy kahał żydowski, eine Heine 3ubengenteibe. Kahały i przykahałki. Vol. Leg. 6, 318.

PRZYKARAC, f. przykarze cz. dok., pomniejszą karą przy-ćwiczyć, ein meittg beftrafen, jiidjttgen. Są przykarane na przykład potomnym. Biaiob. Odm. 14. Turek radby nas trochę przykarał, za w'targnienie Lisowczyków. Birk. Zbar. I). Przykarać szkodliwego obmówcę. Mon. 70, 314. Przykaranego wolno wypuścić. Odym. Św. 2, FfZ. "PRZYKÀREK, rku, n., mała kara, eine Heine 3ü^tignng. Przykarck, że się z hersztem powiązali. Przyb. Milt. 321.

PRZYKĄSIĆ, PRZYKĘSIĆ cz. dok., Przykęsywać contin. frequ. ; przygryźć, kąsaniem przyciąć; jubetßen, cirt menig abbeißen, barauf loä beißen; Boh. prikausnauti; Sorab. 1. pżikuszacż , pżikuszam , pżikuszuyu , pżikuschu , pschiku-

kaz, przepis, przykazanie, rozkaz; ber 33efel)l, bie 33er* orbnung, 33orfd)rift; (Croat. prikaz » podarunek ; Eccl. npi-yimi, iif)iiK,u₍\B, npni.iT.pT, przykład). Niech miłość ojczyzny będzie wam nie przystępnym we wszystkim przykazem. Hor. Sat. 61. Takowy przykaz raczej onym latom staroświeckim służył. Warg. Wal. 65. Czy przy-kazy i przepisy retoryczne są do wymowy użyteczne? Pir. Wym. 65. PRZYKAZAĆ, f. przykaże cz. dok., przykazuje pr., Przykazywać frequ.\ Boh. prikazati, prikazo-wati ; Sorab. 2. pschikafasch ; Sorab. 1. pżikafacż , ka-facż, pżikazuyu; Carn. perporozham, (ob. Poruczyć ) ; Ross. npHKa3aTB, npHKa3BiBarB ; Eccl. npHnoBejrkTH , ( cf. wola); 1)'nakazać, rozkazać co komn surowie abo pod karaniem; einem etmaê anbefeblen, gebieten, iÿm bem Sefel/l geben etma$$U t(jmn; Dosn. prikazati, ukazati ostendere, pri-kazatise comparera, Croat. prikazati, prikasńjem dono, lar-gior, dedico, dico ; Rag. prikâzati, poklonitii » ofiarować, darować, (cf. pokłon). Obowiązki religii pełń, bo są od boga przykazane. Kras. Pod. 2, 76. — Przykazanie, baé ©cbot, Slov. prikózanj ; Sorab. 2. kafni ; Sorab. 1. kafn, kafnia, kazna, pżikazna ; Carn. povêle (cf. wola), sapoved, (cf. zapowiedź); Vind. sapoved, vkasa, (cf. ukaz) ; Slav. zapovid , (prikazalishte * ofiara) ; Ross. 3ano-b!>4B , onpaB4aHie. Przykazanie jussa Dei, parentum, ecclesiae potisimum sonat ; rozkazanie est quorumvis et fere unum actum transeuntem signißcat. Dekalog abo dziesięcioro boże przykazanie. Karuk. Kat. 290, Croat. de-szet zapovedi bosje; Ross. et Eccl. 4ecaT0C40ßie, bie jeljrt ©ebote. Przykazanie wziąłem od Pana, abym szedł do ludu Izraelskiego ; a gdym do nich przyszedł, wzgardzili poruczeństwo pańskie. 1 Leop. 4 Ezdr. 2, 33. (zlecenie). Przykazanie a rada tym są od siebie różne, iż przykazanie potrzebne jest, aby pod sumnieniem było chowane, od każdego, komu jest dane ; ale rada jest wolna, przyjąć ją albo nie przyjąć. Gil. Post. 321 b. Wielość przykazań, jest przyczyną wielości grzechów. Mon. 65, 221. — §*. Przykaż dom twój , bo umrzesz. Budn. Jes. 38, 1, (not. t rozkaż domowi twemu , jak się mają po tobie sprawować, rozrządź», beft«tle beitt $au$. 8utl).) — 2*. Przykazać, polecić, oddać; anempfei)len, empfehlen, über* tragen, anoertranen, übergeben. Źle czynią rodzice, gdy nie mając syna pierwej na nauce, onego służyć do dworu, albo jakiemu panu za chłopca przykazują. Glicz. Wych. H 5. Ociec niechaj się stara, aby za młodu syn jego do uczonych ludzi był przykazań, ib. H 4 b. W ka-

zdym nauczycielu, trzy rzeczy ma każdy ociec baczyć, PRZYKIWNĄĆ cz.jedntl., kiwnieniem przywołać, Ijerbe!) niz syna swego do niego przykaże, ib. L 4 b. Jeśliże- fen; Sorab. 1. pżikiwnu, pżikiwam ; Garn. perkimam. śmy się już odrzekli dyabła, a Chrystusowi się przyka- PRZYKŁAD, u, m., PRZYKŁADEK, dku, m. dem., PRZY-zali, czemuż jeszcze język mamy wężowy? Eraz. Jez.Ii    KŁADKA, i, z., 1 a) przydatek, przyczynek; Sorab. i,

8. Przykazać komu sługę * zalecać, nastręczać, ręko-    pżikwad, pżidawk; Vind. perklada, perklad, perloshba,

mendować ręcząc za niego; anempfeftlen, empfehlen unb    doloshba, (priklad, kruhek*    noworoczny chléb ofiarowni-

gut fagen. Ktoby komu przykazazał sługę, a ten szkodę    czy, cf. pokładne cbleby) ;    Carn. perklâda; Ross. npH-

uczymwszy uciekł od tego pana,^ tedy ten, który go    luaAS, Me 3«Mge,    Sellage. Do praw w zacho-

przykazał, i za niego przyrzekł, że wiernie służyć bę-    dzących okolicznościach nową coraz przykładkę czynią,

dzie , ma go stawić. Stat. Lit. o87. — Ociec każdy    Zab. 4, 79. Ta powieść z    samych tylko baśni jest zło-

powinien Jest syna swego do cnoty zaraz, jako skoro    żona, albo ją kto inny za    przykładkę wsadził. Nar. Hst.

na świat wynidzie, przykazać. Glicz. Wych. E 7. przy-    2, 273. Przykład do drugiego, trzeciego rozdziału. Tr.

trzymywać, einen WOJU Anhalten. *PRZYKAŹCA, y, m.,    —b) Przykład u fuzyi, strzelby, ta część, którą do twarzy

który kogo ‘przykazuje, poleca, rekomenduje, ręcząc za    strzelający przykłada ; Ross. npuKJiaAi, jiojKa, (cf. łoże);

jego poczciwość, ber Slnentpfebler unb 23ürge für jemanbeS    ber ©ewejtrfolben,    Me 5?oIbe, ber Slnfdjlag. — 2) Przykład

9îeMtd)fcit. Na poręcznika i przykaźce, poręcznikowi i    do naśladowania,    wzór; Boh. et Slov. priklad; Sorab. 1.

przykaźcy z‘istcem , po kim ręczył, ma być 'rok zawity.    pżikwad; Sorab.    2. heksempel ; Carn. prigled, isgled ,

Siat. Lit. 162. Ktoby komu przykazał sługę, i za nie- spregled, predkladk ; Vind. preklad , poduba (cf. podo-go przyrzekł, że wiernie służyć będzie, a tenby od pana    bieństwo), predpoduba , perpoduba , eksempel, navuk,

uciekł,'tedy przykaźca ma go stawić: jeśliby zaś pan    (cf. nauka, cf nawyknąć), rasgladek; Croat. et Hung.

sługi, minąwszy przykaźce, począł go sam pościgać,    pćlda, ( Cer. Silbj : Dal. prilika; Rag. prilika, izghled,

tedy przykaźca już wolen będzie. Stat. Lit. 387. Czach.    izgléd, jzgledstvo ;    Dosn. slikka, izgled, ogled, (cf. oglądać,

Pr. 2, 223. 'PRZYKAZ1C1EL, TRZYKAZYCIEL, a, m.,    wyglądać); Ross.    npiiKaaAï, npuMtp^ ( cf przymierzyć),

który przykazuje, rozkaziciel, pan; ber 311 befehlen Ijat,    oópass , (ob. Obraz); Eccl.    [npHKiia^-Ł 2], npHKa3Ł, H3pa-

ber $err, ©ebietcr; (Carn. perporozhuvauz; Eccl. ^noRtp-    seu*, nonaat, npnnoKa3Ł,    baê Sepfpiel, êrempel. Przy-

TCflh, (cf. zapowiadacz; Ross. npnna3HOM skryptor, pi-    kładami żyjemy; przykład zły za cnotę Od mądrego po-

sarz, kancelista; Croat. prikazitel largilor, prikazen do-    dany, pociąga prostotę. Gaw. Siei. 366. Długa do mą-

num). Obudzili    Jezusa zwolennicy, mówiąc: przykazicie-    drości droga przez nauki, krótsza przez przykłady. Zab.

lu, giniemy. 3    Leop. Luc. 8, 24. W. Post. W. 2, 206,    11, 540. Przykład lepszy niż nauka , czyń co mówisz,

(przykaźycielu.    1 Leop., mistrzu. Bill. Gd). Jezusie przy-    to mi sztuka. Pelr. Ek. 22. Prz\kład, wielki orator,

kazicielu zmiłuj się nad nami! 1 Leop. Luc. 17, 13.    Cn. Ad. 970. Przykład przełożonej persony, Potężny

(przykaźycielu. Rej. Post. N n 4). Wyznawają go być    jest na obie strony. Cn. Ad. 971, (jaki pan, taki kram),

przykażyeielem świata wszystkiego. Rej. Post. N n 6.    Sam przykład drogę do dobrego ściele, Dzwon na mszą

'PRZYKAZNY, a, e, zalecony i zaręczony, empfohlen ltnb    woła, nie będąc    w kościele. Mon, 71, 794. Dobrze ten

verbürgt ; (Ross. npHh‘a3HbiH do kancelaryi należący). O    jest słuchany, co    przykładem uczy. Dmoch. II. 256. Zba-

ludziach prostych i czeladzi, która od panów swych od-    wiciel przykład z    siebie dał, że miłość wypełnienie zachodzi, także    i o sługach przykaźnych. Stat. Lit. 370,    konu. Karuk. Kat. 5. Przykład mój daję wam, tak ja-

(ob. Przykazać    2). Co się dotyczy sług przykaźnych abo    kom ja czynił, także i wy czyńcie. Kanc. Gd. 22. Pociej.

ludzi wolnych pochożych , którzyby od pana uciekli,    139. Dał z siebie przykład, jak ojczyźnie służyć. Jabł.

za takie ludzie wolne przykaźne, za głowy ich nic ska-    Buk. LI 4 b. Z ojca przykład bierz, jak trzymać wiarę,

zowano być niema, tylko za szkody przez nie uczynio-    Bardz. Ttag. 285. wstępuj w jego strzemię; Sorab. 2.

PRZYKĘDZIERZAWSZY, a, e, subcrispus. Mącz. ełtnaS frau* fe ; Eccl, npHKyApaBUH, KyApeBarB.

PRZYKĘSAĆ, ob. Przykąsać.

PRZYK1NĄĆ cz.jedntl., Przykidać dok. ; Ross. npuKHHyTb, npHKHAHBaTb ; przyrzucić, tymju werfen. Przykidać vulg., przylać, przyłożyć X Kam. Przykinąć się do kogo, do jego strony, przychylić się, nakłonić, ftd) auf femattbe§ (Seite (^artbcp) bmtieigen. Magnus, króla Duńskiego brat, w młodości swej przykinął się do Moskiewskiego. Gwagn. 164, ob. Przekińczyk.

PRZYKIPIEĆ nijak., dok., nieco przekipieć, ein wenig über» laufen auä einem ©efdjirre; Ross. npHnnntTb, npnKunaTb.

PRZYK1SNĄĆ nijok. jedntl., nieco zakisnąć, ein wenig fän» crn, fäuerlid; werben unb gäfiren; Rag. prikisnuti.

ne. ib. 381.    nahumesch Z cnot jego wierni czerpali przykłady. Zab.

14, 240. Szym. Niech ten uczynek nie idzie w przykłady. ib. 15, 245. Żywe w nim były cnot wszystkich przykłady. Sk. Dz. 581. (wzory, wizerunki). Na przestrogę, dla przykładu Ross. HdiOBaAHO. Przykłady do objaśnienia , ŚepfptdŁ jur (Erläuterung. Teoryi przystosowaniem są zapytania , w książkach arytmetyki przykładami nazwane. Łęsk. 2, 16. SMjcnerempel. Na tych jasnych *przy-kładziech (przykładach). W. Post. W. 189. Na przykład, per abbreviationem n. p. ; Slav. na priliku, napril; Bosn. et Croat na priliku; Vind. h’rasgledu; Eccl. Ha npntaaA'B, na npHMipt, abbrev. h. n., junt Setyfpiel, g $.— PRZYKŁADAĆ, ob. Przyłożyć. PRZYKŁADNOŚĆ, ści, z., zbiór przykładnych przymiotów mogących służyć za wzór do naśladowania, Me SDÎufterbaftigfeit, eremplarijcbeâ Sehen; (Sorab. 1. pżikwadnofcź aptitudo; Vind, perkladnost * po-

lać, befubelu, befcfymufcen, mit ©djmttjj bebeefen. Sukno to tak było przyklektane, że poprzerzynania onego postrzedz nie mogłem. Gtod> E 2.

jętność, zdatność; Croał. prikladnoszt similiłudo, com-    i przyklejaniem odmiennych części starą tę budowę nie-

parałio , aptitudo, congruitas, cf. składność ; Bosn. pri-    foremną czynili. Gaz. Nar. 1, 242. ba$ $injufleiftew, 2In*

kladnost, prilika similiłudo, comparatio). Starsi wielką    fïtcfeu ; przylatanie. — Siedzi, jakby go kto przykléi! na

przykładność powinni młodszym ; młodsi zaś wielką uczci-    ławie. Pulp. 7. tt)tc augeHeiftert.

wość starszym. Star. lief. 155. Joba pan bóg doświad- PRZYKLĘKNĄĆ cz.jedntl., Przyklękać niedok.; Boh. prikle-czał w uprzejmej stałości, aby z niego i inni brali przy-    knauti, priklekati; na kolana się spuścić, Ijm fnieett.

kładności. Rej. Wiz. 131. przykład, SJîufter, Sepfptel.    Pokutę im dano, aby 50 kroć na dzień przyklękali. Sk.

PRZYKŁADNY, a, e, PRZYKŁADNIE adverb. ; Boh. prj-    Dz. 832. Z młodu wyuczają wielbłądów, aby przyklę-

kladnÿ; Sorab. 1. pźikwadnć; Vind. dobruperkladen ;    kały, dla łatwiejszego juczenia. Zool. 356. Jezusowi ka-

Croat. pelden; Rag. izghlèdni ; Ross. npmrbpHŁM, npn-    żde kolano przyklęka, w niebie, na ziemi, i pod ziemią.

MtuaTejbHuK, (cf. przymieść, przymiot); na wzór i przy-    Sk. Dz. 146. Obraz przyklękłego męża. J. Kchan. Dz.

kład służący, wizerunkowy; epentplßrifd), junt 33epfptel bte*    23. bingcfniet, fnieenb. — Transi. Wszystko prawie przy-

ttenb, mufter^oft ; {Sorab. 1. pżikwadnć aptus ; Vind. per-    klękało pod władzą Cezara. Nag. Cyc. 106. Radby py-

kladen * zdatny ; Croat. prikladen aptus, conveniens, eon-    szny, aby każdy mu przyklękał. Hor. Sat. 59. bte Śnie

forrnis-, Dal. prikladan compar; Rag. priklàdan decorus;    nor tl)m beugen. Mam umysł wyniesiony, więc mu nie

Bosn. priklàdàn, prilicjan similis, comparalus; {Ross. et    przyklęknę, Ręką niech mi nie grozi, bo się jej nie

Eccl. noiifuiKvyvun. [incomprehensibilis 2], HenpHMtpiihiH    zlęknę. Dmoch. U. 2, 70. nie ulegam, nie ustępuję,

nieporównalny, nieprzystojny). Drżyj, nie ujdziesz przy- PRZYKLEKTAC cz. dok., [porówn. niem. fleffen 3), przywa-kładnćj i sprawiedliwej kary. Teat. 53. b, 23. Nie mówili, coby się im za rzecz złą i nieprzykładną do niego zdało; lecz... . Żarn. Post. 683 b. (nieprzyzwoitą). PRZYKŁADZIE dein., ob. Przykład.

PRZYKLAMROWAĆ cz. dok., klamrami przymocnić, anflant* nteru ; Vind. narinkati, nanarbati, nabiti.

PRZYKŁANIAĆ , ob. Przykłonić.

*PRZYKŁAŚĆ, ia, mi., n. p. Gdy woźny kładzie pozew , na PRZYKLĘSKAC , ob. Przyklaskać.

jakie imienie puste, tedy on pozew ma wszczepić w PRZYKŁOĆ, f. przykole cz. dok., Przykalać niedok.-, Ross. przykłaść, i ma go na onym imieniu wetknąć w ziemię.

Tarn. Ust. 45. w drewno, trzonek.

PRZYKLASK

PRZYKLEPAĆ cz. dok., klepaniem przybić, juïlopfeu, ju* bnmmcru ; {Garn. prikaplyem operculo, prikeplyem , pri— klepnulszem adjugo , duco sub juga ; Ross. npHMenaTb-ch potwarzyć ).

npHKoaoTb, npuuajibiBaTb ; przypiąć, aufyeften, auftecfen ; {Ross. npHKOMa przypiętego co), ob. Przyklóta.

u, m., przyklaskanie , pochwalny oklask, ba3 PRZYKŁONIĆ cz. dok., Przykłaniać niedok.-, Vind. perkloni-23epfaflfl«tfd)cn. Scypion czciciel prawa, szanował muz    ti ; Carn. perklónem; Croat. priszlónyam ; Rag. priklo-

pienie, I dawał na teatrze przyklask Melpomenie. Przyb.    nitti, priklagnjam, priklaagnam ; (priklon, priklonstvo ,

Luz. 169. PRZYKLASNĄC cz. jednlt., Przyklaskać nie-    priklonitos » posłuszeństwo) ; Ross. npmuOHirrb , npmuo-

dok„ Przyklęskać (Gn. Th.), Przyklaskiwać frequ., przy-    naTb; przychylić, (jtnuctgen. Użycz mi boże do modlitwy

klaskuje pr., klaskaniem pochwalić; Eccl. npmnecKaK),    całego przykłonienia umysłu. Módl. Gd. 2. (przykładania,

npunjiemy pyuaMH, BOCibiecKaio, Serait juflatfcbeit. Jego    bez rostargnienia). Oczy boskie otworzone będą, a uszy

słowom przyklasły wojsk tłumy. Przyb. Milt. 171. Przy-    jego przykłonione ku modlitwie waszej. Radź. 2 Chroń. 7,

klasnęli, iż mądrze radził pokój. ib. 45. Applaudo, przy-    15. Słuchaj, a przykłoń ucha twego. 1 Leop. Ps. 44,

klaskam, przykrzykam, przyspiewam. Mąez, Prorocy pro-    11. Którzyby nas słusznie od tego mieli bronić, Nie

rokowali kłamstwo, a kapłani przyklaskowali. VV. Jer.    chcą się chrześcianie ku temu przykłonić. Biel. S. M. B

5, 31. (kapłani przyklęskowali rękoma swemi. 3 Leop.,    4 b. Radby się czasem przykłonił k temu, a coż ? gdy

przyplęsowali rękoma. 1 Leop). — $. Aliter: Gębą przy-    ono serce opoczne nie przypuści prawdy k sobie. Rej.

klasnąwszy, znowu klaskał. Teat. 36. c, 11. mit bent 9ÜÎUU*    Post. L 5. Serca Prusaków powodzeniem zachęcone,

be fcbitaljen bei) Ctroa$. PRZYKLASKIWACZ, a, m„ kia-    znowu na stronę królewską przykłaniać się poczęły; in-

skaniem pochwałę dający; Eccl. npiinjiecnaTejib, Bocn.ie-    clinatio magna his successibus facta est. Krom. 644. PRZY-

CKaTeib, ber SetyfctUflatfcfjer. Często się zdarza znaleźć    KŁONNY, a, e, nieco skłonny, przychylny, geneigt JU

w przyjaciołach podłych przyklaskiwaczów. Dmoch. Szt.    etmaS. Miałem ku niej przykłonne serce. Radź. Syr. 51,

R. 19.    '    27. Henetowie Alexandrowi W. przykłonni byli. Biel.

PRZYKLEIĆ cz. dok., Przeklójać niedok. ; Boh. priklegowati,    12. Kazimierz umysły Litwy, do opanowania Podola

pfikljźti ; Slov. priklegugi; Sorab. 1. pżiklyam; Vind.    przykłonne uśmierzył, proclives. Krom. 628. Bóg żadne-

perlimati, perfhlihtati ; Rag. prikliâtti ; Bosn. prikliati,    go nie opuści, by też najnędzniejszego, którego on oba-

prilipiti , kliati ; Croat. prikelyujem ; Ross. npmueHTb ,    czy być ku sobie przychylnego a przykłonnego z prawe-

npmucHBaTb ; klejem przylepić, (infleben, anletmen, aufpap*    go serca swego. Rej. Post. M m 3. Człowiek rodzi się

pen. Przyklejanie planów na płótno, wielkiej zręczności    w onym krewkim ciele, które zawżdy jest przykłonne

wyciąga. Łejk. 117, {Ross. npmaeÖHa, aufjte^eu auf Cetlt*    ku grzechowi, ib. J 3. ib. M 1. Zawżdy myśl jego przy-

rcanb ). Do przyklejenia Croat. prikelyiv glutinabilis.    kłonniejsza jest ku złemu, niż ku dobremu, ib. Kkk 1.

Przyklejający Bosn. prikliataę. — Tr. fig. Sztukowaniem PRZYKŁOTA, y, z., [wymłócony snop, rusk. prykołotok,

porówn. kłóć 2], stramen in usurn jumentorum. Cn. Th. PRZYKOPYCIE, ia, »., u ubrania, ima pars feminalium aut 875. słoma dla bydła. Włod. ©troi; fur b(I§ SSiefj. PRZY- tibialium, plantam pedis legens; vicinum kapcie, quia KLOTY, ob. Przykłóć.    Sunt quasi przykopycie, sed separatim a caligis. Cn. Th.

PRZYKŁUSAĆ cz. dok., kłusem przyjechać, fjerbet; traben,    875. ba3 fterfenftüd, £acfenftud, gerfenleber; Boh. pfjko-

trabenb anfommen; Boh. priklopotati, pr. et fig. Gdy ona    pitj. Część pończochy, która pod podeszwę idzie. Włod.

starość zgrzybiała przykłusza, Stem boleści nędznego    ber ©#ufi eineê langen éeinfleibeê ober ©trumpfeê, ber $ł#eil,

człowieka porusza. Stryjk. Gon. Y.    ‘    ber über bie gerfen fierabgeftt, baś ftußbiatt.

PRZYKOIC, f. przykoi cz. dok., troćhę ukoić; (Boh. pri- PRZYKORA, PRZYKORNY, ob. Przekora, kogiti piersiami karmić dziecię), ulżyć, ein menig    befänf*    PRZYKORZENlć cz. dok., korzeniami    przyprawić,    mit    ©e*

tigen. Wspólna pomoc jej ulży i bólów przykoi.    Przyb.    mürj anmacben, rnurjen. Tr.

Ab. AS. #    PRZYKOSIĆ cz. dok., kosząc przyciąć, ein menig abmäfjen;

PRZYKOŁATAC się recipr. dok., biednie przez zawady    Bosn. prikositi; Boss. npHKOCHTb.

przygramolić się, fi# mit fïîotp bur#arbeiten, bur#brängen. PRZYKOSMATSZY, PRZYrKOSMATY, a, e, nieco kosmaty, (Ross. npuKOÆOTHTb, npHKO.iauuBaTb dobrze przetrzepać    n. p. Ma to być człeczek gruby i pękaty, Zarosły zna-

kogo). Arystyp opuściwszy Sokrata, przykołatał się aż    cznie, i w brwiach przykosmaty. Past. Fid. 292. Przy-

do Sycylii. Budn. Apopht. 46.    kosmatszy, comatulus. Mącz. ein menig jottig, ob. Przy-

PRZYKOMOREK, rka, m., poboczne niegłówne myto, 9ÏC*    kudlatszy.

benjottbauS. Każdy kupiec na jarmarki idący, ma    z ko-    PRZYKOWAĆ, ob. Przykuć.

4, 64.

PRZYKOP, u, m., 'PRZYKOPA,

mor albo przykomorków od pisarzów kwit brać. Vol. Leg.    ‘PRZYKRAGLY, a, e, nieco okrągły,    obły,    jajkowaty,    rihtb*

Ii#. Ucho jest część powierzchowna słuchu przykrągła, y, i. ; Boh. pfjkop ; Slov.    Sak. Probl. 58.

prikopa , prćkopa; rów przy jakiej dłużyźnie wybrany, PRZYKRAŚĆ, f. przykradnie cz. jedntl., Przykradać niedok., ber ©rabett, Sïebengraben, Śesgraben. Uczynił Eliasz oko-    przykradam , suffuror. Mącz.; Ross. npHBOpOBUBSTb : kra-

ło ołtarza przykop wodzie, jakoby na dwie 'broździe. 3    dzieżą przyczynić jeszcze, UO# mA)X baju [teilen. Służący

Leop. 3 Reg. 48, 52. (dwie 'strudze. 4 Leop.). Płynęła    niech nic odmarkotują, ani przykradają, ale wierność

woda około ołtarza, aż były pełne one przykopy. 3    niech pokazują dobrą. Gil. Post. 88. Kłamcy radzi przy-

Leop. 3 Reg. 48, 35. (one strugi wody. 4 Leop.). Przy-    kradają. Weresz. Reg. 4 4 7. PRZYKRAŚĆ się recipr.,

kopy, aprosze; Vind. teikna jamina, tezhna jama; bie    przyczaić się gdzie, fi# baju f#lei#ett. Tr. • Boh. prikra-

Saufgrdben ; kopane rowy, zasłonione przedpiersieniem,    dam se.

Eccl. npiyKpaiuaio ; przypiększyć, f#on maljleu, f#tm ma* #en, befcfmnigen, f#öne ©eftalt geben. Obaj młodzi, jak ten nie zganiony W urodzie, tak i drugi w twarzy przy-Do przykopy się bierzemy, kraszony. Gaw. Siei. ₅ 582. Wszystkie zgoła występki

czystą u nich cnotą, Ze ich nieco przykrasił los zwierzchnią pozłotą. Nar. Dz. 3, 127. Uczciwym pokoju imieniem gnuśną nieezynność przykrasił. Nar. Tac. 2, 267. rowem, kopaniem Przykraszenie, przykrasa Ross. npHKpaca, npunpacouKa.

któremi nieprzyjaciel postępuje pod fortecę. Jak. Art. 3, PRZYKRASIĆ cz. dok. ; Ross. npuKpaeiiTb, npnKpaniHBarb ; 512. Obozowi się pierwej przypatruje, jeśli go przykop i wał jaki broni. P. Kchan. Jer. 505 , ( cf. okop ).

Trupów około miasta pełne przykopy równo z murem były. W. Post. W. 2, 4 67.

nie na harc, do szańców' i wałów, nie na czoło nieprzyjacielowi. Star. Ref. 19. PRZYKOPAĆ, f. przykopie cz. dok., przykopuje pr. ; Boh. prikopati, prikopawa-ti ; Eccl. npHKonbiBaio ; przykopem

ująć, n. p. gruntu sąsiedzkiego, affodere. Cn. Th. bet; *, PRZYKRAWAĆ, ob. Przykroić.

angraben, btë bi#t l)tn grabcit. Przykopywać się pod for- PRZYKRĘCIĆ cz. dok., Przykręcać niedok., kręceniem przy-tecę. Jak. Art. 5, 542. przykopy    kopiąc przybliżać    się,    cisnąć, ein    menig jubrefjen, breljenb jufamuteu jiefjeu; Vind.

Laufgraben graben. — §. Kopiąc    przyczynić, mefr    baju    perfukati ;    Ross. npiicyuHTŁ, npiicyuHBaTb. Przybiwszy

marchwi, przykop więcej, ib.

PRZYKOPCIEĆ neutr. dok., nieco okopcieć, ein menig be*

graben. Przykop parę grządek. À'. Kam. Małoś ukopał kaci cztermią gwoździ pana, I powrozami w pół go przykręciwszy, Podniosą z krzyżem. Odym. Św. 2 H h A, Przykręcenie Ross. npucyuKa.

räuchert unb fdjmarj merbett. Tyś czarny, i masz lice słoń- PRZYKRĘPOWAĆ cz. dok., krepując ściągnąć , jufammCtt cem przykopciałe, Ja białością przechodzę i lilie białe. flemuteu, jufammeu jieljen.    Ganek na powietrzu prawie

Gaw. Siei. 375. PRZYKOPCIC cz. dok., Przykopcywać wystawiono u najwyższego budowania wmieście, mocno częstotl., kopciem przysmolić, mit    iliau# f>efd)mdrjen,    ram    go przykrępowawszy. Kosz. Lor. 105 b. krepami przy-

#ertg unb fdjmujńg machen. Wody    te mają w sobie    wie-    mocniwszy,    anframpen, anflammern, ob. Przyklamrować.

le gorąca, które aż przypala i przekopcywa tak wilgo- PRZYKRO, 'PRZYKRZĘ, adverb. adj. przykry; Boh. prjkre, tności ciała, jako też i same wnętrzności. Syxt. Szkl 405.    §. 4 prostospadzisto, przerwisto, fteil.    Brzegi    przekopów

PRZYKOPOWY, a, e, od przykopów, Laufgräben*. Kosze    mają być pochodzisto, a nie przykro    sypane.    Cresc. 667.

przykopowe używają się do zasłonienia robotników pro- Z przykra * z przykrej prostej góry, fteil fierab. Wszystka wadzących przykopy. Jak. Art. 4, 575. Przykopowe ku-    trzoda świni runęła się z przykra w    morze.    Sekl. Math.

lO

le rzucają sie dla przeszkadzania kopaniu przykopów.    8. — *§. Gdy Kambyzes wsiadł na    koń, wymknął się

Jak. Art. 3,    42. et 4, 574. et 2, 102.    mu miecz z pochew, na który spadł przykro, i zabił

się sam. Biel. Św. b. id. Weresz. Reg. 72. (z góry pro-    kiedy mu to będzie bez przykrości. Teat. 33. d, 9. (z ła-

sto,całą siłą).— §. 2 ) Transi. Niemiło, nieprzyjemnie;    twością, dogodnie, nieciężko). Przykros'ć w ukusze-

wtangenel/m, &ei#roerli#, oerbrujSlt#. Piołun przykro go-    niu, cierpkość. Cn. Th. rotbrtger ©ef#macf, #erbigfett.

rzki. Kulig. Dem. 149. Czas przykro zimny. Furm. F. 2 PRZYKRÓTSZY, a, e, etttWS furj. Tr., Croat. prikràtek; b. Przykro się na niego patrzy. Teat. 45, 55. (kwaśno). Ross. KopOTKOBaiuS. Przykrócićj adverb., Ross. KopOTKO-Przykro mu się stawiła. Teat. 24, 169. Czart, (nieprzy- BaTO; Subst. KopoTKOBaTOCTL ‘przykrótszość. chylnie). ‘Przykrzę i obraźliwie mówić. Biai. Post. 184. PRZYKRO WSTĘPNY, a, e, — ie adverb., przykrego, t. j. Przykro mi co, ciężko mi, czuję bardzo, markotno; e$    prost*spadzistego przystępu, [teil auffa&renb. Idą milcząc

ijt mir feljr nnangenefim, jurntber. Przykro mi słuchać, za-    obie przykrowstępną drogą. Zebr. Ow. 244; acclivus

bijasz mię twemi słowy. Ch. Th. Z przykra * przykrym    trames.

sposobem;* n. p. Gdy poseł Jagiełłowy Świdrygajłę ja- PRZYKRUSZYĆ cz. dok., przydrobić. Cn. Th., httRU brbcfeltt, koś w sadno z przykra ruszył, targnął się nań. Biel.    hinein brodeln.

PRZYKRY, a, e, PRZYKRZEJSZY, PRZYKRSZY compara, Boh. pfjkrÿ; Carn. prihke, pristrên ; Vind. sterm, ster-minast, nagel ; Dal. starmenit; Slav. dosadljiv; Ross. KpyTHÖ, Kpyrb, npiapnin, Kpyioapuu, noKarhiö, nona-thctuh, (cf. pękaty J ; §. 1) przykry ku górze, przykro-wstepny, abo ku dołowi, przykroschodzisly, prostospa-dzisty, przepaścisty, (oppos. pochodzisty); (teil, abfdjnfjtg. Wyspa tam jest nieprzystępna dla brzegu przykrego. Mon. 70, 694. Tam wszędzie w około jest bardzo przykra, przerwana , a namnićj niepochodzista góra. Baz. Sk. 285. nas, Pobili ich uciekających z przykrych gór. 3 Leop. Joz. 7, 5. (uciekających dolistemi miejscami. 1 Leop.). Na ziemi, która nie łatwie spływa, mogą być przekopy przykrsze. Cresc. 667. — *§. Gryf ma nos przykry, ma ptaszę skrzydła , ogon zwierzęcy, nogi cztery. Papr. Koi. P 4. prosty a ostry. — § 2) Transi. Nieprzyjemny, niemiły, markotny; unangenehm, mtbrtg, befdjroerït#; Boh. protimyslnÿ (przeciwmyślny, oppos. pomyślny) ; Slov. prisnÿ ; Sorab. 1. wobużnć; Vind. nadleshen, poteshen, teshak, fiten, namasn , napadliu, fupern; Slav. terashan ; Croat. prigru-sztni ; Ross. 40ca4Hbin (cf. dosadny), 40ca4HTejibHbiÈî, 6C31>0T6OHHbIÎÎ , OlBpaiHTeJIbHUH , CyeTMBhlH , naKOCTHUH. Zima w tym nastąpi przykra. Tward. WY. 134. Przykra nie kochać, przykra do kochania Mieć skłonne serce bez pomiarkowania, Przykrzejsza jednak dola bardziej Świadczyć miłość temu , kto nią gardzi. Min. Ryt. 3, 59. Człowiek ten nie miły i przykry. Teat. 18. c, 11. Przykra mowa abo język. Cn. Ad. 972 , ob. Przykromowność. — Przykry do woniania, ukuszenia, słuchania. Cn. Tli., cf. cierpki, ostry, porny.

Pochodź, przykrość, przykro, przykrzyć, naprzykrzyć się, uprzykrzyć się, sprzykrzyć się.

prigruschènye; Vind. pazhka, nadleshtvu, petesha; Ross. PRZYKRYĆ, f. przykryje cz.dok., Przykrywać niedok.-, Boh. 40ca4a , cyeTJHBOCTb ; Eccl. iiAKOCTh. Czucie jest rozkosz albo ukontentowanie, boleść albo przykrość od wzruszenia zmysłów pochodząca. Boh. Dyab. 30. Przykrość mi ta wdowa zadawa, trzeba ukończyć jej sprawę.

Sekl. Luc. 18. (najirzykrzą mi się, natrętna jest). Przykrości folga cierpliwość, dobra myśl, zapomnienie. Cn. jubetfen, kbctfcit. Na noc przykryć się pierzynką abo koł-Ad. 972. (ból wszelki nie tak się czuje, gdy go kto    drami. Urzęd. 349. Slov.    Prov. Lahnut si na    brucho, a

lekko przyjmuje). Ma mądry czasem niejaką przykrostkę,    chrbtom sa prikrit; kłaść się na brzuchu, a    grzbietem

mimo tego jednak dobro jego najwyższe stoi niewzru-    się przykryć; małe jacere, carere leclisterniis.    Siecią kuszenie. l>:dch. Sen. list. 2, 186. Zapłaci w ten czas,    ropatwy przykrywać, mit    bett 9îefcen bte    bebetfett

648 ‘PRZYKROBRZEŻNZ-PRZYKROŚĆ.

PRZYKRÓTSZY-PRZYKRYĆ.

295. ‘PRZYKROBRZEŻNY, a, e, — ie adverb., brzegu PRZYKRWAWSZY, a, e, nieco krwawy, etroa$ blutig ; Croat. przykrego, prostospadzistego, fteilufrig ; Ross. KpyTO-    prikervàv.

óeperifi.

PRZYKRÓCIĆ cz. dok., Przykracać niedok.; §. a) przykrót-szym uczynić , przymniejszyć ; fürjer, fdjmaler machen, fermaient, ocrfiirjcrn; Sorab. pżikrotscham, pżikrotżam;

\ind. perkratit; (Eccl. npnKpouaio, yttpouaio demitigo).

Przez gwałty Krzyżackie przykróciło się biskupstwa Włocławskiego dochodów. Krom. 331.— §. b) ob. Przyuzdać.

PRZYKROCZYĆ cz. dok., Przykraczać niedok ; Boh. prikro-ćiti ; Slov. prikroćugi ; przybliżyć się, (icrbety fc^reitert, Ije* ran Itafyen. Już do nas te czasy przykroczyły, Które za Noego nieszczęśliwe były. Kunc. Gd. 218. Uczy które jest szczęście prawdziwe, a jakowym sposobem moglibyśmy do niego przykroczyć. Gil. Post. 281 b.

PRZYKROIĆ, f przykroi cz. dok., Przykrawać niedok., Przy-krawywać częstoll. ; Ross. upHKponrb, npHKpaMBaTb ; wedle miary zakroić, }uf#neibeu na# bem 2J?aj5e. Przykroić szaty, koszulę , boty. Tr. W tym miesiącu odzienia sobie nie daj przykrawać, ani się w nowe przybieraj.

Spicz. 195. W drugim tym mieęiącu możesz żonę pojąć, odzienie nowe daj przykrawywać, włosy strzyż, szaty kraj. Spicz. 199. Przykrojenie, przykrojony kawał Ross. npHKpOH.

PRZYKROMOWNOŚG, ści, z., nsperitudo sermonis. Cn. Th.

876. $au(#eit ber ©pmctje. PRZYKROŚĆ, ści, z.; Boh. prjkrost; Slov. pfikfina, strmina ; Vind. stermina , stermi-nost, klanz; Ross. CTpcMHHHa, Kpyrb, npynb , npyrH3Ha,

KpyTOCTb . KpyToapt, nonarocTb ; Eccl. CTfuu.uiima , crpe-iiHMHB, łiH36perb, y Te cl : §. 1) nagła prosta spadzistość góry, bte Steilheit elned Sergeś. — §. 2 ) Transi. Przykrość, 'przykrostka zdrbn., przyskora, nieprzyjemność;

Riianne(imlt#fett, 33ef#merli#ett, StDrigfett; Boh. proty-myslnost ; Slov. prjsnost : Sorab. 1. wobużnofcź; Croat.

prikryti, prikrywati, pfistrjti, pfisłjrati, priklast, priklo-piti; Sorab. 1. pżikrycż, pżikrćwam ; Sorab. 2. wozesch, (ob. Odziać); Vind. odeniti, zhesodeniti, zhreskriti, zbres-pokriti ; Bosn. prikritti ; Croat. prikrîvam ; Ross. npH-KpuTb, npHKpbiBait ; Eccl. yupuBaro, (ob. Ukryć) ; nakryć,

»nb fangen. —    Fig. Porubstwo za mały grzech sobie uwa-    przykrzymy. Jabł. Tel. 79. — Przykrzyć, przykrzyć so-

żają; lecz tą    siecią dyabeł najwięcej ludzi przykrywa.    bie * czuć co bardzo, markotnym się stać z czego, przy-

Biał. Post. 190. — Aliter: Stadnik korzeń wypuściwszy    krym najdować co; etttUl3 befcfymerlid) ftrrbćn, ttubrig füllen,

klacz przykryć chciał. Hipp. 14. befehlen. — §. Trzy-    e$ ÜberbrÜßtg tüet’ben. Przykrzyło się też już Cesarzowi z

kryty, skryty,    obłudny; gleifhtertfcfl, fiencfjlerifd?. Ludzie    Władysławem, który nic innego nie czynił, jeno co go

'przykryci, na    ulicach jawnie się modlą, by widziani byli.    ustawicznie o powrót do Polski nalegał. Biel. 95. (przy-

jadło mu się). Dobre się rwgdy nie sprzykrzy. Cn. Ad. 167. Mało się nie sprzykrzy, ib. 475. Dy to było panu bogu miło, Namby się nigdy nie sprzykrzyło. Rys. Ad. 4. Nie racz płaczu odnawiać ; nie przykrz się siła. Bardz. Trag. 546. (nie czyń sobie przykrości). Świat łacno sobie z temi przykrzy, którzy poczęli z nim sobie przykrzyć. Zab. 5, 99. Słuchał wszystkich cierpliwie, ani

1 Leop. Math. 6, 5. (zasępiają oblicza swoje, aby okazali ludziom, że poszczą, ib. 6, 16. obłudni. Bibl. Gd.).

— PRZYKRYCIE « nakrycie, i to, czym nakryją, przykryją, baS Sebecfen, bie 2)etfe, Sebecfung; Sorab. i. pżi-krćw, pokréw, (ob. Pokrowiec). Jak suknia na grzbiet, tak przykrycie na dom potrzebne. Zaw. Gosp. G. Trzcinę na błotach, godną do przykrywania, żąć, bo jako sukni

na grzbiet, tak przykrycia na dom trzeba. Haur. Ek. 71.    sobie nie przykrzył. Staś. Kum. 1, 7. Zatrzymał mię u

poszycie, dach, £ad). Nie jestem dostojen, byś miał    siebie, prosząc, żebym sobie w jego posiedzeniu nie

wnijść pod przykrycie moje. 1 Leop. Math. 8, 8. (abyś    przykrzył. Kras. Ust. 103. — '§. Przykrzyć komu co,

wszedł pod dach mój. Bibl. Gd., do domu mego). Kalli-    einem etlMê miberltcf) machen. Nie sprzykrzyłyć mi twojej

mach leży u ś. Trójcy pod mosiądzowym przykryciem.    drogi przymówki ludzi złośliwych. Ryb. Ps. 26.

Biel. 434. (grobowcem). Do gierady należą przykrycia PRZYKRZYKNAĆ, f. przykrzyknie intr. jedntl., Przykrzykać łożne abo kołdry. Szczerb. Sax. 135; Slav. pokrivacs';    niedok., (Boss. npuKpiiKujib, npiiKpiiKiiBaTb wyłajać) ; po-

Yind. odeja postelna, kouter, odejh, zhesodeja; Ross.    świadczać krzykaniem. Cn. Th. krzykiem potwierdzać.

041>hio , o/rfefljbuo, (ob. Odziać, odzież). 'PRZYKRYTOŚĆ,    Dudz. 54, przyhuknąć; Eccl. npHKMHKaio, npirnuBaio; Ross.

ści, z., 'PRZYKRYCTWO, a, n., obłuda. Sekt. 107. $eu«    vulg. npHrapKHjTb, SetyfcU fdjreicn. PRZYKRZYLI, ów,

djeleu, SSerftelltfmt. (Eccl. npiiKpOBeme pozor). Panu żadna    plur., pochwalne odgłosy, Setjfallêgefdjreï), greubettge*

przykrytość serca złośliw-ego nie jest tajemna. Rej. Post.    fdjrei). Tr.

G 2, (ob. Skrytość, ob. Licemiernictwo). Żadna rzecz PRZYKRZYNAĆ. Tr., ob. Przyskrzynąć. więcej nigdy ozdobić nie może stanu każdego, jedno PRZYKRZYW1Ć cz. dok., nieco ku czemu nakrzywić, eilt prawda, a żadna go też zasie więcej zelżyć nie może,    wenig fjtlt friimnten ; Bosn. prikriviti ; Croat. priklyuchu-

jako przykrytość a omyłka jego. Rej. Post. U u i. Dał    jem; Ross. npHKpiiBHTb, npHKpHBJflTB.

się im Uwieść wr one przykrytość. 1 Leop. Gal. 2, 13. PRZYKSZTAŁCIĆ cz. dok., Przykształtować niedok., stoso-(uwiedziony był ich obłudą. Bibl. Gd.). Przykryctwo    wnie do czego ukształcić, nad) ett»a$ gcftalten, formen,

miasto nabożeństwa, było płatne u ludzi, wszyscy tak się    Wszelkie stworzenie od początku swego ku swemu rodu

byli przywiązali zewnętrznym ceremoniom, że oni dniom,    przykształlowane było. 1 Leop. Sop. 19, 6. (odnowienie

pokarmom, ubiorom przypisowali dufność zbawdenia. Baz.    wzięło. Bibl. Gd., odrodziło się). — §. Transi. Przypię-

Hst. 1 B. Na on czas wszystka obłudność i przykryctwo    kszyć, przykrasić, przybarwić; oerfd?öitern, befdjihiigett.

przeciwników naszych, pokaże się przed wszystkim świa~    Przestaje na darach przyrodzenia, nie myśli o kunszcie,

tern. Baz. Hst. 550. Ewanielia odkrywa przykryctwo. ib.    któryby dary takowe przykształcić powinna. Mon. 72, 77.

37. Zyw-ot przykryetwem i skortacyą pomazany, ib. 28.    Ukryjmy radość , aby tym snadniej przykształcić podstęp.

PRZYKRY^WACZ , a , m. , który przykrywa, bet' löebecfer,    Teat. 21. b, 24.

3ubecfer ; Boh. prikrywac, kridlickaf. Wrodz. źeńsk. Przy- PRZYKUĆ, f. przykuje cz. dok., Przykować niedok., Przy-

krywaczka ; Boh. prikrywaćka. PRZY KRYWADŁO, a, n., PRZYKRYfWADŁKO dem.; Boh. prjkrywadlo , prikrÿwka; Garn. prikrovneza; Eccl. njUiKfruKano; nakrycie, pokrowiec, wieko; bte $ecfe, ber Śecfel ». f. !l). Mówią, jaki garnuszek, takie przykrywadłko. Pot. Pocz. 316.

PRZYKRZEWIĆ komu co cz. dok., przymnożyć, przyczynić; nermefjrett, btnju tjjun, baju tftuit. Władysław Witoł-dowi wiele powagi u Polaków powolnością swoją przy-krzewił, że bardziej nadeń Witołda poważano; auxerat. Krom. 503.

PRZYKRZYĆ się komu recipr. contin., sprzykrzyć się, uprzykrzyć się, dok., przykrym mu się stawać, einem Ińfttg fallen, befd)merlt$ fallen. On się przykrzy We Pannie, a wszakże on ma być jej małżonkiem? Teat. 9, 28. Przykrzyć się komu o co, naprzykrzać mu się o co, nalegając nań przykrość mu zadawać, jentattben mit feinem 5ltts fudjen läfiig fallen. My też strasznie o odjazd swój mu się

kowywać czestl.\ Boh. prjkowati, ukowati; Bosn. priko-vati ; Vind. nakovati, perkovati, nakleniti, navkleniti, perkleniti ; Ross. npiiKOBaTŁ, npHKOBbiBaTb, riaBapnib, na-sapLiBaTb; kując przyłączyć czyli przybić do czego, an* fdtmtebcn, propr. et transi. Przykować do krzyża. Kanc. Gd. 249. Niektórych z nich za gardła w kunach do ławek w okręcie przykowano, drugich w mocne pęta za nogi okowano. 1 Leop. 5 Mach. 4. Od ścian u końców w budowli żeiaznemi klamrami i klinami przykowywać, by mocniej budowla stała. Haur. Ek. 8. Czemuż jak przykuci, czyli jak żelazem spętani, na jednej zawsze sic— dziemy grzędzie ? Ossol. Boj. 2. Kłoda, jak gdyby przykuta do ziemi, nie dała się poruszyć siłami żadnemi. Przyb. Luz. 317. Dziękuję mojej starości, że mię do łóżka przykuła. Pilch. Sen. list. 2, 120. Zły mię wyrok do mojej ojczyzny przykował, I chce, abym w jéj biedzie nieszczęsny wiekował. Jabł. Tel. 40. Ci Ichmość na

82

Słownik Lindego wyd. 2. Tom IV-

kształt przykutych dzień w dzień przy stołach siedzą.    liti, prilegi; Slov. priljwóm; Sorab. i. pżihliwam; Vind.

Teat. 11, 25. Przykucie Ross. npuKOBKa, HaßapKa, HaBap.t.    perlili; Croat. prilévam ; Ross. npHMTB , npiiiHBaTB ; do-

‘PRZYKUCZAĆ cz. niedok., n. p. Rozkazanie królewskie    lać do czego, fńnjn gießen, JugteRen. Noctuas mittere Athe-

przykuczalo. 1 Leop. Dan. 5, 22. (przynaglało. Bibl. Gd.);    nas; morzu wody przylewać, słońcu przydawać pocho-

fyefttg antreiRen, bringen.    dni. Chmiel. 1, 75. Gdy panu dajesz, gdy darujesz,

PRZYKUDŁATSZY, a, e, comalulus. Mącz., ctmaS jottig, bracie, Wody do rzeki darmo przylewacie. Bratk. G 3 b.

przykosmatszy.    Szczćrzćj niż trzeba, mniej wody przylewając. Cn. Th.

PRZYKUP1Ć, f. przykupi cz. dok., Przykupować niedok. ;    522. (nie rozrzedzając).

Boh. prikaupiti; Vind. perkupiti; (Rag. pr ikupiti, pri- PRZYŁĄCZYĆ, ‘PRZYŁĘCZYĆ, /".przyłączy cz. dok., Przy-kuppiti accumulare; Bosn. prikuppiti congerere) ; Ross.    łączać niedok.;. Sorab. 1. pżiwoźam; Carn. perplihtneti ;

npHKynHTB, npHKynaTŁ, (npHKonjflTB, upnKamiHBaTb ac-    Vind. perdjati, perstaviti, nadostaviti, perkleniti , dokle-

cumulare); kupując przymnożyć, fyinjtt faitfeu. Chce od    niti, fraven poloshiti; Croat. priluchńjem, priluchilszem,

morza do morza panować, Wzwyczaiwszy się wiosek przy-    pridrusńjem ; Rag. priluciti ; Bosn. priluciti, pridrusgiti;

kupow-ać. Groch. W. 564. Przykupujący Rag. prikuppi-    Ross. npHCKa3aTB, npHCKa3UBaTŁ, no46aBHTB, no4ÓaBMTB,

tegl, f. prikuppitegliza. PRZYKUPNO, a,'«., PRZYKU-    no46aBJHBaio, npioómHTŁ, npioómaTB (cf. obec), bmio-

PLA , i, i.; Vind. perkup; Ross. npnnyirB, npHnynKa,    mhtb, BiunonaTB, npHCOBOKynmB, npHCOBOKynjBTB, ripn-

HpHKynM; przykupienic, rzecz przykupiona, ba§ $in$u*    coe4HHHTB, npncoe4Hnaio ; Eccl. npHconparaio, npiuia-

fanfen, $in$ugcf«nfte. (Eccl. iipnuym,, óapBiurB, npBióBMB    iiojhhth, upMHanoAHHTii (cf. przyprzęgać, cf. napełnić);

orb KymiH, ott> Topry zarobek, zysk na kupnie). Dzie-    (Ross. npHjyyaTb przyzwyczajać); łączeniem przyczynić,

rzawy tćj familii częścią przez małżeństwa, częścią przez    przydać, przywiązać; nod) JjtnjU fügen, nocR bamit tfcreinb

przykupna znacznie się przymnożyły. Boh. Zamoj. 11.    gen, nerbtnben. Cokolwiek w powodź woda do roli two-

Mówił mi o niektórych przykuplach i o zamianie starego    jej przyłączy, to twoje jest. Szczerb. Sax. 485. (namuli-

dworu. Teat. 19. b, 4. Z przykuplami i wszelkiemi przy-    skiem przyczyni). Przerębski ku wielkim swoim cnotom

należnościami. Ostr. Pr. Cyw. 2, 433.    przyłączył był niektóre dawnego pana swego Maciejow-

PRZYKURCZYĆ cz. dok., przekrzywiając krótszym uczynić,    skiego cnoty. Gorn. Dw.3. Przyłączyć się, Boh. pridrżeti

umbeugen uub oerfürjeu.- Ściągnął rękę swą, i chciał go    se ; Dal. prianuti ; Eccl. iipnonbijiHTH, óbitb yyacTHH-

ucbwycić, i uschła ręka jego, którą nań rozciągnął, a    komb, npiiYACTiiTh ca, iiurfeTb ynaciie. Kościołowi się ten

nie mógł jój przykurczyć do siebie. Radź. 1 Reg. 13,    nie przyłącza, który się od ewanielii odłącza. Zygr. Gon.

4, (cf. rozkurczyć) — §. Transi. Przykurczyć, przykro-    69; (non jungitur). Przyłączenie, załączenie, co przyłą-

cić, przycisnąć; iiieber beugen, fcfymćicbcu, Posiłek dał obo-    czono, dodatek, przydatek; 23ei)fd)Iuß, 23cï)ïagc; Vind. perzowi , który bojem i nędzą znacznie już dotąd był przy-    klenva, perklada, perloshba, doloshba, perklad. Mnie

kurczony. Tward. Wl. 139. Podsycą się, dotąd przykur-    ‘przyłęczyć się ku panu bogu dobra rzecz jest; adhae-

czeni głodem, Cererą i miodem. Tward. Mise. 20. Twoja    rere Deo. Wróbl. 172. Pirytous całą przyjaźnią przyłą-

cnota nie mniej chwalebna, gdy cię szczęście obdarzy,    czony był Tezeuszowi. Otw. Ow. 316. oddany, pgetlwn

jako gdy przygoda przykurczy lub uszezerbi. Pilch. Sen. PRZYŁĄCZYCIEL, a, m., adjunclor. Mącz. ber ô)in$ufügcï list. 2, 99.    PRZYLĄDEK , dku , m., przygórek nad morzem , ba§ 93or

PRZYKURZYĆ , f. przykurzy cz. dok., Przykurzać niedok.,    gcbirgc. Cypel czyli przylądek dobrej nadziei. Hub. Wst

kurzem przykryć, przyprószyć, beftrtitben. Proch sprosny    162. Gaz. Nar. 1, 15. Kap, przylądek w morze wybie-

przykurzył mu szatę. Bardz. Luk. 152. Chłopiec ma izbę    gający, góra nadmorska. Wyrw. Geogr. 11. Pilch. Sen.

zamiatać; ustąpcie z izby, byście się nić przykurzyli. Star.    list. 407. Przylądek albo wbrzeże. Klon. Fl. 1; (oppos.

Zadz. E. bannt fic Utd)t ftaubig werben. — Fig. Wiele    wybrzeże). PRŻYLĄDOWAĆ cz. dok. , przybić do lądu,

niedoskonałości W dobrych uczynkach często się znajduje,    do brzegu; Vind. naladjati, pcrladjati, doladjati; anlatt-

Często niedobrym umysłem czynione Próżną bywają chwałą    ben, lanbeit. Honor jest na kształt wyspy nieprzystępnej

przykurzone. Odym. Św. 2 D 4. Opłókać sławę przyku-    dla brzegu przykrego, z którćj kto raz wyjdzie, już wie-

rzoną przez świeżą porażkę. Birk. Chodk.il. (przyćmioną).    cćj do niej przylądować nie może. Mon. 70, 694.

PRZYKWAS, u,m., PRZYKWASEK, sku, m., dem., nie- PRZYŁAJ, ob. Przełaj. PRZYŁAJAĆ komu cz. dok., przy-znaczny kwas, eine Reine ©ciurę, ©mterltd)fett. Niektóre    mawiając łajać go, łając przypędzać; Ross. npHKpmmyTB,

malogrannty mają przykwasek. Cresc. 426. Jabłka cierp-    npimpiiKiiBaiB, mit ©djeltCU autreiben. Robi, kiedy mu na-

kie, albo, jak mówią, przykwasek mające, ib. 584.    łają i przyłają. Petr. Et. 120.

PRZYKWASIĆ cz. dok., trochę kwaśnym uczynić, feiner* PRZYŁAMAĆ, ‘PRZYŁOMIĆ, f. przyłamie, przyłomi cz.

ïicR machen. Tr. PRZYKWASN1EC nenlr. dok., trochę na-kwaśnieć, fancrlic^ merben. Cn. Th. — PRZYKWAŚNIEJ-SZY, a , e, subacidus. Mącz. ; Eccl. ripuKMcaBiii, npHKBa-CHBiM. Przykwaśniejszy, nakwaśniał. Cn. Th. 455. PRZY-KWAŚNY. Cn. Th., fćnerltd). Gruszki cierpkie a przykwa-śne żołądek zapiekają. Cresc. 389.

PRZYLAĆ, /. przyleje cz. dok., Przylewać niedok.; Boh. pri-

dok., Przełamywać frequ., przyłamuje, ‘przyłomuje pr. , nadłamać, przygiąć; Sorab. l.pżilamacź; Vind. perlomiti, einfttitfen, ein menig anRrec^en. Jeden róg miał przyłomio-ny. Otw. Ow. 344. Likon w szyszak uderza, ten smutnie szeleści, Lecz mu się przyłamuje miecz przy rękojeści. Dmoch. II. 2, 108. On sam sobie chcąc *imo wszystkich zdanie Strzałę wyciągnąć, przyłomił ją w ranie. P. Kchan.

Jary; §. 1) kłaść się przy czym, na czym; fid) banebett legen, fid) barauf legen. Książęcia Wrocławskiego, by byl sługa z wierzchu nie przyległ, byliby zabili razem z Leszkiem. Gwagn. 50. id. Biel. Św. 191. Umarło dzieciątko tej niewiasty, bo je śpiąc przyległa. W. 3 Reg. 5, 19. Nie jednemu się śni, jakoby go ktoś przyległ. Sak. Probl. 127. Konia kocami nakryć, na ziemi go dobrze przyledz; dotąd, póki ten nie ominie defekt. Haur. Ek. 158. (przytrzymać, przytłoczyć do ziemi, żeby leżał). W spaniu pamiętaj, żebyś na lewym boku układłszy się, zarazem serca nie przyległ. Sak. Probl. 255. (Vind. perleshauz, perleshenik * nałożnik, f. perlesbniza * nałożnica). — §.

2)    Verb, neutr. Przylegnąć jednti, Przyleżeć niedok., Przylegać contin.-, Vind. perleshati, vkupleshati; Eccl. npn-B03Jeraio ; Ross. npiueJKaiŁ ; leżeć przy czym, stykać się z czym; onltegen anetnxrô, angrän^en, anftojkn. Człek pragnie rzeczy cudzych, które mu przyległy blizkością. Karuk. Kat. 573. — §. Przylegać * szczelnie przystawać do czego, n. p. do ściany, przypaść; Çart onltegen, genau an* paffen, ftd) fl art anfcbltejjen ; (Bosn. prilecehi, napravitso aptare, coaptare ; Carn. preleshćm se apto, prelęshn ac-commodus). Podkowanie koni ma być podkowami równe-mi ku kopytom, aby wszędy z stron dobrze przyległy. Cresc. 520. Gdy podkowy dobrze wszędy przylegną, tedy koń pewniejszy byw'a na nogach. Cresc. 520. Zygr. Gon. 259 ; (adhaerere). — Transi fig. Przyległy do czego * bardzo przywiązany, przylegający; febr ergeben, attadjtrŁ Niechcićj być do takich rzeczy tak bardzo przyległym. Bach. Ep. 37. — Aliter: Jagiełło człowiek serca wielkiego, niewczesnościom przyległy, jako zimnu, głodu, pragnieniu, gorącu. Gwagn. 78. przyłożny, przywykły, ba* ran getnofint. (Ross. npMt/KHbiH pilny; Eccl. npiueæaTeJB sedulus curator, npnjî>Ky pilnować, przyłożyć się). — §.

3)    Verb. med. Przyleżeć czego, leżąc przycierpieć ; ettt wenig bettlägerig fepn, mit Settlâgerigfeit für etwaâ büflen. Gdyby kto w zwadzie uderzył drugiego, a tenby zarazem nie umarł, aleby przyleżał.... Radź. Exod. 21, 18. Przy-leźysz tego pijaństwa. Tr. *PRZYŁĘG, u, m., (cf. łęg), przylegnienie, leżenie blizko czego; ba3 ®aranliegett, 9îe* benanliegen an etwa§. Fabiusz przez Gaurańskie i Faler-neńskie przyłęgi Tak unosił Annibala, że go tą zwToką ukrócił. Faliss. Fi 72. — $. Przylęg , wzgórek przy nizinie mokrej. X. Kam., m §ügel anf Sofibobcn ; ob. Łąg, przyłog. PRZYLEGŁOSĆ, ści, z. , §. a) blizkie sąsiedztwo o ścianę , leżenie przy czym , przytykanie ; Eccl. npii-B03jemaHie, baê Dîebenanltegen, bie @ränjnad;barfcbaft. (Ross. npHjtmame, npimtîKHOCTL pilność). Roxolani z Sweona-mi w przyległości byli. Biel. 15. Nie zwykłaś sypiać w osobności Na łóżku owdowiałym, i bez przyległości Obok męża śpiącego. Bardz. Luk. 90. — §. b) Warunek, wyjątek , kondycya ; SBebtngnng, Słorbeljalt. Pod tą wypłacę przyległością. Tr. PRZYLEGŁY partie. verb. przyledz, stykający się, mtltegenb, batteben liegenb. Kąty przyległe, adjacentes. Geom. 1, 12. Suma dwóch kątów przyległych równa się dwom kątom prostym, ib.

651

PRZYŁANEK-PRZYLEDZ.

*P R Z Y Ł Ę G - PRZYLEŃ.

Jer. 293.^ Makowe główki 'przyłemuje; summa cacumina carpit. Zebr. Ow. 51. Swego czasu hardemu przyłomię rogów. J. Kchan. Ps. 110. (przytrę rogów).

PRZYŁANEK, nku, m., mały łan, eine fleine <pufe. Szlachta po 12 groszy od każdego przyłanku roli pobór płaciła; de sjngulis jugeribus. Krom. 605.

PRZYLASEK, sku, m., mniejszy lasek przy wielkim, ein 9îebemMlb$eit. Czarne przylaski. Torz. 5.

PRZYŁASKAWIĆ cz. dok., przychylić, przychylnym uczynić, geneigt ntadfcn. Chcąc go sobie przyłaskawić. Przestr. 337.

( Hoss. npiuacKaTL pochlebiać).

PRZYLASZCZKA, i, z., gatunek fiołków, viola palustris, rośnie osobliwie miedzy leszczyną. Kluk. Dykę. 3, 162. bie ©umpfuiüle.

PRZYŁATAĆ cz. dok., łatając przyszyć, bcflicfen, anfltcfcit;

Sorab. 1. pżiplatacż; Bosn. prikrrippiti ; Croat. prikerpâ-vam ; Hoss. npimnaTb, (npHjanaTŁ pyny rękę w atramencie umoczona, zamiast podpisu przycisnąć).

PRZYLAT, ob. Przylot. PRZYLATUJE, PRZYLATYWAĆ, ob. Przylecieć.

‘PRZYŁAWEK, wku, w.; Hoss. npiuaBOKB, npiuaBoneicE ; deska lub stół przed kramem, na którym towary wykładają, pokładny stół, ber 91nölagetifd).

PRZYŁAŻĘ, ob. Przeleźć. PRZYŁAZ, u, w., przyłazienie powolne, przybycie; bfló $erbet)friccl;)en, lortgfameé 21nfom* men. W tych krajach swego przyłazu mogliście się aż wstydać. Geb. Hymn. 314. 'PRZYŁAZICIEL, a, m., który przvlazi, ber ^erbe^frtccber ; Hag. prilazitegl.

PRZYŁBICA, y, Ł, PRZYŁB1CZKA, i, z., dem., hełm, szyszak, (Etym. łeb); Boh. prilbice ; Sorab. 1. żeleznó kwóbek; Bosn. kaçigga, kacitra ; Vind. zhelatu, shelesna kapa, shelesna glavopokrija, fhifhak; Carn. zhelâda, (cf. czeluść); ber §elllt, bie ©tlirmlKUtbe; z blachy rzecz okrągła na głowę. Dudz. 54. Wsiadajcie jezdni, stójcie piesi w przyłbicach, polerujcie włócznie, obłoczcie się w pancerze. 5 Leop. Jer. 46, 5. (stójcie w hełmiech. 1 Leop.).

Przyłbicę kładę na głowę, galeo. Cn. Th. W przyłbicy, galeatus. ib. PRZYŁBICZN1K, a, m., co robi przyłbice.

Cn. Th., ber ^elmntacfyer. Włod.

PRZYŁECHCIĆ cz. dok., przywabić, aitlocïen. Tu nadgrodą przyłechcony, do Jugurty przybył. Pilch. Sali. 290.

PRZYLECIEĆ, /. przyleci, przylecę inlr. dok., Przylatywać frequ., przylatuje pr. ; Boh. pfiletèti; Sorab. 1. pżilecżicż, pżiietżu; Bosn. priletiti ; Dal. doletiti ; Eccl. npnieiaio, npiinapaio ; 'Ross. npiweitTb, npMeTan.; lotem przybyć, propr. et transi, fierbes) fliegen, gerbet; geflogen fonnnen, gerbes) eilen. Sokoł jest dziki, póki go nie ułapią , i nie wyćwiczą odlatować i przylatować, albo wabić. Szczerb.

Sax. 341. Są oni, jak wróble na pszeniczkę; raz im tylko dać przynętę, to zawsze przylatywać będą. Teat.

19. b, 33. Jakby ptak lotny tu przyleciałem, Bo ledwie kwadrans z Wilanowa do Warszawy jechałem. Teat. 7. c, 28. Jak prędko dam mu znać, piorunem tu przyleci.

Teat. 52. b, 59. Birk. Krz. K. 28, cf. ptakiem.

PRZYLEDZ, PRZYLEGNĄĆ, przyległ, /. przylegnie rned.

jednti, Przylegać niedok.; Boh. prilehnauti, prilehati; "'PRZYLEMUJE, PRZYŁAMUJĘ, ob. Przyłamać.

Slov. prilehugi; Sorab. 1. pżileham ; Ross. npiueuL, npH- PRZYLEŃ, ia, m., gnuśnik, ein träger üDîenfd). Cn. Th.;" czego przylanego ; ba3 Sugteftett / £>tn$ttgtejktt. Czysta woda odchodząc coraz dalej od swego źrzódła, przylewem obcych ścieków traci swoję barwę i smak. Nar. Hst. 2. PRZYLEWAĆ, ob. Przylać.

Croat. prilèn pigellus. PRZYLENIWSZY, a, e, tardiuscu-lus. Mącz., etroaâ träge. Przyleniwszy dłużej dobry, skory koń prędko się wysili. Fredr. Ad. 14, cf. powoli dalej zajdziesz.

PRZYLEPIĆ, /. przylepi cz. dok., Przylepiać niedok.; Boh. PRZYLEŹĆ, przylazł, f. przylezie, przylezę intr. dok., Przy-prilepiti ; Sorab. l.pźilepam; Carn. perlćpim, perslćpim ; łazić niedok. ; Boh. prilczti; Slov. priłazugi; Sorab. 2. pschi-Croat. prileplyujem ; Rag. prilêpiti;    Slav. prilipiti; Dal.    lefcż ; Sorab. 1.    pźileżu , pżiwaźuyu; Vind. perlesti,    per-

prilipiti; Iloss. npifjiuihtł , npiutnąaTŁ; przykleić, pr. et    liesit, perliasit;    Hag. prilazit; Dal. doplaziti; Dosn.    pri-

fig., anfleben, auletttten, anpt#en.    Świec nigdy    nie przy-    smuçatis«, doplaziti; Ross. npH.rb3Tb, npMa3HTt,    npa-

lepiać do ściany. Haur. Ek. 17.    Przemieniała    i przyle-    noJ3Tfc, npmiaJtebiBaTŁ ; przyczołgać się.    Cn. Th.    876.

piała więcćj niż dwadzieścia razy nadzień muszki, które Ijerbety rgefroci)en foittttten, Berber frieren, z rana z taką pilnością przylepiła była. Mon. 65, 564. PRZYLEZEĆ, ob. Przylegnąć, Przyledz. PRZYLEŻYTOŚć, Przesadzała muszkę z miejsca na miejsce; nakoniec de- ści, i. ; {Boh. et Slov. pfileżitost commoditas, occasion terminowała się przylepić ją nad    lewym okiem.    Mon. 64,    Ross. npHjt*HOCTb, npn*i>KaHie pilność) ;    rzecz abo    oko-

285. — Transi. Cały dzień prawie jestem jak    do stołka    lica drugiej przyległa; etiMS Slnfiojkubeś,    baneben Siegelt«

przylepiona. Teat. 30. b, 82. (jak    przykuta). Wygoda    bc$, «nUegeitbe    ©egenb. Od cesarza wzięli zamek    ten z

i rozkosz prędko do miejsca przylepi.    Teat. 46, 18. (przy-    przyleźytościami    prawem dziedzicznym. Warg. Wal.    180.

npHJiraTb, npMuraTb, npnxBacTaTb, npHXBacibiBarb ; (Eccl. nptiaorB przechytrzenie), ^inju lügen, baju lügen. Czasem prawdę mówią, ale stokroć więcćj przyłygają. W. Post. W. 447. PRZYŁGAĆ się recipr., wkraść się komu w łaskę przez kłamstwa. Wlod. przypochlebiać się komu, wkradać się w kogo. Cn. Th. fiel) burd) Sitgcn cin[#iuei#cln.

wiąże). Tak zelżywe imię niejednemu dobrze myślącemu PRZYŁGAĆ, f. przyłźe, przyłgę cz. dok., ‘Przyłygać niedok., przylepiać ważą się. Mon. 73, 280. PRZYLEP, u, m., przydać co nad prawdę. Cn. Tli., Boh. prilhati; Ross. PRZYLEPEK, pku, m., PRZYLEPKA, i, i. ; Boh. prile-pek; Ross. npHjinoKB; §. a) co się przylepia, przywię-zuje ; etwas 2lngefle&te§, ingepufteS. — Transi. Godne zazdrości chrościane przylepy. Mon. 71,76. lepianki, chaty,

5îlel>(Mitten. — Fig. Gdy się do serca jej włowi, Nie prze-szkodziż twej rzeczy z takiego przylepku ? Bot. Arg. 754.

Skoro do twego przymknie wargi lica I tą przylepką twe PRZY LGNĄĆ , PRZYLNĄC, /. przylgnie heutr., jedntl.,

zczaruje usta.... Zab. 16, 513. — §. b) Przylepka, ki-nienie chleba, pusula. Mącz. eine 231afe ttn 35rote Zwyczajnie przylepka, z boku chleba odkrajana wypukłość, opieczona z trzech stron. Magier. Mskr. ber Jlailft, ftle* berranft am 33rote ; Ross. npaioxa, npaiouii<a, KparouieuKa, roópyniKa, nojnena, cpLsenb. — §. c) Przylepka« kobieta, umizgalska, etitc ©aguette. Dama ta lgnąc do mężczyzn letką Chęcią serca, Przylepką była, czy kokietką. Min. Ryt 4, 251. Równy przylepce pocałowania i pieszczoty kradnie. Morszl. 37. Wierzba jest przylepka ziemi ; dlatego do nieporządnego kochania przydają, że są

Przylgniwać czejlotl. et cont. ; Boh. pfilnauti ; Bosn. pria-nuti, priuniti, prilipitse; Vind. perjematife , perprimi-tife, pertifnitife, nadershati, perdershatife, gornatifnitife, naprimilife; Hoss. npHÆHyrb ; przylepić się, przylepnąć; {leben an etroaS,-ft# anflekn, fleku Bleiben. Nie możo wymówić i słowa, język przylgnął do podniebienia. Staś. Nam. 1, 65. Usta roztwarte, język do podniebienia przyl-gły. ib. 2, 6 , (particip.). Olej *przylgnywa do wnątrza. Sak. Probl. 193. Przylgnienie jednego ciała do drugiego , wielką w ruchu czyni przeszkodę. Krup. 1, 104. — Fig. Przylnie mu wnet cokolwiek do rąk. Cn. Ad. 561. wierzbowego serca. Haur. Ek. 163. PRZYLEPNĄĆ, PRZY-    bierze, gdzie nie położył, długą rękę ma, lipkie palce;

L1PNĄĆ, przylepł, f. przylepnie neutr. jedntl., Przylćpać,    e3 BlctOt leid)t tuaä au beu Ringern flehen, er mati^t lait*

Przylipaó niedok. ; przylepić się, przylgnąć; Slov. priły—    ge Ringer. — §. Moral. Przylnąć do czego« chciwie się

parn; Ross. Haibnyrb, naMiiHyrb, Ha.ïunaTb, HaiHnaio,    chwycić, trzymać się czego. Cn. Ad. 973. przywiązać się,

npii.iHimyib, fleben blctbeu. Źle, kiedy się w piecu dużo    ft# au etmaef Bangen. Krotochwilny, gdzie cię potka,

pokazuje rudy stężałej i do boku przylepłćj. Os. Rud.    prowadzi, dzierży się ciebie, iże też przylnie, więcćj

242. Do zbytnich ubiorów niewieścia myśl rada przylipa    snadź niż smoła. Eraz. Jez. F 2. Zażywać bogactw bez

wszędzie. Betr. Ek. 75. Ile możesz podlatuj, otrząsnąwszy    przylgnienia do nich. Lach. Kaz. 1, 358. Przylgnąć

Serce ludzkie jest jak lep, iż natychmiast przylnie, i wnet się przypoi do rzeczy, którą miłuje. W. Post. W. 5, 397. Przylgnęli do pieniędzy. Lach. Kaz. 1, 340. Nic prędzej do dziatek nie przylgnie, jak przykład rodziców. Sk. Żyw. 2, 553. Poopuszczałem wszystkie, wszystkie zaniechałem, Do ciebie jednej przylgnąć chcę duszą i ciałem. Zabi Fir. 24. Krom. 32. Modrz. Baz. 284. Przylnęła dusza młodzieńca do córki Jakubowćj. Budn. Genes. 34, 3. Ząbk. Ml 328. Hor. Sat. 81. Teat. 19. b, 26. Ta mocno na duszy twojej przylnęła. Bzów. Roz. 76. Przylgnienie, Slov.

się z rzeczy, by też potrzebnych, które do ciebie zbyt    sercem, rozumem i wolą do kogo. Zuch. Kaz. 1, 225.

przylipały. Pilch. Sen. list. 3, 325. PRZYLEPNY, a, e;    Mon! 64, 455.

Rag. priJjepiv viscosus, lipki, fieberig. (Ross. npimmuHBuß zaraźliwy, npMHrMHBOCTb zaraźliwość). — §. Fig. Strój niech twój będzie poważny, nic letki, Jakiego zwykły zażywać kokietki, Albo te, które na teatrach korki Przy-cierać zwykły, przylepne aktorki. Mon. 75, HO. fryjer-skie, gamrackie; buBlerif#, coqnettifdj. PRZYLEPIÀCZ,

PRZYLEP1CIEL, a, w., który przylepia, ber 21itfleber; Hag. priljepitegl.

PRZYLEW, u, m., PRZYLEWEK, wku, m, PRZELEWKA, i, i. ; Ross. npiMHBi, npHaHBKa ; przylanie, przydatek

niach. Haur. Sk. 54. Urzefl. 65. P. Kchan. Orl. i , 355. Rola przyłogiem leząca. Mącz. odłogiem, bracfj* liegettb.    PRZYŁOGA, i, z., wierzch, wieko, co przy

priłnutj ; Boh. prichytky ; Ross. npHTfeniemrocTb ; Eccl. npHciAaTejbCTBO, npHjrfenjeHie um e4HH0MHCJiie, cf. przy-sieść, cf. jednomyślność. Przylgnienie do cudzoziemczy-zny, własnego kraju wzgardę ciągnące za sobą. Mon. 65, 79. bie 2lnhdngltd)feit an au«lćhtbifd)en £anb.

licem znaleziony, przy którym lice kradzieży; ein $ieb, bety bent matt gefiohlne« ©ut ttńrfltdj

PRZYLICZNY złodziej

łamany ułomek, ein unten abge&rodjme« Stücf, 35rud)ftüit Od gruntu samego ze wszech sił sosnę starą wydrzeć usiłuje, A nie mógłszy, przyłomkiem jej że go częstuję. Zebr. Ow. 505; (praefracta). PRZYŁOMNY, a, e, do przyłamania, mogący być przyłomionym, abbrecflbar. Nie-przyłomny. Chodk. Kost. 27.

kładają na czym; bte obere $etfe, ber ®ecfel, roa« matt auf etwa« hinauf legt. Gdy się mleko owcze wyciśnie, zjąwszy prasę abo przyłogę, solą potrząsnąć ; potym cięższą przyłogą przycisnąć. Cresc. 560. oorftnbet. Ktoby złodzieja przylicznego w domu chował.... PRZYŁOMIĆ, ob. Przyłamać. PRZYŁOMEK, mku, ro.^rzy-Stat. Lit. 409. (Ross. npiUHUHTb Koro be upaarfe przekonać złodzieja; npuMKa lice, dowód, przekonywający).

PRZYL1CZYG cz. dok., Przyliczać niedoli., przyczynić liczby, do liczby przydać; Vind. perrazhunati, perraitati ;

Croat. pribroiti, pribrajam; Ross. conpnuecTb, conpmm-TaTb, BMtHHTb, BMtHHTb, ^tttju jdljlen, |tnju redpten. (Ross. npmmcMTb; Boh. prićjst, ob. Przyczytać). Odszczepień- PRZYLOT, ‘PRZYLAT, u, m., przylatanie, przylecenie, cy, ducha ś. jakoby stworzeniem był    uważając,    jako-    ber ^erbe^flug; (Ross. npiuierb ptaki przylatujące). Ja-

kolwiek do ojca i syna dla trójcy przyliczają. Sk. Dz.    skólka i bocian    przestrzegają czasu przylatu swego. 5.

281. Kosz. Lor. 63. Przyliczył go do    najuczeńszych w    Leop. Jer. 8, 7.    1 Leop. ib. PRZYLOTNY, a, e, przy-

stolicy ludzi. Tr. policzył go między najuozeńsze , er fmt    latający, lub od przylotu; tyerbetyfltegettb, £)erbeS)flug0 » ;

ifut baju gerechnet, tu bie 3abl gefegt. PRZYLICZYC1EL,    Ross. npiweiHUH.

©aubteb, halber Scljurfe. On przyłotr uśmiecha się, niby nie miarkuje, a mnie mory przechodzą. Zab. 10, 351. Sługa mój przyłotr. Gorn. Diu. 193.

a, m„ który do czego przylicza, ber3ujaf)ler, ^iltjujahler; PRZYŁOTR, a, w., przyfrant, na łotra pochodzący; eilt Eccl. npHUHCJHTC;lb.

PRZYL1PAĆ, ob. Przylepnąć.

*PRZYLIS, a, w., który rzadkie ma włosy na głowie, cal-

vaster. Mącz. raczej przylys, ber wenig    §aare hat, etwa«    PRZYŁOZNY, a, e,    przywykłyr gewo&nt au etwa«. (Vind. per-

fa^lfbpftg ift. PRZYL1SOWATSZY, a,    e, rufulus. MoLcz.    loshen, perkladen = wczesny, wygodny, na dorędziu; Eccl.

ri)tl)ltd). Włoska kanianka przylisowatsza    najlepsza.    Sienn.    npmrlnKeHb ke 4t .iy pilny ; npioaraTejibHbiii mogący być

62. Spicz. 33.    do czego przyłożonym). I jam, jak starzec ten, wię-

PRZYLISZ, ob. Przelisz.    zów przyłożna. Tent. 44. b, 28. Do rady krwawej nie przy-

PRZYLIZNĄć cz. jedntl., Przylizać niedok., nieco polizać,    łożny. Hanc. Gd. 97. PRZYŁOŻYĆ, f. przyłoży cz. dok.,

eilt wenig leefen, belecfeit; Sorab. 1. pschiliżu, pschilizam    Przykładać niedok ; Boh. prilożiti, pfikladati ; Slov. prj-

lingendo demulceo , amieum reddo ; Ross. npHM3aTb, npit-    kła dam ; Sorab. 2. pschiklafoż; Sorab. L pżilożicż, pschi-

2»i3biBaTb ; Eccl. npuaH3yio. — §. Przylizować się recipr.    łożu, pschilożim , pschipolożim; Vind. perloshiti, perlaga-

niedok., przylizać się dok., przypochlcbiać się komu, fid)    ti, perkladati, perklasti; Carn. perloshim, perkladam;

mit 0peicbctlccfen etttfd)metd)elu; (Carn. perlisujem adulor,    Croat. prilositi, prilasem , prikladam ; Rag. priloxitti;

perlisnen, perlisniv adulatorius (ob. 'Obleśny), perlisnost    Bosa. prilosgiti, prilagati ; Ross. npiLioauiTb, npnaaraxb,

adulatio, perlisauz, perlisuvavz » pochlebca , f. perlisnen-    npiuarato, npmaacxb, npHK4a4MBaxb ; §. 1) przykładać

ka ; Boh. aulisnÿ pochlebny, aulisnost pochlebność, (cf.    co do czego, przytykać, kładąc przyłączyć; attlegett, auf

ulizać) ; Vind. fe perlifhovat, fe perlifovat adulari,    per-    eiwa« legat. Te rzeczy, w których się kochamy, do pier-

lifuvanje, perlehzhenje, perlifnost, perlifezhnost « pochle-    si przykładamy. Sak. Probl. 116. (przytulamy). Pap-

bność; perlifen, perlifezhen, perlifnen, perli fi i u « po-    kowate okładania na miejsce zaognione przykładać cie-

chlebny; perlifavaz , perlifavez < pochlebca ; Croat. prili-    pło , a co nadstygnie, odmieniać. Perz. Cyr. 116. Umf

zavati, prelisuvati, prilizuvatisze ; prilizàvecz adulator, f.    fc^lftgc aitfîegeit, umlegen, utlt)cî)lageit. Przyłóż plastr na

prilizavka ; adj. prilizni * pochlebniezy). Wkraść siewko-    ranę. Tr. Przykładania na ciało. Krup. 5, 293, (ob.

go pochlebstwem i przylizowaniem ; immergere se blan-    Okładanie). Maczają się chusteczki w dekokcie ciepłym,

ditiis in ahcuius consuetudinein. Mącz. lnsinuo, wsobiam,    i na rany się przykładają! Krup. 5,599. Lekarstwo mo-

włudzam, wdzieram, przylizuję , wkradam się w kogo.    żne wszystkę niemoc odegnać, raz przyłożone, wszys-

Mącz. Cnotliwi od dworu oddalić się muszą, bo się    tko sprawuje, że więcej nie bywa przykładane; a jeśliby

nie przylizują, ani łaski żadnej nie zabiegają. Tr. Tel. 25j    zawsze przykładaneJbyło, jawno jest, że mniej przemo-

PRZYLNAĆ, ob. Przylgnąć.    gło. Zygr. Gon. 285. Z gliny sobie obraz ulepiła, i na

PRZYŁOG, u, m.; Boh. priloha ; (Eccl. iifmnorb, npimome-    ścianę przyłożyła. Gil. Kaz. A a 4 b. przylepiła, aitflcben.

Hiite,

npHjaraHie adjeclio; distng. npHiorb przechytrzenie,    Na przywileju tym książę z biskupem pieczęci swe przy-

cf. przyłgać); odłog, pole nieorane; cf. przyłęg,    łęg;    łożyli. Biel. 119. przycisnęli, ba« Siegel fceębntcfeu. Przy

ber Sradtatfer, ba« Śradjfelb. Szkapa ta koło bożej    męki    obiedzie lepiej jest pierwej jeden abo dwa trunki piwa

na

pustym przyłogu się pasie. Klon. Wor. 19. Z wy- wypić, potym zaś winem przyłożyć, i wsadzić pana na gnaniem bydła na pole"zatrzymać się, póki się nie za-    pachołka. Sak. Probl. 195. — Przyłożyć ostrog * zewrzeć

weźmie pasza na ugorach, na przyłogach, na    bło-    konia ostrogami. Cn. Th. bent fferbe bie Sporen geben.—

B03;ioraTH. Do kapitaliku w szkatułce będącego, coraz przykłada. Mon. 73, 44. Po trosze robiąc, niby nitkę

Fig. Przyłożyć ręki, pracy, sił do czego, przyłożyć się ; mit #nnb Anlegen, feine Mftc nufbieten; Vind. skerb ime-ti ; Eccl. npHpaAiio, npH.itjKy. Trzeba tu koniecznie ręki    do nitki przykładając, mogło się wiele zrobić.    Pilch.    Sen.

i pracy przyłożyć. Pilch. Sali. 523. Boga wzywaj, a    list. pr. Ogień gore, póki stawa drew, jako    skoro    spali

ręki przykładaj. Cn. Ad. 30. (bez prace nie będą ko- one, a nie przyłożysz, natychmiast gaśnie, a gdzie bę-łacze, ora et labora). Nie można pożytecznie przykładać    dziesz przykładał, ustawicznie gorzeć będzie.    Syxt.    Szkł.

się do nauk, bez przyłożenia się do mierności. Pilch.    162. Królewscy palacze coraz wiçce'j drew    w on    piec

Sen. list. 128. Obaczysz papo, że będziesz ze mnie    przykładali. Wad. Dan. 81. Gościowi rada,    Drewek na

kontent, będę się przykładał wszystkiemi siłami. Teat. komin przykłada. Zab. 14, 274. Rzew. Miał na ołtarzu

39, 22. Przykładający się usilnie ; Eccl. npioimaiejiL, npnct4HTeJiLHbiM, npHcbÆHtiiî, (ob. przysieść fałdów), npnpa4,feTejib, (ob. Rad). Przyłożyć się do czego, przyczynić się, pomagać, Vind. pernoliti, donesti, donofiti, donalhati, (cf. donieść); Ross. c04’tricTB0BaTb, cnocni-mecTBOBaib, (ob. Przyśpieszyć), mit Reifen, untcrftujjcn, mit beitragen JU etwas. Przyłóż się do szczęścia wszystkich. Teat. 18, 183. Pieniędzmi się do tego przyłożyli znacznie. Star. Vot. D b. Pisma te przyłożyły się do oświecenia umysłów. Ust. Konst. 1, 200. Z pomocą, ktoś się do tego przyłożył. Cn. Ad. 1372, (cf. umie pacierz z mamką). — Przykładać się do czego, przykładać chęć, serce do czego, (cf. przylgnąć); fid) Alt et* mn$ Mngeu, fein #erj a» etmaS fmngen. W dostatku nie przykładaj serca do bogactw. Karnk. Kat. 374. Iskra pobudza Kazimierza, aby do królestwa Węgierskiego serce przyłożył ; ut regno Hungarico animum adjiceret.

Krom. 619. — §. Przykładać się do czego, czemu, do czego * nakładać się czego, przywykać czemu, wkładać się w co, zwyczaić się do czego, wyknąć czego; fid)

etroaë Angemöfmen, etronS gemolmt werben, gewönnen, ge* PRZYLUBIC się komu recipr. dok. mofmt fej)tt. Dorna z parobki kart, kostek grać się przyłoży. Glicz. Wych. 1 7 b. Źrebcowi kloc włóczyć przy-prawują, aby się ciągnąć, i na sobie ludzi nosić, przyłożył i nauczył, ib. F 6. et F 6 b. Dziatki zaraz prawie rzeczom się przyłożyć mogą. ib. E 2 b. Każda rzecz, gdy się której rtie przyłoży, widzi się bardzo trudną. PRZYŁUDA, y, z.; Ross. npwviaiia; to Ezop. 120. Acz z przyrodzenia miałby wymowę, przecie iż się onćj między ludźmi nie przyłożył używać, nie raz potknie się. Glicz. Wych. K 7. Którzy się chlebu rżanemu nie przyłożyli, mają go za niezdrowy, a to, że mu nie przywykli. Syr. 920, (cf. przyjeść się potrawie).

Kto się milczeniu przyłoży, Stawa się z niego tron boży. Groch. W. 393. Z źrzebcem bardzo uważnie trzeba postępować, aby się wadzie szkodliwej abo uporowi jakiemu nie przyłożył. Hipp. 52. (aby się nie znarowił).

Przyłożenie się do czego , ob. Zwyczaj. — §. Przykładać miecz etc., przymierzyć, jfelen utlb. treffen. Tak dobrze wyniesionym przyłożył toporem, Że z niego dusza z mową wyszła jednym torem. P. Kchan. Orl. 1., 240.

— Transi. Sumnienie nic inszego nie jest, tylko przyłożenie boskiego prawa do siebie. Lach. Kaz. 1 , 59. przystosowanie, bte Slumeubwtg auf fid) ; Bosn. et Dal. prikladati comparure; Croat. prikladam comparo; Rag. priklâdati assimillare, cf. przykład. —    2) Augm. Przy

kładać czego więcćj, przyczyniać, przydawać ; nod) f)injU legen, Ijtnju fügen, fitnju fefcen; Ross. Ha4K.iacTb, na4K;ia-4Hßan>, na4HecTb, Ha4nocHTb ; Eccl. npHB033oa<HTH, npn-

654

P R Z Y Ł O YĆ.

es-

PRZYŁOZYCIEL - PRZYŁUDZIĆ.

gorzeć ogień bez przestania, któremu, aby nie gasł, przykładano drewek. Kulig. Dem. 173. Nie przykładaj grzechu do grzechu. W. Syr. 5, 5. Oni dość mieli, jemu ani pada Na ząb, a tym więcćj chce, im więcej przykłada; quo plura demittit in alvum. Zebr. Ow. 215. (wpycha, pcha w siebie, cf. dolewać). Ty trochę wytrwaj, przyłóż cierpliwości. Past. Fid. 30. Gdy co mówię, nigdy nie przyłożę. Teat. 18. c, 76. (przyłgę, przydam na prawdę). Plotkaś , masz język długi, usłyszysz słowo, przyłożysz dziesięć, a z muchy wielbłąda zrobisz. Mon. 70, 586. Przyłożenie, przykładka, przydatek, Croat. prilösek ; Bosn. priloga, pristava, prilosgjak k’me-su , koji se kupuje na mjerru ; Eccl. iifnuorT,, npiwaraHie , iiftmosKCłiHic; Ross. na4K4A4Ka.— Prov. Przyłożywszy szeląg, będzie zemla. Cn. Ad. 974. (fraszka, podła rzecz, si addideris denarium, eines obsonium, ob. Szyszka). PRZYŁOZYCIEL, a, m., który co do czego przykłada, ber 3ldegei\ ^tnjutfjuer; Croat. prilositel; Rag. priloxitegl; Eccl. npiuiaraie^b. W rodź. zeńsk. Przyłożycielka, Croat. prilositelicza ; Rag. priloxitegliza.

starać się mu przypodobać, przymilić się; einem lieb ju werben fndjen, einem JU gefallen fudjett. (Rag. prigljubiti * cudzołożyć). I czyni i mówi to, czymby się panu przylubił. Gorn. Duj. 323. Wszystko na tym zawisło , aby się białej głowie wszelką rzeczą zachował a przylubił. Gorn. Dw. 301.

czym kogo przy-łudzają, przynęta; bte 9lnlocfung, bie Cocffpeife, ber îïîeijj. Smutek udziela jej wdziękom więcej jeszcze mamiącćj przyłudy. Staś. Rum. 2, 14. Nad wszystkie zmysłów przyłudy pochopniejsza do serc uwikłania uroda pięknych Rusinek. Nar. Hst. 2, 432. Hul. Ow. 207. Pod płaszczem farbowanej przyłudy. Zab. 10, 156. Zabi. PBZY-ŁUDNY, a, e. ; Ross. npHiwaHHLift ; przyłudzający, powabny; nnlotfejtb, rci^ettb. Wierzy, że go kocha; a ona do przyłudnego wzdycha złotka. Teat. 27. e, 19. PBZY-ŁUDZIC cz. dok., Przyłudzać niedok. ; Boh. prilauditi ; przyłudzić kogo do czego, przynęcić, przywabić; Att* rcifcen, Anloflen, Attfirren, lierbetylocfeit. Stara się przyłudzić sobie człowieka młodego. Teat. 49. b, 22. Każdy ruszon bywa, oderwany będąc żądzą swą od dobrego, przyłudzony do złego. 1 Leop. Jac. 1 , 14. Nie tylko nikogo przyłudzić, ale też i przyniewolić nie mogli, aby się tak jawnego niebezpieczeństwa podjął. Baz. Hst. 392. — §. Przyłudzać się komu * przymilać mu się, przypochlebiać się, einem ju gefnlleu fud)eit; (Ross. npu-MCKaTfeCfl). Mniszkówna, przyłudzając się Moskwie, kazała synaczka swego w Ruską wiarę ochrzcić. Zoik. Mscr. 77.

‘PRZYŁUK, a, m., [właściwie PRZYŁUKA, miasto na Ukra- Beęfdjmieren, ein wenig Refc^mterett, nod; nte^r Befdjmieren; inie, eine Stabt in ber Ufr. 2] n. p. Milej mi z tobą    Boh. primazati,    primazowati ;    Sorab. 2. pschimafasch ;

w zgodnej żyjąc sforze, Dom i czeladkę swą trzymać w    Croat. primazati,    primasójem;    Ross. npHMa33TŁ, npHMa-

dozorze, Niż włości mając, słyszeć: ono fuka hutman 3UBaTb. Przymazanie Ross. npHMa3aHie, npHMa3h*a. na pana i lud na przyłuka. Kchow. 2H. [w oryginale: PRZYMĘCZYĆ cz. dok., mecząc przymusić, ntarternb jwitt* ludna Przyłuka 2] ; może *przynuk » przystawca, podsta-    gen. Nie śmiał sędzia dekretu, nie widząc pewnego Do-

rości. ? (Ross. npMyna, npHjynKa uczęszczanie dokąd).    wodu, ani także świadectwa żadnego, Czynić, ale żałobna

PRZYLUTOWAĆ cz. dok., lutowaniem przyłączyć; Croat.    strona go prosiła,    I żeby obwiniona przymęczona była. Za-

prilotâvam ; Vind. navariti, privariti, gornavariti, gor-    razem kazał obie    do ciemnicy    wrzucić, Powrozy do dra-

pervariti , (cf. nawarzyć); Ross. npHnaaTŁ, nprnianBaTb, biny mężnie kazał skrucić, i t. d. Papr. Kol. O 4. anlöten, anfdjnmßen. Ten gatunek stali trudno z żelażem PRZYMĘDRSZY, a, e, Cn. Th. 870, Graec. gpuaocfóg, ein zwarzyć czyli przylutować. Os. Rud. 571. Przylutowa-    wenig gefreut,

nie Ross. npHnaMna.    PRZYMEŁCIE, ob. Przymleć.

‘PRZYŁYGAĆ, ob. Przyłgać.    PRZYMIAĆ, f. przymnie cz. jedntl., Przyminać niedok., nie-

PRZYMĄCIĆ cz. dok., nieco pomącić, ein wenig truBe um« co pomnąć, przygnieść; ein wenig Milen, fneten, brntfen;

cfyen ; Ross. npmiyTaTb, npimyTbiBaTb.    Ross. npuMSTb, npiiMHHaTb.

PRZYMACNIAĆ, ob. Przymocnić.    PRZYMIAREK, rku, m.; (Boh. primêrek ; Sorab. 1. pżime-

PRZYMACZ\rĆ cz. dok., nieco pomączyć, ein wenig Bëmelji» ra forma; Rag. primiera comparatio ; Ross. npnMbpt, przy-leit; Boh. primaućjm.    kład, wzór); naddatek nad miarę. Dudz., 54, przydatek,

PRZYMAGLOWAĆ cz. dok., nieco pomaglować, lub nieco    przyczynek rzeczy mierzonych. Wlod., przylewek płynów,

więcej jeszcze wymaglować; nod; ptmangelit, mel;r funju    bie BugaBe Bes;m SJłejfen, baS UeBerntajL Przymiarki, któ-

ntangeln; Ross. npHKaraTb, npHKaTbiBan».    re się znajdują wśpichlerzu, wiernie rachować, i do re-

PRZYMAJĘTNIĆ cz. dok., majątku przysporzyć, przyboga-    gestru kłaść₍ powinien. Haur. Ek. 53.

cić; Bereitern, uermögenber mad;en. Dersław będąc przy- PRZYMIATAĆ, ob. Przymieść.,

majętniony w bogactwa, ludzi gromadę zebrał. Krom. 545. PRZYMIEDZIC , PRZYMIODZIC cz. dok., miodem przyprawić, PRZYMALOWAĆ cz. dok., przyczynić malowania, Ijinjn mas mit £>onig anmacfjeu. Dawać pić te listki w winie przy*-len, noäl mefw malen; Sorab. 1. pżimoluyu.    miedzionym. Przed. 105.

PRZYMAMIĆ cz. dok., mamiąc przywabić, gaufelttb IjCrBet; PRZYMIERAĆ med. cont., Przymrzeć dok., głodu przymierać,

locfen; Rag. primamiti, primamglîvati ; Bosn. primamiti;

Eccl. npHMamiBcUO ; Ross. npHMaimib, npiiMaHUBaTb. Przy-mamienie Ross. npmwaHa, npuMaiwa, npimairb.

PRZYrMARMOTAĆ cz. dok., nieco przy czym marmotać, ein wenig moBeę murren ; Sorab. 1. pżimorkotam, pżimorkoczu.

PRZYMARTWIĆ cz. dok., przygasić, przytłumić, przydusić, etwas beimpfen. Rozruchy król przebaczeniem do czasu tylko bardziej przymartwił, aniżeli umartwił; suppressit magis, quatn sedavit. Krom. 612.

PRZYMARZNAĆ nijaki jedntl., nieco pomarznąć, eilt wenig frieren, gefrieren; Boh. primrznauti, primrzati ; Slov. pżi-mrzâm; Carn. et Vind. permersniti ; Ross. npiiMep3HyTb, npiiMep3aio. — §. Przymarznąć do czego, n. p. Kamień przymarzł do ziemi. X. Kam. anfrieren.

PRZYMARZYĆ się recipr. dok., przyśnić się, einem träumen, im ütraume uorfmnmen, etnfaUcn. Teraźniejszych przyma-rzenia filozofów nie powinny się były nigdy pojawić.

Zab. 5, 274, urojenia, widzi misie; Sräunterepeu, ©djwär» ‘PRZYMIERCA, *PRZYMIERZCA, y, m., przymierze z kim merepen.    mający, sprzymierzeniec, przymierznik, ber SintbeSgenoffe.

PRZYMASCIG cz. dok., nieco posmarować, eilt wenig mit    Słuchał Kazimierz posła od Ćara Tatarskiego, przymier-

gett Bcfdpnteren; Ross. npnaiaciHTb, npiiaiaciFiBaîb.    cy swego. Krom. 605; (foederatus). Nalegano na Kazi-

PRZYMASZEROWAĆ cz. dok., w marszu przyciągnąć, Ijer*    mierzą, aby on za przymiercę i towarzysza nie miał Je-

Bepmarfd;iereu ; Vind. permarfhirati, pervlezhi, perhajati, rzego. ib. 684. Przymierzca. ib. 686. permarfhiranje.    a, e, od przymierza, SunbeS * . Kraje te dzierżał za przy-

PRZYMAW1AĆ, ob. Przymówić. PRZYMAW1ACZ, a, m. ;    miernemi artykułami. Chrośc. Fars. 488. Jedność przy-

przymówca, przyganiacz, szczypacz. Cn. Th. 877. Slov.    mierna, ib. 381. Wojna przymierna w Pomeranii um-

domluwać; Vind. pobodavez, pobadavez, pehauz, pod-    knęła sposobność królowi do ratowania Jarosławia. Nar

bodnik, ber ©tidjler, ber Betpeitbe Sieben füfirt.    Hst. 2, 231.

PRZYMAZAĆ cz. dok., nieco lub więcej jeszcze pomazać, PRZYMIERZCHNAĆ cz. jedntl, przyćmić, bunfel machen

nieco głód mrzeć, czas niejaki wielki głód cierpieć; eine Beit lang §ungerSnotl> leiben, einige Beit mit bem junger f(impfen. Lepiej jest przymierać głodu, niż raz połknąwszy zgubić się. Pot. Poez. 484. Falib. R 5. Bronili się jeszcze oblężeni, choć już przymierając z wielkiej części dla świeżo zawziętego głodu. Tiuard. W. D. 2, 255. Nic to nie było siedem lat walczyć nie przestając, Mróz i gorąco cierpieć, głodu przymierając. J. Kchan. Dz.? 50. Patrzmy, jak po obcych się kątach poniewierać Żałosna jest, lub chleba z rąk patrząc, przymierać. Blai. Tłum. B 2. Zab. 11, 195. Gospodarstwa nawykać za młodu, Żeby potym na starość nie przymierać głodu. Star. Vot. C b. Kto przebiera, ten przymiera. Rys. Ad. 22. — §. Przymierać, przymrzeć » spaść na kogo po śmierci czyjej, dnem jnfatten nad; jemanbeS ïobe. Przymiera to wszystko na brata podług naturalnej su-kcesyi. Tr. sed vide Przymrzeć.

PRZYMIERNY,

fter lttûdjen. Noc przymierzchniona z pochmurnemi nie-    Sprzymierzenie, alians, skojarzenie, sojusz, spojenie sil

by, nie pozwoliła wygrać tę bitwę po końca. Tward. W.    wzajemnych, (ob. Sprzymierzeniec). Jez. Wyr. Państwa

D. 22. — §. Imperson. Gwiazda, kiedy się przymie-    sprzymierzone, które łączą siły swoje na wojnie. Wyrw.

rzchnie, Z subtelnego pod wieczór obłoku wypierzchnie.    Geogr. 123, (cf. skonfederowany). — §. Transi. Równa

Tward. Pasq. 23. kiedy zamierzchnie trochę, wenn eê eilt    wola umysły sprzymierza i jednoczy. Pilch. Sen. list. 1,

racntg bunfel wirb; Eccl. iipiiMpaYimi.    33. (złącza, kojarzy; oerbtnben, oerfuiipfen).

PRZYMIERZE, a, n. ; Boh. et Slov. prjmerj ; Ross. npHMH- PRZYMIERZIĆ komu co cz. dok., nieco obmierzić, eilt rae» peme ; a*) robienie miru to jest pokoju na zawsze lub    ntg öerefeln, junt 6fel macfyert ; Garn. permersniti. PRZY-

tylko doczesnie ; ba§ Sriebenntacfjen, SSergletd^en nad) bern    MIERZŁY, PRZYMIERZ1ENSZY, a, e, nieco obmierzły,

Kriege.— b*) Tymczasowy pokój, rozejm, zawieszenie bro-    ein raentg öerefelt; Croat. primèrzek; Rag. primarzech.

ni; Boss. nepeMiipie, ber SBaffenfiiflftailb. Nasi, spuściwszy PRZYMIERZYĆ cz. dok., Przymierzać niedok.\ Boh. primê-

się na przymierze, które jeszcze nie było wyszło , nieostrożni byli. Biel. 78. Gdy Władysławowi z Swydry-giełłem zebrać się na pokój nie mogło, przymierze wojnę między niemi rozjęło. Krom. 518. Gdy król przypuścił do szturmu, przysłał starosta o przymierze do niego , i tak dał mu król do trzech dni wytchnienie. Biel. 295. — c) Przymierze, ugoda z kim nie tylko pokoju, ale i pomocy przeciw nieprzyjaciołom, alians, sojusz, ba3 SÖÜnbniß; Sorab. 2. fwêstk, flub, (ob. Ślub); Sorab. 1. szlub, zpolnć szlub ; Carn. savesa, (cf. związek, zawiązek); Vind. vesa (cf. wiązać), savesàr punt, (cf. bunt); Croat. zavez ; Rag. uvjêt, drùstvo ; Bosw uvjet ; Slav. ugovor, (cf. umowa); Boss. cok>3ü, coya^. Wespazyan słał do mnie , żebyśmy się do pokoju brali, i przymierze z nim wzięli. Jer. Zbr. 59. (pokój zawarli). Przymierze odporne i zaczepne, ©efenjtö » ltltb Offeitfti) » SUltattJ, Sd)itj$*nnb ÎTujjbüttbntfj. Dawid postanowił z star-szemi ludu 'przymirze. Budn. 1 Chroń. 11, 13. Do przymierza trzy się rzeczy schodzą, obowiązki, na które się jedna strona drugiej spoinie podaje; przysięgi i pisma z pieczęciami. Sk. Kaz. 508. Przymierze chować; przymierze łamać, gwałcić, nie dotrzymać przymierza. Cn. Th. — Transi. Małżeńskie przymierze, b(lS tët/eknb, (EtyeDunbntfL Jeszcześ w tej nie był fortunie i pierzu, Gdym cię w małżeńskim za męża przymierzu Obrała sobie. Chrośc. Ow. 55. — Theol. Biblia święta, t. j. księgi starego i nowego przymierza « zakonu, testamentu, alten unb neuen SunbeS, SteftameutS; Vind. stara, nova savesa; Ross. 3aBlłTii. Syn boży nie objawił się w widzeniu prorokom. Farn. 138. Skrzynia przymierza ROSS. KHBOTL, KHBOTCm>, KHB0TK3.

ZNIK, a, m., przymierca, sprzymierzeniec, bet* Sltubeê» genojfe. Car Piotr ukazał się być przymierznikiem Kan-tymira, bo go żadna miara nie chciał Turkom wydać. Sieb. 2, 429. PRZYMIEHZOŁOMCA

'PRZYM1ER-

riti, primerowati; Sorab. i. pżimeram, pschimiriu, pschi-mirim; Garn. permirjam; Vind. permeriti, permerjati. (premerjati » przypisać) ; Croat. primerjam , primerńjem ; Rag. primjeriti, primjerati (comparare); Ross. npmitpaTb, npnsrbpHBaTi>, npuMeweBaTb , npma/um, npiniajKHBaTb ; (npHMtpiibiH przykładny , HenpuMtpuhiH nieporównany ) ; a) stosować, przyrównać, paffen. Przymierzać suknią. Teat. 11. c, 7. doświadczać miary jej na sobie, na kim; ein Sbletb anprobiren, aitpajfctt. Przymierzyć obuwia. Cn. Th. — Fig. Komużeście mię ‘przyPotlobnili, i przyrównali, i przymierzyli, i podobnym mię uczynili? 1 Leop. Jez. 46, 5. przystosowali, nergleicfren, anpajfeit. — §. Transi. O nieszczęsny grzeszniku, nie wierzysz, Az tego gardłem i duszą przymierzysz. Wad. Dan. 129. przypłacisz, büßen, abjajllen. — b) Przymierzać gdzie, godzić gdzie, mierzyć, celować, raofutt Jtelett. Ten jest cel, do którego ludzie przymierzają, Którego gdy dostąpią, potym narzekają. Prot. Kont. B 3 b. Ta nauka cię do nurków zaprowadzi, bo tarn, jak widzę, bardzo przymierzasz. Twórz. Wiecz. 6. Przymierzam komu do gęby, mieczem do boku, przykładam. Cn. Th. Po obudwóch stronach jego mężowie z gołemi mieczami stojąc, do szyi jemu przymierzali. Sk. Żyw. 225. Nie przymierzaj , bo złe wnet przytrąci. Cn. Ad. 633. ( i olstro spuści ; nie trzeba złego malować, samo się wyrazi). Nie przymierzając, praefiscini, n. p. Cięto go tak w głowę, nie przymierzając. Cn. Th. 1215, (idem est w jego miarę). Cicero tu przymierzył ad formulant actionum. Budn. Cyc. 111. aluduje, przymawia, mtfptclett raotöttf. — §. Transi. przymierzyć dokąd, dążyć dokąd , raol)tU Ctlett. Na najwyższym wierzchu skały widać było mury zamku, że kto nie ptakiem, niechaj tam darmo nie przymierza. P. Kchan. Orl. 1, 86. Jużeś to z Francyi tam i sam przymierzył. Pot. Arg. 192. (Carn. permire se accidit). y, m., gwałciciel PRZYMIEŚĆ , ob. Przymiotać. przymierza; Vind. vesolomezhen, ber 53unbbritd)tge. U PRZYMIESZAĆ, /. przymiesza cz. dok., Przymieszywać fre-

wszystkich w hańbie są przymierzołomcy, I nigdzie więcej nie znajdą kredytu. Chrośc. Tars. 205. Hostylius przymierzołomcę Sulfecyusza końmi roztargnąć kazał. Fa-liss. FI. 8. PRZYMIERZYĆ się z kim, sprzymierzać się, recipr. niedok., sprzymierzyć dok., zawrzeć przymierze, ein Sh’htbntß ntad)eu; Vind. sdrushitife, fevjetuvatife, fe sklopiti; Rag. uvjettovatise ; Bosn. uvjettovatise, uciniti uvjet; (Ross. nepeMHpHTbCH rozejm czynić, npnMHpjm>CH pogodzić sie). Romulus przymierzył się z słabszemi narodami dla pokonania mocniejszych. Staś. Num. 215.

qu. , ‘Przymieszawać contin., przymieszuje pr. ; Boh. pri-misyti, primichati, primésow’ati ; Sorab. 1. pżimischam; Croat. primessâvam; Rag. primjesojati ; Ross. npuMtinaTb, npHMtuiHnaib, npHÓaBHib, npHÓaBiHTb, npnóaBiHBaTb ; EccL npnpacTBopaio, npHMhiuuBaio ; przydawszy zamieszać,

pomieszać; fnitju ntifdjien, borunter mtfdjeit, oermengen, pr et fig. Kościoł boży zawsze przymieszywał wody do wina. Kucz. Kat. 2, 415, (cf. roztworzyć). Woda ta dlatego była zimna, że się do niej przymieszuje woda zimna surowa. Syxt. Szkł. 190. Był twarzy piéknéj białej, do któ-

mu,

rej się, rumianość panieńska przymieszywała. Sk. Żyw. 2, 330. Żadnego dobra niemasz wolnego od przymieszania złego. Zab. 1, 48. Alb. (bez przysady, bez ale; o|ine Set)* Przymieszanie Eccl. DpHMtmame, npHMt-choctł. Bezecne nieszczęście, które się do każdego szczęścia musi przymieszać. Gorn. Dw. 255. Przymieszać się do czego, należeć do czego, przyczynić się do czego, przyłożyć się do czego; mttnńrfeit, mit beitragen, ft# mit etnîaô befaffen, breilt mengen. Miano o nim mniemanie, iż się do śmierci papieża przymieszał. Sk. Dz. 553. Gorn. Sen. 257. PRZYMIESZEK, szka, m., przysada, przy-mieszany przydatek; Boh. primjśka, primeśka, prjmisek; Ross. npimtcL, ba$ Se^gemifctyte, ber Bufafc, Se^fa|. Bez żadnych do piasku przymieszków z metalów, trwalsze będzie śkło. Torz. 164. Oczyścić prawdę od dawnych przymieszków. Nar. Hst. 2. PRZYMIESZKOWY, a, e, przydatkowy, przymieszany ; Eccl. nfmtmhWŁ, Çtnsngemifdjt, îugefefct. Pomiar składany dwojaki być może, albo czysty sam przez się pura albo przymieszkowy, affecta. Ustrz. Alg. 2 , 90. #

TRZYMIETNOŚĆ, ob. Przymiotność, Przymiot.

PRZYM1ĘŻSZY, a, e, trochę miąższy, gruby; ettM$ grob, bief, ftarf. Przymięższy głos, graviusculus. Cn. Th.

PRZYM1GNĄĆ cz. jedntl., Przymigać niedok., miganiem przyzwolić , jnminfen mit ben Singen ; Sorab. 4. pżimikuyu; Ross. npHMHmyTb, npiiMHrHBaTb, cMHmyTbca, CMuruBaTbCfl.

PRZYMILIĆ, f. przymili cz. dok., Przymilać niedok., przy-wdzięczyć, milszym uczynić; Rag. primilliti, lieblicher ma* djen, rei^enber machen. Wzdryga się uczciwa niewiasta od tego, co nieprzystojnie przymila i wdzięczy. Kras. List. 2, 408. Milionową dóbr swych oprawy Pragnie przymilić cerę chropawą. Zab. 9, 347. Zabi. Przymilać zapachem. Hor. Sat. 220. PRZYMILAĆ się rec., przypodobywać się, przyludzać się, przypochlebiać się, przysługiwać się; Croat. omilyavamsze, prilizavatisze ; (Croat. omilyàvecz , prilizàvecz adulator ; Dal. milolasicza » pochlebnica), fiel) angenehm su machen fud)en, ft# einfcbmeicbeln. Miłość nie próżnuje nigdy, ale zawsze się chce czym przymilić te-kogo miłuje. Sk. Kaz. 364. Rycerskiemi się dziełami ojczyźnie przymilił. Nies. 4, 24. Przymilenia zbytnie podejrzane. Zab. 5, 434. Wolę ja się nie podobać mówiąc prawdę , niż przymilać podając bajki. Kras. List. 420.

PRZŸMILCZYC cz. dok., nieco przemilczyć, etmaê babeę noch nerfdjmetgett. Przymilknąć nijak, jedntl. ; (Ross. npiyMOi-KHyn> ; przy czym umilknąć, mobet) fchroetgcn, fitH bleiben.

PRZYMIOT, u, m., 'PRZYM10TA, y, i.; Ross. npioierB na-sep, npHsitia, npraiTKa poznaka, znak; npHMtTHTb po-strzedz ; Boh. primitati przyrzucać, prjmèt zanokeica); przyrzut, przyrzucenie, co się przyrzuca; Rag. pridohod, berê ^tnsumerfen, ber fmtnwrf/ba8 £>in$ugemorfene. Umyślił Gliński zamek Słucki przymiotem spalić. Stryjk. 694. podmiotem ognia, podpału; bur# ÿtoflWMfhe Srdnber, fe#* frdnje. Na podaniach apostolskich polegać, przysady i przymioty wichrowatych mózgów odrzuciwszy. Teof. Zw. A 2. — Medie. Przymiot, przymiotna choroba, epidemia, przymiotająca się niemoc, przymietność, przyrzut, przy-rzutna choroba/eine epibemif#e ftranfhett; Sorab. 1. napasło»»»* Lindego wyd. 2. Tom IV.

dna khorofei; Ross. nepeßaj'B, a3Ba; Eccl. huça, (cf. jad, jeść). Grutinius pisał w Polskim języku dzieło przymiot czyli o chorobie zaraźliwej. Czack. Pr. 2, 41. Przymiot, tytuł xiegi Oczka. Widzieli, iż ona zaraza i przymiot więcej a więcej się, jako kancer, szerzył. Weresz. Reg. 23. Przymiot, albo dworska niemoc. Oczk. Przym. 4, bte 2uftfen#e. Z przymiotu dworskiego (contagio), ropa przez pendent ciecze. Syxt. Szki. 227. Dwie nieznane choroby nieulutowane okrucieństwa nad narodem ludzkim tych wieków wykonywają; jedna jest przymiot, abo po prostu mówiąc, pani franca, a druga on nieszczęsny gościec albo kołtun. Syxt. Szki. 306, Przymiot z wierzchu do wnętrza, a ztamtąd zaś po wszystkićm ciele pożarem idzie. Oczk. Przym. 4. Przymiot, aza go nie z jednego nierządnego z plugawą zejścia, zaraz oberwać może? ib. 4 4. ib. 424. — Ognisty przymiot, zaognienie, bte (Sntsunbung. Srebrnik ziele z sadzeli przymiot ognisty wyciąga. Syr. 292. et 473. Jeśliby się włos na sa-dzelu odmienił w białość, a wejrzenie przymiotu głębsze będzie niż skóra, w ten czas pewny trąd. Budn. LeviL 43, 3. — Przymiot, przypadek choroby, symptoma, ob. Przypadek. — 2) Przymiot, Przymiotek zdrobn., przypadłość, przypadek jakiej rzeczy, jakowość, jakość, własność; bte ëigenft&flft, 3nfflfli0Îdt, anfällige ©tgenfehaft; Vind. polebnost, fvoinost, lastnust; Ross. cboüctbo (ob. Swój), ecTecTBO, (ob. Jestestwo); Eccl. ckoiictro, coódBeHHOCTŁ. Accidens, przymiot, przypadek. Urs. Gr. 4 75. Uiricus powiadał, że grzech pierworodny jest substaneya , istność, non accidens, nie przymiot. Galat. Alf. 427. Stary przymiot w narodzie naszym, iż jaki sam kto jest, radby aby tacy wszyscy byli. Rej. Zw. 83. (wada, nałóg, przywara, uprzedzenie). Teraz o przymiotach kraju tego powiem kilka słów. Boler. 247. Wielkie przymioty rzadko się znajdują bez wielkich przysad. Zab. 5, 69. Częstokroć dobry przymiot niewygodny bywa. Zab. 4 3, 278. Treb. (umiesz co, musisz robić). Przywarę narodu naszego, szczęśliwym zwrotem, w przymiot zamieniał. N. Pam. 6, 348. (w zaletę). Zapamiętałe starce, zhańbione przymioty, Śmieje się zbrodnia syta z pognębionej cnoty. Kras. Sat. 45. (cnoty, godności; ïugenben, fchdpare <£tgenf#aften). Nie zarzniesz Jehowie byka, w którymby była wada, abo jakakolwiek 'przymiota zła. Budn. Deut. 47, 4. (skaza. Bibl. Gd., dtt $ehU dn SWafe 1). Strzeż się towarzystwa, któ— reby cię obrazić miało, zwłaszcza kiedy też czujesz przymiotek jaki w sobie jako człowiek, gdyż żaden człowiek bez tego być nie może. Rej. Zw. 79 b. (pasyjkę, namiętność). Przymiot przyrodzony dobry, skłonność. Cn.'Th., Słałnrgabe. — §. Botan. Przymiot, ziele, starzec, senecio; Boh. pfjmètne korenj ; Carn. grint, 5freu£nutrj. Przymiotowe ziele, Starzec wielki, Popiołek, ś. Jakuba ziele, ło-mikość. Syr. 4445. Grzęd. 285. große Sreufcwurj; Sorab.

4. babka dżedk; Carn. shmarn krish. PRZYMIOTAC, PRZYMIETAĆ cz. niedok., Przymieść dok. ; Boh. primjta-ti; Croat. priméchem ; Ross. npiiMecTb, npimeTaTb; Eccl. npHMeiaio, npHBepraio ; przyrzucać, hinju roerfen. — Med. Przymietająca się niemoc, przyrzucająca się od drugiego, contagiosus morbus. Mącz., epidemicus, eine eptbetnifthe

83

658 PRZYMIETNOŚĆ - PRZYMYKAĆ.

PRZY MLEĆ - PRZYMOSTEK.

Hranf^ett. (Vind. primezhen » pojętny, zdolny ; fioss. npH-    1, 81. Saraceny cały kraj zwojowawszy, pod Rzym sie

M’tqaTeÆbHbiii pamiętny, przykładny, baczny; Eccl. npHMe-    przymykali. Sk. Dz. 841. Dzień na świat się przymyka.

TamcH bawić gdzie czas niejaki). ‘PRZYMIETNOŚĆ, ści,    Groch. W. 45.

z., n. p. Franca, cokolwiek w innych niemocach jest PRZYMLEĆ cz. dok., mieleniem przyczynić, nieco pomieć ; szkodliwego, wszystko z sobą przyniesie, ządliwość, cię- trte^r baju mafilen, ein wenig fletn malien (in ber SDîüpIe). żką boleść, przymietność. Eraz. Jez. A. zaraźliwość, 2ltt* Przymełcie Hoss. npiiMOJb.

ftecfuttg. PRZYMIOTNIK, a, w., przymiotny wyraz. Kpcz. PRZYM-ŁÓG1Ć cz. dok., młócąc przyczynić, nieco pomłócić ; Gr. 3, 2, nomen adjectivum, baê 23et)nu>rt; (Slov. pndawne    mehr baju brefdjcn, ein wenig abbrefdjen; Ross. npHMoao-

mèno, pridawanec, pridawanliwec ; Slav. primitljivo ime ;    thtb, upuMOJiauHBaTb. Przymłócenie Ross. npiiMOJOTŁ.

Carn. perstavna besęda ; Vind. perstavliva befeda , (cf. PRZYMNOZYĆ, /. przymnoźy cz. dok., Przymnażać niedok. ; przystawić); Ross. npioaraieJbHoe hmh, Haptnie). Przy-    Boh. prilepśiti, (cf. lepszy); Croat. pribolssâvam ; Ross.

miotniki tego są rodzaju, którego ich rzeczowniki, ib.    npiyMiiOHtmb, npiyMJtomaTb, npn^JiaTb, npn^UBaTŁ,

2, 8. PRZYMIOTNY, PRZYMIOTOWY, a, e, PRZYMIO-    npnöaßirrt, npiióaBMTb, npHÓaBMBaTb; Eccl. npiimnoæHTH,

TNIE adverb., przyrzutny, przypadły; Ijhtju geworfen, funjit    npnwioataTii, HaóaBJHio, łtapamaio, npimapamaio, npttMHO-

gefallert, hhtju gefcjjlageit. (Eccl. HenpmacTHbiH non adjicibi-    »taro; przyczyniać, przydawać, przykładać się żeby przy-

lis). Przykładanie to, ogień przymiotny z oczu wyciąga.    bywało, «ernteten. Widzę, że umie przymnażać domo-

Syr. 1305. — Przymiotna choroba, przyrzutna, epide-    wych przyjaciół. Teat. 6. b, 17. Bóg onym dwojgu lu-

rniczna, przymiotająca się, przymiot; eilte epibeiUtfcfyc ober    dziom w raju Kazał przymnażać ludzkiego rodzaju. Kanc.

anfteÆenbe Ärant'^cit. Wrzód, który franca zowią, jest tak    Gd. 269. Bóg mu wszystkiego przymnażał, patrząc na

przymiotny, iż wnet jeden od drugiego się nim skazi.    dobre serce jego. Sk. Źyw. 19. Xiężyca z słońcem po-

Eraz. Jez. 8 b. Ziele to choroby wszelkie przymiotne    łożenie Ujmę światłości albo przymnożenm Właśnie spra-

i zaraźliwe odpędza. Syr. 88. Gniiec, choroba ta bywa    wuje. Suszyć. Pieśń. 3, 5 2 6. PRZYMNOZYCIEL, a, m.,

i przymiotna, jak inne zarażające choroby. Syr. 618.    który co przymnaża, ber SSerme^rer ; Croat.łpribolssàvecz.

Choroby te wszystkie bardzo zaraźliwe są i przymiotne,    W rodź. zeńsk. Przymnożycielka'. PRZYMNOZEK, żku, w.,

niemal jak powietrze. Ripp. 56. et 120. Gdyby mąż do-    przyczynek, przydatek; Croat. pribolssicza ; Ross. npn-

stał francy, przymiotnej choroby, zkądby niebezpieczeń- óaBna, bte SSernteljnutg, ber    Krzyżacy srożyć się

stwo mogło być zdrowia żenie, co jej czynić potrzeba?    bardziej poczęli, nadęci przymnożkiem pięciu set kiry—

Petr. Ek. 85. — §. Przymiotny, pełen przymiotów, jako-    śników, accessione. Krom. 608. Władysław bardziej Liści ; Vind. lastnusten, pofeben, mit (Eigeitfdjaften begabt.    twie swojej, a niżeli Polszczę przymnożku i ozdoby ży-

Widziemy ludzi zdatnych, umiejętnych i przymiotnych,    czył. ib. 511.

usilnym czoła potem doskonalenia nabywających. Mon. PRZYMOCNIĆ, /. przymocni cz. dok., Przymacniać niedok.,

65, 190. — §. Gramat. Przymiotny wyraz. Kpcz. Gr. 3,

2,    ob. Przymiotnik, adjectivum, etlt 33e!)IDOrt ; Roh. społu-statnÿ adjectivus. Imiona rzeczy, wziętych przymiotnie, kończą się jak przymiotniki : orli, żelazny. Kpcz. Gr. 3, p. 158. wyrażając jakość, adject. — Aliter: Przymiotowe'wyrazy, epitheta. Pir. Wym. 243.— §. Nerwy przymiotowe czyli oczami obracające, nervi palhetici. Krup.

3,    147. — §. Rotan. Przymiotowe ziele, ob. Przymiot, ziele.

, PRZYMIZG, u, m., umizg do kogo, przywdzięk, przymi-lenie ; Sareffe, fitcbfofuitg urn ftei) etnjufcïjmetchelu. Zmyślo-nemi przymizgami gości witają, zwodząc" znakiem obłudnej radości. Przyb. Luz. 37.

PRZYMKNĄĆ, /’. przymknie cz. jedntl., Przymykać niedok. ;

mocniejszym uczynić, pokrzepić, üerftäl'feil ; Croat. pri-kreplyujem ; Ross. npuKpLninb, npuiiptmiaib. Przymo-cnienie Ross. npimptna, npHHptnua, CKptna. Nie pomału potęgi swej przymocnił posiłkami Wołochów i Tatarów. Krom. 525. — Przymacniać, przymocować do czego , mocno przybić, mocno przyłączyć ; att etwaći feft machen, feft aufcblagett, befeftigen ; Ross. vulg. npiióoTarb. (Sorub. \. pżimoczuyu przymuszam). Do balu dębowego przymacnia się nabity szturmak. Jak. Art. 3, 500. Na skórce ziarna zawsze jest jakiś znaczek na tym miejscu , gdzie ziarnko było przymocowane do swego okrycia. Rot. Nar. 132. (przyszyte, przywiązane, przyrosłe). PRZYMOCZYĆ cz. dok., nieco pomoczyć, ein wenig etitwct» 4ien, mtfeudjten; Ross. npmwonHTb, npHMawiBaTb. Przy-Slov. pristrkugi; Vind. permekniti ; ßo.sn. primaknuti, pri- moczenie Ross. npHMOUKa ; od przymoczenia npimoMHbiS. mięati, prisloniti ; Rag. primaknutti ; Croat. prirnichem , PRZYMOREK , rku , w., pomorek , gdy trochę pomiera, po-primikavam; Ross. npHMHiiyTb, upiiMbiicaib; przysunąć po- czątek albo koniec abo odnowienie moru czyli powietrza, suwając, anniefen, I/erbetyritcfen. Słomy do ognia nie przy- Cn. Th. eine flehte @eitd)e, ein fleiiteö Sterben, mykaj, Cn. Ad. 904. — §. Przywrzeć, przywierać, n. p. PRZYMORSKI, a, ie; Sorab. 1. pżimorski, pżimorskć; Rag. Drzwi przymknąć a nie zamknąć. Teat. 24. c, 17. btc    primorski ; Croat. primorszki; Ross. npiiMopcKm; pomor-

££ttre anlefmen, ofme jujnf^ltepen. Zostaw drzwi przy-    ski, nad morzem leżący, an ber @ee gelegen. Przymorskie

mknięle. Teat. 19. b, 72. Zajrzawszy w kosz, przymy-    stolice. Przyb. Milt. 559. Przymorski mieszkaniec, ‘przy-

kają wieko. Teat. 11. b, 55. Przymknięty Boh. pfimćeny.    morzanin, pomorzanin, Rag. primoraz, primoranin; Croat.

— PRZYMYKAĆ się rec., przybliżać się, anrńrfen, ftdj    primorecz, /. primorkinya. PRZYMORZE, a, n. ; Rag.

.mtnityern. Pobliżu się do niego nigdy nie przymyka, A    primorje; Ross. npuMopie; pomorze, bte ©eefftfte.

jeśli się on przymknie, ona się odmyka. P. Kchan. Orl. PRZYMOSTEK, stku, m., poboczny mostek, eine Sîebcnbruc*

fe, ©eitenbmtfe ; (Ross. iiphmocthtb , npHMamHBaTb przy-brukować, dobrukować). Oszukani byli piesi niektóremi przymostkami, które do muru Moskwa była przystawiła, ale ich potym umknęła. Biel. 724.

WIĆ sie rec., przydać swoje uwagi krótko o jakiej sprawie , przełożyć ustnie ; munblicjj Rtrje SBenterftmgen oortra* gett, Rnfäfie JU jentanbeê SRebe machen. Po Wojewodzie Mazowieckim przymówił się do propozycyi od tronu pan Ożarowski. Dyar. Gród. 502; Przymówienie się * ustna krótko wyrażona uwaga, obserwacya; efłte Rtrje munbltcfje SemerRtng, SlnnterRing. Kładłem w jedne szale mowę dwuarkuszową a w drugą zwięzłe przymówienie się ; a przymówienie się przeważyło dwuarkuszową mowę. Gaz. Nar. 4, 80. Podał królowi konstytucyą, z krótkim przy-mówieniem się. Gaz. Nar. 1, 310. Dyar. Gród. 296. —

§. Przymówić się do kogo » przemówić do niego, wdać się w rozmowę, zaczepić go rozmową, mit einem eilt ©e* fpräd) anfattgen; Slov. pfimluwiti se. Nieśmiały, nie wie, jak się do nas przymówić. Teat. 8. b, 87. — §. Przy-mawiać się komu o co, natrącać, wzmiankę rzucać dając znać swoje żądanie, nawiasem się dopominać; im ©pre* d)en berühren, ermähnen, ein Sort fallen lajfen. Nie źle swój interes promowuje, nieznacznie się przymówił. Teat. 27. c, 84. Oddałem list, i sam ustnie przymówiłem się o pieniądze. Teat. 33, 25. Przymawiać jej się o ten portret, a potym i prosić począł. Lub. Roz. 344. (Boh. pfimluwiti se przyczynić się za kim; Bosn. prirecchise, ka-ratise altercanri). PRZYMÓWKĄ, i, i., skryte a dowcipne oznajmienie komu potrzeby swojej albo cudzego błędu. Lub. Roz. 560, Boh. domluwa ; Croat. prigovor, mnn* blidje (Erinnerung, mörtlid;e 5infptclung. Dla godnych ludzi słuszniejsza uczynić przed przymówką. Lub. Roz. 352.

O sławnym lutniście Bekfarku jest ona przymówką : nie bierz po Bekfarku lutni. Falib. A 4. t. j. upominanie „ przysłowie, przypowieść. — §. In malam partem: Przy-mówka » PRZYMOWISKO, a, n., przygana, przycinanie, uszczypek, szczudłek; £abel, Slormurf, ©tidielep, ©tidjel* rebe, ©tidjelmort; (\ind. prigovor, madesh, tadou, poba-dlivi govor, podbodni marinj, preshkarjanje). Kto wspominał Faraona, abo Nabuchodonozora, abo Holoferna* na się przymówkę obracał Genseryk. Sk. Dz. 420. W ten cel póki żyw pewnie nie ugodzi, Aby miał ujść przymo- * wisk, co Nestora zdradził. Zebr. Ow. 316. By człowiek największy był, przymówek być próżny nie może. Budn. Apopht. 88. Żeby w czynieniu dobrodziejstwa przymówką albo jakie uszczypliwe nie było słowo. Gorn. Sen. 6. O wywodzie szlachectwa za przymówką. Stat. Lit. 80. O przy-mówkę, jakoby miał być nieuczciwej matki synem. Stat. Lit. 85. Dajże panie, abym już więcej tych przymowisk nie słuchała. Radź. Tob. 3, 4 7. Na drugiego przymówką,

A na się ni słówka. Cn. Ad. 526. Rys. Ad. 43. (cudze wady, choć małe, bystrym widziem okiem). PRZYMO-WNY, a, e, — ie adverb., przymawiający, uszczypliwy. Cn. Th. 877. tablerifcj), ft($elnb. Criminosus, potwarzliwy, przymowny. Macz.

PRZYMOTAĆ cz. dok., więcej domotać, nieco namotać, l)in* jlttocifen ; Sorab. 4. pschimottam; Ross. npuMOTaTt, npn-MaTHBaTb.

PRZYMOWA, y, i.\ (Boh. prjmluwa przyczyna za kim, in-stancya; Slov. primłuwenj przymówienie do kogo; Croat. prigbvor despectus, contemptus)\ •—przymowa, wymawianie słów przy czarowaniu, urzeczenie, przyrok, przyroeze-nie; bie Sefpredjung, baä Sefpredjen ber §e?enmeiftcr ; Eccl. ii(>m.umciinic. Piękna białogłowa ostrym wejźrzeniem strzelając rychlej uczarować może, niż która baba zioły abo przymowa. Gorn. Dw. 298. Ziele to postrzałom bywa pewniejszym ratunkiem, niźli przymowy, żegnania i zaklinania guślarzów. Syr. 565. — *§. Kato wielkie przymowy wyrzucał na oczy Markowi Celiuszowi. Eraz. Jqz.

67. (przymówki, przycinki, przygany). PRZYMOWGA, y, m. ; (Boh. prjmluwce * przyczyńca) ; przymawiacz , który drugiemu uszczypliwie przymawia, przyganiacz, szczypacz ; ber ©tidjelrebner, ber einen mit ©ttdjelepen bety ber Gfire an* greift. Ktoby nie zarazem się zaprzał abo nie odwołał swojej przymówki, aby jako przvmo-wca był sadzon. Modrz.

Baz. 597. ‘PRZYMOWCY, PRZYMOWCZY/ a , e, przymawiający, naganiający, tablerifd). Od człowieka przymow-cego albo uszczypliwego języka, łacniej się uchronić ; ale od tego, co obmawia po stronie, trudno się masz uchronić. Êraz. Jez. F 2. PRZYMÓWIĆ, f. przymówi cz. dok.,

Przymawiać niedok., a) mową przydać, przyłożyć; baju reben, baju fpredjen, mit reben, mit fpredjen; Gam. pergo-varjam ; Vind. permarnuvati, pergovoriti, perriekati (cf. przyrzec), pergovarjati; Ross. npurOBopiiTb, npHroBapbi-BaTb; Eccl. npurjaroiio. Między ludzi przyszedłszy, nie siedzieć, jako darmobit; ale umieć i ku temu i ku ow>emu przymówić. Rej. Zw. 412 b. — Przymawiać, wymawiać słowa przy czarowaniu, urzekać; befprecfien, mit SBorten bejaubern. Do ziół przydała jakiegoś przymawiania czarowniczego nie mało. Otw. Oiv. 259. Ognie do kupy piorunowe wodzi, Z cichym je przymawianiem w ziemi zakopuje. Bardz. Luk. 15. (ob. Przymowa). — b) Przymawiać na co * na co mówić, aludować. Cn. Th. auf etmaS im SReben anfpielen. Chciał z nim krotofilić, przymawia-jąc jakoby na to żartem, że jego matka musiała cesarza znać. Eraz. Jez. Ee 7. — §. ‘Przymawiać kogo, przyciągać na swoje stronę, przywabiać pięknemi słówki, pellicere. Mącz., mit ftbÖUCU 2Borten anlocfen. — c) Przymawiać komu, przycinać mu, przyganiać; einen tabeln, auf einen ftidjeln, iim mit Sorten angreifen, Slnjüglidjfetten gegen ilpt fiören lajfen; Boh. et Slov. domlauwati, dmlu-witi, domlauwam objurgare ; Croat. prigovärjam, prigo-vorilszem derogo, censuro. Ty nie gniewaj się na mnie PRZYMROCZYC, cz. dok., nieco zamroczyć, ein menig Ofr* o to panie, Żem ci przymówił, czasem tego‘trzeba. P.    fünftem; Eccl. npHMpanaro, (npHMpaK-b, TeimoBaTOCTŁ, a)

Kchan. Jer. 254. Dobrym postępkom dotkliwie przyma-    ciemniawość, b) fantazma, strach),

ki, ein Reiner ftroft, Reiner Stodjtfrojt. Cn. Th. Jeśli susze

wiać umieją. Mon. 65, 4 49. Przymawiał świętym, narze- PRZYMROZEK, zku, m. ; Boh. prjmrazek, mrazyk; Ross. kał na niebo. Jabł. Ez. 477. Karakalli Alexandryjczyko- Mopo3enb, n04M0pa*HBame, npoxoao/U»; mróz nie wiel-wie o zabicie brata przymawiali. Sk. Dz. 441. PRZYMÓ-

83*

lub przymrozki panują, matami grzędy okrywać należy.    37, 151. (przesadną, nienaturalną). Pełń obowiązki re-

Przedz. 65. PRZYMROZIĆ cz. dok., mrozem nieco do-    ligii z ochotą, bo przymuszone ofiary nie miłe są bogu.

tknąć, ein wenig frieren machen; Boh. pfimrazyti; Ross.    Kras. Pod. 2, 76. (Vind. permuran, perfilen). Przymu-

npHMopo3HTL, npiiMopaJKHBaTb.    sza niższego wyższy, gdy go prosi. Modrz. Baz. 354.

PRZYMRUCZEC cz. dok., Przymruczać niedok., submurmu-    Niedbali o ćwiczenie, iż ich żadną winą do tego nie przy-

rare. Macz.\ Croat. primermlyavam, ein wenig murren. Przy-    muszawano. Petr. Pol. 381. 'Przymuszać kogo sobie za

mruczajacy Créât, primermlyàvecz.    sług? • niewolnika. Star. Ref. 161. — Przymusić się*

PRZYMRUŻYĆ cz. dok., oczu trochę zamrużyć, bie Singen    gwałt sobie uczynić by co robić etc.; fid) jwingen, ftdj

ein wenig äitbrütfen, Reiner ntadjen; Ross. npmuypuTŁ, npn-    3^ang antfmn. Będę się przymuszał, abym ją mógł ko-

mjpWBaTb, (cf. szczur). Sparł się na zydlu, brwi sobie    chać. Teat. 54, 81. Pozwól Pani, abym sobie z nią po

pomusnął, przymrużył oczu i szczęśliwie usnął. Kniaź.    przyjacielsku postąpiła; proszę się także dla mnie nie

Poez. 2, 69. Serce wabił letkim przymrużeniem. Hor.    przymuszać. Teat. 48. d, 56. (nie żenować się). PRZY-

Sat. 35.    MUSIC1EL, a, m. ; Sorab. 1. moczuwar; Vind. filnik,

PRZYMRZEĆ, ob. Przymierać.    pofdnik, permuravez; Croat. primarjàvecz ; Ross. noHy-

PRZYMSZAŁY, a, e, mchem obrosły; Eccl. npH6pa4HŁiH,    4mejL; Eccl. npnHy*4ai’e4Ł ; przyniewalacz. ber 3roinger,

moxomtj nopocTiuilł.    Sîütfyigcr, Slntreiber. Cn. Th. PRZYMUSICIELKA, i, fern.

PRZYMULIĆ cz. dok., mułem przyrzucić; Ross. npHMMTb, PRZYMUSNĄC, f. przymusnie, przymuszcze cz. jedntl., [Przy-npHMMBaTt, HaHGCTŁ, ein wenig t>efd;lämmen, mit ©cfylantm    muskać niedok., Przymuskiwać frequ. ; Vind. permufniti 2] ;

belegen. Przymulenie gruntu do brzegu. Ostr. Pr. Cyiv.    gładko przylepić, przykleiwszy przygładzić; glatt ailReben,

1, 128. (ob. Przysep, Odsep). Stanął tracz przymulony.    anpicfen Uttb glatt [treiben. Prov. Jakoby przymusnął. Cn.

Pot. Pocz. 333. (Ross. HaMembiH, cf. namieść). Woda    Ad. 293. Pot. Arg. 449. ad amussim quadrat, jak ulany,

mętna nową ziemią przymuliła rolą. Cr esc. 82.    wie anfgeRebt, pafft auf ein §aar, wie aufgegoffen. — §.

PRZYMUREK, rku, m., przymurowanie, przedmurze małe,    Transi. Przymuskać, przygłaskać; befdnftigen, ttt 9îulje er*

eine Reine Słebenmauer. Przymurki w fortyfikacyi są ka-    galten. Krzyżacy wojnę, z którą się jeszcze zatrzymywali,

wałki murów podpierające miejscami futrowanie, którym    do czasu przymuskać chcieli, dissimulare. Krom. 439.

wał jest obmurowany. Jak. Art. 3, 308. et 95, contre- PRZYMUSNY, a, e, PRZYMUSNIE adv erb. ; Eccl. noityjK4a-forts. — Mur otaczały mocne i grube wieże, mając z nich    TeabHbifi, npnHy^aTcabHUM ; przymuszony, niedobrowolny,

każda, jedna między drugą, osobliwy przymurek. LJstrz.    przyniewolony, wymuszony; gezwungen, erzwungen. Zabój

Kruc. 1, 127. Złączyć przymurkiem. Torz. 42. Trudnią    przymusny nigdy śmiercią ścigany być nie powinien. Ostr.

nas winnic przymurki, Ze zasłaniają strzelające Turki.    Pr. Kor. 1, 271. Przymusnie, z muszenia, potrzebnie,

Kchow. Wied. 26. PRZYMUROWAĆ cz. dok., murując    necessarie. Mącz., z musu, po niewoli; Find, po fili; Eccl.

przyczynić, przybudować; Vind. persidati, (unjlt Utattern, attmauern. PRZYMURZE, a,

przedmurny, podmurny plac, pomérium. Cn. Th. 740, ber fUap au einer SDtaucr, ber 3roinger; Ross. npncTtHb,

npHCTtHOKÜ.

PRZYMUS, u, w.; Slov. pfinaucenj ; Vind. permuranje, fil-nost, filenje, (cf silić); Ross. Hy>K4a; mus, niewola, przymuszenie , przyniewolenie , ber 3>tWitg. Z przymusu , a nie z dobrej woli to uczynił. Tr. PRZYMUSIĆ, f. przymusi cz. dok., Przymuszać niedok., 'Przymuszawać cont. frequ. ; Boh. donutiti, donutjm ; Slov. prinucugi, sylim ,

(cf. silić); Sorab. 1. pżimoczuyu, moczuyu ; Carn. per-móram , perzvçnkam ; Vind. premorati, permurati, per-morvati, permuruvati, filiti, perfiliti, pofiliti, nafiliti, truzati, pertruzat; Croat. prisziliti, uszilyńjem (cf usiłować), primarjam, primoralszem ; Ross. noHy4HTb, noHy- do każdej Sukni przylnie. Opal. Sat. 164.

?K4aTb (cf ponudzić), 40CMrbca; Eccl. npmiOHyjK4aK>, PRZYMUSZONY, ob. Przymusić. PRZYMYKAĆ, ob. Przy-noHyat4aio, ity4K>, 6b5K4y, npHTyæaio. npnny?K4aio , hs- mknąć.

JKftiiTii, HeBOiHTH ; przyniewolić, ob. ‘Przynucić, przynu- PRZYMYSLIWAĆ o czym cz. niedok., przemyśliwać trochę, kiwać; jwtttgcit, nötigen. Częstokroć do popełnienia wy-    pomyśliwać; eilt wenig über ctwa3 nadjbeitfett, ftdj baran

stępku potrzeba przymusza. Teat. 9. c, 62. Matka jego    erinnern; (Croat. primisslyâvam aftingo, insimulo ; Ross.

przymusiła go, żeby bezbożnie czynił. 3 Leop. 2 Parał.    npitMbiCMTb, npiiMbiiiLiHTb * wymyślić). Obraził Ludwik na

22, 3. (przynukała go. 1 Leop.). Przyszli przymuszając    się Polaki nie przymyśliwaniem o zwetowaniu Włodzi-

go, aby wstał z ziemi. 3 Leop. 2 Reg. 12, 17. (przy-    mierzą. Krom. 374. (zaniedbaniem, niedbałością).

nukając go. 1 Leop.). Ona ma całą minę przymuszoną, PRZYNABYĆ cz. dok., Przynabyw-ać niedok., do już mianego kiedy wchodzi do pokoju tak jakoś zasznuruje gębę. Teat. jeszcze nabyć, nod) meljir flinilt anfdjaffen. Przynabył sobie

660 PRZYMROZIĆ- PRZYMUSIĆ.

PRZYMUSICIEL - PRZYNABYĆ.

noHyr>K4eHHO, no Hyawi. — §. Idę, przymusna gdzie każe

n., podmurze, zamurze , fortuna. Kchow. 59. active, przymuszająca , jwtngenb, tret«

benb ; Eccl. crfecHHBaeirb , npiiHyjK4aeMUH ; Ross. npmty-/K4GHHbift. PRZYMUSZAĆ, ob. Przymusić. PRZYMUSZCZKA, i, z., przypochlebowanie obłudne, ©djtttet* djelcty, Slerftellung. Byli od niego obleśnemi przymuszczka-mi, pochlebstwy i podarkami złudzeni. Krom. 325. Nie długo ona przymuszczka trwała, dissimulatio. ib. 439. Ludzi cnotliwych pod przymuszczka przyjaźni zdradziecko oszukują ; sub specie amicitiae. Krom. 492. Jagiełło przymierza z Krzyżakami jeszcze dłużej pomknąłby był, by było przymuszczki fortelnej w listach cesarskich jawnie nie przydybano. Krom. 492. PRZYMUSZCZEK , szczka, m., przypochlebca, eilt ©petdjellecfer. Ci wszedybyłowie abo przymuszczkowie Do rzepiu są podobni, który więc

mnogszego i jeszcze sposobniejszego naczynia. Smotr. PRZYNAPOMINAĆ cz. niedok., cohortari. Mąci., przypominać, Apol. 40.    ermähnen, ermuntern.

PRZYNAGLIĆ komu cz. dok., Przynaglać niedok., Przyna- PRZYNARZĄDZAĆ cz. niedok., przygotowywać, Sortieret* gliwać frequ., nalegając przypędzać, autreiben, einem an* tuugen madjen. Parasceve, przygotowanie, przynarządza-liegen, büß er eile, eilfertig betreiben; Ross. noHy4HTB, no- nie, przed tym nagotowanie. Mącz. ny»4aTŁ, HynaTŁ, Hyray, vulg. rypHTB, Typio. Woda PRZYNASZAĆ, ob. Przynieść.

wodą bywa popędzana,, Przynagla jej owa, co z góry PRZYNAWEK, wka, m.t ryba morska, głębik, hi pisces ubiega, A ta zaś na bieżącą przed sobą nalega. Otw. Ow.    turmatim naves comitantur. Cn. Th. ber ©djifffuttel, ber

613. Nie przestał on jej przynagliwać. ib. 4 73. Z po-    ©egler. Pompylus, przynawek albo prowadziciel,    ryba

czątku przynaglać, jest to chcieć prędzej ustać. Kluk. Zw.    od swojej własności tak rzeczona, ze koło okrętów    zbłą-

4, 188. Przynaglono tłustemu koniowi z karety, zdechł    kanych zawsze pływa. Chmiel. 1, 631.

w półgodziny, ib. 1, 155. Przynaglać, podczas gorzej. PRZYŃAWLEKĄC cz. dok., do czego jeszcze nawlekać, no# Cn. Ad. 974. (chlustał, chlustał, aż konik ustał). Przy-    baju aufretften ; Ross. npnHH3aTŁ, npnHH3HBaTj>.

nękać. Cn. Th. ; (Boh. prinutiti przymusić ; Ross. npmiy-4HTL, npnHy*4aTB) : netą przywabić, przyłudzić; aut’ö* bern, ^erbeploÆen ; Boh. pfjwnaditi; Bosn. navaditi; Vind. nastaviti vabno jed; Rag. mamiti, (cf. mamić); Ross. npuKopMHTt, npHKapMJHBaTB, npHSiaHHTB, npuMaHBtBaTB ; — pr. et ßg. Omizg, uśmiech, chętne z niemi obcowanie, to mężczyzny przynęca , i to jest dla nich, jak dla much słodycz, na którą się zlatują. Teat. 40. b, 45. Dziś pierwszy wzgląd bywa na mienie ; sama uroda z cnotą nie przynęci. Pot. Syl. 234. — *§ Przynękać, ob. Przy-nukać. PRZYNĘCIC1EL, a, m., przywabiacz, ber 3lnlotfer; Rag. mamaz, zamamitegl, (cf. mamić); Ross. npiiKopM-muKTi. PRZYNĘTA, y, z., ponęta, wab, powab, pr. et fig.-, ber $ober, bte Socffpetfe, bte 2lnretj$uitg, ber 9îetfc; Rag. mama, zamama, (cf. mamidło) ; Ross. npHKopMKa, npHKopMB, npiiTpaBa, npHMaaa, npn>iaHKa, npHMaHB. Raz im tylko dać przynętę, to zawsze przylatywać będą. Teat. 19. b, 33. — O przynętach ptaszych. Ktoby uczynił przynętę na ptaki na swym gruncie, a drugiby te przynęty popsował, abo ptaki przynęcone odegnał, abo na gotowych cudzych ponętach pomknął, zapłaci. Stat. Lit. 313. Ktoby czyje przynęty dziegciem abo czosnkiem podmazał.... il. ptaśniczy gaik, polko, ber Shtgel* fteerb, Socfbeerb. PRZYNĘTNY, a, e, — ie adverb., powabny, retfettb. Przynętnym pochlebstwem utargowana łaska. Krom. 532. Nie pstrzyli Stoicy pism swmich przy-nętnemi kwiatkami ; cały onych tok ma w sobie coś stałego. Pilch. Sen. list. 267.

naglali Egipcyanie ludowi, aby co rychlej z ziemi wy- PRZYNĘCIĆ, f. przynęci cz. dok., Przynęcać niedok., Przyszedł. W. Exod. 12, 33. Nie trzeba go wiele namawiać; nie trzeba mu przynaglać. Cn. Ad. 669. — §. Cum Ac-cusativo: Przygróżki uczyniwszy, chcieli go od jego przedsięwzięcia odstraszyć, przynaglając go, aby się podpisał.

Baz. Hst. \ 1. Przynaglający, przynaglacz Ross. noHy4HTej[t.

PRZYNAJĄĆ, f. przynajmie cz. jednll., Przynajmować niedok., więcej ponajmować, nod) mehr ^inąumiet^en. Nie mogąc mieścić się wygodnie w tamtym mieszkaniu, przynajęli-śmy ten pokój o ścianę. Teat. 33. d, 79.

PRZYNAJMNIEJ, PRZYNAMNIEJ adv erb., acz nie, wenig* fteitśl, junt mtnbefteu ; Boh. aspoń, alespoń; Slov. prinag-meh, prinagmćneg ; Sorab. 1. jeno, (ob. Jedno, jeno);

Carn. saj (ob. Zaś), narmejn; Croat. dàr, leprâv; Dal. dàr ; Bosn. istom, daj, barem, suakojako; Rag. zanaj-magne, da daj; Eccl. nonie. Odpędziwszy, albo wżdy przynajmniej uskromiwszy chorobę. Ocz. Przym. 294.

PRZYNALEGAĆ na kogo med. dok., trochę nań nalegając przykrzyć mu się, auf einen bringen, tljm jufejjen. Tr.

PRZYNALEGŁOŚC, ści, z., nagłość, przynaglenie; ba§ bringen, Bubrtngen, bte 2Inbrittglichfett. Soli tej zażywać można według każdej choroby przynaległości i potrzeby.

Syr. 809. PRZYNALEŻEĆ, przynależy neutr. dok. ; Ross. npnHa4iejKaTfc; Boh. prinależeti; Vind. perfhlifhati, (ob.

‘Przysłuszećj ; należeć do kogo, jego być własnością; jugefwren, jufommen, gebühren. Mnie honor zakończenia dzieła tego przynależy. Teat. 5. b, 72. — §. Przynależy mi co, przynależy co na mię« przystoi mi, na mnie, odpowiada mi ; e$ entfprtdR mir, ift mir jutraglid). Piwa dobre dzieciom, ludziom młodym *przynależętsze (Comparativ. PRZYN1ELUBSZY, a, e, subinvisus. Macz.,_i\\t wenig Perljaftt. partie.) i zdrowsze są niżli wody. Syr. 944. — §‘. Wiele PRZYNIEŚĆ, przyniósł, f. przyniesie cz. dok., Przynosić na tej przynależy sprawie. Tr. e$ fomiltt Dtel barauf an, niedok., Przynaszać, *Przynoszywać frequ. ; Boh. prinesti,

beruht oie 1 barauf. PRZYNALEZYTY, PRZYNALEŻNY, a, e, PRZYNALEŻYCIE, PRZYNALEŻNIE adverb. ; Ross. npHHa4Je>KHBiH, npin^ietKau# ; przynależący, należyty    schu, pschineszem, pschinoszem ; Vind. pernesti, na-

n. p. sąd, compelens tribunal. Cn. Th., (ob. Przysąd);    pernesti, pernafhati, priedpernesti, napreipernesti, pried-

geljimg, jufłdtlbtg. Nie wiem jak to przynależnie i do-    nofiti ; Slav. donesti; Rag. prinjêti, prinossim ; Croat.

skonale wywieść. Hipp. 1. należycie, jak się należy; nńe    prinassam ; Ross. npimecTB, npuHOCHTB; nieść co dokąd,

ftd)ê gebührt, gehörig. PRZYNALEŻYTOŚĆ, PRZYNALE-    zanieść aż do, bringen, z sobą przynieść, mit fiel) brin*

ŻNOŚC, ści, m. ; Boh. pfisluśenlwj ; Ross. npnHa44e-    gett. Byś Homerem był, bądź wdzięcznym Maronem,

5KHOCTB ; należytość, bte 3ufldnbtgfeit, 3»3C^rtgfett. Przy-    Nie przyniesieszli, nie weźmiesz Maronie, Cyceronie,

naleźytość sądu , compelentia fori. Cn. Th. Województwo    Groch. W. 566. Imiona tych, którzy chlćb i wino do

to, z wszyslViemi zamkami, przynależnościami. Vol. Leg.    ołtarza przynoszywali, czytane przy mszy bywały. Pim.

Kam. 144, Każdy rodząc się przynosi z sobą własnego

prinaśeti; Slov. prinaśeti, prinaśim ; Sorab. 2. pschinafcż; Sorab. 1. pschinefcż, pżinoscham, pschineszu , pschino-

3, 196.

sędziego, to jest sumnienie. Staś. Num. 2, 82. Sława    które prosforami nazywają, na ofiarę. Pim. Kam. 143.

dzieła jego bohatyrskie do naszych uszu przynosiła. Birk.    PRZYNOŚCA, y, m., PRZYNOSICIEL , a, m., który co

Dom. 24. Dzieci, jak się urodzą, do rzek przynaszamy,    przynosi; Sorab. 1. pżineszer, pźinesznik ; Vind. perne-

A lodem i wodami ich ciała stwardzamy. A. Kchan. 260. v fhnik, ber ©nrbringer. Przynośca głowy Nerona. Nar. Tae. (zanosimy, niesiemy do rzek ; Einbringen, Einträgen JU ben 2, 457.

glüffen). — §. Przynieść kogo, przyprowadzić; eilt britt* PRZYNÓT, PRZYNUT, u, m., przynócenie, przyspiewanie; gen, E^eębrfngett, E^be^nEreit. Coż tu Wc Pannę tak ba3 93îiteinfitmmen, èîitfingen. Z niemi się zgadza każdy rano przyniosło? Teat. 10,12. Wfl3 Eût fie fu fruE Ecfgcbrrtdjt ? głos bez wyłączenia , Każdy się z melodyjnym przynutem Dali — - bóg ci kaduk go tu przyniósł. Teat. 33, 19, Bóg odzywa. Przyb. Milt. 85.

cię przyniósł, a ja cię szukam. 'Teat. 54. c, C. d 2. TRZYNÓZKA, i, i., mały nożyk do obrzezowania winnic, ©ott Ent bid) EcrgefitErt. Coż to tu do nas Wc Pana    rzezak, scirpula. Mącz., SRebnteffer, SBinjermeffer, ©ârtner*

przyniosło ! Teat. 30. b, 63. — j)\ Roku tego przynie-    nteffer.

siona była Helena Alexandrowi do Wilna. Biel. 433. 1. PRZYNUCIĆ oh. Przynócić.

przywiedziona. — §.* Przynieść co « powiedzieć co, wy- 2. PRZYNUCIĆ cz.dok., Przynucać, 'Przynuczać, PRZYNU-rzec co, wyrazić, etwirô (münblicE ober fc^rtftltcf;) »erbringen.    KAĆ, PRZYNĘKAĆ, PRZYNUŹAĆ niedok., PRZYNUKO-

Tym podobne mowy i drudzy przynosili z żartem i śmie-    WAĆ frequ. ; Boh. prinutiti ; Slov. prinucugi ; Croat. na-

chy. Dudn. Apopht. T 2. Królowie inszych rzeczy wszech    nukâvam ; Ross. npHHy4HTt, npHHy^aTŁ ; przynaglić, przy-

obfitość mają, Samej prawdy tam do nich najmniej przy-    pędzić, przymusić, przyniewolić, ( cf. przynęcić); alt*

naszajq. J. Kchan. Dz. 41. Mówmy naprzód co do Pio-    treiben, notEigcn, jwingen. Prośbami posłów zwyciężeni,

tra ś. zwierzchności, a potym o cnotach jego, co da    też i potrzebą Rzpltej przynuceni i przywiedzeni, naka-

pan bóg, przyniesiemy. Sk. Kaz. 571. Nie spodziewam    żujemy, aby.... Vol. Leg. 2, 609. On je przynucił

się, żebym co pewniejszego nad one, co o Rzpltej pi-    k temu, iż wstąpili do niego. Badz. Genes. 19, 3. Na—

sali, przynieść mógł. Modrz. Baz. 1. — §*. Przynosić    koniec    Egipcyanie przynuczali    lud, aby tym    rychlej    wy-

komu co * ofiarować mu co, einem etmaö antnigen, nnbie»    szli z ziemi. Radź. Exod. 12,    33. Wszystko    złożyli    nań,

teit. Węgrowie Władysławowi królestwo swoje, a z nim i powiedzieli, że przynuczeni a z muszenia musieli to zaraz i Elżbietę przynoszą , delulerunt. Krom. 549. Wła-    czynić ,    co on chciał. Eraz. Jet. H 3. To    na ten    czas

dysław przyniesionego sobie królestwa od Czechów nie    uczynił    głodem przynuczony.    Eraz. Jez. U h    4 b. (przy-

przyjął. Krom. 486.    ciśmony). Na złych nie chciał ostrości zażywać, chy-

PRZYNIEWOLIC, f. przyniewoli cz. dok., Przyniewalać nie-    ba musem przynukany. Chrośc. Fars. 200. Darmośmy

dok. ; Ross. npiiHeBOJiiiTB, npHHCBOJHBaTL ; przymusić,    nalegali, żeby miejsca szukał Bezpiecznego ucieczce,

jmhtgen, nÖtEtgcn. Nikt woli człowieka przyniewolić nie    nikt go nie przynukał. Min, Ryt. 1, 154. Przynukawali

może. Pir. Row. 138. Sadził się jakoby jednych chęcią    Lota, mówiąc: wstańcież, wywiedźcie się precz z mia-

zmyśloną zniewolić, a drugich przegróżkami, krzywdami    sta. Radź. Genes. 19, 15. (przynękali go. 1 Leop.). Bez

przyniewolić sobie mógł. Krom. 33. Nie tylko nikogo    ceremonii i pompy godowej Samych niebianów za świad-

przyłudzić, ale też snadź i przyniewolić nie mogli, aby    ki przynużą.    Chrośc. Luk. 46. Przyszli    starsi, przynuku-

się tego podjął. Baz. Rst. 392. Często widać łzy w jej    jąc go, aby    wstał. 1 Leop. 2 Reg. 12, 17. (przymusza-

oczach ; na twarzy znać przyniewolenie. Teat. 11. c, 13.    jąc go. 3 Leop.). Matka jego przynukała go, żeby bez-

(przymus, gwałt, 3w<»ng). PRZYNIEWOLNY, a, e, —    bożnie czynił. 1 Leop. 2 Parał. 22, 3. (przymusiła go.

ie adverb., niewolny, przymuszony, niedobrowolny; er»    3 Leop.). Krzyk upominających ku bitwie, wrzask przy-

jmungen, md)t gutwillig. Z przyniewolonego sługi nie chce    nukających ku uciekaniu. 1 Leop. Exod. 37. Przynęka-

bóg ofiary. Pot. Arg. 170.    ją mię, żebym ślub z Józefem przestąpiła. Żyw. Jez. B.

PRZYNITOWAĆ cz. dok., nitami przybić, flUllietClt. Krążek    Czynię, co się sumnieniu przynękanemu czynić należy,

ten ma być czterema nitami do rtiacicy przynitowany.    Smotr. Nap. 62. PRZYNUKA, i, z., Slov. prinaucenj;

Jak. Art. 2, 60. et 2, 501. Rękę mu przynitował do    przymus, przynaglenie; ber śwctttg, bdâ SîôtElgeit, 2fa*

drąga. Zebr. Ow. 108; (dextera fixa est enspide). Hamon    treiben. Daj    za prośbą, bo musisz dać    wszystko z przybył Andromedę osądził zuchwały, Którą przynitowaną za    nuki, Czego    prośba nie może, mogą    huki puki. Żegl.

ręce do skały, Abantowic upatrzył. Źebr. Ow. 100; reli- Ad. 2. Tęgość uczenia zbytniego Nic do rzeczy czasem gatam.    roi, Przynuki się umysł boi. Kras. List. 190. Rzucaj-

PRZYNOCIĆ cz. dok., (Elym. nota), przybrząkać, adsonare.    my szkolne przynuki, Bądźmy sobie, krótkie chwile,

Mącz., przyspiewać, mit SOîllfif begleiten, mitfingen, mit    Czujmy życie, trwajmy miie. ib. Psalmod.lS. Xiądz da-

©efang begleiten.    wał zbawienne nauki do skruchy, do żalu przynuki.

PRZYNOŚ, u, m. ; Ross. npmioci»; (Vind. pernofhba, dono-    Teat. 46, 19. Piją    bez najmniejszćj    przynuki. Mon. 69,

fek « przydatek); przyniesienie, przynoszona rzecz, baS    1041. (nie dają się    wcale prosić).

$>argebracEte. (Boh. pfjnos newêsty przenosiny). Będę się PRZYNÉRKI, ów," plur., Anat. bic Nebennieren, Sezieren, pytać o przynosiech waszych i o naczątku darów wa-    Nerki mają jeszcze    na powierzchnej    stronie    swojej    małe

szych. Budn. Ezech. 20, 40. (o ofiarach waszych podno-    przynćrki poosadzane ; renes succenturiati.    Perz    Cyr.

szonych. Bibl. Gd.). Oblacya albo przynoś chlebów,    1, 42.

PRZYOBAWIAĆ się recipr. niedok., subvereri. Mącz., eilt itjcntg Beforgt fe^n.

niędzy, a poratuj chudoby swej. Papr. Ryc. Nie było ubogiego w mieście, któryby się nie jej szatami przyodział. Sk. Źyw. 1, 98. Przyodziewać kogo, odzienie dawać, odzieżą opatrywać; einen fleiben, tym bte SîletDung geben. Mnie powinna być posłuszną, bo ją karmię i przyodziewam. Teat. 52. d, 80. — §. Transi, et fig. W kość słoniową, w złote ściany Mój dom nie jest przyodziany. Hor. 1, 292. Śnieg na dwa łokcie wzwyż ziemię przyodział. Papr. Ryc. Twarz rumianym wstydem przy-odziewa. Past. Fid. 57. Twarz smutkiem przyodziała, w smutku piękna była. Hul. Ow. 115. PRZYODZIEWA, y, i, PRYODZIEZ, y, i., PRZYODZIEWEK, wku, odziewa, odzież, odzienie, strój, przykrycie, nakrycie; bie SUetbmtg, Sebeduttg. Nimfy w białym przyodziewku do stołu im usługowały. Tr. Tel. 6. Ług wrzący nakrywa się nie tylko wiekiem, ale też jaką przyodziewą wełnianą. Jak. Art. 1, 53. Oset pawłoczny z przyodzie-ży pawłocznej tego imienia sobie u nas dostał. Syr. 672. Wszystkie rzeczy przyodział swą barwą posępną, Cichość towarzyszyła przyodzieży takiej. Przyb. Milt. 122.

PRZYOBECNY, a, e, PRZYOBEGNIE adverb., obecny, przytomny przy czym, gegenwärtig. Przyobecnie będący. Vol.

Leg. 5, 170. (Ross. cnpioómuTbca uczestnikiem być czego , cnpioómHTb, cnpioôinaîb przybrać kogo , uczestnikiem go czynić ; oppos. wyobcować).

PRZYOBIECAĆ, f. przyobieca cz. dok., przyobiecuje pr.,

Przyobiecywać frequ., przyrzec, uerfpretyett, jufagett ; (So-rab. 1. pżilubam, ob. Przyślubić). Przyobiecałem mu wieczorem tego dokończyć. Teat. 7, 47.

m.,

PRZYOBLEC, f. przyoblecze cz. dok., Przyoblekać, Przy-obłoczyć niedok., przyodziewać, przybierać, befleiben, pr. et fig. Nagim był, a nie przyobłoczyliście mnie. Budn.

Math. 23, 45. Gdy ku onemu dawnemu bechtyrowi przyobleczesz na się nieomylną zbroję pańską, możesz być pewien każdego szczęścia swego. Rej. Zw. 268 b.

Młodzieńcy przyobłoczyli się w sławę i w szaty wojenne.

1 Leop. 1 iMach. 14, 9. Powiedzieliście wy, że się w Chrystusową sprawiedliwość przyoblekacie. Hrbst. Odp.

przyobłoczyć, i onych naśladować. Kosz. Lor. 70.

PRZYOBRAĆ, f. przyobierze cz. dok., Przyobierać niedok., przywziąć, obierając kogo przyczynić do liczby obranych, cooptare. Cn. Th., noty (jinjlt metylen. Wys. Aloj. 484.

PRZYOBUC, /. przyobuje cz. dok., w obuwie opatrzyć, pr. et fig., ©eftyitye (©tynlje itttb ©tiefeln) anlegen. W pantofle przyobuty, crepidatus. Mącz. Stójcie podpasani w prawdzie , przyobleczeni w pancerz sprawiedliwości, przyo-buci w gotowości do ewanielii. Gil. Kat. 317. Z młodych lat się w dobre nauki przyobuli a ćwiczyli. Kosz. PRZYOSTRY, PRZYOSTRZEJSZY, a, e, Przyostrzéj adverb., Lor. 76.    '    etttxrê JU ftyarf; Eccl. npiocipb. Twe przyostre, me zaś

PRZYOBYCZAJNIEJSZY, a, e, suburbanus, nie owszeki gru- przydobre serce dzieci nasze psuje. Teat. 30. b, 152.

bych obyczajów. Mącz., ein wenig geftyltffeit, fein.    et 2, 49. To ku podziwieniu jest, gdy człowiek mięk-

PRZY0CC1Ć cz. dok., IPrzyocciać niedok., octem przyprawić, kiego życia z postawy, przyostrzéj coćkolwiek powie. Pilch.

Sen. list• 267.

PRZYOZDOBIĆ, f. przyozdobi cz. dok., Przyozdabiać niedok.-, Bosn. naresiti, uresitti, nakittiti; Croat. naczifrâwam, naressujem ; Eccl. iifmoYKpacimi nfrKOYKfuuMTH ; przyochę-dożyć, ozdobami przypiększyć; auôftymücfen, auÜjieren, ucrjieren. Szpetną twarz cnotą przyozdobić może, Ale niecnocie gładkość nie pomoże. Rys. Ad. 61. Bóg świat

Q 7. Służebnicy dworscy zwykli obyczaje panów swych PRZYORAC, f. przyorze cz. dok., Przyorywać niedok., trochę zaorać, bradent, betrügen, ein wenig einacfertt; Sorab. 1. pżiworacż; Ross, npiopaib, npnnaxaib, npunaximaTb. Na ogrody gnój rozwozić i przyorywać. Zaw. Gosp. PRZYOSEK, ska, w., Astronom., miejsce koło osi niebieskiej czyli ziemnej , biegun ; bie ©egetlb um bte (Erbatyfc herum, ber $ol. Dwa są przyoski i dwa końce osi niebieskiej, jeden górny polus arcticus, drugi podziemny antarcticus. Olw. Ow. G9. Helice jest większy wóz z gwiazd u przyoska gwiazdnego. ib. 309.

mit (Effig antnatyett. Gardło gargaryzmami wypłókać wodą przewarzoną i trochę przyoccianą. Syr. 982.

PRZYOCHĘDOŻYĆ, f. przyochędoży cz. dok., Przyochęda-żać niedok., przyozdobić, auêftytttütfen, pu^Ctt, au3pu|ett.

Pańsko przyochędożony, basilice ornalus. Mącz. Wstała i przyochędażała się w swe szaty. 1 Leop. Judith. 12, 15.

Wnętrzny kościoł boga budować i przyochędażać chcę ; przyjdź panie, a do końca sam hojną ręką łaski twej    utworzył, a człowiek przyozdabia go. Karp. 3, 58. Mi-

przyochędoż mieszkanie swoje. Sk. Kaz. 458. Warg. Wal.    łość przyozdobiła to wszystko. Staś. Num. 2, 58. Jeśli

306. Konie kosztownemi rzędami królewskiemi przyo-    Pierydy mój przyozdobiły umysł dary swemi. Budn. Cyc.

chedożone. Biał. Post. 167. PRZYOCHĘDOŻKA, i, £., ‘PRZYPACHAĆ, ob. Przyorać.

ozdobka, Çity, Bierraty. Tr.    ‘    TRZYPAD, u, m., PRZYPADEK, dku , m. dem. ; Boh. prj-

PRZYOCIETN1EJSZY, a, e, lentus. Krom. 711. trochę po- padek; Ross. npnna40ia, (2 npuna^OKTi padaczka, ka-wolny, odwlekający, CtWflUangfam, ftylfifrig.    '    duk); §. a*j przypadnienie, gdy co przypada;    ©in*

PRZYODZIAĆ, f. przyodzieje cz. dok., Przyodziewać niedok.;    fallen, (Eintreffen, Butreffen. Znamiona i cuda wie przed-

Boh. pfiodjti, priodjwati; Vind. 'preodeniti ; Ross. npio-    tym, niż bywają, i przypady czasów i wieków. 1 Leop. Sap.

4liTŁ, npio4tBaib ; Eccl. npi04’feTH , npHKpuib naroTy    8,8. — §. Przypad, przypadek, napad, napaść; baŚ Uebcr*

T^ecHyro 04eJK40io; odzieżą przykryć, przyoblec, na-    faßen, 2lnfaïïcn. Nagłym przypadkiem nieprzyjaciela strwo-

kryć, pr. et tr.; hefleiben, mit fileibung bebeefen, bebeefen.    żeni do obozu bieżeli. Warg. Cez. 251. — §. b) Przy-

Szaty z nich zdejmują, i przyodziewają żony swoje i sy-    padek, przygoda, trafunek, zdarzenie; berB»faU, ber §aU,

ny swoje. 1 Leop. Bar. 6, 32. Patrząc nań, że był nie    bie Segebenfieit, baâ (Ereigttiff ; Boh. pripad , pripadnost ,

bardzo przyodziany, rzekł mu: nabierz co możesz pie-    pad, pfjbéh ; Slov. pfjpad, nńhoda , prjhoda ; (Sorab. 1.

664

PRZYPADŁOŚĆ.

PRZYPADAĆ-PRZYPADŁY.

lósz, pzipad * los) ; Carn. perpadnost; Vind. priedpad,    imion, casus, spadek, btc dśnbung, fallen bung ; Carn.

pergoda, sgoda, napergod, (perpad 1. los, 2. przypadanie    prigba, (cf. przygiąć); Vind. pregyb (cf. przegub), ishod,

na co, przywolenie) ; Dal. padanye, prigoda ; Croat. pri-    (cf. wychód) ; Croat. namena ; Rag. namjena; Ross. na-

pechenye, pripechànye; Rag. dogodjaj, dogodjenje (cf.    4ejKTi. Polacy mają po siedm przypadków w każdćj li-

dogoda), nenàcka, nenâda, (cf. z nienacka); Slav. do-    czbie. Kpcz. Gr. 1, p. 107. Pierwszy przypadek, Slov.

gadjaj; Bosn. nenadko; Ross. cjyqaft, K-noneHie, npn-    menowatliwi, menugićni, menowatliwec; Vind. immenu-

jyqaÄ, npoH3inecTßie ; Eccl. caMOÔUTHoe, caMono4BHæe-    vavz; Ross. HMeHHTeJŁHBiS na^em, Nominations ; drugi

me. Szczęśliwy, kto cudzym przypadkiem mądry. Teat.    przypadek , Slov. roditliwi, priwlastnugićni, roditliwec, pri—

42. d, 3. Przypadki przejźrzane lżejsze niż niespodzia-    wlastninec ; Vind. zhigavav’z ; Ross. TBopHTeiLHUH na4eaci,

ne. Cn. Ad. 975. Niespodziane przypadki przykrzejsze.    Genilivus-, trzeci przypadek, Slov. dawatliwi, dawatliwec;

ib. 650. Nieszczęśliwy przypadek Eccl. 2K€Ctoyi>ctko.    Vind. dajar’z ; Ross. 4aTeabHUH na4e5K’B, Dativus ; czwar-

W przypadku przyjaciel może być poznany. Teat. 45. b,    ty przypadek, Slov. żalowatliwi, żalowatliwec; Vind. to-

46. (w nieszczęściu). Gdyby kto z przygody, Zbiwszy o    shuvav’z, (cf. ^tążyć), Accusativus ; piąty przypadek ; Slov.

kamień nogę skaleczoną wprzódy Zranił, to już przy-    wolatliwi, wolatliwec; Vind. pomilluvav’z, (cf. pomiłować) ;

padkiem będzie pierwsza rana, A zaś druga przypadkiem    Ross. 3BaTejŁHMH:, Vocalivus\ szósty i siódmy przypadek,

przypadku nazwana; accidens et praeteraccidens. Min.    Slov. odberanliwi, odberagićni, odberanliwec, Ablativus ;

Ryt. 1, 511. (Chrysipp). Przypadek, przypadkowe zda-    mestowni, mestowec, predstawni, predkladni, predkla-

rzenie się przygód, n. p. Musi wiele w życiu naszym do-    dugićni Localis, Praepositionalis-, (nastrogowi, nóstrogowec,

kazywać przypadek, ponieważ przypadkiem żyjemy. Pilch.    towarisni, towariśliwi, towariśliwec, Socialis; Vind. per-

Sen. list. 2, 160. Czysty przypadek, trafunek Eccl. ca-    stannuvav’z, sdrushuvav’z Localis et Instrumentalis vel So-

Mocjyqafi, caMOKJiOBHMHOCTŁ , caMOÖbiTHoe, caMono4BH-    cialis) ; Ross. npe440*nbiü ; Eccl. othochtcjilhum , Abla-

5KCHie. Przypadkiem, przypadkowo, Boh. manj ; Slov.    tivus. Imię więcej niż jeden przypadków mające, mno-

nahodau , nahodne, trefunkom , (trefunkiem) ; Sorab. 2.    gospadkowe, Eccl. MHorona4e*Hbiłi, Graec. nolv7iToarog\

pschigożezi ; Croat. napetcze, iznenade, naszrechu; Bosn.    oppos. e4HH0na4eHCHUH, Graec. porónrcoroę. Końcowa

ù nenad, nehote, nenadno , s’ nenadke ; Ross. c-iynaS-    imion odmiana czyli przypadki na to są, żeby właściwy

ho ; Eccl. no c^ynaio, caMOCjynaiwo, caMOCjynHO. —    stan wyobrażenia naszego według narodowego zwyczaju

Przypadek sprawy jakiej, prawdziwy abo zmyślony, na    malowały. Kpcz. Gr. 3, 43. PRZYPADAĆ, ob. Przypaść,

przykład przyłożony, n. p. posito casu. Cn. Th. ber $aH,    PRZYPADKOWAĆ imiona, cz. niedok., deklinować, be*

ein angenommener $all, $. 33. gefejń ben $afl. W przypa-    cltntrcn, abmanbeln. Rardzoby niezrozumiałą była mowa

dku, na przypadek; Croat. ako , im $aHe. Od wszelkie-    ludzka, gdyby wyrazy nie miały przypadkowania czyli

go przypadku przyślę tu Arysta. Teat. 24. c, 87. auf «Hen    deklinacyi. Kpcz. Gr. 1, p. 102. Przypadkowanie, de- .

Śall, auf jeben §aÜ, ©tdjer$I)ett3 palber. Stał się *przypa-    klinacya, Boh. ohybka, ohybatelka ; Slov. odchilnost,

dek na śwdat przy śmierci zbawiciela. Sk. Dz. 57. (za-    ohibatelka, ohibnost, ( cf. ogiąć) ; Carn. prestavnost;

durnienie). — §. b) Przypadek rzeczy jakiej, PRZYPA-    Vind. pregybalfhe; Slav. pregibanye ; Ross. CKaoneme.

DŁOŚĆ, ści , i. ; Boh. pripadnost; przymiot, przypad-    PRZYPADKOWNY, a, e, od przypadkowania gramatyczne-

kowa jakość, accidens, jufafltge 6tgenfd;afł. Na wnętrznćj    go, ®eclinationê*, (Safnö*, ftaüenbmtgS* ; Boh. ohybatelnÿ;

własności przypadki zwierzchne wspierają się. Karnk. Kat.    Ross. na4e5KHHH, ckiohbcmuh. Odmiany przypadkowne.

4 75. Na jednym gruncie może wiele przypadków usieść,    Kpcz. Gr. 1,    p. 103. Niemasz    języka, któryby jakoż-

na kamieniu może być    białość i    twardość, i wielkość.    kolwiek nie    wyrażał względów    przypadkowych, relatio-

Petr. Pol. 52. Świat stworzyć, t. j. ziemię, niebo, mo-    nes casuum. Kpcz. Gr. 1, p. 105. PRZYPADKOWOŚĆ,

rza, i inne przypadłości na niebie i na ziemi. Rej. Zw.    ści, i., niepewność w zdarzeniu się, bte 3ttfdHtgfctt ; Ross.

4. Chrystus wziął na    się ciało    ludzkie z wszystkicmi    cjymaÖHecTb.    PRZYPADKOWY,    a, e, PRZYPADKOWO,

jego przypadkami. Sk.    Dz. 559.    Rozpowiedziałem te    PRZYPADKOWIE adverb. ; Boh.    pfjpadny, prjbeżny, na-

wszystkie przymioty i oddzielne przypadki, które temu    hodilÿ; Slov. nâhodnÿ ; Carn. permirliv, perpadn, per-

służą, kogo prawym dworzaninem zwać mamy. Gorn. Dw.    mirshi ; Vind. permerliu , dogodon ; Bosn. nenadni ; Slav.

44. Przypadłości tylko widzimy, a istność człowieczą    naprimer; Ross. cjyqaihmH; Eccl. npHna4HUH, caMOKJK)-

rozumem tylko ogarn,ujemy. Hrbst. Odp. R 2 b. Zwierz-    hhuh ; z przypadku zdarzony, przypadający, przygodny,

chnie osoby a przypadłości albo własności chleba i wina    jufnlltg. Rzecz cale przypadkowa może się nigdy nie

w sakramencie. W. Post. W. 214. Urodzenie, umieję-    trafić. Kłok. Turk. 187. Nie będę z tego kontent, co

tność i szlachetność, młodość i piękność, nie są tylko    przypadkowie znajdę; ale umyślnie szukać będę. Torz.

przypadłości. Weg. Marm. 4 , 47. Dobre-ć są kształty,    Szki. 96. Przypadkowe dochody. Klok. Turk. 61. Przy-

ubiory i inne przypadki wedle świata tego, ale gdzie to    padkowie nieszczęśliwym został. Xiądz. 46. — §. Przy-

wszyslko rozumem a cnotą będzie zdobione. Rej. Zw.    padkowa śrzóba, osadzona na stęplu, służy do wydo-

68. — Przypadek choroby, symptomata. Perz. Lek. 59.    bycia z kanału uwięzionćj głowy stępia, szczotki etc.

Wszystko, na co tylko chory narzeka, a lekarz postrze-    Jak. Art. 3, 312. t. j. od przypadku ^ auf ben Słottyfall,

ga, bywa przypadkiem choroby. Perz. Lek. 59. — g. c )    für ben 3ufatl. PRZYPADŁOŚĆ, ob. Przypadek. PRZY-

Gramm. Przypadek, przypadkowna odmiana zakończenia    PADŁY, ob. Przypaść.

PRZYPĘDZAĆ, ob. Przypędzić. PRZYPAJAĆ się, ob. Przy- Radź. Exod. 32, 27. Kmito, któryś ojczyzny bronił szablą poić się.    -    nieraz, Masz powiedzieć, na kogoś przypasał ją teraz?

PRZYPALASZ^ C się recipr. dok., pałasz przypasać, ben ^Jal*    Teat. 45. d, 77.    Do ostrego pałasza kształtnie    przypalaj umgürten. Nie żeby kogo rąbał on się przypałaszył,    sany. Tward. Wł.    113. Naród ludzki wojny nie    znał w

Przynajmniej zęby złego człowieka odstraszył. Pot. Pocz.    ten czas, narody    przypasywać szabli nie umiały.    Bardz.

488.    - Trag. 552. Przypasane szaty rozpuszczajcie. Otw. Ow. 25.

PRZYPALIĆ cz. dok., Przypalać niedok.; Boh. pripaliti, pri- (podkasane). Przypasanie, ob. Przypaska.

padać niedok., Przypadywać _czestl. ; Boh. pripadnauti, pripadati ; Slov. pripadśm ; Sorab. 1. pżipadnu, pżipa-duyu; Croat. pripaszti, pripadam ; Ross. nprniacTb, npH-na4aTb; — §• 1) Neutr. przypadać « paść przy kim, przy czym, neben einen Unfällen. Upadłem, a on też przypadł przy mnie. Tr. Do tych świętych miejsc ciałem przypadałem, i niegodnemi mojemi ustami je całowałem. Smotr. Apol. 3. Nie uważywszy, jak wysoko woda przy grobli w stawie przypaść ma , nie możesz wiedzieć, jakiej grobli potrzeba. Strój. Staw. B b. Sposób upatrzenia wysokości przypadnienia wody w stawie. Strój. Staw. B b. — §. Aliter: Przypaść, gdzie, zatrzymać się, stanąć; bleiben, niefit nieiter eilen. Nasi przez kilka dni nieprzyja-cioły, którzykolwiek w lesiech przypadli byli, wynajdując zabijali. Krom. 292. Wszystkim podobało się z elekcyą króla do czasu przypaść; ad tempus supersedere. Krom. 403. — Transi. Przypadać na co, na kogo * trafić na co, auf etruaê fallen, flößen, treffen. Jeśli na przeciwną fortunę przepadnę, to śmierć moja pewna. Tward. Wł. 60. Wszystek zmieszany, jakby wszystkie na niego nieszczęścia przypadły. Hor. Sat. 30. Co przypadło na jednego, przypaść może na każdego. Gssol. Sen. 54. (cuivis potest accidere, quod cuiquam potest). Przypada na kogo majętność » spada , eê fallt einem eine ©vbfcßaft ju. Po śmierci Konrada,, na Olbrachta miało wszystko przypadać. Biel. 434. Przypadłych rzeczy lekce nie waż. Rys. Ad. 54. spadkiem wziętych, odziedziczonych , ererbte ©acßen. Jeżeli kto do rzeczy szczególne ma prawo, wtedy rzeczą przypadłą albo uroszczoną zowie się. Gal. Cyw. 2, 4. Memu panu najznaczniejsza dostanie się cząstka, zaczym i z tych mnie łupów co przypadnie. ..Teat. 1. b, 8. — §. Przypada co »zdarza się, przytrafia, trafia: eê ereignet ftcfj, trägt fïcfy JU, begiebt fid); Vind. priedpasti, pergoditi fe (ob. Przy-godzić się), le skasati, zgoditife, isozhitife, permeriti ; Carn. permire se ; Croat. dogadyatisze, (cf. dogodzić); Ross. jymiTfcCfl , aynarLca, npimynHitCH, npioyqaTca,

palowali; Sorab. 1. pżipalam ; Dal. prisgati, (przyżegać); 1. PRZYPAŚĆ, przypadł, f. przypadnie med. jedntl., Przy-Croat. pripalyujem ; Ross. nptmaMTb, nptmajibiBaTb ; przyżegać , przypiekać, adurere. Mącz., ein roentg anbrennen.

Oleje przypalone, empyreumatica. Krumł. Chym. 326.

Chleb w ogniu gwałtownym pieczony, skórę oboje miewa bardzo twardą, dla przypiekłości a przypalenia. Cresc.

158. Nie przypalaj pieczeni. Ir. Jeśli wątroba zbytnie gorąca jest, na ten czas krwi przysmaży i przypali. Sak.

Probl. 204. Papilot, papierek do zawijania włosów dla przypalania. Magier. Mskr. — §. Przypalić, paląc przy-czernić, ettvaê bekennen. Przypalić pale do wkopania.

Tr. Słońce go przypaliło. 7r. przyczerniło, bte ©Ottne lat tl)n »erkannt. — Absolute : Słońce przypala. Tr. przypieka , parzy ; bte ©onne ftid)t, brennt. PRZYPALONOŚĆ, ści, £.. przywara, przypiekanie; baS Ungebrannte, baê Verbrennen, bte Verbrennung. Tr.

PRZYPAM1ĘTAĆ cz. dok., do pamięci sobie przywieść, przy-' pomnieć, fid) in8 ©ebädjtniß jttrücf rufen. Jeśli to, na coś już pozwmlił sobie, przypomnisz, to wprędce i to sobie przypamiętasz, o czymeś, żeś nie wiedział, dawno powiedział. Bardz. Boet. 102.

PRZYPANOSZYĆ cz. dok., trochę spanoszyć, przybogacić, przypotęźnić; ettMÓ bereitem, mächtiger mad)en. Przemysław państwa Pomorskiego spadkiem przypanoszony, na Krakowskie państwo powołany był; Potneraniae accessio-iie auctus. Krom. 505. Huniada Władysław wojewodą Siedmiogrodzkim uczynił, a potym nad to Temeszyńskim przvpanoszył starostwem, auxit. ib. 554.

PRZYPARCIE , PRZYPARTY, ob. Przyprzeć.

PRZYDARZYĆ cz. dok., nieco poparzyć, ein wenig bebrüten i Boss. npiinaptiib, npnnapbiBaTb ; (npmiapKa kataplasma).

npuMioqHTbca, npmuionaTca, caynHTbca, caynaeTca ; Ecc.l. MionaeTca, cjiyqaeTca. Była kometa, za którą przypadło ziemi trzęsienie ; a drugiego roku mor wielki przypadł w Rzymie. Lat. Kom. D 4. Po dni kilku podróży nocleg przypadł im w lesie. Karp. 1, 67. Ratymus nad przypadłemi rzeczami pisarz. 1 Leop. 3 Ezdr. 2, 17. Ratym popisował przygodne rzeczy, ib. 2, 25. przypadkowe , potoczne, sufallig, maê fid) ju ereignen pflegt ; Vind. permerliu, dogoden; Eccl. MioqiiMLiH, npHBna4aiomiH, îipmuKmromiH, c.iyqaiomiHca. Szturm i wicher, im gwałtowniejszy przypada, tym prędzej omija. Kłok. Turk. Ćzega życzysz, przypaść albo chybić może. Opal. Sat. 21. zdarzyć się, spełnić się;, in (Erfüllung geljen, eintreffen. Przy-

PRZYPASAĆ , /. przypasze cz. dok., Przypasywać^ frequ., przypasuje pr. ; Boh. pfipasati, pripasowati; Vind. prepa-fati, prepafsat; Croat. pripaszati, pripassujem; Dal. pri— passati ; Rag. pripassati ; (Ross. npnnacTb, npmiacaTb opatrywać'w zapas, npmiacb zapas); pasem przypinać, przywiązać co; aitgurten, nmgnrteit. Czasem kobiety przypasowały sobie poduszkę na żywot, aby były miane za brzemienne. Sax. Tyl. 73. Wiatr nie tylko, żeby opończę z podróżnego zwiać miał, owszem ją ten do siebie tym więcej przyciska i przypasuje. Żarn. Post. 53. Przepasawszy Dawid miecz olbrzyma na odzienie swoje , jął ‘kosztować, jeśliby zbrojno mógł chodzić. 1 Leop. 1 Reg.

17, 59. Miecz obojętny przypasał do boku. Tward. Wł.

171. Szablę pęzypasał, 1 postawę ogromną, by trzech miał bić, kasal.    Pr. D. W Polszczę każdy szlachcic

przypasuje szable. Pam~ %5, 1, 873. Skoro miecz swój przypaszę do boku, lękaj się każdy. Geb. Rym. oOl, Nie przypasuj korda do boku, gdy do kościoła idziesz. Birk.

Kaz. Ob. K 2. Przypasz każdy miecz do boku swego.

84

Słownik Lindego wyd. 2. Tom IV.

padnienia rzeczy od boga wiedzianćj, uchronić sie nie    się, mieszają się cieleśnie). — §. 2 a) Active:    Przypa-

można. Bardz. Boet. 158. Człowieka dwie ‘przygodzie    dać do kogo,    na kogo, rzucać się, miotać się,    ftd) tym*

(dual.) minąć nie mogą, jedna przypadła, druga przyro-    werfen. Przyszedłszy przypadła do nóg jego, prosząc....

dzona. Rej. Zw. 113 b. Przypadłe przygody są, rozmaite    Beki. Marc. 7. Przypadać, przybywać z prędka, przybie-

postrachy, jako gromy straszne, błyskawice srogie, pio-    gać, przylatać; fjerfyety fturjett, fjer&ety geeilt fommen. Nagle

runy, trzaskawice, potopy, ognie, grady. ib. 113. Po-    wiatr gwałtowny przypadł od puszczy, i zburzył dom. 1

mierne życie było, pomiernemi też ziółki , bez trudnych    Leop. Job. 1, 19.    1 ten zaledwie domówił, przypadł

przypraw, przypadłą choróbkę sobie snadnie uleczyli, ib.    trzeci, i rzecze.... ib. 1, 17. Klerwil przypadł do Dor-

60. — Przypadły, przypadkowy, przymiotny, nieistotny;    walla z jak największym pośpiechem. Zab. 14, 307. Gdzie

jufälltg, ntd)t wefentltdj. Przypadłe przykazania boże są w    słońce za rok, inne planety za trzy, inne za dwanaście

ceremoniach. Hrbst. Odp. O o 5. Te przypadłe rzeczy nie    dopędzają, tam    miesiąc przypada za dni dwadzieścia    i siedm.

tak obowięzują sumnienie ludzkie, jako przykazanie bo-    Birk. Kaz. 7.    — Przypadać na co, rzucić się    na co,

skie. Hrbst. Odp. O o 4 q. — §. De tempore , ordine:    miotać się na co, napadać, ftd) (Ulf ettMë Ijtnftürjen. Mu-

Przypada co na ten dzień, e8 ift auf bat £ag gefällig , fällt    chy na ranę i ropę przypadają. Sk. Dz. 804. Przypadać

auf ben ïag. Akt weselny przypadał pojutrze. Kras. Pod.    bez wieści na kogo * napadać, eilten Überfallen. Jawnéj

2, 50. Celebracya ich przypadywała każdego roku od-    bitwy zwieść nie chciał, tylko co z kątów na nich przy-

miennie, owego w ten dzień, a drugiego w drugi. Smotr.    padał. Biel. 299. Na tym był wielki hetman, aby także

Lam. 140. ib. 114. W tych dniach spodziewam się przy-    na śpiące i nieostrożne przypadł. Birk. Podz.S. Prześla-

padnięcia sprawy mojej. Teat. 9. b, 17. Na niego przy-    dował mię wszędzie swojemi przypadniami. Nieme. Król.

pada kolej. Tr. — §. Przypadać, przypadać do czego*    3, 88. napaściami, lleberfalle. — b) Przypadać na co,

przygadzać się na co, godzić się, stosownym być; paffett    przyzwalać, przystawać; betreten, befallen, bei)pfltd)tett,

JU    taugen, ftd; fcfytcfen su ettuaê. Może ten klucz    bestimmen, (Vind. perpasti * przyzwolić, perpad * przyzwo-

przypadnie, (próbując klucza). Teat. 21, 92. Nie chciał    lenie; perpadliu * przystający, przyzwalający). On na ich

mi ustąpić konia przypadającego mi do maści. Mon. 65,    rady przypada. Pot. Arg. 21. Wszyscy na to przypadli,

522.— §. Transi. Przypadać komu do myśli, do gustu,    wszyscy chwalili owę radę. Pot. Arg. 34. Teraz mej rady

smaku, do serca, podobać mu się, być w jego guście;    posłuchajcie mało, Na którą mniemam, wszyscy przypa-

eiuem Wohlgefallen, feinem ©efdjmacfe, feiner Senfart entfpre*    dniecie. Odym. Św. 2. J 4 b. Nie chciał na koniec przy-

d)eu, nad) feinem £>erjett fepn; {Garn. dopaśli, dopadem    paść na tę sprawę, Lecz jej dał przecie łaskawą odpra-

placere, dopadliv beneplacens ; Vind. dopasti, fe dobru    wę. P. Kchan. Jer. 96. Wszyscy na tę sentencyą przy-

sdeti placere, dopadenje * upodobanie ; meni dopade, me-    padli. Birk. Dom. 54. Na jedno Pompejus i Cezar był

ni fe lubi * podoba mi się, chce misie; dopadliu jucun-    przypadł. Warg. Gez. 128. (na jedno sie zgodzili). Przy-

dus, dopadlivost jucunditas ; Croat. dopasztise placere).    padnienie na jedno Eccl. npudMaTejibCTBO, npHTbnaeuie

Ludzie oświeceni mało znajdują takich, którzy im do    ioh e4HH0MbicMe. — c) Cum Accusât. Przypadł śnieg za-

serca przypaść mogą. Zab. 4, 148. Nie przypadł mi do    gony, pół szatę. Tr. przykrył, bcbctfett, belegen, befallen,

serca urząd, ni osoba, Ten będzie moim mężem, kto mi    §. 3) Passive: Przypaść czym, przykrytym być czym,

się podoba. Nieme. P. P. 6. Możeby się innym nie po-    przytrząsionym, przyprószonym; mit ctmaö beftreut, be*

dobała, mnie przypadła do .serca. Kras. Doś. 37. Przy-    beeft, bcfdjfittet werben: Na ten czas wszystko było śnie-

padł on ku sercu Ne'ronowi, że z nim w swawoli grał o    giem przypadło. Baz. Sk. 39. befdjmett. Widzi, jak twarz

pierwszą. Nar. Tac. 3, 20. Gdy się bardzo wsławił, I lu-    jego zbladła, Jak szata prochem i pełem przypadła. Chrośc.

dziom do serca przypadł, zajrzeć mu zaczęli. Sk. Żyw.    Luk. 243. Słońce promieniami wesołego czoła Wszys-

2, 84. Przypadła mi nad zwyczaj do gustu. Nieme.    Król.    tkie rosą przypadłe osuszyło zioła. Otw. Ow.    141. Do

4, 193. Głód stanie za kuchmistrza ; potrawy mniej    sma-    zbroi pleśnią przypadłych gwałtem się rzucili. Tward. Wl.

czne głodnemu żołądkowi przypadają do gustu. Pilch. Sen.    108. Berło ich i korona prochem śmiertelnym przypadły.

Ust. 1, 128. Człowiekowi nadętemu buława hetmańska    Birk. Zyg. 8.

przypadła do smaku. Pilch. Sali. 229. Bywamy kontenci 2, PRZYPAŚĆ, przypasł, f. przypasie cz. dok.,    Przypasać

z osób, do humoru nam przypadłych. Zabi. Roz.    70.    niedok., przypasać trawę, zboże, dopuszczać    aby owce

Częstym i miłym gościem u niej był, umiał jej do my-    etc. nadeięły, nadgryzły młodego zboża. Wlod. abl)Ütelt,

śli przypaść. Mon. 65, 71. Dcieszne rzeczy, gdy są nie-    abttmbeit, etwaS abfrcffeit lajfett. Pod jesień zbujałe ozimi-

spodziane, bardziej do myśli przypadają. Zab. 12, 261.    ny przypasają bydłem lub owcami. Ryd.

Postać więźnia tego bardzo była królowi przypadła. Ustrz. ‘PRZYPASKA, i, £., przęczka u pasa, fibula. Mącz., eilte Kruc. 1, 194. Cnotą, nie rozpustnością przypadł sła- ©d)nalle ant ©ltrte; Boh. prjpasek. PRZYPASUJE, ob. wnemu Scypionowi. Pilch. Sali. 159. Gdy w jednym obre- Przypaść 2. r

bie osiedli, acz różnego języka,    trudno wyrazić,    jak so-    PRZYPATRZYĆ się recipr. dok., Przypatrzać się niedok.,

bie przypadli i stowarzyszyli się.    Pilch. Sali. 12. — ‘§.    przypatruje    się    pr., Przypatrywać się fregu., z stałą uwa-

O krajach takich powiadają: Gdzie z synem mać, z ro- gą patrzeć na co, jufdjauen , anfnterffant befdjanen, betradp dzicem córka współ przypada,    A z podwójnej    miłości    ten, pr. et    tr.;    Boh. prikaukauti, djwam se, djwâwâm

pobożność się składa. Zebr. Ow.    253. (jungitur,    złączają    se; Sorab.    1.    pżiladam, pżiladujem, pżiladuju, pżibla-

duyu; Rag. prighledati; Ross. npHCMOTp^Tt, npncMaipu-    bcrbeę frieren; Ross. npimo,T3TB, npHna^HBaTt.— §. Przy-

bhtb, BCMaiptTŁca, BCMaTpHBaTbca. HacMOTptTBca, Ha-    pełznąć, ob. Przypłowieć.

CMaipHBaTBCH, B03rM4aTB, HarM^TBCH. Temu, co sie PRZYPIĄĆ, przypiął, przypięli f. przypnie cz. jedntl., Przy-oplótł w koło laski mojej, przypatrz sie dobrze wężu,    pinać niedok.', Boh. pripnauti, pripjnati; Sorab. 2. pschi-

i uwaz go prawie, abyś go pewnie pomniał. Zebr. Oiu.    pesch ; Carn. perklęniti; Rag. pripêti, pripinam, pripi-

394. Królowie z głosem trąby do miast wjeżdżają, przez    gnam; Croat. pripinyam, pripelszem; Vind. perpehnit,

który oczy ludzkie ku przypatrowaniu się chwały a pom-    perpognit, vpeti, vpnem, vpirati, nakopzhati, sakopzhati,

py swej obracają. Żarn. Post. 249 b, Carn. naglçd ; Ross.    perfhnolati; Ross. npHA'bTB, npn^bBaTB, npiiKpioHHTB, npa-

HaiMHAKa. Stany wielkie ciągną ku sobie oczy, a cokol-    KproaHBaTB, HaKoaoTB, HanajBiBaTB, ynoiOTB, yKaiLiBaTB;

wiek uczynią, pilnie się każdy przypatrzą, tak że się    śpilką lub sprzączką do czego przyłączyć, przyśpilkować;

słowo ich zataić nie może. Kosz. Lor. 22. Przypatrywać    miljeften, anftccfen, anfdjnallon. Bliźnięta te tak do siebie

się dziwom. Ryb. Ps. 175. Nimfy Wiślne się przypatrzą-    podobne były, że    im rodzice znaczki przypinali, chcąc

|y. Zbił. Chim. A 2. Nie jestem zbyt stary, jużem się    ich rozeznać. Teat.    3, 12. Kazali nam ostrogi poodpinać,

jednak wielu scenom przypatrzył. Kras. Pod. 2, 167. Nie    a przypiąwszy je,    i wsiadłszy na konie, precz jachali.

przypatrzą się głęboko rzeczom, ale tylko zwierzchnie    Warg. Radź. 342. Włosy w górę przypiąć grzebieniem,

wgląda. Petr. Ek. 89. Pierwej przypatrzwa się {dual. *    Teat. 19. c, 3. Rogi komu przypinać. Teat.. 13. c,B. et*

przypatrzmy się), co się z nim dzieje. Groch. W. 196.    nem §öwer (Utffe$en, (ob. Róg). Przypięty Ross. HaMa-

Kto się pilniej a częściej zbawiennym rzeczom przypa-    ^hłih. Przypinanie, przypięcie; (Ross. npHKOÆKa, (ob.

trzywa, zawżdy co osobliwego ukaże mu pan bóg. Hrbst.    Przykłóć) ; Boh. prjponka haftka). Do czego to przypiąć.

Nauk. ł/6 b. ‘Nieprzypatrzone są tajemnice pańskie. Rej.    czyli przyczepić? hoc non guadrat, non congruit, cf. nie-

Ap. 3. niedojrzałe okiem, imfitórfejj&«r. PRZYPATRZY-    składne. — §. Przypinać popręgu.* przybierać, ben ©urt

CIEL, PRZYPATROWNIK, a, m.. substantiva haec nostra enger fpmtnen. — Transi, fig. Przypinać komu popręgu * dura sunt. Cn. Th. 881. « PRZYPATRZACZ, patrzacz,    ujmować go w kleszcze, einen ffirjet fcifîen, tn bte tënge

widz, spektator, ber 3uft&auer; Sorab. 1. pżihladwar; Ross.    treiben. Azaż nam    raz zli przypinali popręgów? Ryb. Ps.

npHCMOTpmHKB. Starajmyż sie, byśmy byli ku dobremu    123. Zawzięli się, by Turkom popręgów przypięli. Rak.

przykładowi przypatrzaczom swoim. Gil. Post. 38 b.    Rob. Bij..— Do takowych kondycyj bardziej Matyasza

PRZYPCHNAĆ cz. jedntl., Przypychać n iedok., pchając przy-    PÜneb., .»ił dobrowolna.chęć przypinała, perl,Matur.

tłoczyć , przytrącić ,    Wen ; Ross. "P™»^ "P»‘    sie do^czcgl "'eci^. Przyp^ć “i", ^zypinaćle'

nuxHBarb, opinan».    npniorrayTL, npn- P ^ moc*, sie Grywać I trzymać, Uftfl mt et.

tojkütb , npniajkhbstb.    (mengen. (Bosn. pripetise, uspetise ascendere, ob.

PRZYPĘDZIĆ, ‘PRZYPĄDZIć, f. przypędzi cz. aok., irzy- Wspinać się; Croat. pripetiloszye accidit, contigit). Chart, pędzać niedok., przygnać, przyżonąć, pr. et tr., antret* ^ zwierza dopada, to sie do ucha przypnie, to do hoben, gerbet) treiben, motyin treiben. Przypędzenie Ross. npH-    |u zwierza. Przyb. Luz'. 82. Właśnie jak pijawka wyro hi, npHrOHKa. — Fig. Przynaglić, przymusić; Ross.; npo-    godzona do skóry, tak on przypiął się do mnie. Mon.

TypHTB, nötbigen, jmingen. Prosili Polacy Henryka , aby    ßfy — Similitcr: Wszystkie dzierżawy Polskie, które

Brzetysła\va przypędził k temu, izby wrócił, co pobrał ocj Elby, aż do Odry rzeki przypięły się. Krom. 115. w Polszczę z kościołów. Biel. 51. Cyrce Ulissesowi to-    ^    ₀ Odrę oparły, Me fiel) btô an bie Ober lefltt*

warzysze przemieniła w świnie, az ją gwałtem mieczem    erftretften.

przypędził, toż zasię oddziałała te pokusy. Biel. Sw. 10 ppjryPlĆ, f. przypije inlr. dok., Przypijać niedok. ; Boh. b. Oni go przy pądzali prośbami. Rej. Post. Tu 2. Boja-    pfjpiti, pripigeti ; Sorab. 1. pżipicż, pżjpiyam ; Ross. npn-

źni mu przydał, aby go tym więcej ku cnocie przypę-    nHTŁ) upiinuBaTB ; pełnić do kogo, pić w czyje ręce, et*

dził. Kosz. Lor. 90 b. Gdy Wanda nie chciała być mal-    nem gytrinfen. Miło szaleć, kiedy czas po temu, A tak

żonką księcia, chciał on to przez przypędzenie uczynić,    bracia, przy pi j każdy swemu. J. Kchan. Dz. 223. Pro—

i zebrał wojsko przeciw niej. Gwagn. 21. (mus, przy-    przy pij am, piję do kogo. Mącz. —- §. Rec.ipr. Przymus). Niektórzy się dobrowolnie, drudzy przez przypę-    pijać sie do czego, ‘ przypajać się, przypijać się, przy-

dzenie w moc dawali. Biel Siu. 158. Miasta się wszę-    ggać sig, ^ etnfangen, atrfaügen, feft anljängett an etrcaS.

dzie dobrowolnie dawały, a drugie przez przypędzenie mu-    pijawka% gdzie się przypije, tam trwa, póki nie zginie,

siały. ib. 160 b. PRZYPĘDZICIEL, a, w., przygamacz,    14, ?'267. Kleszcz robak lecie koniom tak się przy-

ber 3Intretber. PRZYPĘDZ1Ć1ELKA , i, ź., bte Hntrciberfnn.    pjja> aż się krwią ich nasyci, że się rozpuknie. Syr. 1487.

Historya jest ostrogą" cnoty i przypędzicielką potomków    __ ^ Przypijać się piwu, winu, wprawiać się, przyzwy-

do naśladowania przodków. Stryjk. pr.    -    CZajać się do piwa, wina. Włod., ftcb an eilt ©etrdnf ge*

‘PRZYPEŁNIĆ ex. dok., przyczynić, no^ ooller machen; So-    wßjnen, ein ©etrânî bitr^ê îrtnfen gewogt werben; (cf.

rab. i. pżepelnicż ; Rag. pripunniti ; Ross. npHHOJHHTb,    przyjadać się potrawie)

nnnnojiHHTb Przypełnienie; Ross. npnóaBOKB, npaóaBO- PRZYPIEC, przypiekł, f. przypiecze cz. dok., Przypiekać neKB cf przybawić    niedok. ; Rag. pripecchi ; Croat. pr.pecbem, pnpekelszem^

PRZYPEŁZNĄĆ «. jedntl.. Przypełzł niedok.. przyleźć.    zapćchem; Ross. nęmem., npHneKaib; g. a) me bardzo

138. Język mądrych przypiększy umiejętność. Budn. Prov. 15, 2. 1 Leop. Syr. 4-5, 4.

piec, trochę przygrzewać, przywarzyć, przyprażyć; ein wenig röften, Braten, brennen. Przypiekane cebule. Hor. Sat. 219. Do nasolenia ryb lepsza jest od kopalnéj warzona

PRZYPIELAĆ, ob. Przypięć. PRZYPIERAĆ, ob. Przyprzeć, sól, osobliwie przypiekana. Kluk. Kop. 1, 172, (cf. PRZYPIERZCHNAC neutr. jedntl., przyprószonym być, be* przyrumienić). Małdrzyki przypiekane. Haur. Ek. 86.    firent fetyrt mit ettüflS. Obsita squallore vestis; szata pleśnią

Ostrygi przypiekane. Ld. Skoki .przypiekać , (ob. Skoki).    a plugastwem przypierzchla. Mącz.

Przypiekanego, przywarzonego co, wczorajsza potrawa. PRZYP1ERZYĆ, f. przypierzy cz. dok., Przypierzać niedok., Cn. Ad. 15. etwaê 2Iufgettmnnte3. Przypiekane, przywa-    pierzem czyli piórami przyozdabiać, beftebem, mit $ebent

rżane rzeczy niesmaczne. Cn. Ad. 976. (powtarzane). —    fdjmütfen. Dziś pan ociec gdy widzi, iż ma botek świeży,

§. Włosy przypiekać, żelazkiem przypalić, bie Ipaare brert-    Sobie, także pachołku, magierkę przypierzy. Papr. Pr.

nen. Przypiekać włosy u fryzyera, albo żelazną łopatką    E 2. Zawsze pokusa przypierza. Pot. Arg. 283.

rozgrzaną, albo żelazkiem^ okrągłym, albo żelazkiem do PRZYPIĘTY, ob. Przypiąć.

papilotów. Magier. Mskr. Żelazko do przypiekania włosów PRZYP1EWAĆ cz. niedole.-, Carn. perpęiti, perpojćm; Ross. Ross. npHneKaiejiBHua mnnmbi. Włosy ciepłym żelazem 'npnntTŁ, npunißaTb ; przyśpiewywać, śpiewać przy czym, przypiekane, utrzymują kędzior. Perz. Lek. 15. — §.    z kim; mitftngen, mit ©efattg begleiten. Śpiewajcie, hu-

Twarz od słońca przypiekła. Przyb. Luz. 161. przypalona,    czcie, a przypiewajcie, przypiewajcie Jehowie cytarą i gło-

przyczerniona, üerbrannt, gefdjltmrjt ; (Carn. perpęka sonze    sem    przypiewania.    Budn.    Ps. 98, 5. et 50, 4.    To co mnie

* dopieka, piecze słońce). — §. b) Fig. transi. Przypiekać    dziś    przypiew'asz,    sobie    zaśpiewać mogłeś.    Smotr. Ex.

komu *ocz, przypierać, przynaglać, urgere. Macz. przy-    16. PRZYPIEWEK, wku, m., §. 1) przyśpiewywanie, ba$

skwierać, einem jufc^en, mann machen. — §. Przypiekło    Mitftngen, begleitenber ©efang. Uprzedźmy oblicze Jehowy

to na niego. Tr., przy nim się wina tego została, ba3    wyznawaniem, w przypiewkach krzyczmy jemu. Budn. Ps.

blieb auf ifym fißen. — Recipr. Przypiekać się * dosyć się    95, 2. (psalmy śpiewajmy. Bibl. Gd). Moc moja i przy-

wypiec, miernie upiec, jiemlieb atrôbacfett. (Croat. pripe-    piewek jest bóg. Budn. Ps. 118, 14. (pienie, pieśń).—

chasze accidit, pripechanye casus, eventus). Niezdrowy    §.2)    Przypiewek,    epodon, n. p. Horacyusza. Bor. i, praef.

jest chlćb między węglem pieczony, abowiem z stron    Jan    Libicki cztery    księgi    pieśni Horacyusza i    przypiewek

wnet się przypiecze, a w śrzodku surowe ciasto zosta- przełożył, ib. Kniaź. Poez. 3, 229. nie. «Cresc. 159. — §. Przypiec się do garka. Tr. przy- PRZYPIJAĆ, ob. Przypić.

PILNOWAĆ contin.; Boh. pripiliti; doglądać, przyźrzeć, dozorować, oko mieć nad czym, uważać, baczyć; fleißig abmarten, 2ld)t geben, 2ld)t fmben, ad)ten. Mamka, jako nie o swym, tudzież będąc najemniczką, nie przypiluje, ani się starać będzie, aby się dziecię dobrze miało. Glicz. Wych. D 3. Ociec każdy przypiluje w tym, aby syna za młodu na paukę oddał. ib. L 5. Sama przypila pracy ; opus exigit, Zebr. Ow. 355. Stanął tam z bracią, aby przypilowali tych, którzy robili w kościele. W. 1 Ezdr. 3, 4. Ty, który sprawujesz lud Izraelski, racz przypilić. 1 Leop. Ps. 79, 1. Wysłuchał mię bóg, i przypilił głosu prośby mojéj. 1 Leop. Ps. 65, 19. I przypilił pan a .usłyszał, 1 Leop. Mai. 3, 16. Wysłuchaj boże modlitwę r-noję, a nie wzgardzaj żądania mego; przypiluj mi, a wysłuchaj mię. 1 Leop. Ps. 54, 1-3. Trudnćj ostatecznej chwile, Przypiluj nas w boskiej sile. Kanc. Gd. 228. (opiekuj się nami). Ogłoś jej żałobliwy słyszeć się dał, a już Jej bóg przypilał mściwy; quam jam deus ultor age-bat. Zebr. Ow. 371. dokuczał, dogrzewał, jufeßen. — Imperson. Troszkę mi przypiliło; strasznie mi było przykro czekać. Teat. 28, 32. pilnie mi było, icb îjiatte brtn* genbe @efd)dftc, Ijatte feine 3eh; (cf- mieszka mię).

PRZYPINAĆ, ob. Przypiąć. PRZYPINKA , i, i., przypiętego co, etroaS Slnge^eftetei, 2Ingeftecfte3. Najpiękniejszy strój szpecą przypinki dziwaczne. Dmoch. Szt. R. 82.

wrzeć, anbrennen, j. ». an ben topf. PRZYPIECEK, cka, ‘przYPILIĆ cz.dok, *PRZYPILAĆ, TRZYPILOWAC * PRZY-m., miejsce przymurowane do pieca ; Eccl. npnneneicb, iucctoks, bte »eęmauer bet) einem Ofen, ber ^interofen.

Ocet w zimie na piecu piekarnym abo na przypiecku kaflowego pieca postawić. Syr. 984. Na piecu, czyli na przypiecku kociołek i garczki stały. Jabi. Ez. 168. Ze mu głodno i chłodno, że go nędza trapi, Nie dba o to, gdy sobie na przypiecku chrapi. Zab. 11, 187. Dziecko tam jedno na przypiecku spało, A drugie przy nim płakało.

Kniaź. Poez. 2, 228. — PRZYPIECZĘTOWAĆ cz. dok. ;

Boh. pripećetiti; Ross. npnneqaiaTb, npnnenaTbiBaib (2. przydrukować ; npnnenaTKa przypieczętowanie) ; pieczęcią przycisnąć, anftegeltt, mit bern (Siegel aufbrüefen. Boję się, żeby nam tej intercyzy nie przypieczętowano na piersiach.

Teat. 31. b, 113. (by nas za nią nie piątnowano). PRZY-PIEKANKA, i, i., torcik, eine flehte torte. Czynią kucharze z ryżu przypiekanki abo tortele. Syr. 1001. PRZYPIEKŁO, a, n., PRZYPIEKLE, otchłań piekielna, okno piekielne. Cn. Th. 649; Carn. temniza, (cf. ciemnica), ber ipollcnfcĘlunb. PRZYPIEKŁOŚĆ, ści, i., przypieczenie, nieco mocne upieczenie, ein etmaâ ftarfeä 51nöbacfen. (Bag. pripék aestus fervidus : Croat. pripèk fervor solis ; Ross. npnneKa miejsce przypieczone, miejsce nasłoneczne ; Eccl. new^, waps, jçnoh , ropanecTb żar). Chlćb w ogniu gwałtownym pieczony, skórę oboją miewa bardzo twardą dla przypiekłości a przypalenia. Gresc. 158.

PRZYPIĘKNIĆ, PRZYPIĘKSZYĆ cz. dok., Przypiększać nie-

dok., ‘przyochędożyć, gieren, auêpujjett. śliczną twarz niech PRZYPIORSEK. Tr., ob. Przedpiersień.

przypięknią wstydliwości wzory. N. Pam. 11, 244. Często PRZYPIS, u, m., PRZYPISEK, sku, m., dem.-, Boh. prjpis ;

w chłodnym cieniu przypiększa się w róże. Przyb. Ab. (Ross. npHnncb przysądzenie) ; Ross. npanHcame; §. a) przy-

PRZYPISAĆ - PRZYPISZCZEC.

PRZYPŁACIĆ - PRZYPŁAWIĆ. 669

*

pisanie komu dzieła, dedykacya; bte 3ufcl)retbung,    fett. Kozy po odłogach, jak pastucha goni, w fletnią

$ebtcatton. Przypisanie Górnickiego Najjaśniejszemu Panu. przypiskając ; structis canlat avenu. Zebr. Ow. 23.

Gorn. Duj. ded. §• b) Przypis, przypisek, dopisana PRZYPŁACIĆ med. dok., Przypłacać niedok.\ Boh. pfipla-annotacya, obserwacya ; bte 23eï)fd)ttft, Shtmetfuitg, 9?ote,    ceti ; przycierpieć za co, przypokutować ; ctma$ Wißen,

©lüffe; Vind. perpifmu , ravenpifmu, nayanzhanje, nasna- SRotjj Rnamtelmtlicßfeit genug bafür leiben. Drwa rąba-minuvanje, opomenenje ; Croat. znamlànye ; Ross. npH-    ne gdyby kto kradł, tedy tego u prągi chłostą przypła-

nncKa, bhhocl. Przypisy do gramatyki zamykają obszer-    cj< Szczerb. Sax. Ul. Przypłacisz tego, przesiądzieć

niejszą naukę, wraz z natrąceniem sposobów uczenia    tego; stanieć to kością w gardle. Cn. Ad. 976. Byś je-

dzieci. Kpcz. Gr. 1, 11. Przypiskri, co Łac. annotacyami    noŁ teg0 nie przypłacił. Cn. Ad. 53. (byś jeno tego nie

zowią. Budn. Bibl. praef. Patrz w przypiskach. Kosz. Cyc.    żałował; na rzeź cię byśku chowają, przetoć dobry obrok

207. — §. c) Jurid. Suma albo zapis zonie od męża    dają). Lud ubogi przypłacał zawsze ambicyą i niespra-

uczyniony, przywiankiem, przypisem nazywa się. Ostr.    wjedliwość panujących. Nar. Hst. 3, 264. Ow duszą, a

Pr. Cyu>. 1, 207. eilte    Slerfcßreibltng, bie ber SDîfittn [einer    ten skóra przypłacać musza.    Falib. 0.    Przypłaci mi tenait mad)t. — §. d)    Przypis, przypisek, przypisanie,    g0 tyciem. Teat.    18, 118."    Boję się,    bym tej rozpusty

przypisowanie komu czego, przyczytanie mu. Cn. Th.,    grzbietem nie przypłacił. Cn. Th.

uLfÄ“"⁹', 3uWrtif’u"⁹' 3uk«»»"8; SeWuIbi₀un₈. przyrmkAĆ, f. przyplącze med. dok., Przypływać nie-rnZiYI loAL » /• przypisze cz. cton. , irrzypisywdc jTCC^u. y

przypisuje nr. ci. niedok.; Bok. pfipsati, pripisowati; Slo».    .    .    •axe.

prîpisugi; Sorab. 1. pżipiszam, pźipiszuyu, pżidfpu, pżid- PRZ' ^ASkl, a, ie, nieco pfeski, cm mcmii jhufl, Ece . zpu ; Carn. perpishem; Vind. perpifati, dopifati, premer- npiiMOCKl. PRZYBŁASKONOSY, a, e, trochę przypla-

iati, (cf. przymierzyć); Dal, prikazati; Croat. pripiszati,    $aMc*    *ł'Ł ’ Ctma8 Wnafi8-

pripissujem ; Hoss npHnncart, „pnm.Ck.BaTB, BMiMTB,    p«z' PŁASZCZYĆ cz. dok. ; Ross. npHnuocHyTB, nprajio-

bm1.ii.itb ; §. a) przypisać co do czego, dopisać, pisząc    f™TB;    PIask™ «ezymć, «Mi W m*m.M

dodać; Çtap Mttite,    110« Stoau ftÿm in rittet efttft. Nie    »»• Jupelu    przypłaszczyć, pudru    me w.ele. Teat

byłem do roty żadnej    przypisany. Mat. z Foi. A 3. en-    10, *- Azyatyk    pospolicie    nosa przypłaszczonego. Zool.

rolowany, etltroUitl. Przypisuję do rejestru fałszywie, im- -,r przvDleść

puto. Cn. Th. Przypisany, uczyniony, me urodzony szła-    * ! , yPie r    • x

chcic abo mieszczanin, adseriptiJ. Cn. Th., przybrany PRZYPLĄTAĆ cz dok., fig. Tr przym.eszać ^rajunuWen.

(ob. Schartabel). - §. b) Przypisywać komu jakie    Nawet przy dobrych obyczajacl , przymiotach przypięta

dzieło, dedykować, etoW Jlielpetl, mWreitat. Przy-    się drugdy co cierpkiego. Pilch. Sen gn. 251. Niech

■ ⁹ - . .    „n.r.    sie do cnoty przyplącze lenistwo, natychmiast, co ma w

pisywać księgi, jest zwyczajem uU.row.na znak wdz ę- . najwyborniejszego, utraei. Pilch. Sen. list. 2,, 96. cznosci dobrodziejom swoim. Lestez, proefi- § c) Przy-    J >n> udrJeJni a d b tei j poplątała się

pisywać sobie abo komu co złego, dobrego «przeczyły- *-    ⁴    ; * >ûC ...■ „t.v

wać, bepmeffeit, jufdjretben, prenne«. Przypisować komu .° ®s^’ e J w samej    4    ^

co, jest to przywłaszczyć mu. Mon. 75, 132. Przypiso- >    '

wać komu sprawę cudzą , jest to głosić, ii on jest jćj PRZYPŁAWIĆ, f. przypławi cz. dok Przypławiać medok. ; skutkującą przyczyna, chociażby nie był jćj sam sprawcą.    Boh. priplawiti; wodą przystawić, tetcttt pepctt, etnifle liet=

Mon. 76*38 Umiejętnościom winniśmy przypisować roz-    t'CS »ifffit, auf bfm ÏSaifcr herbco fàaffen. Tam drzewa

koszy życia najprzyjemniejsze. Zab. 7,4. Bitwę przez    dosyć, a gdzieby skąpo było, tam przypławie wodą.

Warrona przegrana zgniewanym bogom, a skromność    Star. Vot. D. Przypławieme drzewa Ross npirora, npil-

obyczajom jego przypisowano. Warg. Wal. 134. Bogate-    romta. Tam swoje przypławił flotę. Pot. Arg. 484. Przy-

mu wszystko przypisujemy. Cn. Ad 31. Bogu to przypi-    pławiwszy łodzi do brzegu, wszystko opuściwszy, szh

sać trzeba. Źegl. Ad. 23. PRZYP1SNIK, a, m., który    z nim. 1 Leop Lue 5. H . Przypławił łodzae do ziemi.

Sorab. 1.    W. Post. W. 2, 106. — Fig. Mało takich, których,

przedłużona starość bez uprzykrzenia do śmierci przy-pławiła. Pilch. Sen. list. 2 , 29. — §. Przypławić się * przypłynąć, Ijerbeę gefdjnnmtmen fomnten, Vind. perplava-ti ; Boh. priplawiti se. Pomyślnemi wiatrami dą zdarzoną Przypławił się do miasta Apollinowego. Otw. Ow. 556. Dmoch. II. 136. Tu się przypławił do ciebie z krain pogańskich, jako do miasta swego. Bej. Post. R r 5. ib. G g 2. ib. G g b. Przypławili się na łodzi, bo nie daleko byli od brzegu. 1 Leop. Joan. 21 , 8. — Fig. I Rzeczypospolite mają początek swój, mają śrze-dni wiek, mają staróść, a za starością do śmierci i końca przychodzą; zawżdy jednak rzecz jaka musi być , przez którą się do tego końca przypławią. Gorn. Wł. b 3.

dok., popłakiwać, afflere. Cn. Th. mit meinen.

na jakie dzieło przypisy robi ^ commentator ; pżidspicżer; Eccl. npurmcaTeafc. Przypisnik Kadłubka zył pod Kazimierzem Wielkim. Nar. Hst. 2, 258. et 201. PRZYPISNY, a, e; Ross. npiiimcHbM ;J. a) dopisany, ein« getrieben, eingetragen. Przypisne linie W notach muzycznych nazywają się linijki pod rygami na notach przypisane. Magier. Mskr., (oppos. górne linie). Przypisne,

, n., Subst., zapłata od wpisu, ©in[d)reibcgelb. Do-uehowne od wszelkich ciężarów żołnierskich, sta-cyj, wydawania chlebów, hybern, przypisnego, stano-^ wisk , noclegów uwalniamy. Vol. Leg. 5, 627.    §; **)

Przypisny list. Teat. 49. dedykacyjny,

PRZYPISZGZEĆ cz. dok., Przypiskać, Przypiskować niedok? przy czym piszczeć, na piszczałce wtórować; baju pfet«

wo-

bra

Cl.

gu przypłynął. Sk. Dz. 884, contr. ‘przypłył. Stryjk. Gon. 0. — §. Fig. Tr. Co to Wc Panu do głowy przypłynęło, ni z tego ni z owego porzucić chorągiew'? Teat. 24, 87. Czart, co ci przyszło do głowy, ma£ ift btr ein* gefallen, molter btefer (StnfaH. Na ostatku coś im do głowy przypłynęło , wzięli mi trzewiczek i nim moje zdro-Jeśli on kiedy wskóra, jeśli bogowie łask mu swych    wie spełniali. Teat. 10, 44.

PRZYPŁAZAĆ cz. dok., przypłazić, herüeï)frtechen ; Bosn. pri-plaziti, doplaziti ; Croat. priplazujem.

PRZYPLEĆ, f. przypiele cz. dok., Przypielać niedok., trochę przypielać, eilt roentg atrôjâten. Tr. Przypiel te zagony. ib.

PRZYPLEN1Ć cz. dok., (Etym. plon), przymnożyć, ocrmc^rctt.

przyplenią. Clirośc. Fars. 121. Bystrym do Psychy opu- PRZYPOCHLEBIĆ, f. przypochlebi intr. dok., Przypochle-szcza się lotem (Kupido), Z miłą nowiną, że bogiń    biać niedok., przypochlebuje pr. cont., pochlebstwy przy-

przyplenił. Morszt. 98.    milać, (Schmeicheleien öorfagen; Croat. prilizavatisze, (cf.

‘PRZYPLĘSAC cz. dok., Przyplęsować niedok., n. p. Przy-    przylizać) ; Ross. npioacKaTb, npHroayÓHTb, npnrojyÓM-

plęsowali rękoma swemi. 1 Leop. Jer. 5, 31. ("'przyklę-    BaTb. Pozwol mi, iżbym się tu nie co dłużej pobawił,

skowali. 3 Leop.). Serail Hatten ; Eccl. npniuecKaio, npn-    nie dla przypochlebiama uszom twoim, ale.... Pilch.

iuiemy pynaMii. ( Ross. npHnjacuBaTb tańczyć przy czym).    Sen. łask. 89. Przypochlebuje, svpparasitor. Mąci. Ktoś-

PRZYPLEŚĆ, przyplótł, f. przypięcie, przyplotę cz. dok.,    kolwiek jest, co w pierwszej lat kwitnących dobie Uto-

Przyplatać niedok. ; Vind. perplesti ; Bosn. priplesti ; Croat.    piony w szkle marnym przypochlebiasz sobie, Nie wierz

priplechem ; Ross. iipiinmccTb, npniLieTan.; plotąc do    zdradliwym nętom obłudnej postaci. Nar. Dz. 3, 76. —

czego przyłączyć, anflechtett, &ttt$nfled)ten. Wino do tyczy    §. Recipr. Przypochlebiać się komu, do kogo; Boh.

przypleść, maritare. Mącz.    pripochlebiti se » wkradać się w kogo pochlebstwy, fiJ)

PRZYPLEŚNIEĆ nijak, dok., nieco zaj*ść pleśnią, Rcfćl;tntnieln; ÜeS) einem etnfc()metd)eln. Obawiać się trzeba było, aby Carn. perhniti, perhnem.    który z żydów, chcąc się przypoclilebić, nic przywiódł

PRZYPŁODEK, dku, m.\ Boh. prjplodek; Ross. npnn.iOÄ'b;    pana przed Archelausa. Biot. Rost. 178. (chcąc się przy-

Eccl. iifmonfUi|U, iioni^a, ino,v,b, KOfiucTh ; a) co się    podobać). Przywięzywać się do szczęścia szukania nie

przypłodziło, przyrodziło, przychówek; 3ll3lt(hl' jünger    chcę, ani się o nie przypocblebię. Karp. 1, 82.

RltmachćS. Różne przypłodki bydła rozlicznego bogacą roi- PRZYPODMOW1Ć się recipr., przyłgać, afßngere aliquid, nika. Olw. Wirg. 418; foetus pecorum. Płacą dziesięci-    mendaciter addere. J/ąez. etnmćhnehr hinju fefjeit, al3 roahr ijl.

nę z przypłodku stada corok zrodzonego. Paszką Dz. 121. ‘PRZYPODOBIĆ, ‘PRZYPODOBNIĆ cz. dok., 'Przypodobać, — Fig. Ćzy to rozumiesz niegodny wyrodku, Ze już nie    Przypodobniać niedok., ‘Przypodobywać, ‘Przypobnawać

mogę więcej mieć przypłodku, I urodzić ci poczciwsze-    ßrequ.\ Boh, pripodobiti, pripodobn i ti, pfipodobnowati ;

go brata? Morszt, 73. (więcej dzieci). — Irans!, Patrzy    Slov. pripodobnugi eon formo, pripodobnénj conformatio,

gdzieby dobrodziejstwo łożyć z takim pożytkiem, żeby    (Vind. napodubuvati < głupio naśladować); podobnym do

czego czynić, równać, etmaê einer ©ad)e ähnlich ober gleich machen. Jeśli kto według nauki rzemiosła swego, wyformował drzewo, i przypodobałby je obrazowi człowieczemu , abo któremu zwierzęciu ono drzewo przyrównał, postrychnaw’szy rubryką.... 1 Leop. Sap. 13, 13. Ustaw ich naśladowali, i we wszem się im porównać a przypodobić chcieli 1 Leop. 2 Mach. 4, 16. Nie przypo-dobywajcie się wiekowi temu. Budn. Rom. 12, 2. Ćno-ta nauk ludzi uczy, zkąd nie jest utrata, I ku bogu za

to z przypłodkiem i bez trudności wrócić się mogło.

Gorn. Sen. 231. (z lichwą, z procentem). — b) Przy-płodek, benkart, pokrzywnik, nieprawego łoża, eilt natürlicher ©ofin. Bogdan, przypłodkiem będąc Alexandra, prawdziwym synem czynił się, nothus ßlius. Krom.

579. Jana Ilunniada niektórzy Zygmunta cesarza przypłodkiem być mniemali ; ab eo genitum esse. Krom. 554.

PRZYPŁODKOWY, a, e, od przypłodzenia ; Eccl. npn-1M04HMH, üBerntehrnngä *, 20?ehr*. Grosz przypłodkowy.

mi się mamy przypodobnić aniołom. Rej. Wiz. 156. Bóg cię na swoje podobieństwo stworzył, abyś się przy-podobnił, kędybyś mógł, ku świętym sprawom jego. Rej. Post, F f 5; abyś się przypodobniał ku świętym sprawovn jego. ib. N n 5. Gdy tak uczynisz, tu się już po części przypodobnisz ku tym św. sprawom jego. ib. N n 3. Ćzłowiek jest i osobą i nieśmiertelnością po części przypodobnion ku panu swemu. ib. II. — §. Przypodobnawać, przyrównawać, adsimilarerMącz. dla podobieństwa przystosować, Dergleichen ; Croat. prizpoda-blyati, priszpodablyam ; Rag. spodobitti ; Bosn. priliko-vati ; Ross. yno4o6nTŁ, yn0406jHTŁ ; Eccl. npHii04o6jflio, npiyno4o64Hio, yno40ÖJimo. Ku czemu przypodobam królestwo boże ? podobne jest kwasowi.... 1 Leop. Luc. 13, 18. Komu podobne jest królestwo boże, i komu je przypodobię? podobne jest ziarnu gorczycznemu, po-

Jag. Gr. B. ber ^ccfgrofchett. PRZYPŁODZ1Ć, f. przypło- krótkie przypodobnia lata. Ryb. Geśl. C 2 b. Obyczaj-dzi cz. dok., Przypładzać niedok. ; Eccl, npHM04HTii, npa-IH04HH), iipun-iOJKaTH ; płodu przyczynić, przymnozyć;

»ermehren, noch mehr Ringu erzeugen. Owiec u mnie na polach Ruskich tysiąc chodzi, Tyle drugie z nich co rok jagniąt się przypłodzi. Simon. Siei. 17. przyrodzi się, nrnchft jit.

PRZYPŁOW1EG , f. przypłowieje neulr. dok., trochę speł-znić, na płowy kolor pójść; etmaê bte §arbc oerlieren, öerfchtejüen, gelblich merben. Flava Ceres, podpalałe, przy-płowiałe albo spłowiałe żyto. Mącz.

PRZYPŁYNĄĆ, f. przypłynie med. jednll., Przypływać niedok. ; Boh. priplauti, priplynauti , priplowati ; Dal. do-plivati ; Vind. perplavati (cf. przypławić), perlodjati, na-lodjati; Sorab. 1. pziplewam ; Ross. npHnjMTb, npHnau-BaTb ; wodą przybyć , płynący stanąć ; her bet) gefchmotttmen îommett, heran fehmimmen. Sam ledwie pływając do brze-

dobne jest kwasowi etc. Budn. ib. Słuchajże, jako on    dniejszy, e. gr. sol, przypołudniejsze słońce. Mącz. PRZY-

tu tę rolą i to nasienie przypodobnił ku królestwu swe-    POŁUDNICA, PRZYPOŁNIGA, y, i., auctori o Dziadach

mu. Bej. Post. J 7. Ku czemu przypodobam rodzaj ten    est spectrum meridie apparens, feminae habitu. Cu. Th.,

to? poddobny jest dzieciom. Sekl. Math. 11. Przypodo-    eilt Eftittagśgefpenft ttt weiblicher ©eftalt, Sorab. 1. pżipo-

bam go mężowi, który zbudował dom swój na skale.    wnicża, ob. Południca. PRZYPOŁUDN1E, ra, n., odwie-

Sekl. Math. 7. Homer śmiałe bohatyra serce, przypodo-    czerze, btC 9?a$mtttag3jdt. Gdy w przypołudnie lud się

bał odwadze niecierpliwej muchy, której nic nie spło-    był rozszedł, przechadzała się po sadzie. Radź. Dan.

szy. Min. Byt. 1, 329. Moralną naukę przypodobał do    13, 7. ib. W. Lecie w przypołudnie trawy siec w ogro-

bardzo pięknej ale ubogiej panienki. Mon. 76, 456. Ko-    dach, a bydłu podawać. Zaw. Gosp. id. Haur. Ek. 79.

mużeście mię przypodobnili, i przyrównali, i przymierza- PRZYPOMINACZ , a, w., co przypomina drugiemu jaką li, i podobnym mię uczynili? 1 Leop. Jes. 46,5. (przy-    rzecz, przywodzi do pamięci. Wiod. , ber einen an et»

podobali. 3 Leop.). Niech się godzi rzeczy sobie podo-    lt>aÓ erinnert, ber Erinneret; Croat. szpominàvecz, szpome-

bne do podobnych przypodobać. Modrz. Baz. 162. Ku    nitel, /. szpomlnavka; Ecci. npiinOMHHaTeat, (bociiomh-

Niniwie krótkie Polski przypodobienie. Chrzyst. Nin. B    HaTeab urzędnik Carski od przypominania spraw). PRZY-

3 b. (upodobienie, przyrównanie, przyrównanie, poro-    P0M1NEK, nku, m., pamiątka, upominek, ein @ef$enf

wnanie). Przypodobany, przyrównany Ross. yii04o6jieH-    junt SInbenfen. Przypominek tabakierka. Teat. 54. d, 36.

HUH. Takich się dziś pasterzów wiele namnożyło, Które    — §. Przypominki, n. p. Dać na przypominki, ob. Po-

pismo prorockie psom przypodobiło. Chrzyst. Nin. B 4.    minki. PRZYPOMNIEĆ, f. przypomni cz. dok., Przypo-

Sk. Kaz. 408. — PRZYPODOBAĆ się komu, starać    minąć niedok.\ Boh. pripomenauti, pripomjnati, pripa-

mu się podobać, przypochlebiać się, przymilać się, ei»    matowali, zpomenauti , zpomnèl, zpomenuł, zpomenu,

nein JU SUgefaEen fucbett ; Ross. nptiriHHyTbCH, óiarOBH-    zpomjnâm; Sio. pripomjnam ; Vind. spomeniti, spounati,

4tTbCfl; Ecci. 6jaroyrojK4aio. Byli tej nadziei, że Jan    spumnat; Bosn. spomenuti ; Rag. napomênuti, napome-

miał uczyć rozkoszy, zbytku w szatach i w jadle, świa-    gnîvati (cf. napomnieć); Ross. n punOMnyTŁ, npHriOMimaTb,

tu się przypodobywając. Żarn. Post. 12 b. Nie przystoi    npimaMaroßaTb, bciiomhhtb, BcnoMHnaio, Bocnoamaio, Bcna-

tych tylko wynosić, których pochlebstwo albo przypodo-    MHTOBarb, BOcnouMHyTb , BOcnoMHHaTb , HanoMaHyTb, na-

' banie jakie zaleca. Kłok. Turk. 32. PRZYPODOBNY, a,    nOMimaTb, HanoMmum,; przywodzić na pamięć, in$ ©e»

e, pochodzący na co, etmaS ähnlich, gteńhfommenb. Bez-    bädjtniß prücf rufen, erinnern. Przypomnieć sobie, fid)

pieczny wielkością przypodobny lipie, której wiek i wzrost    erinnern; Slov. rozpomjnóm se ; Sorab. 1. dppomnicż;

dość bywa stateczny/ Wad. Dan. 167.    Carn. spominam se , spomncm, spomniti , brihtam se ,

PRZYPODRZEŹNIAĆ intr. niedok., trochę przeszydzać, ein    sbrihtam se; Croat. zpomenutisze, spominamsze; Bosn.

wenig nerfpotten. Subsannatio, przypodrzeźnianie. Macz.    opomenutise, spomenutise; Slav. spomenutise, spomina-

PRZYPODSZYWAĆ cz. dok., u krawca, podszewkę lub in-    lise, promislitise ; Ross. nOMHHibca, B34y»iaTb ; Ecci. Hane szwy z wierzchu ściegiem szyć. Magier. Mskr., ober»    MaHyTHCH. Gdy rozum usiłuje wskrzesić dawne wyobra-

tt)ćiter3 Uttterttflfjen.    ^    *    żenie, i znalazłszy go wystawuje go sobie przytomne,

PRZYPOIĆ, /. przypoi cc. dok., Przypajać niedok. ; Ross.    jest to przypomnienie sobie. Cyank. Log. 37. baś 2Bte*

npnnoHTb, npHnaaTb, npiinaHBaTb, (2). przylutować,    bererinnern, bie Erinnerung; Slov. rozpomenutj ; Carn.

npiinoH, npunaHKa przylutowanie) ; Boh. pripogiti, pfi -    sbriht ;    Croat. zpomenek; Ross. BOcnoMHHanie. Znam,

pogowati ; spajajac przyłączyć, przypiąć, przyczepić; an»    g°> a^e    przypomnieć nie mogę go sobie. JabŁ Tel. 129.

lotsen, anfügen, feft aitmadjen. Jak pas • przystawa ku    i^> tanu mid^ nicf)t auf i^n befinnen, nicfjt feiner erinnern,

biodrom, takem ja był sobie przypoił dom Izraelski. W.    Dziecięcia pamięć przypomnieniem słowa albo dwu ra-

Jer. 13,11. Szczepiąc, masz tak "latorośl ustanowić, aby    tują, iż wszystko, czego się nauczyło dziecię, dobrze

sok od skóry do skóry, takież od drewna ku drewnu    wypowie. Gorn. Sen. o95. ( menu mau bau Svtub ait ein

mógł się dobrze przypoić. Cresc. 125. (przyssać się).    über mV Sorte Wfeber erinnert). Kto przypomina, ten

Przez wiarę jesteśmy w’cieleni a przypojeni ciału Chry-    się upomina.    Gorn. Sen.    69.    Poważne myśli    odkładaj

stosowemu." Eraz. Jez. li k 4. Do jednych sakramentów,    na sfronę, A    słuchaj, coć    z historyi dawnych    ‘przypo-

jak do stołu jednego przypojeni jesteśmy, jakoż zjednoczyć    mionę,    (przypomnę). 1. Achan. Oil. 1, 2. alte ©efclUii)»

się nie mamy? Sk. Kaz. 211. Opuści człowiek ojca i matkę,    ten in«    ©ebadjtnip jurütfrufen. Między wszystkiemi *upo-

a przypoi sie do żony swojej. Sk. kaz. 51. Nic goręcej nie    minki, któreś    tu słyszał,    i    toć    jeszcze pan przypomio-

pragnał, jedno mocna miłością do boga się przypoić. Sk.    nać raczył. Rej. i ost. B    b    1.    (przypominać).    Równy -

Żyw. 2, 275. Ewanieha nas do nieba przypaja. Gil. Post.    cheś sentymentów nauczał i syna, Czysto w zdaniach

284. Przypoiły sie do nas złe rzeczy. 1 Leop. Bar. 3,    tatunię swego przypomina. Nieme. P. P. 12. (Oefterr.

5. (uczepiły sie nas, chwyciły sie nas).    er 0fniapttt an feinen |'apa), tfi ber leibhaftige $err ?apa.

‘PRZYPOJMAĆ, f. przypojmiè cz. dok., przywziać, tl0(h tyW* PRZYPÓR, u, m, przypieranie, przyparcie; Ross. itpunopB, nehmen. Idzie tedy i przypojmie z sobą siedm drugich.    baö ^inftoßen, ^inanftopen. — §. Rozpor, ber 6d)li^.

Budn. Math 12, 45.    "    Dzieci sobie przysposobiając, przyporem wziąwszy prze-

PRZYPOŁUDNI, ia. ie, PRZYPOŁUDNIOWY, a, e, odwie-    puszczają je ku ziemi, przez koszule swoje, dopiero

czorny, nadjmtttäglich » twr 5lbenb. Meridianus, przypołu- przyjmują za dzieci. Olw. Ow.

PRZYPORĘCZYĆ cz. dok., przyaresztować pod poręką, im*    a inszy przypowiedział się ku tym rzeczom, mieniąc, iż

ter Sltrgfdjflft arettren. Wolno jest w domu cudzym przez    ten, kto te rzeczy położył, jest mu dłużny.... Stat. Lit.

woźnego takich ludzi przyporęczyć czyli zapowiedzieć.    273. Jeśliby pozwany nie stanął, powód przypowiadając

Czack. Pr. 2, 222. Gdyby sługa był przyporęczonym od    się nań przed sądem.... Sax. Porz. 67. PRZYPOWIEŚĆ, '

żałobnika, a uciekł, tedy pan szkody zapłaci i przysię—    ści, i, ź., Przypowiastka, i, z., dem. ; (Boh. pripowéd przy-

ga, że ten sługa bez pozwolenia pana uciekł, i nie jest    rzeczenie ; Vind. prepoved, prepovedba* zakaz, zapowiedź;

z poręki wypuszczony. Czack. Pr. 2, 132. Przyporę-    Bosn. pripovist, predika i) concio, 2) fabuła; Croat.

czony * TRZYPORĘCZNY’, a, e, n. p. Ma każdego takie-    pripovezt * historya ; Eccl. npimoK-KCTh, hokucti» historia);

go, chociajby i nie przyporęcżni byli, stawić. Stat.    Lit.    przysłowie, powieść,    b(t3 ©priclpnort, ber ©ittenfprud) ;

24. zapowiedziany.    Boh. pripowjdka; Carn.    perpovist, pripovist; Vind. pripo—

PRZYPOKZA[)ZIĆ cz. dok., Przyporządzać niedok., przygoto-    vest, pripuvist, perpovedek, pripovedje, prerezhje. Księ-

wywać , przyrządzić; juberetten, Juristen. Nie należy wiel-    gi przypowieści Salomonowych. Bibl. Gd. Przypowieść

kich czynić expensôw; lepiej często a nieznacznie przy-    jest* pospolicie mówią, dawno mówią;, stara przypo-

porządzać, co się będzie widziało. Teat. 19. c, 88.    wieść. Cn. Th. 787.    Jedna przypowieść nie czyni re-

PRZYPOSAZNY, a, e, — ie adverb., przy posagu dany,    beit    guły. Pot. Pocz. 688.    — §. Parabolarn aliqui reddunt

SrautfĄfljj begleitenb. Rzeczy przyposażne, parapharnales, przypowieść, sed vide Podobieństwo, równanie. Cn. Th., które żona przy posagu do męża wnosi. Szczerb. Sax. 437. ‘przypodobywanie, Vind. perpoduba , pergliha, pripovist; Chodk. Kost. 93.    -    Croat. pripoveszt; Dal. pricbicza ; Bosn. pricięa, prilika ;

PRZYPOŚGIELIC cz. niedok., przy czym posłać, nebelt Inn    Dcci. iipoooyTiiie, npocMTie, Dflê ®letcl)ntß, bte ©leid)*

betten. — Transi. Zczerniały, jak piec, który dymem się    ntßrebe. Każda przypowieść ma to w sobie, iż przez

przypościęla. Geb. Bym. 324. przykrywa.    niejakie podobieństwo    bierze od różnych rzeczy poró-

PRZYPOTĘZNIC cz. dok., przypanoszyć, w potęgę przy-    wnanie. Biał. Post. 282. Używanie przypowieści i para-

mnożyć; mächtiger machen, bte SJîacht mit etmaö vergrößern.    bol i tajemnej mowy, w której się co wielkiego pokrywa,

Mógł mieć Kazimierz z Krzyżaków potęgi, zwłaszcza bę-    jest starodawne i ludziom mądrym zwyczajne. Sk. Kaz.

dąc już Rusią przypotężniony. Krom. 347.    79. Wróbl. 182. Hej. Ap. 3. W. Kum. 24, 4, 15, 20,

PRZYPOWIADAĆ, ob. Przypowiedzieć. PRZYPOWIADACZ,    25. Przvpowieściami uczyć Eccl. npHTonecTBOBaTHca.

PRZYPOWIEDNIK, a, m, który co przypowiada, ber 3In*    PRZYP0W1ESTNY, PRZYPOWIESNY, a, e, — ie adv.,

feiger, SInfunbiger; (Vind. prepovednik, prepoviedavez * za-    proverbialis. Macz. fpridjmôrtlicb; Vind. pripoviestnu; Croat.

broniciel). ‘PRZYPOWIAST, ob. Przypowieszczyć. PRZY-    pripovesztni, (pripoveztnoszt fabulositas). Nie trzeba tych

POWIASTKA, ob. Przypowieść. PRZYPOWIEDNY, a, e,    słów wykładać, bo nie są trudne, ani przypowiestne.

— ie adverb., przypowiadający, oznajmujący; anfagenb,    Farn. 105. Jest to mowa pod podobieństwem przypo-

flltfnnbigenb * , 2htffmbigung8 *. Po wszystkiej ziemi swo-    wiesna, jakowej bóg przez proroki używa często. Gil.

jej listy rozpisuje przypowiedne. P. Kchan. Orl. 1, 203.    Post. 274. PRZYPOWIESZCZYĆ cz. dok., Przypowie-

Damy listy przypowiedne ludziom dobrze osiadłym na    szczać niedok., pozywać już osądzonego, aby zadosyć

roty kozackie. Vol. Leg. 3, 25. werbownicze, SSerbepa*    uczynił sądowi. Wfod. $nr Erfüllung be3 fd)on gefällten Ür*

tent. — §. U rzemieślników żadnego czeladnika bez    tfjeifpruchS POrldbClt. Post haec condemnatus debebit per

przypowiednego listu nie przymują. Haur. Sk. 266. bte    actorem concitarl, alias ma być przypowieszczon. Vol.

Jtunbfdjflft ber ^anbmerföpnrfdjen. PRZYPOWIEDZIEĆ f.    Leg. 1 , 445. Concitat, alias przypowieszcza. ib. 426.

przypowie cz. dok., Przypowiadać niedok.', (Boh. pripo-    Przypowieszcza cię ku dosyć uczynieniu o te rzeczy, o

wédjti, pfipowidati przyrzec; Slov, pripowedaf promitte-    które sie zdał na roku zawitym, wedle swego pozwu o

re, pfipowjdam addico); Sorab. 1. pżipowedacż, pżipo-    zysk. Herb. Stat. 490. PRZYPOWIESZCZENIE, ia , n.,

wedam, pschipowiedam, pschipojedam ; (Carn. perpovç-    PRZYPOWIAST, u, m. , SSorlabitng Jlt (Erfüllung beê ttr*

dujem narr o : Vind. prepovedeti, prepoviedati * zakazać;    tfieilfprud^. W przypowiastu nie sądownie będziesz odpo-

Croat. priporedati, pripovèdam narro, doceo; Dal. pri-    wiadał, ale    sądownie dosyć irczynisz, ma być pisano,

povèdam, prodekujem * kazanie prawię; Bosn. pripovida-    Herb. Stat.    491. Przypowiastu    obyczaj, po zdaniu w

ti * opowiedzieć ; Eccl. iif>iiiios{T.jvtTi!, cks^citii , pa3CKa3aTb zysku. ib. concitatio. ,Vol. Leg. i, 427. zapowiedzieć, rozkazać); oznajmić, nakazać; cinfünbtgen, PRZYPOZEW , zwu, ni., przypozywanie, revocatio alicujus anfagen, anorbnen. Przypowiadać służbę żołnierzowi. Cn.    ad citationem elapsam, cum quis citatur ad citationem

Th. Bolesław Sasom wojnę przypowiedział. Krom. 73.    paratam sui patris, fratris, antecessoris mortui, cujus

(wypowiedział). Do pokoju was z Turczynem wiodą,    terminus nondum venerat’, sit etiam ad diem in priori

jakoby to, że się Turek na was buntuje, wojną od nie-    judicio elapsum. Cn. Th. 3îcbcncttation, fernere 3§orl(lbnng.

go przypowiedzianą nie było; ale jakobyśmy ją my je-    Przypozwy tak odżywiane, jak ku apelacyi, pod ziemską

mu przypowiedzić mieli. Janusz. Oksz. B b. Najmniej o    pieczęcią mają być wydane. Vol. Leg. 2, 931. PBZ\-

transakcyi nie śniąc sobie owej Zaczętej wczoraj, szturm    POZWAĆ cz. dok., Przypozywać kogo niedok.; Vind. pred-

przypowie nowy. Tward. Wł. 138.— §. Recipr. Przypo-    vabiti, priedvabiti, priedklizati, priedpoklizali, priedti-

wiedzieć się ku czemu, odezwać się do czego, ftd) $U etmfl§    rjati ; Ross.    403B3TŁ, 403HBaTb,    einen ferner^ OOrlabCrt ,

melben. Gdyby kto rzeczy swe dał komu w zachowanie ,    vorforbern.    Obyczaj przypozwu :    przypozywa się ku go-

omasta, Sorab. 2. wärza ; Bom. zacignenje, (cf. zaczynić); Boss. npnnpaBa, CHa4o6be; Eccl. cm3kh , 3406a, OMaiHOCTB, (cf. smak, smaczność) ; baê 2Ittmac^en ber 6pei* .    ...    fen, bte 3utlfat, bie SBurje. W pokarmach ich wymyśl-

towemu pozwu, i ku gotowemu rokowi po {Śmierci ojca. Herb. Stat. 463. et 482. revocare ad citationem elapsam. Przypozywający, 'przypozywacz Vind. priedvablovez, pred-vabnik.

PRZYPOZNIC się recipr. dok., nieco poźno się ciągnąć, ein    nych różne są przyprawy. Paszk. Dz. 123. — Fig. Przy-

trenig fpfit werben. Sprawował się przed niemi, lecz oni,    jaźń najwyborniejsza jest przyprawa życia. Hor. Sat. 26.

mowy jego mado słuchając, juz się było przypoźniło,    — Przyprawa owoców na chowanie, conditura. Cn. Th.

odeszli. Steb. 216. PRZYPOZN1EJ adverb., n. p. W tym    baê (Etnntadjeit, (Einlegen, (Etngucfern beë £»bftê.— b) Przy-

czasie Skanderbeg, chocia mu przy później było, przyje- < prawa, narzędzie, bci3 SBerfjeng. Wezmij przyprawy swe,

chał do obozu. Baz. SA. 128. nieco poźno, ein wenig fpöt._^ sajdak swój, a idź w pole, i ułów mi zwierzynę. Radź.

PRZ^ POZY CZY Ć cz. dok. ; Sorab. 1. pschiposchcżu, pschi-    Genes. 27, 3. Ktoby kogo kijem, kieścieniem, biczami

poschcżim ; jeszcze więcej zapożyczyć, nod) Ijtngll leiden.    i inszemi jakiemi przyprawami bił.... Stat. Lit. 339.

PRZYPRACOWAĆ cz. dok., nieco popracować, ein wenig    Marynarz jeśli z ochotną twarzą do masztu i do inszych

(lin arbeiten ; Ross. npiipafioiaTb, ob. Przyrobić, cf. fał-    przypraw' się miece, wszystkim dobrze tuszy. Rej. Zw.

dów przysiedzieć.    96 b. Jonatas prosił przyjaciół swoich, żeby im poży-

PRZY PRAWA, y, z., PRZYPRAWKÀ, i, ż.t dem.; Boh.    czyli przypraw swoich, których mieli obfity dostatek. 1

priprawa , auprawa ; Slov. prjprawa; (Sorab. i. pżiprahwa    Leop. 1 Mach. 9, 33. (sprzętu. Bibl. Gd.). PRZYTRA-

opportunitas) ; Carn. perprâva; Vind. perprava , priprava,    WIACZ, a, m., zaprawiacz,‘przyrządzicie! ; ber 2lnrid)ter,

preiperprava, napravik , naprava; Croat. zprava , priprà-    Sliifdjtcfer, B^bcreiter; Rag. pripravitegl, f. pripravitegliza;

va, zachimba , zachinba ; Bosn. priprava, sprava, zaci-    ( Vind. perpraulenik, perpraulovez, predperpraulavez ;

gnenje, (cf. zaczynić); Bag. priprava, zâcin, zâcina ; Ross.    Croat. pripravitel, zachinyàr). PRZYPRAWIĆ, f. przy-

cpa4U, CHapfl4'B, H3pa*eHie, 3406a (cf. zdobić), 36opu,    prawi cz. dok., Przyprawiać niedok., Przyprawowaé corît.;

(ob. Zbiór, zbór); aj przyrządzenie, przygotowanie; bfl£    Boh. priprawiti, priprawowati ; Slov. priprdwâm ; Sorab.

Subereiten, 3ttridjten, bie 3ubereitung, ülnftalt, Vorbereitung,    i. pżizpahwam , (pżiprahwnu accommodo, cf. param; Lat.

ba£ Slltfdjtifen gu etwaê. Jezus mógł bez wszech przy-    paro) ; Carn. perpraveti, perpravlam ; Vind. perprauiti,

praw, tylko jednem słowem uzdrowić ono okrutne za-    perpraulati, prednapraviti, naperpraviti, napraviti; Croat.

rażenie chorego. Rej. Post. H 7. (bez leków). O mury    pripraviti, pripravlyam, priprâvlyam ; Rag. pripraviti;

Bosn. pripraviti, spraviti, ugotoviti; Dal. ugotavlyam; Slav. pripravifi; Ross. npimpaEHTt ,,upnnpaBitflTb , pa4HTŁ, pn-5«y, 3406HTL, cpfl4MTb, cpaacaTb , 3aroTOBHTb, saroro-BJflTb ; a) przyprawić co , przyrządzić, przygotować, narządzić; anfdjitfen, guberctteit. Ma pług, którymby wyczyścił rolą, a przyprawił ją, a nagotował, aby się go

swoje boją się poganie, Widzą przyprawy, które czynią na nie. P. Kchan. Jer. 267, (cf. *czyny). Najistotniejsza przyprawa do stołu pańskiego, zacność sakramentu rozeznać. Kam. Kat. 192. Z wielką przyprawą mają do małżeństwa , jako do sakramentu przystępować, ib. 288.

Taki trwogi się boi, który o niej nigdy nie myśli,

ani żadnej przyprawy nie ma, coby na się czasu onćj    dziła przyjąć nasienie. Eraz. Jez. LI 5. W domu ojca

potrzeby włożyć miał. Bej. Zw. 166. (nic przyrządzone-    mego rozlicznych przybytków dosyć jest; a ja ich wam

go, przygotowanego). Miasto było miejscem i przyprą-    jeszcze naprzód pójdę gotować, przychedażać, a przyprawą bardzo obronne. Sk. Dz. 265. przyrodzeniem i sztu-    wować. Rej. Post. Ccc 6. Przyprawić się, przygotować

ką‘, Don 9?atnr ltnb Sunf! befefłtgt. Uczył sie gramatyki,    się; ftd) anfcbtćfen, bereiten. Patrzajże, jako się ku tak

muzyki i żołnierskich przypraw. Sk. Żyw. % 244. (ćwi-    wielkiemu gościowi gotować a przyprawowaé masz. Rej.

czeń, musztry). Hetman gród ten różnemi przyprawami na    Post. Aa 8. Postami przyprawowała się do swego nain u rze opatrzył Baz. Sk. 186. (twierdzami). — §.    Przy-    bożeństwa. Lach. Kaz. 1, 113.    Przypraw się ku panu

ęjatek , 3ugabe, 3nf«£. Przyprawa żelaza, miedzi =    przy-    przez prawdziwą pokutę. W. Post.    W. 56. Ponieważ idzie-

sada. Cn. U. ber 3»fa£ gum SDïetatt, bie Segteniitg.    Nikt    my do stołu Krystusowego, racz    nam sumnienia \sprzy-

przyprawy nad to, do czego jest przyprawą, nie    prze-    prawować. Kanc. Gd. 135. Jeśli i    możesz, odpowiedz mi,

kłada. Sk. Kaz. 18 b. Przyprawa dla ozdoby, krasy,    przyprawże się a zastaw się przeciwko mnie. Radź. Job.

przyoehędożenie, piekszydło ; 3ierratl), edjtttwf, fu$.    33, 5. (sporządź się. Bibl. Gd,). Jéroboam do grzechu

Królewskie do koronowania przyprawy i ozdoby chował.    przyprawił Izraela. W. 4 Reg. 10, 29; ku grzechowi

Sk. Dz. 1152. Chce, aby sie i też niewiasty modliły    przywiódł, ib. 31; er Utarte fte fftnbtgen. Sutlb — g.

w ubierze ochędożnym , nie w przypraw ki, albo w złoto,    Przyprawiać miedź, żelazo * przymieszać przysadą ; SMrlle

ale jak przystoi niewiastom. 1 Leop. 1 Thim. 2, 9. Je-    »ermifdjen, »erfe^eu, legieren. Cn. Th. — §. Przyprawiać

szczę ta pani zupełnie swych przypraw Dw. 291. Oczna przyprawa do czernienia brwi abo trafienia powiek. Cn. Th. 588. 9Iugenf$minfe. Pomazała oblicze olejkiem wonnym, a splotszy przyprawki przykryła czapką. 1 Leop. Judith. 16, 10. (włosy przypra-wne , loki; jpaartmiren, $arfo(fen). — §. Przyprawa potraw, to czym zaprawiają, przyprawiają, zaprawa, okrasa,

nie ma. Gorn.    potrawę, trunek, wino, zaprawiać, Sorab. i. żelu (cf.

swe,

ziele), zatzinam ; Vind. naflediti, napraviti jedbe; Bosn. zaciniti ; Croat. zachinyam, zachiniti, mît etma§ anmadjeit, ttUtrgen, guridjten. Apetyt ubóstwa przyprawia to wszystko, co mu służy do pożywienia. Zab. 5,59. Rozkoszne

potrawy ‘sprzyprawiał i dawał, i z osobna każdego zna-mienicie darował. BieL Sw. 219 6..— Przyprawiać

85

Słownik Lindego wyd, 2. Tom IV.

kogo o co « narażać go na stratę, żeby przyszedł o co; Ross.    en, befdjütten. — Pr. et transi. Fletnio moja rozkoszna mi-

npHKJHOwrt, npHKiKmTb, CtrtCrt tu ©efaljr eines SScrlup    mo zimy trwanie, Nie będziesz 'przypruszoną wisiała na

fe|ett. Ci mię jawnie sromocą, drudzy się zmawiają, Któ-    ‘ścianie. Chód. Gesn. 16. Teraj: już zimny Jowisz mrozów

rym kształtem o zdrowie przyprawić mię mają. J. Kchan.    poruszy A ziemię śniegiem przyprószy. Kchow. 11. W po-

Ps. 41; Vind. ob shiulenje perpravili, smert perpraviti,    śrzodku młodzi, choć w wieku dojrzałym, Stanął też Jó-

napraviti ; Ross. Mopiirb, 3aMopirn>. Pijaństwo o zdrowie    zef, już mu był włos siwy Przyprószył skronie, już był

przyprawia. Biał. Post. \ 99. O sławę przyprawić. P. Kchan.    nadstarzałym. Odym. Św. D b. Już mu włosy ‘przypru-

Orl. 1, H4. Harpalus prosił Filipa, aby go o takową    szyła siwizna. Min. Ryt. 3, 152. Hor. 1, 48. Tytyr żółto

‘lekkość jawnie nie przyprawował. Weresz. Reg. 35. (że-    zarastał, Dametę włos siwy Przyprószył, acz wiekiem był

by go takiej hańby nie nabawił). 0 szwank przyprawić.    nie bardzo leciwy. Simon. Siei. 34.

priwoditi, (ob. Przywieść); Slav. dovoditi ; Vind. perpe-lati, priedperpelati, doperpelati ; Dal. dopelijati ; Croat. pripelyavam; Ross. cOBBecTb, C0BB05K4y; — przyprowadzać kogo dokąd , abo co innego, przywodzić chodzącego. Cn. Th. einen fyerbeę führen, geführt bringen. Ja i zawiodę go, i zaś przyprowadzę do ciebie. 1 Leop. Tob. 5, 15. (odprowadzę). Przyprowadzić i nieme rzeczy, ale z pracą. Cn. Th., (jerbei) leiten , Ijerbe!) führen. Przyprowadzono wmdę rurami do miasta. Tr. Przyprowadzenie linii krzyżowej do linii danej. Solsk. Geom. 29, (cf. wyprowadzić linią). Nie dlatego tu te przykłady przyprowadziłem, abyśmy je we wszystkim mieli naśladować. Mon. 67, 784. przytoczyłem, anfubren ein Se^fpiel. — §. Transi, fig. Przywdeść, nawieść; bringen, leiten ju etmaö. Roscyusz słuchaczów do śmiechu kiedy chciał, i do płaczu przyprowadzał. Zab. 12, 264. Dudz. Wc Pan wiesz, co mię tu przyprowadziło. Teat. 7. b , 23. (co mię tu przyniosło, powód mego tu przyjścia). — *§. Xiadz Jerzy do Polski wezwany, przyprowadził się r. 1550. Teof. Zw. C. ( sprowadził się, przeniósł się do Polski, er jog nad) ^oleit). PRZYPRO-WADZICIEL, a, m. ; Croat. pripelyàvecz, ber $erbet)ful)rer.

Salin. 2, 484. Kto na rok naznaczony przed sędziego PRZYPROWADZIĆ cz. dok., Przyprowadzać niedok. ; Boh. stanął, drugiego, który nie stanął, o winę przyprawi.

Szczerb. Sax. 320. (t. j. czyni, że ten winę przepadnie).

Gdaczesz o tym , byś naród Ruski do ohydy przyprawił.

Pim. Kam. 76. (ohydy nabawił, ohydził). — 'Similiter:

Gdyby król obaczył oblicze wasze chudsze nad inszych , przyprawilibyście mię do króla, żebym mógł głowę stracić. Radź. Dan. 1,10. (przyprawicie mię o gardło u króla.

Bibl. Gd.) ; in Sebenägefaljr bringen. — b ) Przyprawiać co do czego, przytykać, przyszywać, przykleić, przysądzić, przykować, przyłączać; an etiMś! aninadjeit, fcft mad)en / anljcften, anfe^en. Tak spiesznie jadą, że się im tak zdało , Jakoby sobie skrzydła przyprawili. P. Kchan. Jer. 56.

Od przyprawionych włosów trupich niech płacą po 4 złote. Lek. C 4. Źrzebca w-ziąwszy z pastwiska, gospodarze osiadając, kloc jemu włóczyć przyprawują , aby się ciągnąć nauczył. Glicz. Wych. F 6 c. PRZYPRAWKA,

ob. Przyprawa. PRZYPRAWNY, a, e, — ie adverb., przyrządzony, przygotow-any, przyprawiony, przysadny, przydatny, zaprawmy; jubereitet, jngerid)tet, angeridjtet, ange* i'cfyicft, jugcfe^t, fünftltcb; Boh. auprawnÿ; (Sorab. 1. pżi-prahwné opportunus, pżiprahwnofeż opportunitas, dem. pżiprahwnastka ; Carn. perpravlen, perpravn paratus; Vind. TRZYPRZĄDZ, przyprzągł, f. przyprzęże , przyprzęge cz. perpraulen, napraulen, (perpraustvu, perpraulenost, per-    jedntl., Przyprzęgać niedok. ; Boh. priprahnauti, pripra-

praulivost « gotowość). Piesze mają być dobrze» przyprą-    hati ; Sorab. 1. pżipżaham ; Croat. priprćsem, priprechi;

wne zbroją. Tarn. Ust. 284. (dobrze uzbrojone), O ś. Ja-    Ross. npnnpanb , npunparaTb , no4npaab, no4nparaTb ;

nie większąbyś teraz miał pracą około tych naszych dzie-    Eecl. npnconparaio; sprzęgając przyłączyć, tyinjn mtfpan*

ci, tak do Chrystusa nieprzyprawnych. Sk. Kaz. 29. (nie-    nen, baju fpantten, bepfpamten. Przyprządź konie poczto-

przygotowanych, niewłożonych , niewprawnych; uuoorbc*    wre do mej koiaski. Weg. Marm. 3, 150. Wielkich bawo-

reitet, ungewohnt). Twarz każda, której dała ślicznej wdzięk    łów do wozu przyprzągnie. Kchow. Wied. 32. Na prze-

urody Natura, bez przyprawnej obejdzie sic wody, Ani    mian do pary przyprzęgnieni być mogą, Teat. 54. d. 5.

farb potrzebuje. Min. Ryt. 3, 2. Nieprzyprawmy, bez    — §. Transi, fig. Pomorzanie, przyprzągłszy się do Pru-

przysady, simplex. Cn. Ta. 519. Okręty im przyprąwnym    saków, wielkim gwałtem na obóz Władysława uderzyli,

ogniem popalili. Biel. 9. (sztucznym, cf. Grecki ogień).    Krom. 113. Za króla Alexandra miasto Kazimierz mostem

ku Krakowowi przyprzężone. Krom. 776. (przyłączone). PRZYPRZĄŻKA, i, i., przyprzęganie, ba$ Sefpannen; Ross. npjinpaJKKa, (npucTH5Kb , npHCTSJKKa postronki, któ-remi dodatni koń przyprzężony).

Bogiem tobie brzuch jest, przyprawne albo korzenne potrawy duchownemi dary. Zygr. Papr. 285 ; Bosn. zaci-nivo, seto se mosge zaciniti conditilius \ Ross. MopeHbift,

czynić, nteljr jufpinnen; Ross. npnnpacTb, npnnpa4HBaTb. to czytać 1. PRZYPRZEĆ, przyparł, /".przyprze, przyprę cz. dok., Przypierać niedok.-, Ross. npHnepiTb, npHtiHpan»; przyciskać, anbrangen, fyart anbrtngen. Przypiera mi do boku. Mącz. Przypierają domy książąt do jego dziada. Teat. 15. r, 84. (stykają się, fie ftoßeit an, gränsen an). Nie jest wolno do drugiego brzegu rzeki, bez pozwolenia właściciela groblę przypierać. Czack. Pr. 2, 191. przyprowadzić, biê l)tn

CTpoeHbiH. Nieprzyprawmy, niezaprawiony, bez przyprawy,

n. p. potrawa niekrasna. Cn. Th. 519. To jest prawo PRZYPRZASC, /. przyprzędzie cz. dok., więcćj przędąc przy-poetów sztuki nieodmienne W przyprawnym kąsku dawać nauki zbawienne. Dmoch. Szt. R. 86. Ty, co będziesz , chciej z nami żałować A na przyprawne słówka gdzie indziej się chować. Jarów. Pogrz.

PRZYPRAŻYĆ cz. dok., przypiec, etWä röften. Pszenicę przyprażyć na panewce. Syr. 930.

PRZYPRÓSZYĆ, ‘PRZYPRUŚZYĆ cz. dok,, prochem przysypać, przykurzyć ; beftduben, mit ©taub befdjüttcn ‘ beftreu*

führen. — W górnictwie : Przyparcie żyły, 2lntt)flcf>fen eineê ©attgeS, jest przylgnieniem zupełnym żyły kruszcowej do ścian skalistych. Mier. Mskr. Górzystość przypierająca, einfdjießenbe ©ebtrge, rzęd gór mniej wyniosłych, lub pagórków, stykający sie z większemi. ib. — g. Przypierać kogo, w ciasny kąt go wcierać, nacierać nań; auf einen ßart anbringen, i&n in bie (Enge treiben, tßm warnt macßeit. Przyprą - lić mię nieprzyjaciele, dasz mi ratunek; a jeśliby też ciebie przemogli, bedeć na pomoc. 1 Leop. 1 Parał. 19, 12. Nieprzyjaciele moi w mocy swojej dużo mi przypierają. Ryb. Ps. 70. Przypiekam komu ’ocz, przypieram, przynaglam, urgeo. Mącz. Jeśliby gospodarzem nie był, nauczy-ć go żona i niewola, gdy mu przyprze, a Świercze za piecem zaskwierczą. Glicz. Wych. P 4 b. Urodzi się drugi omacmie, i o ojcu nie *wzwie, a gdy mu przyprą, w niebie go będzie chciał macać. ib. B6b. Gdy wieszczków tym przypieramy, czemu w Delfach odpowiedzi boskich już niemasz? powiadają, że starością moc onego miejsca wywietrzała. Sk. Dz. 4.

2. PRZYPRZEĆ, przyprzało, f. przyprzeje mutr. dok., zapalić się z wilgotnego gorąca, jak wilgotne siano; ftd) eutjün* ben, erbrämfen (nom feinsten £eu, ©troi?). W mokro zwożonych snopach ziarna przypreją. Kluk. Rośl. 5, 223. PRZYPRZEGACZ, a, m., ber $injufpanner, Seęfpanner ; Eccl.

PRZYPRZĘŹONY, ob.

jako rzecz

przypuścić , abo jej dostatecznie uw

się cieszyć, radować). Przypuść panie w uszy swoje Słowa i wołanie moje. J. Kchan. Ps. 5. Przypuszczony, (Garn. perpushne, (perpushauz arrivator); Vind. perpulbenje » dopust, los). Przypuścić do serca smętek, frasunek etc., podać się smętkowń, in fein §erj îommen laßen. Nie przypuszczaj Wc Pan do głowy tak smutnych

sercu

npwconparaiejL, npimparaTeat.

Przyprządz; Boh. prjpreżny. Przyprzeżony czyli przyprze-żriy koń ; Ross. npuciWKHaH aoma4b.

‘PRZYPRZYKRZEJSZY, a, e, trochę uprzykrzony, ein menig läftig, befcßmerlicß. 7V.

PRZYPSNĄĆ, f. przypsnie neutr. jedntl., n. p. Chciała mu odpowiedzieć, lecz gdy ociec nadszedł, przyszło jej przy-psnąć z dyskursem. Pot. Arg. 704. urwać, bie Itnterre* bltng abbreeßen. Przypsneła skóra, skóra odęta utęchła, spadła, bie ©eftßroitlft ift gefallen, ßat fieß gefenft; adeorpo-rata est cutis, quae intumuerat. Cn. Th. subhaesit carti-lago. ib.

PRZYPUDROWAĆ, f. przypudruje es. dok. ; Ross, npuny-4piiTL , npnny4punaTL ; niebardzo popudrować, etmaê pu* beru. Przypudruj mię trochę, poprawiwszy fryzurę. Teat. 36. c, 9.

PRZYPUŚCIĆ, f. przypuści es. dok., Przypuszczać niedok.; Boh. pfipustiti; Sorab. 1. pżipuźcżam, pschipuschcźu, prjtkpuschczim ; Vind. perpustiti, priedpustiti ßnapreipu-stiti, perpufhati; Dal. dopustiti; Slav. pripustiti; Rag. pripu.stiti ; Ross. npmiyCTHTL, npiinymaTb ; a) przypuszczać co abo kogo dokąd, dopuścić go tam; einen l»0> ßtn laßen, Jiilaßert. Przypuszczam kogo do prawa, do ali-cui judicium. Cn. Th. Oznajmiono im, iż Turcy są porażeni , co oni pierwej do uszu, niżli do serca przypuścili, ‘wietsza i radośniejszą, niżliby ją do serca ierzvć mogli. Baz. Sk.

586. ( w

myśli. Teat. 33. d, 22. (nicßt in ben Jîopf îommen laßen). — g. Logic. Przypuszczenie, hypothesis. Hub. Mech. 20. eine #9potßefe, ein angenommener galt. — §. Connub. : Juno rozgniewała się, że Latona do siebie Jowisza przypuściła , zkąd się narodził Apollo. Otw. Ow. 226. (że mu się dała użyć cieleśnie, baß fie ißn juließ). Zenobia własnego męża nigdy nie przypuściła do siebie, gdy się być brzemienną poczuła. Sk. Dz. 147. — g. Przypuszczać stadnika etc. do bydła, einen $engft K. jitr ©tutte tc. laß jen, befpringen, belogen, bafcbälen lajjen. Jednego ogiera przynajmniej do 10 klacz przypuścić można. Kluk. Zw. 1, 168. Radzę-ć, żebyś żadnego konia z jakążkolwiek w’adą do pięknej klaczy nie przypuszczał. Hipp. 14. Przed dwoma lat nie godzi się ku jałówkom byka przypuszczać. Końsk. Lek. 2, 21. O czasie, kiedy krowy ku bykom przypuszczane być mają. Cresc. 549. Przypuszczenie stadnika, Sorab. 1. retwano ; Ross. npunycKt. (Ross. up«-nycKHOH mepeóeifL ogier, stadnik). — g. Aliter: Przypuszczać jagnięta, cielęta, podsadzać do ssania. Cn. Th. an bie SDłutter feßett, fangen laßen. — b) Przypuszczać atak, szturm * nacierać atakując, szturmując; einen Eingriff, eilten ©türm wagen. Po tylu atakach przypuszczonych i wytrzymanych, nie powinienbyś mieć jednego całego członka. Teat. ii. b, 18. Śmierć natarczywa Ze wszech stron przypuszcza szturm na mię i dobywa. Kulig. Her. 285. Każdy przegrawał kto z nim przypuścił, jak szkapa w zawody. Wad. Dan. 123. Przypuścić konia, koniem, na koniu » dodać koniowi ostrog, puścić się w cwał na koniu. X. Kam. ju ßjferbe ßeran fprengen. — c*) Przypuścić komu, przypuścić na kogo, zdać na kogo; einem anheim ftcllen, überlaßen. Wolał to pańskiemu miłosierdziu przypuścić, niżliby go był upornym wołaniem dociskał. Rej. Post. H 8. Przypuszczam to nad ludzki rozsądek*, "jestli też to on dobrze czynił. Biel. Siv. 99. Pokorną prośbę uczynił ku bogu ojcu swemu, a wżdy wszystko przypuszczał na wrolą świętą jego. Rej. Post. H

8. By sie na kogo statecznego przypuścili, co komu lepiej przystoi, pewnieby ów bystrzejszy młodzieniec przegrał. Rej. Zw. 164. — Recipr. Przypuścić się na kogo » spuścić się, zdać się, fiel? auf einen »erlaßen. Król Jerzy z strony pomiarkowania spraw Czeskich we wszystkim na Kazimierza przypuścić się zezwolił. Krom. 685. Uczyniłem kompromis z sąsiadem swym i ‘przypuściłaśwa się (dual.). o wszystko na Pana Herburta. Orzech. Qu. 15. PRZYPUST, u, m., przypuszczenie, Bulaßen, #erjulaffen; (Vind. perpufhenje * dopust, los).— g. Przydłuższa zwłoka odsieczy, a silniejsze coraz od oblężeńców przypusty, zwątliły upór oblężonych. Nar. Hst. 3, 148. przypuszczanie* ataku , szturmu; Eingriffe, Seftürmungen. PRZYPU-STNE, ego, n., Subst., odźwierne, myto abo podarek, który dają za przypuszczenie, abo wpuszczenie dokąd, Cn. Th. (Einlaßgelb. Opłata za pozwolenie przedania części trzeciej majątku swego, przypustne zwana. Czack. Pr. 1, 194. PRZYPUSTNICE, ic, plur., przystawki na dole krokiew leżące dla obdachów szerszych, interpensiva. Cn. Th., Präger unter ben ©aeßfparren ßeroorragenb, um bie îraufe breiter $u maeßen.

676

PRZYPYSZNY - PRZYRAZIĆ.

‘PRZYRAZISTY - PRZYRODNY.

odciskał. ‘PRZYRAZISTY, a, e, n. p. Wiatr północny tam jest tak zimny i przyrazisty, że umierają od niego ludzie. Boler. 252. przeraźliwy, burefybrittgenb. PRZYRDZEWIEĆ nijak, dok., nieco zardzewieć, ettt wenig

PRZYPYSZNY, PRZYPYSZNIEJSZY, a, e, etwa« fiolj. Powiadano , że Hiszpani są nieco przypyszni. Teat. 23. c,

55. — Adverbialiler : Przypyszniejszym , subarrr o ganter.

Cn. Th.

PRZYPYTAĆ się recipr. dok., Przypytywać się o czym nie- roftig werben, cmroften. dok., a) subinde interrogando de aliqua re inquirere. PRZYRĘBL, ob. Przerębl.

Cn. Th., attindtyltci) nadjforfcfyen, tyier unb bort itac^fragen; PRZYRĘCZNY, a, e, — ie adverb., naręczny; Vind. per-Ross. npnnpocHTb, npmipaiiiHßaTb, Subst. npiinpocB, (cf. rozhen, narozhen, bet) ber $anb gelegen, jur £anb. prosić); (Croat. pripitâvam adjudico). Poczęli Faryzeuszo- PRZYROBEK, bku , m., przymnożenie majątku, zarobek; wie ciężko nacierać i przypytywać się u Jezusa o wielu.    ber Serbtenft, bte Serme&rting ber ©tnnaijnte. Mamy tak

Budn. Luc. 9, 53. Pan chce serca takiego, któreby sa-    handlować, aby jakieś lichwy i przyrobki ztąd miał ten,

ino dobrowolnie szukał# a przypytywało się o świętym    czyje są funty. VV. Post. W. 3, 14. Miałeś polecić pie—

bóstwie jego. Rej. Post. M 3. — b) Przypytać się do    niądze moje bankierzom, gdziebym był wziął co mego,

czego, próbować szczęścia do czego, czy się nie uda    i z przyrobkiem. 1 Leop. Math. 25, 27. id. Smotr. Lam.

czego dostać; ftd) an ctwaö ntadjen, eilten SSerfudj machen    12. PRZYROBIĆ, f. przyrobi cz. dok., Przyrabiać niedok.,

ti habhaft ju werben, ftd) bran wagen. Przypytał się do    zarabiając majątku przyczynić, tytnju oerbienen; Boh. pri-

zony cudzej i szkatuły. Pot. Jow. 138. Miejcie jednak    dêlati, pfidelawati ; Yind. perdjati ; Ross. npiutiaTb, npn-

baczenie, aby kędy z łozy, Wilczaszek się do jakiej nie    4tjMBaTb, npupaóOTaTb. Grzywna twoja przyrobiła dzie-

przypytał kozy. Nar. Dz. 3, 59. Kłok. Turk. 91. — Ali-    sięć grzywien. Budn. Luc. 19, 16. — §. Aliter: Przyra-

ter: Jeśliby się kto do znalezionych rzeczy przypytywał,    biać, do roboty przykładać się nieco, przypracować ; ein

prosząc, żeby mu wydane były.... Sax. Post. 50. od-    wenig mit arbeiten, mit §anb anlegen. Urzędnik, gdy sam

zywał, ftd) baju mclben. — *§. Pan zawżdy dziwnie ‘przy-    będzie przyrabiał, nie zachce mu się przechadzki. Cresc. 37.

kogo; einen befpredieu, bereit. Fascinatio, przyroczenie, uczarowanie. Mącz., ob. Przyrok.

PRZYROD, odu, m., naturalny gatunek, do którego co należy, bte natudidte ©attung. Ciała z jednego przyrodu (species), do drugiego przechodzą, bez żadnej innej odmiany, tylko przez nowe rozporządzenie najdrobniejszych cząstek materyi. Rog. Dos. 1, 10. ‘PRZYRODA , y, z’., przyrodzenie, zbiór przyrodnyeh albo wrodzonych przymiotów; bie angebolwne 9îatur, baâ SlngeboOrne ; Sorab. 1. pschirod ; Ross. npnpo4a. Indoles, sposobność, przyroda. Urs. Cr. 165. Tam już przyrody Niebo lepszej, ni ziemskie zachodzą go smrody; melior natura aetheris. Zebr. Om. 381; Eccl. óaaroecrecTneitHOCTb, Graec. évqpvia, bona indoles. Dobrej przyrody będący ; Eccl. öaaroede-CTBeHHbiH; oppos. 3.ioecTBCHHhilf, Graec. y.axocftvr'ig. PRZY-RODNOŚć, ści, z’., powinowactwo przyrodzone, z przyrodzenia zachodzące; bte natürliche SBerwanbtfdjaft, bie ©lei^» arltgfetf. Włod. Bielaiv. A 2. PRZYRODNY, a , e, — ie adverb. \ (Vind. perojen; Ross. npHp04HMtt przyrodzony, rodzony); $. a) tegoż rodu, uerwanbt, eirtcé ©efc^lcchtè, gleichartig. Przyrodny komu * powinowaty, befreunbet, »er« Wrtltbt. Pojmiesz żonę synowi memu z przyrodnyeh moich , i z domu ojca mojego. 1 Leop. Genes. 24. 40. Przyrodny królewski. 1 I^eop. 2 Mach. 1 1, 34, ib. 1 Mach. 10, 88. (powinowaty. Bibl. Gd.). Brat przyrodny, z tegoż ojca, ale inszej matki, abo z tejże matki, ale inszego ojca, ob. ‘Pófbrat, ber ^albbmber; (Vind. popovi brat, napou brat, nepristen brat). Przyrodni bracia, Ross. CBe4enHHKH; przyrodne siostry, CBC4eHHtmbl. (Sorab. 1. pschirodny agnatus, pżihrodnć pasierb). — § b) Przyrodny, z przyrodzenia, wrodzony, przyrodzony, angelwbrw* Orlę, gdzie ociec chlubnemi skrzydły wiatr umiata, Przy-rodnym sobie duchem wież tropy polata. Zab. 10, 521. Kniaź. Młodym latom jakoby przyrodne jest głupstwo , a

pytawać raczy niewdzięcznościom dobrodziejstwa swego. PRZYROCZYĆ cz. dok., (Etym. rzec), zczarować, uroczyć Rej. Post. 0 o i. (przypomnieć, upomnieć się). Chrzest jest sumnienia dobrego przvpvtanie. Smotr. Lam. 206. 1 Leop. 1 Petr. 3, 21.

PRZYRĄBAĆ cz. dok., rąbiąc przyciosać, więcej porąbać; jiiredjt fpaltctt, nod) meljr fletu fpalten; Sorab. l.pżirubacź, pżirubnu ; Croat. prirublyujem ; Ross npnpyÓHrb, npypy-uhtł, (2, przybudować, npnpyÓKa, npHpyóieitie przybudowanie).

PRZYRABIAĆ, ob. Przyrobić.

PRZYRACHOWAĆ cz. dok , rachując przydać, btitjuredjnen ;

Yind. perrazbunati, perraitati ; Croat. pribroiti, pribrajam;

Ross. npunecTb, npmnrraTb.

PRZYRACZYC cz. dok., więcej jeszcze uraczyć, obdarzyć kogo, itod) me^r befc^enfen. Zbigniew nowym kardynalstwa dostojeństwem od papieża przyraczonv, auctus. Krom. 553.

PRZYRÀDZAC, ob. Przyrodzie/

PRZYRAMEK, mku, m., naramiennik, cześć ubioru na ramionach, ba3 9ld)felfht(f ber $leitutitg. Napierśniki, humerał, przyramek najwyższego kapłana. 1 Leop. Exod. 28,

4. ib. 6. ib. 12. ib. 39, 2. Przyramek misternie zrobiony Z szarłatu, złota, jedwabiu modrego I karmazynu , z obu stron sadzony Dwoma kamieńmi onichu drogiego Z rytemi synów dwunastu imiony Jakuba, niegdy patry-archy cnego. Odym. Sw. Ii 4 b. ib. G 5.

PRZYRANTSZY, a, e, przyrychlejszy. Ma.cz., przywcześniej-szy, etwaä fruit.

PRZYRASTAĆ, ob. Przyrosnąć.

PRZYRAZIĆ cz. dok., nieco przeniknąć, przerazić, eilt WC--lltg burt^brtngen ; (Boh. prirazyti przybić; Slov. prirażjm allido-, Eccl. łifuifiaęiiTii [impingere 2], rzucić się na kogo). Ale wierz mi, kiedy cię taki mróz przyrazi, Zda mi się, iż ci onę bujną myśl przekazi. Rej. Wiz. 168. —

Utrzymują, że Chrystus ś. Franciszkowi z swych ran blizny przyraził. Zygr. Pap. 186. przyciskał, na nim je

sarna

cesarzowi

•co

mu.

latom starym przyzwoity jest rozum. Smolr. Nap. 26, (cf. młodość, płochość). Zwyczaj nasz jest nam jakoby prawem przyrodnym. Obr. 64. Nad małżeństwo nic główniejszego i przyrodniejszego niemasz. Szczerb. Sax. 221. — Bołan. Są rośliny przyrodne (parasiticae), które korzeń utkwiwszy na innej roślinie , na niejże rosną. Bot. Nar.

28. ©djmarofcerpflanjen. PRZYRODZENIE, ia, n.; Boh. prirozenj ; Sorab. 1. pschirodżeni, pschirod, natura, pżi-hrodżene waschno ; Garn. narâva, (cf. narów) ; Vind. natura , narau, pant ; Croat. narava , narav ; Rag. nârav ; Slav. narav; Bosn. narav, chjud; Ross. npHpo4a, ecîe-ctbo , (cf. jestestwo) ; Eccl. rccTbCTKO, npupo4a; natura, î)ie 9î(itltr. Filozofowie przez przyrodzenie rozumieją cały świat; jak gdy mówią: najduje się to w przyrodzeniu; czasem istotę rzeczy, czasem kompleksyą. Tr. Sienn. 437. Z przyrodzenia, natur aliter. Salin. 5, 74. Żaden się nie gniewa o to, co komu przyrodzenie dało, iż pies szczeka , geś kryra, wielbłąd rże; to ludzie od nich przejmują, iż wiedzą to być ich przyrodzeniem. Eraz. Jez. H h b. Przyrodzenie z rozumem się zgodzi. Cn. Ad. 979. Przyrodzenie, zbiór własności, które rzecz przy rodzeniu się bierze. Kpcz. Gr. 5, 15. angcbohrite ®igenfcj)aften, 9îa* tur. Jedno przyrodzenie spólnc, równe Eccl. coeciecTBie. Dwoje szczeniąt, od jednej psicy zrodzone, a wżdy każde inszego przyrodzenia , każde inszą ma w sobie cnotę. Falib. G 3. Każda rzecz ma swoje przyrodzenie. Cn. Ad. 335. Przyrodzenie, byś od siebie widłami wypychał, przecie się do ciebie wraca. Petr. Et. 139. Przyrodzenie trudno odmienić. Cn. Ad. 979. (nie pomoże krukowi mydło). Ciągnie wilka przyrodzenie do łasa. Rys. Ad. 8. Insza jest mówić z przyrodzenia, insza od przyrodzenia; od przyrodzenia jest, co natura sama daje ; z przyrodzenia dana rzecz , wedle przyrodzenia rozumiem , t. j. natura sama daje pochop do tego , co z czym czynić. Petr. Ek. 46. — §. Przyrodzenie miasta tego bardzo obronne. Stryjk. 189. naturalne położenie, bte Sage t’Ott 9îatltr. — $. Przyrodzenie małym się obejdzie, na małe przestaje ; przyrodzeniu i potrzebie, leda co połóż przy chlebie. Cn. Ad. 978. przyrodzone potrzeby, Me natürlichen 23ebürf* ittffe, 9îaturbebüi'fmfîe. PRZYRODZONOŚĆ, ści, i. ; Boh. pfirozenost; Slov. prirodzenost; Croat. rodbinsztvo, rodbina, wrodzone przymioty, ba$ 9?atltreH. Choć usty na kłódki uczciwość mieć im zawarte kazała, Odporna przy-rodzoność tych braci prawo to zmazała. Zab. 14, 36. PRZYRODZIĆ się recipr. dok., Przyradzać się niedok.; (Croat. prirajamsze adnascor)\ rodzić się po kim, agna-sci. Cn. Th.. na^gebo^reit werben. Przyrodził się po śmierci ojcowskiej. Tr. (pogrobowiec). — §• Przyrodzie się komu , blizkim być powinowactwem, congenerari. Cn. Th. einem napę »erntaitbt fe^n. — Przyradzać się do kogo, podobnym się rodzić czyli być do niego, twarzą, oby-czajmi; einem nndjfcflladften* alwltd) feptt, conformis. Marz. Młodzieniec ten tak się był bardzo ku    ^

przyrodził, a tak mu bardzo w obliczu podobien był, ze mu się wszyscy przypalrowali. hosz. Lor. 177 6. Wszakże sie w nich nie wiele różnicy zawadza, Jak to u sióstr, jedna drugiej się przyradza. Olw. Ow. 49. Komuś po

białogłowsku piszącemu powiedział : Wc Pan ręką przy-rodziłeś się do Pani matki. Dwór. B 4. PRZYRODZONY, a , e, PRZYRODZENNO, PRZYRODZONO adverb. ; Boh. prirozenÿ, prirozené ; Slov. pfirozenÿ ; Sorab. i. pzi— hrodzenć, pschirodżeny, pżihrodżenski, naturski ; Vind. perojen, naturn, famonaleben ; Croat. naravszki ; Dal. na-ravni ; Rag. narâvni, narâvski, ponaravski; Slav. narâ-vni ; Bosn. naravni ; Ross. cpo4HMH, caMopo4HHH, ecie-CTB0HHŁIH ; Ross. obs. npHpojKeiMLifi ; Eccl. hctobi ; wrodzony, angeboren, non 9îatur, natürlich. Gdy się koń z jednym okiem, uchem, kopytem mniejszym a drugim większym urodzi, tym niedostatkom przyrodzonym żadne nie mogą być pomocy. Cresc. 527. Przyrodzone wady mało vcadza ; przyrodzone cudze wady, kto mądry znosi bez zwady. Cn. Ad. 979. Przyrodzonej uledz potrzebie. Przyb. Milt. 351. Poganinem był, ale dobrych cnot przyrodzonych. Sk. Dz. 351. et 67. Przyrodzony grzech jest, który się na nas rodzeniem samym wylewa. Sk. haz. 472. bte (Srbfünbe. Rozum przyrodzony i nabyty. Gorn. Dw. 360. Baranowi przyrodzono skopy pogardzać. Sienn. 271. ei ift t^m angeboren. Pozwolono Słowakom językiem przyrodzonym msze odprawować, lingua sua. Krom. 57. ojczystym językiem, Stfułterfprache, gaitbeêfpradje. — §. Przyrodzony, z przyrodzenia, czyli natury, naturalny ; natur* Uch » ber 9îatur gemäß, 9?alur * . Przyrodzone przygody są, rozliczne wrzody, dziwne niemocy. Rej. Zw. 113 b. Prawo przyrodzone, 9?aturred)t, do którego samo przyrodzenie bez żadnego czyjego postanowienia wiedzie. Sax. Porz. 2. Prawo przyrodzone sam rozum ukazuje. Gost. Gor. 65. Miłować rodzice, to jest najpićrwsze przyrodzone prawo. Warg. Wal. 168. Jest to nieprzepisane, ale przyrodzone prawo, któregośmy się nie uczyli, nie przyjęli, nie wyczytali, aleśmy go z natury samej wyrwali, wy-czerpnęli, wycisnęli. Siem. Cyc. 422. Nic nie jest przy-rodzeńszego, jak drugim się stać pożytecznym. W. Post. W. 3, 431. Tak od Chrystusa duch ś. pochodzi, jak tchnienie od ducha ludzkiego przyrodzenno i właśnie. Sk. Kaz. 256. przyrodzonym sposobem, natürlicher SBctfe. W sakramencie jest żywe i przyrodzone ciało pana ; pożywając go, przyrodzenno i rzeczywiście go pożywamy. Sk. Żyw. 1, 34. Chrystus jest synem bożym przyrodzonym, my synami przez przysposobienie. Karnk. Kat. 32. Po-myślił o państwie, przez zagładę przyrodzonych dziedziców. Tward. Wt. 10. Pan ich przyrodzony. Klok. Turk. 14. (dziedziczny). Chleb dobry jest. rzecz najprzyrodzeń-sza i najzdrowsza. Urzed. 455. Dobrowolną i przyrodzoną .śmiercią zszedł z tego świata. Biał. Post. 114. Dzień przyrodzony ma godzin 24. Zebr. Zw. 31. — Physica, nauka przyrodzona, metaphysica, nadprzyrodzona. Bial. Post.

156. (przyrodzonych rzeczy nauka). — §. Anatom. Przyrodzone części, wstydliwe. Wejch. 88. Krup. 2, 127. bte 3eugung8glteber, bte ©eburtêtheile ; Slov. zarodnÿ; Sorab. 1. hrodżelnć staw'. Niżej pępka są części przyrodzone, genitalia. Zool. 68. — *§. Przyrodzony, przyrodny , powinowaty, krewny, ber 9lm>eriMnbte. Pójdziesz do ziemi i przyrodzonych moich, a weźmiesz ztamtąd żonę synowi me-1 Leop. Genes. 24, 4. Brat ‘przyrodzony (przyro-

dny), bliższy do sukcesyi, niż dzieci od brata rodzonego zmarłego. Chełm. Pr. 76. Nie mniemaj, byś mi darmo służył, iżeś mi przyrodzon ; co chcesz za swą pracą, dam tobie. Biel. Ust. 15. (powinowaty, krewny). — Aliter: Dzieci przyrodzone są które się oprócz stanu mał- PRZYRÓWEK, wka, m., mały rów przy czym prowadzony, żeńskiego rodzą, jako są bękarci. Szczerb. Sax. 115. ein Reiner ©eitengraben. Przyrówki wkoło dachów z ziemi ttneÿelidje $tnber. Chocia i xięży synowie bękarci są, porobić dla ścieku wody. Haur. Ek. 40, cf. rynsztok, wszakże ludzi świeckich przyrodzone dzieci, nie tak PRZYRÓWNAĆ, f. przyrówna cz. dok., Przyrównywać fre-bardzo są bękarty, jako i tamci. ib. 16. — §. Przyro-    qu.: Boh. et Slov. prirownati, pfirownâwati ; Sorab. 1.

list. 2, i06. — §. Grammat. Przyrostek, encliticon. Kpcz. Gr. 2, p. 45. Wszystkie przyrostki piszą sie ciągło ze swoim wyrazem, n. p. juzem, już-em; będe-li ; bądź-ze ; ten-li-to. ib. 2, p. 271.

dzony komu, przyrodził sie do kogo, podobny do niego ;    pżirumuyu, pżirumofcżam ; Ross. npHpoBHBTb, npHpaBHbi-

Cîtrnn nad)fd)Iad)tenb, dbnlid). Z Sysyfowej krwi będąc    Ban,, Bepdarb, (cf. warsta) ; nieco wyrównać, etroaâ

spłodzony I kradzieżą i żądzą jemu przyrodzony. Otw.    ebnen, gleidj madjen. — '§. Prowadzono na 'więtszy de-

Ow. 501.    spekt, dwu łotrów skazanych Na takową śmierć jemu

PRZYROK, u, m., uczarowanie. Volck. 289; Sorab. 1. sku-    przyrównanych. Odym. Św. 2 Hh 2. w równi z nim pozwano; urok, przymowa przy czarowaniu; b(l3 Sefpre*    łożonych, tl)nt gletd) gemacht. Złodzieje nie mają być

djen, Śe^eit mit SBorten. Fascinum, przyrok, uczaro-    przyrównani ludziom cnotliwym. Tarn. Ust. 155. — §.

wanie. Mocz. Przyroki przemrukiwa baba. Krom. 517.    Transi. Przyrównywać co do czpgo, stosunków jego do

PRZYROSNĄĆ, f. przyrośnie med. jedntl., Przyrastać niedok.,    czego dochodzić, stosować do czego, przypodobywać,

Przyrastywać contin.; Boh. prirusti, prirostati ; Slov. pri-    etmaö mit einer SadjC oergleidjen ; Vind. perpodobiti, per-

rostâwam; Sorab. 1. pżirostuyu , pżirostu ; Vind. prera-    merjati, podobiti, perglihati ; [Croat. priravnati aptare ,

stiti, perrastiti ; Croat. prirasztójem ; Bosn. prirasti,    accommodare ) ; Croat. priszpodablyam , prizpodablyati ;

uhvatitise, zarasti ; Boss. npupocTb, npiipacraTb ; Eccl.    Bosn. priklad.ati, prihkovati, slikovati; Rag. prikladati,

npnpacTato, npupacTHBaio ; rosnąc przyłączyć się, wro-    prîlikovati, istakmitti, iednuciti, primjeriti, drûxiti, pri-

snąć w co, anroadjfen ait etltmö. {Ross. activ. npnpocTHTb,    liciîi; Ross. yn040ÓHTb, yno40ÓJarb, npHMiHHTb, npti-

npHpamaib ‘przyrościć, 'przyraszczać, robić, że przyra-    MtHflTb; Eccl. npiyno^oójato, npHno^oÓJflio, yn040ÓJaio.

sta). Narzędzie do poderżnięcia języka przyrosłego. Czerw.    Przyrównywają kupców pszczółkom pracowitym , które

l.    — §. Przyrastać, podrastać, wzrastać powoli ; ferait    miód do ula przynoszą. Klok. Turk. il 12. Solon tych,

fen, juroadjfen, junejjnten, pr. et tr. Syn przyrastający    którzy u tyranów w w'adze byli, liczmanom przyrówny-

Józef, śliczny na wejrzeniu. W. Genes. 49, 22. Józef    wał. Kosz. 175 b. Bogacze bobkowemu drzewu przy-

syn Jakobow, był to przyrosły, i cudnego wejrzenia.    równani bywają, iż żadnego owocu nie przynoszą. Fur.

Biel. Hst. 17, (cf. wyrostek). Ile pożyczył, tyle mu ma    Uw. F 5. Przyrównany, Bosn. prikladan, pribkovan;

być wrócono z lichwą przyrosłą. Herb. Stat. 371. Cza-    Croat. priszpodóblyen ; Ross. yno4o6,ieHHLiö. Przyrówna-

sy przyrosłej nocy poźnemi wieczerzami przewłoczysz.    nie, comparalio 'przypodobienie, 'upodobienie, porówna-

Krom. 531; in profundam noctem. — Imperson. Przyra-    nie, bte Vergleichung ; Bosn. prikladnóst, prilikovanje; So-

sta czego, przybywa czego; e£ nimmt etlimö Jlt, mdd)ft,    rab. 1. pżirunano, pżirunawka. Nikt nie jest nędzny,

»ermebrt ftd), ftcigt. Gdy przybywało bitwy, przyrastało    chyba przyrównany. Bardz. Trag. 231. Wszystkie rze-

też walczącym chwały. W. Post. Mn. 588. Serca mu    czy w komparacyi, to jest, w przyrównaniu jednych do

przyrastało, widząc, że nad siły Starasz się o porządek    drugich, są szacowne lub podłe, drogie abo tanie. Mon.

Chrystusowi miły. Groch. W. 427. Tak bywa, że nie    64, 9. Do przyrównania Slov. prirownâwatedelni, corn-

z godności cnotom, ale godnościom z cnoty ‘przyrosta    parabilis. PRZYRÓWNYWACZ, a, m. ; Eccl. npupaBiiH-

czci. Bardz. Boet. 48. Za przyrastywaniem rozruchu....    Tejb, ber 33ergleid)er, ©leidjmadier.

Krom. 656. PRZYROST, u, m., PRZYROSTEK, siku, PRZYRUMIENIĆ cz. dok., przyczerwleńszym lub brunatnym

m.    dem', Boh. prjrost, prjrostek, pfjrust, prjrûstek ; Slov.    uczynić; Ross. npHpyMHHHTb, braitlt madjen, braun röften.

pn'rostek; Sorab. 1. pżirost, pżiberano ; Bosn. priloga,    Do nasolenia ryb najlepsza jest warzona sól, osobliwie

pristava, (cf. przyłożyć, iprzystawić) ; Boss. npnpocroH'b,    przywarzona, albo jak zowią, przyrumieniona. Kluk. hop.

B03pameHie ; przyrośnienie, wzrośnienie ; ba£ 3lnroad)feit,    1, 172. Husarska pieczenia Suto z cebulą niech się

#eramtmd)fen. Księżyc mieni się w przyroście i ubyciu.    przyrumienia. Teat. 43. c, 64. Wyb. Przyrumienione

Ossol. Sen. 65. — §. Każda rzecz przyrosła do czego,    grona góry zdobiły. Tr. Tel. 79. Grzankę przyrumie-

ber 5Inmiid)3, etma§ Slngema^fetteê an etner @ad)e. Ptaki    nioną w winie namoczyć. Syr. 925. Owies W piecu

rzędu gęsiego mają dziób podłużno płaski, z przyrostem    dobrze ususzyć, aby się przyrumienił. Haur. Ek. lo7.

dziób zakończającym. Zool. 267. Przyrostek roczny drze-    PRZYRUM1EŃIEĆ neutr., dok., rumianym się stać, braum

wa, gałązka młoda, latorośl. Cn. Th. 552, ein jnttg an*    rotf) merben. Pszenicę przypiec na panewce, aż przyru-

gefdfojjner Stwitf/ eilte ©proffe, ein ©dloPrei^. Przyrostek    mienieje. Syr. 934. et 3li. Ususzyć owsa w piecu, aż

zbytni u drzewa, ob. Wilk. — Przyrostek, członek przy-    przyrumienieje. Ostror. Myśl. 15. PRZYRUMIENSZY, a, e, ■

rosły, zbytni, n. p. palec szósty. Włod., eilt überjdflligeö    przyżółtszy, co jakoby nie bardzo żółty jest, flamme o ■

©lieb. — Fig. Rozum to, co ani jest dobrym, ani złym,    lus. Mą cz. trochę brunatnoczerwony, etmaä braunrot!).

za drobne i nikczemne przyrostki poczyta. Pilch. Sen. "'PRZYRUTNY, a, e, [przyrzutny, zaraźliwy, anjłeefettb, ob.

Przyrzutny 5], n. p. Herezya po wszystkiej Francyi bur-    tuvâti, obętam; Vind. perezhi, perrezhi. naoblubiti, sao-

dy czyniła, w której więcej niż 1000 miast zaraziła,    blubiti, ( perriekati * przymówić się do czego); Bosn.

przyrutnemi swemi złościami. Birk. Dem. 8, cf. wieru-    obrecchi, obechjati, datti rjec; (prireccbise altercari\

tny, cf. przewrotny.    prirok, uzrok causa, caput, origo) ; Rag. narecchi, (pri-

PRZYRWA, y, i., przyrwa morska, wbrzeże, ber Sfteerbu«    rjeciti » przymówić sie; prirecchi * prorokować); Boss.

fen. Ziemia Pomorska i Meklenburska około przyrwy    oópenb, oópeKaTŁ, iiomojbhtl , cy.OTb, nocyjHTŁ, cym,

morza Bałtyckiego. Krom. 21. PRZYRWAĆ, f. przyrwie    cyjumca, OTcyMTb, OTcy.iHBaTb, H3nOBi4aTb; Eccl. wępe-

cz. dok., Przyrywać niedok.; Ross. npupBaTb; rwąc przy-    qui, H3peKaTH, oóp^Kaioca, 3anopyqaiH, 3anopyqtiTH ;

krócić , fürs ßbretßen. Królowi pszczół skrzydła przy-    §. a) obiecać dobrym słowem, jufagen, »erftetßen, wrfpre*

rwać, aby wysoko nie mógł latać. Cresc. 603. Przyry-    djeit. O złośliwi dobrodzieje, Co próżno karmiąc na-

wać płonkę, krzaczek, ziele, vellere ab radice. Cn. Th.    dzieje, Biednym wiele przyrzekacie, A w ciężkim razie

— *§. Łupi rzemieślnik siodłaka, siodłak zaś przyrywa    zdradzacie. Zab. 15, 59. Przyrzeczenie, przyrzekanie,

rzemieślnika; jeden z drugiego prawie łupem żyje. Gil.    ob. Obietnica, ba§ $erfpre$ett ; Boh. et Slov. pripowed;

Post. 54 b. nieco urywa, zdziera; preßen, CtH wenig    Rag. narecenje, obrecenje; (Bosn. prirecenje altercatio);

fcfymben, beoortljetlen. — §. Kij mocą wyrwał ze grzbieta    Ross. oópeneme, nocyseHie — §. b) Przyrzekać za co *

z ciężką biedą, grot się w kościach przyrwa!, haeret.    ręczyć za co, zapewnić; für CtmaÖ gut fielen, S3urge feptt.

Zebr.. Ow. 56. utkwił, Uitb ftecfen.    Jeśli przedawca powie, że nie wiedział o fałszu kupi, a

PRZYRYCHLEJSZY, a, e, przyrańszy. Mącz., przyw'czes'niej-    nie przyrzekał kupującemu za fałsz, tedy ten co kupił,

szy, ettuaä früp, seifig. Przyrychlejszym adverbial., wczas,    ma nań dowieść, że mu za dobrą kupią przyrzekł. Sax.

wcześnie. Cn. Th.    Art. 32. Nie chciała Mała Polska przyjechać na sejm,

PRZYRYKNĄĆ, /. przyryknie med. jedntl, Przyrykać c.ontin.,    ażby im król przyrzekł za pokój ; a gdy im król przyrzekł

ryczeniem" się odzywać, mit Srüßett antworten, etttbrüßen.    za pokój, przyjechali. Biel. 396. Namawiali ich,^aby

Przyrykam , rykam po kim, admugio. Mącz.    się poddali, przyrzekając im za wieczną wolność, ib. 371.

PRZYRYMOWAĆ cz. dok., przystosować, na$ etw«§ af»paf= PRZYRZECZE, a, n., miejsce przy rzéce, bie ©egeub au fen, einri^ten. Congruo, przytrafiam, przyrymuję, przy- einem ftluffe. Poszedłszy za Hazaelem, na przyrzeczu gadzam. Mącz.    "    "    przed nami idącym, wsiedliśmy na okręt. Tr. Tel. 74.

PRZYRYNEK, nku, m., miejsce przy rynku, bie ©egeub    PRZYRZEOZNY, a, e.; Sorab. 1. pżirecżnć ; Ross npw-

bep einem 9)îarftpla|ie. Nie daleleko na Nowym Mieście za    ptMHbifi ; amnensis. Cn. Th. am ftlllffe gelegen,

przyrynkiem. Teat. 51. b, 19.    "    PRZYRZECZN1K, a, m., który za co przyrzeka, ber $ürge

PRZYRYWAĆ, ob. Przyrwać.    für etWttä. Satisdo , rękojmię abo przyrzeczmka stawiam.

PRZYRŻAĆ; / przyrie    med. dok., Przyryżać niedok.    ;    Slov.    Mącz. Przyrzecznik za kogo, rękojmia, praes. Mącz.

pfirchtśwam ; Sorab. 1. pżirehotam; rżeniem się    odzy-    Sponsor, obiecnik, przyrzecznik ,    który co komu do-

wać, ClttRueberu, ttadjwieljeru. Tr.    brym słowem obiecuje. Mącz. Ojcowie cbrzesni od da—

PRZYRZĄDZIĆ /'. przyrządzi cz. dok., Przyrządzać niedok.,    wnych nauczycielów pospolitym imieniem rękojmiami albo

przygotować przyprawić, wprzód narządzić, opatrywać;    przvrzecznikami zwani bywali. -Â u c*.. Kat. 2, o2o.

»orbereiten, baö kôt^ige uor^er surrten; Slav. pripraviti; PRZYRŻNĄĆ, /. przyrżnie cz. jedntl, Przyrzynaé , Przyrze-Vind. preiperpraviti. ' perpraulati. prednapraviti, pernare-    zaé niedok., ‘Przyrzazowaćfrequ.\ Sorab. 1. pżinefacż,

diii, pernarejati ; Croat. narediti, prirediti; Ross. H3pa-    pzirézu, pżireznu, pscbirjżu, pschiriżam, pschirizam ;

/UiTb, H3pa5KaTb, cpa4HTb, cpamaib, pa4HTb, pamy, 340-    Croat. prirezati, prirezavam , prirezujem; Vind. peiresa-

ÓHTb. Ustawicznie sie w domu swym dla podróżnych    ti, perreshuvati ; Eccl. npiïpli3yio, npnpt3biBaH) ; Ross.

przyrządzał Kosz Cyc. 147. Przyrządzenie, przygoto-    npiiptaaTb; urzynać przy samym końcu, bicfyt abfctmciben,

wanie, przyprawa,    Vind. pernaredba,‘ napravik,    napra-    befdjneiben. Gdy będziesz żął zboże    twe , nie przyrżniesz

perprava, nared,

va ,

naredba preiperprava ;    Ross.    do samej ziemi. 1 Leop. Levit. 19,    9. Gdyby latorośli

cpMl, lapaneHie. u>ap»4t. Mo6a; Eccl. npiicrpoii,    winne były    przy samych gronach emu kwitnienia , tedy

ycTpoeirie, tminoe pa3HOJO*e»ie, cipoHTMbcrBO, (cf. stro-    poszczą się    insze latorośli z obfitością gron. Lresc. ol7.

ić). Mieli nadzieje dobyć miasta, przez zdradę mektó-    Wino przy    zierm przyrzazować. Gre&c. o26. ł rzyrzeza-

rvcli mieszczan, która by! Plawcniusz, pod czasem tra-    nie Ross.    npeptaiia. — 8. Transi. Przyrzynaé na co,

ktatów przyrządzi!, inslrmerat. Krom. 658. 'PRZYRZĄ-    przycinać,    aludowaé. Ossol. Wyr., mtf dmą« mtfptelen.

DZANNY n. p‘. dzień, u żydów, którego na święto rze- ftidielrL    ,    . , ,

czv potrzebne gotowali. SeU. 150. .6. Kalk. S7. ił. PRZYRZUCIĆ, f. przyrzuć, «. dok., Przyrzucać medok. ; Kara. 15. brr SSÔrteveitunflêtn₀, brr MfH«. î»t*. PRZY-    Boh. phwrcy,    prtwrhl; Slov. pnwrhug, ; Soroł.    1. pz,-

RZADZ1CIEL a m.; Vind. pcrpraulenik, perpraulovez,    ezisznu; Dal.    pnvarchi, Bosn. pnvrricchi, nadorrrichi,

predperpraulavez, ber Butereiter, 3uri*ter.    VM. pervrez, perunzh; Croat. pnh.lnvam ; flo«. np»-

"PRZYRZAZOWAĆ ob Przyznać.    ópoeiiTb, npnópocaiŁ, iipniipacLiuuiŁ, Hii.iópocHTi,. ulu

PRZYRZEC, przyrzekł f. przyrzecze, przyrzeknie cz. dok.. ópacuBari,, «wmyTt mjwjwm; Eccl. npmerato , Przyrzekać niedok.; Boh. pfifknauti, pOfjkati ; Slov. pfi-    npsepraio; a)    przyrzucać co do czego dorzucać    , przy-

powedaf, pripowidam, (cf.prz,powiedzieć) ; Cara. obę-    dawać; 1),W    »«fen, »MjU «un. Cn. Th. B.jctei    s.ę so-

m. ;

Vind. perresavez, ber 3ufd)neiber. PRZYRZYNKa, i, i., uszko, ansula. Marz. eilt £)et;r, ein ©rijf an etroaä. •

PRZYSAD, 'PRZYSUD , u, m. ; Vind. perfodba ; Boss. itpn-cyAT> ; Boh. prjsudek ; a) przysądzenie, ba§ 3ubefretiren, baê 3ufpre<hett burd? ben dichter, ba§ !Defret fur jemartben.

Decretum, osądzenie, przysad. Mącz. — b) Przysad sędziego ,* dochody przysądne , quaeslus judiciarius. Mącz. bie ©eridjtöge&üfjreit für ben 3îtd/ter, ttrtljeilêgebühren. ‘Przy-sud czyli ‘peresud, jest nagroda za pracę sądzenia. Czack. ozdoby, krasy, przyochędożenie, ozdoba; ^tt$, 3i?fr(rih' Pr., 2,    73. ib. 1,    197. Przysędy adjudicala, raz    tylko    ©chmitcf. Piękność prawdziwa nie    potrzebuje    przysad.

za Zyg.    Aug. przypadały na dygnitarzów i sędziów    oraz,    Kras. Dos. 56. Umizgi robią i przysady. Teat. 48. b, 59.

a pisarz    się swoim    salaryum kontentować miał. Vol. Leg.    (przymilają się, wdzięczą się). —    ’§. Przysada,    podej-

2, 630.    Przysędy    w Mazowieckim nie szły; lecz    przed    ście, podstęp; £)interlift, 33erücfttiig.    Tam ich nie    chciano

zaczęciem sprawy, obiedwie strony po dwa grosza po-    puścić, bojąc się przysady, Albo żebym wyraźniej rzekł,

łożyć miały, które cztery grosze judicio praesentibus ce-    jakoby zdrady. Paszk. Dz. 40. — b) Przysada, przypa-

debant. ib. — c*) Przysąd, prawo przynależyte, forum    dła własność czyli jakość, przymiot; jnfcilltge (rigenfdjaft,

czyje; baö gehörige ©ericht, bte ©telle, mo jentaitb hinge*    (rigenfdjaft. Przysada (qualitas), musi być pośledniejsza,

hört, bte competente @cric()têftel{e. Panowie w miastach nie    niżeli to, co samo przez się jest. Petr. Et. 15. Od-

pod przysądem miejskim, ale pod prawem i wolnością    włoka leniwego jprzysada. Cn. Ad. 772. 'PRZYSAD-

szlachecką domy dzierżą. Stat. Lit. 109. Będzie-li ob-    CZYK, a, m., w hucie śklanćj, materyalista, który

winiony inszego przysądu , a nie tego, gdzie ukradł,    teryą na śkło ma przysądzać. Torz. Skł. 120, ber 5Dîate*

tedy mają go wieść do tego urzędnika, w czyim przy-    rialift tn ber ©la^ütte. PRZYSADKOWATY, a, e, n. p.

sądzie jest. Stat. Lit. 401. On nas od przysądu metro-    Łodyga przysadkowata , c. stipulatus, przy nasadzie liści

polity wyłącza, i za zwierzchniego nam go nie czyni.    przysadkami jest opatrzona. Jundz. 2, 14. PRZYSADNY,

Weryf. 38.    a, e, — ie adverb., przydatny, przybyły, przyczyniony,

bie, ja nie pójdę za wami, moglibyście mi suknie poszarpać i na grzbiet co przyrzucić. Boh. Kom. 2, 371.

—    §. Przyrzucać co przedawcy; reddere aliquid viliosum venditori, qui probum esse fidem dederat. Cn. Th. rDtcber hin werfen, jurütfgebeu, alë unbrauchbar, untauglich jurücf fdjtcîen. — §. Pan widząc, iż on nędznik jest zwiedzion a omylon, acz mu już przyrzucił, i skazał mu doczesną śmierć.... Rej. Post. B 5. przyznaczył, wyznaczył.

—    b) Przyrzucać co czym, rzucić co na wierzch czego, prędko przykrywać czym ; über. etroaâ werfen, fd)ueU mit etwas bebeden, bewerfen. Siatkami jarząbka chytrze przyrzuciwszy dzierży Łowczy w obierze. Min. Byt. 2, 94. Mimo wiadomości sług uszedł do mnichów, i kapturem się przyrzucił. Nar. Hst. 6, 521. Żałuje ziemia synów sobą przyrzuconych. IAb. Hor. 67. — Becipr. Przyrzuca się choroba, przymiata się, (cl. przymiot), chwyci się drugiego przez zarazę ; bie Stranfhett ftecft au, ift anftećPenb. PRZYRZUT, u, tn. ; Boh. prjwrżek; Slov. prziwrżenj ; Carn. pervershèna, poverhnina, pervershèk; Ross. iipn-KHAKä; przyrzucenie, i to co przyrzucono, przydatek; ber 3umurf, baś 3«0cworfne, 3ugegebne, bte 3ugabc. — Przyrzùt, przyrzutna choroba, przymiot, przymiotna choroba. Cn. Th. eine anftecfenbe ^rauf^eit. PRZYRZUTNY, a, (.Eccl. npHBCpraiejibHUH adjectivus, przymiotny); przyrzucający się do drugiego, zaraźliwy, contagiosus. Cn. Th. anftecfenb. Przyrzutna choroba, zaraźliwa. Ern. 49. Epidemicznie, przyrzutnie. Ocz. Przym. 3. Chorobę tę jakoby przyrzutna wszyscy w tamtym kraju mieli. Syxt. Szkł. 205. — Aliter: Przyrzutny, przypadkowy, przydatny; jufćiUig, hinjufommenb. Przyrzutnych nie ma na tym urzędzie dochodów. Tr.

PRZYRZYNAĆ, ob. Przyrżnąć. PRZYRZYNACZ, a,

PRZYSADA, y, z., ‘PRZYSAD, u, m., PRZYSADKA, i, i, dem.\ Boh. prisada ; a) przysądzenie, przydanie, przydatek; ba3 $tttsufe^en, $tnjufügen. (ßosn. prisad plantarium ; Boss. npHca4Ka sadzenie płonek). Bez przysady punktu tego, umowa nasza się rozerwie. Tr. Malarze białą farbę przez przysad czarnej wydają. Kłok. Turk. 161.— b) Co przysądzają, przyprawa, przydatek, przymieszanie; ber 3u« ffljj, bte Septtfthung. Żadnej wody i ziemi nie masz tak czystej, aby nie miały mieć jakiej przysady. Syxt. Szkł. i9. Na podaniach apostolskich polegać, przysady i przymioty wichrowatych mózgów odrzuciwszy. Teof. Zw. A 2. Naukę Chrystusową uznawamy bez przysad omylnych, przydatków, uszczerbków i odmian. Wiśn. 616. ib. 317; bez wszćj odmiany i przysady albo naruszenia. Gil. Kat. 388. Przydany do kanonów , jeden o zwierzchności biskupa Carogrodzkiego ; ale ta przysada nie jest od wszystkich ojców uczyniona. Sk. Dz. 3.02. Przysadki liściowe , stipulae, listeczki abo raczej łuszczki przy liściu pod ogonkiem osadzone. Bot. Nar. 81. — Przysada miedzi, srebra, złota, przyprawa; ber 3ufujL bte Se« gteruitg ber 3Mafle. Na półósma łóta iajnzylbru dają miedzi półłóta przysady. Rzecz. Zł. B. Złoto ma w sobie trzecią abo czwartą część przysady. Złot. A 2 b. Do srebra i złota taka tylko ma być przysada dawana, któ-raby tylko sumt na minicę łożony nagradzała, a nie bogaciła mincarza. Star. Mon. A 4. Żyd złoto, srebro, przysada i inszemi fortelnemi sztukami zfałszuje. Gród. Dis. F b. — Simil. W hucie śklanćj sulerze przysadę swoję, którą nazywają fryta, sypią w oszow. Torz. Śkł. 153. mixture, mieszaninę. — §. Moral. Ludzka doskonałość nie może być bez przysady. Nar. Hst. 5 , 454. (nic bez ale, mcfytś otyite SMngel). Najczystsze sprawy nie są bez przysady. Nar. Dz. 1 , 97. Natura w kogo cnoty, w tego też i przysady wlewa ; lecz w Radziwile widzę tego nie chowała ; Bo dawszy mu cnot wiele, przysady nie dała. Warg. Badz. pr. W samym sobie człowiek nie ma tylko przysady złości. Bzów. Boi. 61. Nie szukaj uszczęśliwienia w osobliwości, przysada rozumu jest głupstwem. N. Pam. 24 , 329, cf. przesada. (Carn. prisad gangraena). — §. Przysada, przyprawa dla

ma-

przyprawny, niewłaściwy. Cn. Th. 872. fnnju gefegt, fun* PRZYSĄDZIĆ cz. dok., Przysądzać niedok., ‘Przysądziwać jU getljan. Nietrudno rozeznać lekką i przysadną kobie-    frequ. ; Boh. prisauditi, prisuzowati ; Slov. prisuzugi ; Sorab.

te, od poważnej i rozsądnej niewiasty. N. Pam. 2, 223,    1. pżiszudżam, pschifudżu, pschifudżim ; Carn. perso-

cf. przesadny, przesadzający, ubertrcibenb. Jak znajdujesz    diti ; Croat. priszugyûjem, priszudiszem, pripitâvam ; Rag.

baronową? Zdaje mi sie, że jest bardzo przysadna.    prissûditi, prisûditi ; Bom. prisuditi, odsuditi komu, na-

Teat. 38, 284, (cf. z akcentem). PRZYSADNIK, a, m.,    minuti; Ross. npHcy4HTb, npHcymaTh, npucyac/iaTŁ ; są-

który jest ku radnym panom przysądzony, abo PRZY-    dowym wyrokiem przyznawać co-komu, einem ettMê ge»

SĄDNIE; assessor , tak wybornie może być zwań , si usus    ricfltltcb juerfennen, jufprecfiett. Czemu wedle prawa Pol-

voluerit. Mącz., przysiadacz, ‘przysiedziciel ; Boh. prise-    skiego majętność brata zmarłego siestrze żywej odejmu-

djcy ; Carn. pprsçdnek; Vind. perfednik, perfiedavez;    ją; a taż majętność prawem Mazowieckim bywa jej przy-

Croat. priszèdnik, adj. priszèdni ; Eecl. npHct4HTe.iL, /.    sądzona? Modrz. Baz. 402. Pokąd kapłani trędowatego

npHct4HTejTbHHua, bet 33eï)ftfser eineê ©ertcf)t$. ( Vind. per-    nie przysądzili do czystych, dotąd musiał się rozumieć

fedba, perfedenje * asesorya).    za nieczystego. Bial Post. 220. — Transi. Co    komu

PRZYSĄDN1CZKA, i, z., assestrix.    Mącz.,    bte    Se^ertnn. —    bóg przysądził, nikogo nie minie. Teat. 24. b, 5.    prze-

PPZYSĄDNY, a, e, PRZYSĄDOWNY, a, e, od przysądu, znaczył, przejźrzał, beftimmen.

Rrtfieil§ * , @ericl)tÖ*. Pastus qaaestu judiciario ; sędzia z PRZYSALAG, ob. Przysolić. PRZYŚCIE, ob. Przyjście, ‘Przyr-przysądownych pieniędzy żyjący. Mącz. Quaestus judicia- iście, ob. Przyjść.

rius ; dochody przysądne, przysąd sędziego. Mącz., ©e» PRZYSCHNĄĆ, /. przyschnie med. jedntl., Przysychać nie-ridjtêfportefa , Urtljetlêgebülireu. Przysądne, ego, n., Subst.,    dok.; Boh. prischnauti, prisychati ; Vind. perfehniti : Ross.

Tr., n. p. Pisarze za listy z zawieszonemi pieczęciami,    npncoxHyTb, npncbixaTb; schnąc przylepić się, antrocfnen

przysądnego brać mają, dziesięć groszy. Tarn. Ust. 24,    an etma$. Niech przyschnie język mój do podniebienia

cf. ‘przesąd.    mego, jeśli.... Budn. Ps. 137, 6. Sk. Kaz. 170. Psal-

PRZYTSADZIĆ , f. przysądzi cz. dok., Przysądzać niedok ; Boh.    mod. 53. Gdy już opadło ciało moje , skóra moja przy-

prisaditi, prisazowati ; Sorab. 1. pżiszadzicż ; Rag. prisâ—    schnęła do kości moich, zostały wargi przy zębach mo-

diti; Ross. npnca4HTb; blizko czego posadzić, ju etmaś?    ich. 1 Leop. Job. 19, 20. (przyschły kości me. 3 Ąeop.).

Inn feiert, nafye bet) etmaê tyn fejjen. Gdy    do    latorośli win-    Od głośnego płaczu przyschła kość moja do ciała    mego.

nćj rózgi wierzbowe przysądzi,    wnet się od macicy swej    Smotr. Lam. 2. Widzisz na téj szabli jeszcze    krew'

odsądzi. Tward. Wł. 15. Ligurów leśnym padołom przy- przyschnioną? A. Kchan. 128. — Fig. Coż to za sposób sadzonych, większa była trudność naleźć, aniżeli zwy-    cieszenia, odnawiać, co już przyschło? Ossol. Sen. 3;'

ciężyć. Fallis. FI. 62, w tych padołach osiadłych, osa-    rescinder e quae jam obducta sunt. — Prov. Na mnie to

dzonych, mieszkających, in ben £bćilew anfäßtg. — g.    przyschnie; mnie tego przypłacić. Cn. Ad. 1163, moja

Przysądzać do piersi dziecię, ein 5ltnb an bte S3ruft fe|en,    to skóra czyli mieszek poczuje; baś bleibt auf mir Heben,

fangen laffcn. Nie przysądzajcie synów waszych do mléka    auf mir fiijen, id) mufl eö entgelten, bäflen, bejahen. Nie-

smrodliwćj kozy. Birk. Exorb. Cb. Przysądzać jagnięta,    szczerość cesarza Greckiego nakoniec nie chybiła przy-

cielęta, podsadzać do ssania, przypuszczać. Cn. Th. 884.    schnąć na nimźe samym. Ustrz. Kruc. 2, 197. Na to-

— LSimil. Pijawki do żył miedzy łokciem a ramieniem    bie    wszystka wina    przysycha. Krom. 186.    Wieczna hań-

przysadzić. Ćziach. Prz. 94. przystawić, 3gel fefcen, an»    ba    na wszystkiej    potomnej familii dla    niego    jednego

feijen. — §. Augment. Przysądzić do czego » przyczynić, przysychać miała. Krom. 534.

przyłożyć, przystawić, przyprawić, przydać; fitnju fügen, PRZYŚCIĄGNĄĆ cz. jedntl., Przyściągać niedok.; Boh. pfi-fńnjtt tljuit. Do kardynała Karafify Syxtus inne uczone    stechnauti; ściągając przybliżyć, ^erbe^ jufammen Jtefen.

doktory dla pracowania nad biblią przysądził. Sk. Dz. PRZYŚCIEGAC, ob. Przyszyć.

418. Przysądzenie, przyzawieszenie, appendix. Mącz. PRZYŚCIELAC, ob. Przysłać.

ber Slubang. ‘Przysadzeniczko, appendiculu. Mącz. Przy- "PRZYSCIENIE, ia, n. ; Ross. npHcrfeHt, npHCT’feHOK’b ; miej-sadzić co czym, przymieszać, przyprawić, zaprawić; mtt sce przy ścienie, ber Çla^ ait ber 2Banb, cf. przymurze. ctmaê anma^en, anricbten, nermtfcfien. Gorzką weselne śło- PRZYSCIGNĄC cz. dok.; Boh. pristihnauti ; ścigając przy-dyczy przysądziła żółcią. Bardz.'Trag. prąef. Dwie strza- dybać, éinÇolen ttttb ertappen, ent)tfd)en. Gdziekolwiek ta-ły ty nagotuj; różnemi je harty i jadem przysądziwszy.    kich    swowolników    poślakują i przyścigną,    mają    ich imać.

Kchow.

Tward. Pasq. 22. Tvrariska przysądził nature ludzkością,    Vol.    Leg. 5, ^44. Czemu fuka Junona    zg    źliwa tak

jakoby był niewinnym. Tward. Wł. 10. PRZYSĄDZIĆ    śmiele Przyścignąwszy Jowisza u pięknej Seme

się recipr., zapęd, czyli pochop brać; ben 2Ittfa| nefmten, Fr. \.    -

ftcb anfeken. Jednym razem przysądziwszy się, z całej PRZY SED, ob. krzysąd. PRZYSEP, ob. Odsep. siły rzuca w Leona; u rassamble toute sa force. Staś. PRZYSIĄC, f. przysieje cz. dok., Przys.ewać niedok.; Croat Kum. 4, 145. — *8. Aliter: Nie śmiemy się przysądzić nadoszójam ; Ross. npuclmTb, npnctBaTb ; podle czego albo przyrównać do niektórych z nich, ale my sami w nasiać , lub tez więcej dosiać , neben f)tn fäett, mefir baju sobie rozmierzajac, przyrównawamy się -sami sobie. 1    ,

»erglet^en.

Słownik Lindego wyd. 2. Tom IV.

Leop. 2 Cor. 10^ 12. neben etnanber fteUen, gleié ftelien, PRZYSIĄDZ, PRZYSIĘGNĄĆ, przysiągł,/. przysięze, przysięgnie, przysięgę, przysięgnę cz. dok., Przysięgać niedok.,

86

przysięgą co stwierdzić; Boh. prisahnauti, prisahati, (pri-sehnauti < przychylić) ; Slov. prisahâm ; Sorab. 1. pżisza-ham, pźiszahwam, pschiszaham, pschiszawam ; Carn. per- PRZYSIĘGA, i, i. ; Boh. prisaha; Slov. prisaha; Sorab. 1. sęzhi, persęshem, persęgam («quasi na perse sęgam, pźiszaha, pschiszawa, pżiszaha ; Sorab. 2. pschiszeya; vel perst stçgam, quorum, utrumque jurantes facere con-sueverunt»; sed cf. sięgnąć; compares ręczyć a ręka de-rivandum)\ Vind. perfezhi, perfhez, perfegati, perfego-vati, perfeshem, perfeguvati, saperfegati, saperfezhi, ro-titi (cf. rota), sarotitife, sprizhat; Bosn. priseghnuti, za-kletse, (2 priseghnuti, vincjattise copulari in matrimo-nio) ; Croat. priszegati, priszésem , prisechi ; Ross. npif-camyTL, npHcaraib; ( cf. Chald. schabha, juravit\

Hebr. yyüj nischba) ; fć^rDOrett. Przysiągłem, nie wdawać się w jej interesa. Teat. 5. b, 23. Kto przysięga, a nikt mu nie wierzy, zawiedzie się. Rys. Ad. 32. Przysięgam bogu, (przysięgam boru, ob. Bóg), id; fcfymore bety @ott;

Slov. pânu bohu prisâm , prisahâm; Sorab. \. pżiszabow, pżiszaham szo k bobu , corrupte pźiszamazy bozi. Przysiągłem bogu, i żałować tegp nie będę. Ust. Konst. 1,

159. — Aliter: Przysięgam bogu, jak boga kocham, bóg świadkiem, da-li bóg! wafirbaftig bety ©ott. — Przysięgać na co, przez co, na czym, bety CtroaS fdjroiiren.

Na mnie samego przysiągłem, mówi bóg, że cię ubło-gosławię. Sk. Zyw. 1, 203. Wierz mi Klaryso, przysięgam na tę rękę, którą całuję. Teat. 55. b, 31. Przy duszy swojej przysięgam, Boh. duśugi se, duśati se ;

Vind. perdufhitife , sadufhitife. Na głowę, na gardło, na brzuch jego przysięgam, że go na wylot tą szpadą Boh. Kom. 1, 147. W śrzednich wiekach

* za-

a,

przeszyję.

przysięgano przez broń ; do tych czas jeszcze w lasach Poleskich mówią o przysięgach na ruśnicy. Czack. Pr. 2, 231. Ja też stroskany wielce, Przysiągłem na butel-ee, Więcej się już nie żenić. Teat. 52. c, 25. — Aliter: Przysięgać na co, pod przysięgą obowiązywać się na co ; etroaS befdjroörcn, ftd; mit einem tëtbe ju etrnaê oerpflidp ten. Przy koronacyi przysięga król na pacta conventa , na prawa Rzpltćj, na wolności Rzpltćj nadane; naród wzajemnie królowi na wierność i posłuszeństwo przysięga. Skrzet. Pr. Pol. 1, 97.— g. Recipr. Przysięgać się klinać się, fid; oerfdjmbren ; Sorab. 2. sze psehiszegasch ; Sorab. 1. szo rocżicż, rohcżicż ; Rag. prisêchise , prisê-ghnutise; Vind. sarotitife; Bosn. rotitise, kletise ; Ross. BWÓatKHTbca; Eccl pomm ca, pouyca, kaathca, ca, óojkhthch. Często sie i bez potrzeby przysięga. Mon. 73, 348.

PRZYSIADAĆ, ob. Przysieść. -'PRZYSIADACZ, ob. Przysadnik. PRZYSIADEK, dku , m., miejsce, gdzie się kto zasadza, zasadzki, eilt ^interfjalt. Z tajemnych przysiadków wwpadając , szarpał nieprzyjaciela , ex insidiis. Krom. 725.

PRZYSIEC, f. przysiecze, przysiekę cz. dok., Przysiekać niedok. ; Sorab. 2. pschiszez ; Vind. perfekati, perfiekiki ; Rag. prissjecchi ; Croat. priszêchem, priszékam ; Eccl. npHchuaio; Ross. npHctqfc, npnciKaTb; siekać przycierać, barauf prądem

PRZYSIEDZIEĆ nijak, dok., czas niejaki przysiedzieć, eine 3eitlang ft|en; Vind.. perfedeti, perfiedati, sravenfedeti.

PRZYSIEDZIAŁY, ob. Przysieść. ‘PRZYSIÉDZICIEL, ‘PRZYSIADACZ, ob. Przysadnik.

Carn. persęga, prisega ; Vind. perfèga, saperfega , rôti— tje, rotenje, prifèga, sarotenje, saperfeshenje ; Croat. pri-szèga ; Rag. prîsega, prisexa, zakleetva , rotta, kleetva, (ob. Rota, Klątwa); Hung. szentség ; Dal. rotta; Bosn. prisesgja, zakletva, priseghnutje, okletva, kletua, rotenje , rotta ; Ross, npncara, 6oæ6a (cf. bożyć się), obs. uijiOBaiiie, (cf. całowanie); Eccl. poneme, öomeitie; (cf. Hebr. inyo schabua); ber ®ib, ber fêibfd;rour, ber «sdjrour. Każde oświadczenie, bądź słowy, bądź postawą, które zwierzchnością bożą zasłaniają , ma być za przysięgę rozumiane. Modrz. Raz. 345. Przysięga nic innego nie jest, tylko świadczenie się Panem Bogiem. Kucz. Kat. 3, 58. Przysięga Mahometańska lub pogańska; Ross. meprB, (cf. żar). Przysięga potwierdzająca, gdy twierdzimy: tak jest, abo było ; przysięga obiecująca , gdy obiecujemy na dal : tak będzie. Karnk. Kat. 311. Przysięgę wykonać* Ust. Konst. 1, 159. Przysięgą kogo obowiązać, przysięgę brać, wyciągać. Cn. Th. bett 6tb ößtt jemflttben dbneljmen. Arcybiskup Ryzki z Kietlerem poddali się pod obronę korony, i przysięgli; którą przysięgę im dawał x. Padniewski. Gorn. Dz. 143, czytał im tę przysięgę, brał ją od nich, za nim ją mówili, er faßte tfmett beit 6tb oor. Przysięgę komu odpuszczać, wypuszczać kogo z przysięgi. Cn. Th., einen bes Cśtbeś entlebigen. Przysięgę łamać, nie dotrzymać, gwałcić, ib. Przysięgę komu spuszczać, deferre alicui jus-jurandum. ib., einem ben (Etb antragen, ifm anf ben fêib treiben. Przysięgą dostać Ross. BHÓatKHTb. Przysięga pokrywka fałszu, zdrady. Cn. Ad. 980. Przysięgą boga nie oszukasz. Rys. Ad. 57. Pod przysięgą, przysięgając, cib* lid;. Zaprawdę albo pod przysięgą. Clicz. Wych. 1) 7. zaiste, maljrlid; ! PRZYSIĘGAĆ, ob. Przysiądz. PRZYSIĘ-GACZ, a, w., przysiężnik. Cn. Th., ein @d;mörer, beret* «en ©ib ablegt; Sorab. 1. pżiszabar; Vind. perfeshnik, ro-tiuz; Carn. rotivz; Croat. kletnik ; Eccl. npncaraieji.. PRZYSIĘGŁY, ob. Przysiężny. ‘PRZYSIĘGODZIERŻNY, a, e, — ie adverb., dzierżący czyli dotrzymujący przysięgę, bem @d;tmtre getrcn; Eccl. iuHTBoxpaHHTejibHhw. *PRZY-SIĘGOŁOMCA, y, w., który przysięgę łomie, ber (Etb* bredjer; Ross. MHTBonpecTynHHicb, f. KaaTBonpecTyiiHHua, KpecTonpecTynHHKb ; Eccl. poimejii. "PRZYSIĘGOŁOMNY, e, — ie adverb., łamiący przysięgę, eibbrüdjig ; Vind. perfegolomezhen ; Ross. KJtaTBonpecTynHUH ; Eccl. hgkm-ïBOxpamnejibHbiM. ‘PRZYSIĘGOŁOMSTWO, a, n., łamanie przysięgi, bie (Eibbrtidjigfcit; Vind. perfegolomenje, perlomenje perfege; Ross. MaTBonpecTyn^eiiie; Eccl. npe-poiHoe, HapymeHie óomóbi.

PRZYSIEK, u, m., siekierka wazka do wydłubywania drzewa. Wlod., eilte £ol;lart, §otyl(iaue. Powróci flis od żeglugi Gdańskiej w sukmanie nowej, w szerokiej krajce z nowym przysiekiem. Klon. Fl. H 2 b. Haur. Ek. 41. PRZYSIEKI w stodole, sąsieki, bie Sanfen ober Sanjen in ber @d)euer. Myszy, żeby w stodole nie były, cebulę w wodzie moczyć, a tą \vodą ziemię w przysiekach polać,

nek), cf. Eccl. iifmcuiłhHb, nonpuTuft, KOTopuft cbm», t. j. Ttnb naBO^HTb, cienisty; cf. sień, cień.

pierwej, niż zboże w nie będzie kładzione. Syr. 4223. się jedno do cudzej żony przysiada. Kosz. Lor. 62 6. — g. Przysiek, ob. Zasiek. PRZYSIEKAĆ, ob. Przysiec. zbyt zbliży.

PRZYSIENIE, ia, n., podsienie, próżny plac przed domem, PRZYSIĘŻNIE adverb., pod przysięgą. Dudz. 54. mit einem ganek, vestibulum. Macz., bflê 2$orbau3, (distng. przysior ©tbe, eiblid). PRZYS1EŻN1K, a, m., co przysięga, przy-

sięgacz, ber ©djttwrer/ 1. PRZYS1ĘŹNY, PRZYSIĘGŁY; Boh. priseżny ; Croat. priszêdni, priszesznik ; Ross. np»-1 CHJKHHKt, npncascHUH; przysiężnik, który przysiągł, jura-tus. Mącz., ein ©efdjtnorner. Przysiężnicy abo ławnicy są osoby na sądzie siedzące, którzy sentencyą wójtowi przez swoje porządne wota najdują. Sax. Porz. 45. Wójt przy-siężników ma o sentencyą pytać. Sax. Porz. 42. Depu-tacya ta ma zawierać radę miejską i przysieżniki. Vol. Leg. o, 40. — 2. PRZYSIĘŻNY, a, e; Slov. prjseżny, sprisahany; Croat. priszesni, priszêdni; Carn. perseshne ; Vind. saperfegen , perfeshezhen ; Ross. KMTBeHHMH ; Eccl. npHcararejtHUH; od przysięgi, do przysięgi należący, poprzysiężony ; ©ibe$ *, befcbnwren, nereibigt. Wiary przy-siężnćj mąż mi nie dochowywa. Otw. Ow. 294. K Lucy-perowi wierny dziś i ‘przysiężysty towarzysz przychodzi. Chodk. Kost. PRZYSIĘŻNICZY, a, e, do przysiężników należący, bie ©efebroonten belangenb, ©ef^mornen «. Dochody przysiężnicze. Sax. Porz. 47. Przysiężnik młodszy jest podkomorzym spraw przysiężniczych. Szczerb. Sax. 205. ‘Szołtys bierze ośm szelągów winy z nalazku przysiężni-

PRZYSIEW, u, m., PRZYSIEWEK, wku, m., dem., dosie-wanie. Cn. Th., bie 3ufaat. Przysiewek parobków jęczmienia , owsa, na gospodarskim gruncie, w mycie czyli w zasługach rocznych. X. Kam. Niewolnikom waszym wolno mieć przysiewki, i przychówki, a nam nic już mieć nie pozwalacie, przez cobyśmy się od żebraków różnili. Siru.

Qu. 25. — Przysiewek, wka, m , de pellice natus.

Zebr. Ow. 91. eilt $eb3fofm. PRZYSIEWACZ, a, m., który przysiewa, ber #tltjufaer, 9M>enl;tnfrter. Szatan nazwanjest nie rozsiewaczem, jako pan Krystus, ale przysiewaczem.

Żarn. Post. a 5. PRZYS1EWAĆ, ob. Przysiać.

PRZYSIEŚĆ, przysiadł, /. przysiędzie, przysiadę med.jedntl.,

Przysiadać niedok.-, Ross. npiictcTb, nptc^aTL ; — §. a) neutr. przysiadać, usiadać trochę, przychylać się na dół; ftcb nteber Jauern, iiteber bilden, fid) niebrig bin fejsen, fißen bleiben. (Eccl. nfuiCT.AHTii, npnc4>>K4y czatować na kogo).

Klio choćby w górę z innemi rada bystrym się unieść polotem, ćoraz się styrknie, coraz przysiada, zaledwie dąży z kłopotem. Zab. 43, 10. Kniaź. Niziuteńko przy- czego. ib. 480.

siada. Teat. 44, 90. Garncarz jak poderżnął naczynie PRZYSILIC cz. dok., g. 4) sił przymnożyć ; Vind. perfiliti „ sznurkiem, zaraz zdjął z kręgu i postawił: które ani przy- perfiluvati; Croat. prisziliti, priszilyńjem, bie Kräfte ner* siadło, ani się nie zgięło nigdzie. Torz. Śkl 66. nie    mehren, »erjWrfen. Przysilony od broni ciężki raz słonio-

zmniejszyło się*, e8 fanf md)t jUfatńmen. — g. Przysieść    wi w głowę odwrócił. Faliss. FI. 40. — g. 2) Przysilić,

fałdów na czym, ustawicznie nad czvm siedzieć i praco-    ob. Przymusić.

wać; ftd) galten jtjjen, nnablafftg ft^en*nnb arbeiten. (Ross. PRZYSIODŁAC cz. dok., Przysiodływać niedok., okulbaczyć, vulg. npucfecTb pilność ciągła; Ross. npuc^JHBOCTb,    fatteln. Przysiodłanie dwojakie byw:a, jedno bardelą, dru-

upnc4>4HOCTb pilność ; Eccl. npHCtAMiiiirb, npncT,^hin>, upił-    gie siodłem. Hipp. 39.— g. Transi, fig. Przyjarzmić, be*

c1i4HTe4bHbiH assiduus ; npiic^aTeabCTBO, npiuibn^eHie H4ii    jo^en, unterjoeben. Dniestr misternemi przysiodłany mo-

e4HH0MHC,iie jednomyślność, przypadanie na jedno). Dzie-    stami. Psalmod. 43. Turcy po dziś dzień nie mogą Al-

ło takie wyciągałoby nie podjazdowej, ale przysiedziałćj    banów przysiodłać. hiok. Turk. 29. bilip przysiodłał całą

pracy. CzarC Myśl. 469. — Aliter: Fałdów'drugiemu    Grecyą. Nag. Fil. 468. Lub. Roz. 446. Przecie choć in-

przysieść, active, do ciasnoty go wpędzić; einen in bie    nych miecz mój przysiodływa, Ani w ^tryumfie, ani szli

©nge treiben, il)n brdngen. Tacy nieprzyjacielowi fałdów    w okowie. Chrośc. Luk. 454. Kchow. o45. Min. Ryt. 4,

nie przysieda. Czach. Tr. G 2. Królowie Perscy Baby-    468.

nam

lończykom przysiedli fałdów. Pclv. Pol. 314. Moskwicin PRZYSIÓŁEK, łku, tu. \ Ross. npHCCJOK'L, wioska niniejsza fałdów przysiadł. Star. Ref. 12. Turek chrześcianom do większej wsi przyczepiona, folwark, eilt Heine« ®orf za tego cesarza przysiadł bardzo fałdów. Biel. o 14. Opie- $n einem großem gehörig.

rajże się dobrze, inaczej, jak nas staruszek przysiadzie, PRZYSIONEK, nku, wt., ein fleiner SSorfaal, ober ©eitenfaol, już mu sie ciężko będzie wywinąć. Teat. 16, 11. jak za-    Sorab. 4. pżitwark, pżedkheża ; Eccl. nf>mi(tari, nanep-b,

cznie nacierać, tnenn er brhtgenb merben rnirb.— g. b) Acti-    iipn4'b^,&; (npHC^HhHb, noKpHTbiK, KOiopuS etnb, t. j.

ve: Przysiadać co, usiadać na czym; ftd) auf etwa« Çinouf    TtHb H8B04HTb cienisty, ob. Sien, cień). Co się dziś na-

feken im ©iken etrna« bebecfeit, (etmaö    beftßen).    Baczny,    żywa przedpokój, przedtym się    nazywał przysionek. Jei.

co dobrze, to na wierzch    wykłada, A    co nie    gmyśli to    Wyr. Pierwszy przysionek obity    był cudnym złotogłowem

pilnie przysiada J Kchan    Fr. 21. Przysiadać komu su-    i axamitem. Warg. Wal. 305.    U Rzymian największym

knia czaDke ksieei Cn    Th. — Fia.    Głowę    Sycylijską    domów szlachetnych zaszczytem    były stare ojców obrazy^

Etna’przysiadła śpiczata. Otw. Ow. 4 96. - Recipr. Przy-    a wystawiali umyślnie dlatego wspaniałe przysionki Kras.

siadać sie do kogo, usiadać blizko niego; Ross. no₄-    Pod. 4, 253. Uczynił tez Sa omon przysionek stołeczny

ctcib, W neben “einen nteber IafTen,.fW su t$» bin feßen.    w którym stolica sądowa. W 3 Reg. 7 7. Bibl Gd.

Przysiadź sie do mnie. TY. - Fig. Niech się przysiędzie    Stał w przysiooku albo przytworze cerkiewnym. Pim,

do kogo gniew brzydki.... Wad. Dan. 91. (niech go    41 Preddwene albo przysionek. ib. 317.

opanuje). Każdy taki sromotne karanie odniesie, który PRZYSKAKUJĘ, ob. Przyskoczyć.

PRZYSKARŻAĆ kogo * oskarżać go, etlteit anflagen. Starosta ‘PRZYSKRZYĆ cz. dok., (cf. przyskorka, przekora), przy-Wrocławski miał złą wolą na Sieciecha oto, iż go przy- skwierać komu, einem jufe^ett, ijm fe^r antmben. Czy to skarżał rad do pana. Biel. 67.    tylko niewola, gdy kijem, nahajką Kogo przyskrzą, aby

PRZYSKLEPIĆ, f. przysklepi cz. dok., zasklepieniem przy-    co czynił, kiedy nie chce? Opal. Sat. 8. PRZYSKRZY-

kryć; Rag. priklopitti, priklapati, bemblben, bebecfen, übet*    NAĆ, f. przyskrzynie cz. jedntl., Przyskrzyć contracta,

jieljen. — Transi. Już cokolwiek przysklepiona blizna.    Boh. priskripnauti ; Vind. vfhkerniti, perlhkerniti, noter-

Treb. S. M. 132.    safhkerniti; (Carn. shkćrniti crepare); Ross. npmneJiKHyTb,

upmueÆKHBaTL, npmueMJHBaTŁ, ymeaiHTŁ, ymeMMTi,, yme-MJHBaib, npnxjonnyTb, npimonHBaio, OTxionHyn,; uskrzy-i przychciwie skrzętny, Mówmy, że jest oszczędny i jutra nać, uszczknąć, etnflemmen. Przyskrzynął odźwierny palec

jednemu książęciu, o co go ścięto. Biel. 429. Nie bardzo radzę do domu naszego zaglądać; bo upewniam, qu., przyskakuje pr. ; Boh. pfjskociti, priskakowati ; So-    drzwiami nos przyskrzynię.    Teat.    3, 30; Boh. Prov. Mezy

rab. 1. pżiszkocżżu; Vind. perskozhiti; Rag. priskocitti ;    odfwj a dwefe prstu ne    wstrćiti, aby se ne pśkrinul.

Croat. priszkakujem, priszkochilszem ; Ross.. upncKOKnyrb, Przyskrzynienie Slav. prishchurenje. — Fig. Myśmy ja-npHCKOUHTb, npucKaKaTb, npiiCKaKHBaTL, npHnpurHyrs,    rzmu przywykać musieli,    Aby    przy tymże jarzmie szyje

npnnpbiraTb, npnnpbirnBaTb, Bcnpumyib, BcnpunmaTb,    przyskrzynęli. Błaz. Tłum.    A 4    b. przysiodlać, przyjarz-

noAnpbirHyrb ; skokiem przypaść, fyerju fpringen. Przy-    mić, unterjochen.

skoczywszy do niego, za łeb go uchwycił. Tr. Przyska- PRZYSKWARA , y, i., PRZYSKWARKA, i, i., zdrobn., kując, skacząc, poskakując, assultim. Cn. Th. tm ©prnn* skwar nieco dokuczający, etrocrô brütfenbe $ij$e. Nie dbał ge. — Recipr. Harcować będziemy tylko z dala, a bliżej się nie przyskoczymy? Bardz. Luk. 48. nie przybliżymy się. PRZYSKOK, u, m., przyskoczenie; Sorab. 1. pżi-skok; Vind. perskok, perskozhenje ; Ross. HacKOK’b, ba$

^cr&eęfyringen. W rączym przyskoku. Nar. Tac. 3, 90.

Szermierze z przyskoki dziwnemi bardzo na się nacierali.

A. Kchan. 129. Kiryśnicy, jak mur jaki w porządnych stojąc szeregach, po kilkokrotnych przyskokach przełamać się nie dawali. Nar. Hst. 5, 170. Przyskokiem, przy-skocząc Sorab. 1. pżiskocźne, naskocżne assultim.

PRZYSKORKA, i, i. ; Ross. npHCKopoóie; przykrość, ciężkość, .umartwienie, (cf. przekora); 33efchmerltchfett, SBtber* roartigfeit, Sßibrigfeit. Ojcu i matce przyskorki czynili. 1 Leop. Ezech. 22, 7. (znieważają. Bibl. Gd ). Strawili wszystkę noc, nie tak na spaniu, jako na wymysłach

PRZYSKAPY, PRZYSKĘPSZY, a, e, PRZYSKAPO , PRZY-SKĘPIEJ" adverb., etnxrê înaicfertg. Gdy kto przyskąpo żyje

pamiętny. Hor. Sat. 35.

PRZYSKOCZYĆ//¹, przyskoczy med. dok., Przyskakiwać fre

on na słoneczne w południe przyskwarki, Go im śniade obnażnym przypalały karki. Przyb. Ab. 135. — *§. Do pychy i chluby przyrodzenie jest nachylone ; tu się wada i 'przyskwara przyrodzona pokazuje. Eraz. Ob. hiij. przywara. PRZYSKWARNY, a, e, — ie adverb., dokuczający, brücfenb heifk Ghoć goły i przyskwarnym upałom dostoi. Przyb. Mili. 16. PRŻYSKW1ERAĆ komu cz. nie-dok., przypiekać komu o co, dokuczać, nalegać, nacierać na kogo; einem jnfeljen, ihm marm machen ; Ross. npn-CTpynHTb, npucTpyHbiBaTb. Z lekka mu ubóstwo przy-skwierać poczęło. Birk. Dom. 54. Zwierzę upatrzone oso-czywszy myśliwiec, »coraz podjazdami przyskwiera mu, aż go ku wnikom nie poprze. Tward. W. D. 72. Przymuszony, gdy bieda przyskwiera. Bardz. Trag. 91. Wnet-że *przyskwrę, że wyzna, cogam. Zebr. Ow. 72. rozmaitych przyskorek, któreby mieli nędznym żydom    PRZYSŁABSZY,    a,    e, subdebilis. Cn, Th., ein mcittg fdjmaclb

wyrządzać. 1 Leop. 3 Mach. 5. Wielkie przyskorki i na-    1.    PRZYSŁAĆ,    f.    przyśle cz. dok., Przysyłać niedok.^ Boh.

jazdy czynili na lud Izraelski. 1 Leop. 1 Mach. 11, 41.    prisylam; Sorab. 2. pschiposzlasch ; Ross. npncMTb, npii-

Pospólstwo ulubionym swoim wymowcom dozwala przy-    CbwaTb; posłać komu, do kogo; tym fdjicfen, jufettben. Po-

skorki i krzywdy znacznym ludziom czynić. Pelr. Pol. 2,    wróciwszy do    siebie, zastaję przysłanego od zwierzchno-

57. Jedna strona na drugą nie będzie podżegać, i owszem    ści. Teat. 49.    b,    102. Przysłanie Ross. npucbUKa.

dać, albo też przyczyniać jeszcze posłania ; neben \)\K bet* ten, bte Settftreue neben etroaś |in machen, noch mehr baju betten.

PRZYŚLACHCIG, ob. Przyszlaehcić. PRZYSŁADZAĆ, ob.

Przysłodzić. PRZYSŁANIAĆ, ob. Przysłonić. PRZYŚLAPIC, f. przyślapi cz. dok., Przyślapać niedok., Przy-

ile będzie można tych przyskorek będzie broniła. Herb. 2. PRZYSŁAĆ, PRZYŚCIELAG, blizko czego posłanie pokła- , Stat. 739. Ci ludzie, na boga nic nie dbając, drugim wielkie przyskorki a mierziączki i krzywdy czynili. Glicz.

Wy ch. E 2. — Sroczki, borowe przyskorki; nemorum convicia, picae. Zebr.. Ow. 126.

PRZYSKROBAĆ cz. dok., nieco poskrobać, ein mentg befehd» ben; Sorab. 1. pżilodacż.

PRZYSKROMIĆ cz. dok., Przyskramiać niedok., skromniej-    ślapywać frequ., przyślapuje praes., przydeptać, nieber

szym uczynić, wstrzymywać swawolą; ent^altfamer machen,    treten. Główki porowe rozsiane i przytrząśnione ziemią,

Jltritef galten. Żołnierz duchownych majętności najeżdżał,    przyślapują nogami, nie bardzo gwałtownie. Cresc. 214.

od wszelakich niecnot nic się nie przyskramiając; a nullo PRZYŚLEP, caeculus. Macz., balb blttlb. PRZYŚLEPIĆ cz. sceltre sibi tempérantes. Krom. 738.    dok., nieco zaślepić, eilt menig blcnben; Vind. prellepiti.

PRZYSKRZELOWY, a, e, przy skrzelach znajdujący się, PRZYSŁODZ, subdulcis. Macz., PRZYSŁODSZY, a, e, Cn. ait ben Niemen beftnbltcb. Płetwy od miejsca, gdzie są na    Th. ; Croat. priszlàdek, etmaê fü$, fnßltch. PRZYSŁOD, u,

kadłubie rybim osadzone, zowią się grzbietowa, przy-    m., mała słodycz, bic ©üßlicbfeit. Świeże wody, Któremi

skrzelowa, pectoralis, Zool. 173.    roztwarzano wino z ambrozyi mnożyły przysłody. Przyb.

gelobung, baê 3nfagen. Dla przyrzeczenia i przyślubku, sponsio. Krom. 709. PRZYŚLUBIĆ komu co cz. dok. ;

Luz. 292. PRZYSŁODZIC cz. dok., Przysładzać niedok., przycukrować, słodyczą przyprawić, pr. et transi. ; oerfü* fielt, füjkr machen. Condulco, przysładzam, czynię słodko. Mącz. Matka nim poda dziecięciu lekarstwo, wprzód go przysłodzi, albo ‘caczko pokaże. Pot. Arg. 225. Dla przy-słodzonego piołunu świata tego mam niebieski nektar porzucić. Pot. Arg. 790. Pod panowaniem obcych, jak w przysłodzonym wędzidle, w nieznacznej zostawała niewoli Psalmod. 26. Past. Fid. 140.

Boh. prjslibiti, prislibowati ; Sorab. 1. pżiszlubu, pżilu-bam ; przyrzec , przyobiecać ; jufagett, «errett. W obietnicach twych jest przyślubienie, grzechów nam odpuszczenia. Kanc. Gd. 234, Z choremi, którym pewna nadzieja żywota może być przyślubiona, ostrożnie się miej, aby w większe niebezpieczeństwo nie byli wepchnieni Cziach. 4, i.

PRZYSŁONIĆ, f. przysłoni cz. dok., Przysłaniać niedok. ; PRZYSŁUCHAĆ się recipr. niedok., Przysłuchywać się cont. ;

Ross. ńpHCioiiHTb, npHCJiaHMBaTb ; trochę zasłonić, zasło-    przysłuchuje się pr. ; Rag. prisluhîvati ; Ross. npiicay-

ną przykryć; ein Itfeittg öerbctfeit, oerfdjle^ent. (Bosn. pri-    rnaTŁ, BCjymaTŁCH, BCjyiiMBaTLca; Eccl. npHcayiiMBaio ;

sloniti, nasloniti adrnovere, prislanitise niti\ Dal. priszlo-    §. 1) baczne ucho na co obracać, słuchaniem się ba-

niti « nachylić). Bóg tam widzialnie swe blaski mgłą przy-    wić; andren, pfióren. Przysłuchasz się, i nauczysz; nie

słaniał miłą. Przyb. Ab. 60. Pościelną skórą przysłonił    zrażaj się w początkach trudnością. Teat. 19. c, 43.

swej twarzy, ib. 104. Rozczochrały sploty swych warko-    Wchodzi i przysłuchuje się. Teat. 28, 70. et 22. c, .72.

czy, I wszystkie sobie niemi przysłoniły oczy. ib. 203.    Trafia się czasem, że ten, który się sprawy przysłuchy-

Przyb. Luz. 45. Kto małym a przysłonionym wzrokiem    wa, lepiej ją będzie rozumiał, mżli ów, co ją sądzi,

chce słońce widzieć, niejako w nie wejrzeć może; ale    Szczerb. Sax. 207.— §.2) 'Przysłuchać neutr., ob. Przy-

kto wszystkim wzrokiem^ śmiele na nie patrzeć usiłuje,    słuszeć.

zaślepionym być musi. Żarn, Post. 2, 268.    PRZYSŁUGA, i, z.; Carn. postręshba ; Vind. flushbeskas-

PRZYSŁOŃSZY, a, e, subsalsus. Mącz., ein wenig fällig. nost ; Ross. npucjyra, yiwteme, 040J5Keme, 4py®e-Przysłońszym, nasłoniał nieco. Cn. Th. 453.    Hie ; (iłowym pochlebstwo); wdzięczna usługa komu,

na

PRZYSŁÓWEK, wka, m., adverbium, cześć mowy położo- ein gefälliger Sieiift, eine ©efäHigfeit, ein 2)ienft auê ©efäb przy słowie, żeby mu dopomodz do wyrażenia oko-    ligfeit emtefen.    Jeśli w tym mojej potrzebujesz przysługi,

liczności jakiej. Kpcz. Gr. 1, p. 59. Tr. ; przysłowie. Cn.    Tr. Wzajemna    przysługa, odwzajemnienie Ross. OTcay-

Th. Klecz. Zdań. 69; dosłowie. Włod., baê Mennwrt ; ra. — §. Aliter: Na wojnie sławy dobrej nabywał i przy-Boh. prislowce; Slov. prlslowko, prislowcej Vind. srav-    sługi u króla swojego. Star. Ryc. 11. zasługi, względy

nubefed ; Carn. sravnbeseda, polegbesęda ; Slav. priri-    zasłużone; emwktte 3?erbtenfłe., Beriten. Dzieło to moje

esak; Rag. uzrjec; Hoss/Haptnie. PRZYSŁOWIE, ia, n. ;    będzie darmo    wydrukowane, i przysługę jaką od drukarni

Boh. pfjslowj; Slov. obecne prislowi, porekadlo; Sorab.    dostanę. Mon.    67,632. honorarium, nagroda. PRZYSŁU-

1. pżiszwowo; Carn. pregovor; Vind. pripovest, (cf.    GUJĘ się, ob.    Przysłużyć się.— 'PRZYSŁUSZEĆ, przysłu-

przypowieść); Rag. priciza, pricja, prorijeje; Dal. pri- szał, f. przysłuszy, przysłuszeje neutr. doky ‘Przysłuszać tacs;    Ross. npncjOBie, npncJOBima, npiima,    nocJOBHita;    niedok., Przysłuchać    contin. ; Boh. prjsluseti ; Noraö. 1.

Eccl,    nocjioßie, npnóacKa, rananie, rapinnc;    (npiiciOBie    pżiszwuscham ; Vind.    perfhlifhati, nafhluhati ; g. 1) przy-

zakończenie, zamkniecie); 8. 1) przypowieść, baê ©prify • należeć do czego, należeć do kogo; Wüljtn Ober WOJU mort.    Przysłowia bedac nauka doświadczenia,    zamykają w    *foen, einem gehren,    angeboren. Do zamku tego wszystkie

sobie    dobra myśl Ćdobre jej wyłożenie. Gol.    Wym. 194.    włości okoliczne przysłuchały i powinne posłuszeństwo

Przysłowia ‘mów potocznych Fredrą. Przysłowia    czyli zda-    czyniły i oddawały. Stryjk. o06. Od tego czasu Podole

nia fizyczne lub moralne każdemu narodowi    właściwe.    ku królestwu Polskiemu przysłuszeje. Biel Sw. 2o6 b.

Kpcz. Gr. 1, p. 195. Sama w przysłowiach mądrość się    W W. X. Litewskim i wszystkich ziemiach ku temu pan-

odzywa. Suszyć. Pieśń. 2, F. Teć rzeczy pod przysło-    stwu przysłuchających. Stat. Litr 1. {Slov. pnsłuchagicy

wiem powiedziano. 1 Leop. Galat, i, 24. (pod alegorya-    należący). Zgromadzę te co przysluszaja do zgromadze-

mi). W przysłowiach gadający; Ross. nptnooiinm, 'npit-    ma tego. liais, .les. 56, 8. Imiemo to prawem dziedzi-

TOlHSth alegoryczny, ob. Przytoczyć). — % 2 ) Przymó- cznym na cię przys uszy. fl z. er. o-,    . ar ro

wka, przycinek, uszczypek, przygana; Ross. npHÖaytKa, lewski według prawa na króla przyslusza. Ezop 67. N,c Stichele», Sabel. Po wyieździe Henryka obawiał    się Kam-    łon., do prawa Bo ta tylko przyslusza małżonków, spra-

kowski"przysłowia jakiego od ludzi (bez czego    me było),    vn. Pttpr. Pnyk. B ó. Opiekun ma się dowiadywać, je

że Sie to król w nim kochał, a on też w królu bardzo śh dochody z tych wa, sierotom będą przysłuszały , po-Biel ’652 PRZYSŁOWNY, PRZYSf,OWO\YY, a, e, §.    zyteczne? Groick. Obr. 16-, Wszystkie te obrządki, ze

a i od nr*zvsłowia Smidmiwt. fpridjloörtU* ; Boh. pij-    do starego zakonu przysłuchały, z mm swój koniec wzię-

:Ln^P Ä ipnöfcHctu« Przysłownie Idoerb.; Boh.    ły. W. Post. W. 245 Te rzeczy o obyczajów przy_słu-

ÄrtdÄW“«» ÄÄSysÄwTe:    Przysîuszaé' do czego, ku ' ozo"!“ służyć do czego, ku

.i-1— i-    ₌

PRZYŚLUBEK,ą'bkuTm.. obiecywanie pod ślubem, We Sin-    gnąc własnej chluby, możesz to wszystko powiedzieć, co -

Budn. Apopht. 33. Apetytu w wymyślnych przysmakach, a snu w drogich pościelach szukają. Mon. 64,371. Przysmak wyborny, głód i robota. Cn. Ad. 981. (głodny nie przebiera). Przemorzenie jest czysty przysmak do ‘jedła. Rej. Zw. 26 b. Najwdzięczniejszy przysmak żołądkowi, przegłodzenie. ib. 26. Rodzice aby dzieci swych dobrego nauczali, a przysmaków takich, aby im nie stroili. Glicz. Wych. F 5 b. Sama przysmaków do swych dodawała Potraw, to śmiechem, to mową łaskawą. P. Kchan. Jer. 269. Jegomość naszym rozmowom może dać do-

ku twojej czci przysłużą. Gorn. Dw. 26. — §. 2) lmper-    filozofa i przysmaki i prosty pokarm w jednćj wadze.

son. ‘Przysłusza, należy się, przyzwoita, trzeba; eê ge* prt ft#, gesternt ftdj; Boh. prisluśeti. Żyć tak przysłusza, jak ołice przyrodzenie. Zab. 9, 214. Iiyck. To czynić przysłusza , co pan rozkazał. Gil. Kat. 354. Palili ofiary powszednie, jako przysłuszało. Budn. 3 Ezdr. 5, 50. Dotrzymujemy cesarzowi tej uczciwości, którą jako wielko-władnemu monarsze dotrzymać przysłusza, par est. Krom.

171. Ktoby lekarsiwo brał inak, niżli ‘przysłusze, pewne skażenie zdrowiu przynosi. Eraz. Jęz. B 3. — Zachowamy jemu, tak jako na nas ‘przysłusze, chrześciańską powinność swoje. Rej. Post. P p. 1. jak na nas nalćży, jak    bry przysmak trefnośćią swoją. Gorn. Dw. 7. (przyprawę,

my powinni. PRŻYSŁUSZNY, a, e; Boh. prjsluśny ;    2Mr$e, fig). Zart zaprawą jest i przysmakiem posiedze-

nia. Kras. Pod. 2, 104. Nie te słowa mają być uważane, które rozlicznemi przysmaczki albo onemi krasomowno-ściami bywają zafarbowane ; ale one w których znać wierną szczerość. Rej. Zw. 84 b. Mają uszy swe przysmaki, Ma wzrok, ma i zmysł wszelaki. Groch. W. 354. (ła-kotki, lubieżności). — §. Person. Przysmaczek, spe-cyalik, rybka, ridendo, kochanek, aQerüebfteê ©djäjscfyen. Pójdź sam przysmaczku kochany. Teat. 53. b, 69. — §. Przysmak, przyłuda; 53orgef^tna(f, Socffpdfe. Przysmak abo powab do nauk. Tr. — §. To wino ma przysmak zły, kwaskowaty. Tr. 9?adjgef#ntatf.

Slov. prjsłuśny; należyty, przyzwoity; gehörig, flttftćmbtg, angcntejjett. Kto chce pszczoły z jednego miejsca przenieść na drugie, ma wiedzieć miejsca k temu przysłu-szne. Cresc. 595. (Boh. prisluśenstwj przynależytość'. —

PRZYSŁUŻNY, a, e, — ie adverb., przysługujący się, usłużny; bienftlidj, Dtcnftc erroeifcitb; Ross. npncjyatMBufi.

Dla ojczyzny przysłużna robota wiecznej chwały godna.

Jabł. Tel. 170. PRZYSŁUŻNOŚĆ, ob. Usłużność j Ross. npuciyjKMBOCTB, ©tenffttnfltgfett. (Ross. no^cjyjKjniBHM pochlebny; npHCjyjKHHKŁ pochlebca, f. npncjiy*HHita). PRZYSŁUŻYĆ się komu recipr. dok., Przysługiwać się cont., przysługuje się pr. ; Boh. prisluhowati, prislaużjm se ; ‘PRZYSMARGNĄĆ ncutr. jedntl., przygorzeć, przywrzeć, Ecel. npHCjyryio, npncjyjKHBaio ; Ross. 040JJKHTb,    040-    przydymieć; anbrenncn, anfodjien im ©tebett. Warząc    le-

JUKaTb ; (n04CjyjKHTbca, no4C.iy}KHBaTbca pochlebić);    ripn-    karstwo mieszaj ustawicznie, aby nie przygorzało a    nie

cjyjKHBaTbca; przysługę komu wyświadczyć?, einem    przysmargło. Sienn. 503. Przyprawienie jabłek cytryno-

fäßigfettcn Itnb ®tenfte envcifcn, einem momtt bienen. By- wych, jeśli nie porządnie warzą, łatwie przysmargnie. najmniej tnie pyszny, przysługuje się każdemu.    Teat.    ib. 535. Makowe główki warz w wodzie u czystego we-

48, 68. Żebym ci się panie mógł czym przysłużyć,    choć    gla, aby nie przysmargnęło. ib. 352.

karon przysmażony. Teat. 53. b. 69. Jeśli wątroba zbytnie gorąca jest, na ten czas krwi przysmaży i przypali. Sak. Probl. 204.

owocem z sadu mego. Teat. 30, 17. Źle się komu przy- PRZYSMAŻYĆ cz. dok., trochę smażąc przypiec, in ber służyć; male mereri de aliquo. Cn. Th. — *§. To jest Pfanne ein wenig pregellt, baden; Sorab. 1. pżiszrhalu. Ma-najwdzięczniejsza służba, chocia kto nie jest ustawicznie przy panu swoim, któremu przysługuje, jedno iż ustawicznie czyni wolą jego. Rej. Post. N 2. służy, usługuje, einem bienen. — Przysługujący się, Ecel. npuciyiKMeab PRZYŚM1ARDNĄĆ neutr. jedntl., Przyśmierdać niedok., etlM$ subministrator.    ranjig Ultb ftinfenb werben. Putesco, poczynam cuchnąć,

PRZYSMACZYĆ cz. dok., smaku przydać,    smaczniejszym    przyśmierdać. Mącz.    Rancida caro,    przyśmierdające mię-

uczynić, fcljmacftyafter machen. Czemuźby do żywota jabło- so. ib. Rancidulus, przyśmierdający, przytechły. ib. Przy-ni nie raczy Nie piąć, którą nam sam bóg na świecie śmiardły, subrancidus. Cn. Th.

przysmaczy! Pot. Pocz. 587. Ztąd nas ociec niebieski PRZYSMIECHNĄG się recipr. jedntl., nieco się uśmiechnąć w niebo wzywać raczy, Ale wprzód teraźniejszym tuła-    ku komu, einem Jltldcfyelrt; Sorab. 1. pżiszmewkam szo ;

ctwem przysmaczy. Pot. Pocz. 465. PRZYSMAK, u, m.,    Vind. perfmejatife, perfmehuvatife; Eccl. npHCMißaioCfl,

PRZYSMACZEK, czku, m., dem., do chleba co przydanego npiyciuaójmiocH, npiirayiOHBaiocH. dla smaku. Cn. Th., wa§ man beS beffent ©efdjmacfS me* PRZYŚMIERTNY, a, e, — ie adverb., przy umieraniu, przy gen $um Srote jubeipt, 3. 53. fiäfe,    Sutter; Bosn.    śmierci się    dziejący;    beçnt ©terben    fiel) ereignenb, £obe3*,

smok, obrok opsonium\ Croal. szmók , ( szmokojè-    ©tcrbenê «.    Jeszcze    o przyśmiertne prosił go pożegna-

decz opsophagus ). Przysmak mokry,    do omaczania    nie. Przyb.    Ab. 194.

ttientg fdpnujjtg madien; smołą posmarować, nieco zasma-rować, ein roenfg beptdjen, oerpidjen, «nptdjen; Vind. per-

686 PRZY SŁUSZNY -PRZYSMAK.

f”PRZYSMARGNAĆ-PRZYSMOLIĆ.

potraw, sok. Cn. Th., eilte ©auce, £unfe, 53ru^e; Boh. PRZYŚMIERZYĆ cz. dok., trochę uśmierzyć, przytłumić; ein ornacka, (cf. mączką); Morav. maćka; Vind. mozhika, wenig befdnfiigen, füllen, bdmpfen. Wiara mój domysł i fmok, namak, fok sa namakanje; Bosn. smocenje, osia- i troskę przyśmierzy. Przyb. Milt. 331. stięa. Przysmak pr. et tr., łakoci, speeyały, tarn, po- PRZYŚM1ESZNIE adverb., subridicule. Mącz. etwaS lä(fierli($. jędna; Vind. lisni drobizh, lladzhiza; Rag. slacizza, 8eę* PRZYSMOLIĆ cz. dok. Przysmalać niedok., przybrudzić, ein ferbiffen, gute Sijfen. Przysmaki jeść; Bosn. smocitti, jisti s’ smakom, (cf. smoktać). Bydło, które zdechnie, to u Tatarów przysmak prawie na wybór. Gwagn. 599. U fmoliti, perfmolen.

PRZYSMRODZIĆ cz. dok., przyśmiardłym uczynić, etföaS    prędko przyśpiał. Sk. Dz. 161. Wys. Aloj. 430.- Slov.

fitnfcitb machen, ftänferig Utacfyen, pr. et tr. Cuchnienie    prispëti ku pomocy. Zapobiegał, by im pomocy nie tak

mięsa, przysmrodzenie, caries carnis. Mącz. Nie byli    zaraz przyśpiać mogły. Warg. Cez. 143. Niech dowcip

od tego nasi, by jedno pokój ten niewolą abo daniną    jakie chce projekta roi, Jeśli im z nieba pomoc nie przy-

jaką nie był przysmrodzony. Dirk. Chodk. 15. przyplu-    śpieje, Wiatr te gruntowne imprezy rozwieje Min Rut

gawiony, przyhańbiony.    1 , 16. Rychlej mi przyśpij na pomoc boże'. Sk.‘ Kaz.

PRZYSMETNIEJSZY, a, e, subtristis. Mącz. cttpflö traurig,    406. Mam ja w dobroci boga niepłonną nadzieje, Źe

.    .    mi z swoją pomocą i łaską przyśpieje. Min. Ryt. 2,171.

sen

PRZEŚNIĆ się komu recipr.dok. ;    Ross.    npHCHHTLca;    przez    Lepiejby było, kiedy przyśpieje włos siwy, zapomnieć

nako-

się pokazać, dać się widzieć śpiącemu; einem im    przeszłćj rozkoszy. Gorn. Dw. 75. Przyśpiewała

Traume erfdjetnen, norfomnteit, einem träumen. Nie zaraz    nieć dawno zasłużona dla zdrajcy zguba. Nar. Hst. 3, 200

pieniądze liczyć, lubo się przyśni, żeś skarb znalazł.    Każ wino nosić, póki beczka leje, Póki wiek służy a

Fredr. Ad. 106. Słodki skutek wina! Często mi jaka    śmierć nie przyśpieje. J. Kchan. Dz. 242. Już był dwo-

przy-

piękna przyśni się dziewczyna. Zabi. Fir. 71. — •§. Nie    je księgi i trzecich połowicę odprawuł; alić śmierć

po-

P RZjYSMRODZIĆ - PRZYŚPIAĆ.

PRZYŚPIESZYĆ - TRZYSPIEWACZKA. 687

stare tu Miceny, nie przyśnione Troje, Ale słońce dzi-    śpiała‘i niedokończone zostały. Wys. Aloj. 207. Na

siejsze tchną wnętrzności moje.    Tward. Wl.    1.    marzone,    czątku lala, gdy już żniwa przyśpiewały, a już łatwe po-

urojone . zmyślone, geträumt.    żywienie było, do Litwy z wojskiem ciągnął. Stryjk.

PRZYSOB1C cz. dok, sobie przywłaszczyć, przyswoić; ftd)    456, gdy się przybliżały żniwa, |eran nähern ; (Rag. pri-

eigen macljen, ftd) suetgncn. Leszek był przyrodzonym na-    spjetti maluritatem habere ; prispiö, prispjella, prispiello

stępcą praw ojcowskich do monarchii; lecz wybór do    maturus; Ross. nepecntït, nepecnißaTb nadto doźrze-

nićj już sobie możniejsi w kraju przysobili. Nar. Hst.    wać, nepecnEmti zbyt doźrżały, prześpiały; nepecntiocTL

4. 101.    zbytnia doźrzałość, prześpiałość). PRZYŚPIESZYĆ cz. dok.,

PRZYSOCZYC cz. dok., (cf. osoczyć), przyścignąć, przydy-    Przyśpieszać co niedok.-, Boh. prispiśiti, prispjśyti; Slov,

bać; ertappen, erf>a|d;en. Jeśliby kogo na złodziejstwie    prispjwśm; Sorab. 1. pżekwatam, pschekwatam ; ' Vind.

nie pojmano, ale lice w domu znaleziono, abo śladem ■ pohitriti, pohitati ; Ross. óiaronocnimaTŁ, cnocirfeme-przysoczono, będzie sądzony jak złodziej. Stat. Lit. 415.    ctbobutl , ycKOpmb, ycuopaTb; Eccl. npucKopaio; przy-

PRZYSOLIĆ, f. przysoli cz. dok., Przysalać niedok. ; Ross.    kładać się do pośpiechu czego, żeby co przyśpiało, śpię—

npucOMTb ; Boh. prisoliti, prisolowati; solą przyprawić,    sznićj szło; ettnaS befityleuntgeit, befiirbent, betreiben. Przy-

rnit 6al} murjeu, faljen, pr. et tr. Gdyby kto chciał mię-    śpieszający, Ross. nocnbniMTe.ibHuM, (cf. et distng. Ross.

so słone wymoczyć , przysolże tylko owej wody, w któ-    upucHiiiiHHiCB pasztetnik). Przyśpieszenie ustawy rządu

rćj chcesz moczyć. Sak. Probl. 191. Niektórzy pieką    jedynym było śrzodkiem uskutecznienia jej. Ust. Konst. 1,

sobie śledzie niewymoczone, i jeszcze ich przysalają. Sak.    149. Nagłym przedsięwzięcia przyśpieszeniem przed sie-

Probl. 192. Woda trochę słona, chociaż przysolona,    wzięciu samemu szkodzićby można. Zab. 14, 193. (Sorab.

wielką czyn; pomoc drzewu palmowemu. Cr esc. 442.    1. Pokwatay, ale se ne pschekwatay, festina lente). Atak

Atyckim żartem satyry przysolił. Hor. Sat. 140. Żart    fortecy przyśpieszony, w którym opuszcza się mniej wie-

przysolony dowcipem. Leszcz. Class. 45. Podobno kto    cćj działań używanych w regularnym ataku. Jak. Art. 2,

mu tego dobrze nie przysoli. Simon. Siei. 101. (nie na-    361. Przyśpieszony bieg, gdy ciało w równych czasach

grodzi mu tego). — §. Przysalać kogo do kogo *'odno-    coraz większe drogi przebiega. Sniad. Jeog. 11. Bieg

sić kogo, oskarżać; einen «ugekn, anflagett. Nas oskar-    jednostajnie przyśpieszony, aegnabiliter acceleratus. Hub.

żasz, do króla przysolisz. Wad.    Dan.    15.    Mech. 22. Siła przyśpieszająca, vis acceleratrix, nieu-

PRZYSPA, y, i., [Etym. sep’; siedzenie z darni abo z utłu-    stannie władnąca, czyli dąży do powiększenia, czyli do

czonej ziemi deskami podtrzymywanej 4]; miejsce przy-    zmniejszenia biegu. Śni ad. Jeog. 11. PRZYŚP1EWAĆ ,

sypane piaskiem, eine SlniD^e, ©anbtue^ie. Siadłszy ze    oft. Przyśpiać.

mną na przyspie z darnia pod morwami, zaczął nastę- PRZYŚPIEWYWAĆ ad. contin. et fregu., przyśpiewuje, pną powieść. Tom. Roi. 102.    ‘przyspiewawa pr., przypiewać, przyśpiewywać komu,

PRZYSPARZAĆ, ob. Przysporzyć.    śpiewać przy czym abo przy kim. Cn. Th., mtt’@efang Reglet*

PRZYŚPIAĆ, f. przyśpieje med. dok., Przyśpiewać niedok.;    ten, ittitftugen; Sorab. i. pżifpewam ; Garn. perpçvam ;

Boh. prispëti, pfispjwati ; Slov. prospët, prospegem ;    Rag. pripjetti, pripjevati; Ross. n04n,fcTb, no^nhßaTb.

Sorab. 1. pżikwatuyu (cf. chwatać, chwytać), pschekwa-    Wy, którzy przyspiewawacie przy arfie. 1 Leop. Am. 6,

tam, pżekwatam; Sorab. 2. pschechwatasch; Carn. per-    5. Apollo *gądł na lutni, a boginie wodne mu przy-

kadim, perhitęti ; Rag. prispjetti; Bosn. priśpiti, namir-    spiewawały. Biel. Hst. 23. Przyspiewanie Ross. npmrhBt.

ritise intervenire; Croat. napreduvati, (cf. na przód) ; Ross.    Pod obronę Wenery przyspiewował. Lib. Hor. 24. —

npucniîb, npHCirfcBaTb, npeycniTb, npeycntBarb; Eccl.    §. Przyspiewawam, w pośrzód śpiewam, jak w kome-

nptcnuTH,    npecntßaTb; śpiesznie przybyć, śpieszyć się    dyach bywa,    intercino. Mącz. bajtvtf^eu    fingen. ‘PRZY-

by stanąć;    fyerirei9 eilen, fyer$u eilen, eilenb |etbe^ feintneu.    SPIEWACZ,    a, m.; Slov. podspiwać,    dospëwaf; Eccl.

Przed sobą    czeladź posłała , sama potym przyśpiała. Birk.    no^nlmaTeab ,    cnoiomiit, (cf. ‘poję, ‘pieję). ‘PRZYSP1E-

Zyg. 49,    Na pomoc papieżowi z niemałym wojskiem    WACZKA, i,    z. praecantrix. Mącz.

PRZYSPOLIĆ cz. dok., do spółki lub spolności przypuścić , przybrać , tljeityaft machen. Ta ciżba ludzi gruba przy-spolona do praw ludzkich. N. Pam. 22, 119. Przyspo-lić się; Eccl. npiiOBh!|iiiTH ca,' npHuaCTHTBCfl, cf. przy-towarzyszyć.

zaljbeni. Przysposobienie za syna, Vind. pofinstvu ; Bosn. posignenje ; Ross. ycBmoBaeme ; Eccl. ycBiHeme, cbiho-nojtojKeme, CBiHOTBopeme, BCBinoBjeHie, npmtaTie bs cbi-na. Nie wzięliście ducha niewolstwa, ale wzięliście ducha przysposobienia , przez którego wołamy : abba , to jest ociec. Radź. Rom. 8, 15, ftnbltcfyer ©eift. Sutlj. PRZYSPOSOBICIEL, a, m., adoptator. Cn. Th., przysosa-biający kogo sobie, ber einen an $mbeêftatt annimt. Pzy-sobiciel syna, Rag. posinovitegl, posinitegl; Bosn. posi-gnitel; Croat. poszinitel; Ross. ycBiHOBHiejiB. PRZYSPO-SOBICIELKA, i, i., Croat. poszinttelicza. PRZYSPOSOBIE-NIEC, ńca, m., adoptions, PRZYSPOSOBNY syn, wzięty za syna. Mąci., ber Slboptirte, an ^inbeöftatt Slufgcnomme* ne; Boh. zwolenec, (cf. zwolennik); Slov. chowanec, f. chowanica, (cf. chowaniec); Carn. savêtnu dęte; Slav. posin, f. pokchi, (cf. córa) ; Croat. poszinek ; Bosn. pogsi-gnen, uzet za sina ; Ross. ycBiHOBÆGHHBiH. Bolesław Wstydliwy dla niepłodności swój wyznaczył następcą Leszka Czarnego; wybór ten podobał się radzie, dla cnot, które w młodym przysposobieńcu upatrywano. Nar. Hst. 5, 96.

PRZYSPORSZY, a, e, subgrandis. Cn. Th., ettttaS groß. PRZYSPORZYĆ cz. dok., Przysparzać niedok., przywiększać , przymnażać, przyczyniać; Slov. prisporugi ; Sorab. 1. pri— fporu, pżifporam , tżinu wacze, tżinu wecżsche; Ross. noAcnopHTb , n04cnapbiBaTb , npiicnopim. , npiicnapuBaTb, oergrbjkrn, »ermcbreit. Zawzdy ja ciebie nasycę, opatrzę, i wszystkiego dobrego tobie przysparzać będę. Rej. Post.

G g Z. Czas wszystkiego przysparza a przybawia, jedno trzeba przetrwania. Glicz. Wych. N 1 b. Nie tylko że mu państwa nie wziął, ale mu jeszcze przysporzył. Kosz. Lor. 125. b. Chcąc przysporzyć, umniejszył.

Cn. Ad. 55. (łakomy dwa razy płaci). Bóg mu tym więcej przysparzał wszystkiego. Prot. Jat. 16. Bóg mnie nie wysłuchawał, ale jeszcze we dwójnasób mojćj nędzy przysparzał. Baz. Hst. 136. (podwoił ją). Tedy Po-    „    t

Ci, co się raz przyssali do jego ucha, Tym tylko samym wierzy i tych samych słucha. Pot. Arg. 160. PRZYSTAĆ, przystał, f. przystanie med. dok., Przystawać contin., przystaje pr. ; Sorab. 1. pschistaju, pschistejem ; Vind. perstati ; Rag. pristatti ; Ross. npiiCTaTB, npncTa-BaTB. a*) przystać, ^przystanąć dokąd gdzie* przybyć, przybić do lądu, stanąć, przyjechać; attlanbett, anlangen, anfammett. Do portu przystanęli. Sekl. Marc. 6. Skoro łódka do brzegu przystała, wysiadł. Sk. Dz. 286. Katona, wiozącego z Cypru pieniądze, do brzegu Tybru przystanie, pamięci jest godne. Warg. Wal. 304. Transi, fig. Iż osłów tak nagle naleźć nie mogli, a czas i godzina przystawała, sami się zaprzągli i matkę zawieźli. Falib. G. przybliżała, przyśpiewała, nalegała; bte vücftc lier an, näherte fid). b) Przystać do kogo, (oppos. odstać od kogo), przystąpić do niego , przejść na jego stronę , z nim się złączyć ; jtt einem übertreten, ju il)m überfdjreiten, ftdj mit ifmt nerbinben. Boga odstąpiwszy, zdrajcą boga zostawszy, do czarta przystałem. Sk. Zyw. 1 , 120. Mieczysława syn własny zdradził; wziąwszy wszystkę wielką Polskę, która jeszcze przy ojcu stała, przystał do Kazimierza. Biel. 102. (przekinął się). Przystać do wojska, zaciągać sie, unter bie ©olbaten gelten, fi$ engagirett ; Eccl. bbohhhthc/i. Przystaję do jakiego pana służyć, robić * przyjmuję u kogo służbę. Cn. Th. itt ®ien(tc treten, (£>brb. etnfteljert). — Przystawać'na co, przyzwalać, Vind. perstajati, per-voluvati ; Rag. pristatti, (pristajnik consentons) \ Croat. prisztajam ; Ross. cOBhmaTB, coßkmaBaTB ; Eccl. CŁr^a-' cii tu , eor.vtiii.vni, betreten, cimthQtgen. Synu mój, nie przystawajże, jeśliby cię grzesznicy zwieść chcieli. Radź.

1.

lidorowi pogrzebu wznawiamy, I więcej na mogiłę zie- PRZYSROŻSZY, a, e, trochę srogi, cttt>rt3 ftreng, fiart. Zo-mi przysparzamy. A. Kchan. 62. Wiatr powstając, przy- stawszy królem, był przysroższym. Budn. Apopht. 98. sparza do żeglugi biegu. ib. 64. Apostołowie rzekli pa- PRZYSSAĆ się recipr. dok. ; Ress. npncocaTbCfl , npiicacŁi-nu: przyspórz nam wiary. 17, (not. «przyłóż»)- Praca BaTBCH ; przyczepić się, przypoić-się, przypić się do przysporzy i zdwoi mienie. Przyb. Milt. 266. Niewiasty czego; ftd) feft fangen, feft anltängen, attfaugen.— Transi. wesoło krzycząc śmiałości swoim dodawały, a nieprzyjaciołom strachu przysparzały. Slryjk. 313. Sk. Dz. 316.

Przysporzenie, Croat. naszpor, naszparanye; Ross 1104-cnopbe, npucnopbe. — Przysporzyć, item efficere, ui res aliqua diutius duret. Cn. Th. länger bauern machen.

PRZYSPOSOBIĆ, f. przysposobi cz. dok., Przysposabiać niedok., sposobić, przyrządzić, przygotować, przystosować, sposobnym do czego uczynić; juridjten, 3uftlt$en, gerieft JU etma3 machen. W szkole tej na sprawiedliwych sędziów i.wybornych rządców się przysposabiają. Mon. 65,

505. Przysposobić się w co, opatrzyć się; Boh. zaso-biti se, (cf. zasób). Bardziej lubię wrodzoną mowę, niż przysposobioną. Rog. Boś. 1. pr. (nabytą). Ale śmierzmy zapędy, niech w nas żółć nie puka, Najłacniej jest strofować, przysposabiać sztuka. Żab. 9, 115. Zabł. Sztuka wdzięków przysposobi i przydaje piękności. Teat. 53. c,

48. przyozdobi, przyochędoży. — Przysposabiać sobie kogo za własne dziecię » przywłaszczać , adoptować; ein* nen au ^inbeöftatt anneljmen, abopttren; ( Boh. zaljbiti;

Carn. savétim). Przysposobić za syna, Boh. za syna zwo-lit; Vind. pofinuvati ; Carn. posyneti, posynem ; Croat. poszinńjem ; Rag. posinovitti, posîniti; Bosn. posiniti ;

Ross. BCMHOBHTB , BCHHOBJIfłTb , yCUHOBHTB , yCHHOB4fITb;

Eccl. CHHOimaraio, cMiiOTBopio, bmLcto cwna npieioio.

Prov. 1, 10. Nie przystaj na zwodzenie niewiasty. 1 Leop. Prov. 5, 3. (nie słuchaj chytrości niewieściej. 3 Leop.)*

Przysposobić córkę, (Carn. pohzhyriti ; Vind. pofhzheru-vati). Kto sobie dzieci za własne przybiera, zowie się przysposabiającym ojcem albo przysposabiającą matką ; przybrane zaś przysposobionem dziecięciem. Gal. Cyw. i, 72. Warg. Wal. 312. Nar. Tac. 3, 22. Przysposabiający za syna, adoptujący, Boss. ycHH0B4CHHHH; Eccl. cbihooiuiojkhbim , chhotbophbih ~adoplivus\ CBiHonojiOHurfe adoptive. Przysposobienie za dziecię, adopeya Boh.

liż przystało na ciebie, czyiiż przynależało tobie podjąć się tego? Staś. Num. 1, 209. Po co to wam tę gazetę pisać, czy to przystoi na ludzi dobrze urodzonych? Gaz. Nar. 1, 16. Tak jak na cnotliwych przystoi Polaków. Vol. Leg. 6, 50. — Ellipt. Tobie pijaku, o tej porze powracać do domu? hultaić się noc całą? Teat. 10. b,

9. (czyż przystoi, godzi się, wypada?) — Przystoi co dla kogo, e« fd)tcft ftd) für tfm, pafft für tl)n, taugt für * fl)tt. Tu jasno widzieć się dało, jaki rząd przystawał dla Polski. Ust. Konst. 1, 202. Doświadcza broni na sobie, czy ciału przystoi? Dmoch. II. 2, 205. czy przyzwoita, pomierna. ‘PRZYSTAJNIA, i, z., [port, ber $afett 2], n. p. Przyciąga nieprzyjaciel, od‘przystajnie biją Trojanie, bronią brzegu. Zebr. Ow. 295; prohibent aditu, ob. Przystanie. PRZYSTAŁ0SC, ści, z., przystojność, przyzwoitość; Slav. pristalost, bte SBoljlanftänbtgfett. Tr., Carn. spo-dobnost. PRZYSTAŁY, a, e, przyzwoity angenteffen. Rzeczy zdrożne, i nieprzystałe dworzaninowi. Gorn. Dw. 14. Od owej haniebnej, i na rozumnego człowieka niepFze-stałej odludności , do społecznego życia skupieni. Mon„ 41, 34. PRZYSTANIE, ia, n., [PRZYSTAŃ, i, z., port, 2], miejsce przybijania; Boh. pristawadlo , pristaw; Slot. pfistaw' lodj ; (Vind. Jadjostaja; Croat. prisztoische ; Ross. npucTaHB, npucTaHHwe port ; Eccl. iipucTaHiiuuiŁiH portowy, 6e3npHCTaHiimHBiH bezportowy, bte ©d)tff«lanbe), ber Sanbnng«art, [bte ffîltcbe, ber $afen 2j. Wyspy obaczył, łudzi wyrozumiał, przystępy, porty, przystania ‘oględał. Warg. Cez. 85. Na targi, jarmarki, do różnych miast, miasteczek i do przystani, tak ładem jako i woda jadący.... y oj. Leg. 4, 137.

-— c) Przystaje co do ściany. Cn. Th. przylega, e« pafft genau an, liegt genau an. Gdzie drzwi do podwojów trochę nie przystawały, przez to nieprzystawanie wrzucił tam on papier. Gorn. Sen. 552. (przez tę szparę). Jak pas przystawa do bioder człowieczych , takem ja był ku sobie przyjął dom Izraelski. Radź. Jer. 13, 11. (pas przylega do bioder. Bibl. Gd.). — Simil. Uważ, jak glina la palce farbuje, i do nich przystaje. Torz. Skf. 77. (przylepa , aufleben). Ogień grubszy w gęściejsze powietrze się stroi, To w wodę , ziemia z wody obrzmiałej przystawa ; tellus glomerata cogitur unda. Zehr. Ow. 385. zsiada, fejjt ftcfy, fenft ftd). — Transi. Gdy srodze piekło słońce, pragnienie po niemałej drodze bogini '•'przystało; sitim collegit. Zebr. Ow. 147. (wznieciło się pragnienie).

— Math. Figury równe przystać mogą do siebie. Geom.

1, 152. Przystawanie convenientia i przypadanie figur jednych do drugich, pokazuje równość lub nierówność ich. Geom. 1, 14. Przystawanie zamyka w sobie i równość i podobieństwo. Dwie figury aby przystać do siebie mogły, trzeba żeby się w niczym nie różniły, ib.

1,    177. Równe oraz podobne figury przystać do siebie

muszą, t. j. położone jedna na drugiej zupełnie we wszystkich punktach zakrywać się. Lesk. 18. fte becfett ettt* attber, paffen auf ditanber. —■ Similit. fig-. Bez ciebie żadne rzeki , żadne gaje , Bez ciebie żadne miejsce k sercu nie przystaje. Simon. Siei. 17.    (nie przypada, nie

smakuje, nie podoba się, gefallt nicht).— Aliter: W tym mąż sędziwy, Któremu wielka pobożność przystała, Szedł przeciwko nim. P. Kchan. Jer. 363. (po którym wylana była, widoczna była pobożność, oott frommen Slnftanbe).

2.    PRZYSTAĆ, przystał, przystało, f. przystoi neutr. dok., PRZYSTĄPIĆ, f. przystąpi med. dok., Przystępować, przy-

Przystawać niedoli., przystoi co, komu abo na kogo »    stępuje contin. ; Boh. pfistaupiti, pristaupati, pristopo-

przyzwoito jest, wypada, dobrze przypada; ftd) gejtemen,    wati, predstaupiti ; Stov. pristupugi; Sorab. 1. pżistupuyu,

fd)tcfen, attftmiblg feipn, paffen; Sorab. 1. pżistoyu; Carn.    pschistupiu, pschistupim, pschistupam ; Vind. pcrstopit;

rajma se (cf. rymuje się), spodôbe meni se ; Vind. fe    Croat. prisztuplyujem ; Bosn. pristupiti ; Siat. pristupiti;

spodibiti, fe spodobiti, fe sraimati, dobru stoji, dostoji ;    Rag. pristupiti ; Ross. npiiCTynHTt, npHCTynaib; a) przystą-

Croat. przisztoisze, priztoisze, doztoisze; Bosn. pristoja-    pić, czyli przystąpić się fio czego, do kogo * przybliżyć

tise, bitti pristalo ; Rag. pristoise, pristojno je, pristo-    się krocząc; fmtJU treten, ÇtnjU fc&reiten, ftćft annćtyertL

jatise, podobittise komu; Ross. npHCTOHTb, npimuie-    Przystąpi do niego i ludzko go wita. P. Kchan. Orl. 1,

CTBOBam, .itnoTCTBOBaib, ^octohtł, na40ÓH0, .rfeno. To    80. Mości Panowie, przystępujcie. Tent. 20. b, 156.

czynić trzeba, co przystoi komu. Zab. 15, 574. Nie    Przystąpcie się bliżej ku mnie. Radź. Genes. 45, 4. Przy-

wszystkim wszystko przystoi. Zab. 12, 266. Ty zaś,    stąpiwszy się do niego, rzekł mu.... 1 Leop. Math.

cokolwiek zaczniesz dziecię moje, Płakać, śmiać - li    21, 28. Na to moje pytanie jedna z Muz wystąpi, I za-

się, przystoi-ć oboje. Groch. W. 352, (cf. do twarzy).    lawszy się łzami, do mnie się przystąpi. Jurow. Pog. A 2.

Każdemu to najwięcej przystoi, co jest za własnym je-    Powiadała, które członki jad zabierał; a gdy już do

go przyrodzeniem" Kosz." Cyc. 73.    Co komu przystoi,    wnętrza 'przystępowały (Partkip. * przystąpiwszy), szedł

niech się tym stroi. Cn. Ad. 105.    Źegl. Ad. 41. Nie    ku sercu, zawołała córek. Warg. Wal.    Al. Przystępują-

przystoi mu to, nie patrzy mu to z oczu. Cn. Th. 520.    cy. ‘przystąpiciel , {Croat. prisztupitel; Rag. pristupitegl,

Nie przystoi to na niego, dedecet. ib. {Slot. Sluśi ti, ga-    pristuupnik). Przystępuję do stołu bożego * komunikuję,

ko psu uśi ; bene libi quadrat ; tak sluśi, gako świni se-    Cn. Th., (Carn. obhajam , cf. obchodzić). My świeccy

dlo). Żarty tu wcale nie przystojo. Weg. Mann. 1,236,    ludzie, co jedno ledwie trzykroć do roku , drudzy ledwie

fie fdjttfeu ftd) lttd)t (ueljer. Nie dość    na tym, żeby nasze    raz, nie przystępujemy, ani za grzech    swój żałujemy,

mowy przystały na tych, z którymi    obcujemy; ale po-    Podw. Syon. M b.^ Przystępowanie do    stołu boskiego*

trzeba, żehv i na nas samych przystały. Zab. 14, 154.    komunia święta. Cn. Th., (Carn. obhajilu). Wieczerza

Nikomu bardziej łaskawość nie przystoi, jak królom.    pańską Polacy przystępowaniem zowiemy. Seid. 58. —

Pilch. Sen. łask. 13. Służyłem mu w chorobie, jak na    b) Acliv. Przystąpić co, nastąpić na co, przydeptać; auf

dobrego przystało przyjaciela. Boh. Kom. 5, 204. Czy- 'etwa« treten, etwa« Betreten. Przystąpiłeś mu suknią.

87

PRZYSTAĆ.

PRZYSTAJ NI Ar - PRZYSTĄPIĆ.    68$

Słownik Lindego wyd. 2. Tom IV.

szczególnie przystawiaczami zabaw dla ludu; byli raczej surowymi cenzorami rządu. Teat. 45. d, 5. PRZYSTAWNY, a, e, mogący być przystawiony, jufefsftav. — §•

— ‘§. Przystąpić, przybyć, przymnożyć się; ^iîtju font* men, ftć^ mehren, oerme^ren. By-ć sobie Łazarza kto mądry wystawił, takiemuby o łokieć rozumu przybyło, a na mądrości jego nie małoby przystąpiło. Gil. Post. 236 b.

PRZYSTARCZYĆ , /'. przystarczy cz. dok, Przystarczać niedok., opatrzyć kogo w’ co, nastarczyć mu , przystawić ; einen rnontlt oerforgen, tym etamS liefern, tyn womit oerfe* fien. Wszakże podług wieku dziecięcia przystarczacie mu karmi. Zab. 16, 169.

PRZYSTARZAŁY, a, e, '“PRZYSTARY, podstarzały, ćtWtty, fdjott ettoflë alt. Okręt był przystary, jako to jeszcze przed lat trzynastą budowany. Warg. Radź. 12. Baba już przystarzała. Krom. 263. Władysław sam kwitnącej młodości będąc, małżeństwem się przystarzałej Elżbiety brzydził. Krom. 549. Perukę na trochę przystarzała głowę włożył. Zab. 1, 135. Alb.

PRZYSTAW, a, m. ; {Boh. pristaw port); Ross. iipHCiaBi, HapHA’iHiCb; Eccl. napaAHHKT, ; człowiek przystawiony do kogo dla dozoru, dla straży, dla usługi; Rag. pristava,

> pristavnik famulus, pristâvnizza ancilla , pridstâvnik, prid— stav, nadstavgljenik , nadstoinik * przełożony ; {Rag. prid— stava* przełożeństwo , nadstaviti tkoga prueßcere, nastoj-nik, nâstojajaz assistons ; cf. Graec.    ) ; ber JU

etwa# ober $u jemanben ^Iitgeftellt tolrb, ber    3^

gefeilte, ber SUtffe&er, Begleiter, ©clelter, ©efaprte, ©cfell* fcf;after. Nad szyjami żydów w Egipcie przy robocie z biczmi przystawowie ustawicznie stali. Stryjk. praef. 1 Leop. Exod. 5, 6. Zakon jest jakoby przystaw, upominający nas ku powinności naszej, żebyśmy nadaremno łaski bożej nie brali. Żarn. Post.ß, 377. Jeśliby kiedy ogień święty za niedbałością przystawów zgasł, tacy gardłem karani bywali. Stryjk. 141. Pokojowi w sa-raju nie dbają na surowość swoich przystawów. Kłok. Turk. 45. Birk. Chmiel. C. Król jest stróżem i przy-stawem praw, iż broni praw i do skutku je przywodzi. Cost. Gor. 65, Petr. Pol. 325. Bóg nam dał za przystawy albo stróże anioły. VY. Post. Mn. 565. Boga prosimy, aby królowi raczył przydać za przystawa anioła swego. Weresz. Reg. 113. Moskwie król kazał wychodzić z zamku, dawszy im przystawy, aby ich nie szarpano. Gwagn. 169. (eskortę, gwardyą.). Bardzo poczciwą matrone od matki wzięła za przystawa. Pot. Syl.

9. (za ochmistrzynią). Syn za rozkazem ojcowskim był przystawem u jego gościa, przestrzegając na wszem wczasu jego. Papr. Ryc. 586. Bardzo był rad pan mój tym gościom, u których wszystkich jam był przystawem. Gorn. Dz. 60. Bononus u Aureliami ten urząd miał, iż posłów północnych częstował i przystawem ich bywał, aby one popoiwszy, mógł wszystkie sekreta z nich wy-ezerpnąć. Star. Ref. 66. Sk. Dz. 855. Każdemu urzędnikowi młodszy przystawek, t j. jego sługa własny, abo od pana mu powinien być dany. Haur. Ek. 2. — §. Aliter: Gałązki przywięzywane ku żerdziom albo przysta-wom niejakim. Cresc. 575. tyki, (Stdbel, SSBclltpfctylP. — Math. Linie odpowiadające zowiemy przystawami, appli-catas albo ordinatas. Hub. Mech. 53. Śniad. Alg. 2 , 4. PRZYSTAWA, y, z., §. a) przystawienie towarzyszów,

eskorta, gwardya ; bte SegleitMtg, bte fêêcorte. {Boh. pri-stawadlo , prjstaw; Ross. npHCTaHHme port, ob. Przystanie, przystań, (2. npHCTaHHme] ucieczka , uchrona) ; Carn. perstavk additamentum ; pristâva* folwark, majętność ; Vind. perstava , perstavek, perstauk * przydatek; pristava villa ; Bosn. pristava , priloga accessio, przyrost). Ja będę jeździ! otoczony liczną przystawą Kozaków i karabinierów. Nieme. Bill. Targ. 4.— §. b) Przystawa konopi powinna być poczytana za dobrą, kiedy w niej przez połowę znajdować się będzie samców i samic. Jak. Art. 3, 221. ? PRZYSTAWAĆ , ob. Przystać , przystanie ; et Przystać , przystoi. PRZYSTAWECZKA, ob. Przystawka. PRZYSTAWECZKI ziele, ob. Rzęsa wietrzna. PRZYSTAWIĆ, f. przystawi cz. dok, Przystawiać niedok. ; Boh. pristawiti, pristawo-w-ati, (pristawiti, pristanu przybić do lądu, pristawêti przybudować); Sorab. 1. pschistawiam, pżipowoźam , (cf. przywieźć); Vind. perstaviti, perstaulati, sravenstaviti, zhriespoflati, prepoflati, prerozhiti, priedperpelati, do-perpelati, dosrozhiti, perpraviti, perpraulati, perskerbi-ti, napofhilali ; Carn. sravnperstavem ; Croat. prisztâ-vlyam, priszerblyujem ; Dal. prisslaviti ; Rag. et Bosn. pristaviti ; Ross. npucraBHTŁ , npHdaBJiHTŁ, npHAfeaaTfc, npH/fkibiBaTb ; do czego postawić, blizko czego położyć; fyinftcllen, tyinfcfcen juetttmä, aitfe^en, bepfejsen. Stół, który stał na stronie, do nich przystawiała. Otw. Ow. 552. Przystawiam drabinę do muru. Cn. Th. Przystaw wody do ognia, zgotuj co dla gości. Staś. Nim. 2, 91. Przystaw do ognia w garku, niech zawrre, potym odstaw i odstudź. Hor. Sat. 220. Chłopów nie ma nigdzie urzędnik bez przystawania słać, a przystawa doświadczyć każdego, aby w nim nie wątpić. Haur. Ek. 11. bez dodanego dozorcy, bez dodanych ludzi, ofmc 3)cglethuig. — Przystawić ciało umarłego, eilte 8ctd)e ktyfcjjctt. Tr. — §. Mathem. Przystawiona linia, przystawka, tangens. Solsk. Geom. 13. przystawka, styczna linia, bte tangente. — §. Ow, który przegrał, przystawia. Dar. Lot. G. dostawia pieniędzy, jitfcjjeit, Im ftYirteitfptelc. PRZYSTAWKA, i, z., PRZYSTAWECZKA, i, i., dem.; Ross. npnciaBKa, no-CTaBKa, npiiA’bJiKa; §. a) przystawienie, dostawienie; bct$ 3ltfcfiett, ^titjitfefseit. — §. b) Przystawka, półmisek, misa śrzednia , salaterka, ein £uitffcfyüj[eld)ctî. Dają się na przystawkę potrawy rozmaite; i takowe przystawki stawiają się pomiędzy półmiski, na pierwsze lub drugie danie. Wiel. Kuch. 424. Podlewę do indyka dają na przystawkę osobną, ib. 422. Ze śkła przystawki do stołów bywają osobliwie w kolorach. Torz. śkl. 2G9. .Gdy przyszło do podziału mleka , każdy z chłopiąt w przystawkę brał, co mu na porcyą naznaczono. Kras. Pod. 1, 130. PRZY-STAWIACZ, PRZYSTAWICIEL, a, m., który co przystawia; (Bog. pristavitegl, f. pristavitegliza ; {Carn. pri-stavshek villicus); Vind. spremnik, povodnik, (pristaunik villicus, f. pristauniza) ; Ross. npnciaBHHKi dozorca ; Eccl. npHCTdRhłiiiKit, AOMOCTponrejH», enoHOMij, ynpaBineJib), ber ctuurô ÇerRe^ , anftetlt, anfefit. Grecy nie byh

PRZYSTAWO - PRZYSTĘP.

PRZYSTĘPCA - PRZYSTOJNOŚĆ. «91

stoi mi otworem, i tam mam wolny przystęp. Dambr. 445. O próżności! wynosić się z tego, że mamy wolny do panów przystęp. Mon. 68, 658. Najprędszy ma przystęp do bogów ubogi. Pot. Arg. 124. Do pana boga zawsze mi gotowy jest przystęp , i z nim sprawuję kiedy chcę. Sk. Żyw. 4, 64. Niejakiś filozof przystępu do króla szuka. Boh. Kom. 2, 470. Jeśli słowom moim przystęp być może do wiary twojej. Oliv. Ow. 626. Precz ztąd, ani przystępu, precz gminie światowy! Zab. 11, 413. — g. Przystęp i odstęp morski, wylew i odlew ; Sind. priedtezhenje ali narastenje, inu odtezhenje morja, 6bbe Ultb gluty. — §. Botan. Nieprzystep, ziele, formavi vocem Polonicom ab efjectu et analogia Graecae vocis, Aproxis. Cn. Th. 520. PRZYSTĘPCA, y, m., przystępujący do kogo lub do czego, ber ^mjutreter; (Vind. perstopnik, f. perstopniza). Łaskę bożą tak ściśle do używania upominków świętych przywięzują, że mniemają, aby każdy przystepca a użytejnik sakramentu miał brać zbawienie. Zygr. Gon. 218. komunikant, 'przyczastnik, Ross. npn-PRZYSTĘPNOSC, ści, i. ; Boh. prjstupnost ;

Przystawiony, fyinjugefe|t, Ijtnjttgefugt. Pełni zbożem przystawne stogi. Kanc. Gd. 218. Był do posłów przystawny jeden dworzanin. Dw. D. 1, (ob. Przystaw). (Boh. pri-stawny służebnik mercede conductus, najęty; Vind. per-stavliva befeda ; Carn. perstavna beseda adverbium , przysłówek). ‘PRZYSTAWO, a, n., PRZYSTAWSTWO, a, n., a) miejsce przystania, przybycia, stacya, stanowisko, osobliwie żołnierskie; bte (Station, ber ©tanbort, befonberê beâ SJîtlitârê, baö ©tanbquartier. (Vind. pristaunuia, pri-staunikuvanje * włodarstwo). Na stanowiska i 'przystawo naznaczone jeden towarzysz drugiego nie ma najeżdżać.

Vol. Leg. 2, 169 b. Żołnierze na potym w żadnych dobrach żadnych leż , przystawstw i stacyj mieć nie będą.

Vol. Leg. 2, 1229. Petr. Pol. 2, 163. Bolesław posiłki Ruskie i Węgierskie, po tym zwycięstwie na przystaw-stwa rozesłał; in hiberna distribué. Krom. 158. Zamek ten ozdobiwszy, a w nim wojsku przystawstwa rozdawszy, odjechał; exercitu in hiberna distributo. Krom. 102.

Służebne rycerstwo było rozłożone po wsiach na przystawstwa , jako jest obyczaj. Biel. Św. 290. Żadne sta-    qacniUKB.

nowiska, stacye, przystawstwa, leże, żołnierzowi nie mają    Vind. perstopnost; Ross. npHCTyimocTb, npucTymiHBOCib ;

być rozdawane. Vol. Leg. 4, 100. Na leżach towarzysz    łatwość przystępu do czego, lub do kogo, bte Bitgćtng'

nie ma sobie obierać przystawstwa, ale wedle rozdziału    Iłdjfdt. Przystępność, łaskawość, dobroć, są wrodzone-

rotrnistrzowskiego ; i to swowolnie nie brać z tego przy-    mi przymioty tego pana. Przestr. 257 ; Soiab. 1. lesznofcż,

stawstwa żywności. Vol. Leg. 2, 1697. Birk. Żamoj. 5.    ob. Obleśność. PRŻYS1ĘPNY, a, e, — ie adverb.; Boli.

Żołnierzom w Rusi ustawiono szacunek na jałowice, gęsi,    pristupnÿ; Rag. pristuupni ; Bosn. pristupan ; Ross. npw-

kury, siano, jako maia płacić, i przystawstwa rozdawać    CTynHHM, 40CTyimHM, (ob. Dostępny); Eccl. mecTBeiiHbiM ;

po wsiach kazano. Biel Św. 259, (cf. furaż), - b) Przy-    ^axo^MUn ; do którego łacno pragtąpij, 8U0«nflltty. Tr.

stawstwo, urząd przystawa, przystawionego‘nad czym,    PRZ\SfEPLJE, PRZYSTĘPOWANIE, ob. Przystąpić.

do kogo; bfl^ufftyeramt, bte ©telle etneS BugefeHtett, eh PJJj^TOI, °hż/rp'st™, ’    * n

ne3 ©cfellfôafterS. Kanc. Gd. 264. Cn. Th. — c) Collect. PRZYS10JN0SC, ści, z., PRZYSTOJENSTWO a, n    So-

Przystawstwo * przystawowie, przydani dozorcy, stróźe;    rab. 1. pzistoynofcz, pschistoinofc ; Rag. pnstojnost, pri-

Vind. spremnilhtvu, tovarfhtvu , povodstvu ,‘drufhtvu,    stojnos , pristojanstvo, pnstalos; Bosn. pnstallost, pri-

bte iugefeUteu Slufftyer, «Begleiter.    stojnost, l.pota (cf. łepskość) ; Croat. pnsztoynoszt Dal.

PRZYSTĘKAĆ med. dok. ; Sorab. 1.    pżistohnuyu; stękając    pnsztalnoszt; Und. nastoinost,    dostomost, nastojezhnost,

przycierpieć, eine Bettlang    feuftett,    flögen unb bfiflen.    Jak    spodobnost, zhednost, l.pota;    Carn. spodobnost; Ross.

ja sie niemam lękać, a jeśliże nie umrzeć, pewnie mi npncTOHiiocTL, óaaronpHCTOHHOCTB npiirosecTBGnpi-nr7vstPkać9 HrC Wiz 180    Mnie, npimeCTBO, npMHUHOCTb (ob. Lice, ob. Śliczny),

PRZYSTĘP, u, w.’; Boh. pristup ; Slov. prjstup; Sorab. 1.    óaaroatnOTa, ôiarcnnnie ; Eccl. cviHYHie [rythmus 2],

pżistup, dokhud, (cf. dochód); Sorab. 2. pschistup;    cirMCine, frECiiOia, no40Óaiomce (cf. podobać się), it-

r F 4»    ,    «■ J npL,nn na,fftn nerstonik iiotctbo , EMroKtnme, npnroHJCTBO ; przyzwoitość, bte Sin*

rerstop1enje“P’c"óa priatópi Rag. pristùp- fi»«, np»- ftäiiüflhlt, SSo^onftäublflleit. Pr/ystojnośd, którą Łacin-‘    1 j ’    ’ ¹    .    ¹ •    a„łrfłt hnS Óntrptrn nicv zowia decorum, wielkie ma zalecenie i w sprawach

ETce    boich. mu. mut. 6, 8 *. Przystojność powiLa byó

bet RutritLrt bet " Zutritt ’ Ó dromh i przystępie (lo    zachowana w uczynkach, mowach, postępkach zęby się

Szwabów ’e wywadowri    Warg.    Ł. 133 Miejsce    owo    wszystko zgadzało z «tekiem.    stanem, piet,. Zab 4,

ze wszystkich sfron rzćka    obeszła; jeden ma, i to    do-    133. Przystojno^ jest gdy to    czyn,my, co stę zgadza z

syć ciasny przy êp Warg. Cez. 163. Miejsce przystęp człowieczą zacnością. Kon. CyzthO. Spraw,edhwośc uczy J . bidMiy puvi,ię[). %    . ,,,    n, J    nas czvmć, co przystoi,    a od    tego lias    odwodzi, co

mające; Ra,o. BXOXT,, (et. «chód).    Place    »WW    prîeci„'ko y^tojeńslwu.    Garn.    Dw. 351.    et 2ÔO. Pię-

okiętom. hon. Lor.. 10»    ,    ■    > ^aj eïl!niejszy knoćć jest twari przyjemna, a która pragnie przystojno-

Małżeństwo nierządnej ządzy i    J .    ...    . J_ ^cj. a 'szkaradość zasic twarz mierziona, która chciwa

port a przystęp do którego się każdy garme,    bory do-    & , ^ nje 10:eństw‘₀.    Gorn.    Dw. 410.    Nieprzystoj-

cioną spuszczała, I po niej przystęp P. Kchan. Orl. 1, 129. Wszystkim przystępom czystości zabiega. Sk. Dz. 711. Przystęp do kogo, wolność do przystąpienia.,    JU jemanbctt. Dom jego

brze zyc chce'. Jicz. Wych. P ■    gan    d^vPa|'    ność; Ross..xy40Óa, (cf.    chudoba). Teraz    jak w pienią-

do nie- dzach ludzie smak poczuli, Cnota i ‘przystojeństwo do kąta sie tuli. </. Kchan. Dz. 36. Rzplta trwała być nie może, jeno gdzie cnoty i 'przystojeństwa ludzi się dzierżą. /<.

sobie liczbę miar zawartych w drugiej. Jak. Mat. 1, 111. porównywać, »ergießen, gegen einanber palten.

692 PRZYSTOJNY - PRZYSTOSOWAĆ.

PRZYSTRASZYĆ - PRZYSTRZELIĆ.

Kchan. Dz. 183. PRZYSTOJNY, a, e, PRZYSTOJNIE adverb.; Sorab. 1. pzistoyné , pschistoinÿ ; \ind. nastoin,

nastojezhen, dostoin, (cf. dostojny); Croat. prisztoyni ; ‘PRZYSTRASZYĆ cz. dok., strasząc przypędzić, perPe^ fcprec* Dal. prisztal; Bosn. pristojan, pristao, pristala, pristalo, fen; Ross. npHCTpamaTb. Przystraszony, Eccl. npirrpeiie-ugljudan ; Rag. pristào, pristala, pristalo, prîstojni, prij- tche; {Boh. prjstrach dyasek). (Ross. npHCTpacTHTbCH pa-stojan , pristojni, prilicni, podobni, (cf. podobny); Slav. syą mieć do czego), pristao, pristojan, prilicsan, pochudan ; Ross. npHCToft- PRZYSTROIĆ, /. przystroi cz. dok., Przystrajać niedok. ; Boh. hmh , ójaronpHCTOHHbiM , npiroKitt, uHimuâ , hhhho, 621a-    pristrogiti ; przyrządzić, przygotować ; (Ross. npHdpoiiTb,

roqHHHUM, npHJiHnHbiH, npHKJia4HbiH (cf. przykładny), npn-    npncipoHBaTb przybudować; Eccl. upncTpoHTeib przy-

MtpHbiH^ Eccl. it-sm (ob. Łepski, lepszy), ahnoiCTBeHHO,    budownik; Ross. upHCTpoîiKa przybudowanie; Eccl. npH-

noAOÖaromift (ob. Podobać się), noAOÓaieabiio, iiaAOÖHufi,    cTpoti, ycTpoenie, uuHHoe pasnoioaceHie, CTpoHTeibCTBO

(cf. nadobny); przyzwoity, gejłentenb, «nftdnbtg, mtym    przyrządzenie; Boh. prjstrog), anrtchten, jured)teln, anfd)tc«

ftänbtg. ?Najprzystojniejszy jest ubiór pacierze. Broch. W.    fen. Przystrajają uczty, pokarmy i napoje dawają‘wydwor-

414. Żyj jak przystojna; zbytku, skępstwa strzeż się    nc. Modrz. Baz. 214.    Przystroili kagańce. 1 Leop. Exod.

wszego. Bach. Ep. 42. (jak przystoi). Nieprzystojnie się 30. Skarbimierz począł powoli przystrajać do rebelii zie-sprawować Ross. óe3nmiCTB0BaTb. Mężowi przystojny, Eccl.    mię Krakowską. Nar.    Ust. 3, 202. Gdyż Krystus ucier-

MyjKeJitnuH, Graec. drdgonnsngg. — §. Gdy Turek na    piał za nas, iwy też    do tejże myśli przystrójcie się. Gil.

nas z wojski następuje, słuszna, abyśmy mu odpór przy-    Post. 183. — *§. Za    rzeczniczkę ją i przyczynicielkę do

stojny uczynili. Star. Woj. A. (należyty, gehöriger tSßiber*    pana przystroili. Żarn. Post. 3, 654. naprawili, wyprawi-

jlonb). — g. Bijąc się z przemocą, biorą przystojne ra-    li, podrządzili, fte [teilten fte baju an. Przyochędożyć, przy-

ny. Pot. Arg. 199. (uczciwe, ehrenvolle"SBunben). — §.    ozdabiać; pu|en, cutSpufcett, fchnuhfen, jtcren. Namiot we-

Przystojny    komu » przystosowany,    stosowny, przypadający,    żyra do    zbytku Bardziej przystrojon, niźli do pożytku,

angentejfen.    Słowa wielmożności ludu Rzymskiego i prze-    Śuszyc.    Pieśń. 3, J 4    b. Pulvinar, łóżko, które w ko-

szłym zwycięstwom nieprzystojnego, między niemi sły-    ściołach pogaństwo bogom swym zwykło przystrajać,

cbać nie było. Warg. Cez. 164. W białejgłowie ma być    Mącz. Podstrzygł ją w czernicę, i do monastera, przynoś pieszczonego, w miarę przystojnego żeńskiej niedu-    stro;wszy ją, wegnał. Stryjk. 352. Murawa w niezliczone

żości. Gorn. Dw. 228. Abo przywróćmy stare obyczaje.    przystrojona kwiaty. Staś. Num. 2, 85. — Transi. Po-

A tak tenże postępek prawny niech zostaje, Abo jeśli    słom wargi, nosy i uszy poobrzynać kazał, i odesłał ich

nam bardziej k myśli wiek dzisiejszy, Uczyńmyż już i sta-    tak przystrojonych do carza. Stryjk. 238. Spytek podda-

tut czasom przystojniejszy. Star. Vot. E 4 b. Bóg przy-    nych swoich orężnie przystroiwszy, do Korczynia wpada,

stojnie z rozmnażaniem lat rozmnażanie mądrości przyłą-    Erom. 547. uzbroiwszy. — §. Umyślnie czoło i twarze

czył. Biał. Pos'. 137. Czas temu przystojny przyszedł.    posępne do gniewu przystrajali. Nar. Tac. 2, 235. (stoße). Post.    H h h 4. (pora). —    §. Zwierzęta, które są    sowali,    bequemen nad)    elWfli). Choć on umie pokrywać,

przystojne    do pokarmu ludzkiego.    Pelr. Ek‘ 126. zdatne,    trudno    przecież serce    do czoła przystroić, Pot. Arg. 10.

tauglich jur Nahrung fur ben SDłenfchen.    . PRZYSTRYCHNAĆ cz. jedntl., przyrządzić, przystroić; $u<

PRZYSTÓŁ, u, m., n. p. Każdy opilec może gardzić śmiele    rechtmacheu, Juristen. Appingere, przymalować, przystry-

I u przystołu, nietylko w kościele. Zab. 9, 35. Zabi,    chnąć. Mącz. Dobry złotnik, rubin, który już dosyć był

not. «przystoi, słowiańskie słowo, znaczy spocłczyli men-    piękny, folgą, przystryehnieniem, szmelcem uczyni dobrze

sam ołtarza», ber 9lltartifcf;. (Boss. npecTOJTB tron, ‘stolec    cudniejszym. Gorn. Dw. 135.

królewski).    PRZYSTRZEDZ, przystrzegł, /. przystrzeże, przystrzegę cz.

‘PRZYSTOŁGAĆ się, ob. Przyczołgać się.    dok., Przystrzcgać niedok. ; Ross. npHCTepeuL, npiicrepe-

PRZYSTOSOWAĆ, f. przystosuje cz. dok., Przystosowywać    raib ; pilnie uważać, strzedz; genau beobachten, lmlteit-

czqstl. niedok., ‘przypodobywać do czego, przygadzać do    Przystrzcgać miary, powinności, rozkazania. Cn. Th. Mu-

czego, aplikować ; "nach CtmaćS bequemen, einrichteu, jufto*    sze ja przystrzegać stanu swego, jestem szlachcic. W.

Pen, anpajfen; Sorab. 1. pżiprahwnu; Ross. npniaAHTb,    Post. W. 2, 79. O każdym źle rozumie, a we wszys-

npiiaamnBaTb (cf. Łado, ładny, składny), upimopoBiub,    tkirn tylko rzeczy swych przystrzéga. Bej. Post. T 4. —

npHHopaBMBaTb, cuopoBiiTb, "cnopaBMBaTb, npHroAHTŁ,    §. Przystrzcgać kogo, postępków czyich, pilne oko nan

npHMbHMTb , npiiMtiiaTb, cooópa3HTb, cooópa30BaTb , co-    mieć. 7Y., 31(1)1 geben, ein ma^iameś 31uge haben. Rotmistrz

oópamaH); Eccl. KJrouHMCTByio, óaaroMKUMMCTByio, npn-    z żołnierzami, co pana wiszącego na krzyżu przystrzegał,

.wiaro; — pr. et transi. Testamentem potomka obowią-    przelękli się bardzo, gdy takie cuda widzieli. Żarn. Post.

zał, aby dopuścił sąsiadowi piętro do muru swmgo przy-    3, 794. PRZYSTRZEGACZ, a, m., który czego przystosować. Szczerb. Śax. 317. (przybudować). Niech się    strzegą, pilnuje, ber Beobachter; Eccl. npiiCMOTpirreib,

każdy pancerzem z dyamentu zbroi, Niech dobrze przy-    npuraaAaieab, Ha4r.ifl4aTe.ab, npn6eperaieab, Haó.noAHUKi,

stosuje hełm do skroni swojej. Przyb. Milt. 195. Co się    HaóafOAaiejib. Błogosławieństwo przystrzegaczom, i przemówiło o uszach, przystosuj oraz do oczu. Gorn. Dw.    klęctwo przestępcom przykazania bożego. 1 Leop. Bibl.

367. Przystosować dwie bryły do siebie, szukać wiele    Deuter. 11.

razy liczba pewnych miar zawartych w jednej, mieści w PRZYSTRZELIĆ się zaimk. dok., n. p. Nielza jedno do lego

SUSZKA, i, z , dcm., suchy szrocik mięsa z tłustego połcia wyrżnięty nieprzypiekany, surowy ; eilt tum ber ©pedfette aügefcßntttneö ntagereê Stüdcßen ftletfd), baß man roi) ißt.

celu każdy się przystrzelić musi. Rej. Post. a 5. Te sło-    auftrodnen, cm meittg trodrten, trocfcn machen. Żeby dziewki

wa do jednego textu się zupełnie przystrzelają. Farn. 89.    przez niedbalstwo i niecierpliwość pożytkowej nie przy-

PRZYSTRZYDZ, f. przystrzyże cz. dok., Przystrzegać nie-    suszyły krowy. Haur. Sk. 51. (baß bte 5ïül)e ntd)t ücrtroc*

dok., trochę ustrzydz, nożyczkami przyciąć; eilt wenig Be*    fnett, troćfen fielen). — §. Przysuszyć codo czego, przy-

fdfneiteln, mit ber ©djeere uerfcßnetben. Cn. Th., Sorab. 1.    schłym do czego uczynić, przykleić; ait etrcaê antracfnen,

pżitżiham ; Rag. et Bosn. pristricchi ; Croat. prisztrisûjem ;    anfleBen. Przysusze język twój do podniebienia twego.

Eccl. npHcrpHraio; Ross. KopHaTb, onopHaiŁ. Fig. Przy-    Radź. Ezech. 3, 26. Skóra mu pokurczona, do kości

strzygać czyli zmniejszyć, pożytków czyich. Budn. Cyc.    przysuszona. Ryb. Ps. 197.

81. PRZYSTRZYGACZ, a, m./ber Sefönetber; Eccl. npH- PRZYSUTY, ob. Przysuć. PRZYSUWAĆ, ob. Przysunąć. CTpH3aiejib.    PRZYSWAJAĆ, ob. Przyswoić.

PRZYSTUDZIĆ cz. dok.,, przystygłym co uczynić, ein wenig PRZYSWĘDEK, dku, m., Krom. 517. PRZYSWĘDL1NĄ, aBfüfylen. Tych wściekłych ogniów pożar się przystudzi.    y, i., przydymek, baS Ungebrannte, fRäudfrige. Ta potra-

Przyb. Milt. 42. PRZYSTUDZENICE plur., petocie, mo-    wa pachnie przyswędliną, adustio. Macz. PRZYSWEDZlC

rowki. Syr. 554. et Syr. Rej., bie fjfetetfdfen.    cz. dok., Przyswędzać niedok.; Vind. perlmoditi; Korab.

PRZYSUĆ cz. dok., przysypać, przytrzasnąć czym, BeftrCU*    1. pżiszmudżam ; przypalić, przydymić potrawę, anBren«

en. Rozstąpiła się ziemia, i pożarła Datana, i pokryła a    nen, raud;ertg machen eine @petfe. Cn. Th.

przysuła zebranie Abironowe. 1 Leop. Ps. 105, 17. Pia- PRZYŚWIADCZYĆ cz.dok., Przyświadczać niedok. ; Boh. pri— sku nie żałuj z litości Wziąć trochę, i nim przysuć bez    swedćowati ; Sorab. 2. pżiszwedzżu ; świadcząc przytwier-

pogrzcbu kości. Hor. 1, 128. Mm. Murów strzeż i zam-    dzić, mit Bezeugen, mit feinem Signifie Befrdfttgen, Beftätb

ku społem , By ich pożar fatalnym nie przysuł popiołem.    gen. Swetoniusz to przyświadcza. Nar. Tac. 2, 225. Znaj-

Min. Ryt. 2, 276. Skra, która się przysuta w Wulka-    dziemy doktora, który przyświadczy, że masz febrę. Teat.

nowym kominie chowała. Tward. WY. 126.    9, 62. Przyświadczenie Korab. 1. pżiszwedżżeno.

PRZYSUCH, PRZESUCH, u, m., PRZYSUCHA, y, i., PRZY- PRZYŚWIECIĆ cz. dok., Przyświecać niedok., świecić idącemu, robiącemu; Slov. prjswjtjm ; Sorab. 1. pżiszwe-tzam ; Vind. perfvietiti, einem Teildjten. Przyświeć mi świecą, pochodnią. Tr. Przyświecający; Ross. CBknumcL, (cf. świecznik). — Transi, fig. Ci mężowie światu przez filozofią i nauki przyświecali. Zab. 1, 29. Alb. fie IjaBen ber SBclt iwrgeleuctitet. Oddajmy cześć bogu, który dniu temu przyświeca. Teat. 50. b, 4. Jeśli potrz< bujesz jakiego przyświecenia abo wiadomości, czytuj przypiski. Pilch.

Zdrowie lekkiej wagi; po gorzałce jeść przesuchy, na węglu piec pępki, A słodek też z kapustą to gotowiec prędki, Więc wędzonka, więc pana też wędzą przesuchy. Rej. Wiz. 62. Pasterze przysuszek jelenich i ochotnej soli dawszy na stół, częstują. Tward. Pasq. 62. —

§. Przysuchą co zostało * przepiekło się, e3 ift für genoß    Sen. pr. — §. Transi, Przyświecać komu, bakę komu

fèn tytngegtutgem Grozi Krystyna Władysławowi precz je-    świecić, dogadzać mu, pochlebiać; einem nad) bem SÄUrt*

chać od niego, gdzieby niekarnie zelżywość cnoty jej    be rebetl, tym fd)metd)eln. Storęki olbrzym dziewce upor-

przysuchą zostać miała. Krom. 166; dising. przyschnąć    czywéj Dawszy się w pęta, służy i przyświeca. Tward.

na Kim. — §. Przysucha, miejsce gdzie suszą, n. p. Da-    Daf. 25. (nadskakuje). — §. Przyświecać komu, podu-

wniejszych czasów pod przysuchą znajdowała się^ drótar-    szczac go, pobudzać. Cn. Th. Dudz. 22. einen onBeßett,

nia, w" której żelazne dróty eiągniono. Os. Zel. 69.?    anregen. PRZYŚWIETNIEJSZY, a, e, sublustris. Cn. Th.,

PRZYSUCHY, PRZYSUŻSZY, a, e , etmaS troden. -    etmgë lidit nnb ßell.

*PRZYSUD, ^PERESUD, ob. Przesąd.    PRZYSW1STAC cz. dok., świstem wtórować, moju pfeifen;

PRZYSUNĄĆ cz. jednll., Przysuwać niedok., przymykać, su- Ross. npiiCBHCTbiBaib, no4CßiiCTbiBaTb.

wajac przybliżać; nuritefen, näher rüden, anfdjieben; Boh. PYZYSWOIG cz. dok.. Przyswajać niedok.; Boh. osobiti sy, pfjstrciti, "prizdwihnauti, prizdwihowati ; Vind. pérmekniti ;    osobowatisy ; Carn. persvojim , fposvojam, posvojem..

Bosn. prisloniti, nasloniti; Ross. npucyHyTb, npiicoBU-    pożyczyć); \ind. fvojiti, \lastiti ; Croat. priszvajam, pri—

BUTb , no4BHHyTb , noABiiraib , npii4BHHyib, npii4Biiraib ,    szvoilszetn, poszvojujem , oszvajam; Rag. posvoitti, osvo—

npii4BnniBaTb, co4BHHyTb, C4BHnyTb, c4ßnraTb , C4BiirH-    itti ; Bosn. posvoiti, posvojiti, os\oiti, Ross. npHCBOinb,

Buib, npunaxiiTb, npiinnnnBaio ; Eccl. ii04BnraTb, no4Biirii-    npiiCBorißaib, CBOiiib, Eccl. npiycßoiiui, ocbohui (cf.

BUTb. Dvabelme mi sie panosko do Dorymeny przysuwa.    oswoić), 3aBJU4’kTb, ycBOHio, swoim uczynić, sobie przy—

Teat. 5. c, 15, (naciera). Przysunięty; Ross. npHcyHy-    właszczyc, przysobić, fid) Jit eigen matBen, fief) jueignen.

Tbiîi ’ angerndt/angefcßoBen.    * '    Niech sobie napomnienia twoje przyswaja, niechaj się na

I?art; Sorab. 1. feroyité. Przysurowiej adverb., n. p. z senatu wyruszył owego , który w obecności córki pocałował żonę; co przysurowiej zrobił. Zab. 11, 317.

TRZYSUSZKA, ob. Przysuch. PRZYSUSZYĆ cz. dok., Przy-suszać niedok.; Rag. prisusciti ; Ross. npiicjmiiTb, npn-cyuiHBaib ; podsuszyć, żeby przyschło, nadeschło; etmaê

PRZYSUROWSZY, a, e, suberudus. Macz., ettMŚ ftreng, rmtf), twój model utwarza. Ossol. Sen. 25. Ostr. Pr. Kor. 1, 26.

Kato Selma chciała przyswoić młodzieńca. Weg. Mann. 1,122. Przyswojenie wolnych ludzi publicznym jest występkiem. Ostr. Pr. Cyw. U 308. Prawa Rzymskie jeżeli w całości przyswoić chcemy, należy i do formy rządów Rzymskich przystosować się. Ostr. Pr. Kor. 1, 4. Jeżeli wyraz nie jest swojski, ale przyswojony, źrzódła jego szukać po-

trzeba w tym języku , z którego wypłynął. Kpcz. Gr. 3, PRZYSZCZWAĆ cz. dok., Przyszczuwać niedok. ; Boh. pfi-31. Te dwa narody Polski i Litewski, gdy kazały mi so-    śtiwati ; szczwając psy przypuszczać, bte $itnDe anfefen.

bie panować, przyswoiły mi nierozdzielne zaszczyty króla    Myśliwcy niewiadomi, zwykle^przyszczuwają Charty, i Ak-

Polskiego i W. X. L. Dyar. Gród. 29. — Chem. Przy-    teona po stronach patrzają. Zebr. Ow. 62. Jeszcze przyswojenie, przyjęcie wewnątrz nieorganicznej materyi.    szczwaniem swym psy bestwi łakome. Olw. Ow. 112.

Śniad. Teor. 48.    PRZYSZEW, ob. Przyszwa.

PRZYSYCHAĆ, ob. Przyschnąć. PRZYSYŁAĆ, ob. Przysłać. PRZYSZKÓŁKA, i, z., szkoła przy drugiej będąca, mia-PRZYSYPAĆ, f. przysypie cz. dok., Przysypywać frequ., nowicie niższa szkoła żydowska, eine Heinere 9?ebenfcflt!e, przysypuje pr. ; Boh. prisypati ; Sorab. 1. pschifjpu, pschi-    Refültberâ OOlt ben Subenfdjulett. W niektórych naszych mia-

fjpam; Ross. npncbinaTL ; przysuć czym, przytrzasnąć,    steczkach żydzi mają bożnice, szkoły, przyszkółki z wol-

etmaS befcfüttcn. Śniegów przebrane skarbnice, Choć co-    nym obrządkiem. Mon. 73, 587.

rok ziemskie przysypią okolice. Chrośc. Job. 150, Przy- PRŻYSZLACHC1Ć, PRZYŚLĄ CHC1Ć cz. dok,, Przyszlachciać sypanie Ross. npHeunna. — §. Adjung. Przysypać, więcej trochę dosypać; nod) ntefr finju [treuen, ptnju faulten.

Nie przysypuj soli, nie pokosztowawszy. Fredr. Ad. 105.

PRZYSYPISKO, a, w., przysypanego co, ziemia przysy-

niedok., szlachetniej przyozdobić, ‘przyochędożyć, uświetnić, zaszczycić; oerabeln, stercn, fcfmücfeu. Żywot ludzki naukami przyszlachcony. Kosz. Cyc. 111. Panowie nauką, jak najkosztowniejszym ubiorem , majętność swą przyślą— pana, namulisko ; 2Ittgefd)Utte, angefdjroemtttteS ©rbreidj.    chcą. Kosz. Lor. 12 b. Miłosierdzie Antoniego, przezwi-

Wiele o przysypiskach, o wzrastających wśrzód rzek wy-    skiem Pius, przyślachciło. ib. 137. Sromotaby była, aby

spach, stanowiły prawa. Czack. Pr. 2, 184.    chrześcianie, mężnemi a szlacheckiemu sercmi przyszla-

‘PRZYSZALEŃSZY, a,e, przywilszy, subinsulsus. Mącz., ein    chceni być nie mieli. ib. 145. Żywot ludzki wynalazki

wenig närrijd). (Ross. npHiuaiHBaTb nieco poswawolować).    przyszlacheiły. Budn. Cyc. 91. Cnota jest niejakie przy-

PRZYSZAŃCE, ów, plur., aprosze, przykopy, bte Sattfgrä*    szlachcenie żywota człowieka, ib. 49. Był w najpiękniejsi. Tr. PRZYSZAŃCOWAĆ się rec. dok., przykopać się,    sze cnoty przyszlachcony. Birk. Dom. 87. Żebyśmy kró-

w przykopach przybliżyć się; in SaufgräSt flitrütfen, ftć^    lestwo jego uczciwością przyszlachciali, trzeba zwłoczyć

näfer angraben; Ross. npmuaHitOBaTŁ. Nieprzyjaciel przy-    starego Adama odzienie. Biał. Post. 14. Marsa kościoł

szańcował się pod zamek. Pupr. W. 2, 263. Przyszań-    przyszlachcę łupy skrwawionemi. J. Kchan. Fr. 28. Ja-

cowali się do zamku , chcąc go dostać. 1 Leop. I Mach.    nusz. Oksz. G 3. Przyślachcił ich swym imieniem. Zebr.

6, 26. Gigantowie chcieli Jowisza na Olimpie, przyszań-    Ow. 335. (nomen facit). Mą miejsce wszędzie ozdobne

cowawszy się, dobywać. Biel. Ust. 24. — Transi. Blizko    i przyślachcione kłamstwo. Żarn. Post. 22. (przybarwio-

się był niebu przyszańcował Tycyusz. Bardz. Trag. 51.    ne, przypstrzone).

PRZYSŻARZAĆ cz. dok., trochę zszarzać, [zużyć, ob. Sza- PRZYSZLI, PRZYSZŁY, PRZYSZŁA, PRZYSZŁO, ob. ’Przy-

rzać ; etwas abitu^eu 2], befcfmutfceit, nttf ©trafenfotlj beflecfcn. Ubiorem jej była kusa i przyszarzana spódnica. Teat. 36. b, 12.

PRZYSZCZEP, u, tn., PRZYSZCZEPA, y, i, PRZYSZCZE-PEK, pku , m., dem., przyszczepionego co, etlDflê (Etnge= pfropftet, ein Pfropfreis. Widzi płód niepodobny sobie z zadziwieniem Przyszczep, obce gałązki żywiąc przyswojeniem. Zab. 10, 55. Koss. — Fig. W takiej cerkwi here-tyctwu łatwa przyszczepa. Smotr. Apol. 121. łatwo się przyszczepia, przypina, e§ fängt ftd) leicf)t an. PRZY-SZCZEPKA, i, i., łata na obuwiu, ein ©cfubfücf, ein ^litf auf einem ©tiefe!. Tr. Przyszczepka u szew'ca, łatka na wierzchu obuwia przyszyta. Magier. Mskr. PRZYSZCZE-PIĆ cz. dok., Przyszczepiać niedok., przyspoić, przyłączyć; anpfropfen, anftigen, pr. et transi. Święte ręce zawitajcie, I różami zakwitajcie, Które twardej do gałęzi Gwoźdź przyszczepia. Kchow. Roz. 81. Jagiełło ziemię Litewską do korony Polskiej wiecznym prawem pezyszcze-pił, adjunxit. Krom. 411. Ruś po śmierci Mie/zysława, powtóre za Hermana do wolności przyszczepili sie. Krom. 113.

PRZYSZCZKNĄĆ cz. jedntl., Przyszczykać niedok., blizko końca uszczknąć, przyrwać; nahe am tëttbc abfnetpcit, ab* reifen. Kłosia przyszczknął suchego, decerpsit. Zebr. Ow. 271. — Fig. Grzechem był prowadzony, grzechem i wiek przyszczkniony. Gęb. Rym. 322. przykrócony, abgefttr$t.

694 PRZYSYCHAĆ - PRZYSZCZKNĄĆ.

PRZYSZCZWAĆ - PRZYSZŁY.

iść, Przyjść. PRZYSZŁO adverb., potym , na przyszłość; Slov. budńćne ; Sorub. 2. na pschiduzi ; Vind. na perho-dni zhafs, naprei, perhodnu; Carn. sanaprei, füttftig, JU* füttftig, in Rufunft* PRZYSZŁONOCNY, a, e, nocy następującej , fünfttge 9?ad?t. Ci szpalery wynoszą , a ci obijają przyszłonocną łożnicę. Ostrz. Troi. 26. W przyszło-nocną łożnicę podziemne przybyły Matrony, i królową w koło otoczyły. Ostrz. Klaud. 40. PRZYSZŁOŚĆ, ści, i. czas następujący, bte RuftMft; ż?o/i. budaucnost, (cf. bę-dącośćj; Sorab. 2. pschichad, (cf. przychód); Slav■ pri-dak ; Bosn. priscjastje (cf. przyjście), doscjastie, (cf. dój-' ściel; Ross. npiiômic (cf. przybycie), óy^ymee (cf. będące), nepe^, (cf. przód); Eccl. npe4naa, npe46tnie. Teraźniejszość, przeszłość i przyszłość. “PRZYSZŁOWI-DZOWY, n. p. duch wysoki oświecił proroki. Zab. 11,

16. Koss., przyszłość przewidujący, bte 3uRutft OOtaitê febenb ; Subst. ‘PRZYSZŁOWIDZ, n. p. Myśl moja przy-szłowidzów napuszona duchem, Nad własnych się przeznaczeń zastanawia ruchem. N. Pam. 22, 112, cf. prorok, wieszczek, ©eljcr ber 3itfowft, ^ropljet. PRZYSŻŁY, a, e, §. a*) który przyszedł, przyszedłszy; Boh. pfiśly; Slov. priśli advenu^ Boss. npiiUMUH, angefouimett, gefüllt» Uten, (ob. Przyjść). Ujrzał w widzeniu anioła bożego do siebie przyszłego. Gil. Post. 77 b. Poszedł chcąc wiedzieć, jakby się miał; przyszłemu powiedzieli, że umarł. Ghodk. Kost. 63. Wielka różnica między zapracowanym

groszem a letko przyszłym. Teat. 23. d, 11. nabytym    f. przyszyje cz. dok., Przyszywać niedok. ; Boh. priśiti,

letko, Icicft ermorbett, leicft attgcfommen. — §. b) Futur.    pri-śiwati; Vind perfhivati, gornafhivati, gorperfhivati;

Przyszły, mający nastąpić; Boh. priśli, budaucy; Slov.    Bosn. priscittti ; Carn. pershyti, persbyem ; Bag. priscitti,

buducni juturus , ob. Będący; (priduci venturus) ; Sorab.    priscîvati; Croat. prissvâvam ; Ross. npiimiiTL, npMiiH-

i. pżikhodnć, pschichodny ; Carn. perhôdn; Vind. pri-    Ban,, HpHCTentyTb, npacTeraTŁ, npiicteiHBaTb, (cf.ścieg);

hoden , prifhosten , perhoden , napreini, potleini; Slav.    szyjąc przyłączyć, attmtf/ett. Ten gors i mankietki tyś

doshasti, (cf. dojść); Rag. doscjasti, dohódni (cf. do-    przyszywała. Teat. 29, 83. Żaden nie przyszywa płata

chodzi co), doscjastni, prihodecchi ; Bosn. prisciascgni,    sukna nowego do starego odzienia. 1 Leop. Marc. 2,21.

doscjascgni, koji ima docchi; Boss. óy4ymm, npe4Óy4y-    Letko przyszyć, cf. fastrzygować; Ross. HaMCTaiL, iia-

utiw, künftig, jufünfttg. Co jest przytomnego, to przy-    Meny, HaMeTBiBaTŁ, (cf. namieść, namiotać). Przÿszy-

tomnym ; a co    przyszłego , będącym, i Leop. 4    Ezdr. 8,    wać na wierzch tasiemkę , galon , ob. Lamować. Magier.

46.    Przyszłe    rzeczy nie pewne są, będą albo    nie bę-    Mskr.    Pszyszytego co, Rag. priscitak ; Ross. npimiHBKa.

dą; lecz co przeszło,    juz to prawie    na bezpiecznym    Do przyszycia, mogący być przyszytym    Ross. npuniw-

miejscu stoi. Gorn.    Sen.    141, (cf. nie    wiedzieć jak ko-    bhmît. — Transi. Przyłączyć, przyczepić,    przydać, przy-

stka padnie, jutro nie pewne ; lepsze chwała bogu, niż kleić, przylepić; anfeften, aitfficfen, anfleben, mit anfćingeit. da-li    bóg). Wypuszczę mu wieś na przyszły    ś. Jan.    Słowo    boże wykręcają, przyszywając do niego wymysły

Teat.    22, 86.    Dobra rzecz mieć lekarstwo na    przyszłe    swoje.    W. Post. W. 69. Zawsze nowego co nowiniarz

choroby. Pot. Arg. 702. Przyszłe rzeczy upatruj i opa- przyszywa. Zebr. Ow. 295. Smotr. Ex. 57. ib. 44. Salw']. Cn. Ad. 982,    (cf.    przypadki przejrzane, lżejsze niż    lin. 4, 461. — g. Przyszyć komu ogon.    Cn. Ad. 1149.

niespodziane). —    Mój    przyszły. Teat.    56. d, 31, ( sc.    kapturek mu przyszyć, szydzić z niego,    Croat. prissiti

mąż), mein 3uîunftigct. Moja przyszła (sc. żona), (cf. na-    komu rep, oppingere alicui aliguid infamiae; (ob. Przyrzeczony). Na przyszły tydzień; Boh. snedêle, (cf, z    szychwost). — §. Fig. Sztuka wielka, umieć swój inte-

niedzieli), snedëlek futura hebdomada.    res do cudzego , abo cudzy do swojego przyszyć. Lub.

PRZYSZPETNIEJSZY, a, e, turpiculus , ‘przyszpatchniejszy,    Roz. 109. Chcąc się do mnichów na sądnym dniu przy-

albo też *szpatniuehny, żadniuchny. Macz. PRZYSZPE-    szyć, Kazał się jeden po śmierci omniszyć. Pot. Jow. 2,

GIC cz. dok., szpetnym trochę uczynić, etmaê fajśltd) ma-    59. Aenobarb do Antoniego fakcyi się przyszył. Ciirośc.

cfyett, tterunjiemt. Pismo Kromerowe nie przyszpeci po-    Fars. 572. Podług Solona, gdzieby kto w rozerwanej

dobno, jeśli nie przyozdobi biblioteki twojej. Krom. Biai.    Rzpltej przyszyć się nie chciał do której strony, taki miał

ded.    '    dać gardło. Janusz. Lig. G 5. Osobników', co się do

PRZYSZP1LKOWAĆ. Cn. Th. 882; Ross. npmnniiMTb ; PRZY-    y.adnej strony nic przyszyli, słuchać zgoła nie chcę. ib.

SPIŁOWAĆ cz. dok., przypiąć śpilkami czyli czym śpi-    G b. Który król tak jest bogom przyjemny i miły, Ze-

czastym, aitfeften, anftecfen, anfptejkn. W tym oszczep    bv się trzech poczciwych do niego przyszyli. Jabł. Tel.

go doleci i przyśpiluje. Ciirośc. Luk. 89.    528. Snem to wszystko, cokolwiek mylnym blaskiem

PRZYSZRUBOWAC cz. dok., szrubą przymocnić ; Vind. fer-    w oczy bije, Do stanu wysokiego przykrość się przyszy-

kali, fukati , perkvinzhati, naferkati, pervreteniti, navre-    je. Min, Ryt. 3, 148. — §. Aliter: Powieści o Gigan-

teniti; Boss. npHBMHTiiTb, npHBHUUHBan,, yBHHTHTb, yBim-    tach heretykom łacno przyszyć, zwłaszcza gigantoma-

HHBaTb, npuBeprbTb, npimepHyib, npiiBepTMBaio, cf.    chią. Birk. Exorb. E 2 b. przystosować, aplikować; am

przywiercieć, anfcfranbert. Sztyft przechodzący przez no-    mettait, btC 5lim)Cnbmtg macl)cn. PRZYSZYCHWTOST, a,

gę perspektywy muterką przyszrubować się daje. Zabór.    m., który każdemu ogon przyszywa, przyganiacz, wybie-

Geom. 358.    racz wzorków, ein ©pUtterriifter, ber jebem maS an^aitgt.

PRZYSZŁO gerund. Verbi przyjść.    Każdej to cnocie przyszychwost niezbvty. Mon. 71, 797.

PRZYSZTUKOWAĆ cz. dok., sztukując przyszyć , anpcfen,    ib. 75, 590.

Vind. nakofiti, perkoliti, perkofuvati, nafhtukati, per- PRZYSZYCHTOWAĆ cz. dok., przyłączyć do porządku, przy-fhtukati ; Ross. BTayaTb, BTa^HBaib. Przysztukowanie    brać; mit anrct^en, anfc^it^ten, anmaĄien. Panowie Lite—

Ross. BrayKa.    wscy Łucko i Podole do dzierżaw swoich przyszychto-

PRZYSZWA, y, z., przednia cześć nogi. Krup. 1, 162,    wać pragnęli; redigere. Krom. 571. Z nieprzyjacielskie—

szyja u nogi. Menin. Turc. 1, 146; Boss. nJirociia, ber    go obozu strzała, do żelezca kartę mając przÿszychto-

3łorbert()etl bcö    bte gltjjmttrjel. Wystrzeliła mu da- waną, między warty padła. Tumrd. W. D. 75. (przypiętą),

żka z pochwy, i przebiła mu przez przyszwę. Sienn. PRZYSZYTY, PRZYSZYWAĆ, ob. Przyszyć.

561. Vola, dłoń, pośrzodek dłoni w ręku, też pośrzo- ^PRZYTACHNAĆ med. jedntl., [z czesk. pfitAHnauti -5], przyci ek. przyszwy pod nogą. Macz. , bie ftujHmfyle. hvolare,    ciągnąć, (cf. ciachły), przybyć, przybiedz, przyspieszyć;

PRZYSZEW ,

przyszwą co oberwać, w rękę ująć. ib. — §. Przyszwa,    ferait gejogen fommen, ferbe» fommeit, ferju eilen. Lotne

szwu,

PRZYSZPETNIEJSZY - PRZYSZYĆ.

PRRZYSZYCHWOST- PRZYTACHNAĆ. 695

m. ; (Croat. prissev assutura); skó-    smoki z wozem przytachnęiy ; currus adest. Zebr. 167.

ra na wierzchu stopy u trzewika lub bota. Magier. Mskr.,    Jowisz, że przytachnęła małżonka , zrozumiawszy, Inacha

baä Oberleber, (Vind. nadpłat, verbouïs , zhreulna ogla-    dą|ewicę przekinął w jałowicę; conjugis adventum prae-

va ; Croat. oglav, nadpłat). Podeszwy ma na cal grube; w    sentiens. Zebr. Ow. 20. Klimenowic krzywym szlakiem

przyszwach sama łatanina. N. Fam. 3, 275. PRZYSZYĆ,    przytachnąwszy, rączo ku rodzicielowćj wziął się obli-

czności; venit. Zebr. Oto. 27. Drzewo Chaońskie przy- attaccare ; Garn. pertakniti, pertaknem; (Bosn. pritaknu-tachnęfo skoskiem ; non abfuit arbos. ib. 246.    ti, potaknuti); Rosi. npuTKuyiL, npHTUKaTb; dotknąć sie

PRZYTACZAĆ, 'Przytaczować, ob. Przytoczyć.    czego czym,    przycisnąć co do czego; etttKrô tuomtt be*

PRZYTAIĆ cz. dok., Przytajać niedok., nieco zataić,    eilt    we*    rufyren, etwaS    woran «nlegett, anbrucfett. Przytknął anioł

nig oer^eimlic^en; Ross. npHTaaib.    Przytajenie    Ross. npn-    wagi    do ust    moich, a rzekł: oto przytknął się    do warg

Taiina. — §. Przytaić kaszę, tłusto i gęsto    ja zagoto-    twoich wagi    ten, aby odeszła nieprawość twoja. Budn.

wać. Bndth., bic ©rüj$e fett Ultb btcf eiltfocfycn. - §. Przy-    Jes. 6, 7. Na słowo komenderującego: przytkać zapał!

taić się recipr. dok., przyczaić się, tajemnie gdzie się    puszkarz przytyka prawą ręką zapał. Jak. Art. 1, 410.

zakraść, ukryć się gdzie; Ross. npiiyanTbCH, ftcfy fyetttt*    Skorom kielich przytknął do gęby, szust, już ci po nim.

lt(fy fyerbet; fcfyleicfycu, ftcfy oerftecfcit. Żebym wszystkiego    Mon. 64, 88. Wzięto go na okrutne kary, a naprzód

najlepiej dosłyszeć mogła , przytaję się w téj altance.    ogień przytkniony do ręku, że z kości opłynęła. Tward.

Teat. 20. b, 196. Zasadzkami w sposobnych miejscach    Wl. 100. Przytyka stalowe do twarzy kleszczyki, aby

leśnych przytajonemi szkodliwie ich podeszli. Krom. 450.    z miękuchnych jagód wzrastający mech wyskubała. Mon.

(blizko pod nieprzyjacielem utajonemi).    70, 384. — §. Przytknąć, przypiąć; anmacfyen, anfyeften.

PRZYPARCIE, PRZYPARTY, ob. Przytrzeć.    Przytknąć śpilką co, przyśpilkować. Cn. Th. Kto przy-

PRZYTARGNĄĆ cz. jedntl., targając    przyciągnąć,    fyefbeï) jail*    tknie    letkie    skrzydła do wiersza mojego, Żeby    doleciał

feit, jenen ; Boh. prjstrhnautś ;    Sorab. 2.    pżitorhacż;    mego    zmysłu    wysokiego. P. Kchan. Orl. 1, 55.    — Fig.

Croat. pritergâvam ; Ross. npH^epHyTb, npH4epntBaTb.    Przykład ten ku téj nauce przytkniem a przyłożym. Glkz.

Jeśliże tedy nie przychodzimy do niego, aż przytar-    Wych. N 3 b. Ku czemu możemy przytknąć one rzecz?

gnieni, jakoż tedy możem być w nim nie przytargnieni?    ib. D 3. Wiele cudownych rzeczy o nim powiadają,

Rej. Post. Q 2.    które, iż do pewnych czasów przytknąć nie możemy, tu

PRZYTĘCHNĄĆ neutr. jedntl., zaśmiardnąć, etmaê buntpfig    ich nam przyjdzie wspomnieć. Birk. Bom. 101. — §*.

werben ; Ross. C40XHyrbCH, C4bixaerca. Zboże na na-    Arsenius do Tyru uciekł; tam od Atanazego przytknio-

sienie nie powinno być przytęchłe. Kluk. Roił. 3, 189.    ny, i dobrze osadzony pod strażą został. Sk. Dz. 204.

Przytęchnienie wina abo piwa; caries vini.    Mąci.    przyścigniony, dogoniony, eingefyofylt. Kogoby przytknio-

PRZYTELEPAC, ob. Telepać.    no u prawa, jeśliby upornie odszedł, takowy ma być

*PRZYTEMNOŚĆ, ści, z., znajdowanie się przy czém , (cf.    przekazań o ono, co jest pozwan. Tarn. Ust. 40. przy-

potemność). Przytomność, przyległoś«;, okazya. Volck.    trzymano, eilten rtlifyalten, arrełtreu. — §. Przytykać do

493.    •    '    czego , 'przytykać się do czego * stykać się z czym, Cttt

PRZYTĘPIĆ cz. dok., PRZYTĘPIAĆ niedok. ; Ross. upiny-    etwaö anftoßen, angvänjen. Öd tej frambugi sklepienie

niiTb, npiiTynjfiTb; tępym uczynić, ostrości pozbawić,    idzie do ścian kościelnych na około przytknione. Star.

pr. et tr.\ abftumpfen, ftumpf tnaefyen. Potykają się w sa-    Dw. 6. (przystające do niego). Państwo to na północ

raju wychowańcy dzirytami przytępionemi Klok. Turk.    styka się z górami, które do kraju Asam przytykają. N.

36. Waleczny miecz nasz przytępiony. Groch. W. 559.    Pam. 23, 131. Franków wschodnich królestwo aż do

Przytępione poostrzyć żelezca. Teat. 51, 9. Bóg, by    Pannonii przytknęło się. Krom. 35. Jakób ujrzał przez

w szczęściu lodź się nie uniosła, Urwał jej żagiel, i    sen drabinę; a bóg przytknąwszy się do owej drabiny,

przytępił wiosła. Mlask. Ryt. 2, 76. Przytępiła się od    rzekł.... Biel. list. 14. (zbliżywszy się aż do dotkmę-

ustawicznych łez bystrość oczu moich. Smotr. Lam. 2,    cia się jej). — §. Przytykać komu, na kogo* przycinać,

Ross. npHrja/tiiTbca, npnraa4biBaTbCJi. Starość mi już    przymawiać. Tr. auf einen fticfyeltt, tfylt nctfeit, (ob. Przy-

troclię słuch przytępiła, Teat. 3. b, 83. PRZYTĘPIEĆ,    tyk). Kiedy kichnę, on mówi, że przytykam na niego,

-iał, -ieje, neutr. dok., przytępszym się stać, abgeftumpft    Star. Ref. 78, (cf. prztykać).

werben, ftnmpf werben.    Przytępiał i bystrość widzenia PRZYTLEC nijak, dok., nieco zatleć, ein wenig glimmen,

stracił. Kulig. Hcr. 74. PRZYTEPSZY, a, e, obtusior, Tym sposobem w piecu hucianym palić się nie będzie, Cn. Th. ein wenig fłnmpf, abgeftumpft. Był król Alexan- a szyty tylko przy tleją. Torz. Śki. 109. der sił wiele mężnych, ale dowcipu i rozumu przytęp- PRZYTŁOCZYĆ cs dok., Przytłaczać niedok., tłocząc przy-szego ; dlaczego był milczący. Stryjk. 686. Przytepszego    cisnąć; Boh.    pritlaćiti; Ross. npHTÖionb, npn4aBHTfc>

słuchu. Cn. Th. 870, ob. Przygłuch.    npnuaBjiHßaTb,    nicberftoßen, jufaminen flößen, nieber, gnęb

PRZYTĘSKN1EJSZY, a, e, trochę tęskny, nudny;    etwaS äng* fsfycn, ltieber brutfen, pr. et tr. Najpiękniejsze zboże na

ftlicfy, langweilig. A iż nic wszystkich towarów' wypisuję, byłoby do czytania przytęskniejszym. Gost. Gor. 115. Przytęsknicjszym być Ross. npHKpyuniMTbca, npimpyun-HHBaibCH, npiyubiTb.

PRZYTKAĆ cz. dok., attexere. Mącz. ; Boh. prilkati; Sorab. 1. pżitćkam , pzitkayu ; V'md. pertekati ; Ross. npuTKUTb ; tkaniem przyłączyć, anweben.— PRYTKNĄĆ, f. przftknie cz. jedntl., Przytkać dok., Przytykać niedok.-, Sorab, 1. pżiteknu, pżitćkam; Vind. pertekniti , pervtekniti, Ital.

696

PRZYTACZAĆ - PRZYTKNĄĆ.

PRZYTLEĆ-PRZYTŁUC.

tej żyznej równinie, nie tylko przytłoczone, ale w wielu miejscach tak mułem przywalone zostało , że zupełnie o jakimkolwiek zbiorze zwątpiono. N. Pam. 16, 108. Cały naród wojskiem obcem przytłoczonym został. Ust. Konst. 2, 191. et 157. Tak go fortuna przytłoczy. Dar. Lot. 6. Przytłoczeni ciężarem nieznośnym, w nędzy szukali schronienia. Weg. Mann. 3, 292. PRZYTŁUC, przytłukł, /. przytłoczę, przytłukę cz. dok., Przytłukać niedok. ; Boh. pritlaucy, pritluku, pritlaukati; tłukąc przy-

PRZYTOMNY-PRZYTRAFIĆ. 697

PRZYTŁUC- PRZYTOMNOŚĆ.

gnieść, przygnębić; ttteberbnufett, jufammcu fragen, IjeraB* baczność, 9l(|ł, £)Bać!)t.. Przytomność boga miej w ka-fdjlflgett,    Dom obaliwszy się,    przy tłukł    żdćj twej sprawie.    Zab. 13, 342. Druib. przytomną pa-

dziatki twoje    i    pomarli. 1 Leop. Job. 1, 19.    Dom nad    mięć na boga, ftetä    gegenwärtige^ Slnbenfen an ©ott. PRZY-

nim obalono, aby wlasnemi ścianami był przytłuezony. TOMNY, a, e, PRZYTOMNIE adoerb.; Boh. pritomny ; Warg. Wal. 197. Grad zboże przytłukł. Tr. PRZY-    Slov. pritomni ; Sorab.    1. pżitomnć; Carn. prizhejozh,

TŁUC się dokąd, tłukąc z biedą przygramolić się przez    prizho; Vind. prizhen,    sedain, naprizhen, vprizhen, v’

zawady, przeszkody; ftdj mit SOïÜ^e Itnb Dïotl) Bté ölt einen    prizho, prizheoz ; Groat. zöchen, (cf. w oczy, cf. za oczy);

Ort \j\w. burdjflr&eiten, litnplatfen. Wymawiał poseł Jadwi-    Slav. ocsigledan; Ross,    npHcymiii, cymiü; Ecel. Hacyc-

gę,    iż ona aż do Kaszowa się przytłukła,    zkąd dla de-    TByroiiyb, HacroamiH ; przy tym będący, obecny;    gegen«

szczów dalej postąpić nie może; pervenit. Krom. 397.    mćtrttg, Jltgegeit. Przytomnym być, Carn. tu biti , tu    sèm ,

PRZYTŁUMIĆ cz. dok., przydusić ; Croat. pridavlyüjem, ein    naprizho sem ; Boli. pfjtomnyrn byti ; Dal. ovdebiti ; Vind.

wenig erftitfen, nieberbrittfen. Ogień przytłumiony był tyl-    tukaibiti, v’prizhibiti, perstanuvati, sravenprebivati, vkup-

ko , ale nie cale ugaszony. Boh. Zamoj. 114. Sk. Żyw.    prebivati ; Bosn. nańnirritise ; Ross. npucyTCTBOBaTb ; Eccl.

2, 166. Miasta dopominały się o przytłumione prawa    cnpucyTCTByio. Widzę to wszystko, jak gdybym tam

swoje. Ust. Konst. 1, 97.    był przytomny. Teat. 36. b, 13. Być z panem przyto-

PRZYTŁUSTSZY, a, e, subpinguis. Cn. Th. etWöS    fett.    mnie, tamże być,    gdzie jest pan, być z nim, nie przez

PRZYTOCZYĆ    cz.    dok., Przytaczać nicdok., 'Przylaczować    zasłonę jaką, ale twarzą w twarz, jako są z nim anio-

contin. ; Boh. pritoeili ; Vind. napieipernesti ; Ross. npn-    łowię. Smolf. Ex. 29. Nieprzytomny Ross. OTCjTCTBy-

TonnTb, nptrramMTb, npirracKHBaTb, npiiKaTiiTb, npimami-    rond«. Łacno mówić o nieprzytomnym. Cn. Ad. 413.

BaTb ; przytaczać kamień, kłodę, wóz. Cn. Th. przywa-    Nieprzytomnego przekonać łacno. ib. 635. Nieprzyto-

lać,    fyerl>et)WĆil$en. — §. Transi. Przytaczać    powieść, pi-    mnym być; Ross. OTcycTBOBaTb, OTÓbiTb, OTÓbiBaio, (cf.

sarze «

przywodzić, alegować, wtrącać. Cn.    Th. cytować ,    odbyć). — De tempore: Przytomny, teraz będący,    tera-

onfityren, anjieBen, eitleren. (Eccl. npHTOuecTBOBaTHCH przy-    źniejszy, aktualny, n. p. Co jest przytomnego, to przyto-

powieściami uczyć; Ross. npiiTomuiKb w przysłowiach    mnym, a co przyszłego, będącym. 1 Leop. 4 Ezdr. 8,

gadający, npinWibiii alegoryczny). Tu tylko jeden przy-    46. — g. Melaph.    Przytomny sobie, przy sobie będący;

kład przytoczę. Gil. Kat. 116. Ten pisarz nie ku temu    Carn. sbrihtne, fić)    gegenwärtig. Zawsze sobie przytomny,

końcowi to miejsce przytoczył, aby z niego dowiódł,    w pośrzód nieszczęść zgraje, Co powinien i może,    czy-

iż Chrystus stworzył ziemię. Salin. 2, 508. Szatan nie    nić nie przestaje. Ząb. 13, 264. Kto nie ma żywej    pa—

mogąc poważności słowa bożego zatracić, tedv go ina- mięci, nie muzę być sobie przytomny. Lub. Roz. 119. czćj przytaczował do czego inszego, a niżeli było napi- PRZYTOWARZYSZYC cz. dok.; Boh. pritowaryśiti; Sorab.

sane.

Gil.    Post.    46.    Przytoczony    Ross. npiiBOAHUii. —    1. pzitowarscham ; Bosn.    pridrusgiti ; Vind. perdrushiti,

§.    Aliter:    Przytoczyć,    przybliżyć,    przywieść,    przynieść;    pertovarfhati, stovarfhati;    Croat. prilositi, prilasem, dru-

annńbreit, BcrBet) Bringen.    Sprawa przytoczyła się przed    gojem; Eccl. npiioómuTH ; (oppos. "wyobcować); do to-

sad Budn Apopht. 17 Przytoczy sie do nas wdzięczne    warzystwa przyłączyć, jngefcflen. Coż chcemy czynić,    aby

ciepłe lato. hl Ek. C i. ritt Çerrttt/ nähert ft*. Wszys-    się ten pan przytowarzyszył do nas? Ą«/. Post. T    « 2.

tko się nam zawidy przytoczyć musi ku wielkićj pocie-    Przyjął naukę jego, . przytowarzyszył się do mej.    Rej.

sze. Hej. Post. 0 o o 2. Rzymianie swego narodu za- Ap. 82.    .    ,    .

wziatek do bogów przytaczali. Krom 3. przypinali. Hoss. PBZYTRACIC cz. dok., u inularzow, przytracić kant t. j. npimwaTb, npmaiBBàn.    PRZYTOCZMY, a, e ; ( Hoss.    zgładzić czyi, spuszczać oslroso kanio. Magier Ahkr.

«iby otrącić,

Z* f“źczWe‘ He l Sną rzecz spławy⁸ aJ o jakie    cń, n-ei.ifl OM*    Tr. Uderz rękę twoje, , przytrać no-

osobne zadanie po żałobie, senteniia accessona , po Pol-    gę twoje, a rzecz,    ach mestotysz. 1 Leop. Lzeoh. 6,11,

sku możemy nazwać, przytoczne skazanie, te. Tyt. 197. Ross. npHio.KHjTb npnTO.Kaib npriTa.iKHBaTb. Przytrą-PR7YTOMNfKf¹    śpi    i • Boh    prjtornnost;    Sorab. 1.    cić się do czego « trochę    się wtrącic , przymieszać, ftdj

Croat.    zoebnószt,    ci» menifl (linetn mWen, ntegm. Nie przytrącaj się do

prizha, prizhnbst, naprizhnost, vpnzhnost, perstanuva- tej sprawy, r.    „    ,    - ,    . . , . o , przvrv-

nie, vkiiBprebivanje sravenprebivan e; Hag. namjera ; PRZYTRAFIĆ a. dok., 1 rzytraliać meno*., i ajprzjry Ko s nDllcvTCBTÎe Eccl ZHUeóblrie ; znajdowanie się w mować, przygadzać congruere. «^. przystosowali, 0». osobie p^zemibecno«, Mc gcflcimiort/Najprędzej do- peffen,    reffe, W»«

chodzić przytomności, rzeczy z sku ów jej. Hal, Nudo.    ^    się

1 467 \V przytomności    n. p. i iadków, im Seęfcęn;    trafić się do czego. Cn. U Udo. ju etron3 pollen, ton.

L»7 naB₃™T Nienrzy    omość, Me ?16iocfen|(it ; Ross.    fltit. Tego przestrzegaj »być s,ę na c,ę me przytrefiła

nenmcvTCTBlê OTCvicBe    or,rynna. - §■ Przytomność    ona przypowieść, która była uczyniona od pana na mar-

HenpHcyTCTBie, OTcyTCBie, ouya    s J „u notratneeo svna. Rei. Post. 0 o o. Ku czemu się nam

już żadnej nie ma Aliter: Mićj przytomność, co

zmysłów, ©eljleSgegenmort. YVyciągam ją na brzeg ^    ¹■. * J m / słowa Pawła do Efezów. Rej.

przytomności. Spm. Ham. ^ ^ ^    va\ _ g. b'/ Przylraflć się, przytreRć się rccipr.

Słownik Lindego wyd. 2. Tom IV*

698 PRZYTRAFUNEK - PRZ YT RZĄSNĄĆ.

PRZYTRZEĆ - PRZYTUL.

dok., przytrafia się pr., przytrafuje się, ‘przytrefuje się    snąć, wstrząsnąć, ein rcentg erfdjütter». Koń go przytrzą-

contin., przygadzać się, przypadać, zdarzać się; jutreffen,    snął. Tr. Nawałność okręt przytrząsnęła. ib. — g. Transi.

begegnen, ftdj ereignen; Boh. pritrefim se; Garn. permire    Przytrząsnął sił nieprzyjacielskich. Tr. przytłumił,    fdjnnh

se; Vind. fe pergoditi (cf. przygoda), fe skasati, sgo-    d)en, bdmpfen, erfdjüttern.

ditife, isozhitife, fe permeriti ; Ross. oynHTbca, cay- PRZYTRZEĆ, przytarł, f. przytrze, przytrę cz. dok., Przy-naeTca, npmunomiTbCH, npiiMHmTLC/i. Potym, gdy się cierać niedok.; Sorab. 1. pźitru; Ross. npirrepeTL, npa-przytrafił do nich, opowiadali mu    one radość    nową    mpaTb ; g. 4) tarciem przysłabić, ein wenig ö&retben, ab*

swoję. Rej. Post. M m 5.    (gdy się    zdarzyło, że    przy-    nu£en burd)3 fReibett. O przytartym uchu, wisi    dzban nie-

szedł do nich). Często się ‘przytrefuje, iż.... W. Post.    mały Sylena, attrita. Nag. Wirg. 506. Przytarcie Ross.

W. 424; przytrafuje ib. 2, 23. ‘Przytrefiło się, gdy    npHTHpna. — Fig. tr. Z zdrowia i fortuny przytarciem

tam mieszkał.... Radź. Genes. 26, 8. Gdy się ‘przy-    z Turkami się ścina. Aies. 4, 24. z narażeniem, z uszczerb-

trefowało, iż Focyon miał na rzecz Demostenesa odpo-    kiem ; mit é(^mâ^!erung, 3Śerle|ung, Sloëftdluug ferner ©e*

wiedzieć, tedy ten mówił: jużci jest siekiera na słowo    funbtyeit. Teraz się podobało najwyższemu bogu Zbytkom

moje. Eraz. Jez. H 7 b. Bałam się, żeby mu się w    Roxolańczyków dumnych przytrzeć rogu. Zimor. Siei.

drodze co nie przytrafiło.    Teat. 45 ,    44. bafl ifmt    nicfjt    243. poniżyć ich, einem bie ferner abreiben,    ifm bemm

Wa3 auf ber Steife juftojkn    mochte. To nam się często    fingen. Ukorzy Agareów i ich dumę przytrze.    Przyb. Luz.

przytrafia. Teat. 45, 59. Niemasz poczciwszych ludzi nad 49. Wodza tego, którego niedostępne Alpów góry przy-żołnierzy; że czasem się co przytrafi żołnierzowi, a któż    trzeć i nadwątlić nie mogły, rozkoszy Kampanii osłabiły,

jest bez ale? Teat. 24, 482. (że się potknie, poszkapi,    Pilch. Sen. list. 389. — Miłość moja ku niej już    przy-

zapomni i t. d.). Nie myślmy o nieszczęściu, które    tarta. Teat. 23. b, 59. trochę wytarta, wywietrzała; eh

nam się przytrafić może. Teat. 23. b, 46. Przywodzi im    !M$ abgenufit, öermittert. — §. 2) Przycierać na kogo«

wszystkie przypadki ich, jakieżkolwiek się im ,;,przytre-    nacierać; Ross. npn4paTbCH, nmuHpaibca , loêbrtltgett,

fują za czasów tu doczesnych żywotów ich. Rej. Post.    «»bringen, etnbrtngen. Wód popiera Woda druga, tej

A a a 5. Nadeszła wiadomość o nieszczęśliwym przy-    insza, co z nią przyciera ; urget. Zebr. Ow. 380. Pola-

padku przytrafionym królowi Szwedzkiemu. Gaz. Nar. 2,    cy wielkim pędem na nieprzyjaciela przytarli, a z bliska

459. PRZYTRAFUNEK, nku, m., PRZYTRAF1NY plur.,    kopiami, mieczami go bili; ustępują Rusacy, Polacy na

trafy, przygody, przypadki, zdarzenia, (EmgntfL Kraj zna-    nich przycierają. Stryjk. 292. Skoro Bolesław w grani-

jomy przytrafunkiem dawnego Cerambieja ; eventu. Zebr.    ce Jadźwingów wciągnął, wszystka wielkość ich do    obo-

Ow. 4 74. Olimpiady dopiero stanowią w porządku cza-    zów Polskich śpiesznym pędem przycierała. ib.    290.

sów pewniejsze zasady przytrafin. Jez. Wyr. PRZYTRA-    Przyciera nań ze szpadą. Teat. 34. c, 401. Nieprzyja-

FNY, a, e, PRZYTRAFNIE adverb. congruens. Mac., tref*    ciel przystępuje, przyciera, kamienie ciska. Warg. Cez.

fenb, pfljfcnb; Sorab. 4. pżiprahwne. Potemny, przytra-    34. Koniem, na którym siedział, przytarł na księdza,

fny, godny, słuszny, habilis. Volck. 388. lncongruens,    i policzek mu wyciął. Birk. Sk. E. Długoż będziecie

nierymowny, nieprzytrafny. Mącz.    trapić duszę moje, i    przycierać mi mowami? 4    Leop.

PRZYÏROSKL1WSZY, a, e, nieco troszczący    się, ftd) ettt*    Job. 4 9, 4. przycinać,    dokuczać. (Ross. npH4HpKa    zatar-

tnenfg füntnternb; Eccl. npHCKOpÓHbiH, Subst. npucKOpó- gi, cf. zadzierać, zadrzeć z kimj.

HOCTb.    PRZYTRZYMAĆ, /. przytrzyma cz. dok., Przytrzymywać

PRZY TRUDNIEJSZY, a, e, subdifficilis. Cn. Th., ettVûê    frequ., przytrzymuje pr., trochę zatrzymać, ein UJflttg (W*

fdfnier, fdptertg; Eccl. npHTpy4Hbm. Wymawianie języka    galten, auffmlten, eine Söetle galten; (Vind. perdershati,

naszego jest przytrudniejsze , dla wielości spółgłosek w    nadodershati ; Ross. npii4ep®aTb, npH4epacHBaTb, cf. przy-

jednejże zgłosce, hpcz. Gr. 1, p. 26. PRZYTRUDNOŚĆ,    aresztować). Przytrzymanie, Boh. stawunk ; Vind. jezha,

ści, i. ; Eccl. “iipHTpy4H0CTb ; niełatwość, einige @dmue* jetnina (cf. jęcie), vjetje , vjemanje; Ross. coÓ4K>4eHie. rigfcit. Będzie o honory nie dbał, kiedy w ich dosią- PRZYTUL, u, m., PRZYTUŁEK, łku , w., PRZYTULENIE, gnieniu przy trudność znajdzie. Mon. 68, 982.    ia, w., §. 1) przyeiśnienie do siebie, b«3 3lnficf)bntcfen. Słowa

PRZYTRUP1EĆ, f- przytrupieje neutr. dok., na trupa pójść,    wyjąkiwał w rorzewnieniu czułem Racząc syna serdecz-

już prawie rozsypać się, eine palbę Seicfje feęn. Witołd    nym do piersi przytułem. Przyb. Ab. 34. W mowie i

przytrupiałym już starcem będąc, tak chciwie korony ła-    w przytuleniu łagodniejszej naucza miny. Ustrz. Troi. 453.

knie. Krom. 508.    — g. 2) Schronienie,    miejsce ucieczki;    ^faf*

PRZYTRZASNĄĆ, /. przytrząśnie cz. jedntl., Przytrząsać    naptîtC, 3uftud)t^ort. Kain jak zbieg będzie błąkający Ni

niedok., Przytrząsywać frequ., (Olw. Wirg. 410); §. 4)    przytulenia nigdzie nie mający. Leszcz. H. S. 19. We

przysuć, przysypać czym; Sorab. 4. pżitrusznu; Ross.    wsi stanąwszy a przytulenia nigdzie mieć nie mogąc,

npHTpaxiiyTt, mit ettnaê beftreue», befdp’itten. Jutrzenna    musiał do gościnnego domu udać się. Sk. Żyw. 398.

zorza rosą przytrząsa zioła. Otw. Ow. 535. Zioła te na    Darmo przytulenia prosi ubóstwo. Teat. 44. c, 31. fol-

zimę potrzeba przytrząsać i przykrywać mierzwą i pa-    wark ma być domem pokoju, albo przytuleniem i od-

ździerzem. Cresc. 413. Zwykli pięknie mówić; słowa    poczynkiem czeladzi po pracach. Haur. Ek. 112. Przy-

jedwabnemi kwiatkami przytrząsają ; ale uczynki ich trą-    tułek zdał się teraźniejszym pisarzom lepiej brzmieć, niż

cą pokrzywami. Pilch. Sen. list. 424. — §.2) Przytrzą-    przytulenie. Kraj. Pod. 55. Każdy ma dom swój jako

za przytułek bezpieczny. Nag. Cyc 83. Jest w Ameryce Rag. pritvoritti, pritvaaram « przeobrazić, cf. twarz; Eccl. kraj mały, który się stał jedyną ucieczką i przytułkiem npHTBOpaio fingo, npHTßopeHHie fikcya, u p ii t k o p ł, u h kt» zmy-pokoju. Zab. 9, 221. PRZYTULIA, ii, i., §. a) rodzaj ślacz, fem. npHTBopmma).

rośliny, Galium, do niego należą Podlepczyca, Lep- PRZYTYĆ nijak, dok., nieco więcej utyć, ein wenig fetter czyca. Kluk. Dyke. 2, 19; zaprzałek, konicza wyczka, werben; Bosn. pritilitise, tustitise. mleczne ziele. Cn. Th., Sabfraut, SBalbjfeoJ; Ross. chbo- PRZYTYK, u, m., PRZYTYCZEK, czka poTOMHaa TpaBa, noAMapioHHHMB. — §. b ) Przytulia, komonica swojska, lipka, Otylia, nostrzek mały. Syr.

516, melilotus, gemeine ©teinflee. PRZYTULIĆ cz. dok.,

Przytulać niedok. ; a) łagodnie przyciskać do siebie, do ust, do piersi, do ciała; fanft an ftd) britcfcn, an fei*

m.

PRZYTY-

CZKA, i, z., zdrobn., przymówka, przycinek, szczudłek, uszczypek, szczypek, szczypanie; Rag. bodglivsa rjec, ©tidjeleę, ©tid), ëtidjelwort. Nie podobają mi się te wysilone oświadczenia , a zawsze z przytykiem do nas. Teat. 19. c, 100. Takie żywe nacierania i przytyki, ib. 18. c, ne Sruft brüden, an feinen SDhmb brucfen U. f. W.; Ross. 44. Zab. 14, 42. Przekładają, że rosół ostygnie, aż on npHmaTB, npnacHMafo; (TyjiHTB, npinyiim, nachylić, Ty-    znowu przytyk daje jadaniu ciepło. Mon. 67, 239. Afron-

" MTbCH ustąpić, cofać się). Wziąwszy gębkę, napojoną    tuje ich to przez przytyczki, to przez drwinki. ib. 73,

octem, przytulili do ust jego. 1 Leop. Joan. 19, 29.    327. Czytają pisma twoje dla postrzegania jakiej w nich

Matula, Na łono mię swe wziąwszy, do piersi przytula.    dla siebie przytyczki. ib. 71, 743. Przed swemi występ-

Zab. 8, 257. Nar. Bierze rękę jego, przytuli ją do swo-    kami zasłaniają oczy, albo z przytyczków pożytkować nie

ich piersi. Słas. Num. 2, 130. Wzięła list jego, i przy- chcą. ib. 71, 592. PRZYTYKAĆ, ob. Przytknąć, tułając go do ust, tysiącznie go ucałowała. Nieme. Król. :'PRZYTVSKOWAC komu cz. niedok. ; Ross. npHTHCKHBaTB ; 2, 12. Przytulić się do czego, do kogo * przycisnąć się    przyciskać komu, przycierać nań, nalegać, dokuczać mu,

łagodnie, fid) anfcfymiegen. Kuropatwa się przed sokołem    doskwierać; einen anbringen, auf i|n loêbringcn, ifim ju*

do ziemi przytuliła. Tr. — Transi, fig.‘ Do błędów ży-    fe|en. Hetman nasz, nacierając na nieprzyjaciela, srodze

dowskich i ten się jeden był przytulał, którego Pytago-    mu przytyskuje. Faliss. FI. 195. Gdy mu zona na każdy

ras uczył, że.... Biał. Post. 52. przywlókł się, przycze-    dzień słowy przytyskowała a przykrzyła się, iż od fra-

pił sie' fid) rntt an^dugen. — §• b) ' Przytulić, skłonić,    sunku mało nie umarł, tedy jej oznajmił tajemnicę. Radź.

schronić; in @idjeri)eit bringen, »erwägen. Nie ma gdzie Jud. 16, 16. (gdy się mu już przytyskowaniem sprzykrzyła głowy przytulić. Rys.    Ad. 48. er fat n$t, WO er fein    żona. 1 Leop.,    gdy mu się uprzykrzała i trapiła go. Bibl.

§aupt binlege. — Transit. Przytulić uciekającego do sie-    Gd.). Namową    przytyskował mu, aby królował na miej-

wo-

699

PRZYTULIA -*PRZYTWOR.

PRZYTYĆ-PRZYUCZYĆ.

bie , przyjąć go do swego domu, przytułek mu dać; ei; scu ojca swego. 1 Leop. 1 Mach. 11, 40. Oto juz mię nett anfnefimen, iljm einen    Uy fid) oerfiatten. dziesięć kroć powtarzacie, a me wstyd was tego gdy

Przytulić się gdzie, schronić się;. Ross. npiiOTHTBca, feine    mi tak przytyskujecie. 1 Leop. Job. 19, 20o. Przysta

Bufludd WObtn nehmen TY. {Ross. npmyJiHTBCH utaić się,    wie nad robotami przytyskowah Izraelitom, i Leop. Exod.

ukryć sie/schować sie). PRZYTULISKO, a, n., jaki    5, 13. (przynaglali Bibl Gd). Postanowili Lewitów aby

taki przytułek , miejsce>zytulenia ; 3«flucf>t$ort, 3uflud)tê.    z pilnością przytyskowah robocie około kościoła Leop.

ftcitte Ja w własnym przytulisku i z mojemi jadam do-    1 Ezdr. 3, 8. (aby pośpieszali. 3 Leop.) Przytyskowała

mowniki. Zab. 9, 323. Iiyck.    młodzieńcowi, ale on wzbraniał się zawzdy cudzołóstwa.

PRZYTWARDSZY, a, e,    duriusculus. Mącz., Przytwardziéj    1 Leop. Genes.    o9, 19 (namawiała go. Bibl. Gd.). Słowa

adverb., etwaê $art.    Z ciałem masz się przytwardziéj    królewskie mi    przytyskowały. 1 Leop. 1 Reg. 21, 8.

obchodzić, aby duszy    dało się powodować. Pilch. Sen.    (przyciskały. 3    Leop.). Widząc Judasz, ze bitwa juz przy-

list. 49 PRZYTWIERDZIĆ cz. dok., przymocmć, mocno tyskowała, struchlał, ze nie miał czasu zebrać zasię lu-

przybić ; Vind. perterdit; Croat. pritvérgyujem, primer- du 1\ Leop pRzVbE10ŻSZY a'?e Comp“ Bo«" ylo-dilszem; Eccl. npHTBepawaio, CKjmmH, CKJionaTii; Ross. PRZTUBUG1, a, ie, HiMUKUAôAï, ,e, i,omp.noss. yoo

npiiKpfenHTL, npZpta» , «ptnm, rtn, W- rom*    TÄÄ'IÜÄ'

3“    »    nn!®;0ramPSaW/a„ 5a"l5    Przy-    11 Apcph,'. W8 PBZYUBOŻEC, przyuboial.    f. przy^

ny, przytwierdziwszy zelazem. RdzJSap. 1^, l»-    uboieie neutr. dok. podupaść w majątku, et mi te ».

zTnîechlgra/^a* spania* przytwierdzać poskoczy', Mżące    Gdy król bardzo być potrzebnym i przy-

czarowną laską zalskuj/o Jeży. ź*r. 0U. umocnić

•PRZYTWOR 1° Sm Bo«’ ZTnpmBOpv, babiniec, kru- UBOŻAŁOŚC ści ż , podupadło« w majątku, bte Ser-chla Me Sort*    ’ Cerkiew' pospołu    z przytworem. Zi-    nrmu»0. Przyubozałość skarbu Aro». 766

mor Stó »37 Weszb do przytworu, t. j do przysionku PRZYUCZYĆ, f. przyuczy cz. ioK.. Przyuczać medot ; Sio».

LŁ    Pim    Kam 2 Stał w p    z,siku albo    przy-    pKuèiti; Croal pnvagyujem, pnvueham ; floss. npiyUHTl.,

tnrzcieimcy.    rim.    nam. ù oim p    J    f    rmivqaTB npivnüBaTB, npiLiynHTB, npoynaTB;    zuczać,

tworze cerkiewnym, ib. 47. Widzia go w p    * • jjakJadać’k₀go czego, przyzwyczajać do czego, wkładać,

J. w babińcu przede drzwiami cerkiewnemu lb- ^orab nakład^ kog J; ^    ^ etß)üg

***■Konia na s,amu chował’n,m g0 siod,uprzyucz,L

P. Kchan. Orl. 1, 88. Przyuczać do swory Ross, npn- npHBaeKaro (ob. Przywlec), npHMaHHTB, npHMaHUBaTŁ, 3a-CBopHBaTB. Już przyuczyli język swój mówić leź, starali się o to, aby nieprawie czynili. 1 Leop. Jer. 9, 5. Rodzice wychowali a przyuczyli córkę swą podług zakonu Mojżeszowego. 1 Leop. DanAZ, 3. (wyćwiczyli. 3 Leop.).

MaHHTB, 33MaHBiBaTB, B3ManHTB, B3MaHBiBaTB ; przynęcić, Ijer&eę lotfen, anlotfen, pr. et fig., Przywabiający Ross. npHBJieKaTeJBHBlH , IipHBOpOTHBIM , npHMaHHMfi , npHMaHUH-bbih. Przywabienie Ross. npnKopMKa, npwKopMB, 3aMaHKa, npHMaHa, npmwaHKa, npHMaiiï. Prostych ludzi najprędzej przywabisz hojnością. J. Kchan. Dz. 193. Fundował klasztor Franciszkanom w Krakowie, z Pragi ich przywabiwszy. Papr. Ryc. przyzwawszy.

Sorab. 1. pżiwabenik; Eccl. npuBaÓHTejB, npimpaTiiTe^B ;

PRZYWABICIEL, a, m.;

Nic bardziej nas do cnoty przyuczyć nie może, jak przestawanie częste z cnotliwemi. Mon. 64, 749. PRZYUCZAĆ się czemu, do czego, czego » przywykać ; Boh. prinaućiti se; Sorab. 1. pżiwuknucż ; Slav. priucsâvatise;

Croat. privchitisze, privucham; Dal. naucsitisse, ftd) an etwas gewönnen. Do czego się kto przyuczył z młodu,    Ross. npHKopMimiKfc, ber ^erBe^Iocfer, Slnlotfer.

to w nim i na starość trwa. Sk. Kaz. 420. Przyuczaj się *PRZYWĄCHR0L1C się. Cn. Th., ‘PRZYWĄKRONIĆ się gorącu i zimnemu niebu. J. Kchan. Dz. 42. Star. Vot.    recipr. dok., przybłąkać się, fjerftCty geirrt fomnteit. Po-

C 3 b. Człowiek się powoli każdej rzeczy przyucza. Jabł.    drożne zdrajcy, w drodze przywąkroniwszy się, pytają

Tel. 18. Wkrótce się tego przyuczyło, ib. 49. Córkę na    się, zkąd i dokąd kto idzie, a wszystko na zdradzie,

próbę do klasztoru dawszy Westy sławnej bogini, gdzie    Dambr. 73. Przywąkronił się do Polski despot wyspy

się zakonowi kilka lat przyuczyła. Tward. Pasq. 19. Przy-    Samos. Biel. 553.

wetyr. Tr. PRZYWALIĆ cz. dok., Przywalać niedok. ; Boh. priwaliti, priwalowati; Sorab. l.pżiwalacż, pżiwalu , pżi-walam ; Croat. privalyujem ; Ross. npuBaaiiTB , npiiBaJM-B3TB, npHKaTHTB , IipHKüUHBaTB , (npłlBaMTB, IipHBaJUBUTB przybić do lądu, npHBBJŁ przybicie do lądu, nepeBaiB epidemia, przymiot); g. a) przywalać, n. p. kamień dokąd. Cn. Th. przytaczać, flin ntaljen, futtju wäljctt. — §. Przywalić ku czemu, lub do czego, obaliwszy przytłoczyć, auf etwas forcer (umuerfen. Gdy go ten ku ziemi przywalił, tamże umarł. 1 Leop. 1 Mach. 6, 46. — §. b) Przywalać co, ciężko przypadając na co, przytłaczać, przygniatać; fdjwer auf etwas ptufalicu, ferner bntcfeit, phys. et moral. Góry przywalcie nas, pagórki przykryjcie nas.

Sk. Kaz. 7. Ziemia żywi nas do czasu pewnego, A po-tym przywala. Zab. 1, 46. Alb. Kamieniu nielitośny, głazie nieużyty, Ty mej wdzięcznej przywalasz kości Teoklity. Nar. Dz. 3, 63. Najpiękniejsze zboże na tej żyznej równinie nie tylko przytłoczone, ale w wielu miejscach tak mułem przywalone zostało, że zupełnie o zbiorze zwątpiono. N. Pam. 16, 108. Kraj cały przywalony był obcą , przemocą. Ust. Konst. 2, 272. Jakiż ciężar rozpaczy serce przywala! Teat. 45. d, 75. Wyb. Za co siedzisz na stronie, od wojsk twoich z dala? Co cię wyzuwa z siły? jaki ból przywala? Dmoch. 11. 2, 72. gnębi, tło— sama miała. ib. 143. Gdy potomek bierze spadek po    czy? PRZYWAL1NY plur., tłoczące    obaliny,    rozwalmy

krewnym swym, tam posesyi dostawa z przyumarłego    ciążące, über cttMê fytugeftürjte Saften.    Myśmy    narzędzia

dziedzictwa, ib. 97. Mieszczanin własność nieprzyumarłą »naszych przypadków, rozrywszy ziemne przywaliny, wy-albo niedziedziczną, ale z pracy swój nabytą, oddalić    kopali. Pilch. Sen. list. 3, 168. PRZYWALNY,    a, e, pod

inoźe. ib. 61. Jeśli własność nabyta od moich potomków    wałem będący, bctyltt Salle Oeftttblt^,    2BaU s .    Przywabia

ś c 16 z k â 7V

PRZYWARA, y, z., TRZYSKWARA. Eraz. Ob. hi ij.] (Boh. priwarek przymnoźek waru piwnego; Rug. privara , pri-varrenje, varanje fraudalio\ Croat. prevara » oszustostwo ; Slav. privara vojnicka stratagema); §. a) co przyw rżało do garka, przygorzałość, baö $lngcl>vauute tut $opfe ; Garn. sasmod ; Ross. npHBapima, hrkhtb , rapt. Przywary w garcu, które się odmyć niechcą. Syr. 1113. — §■ Transi. Wada, przygana; ettt §e^l, üDîattgel, ïabel, ©Cä Bremen ; Vind. madesh, vmashik, lifs, lifa, prigovor;

uczał się panów Angielskich przezwiskom. P. Kchan. Orl. PRZYWALEK, łku, m., parapet, przedpiersień, bic SBrujb 1, 288. Nim się człowiek z nowością oswoi, trzeba mu dać czasu do przyuczenia. Gaz. Nar. 2, 51. Nie mogę ja tak chodzić, bom się temu nie przyuczył. 1 Leop. 1 Reg. 17, 39. (w zwyczaju tego nie miałem. 3 Leop.).

‘PRZYUKRWAWIEŃSZY, a, e, suberuentus. Mącz., etma$ blutig.

PRZYUMRZEĆ, f. przyumrze,' przyumrę med. dok., Przy-umierać dok., dziedzictwo po śmierci na kogo zostawić,

(einem etwas anfierbeit), burd) feinen £ob auf einen fallen laffen. Jeżeli dziecko, któremu dobra ojcowskie należały, umrze, tedy dziedzictwo matce w łono przyumiera. Groick.

Obr. 64. (matce swojej przywraca). Dziecię, gdy po śmierci ojcowskiej umrze, cząstkę swoje ojczystą matce w łono przyumiera. Szczerb. Sax. 115. Dobra po dziecięciu matce w łono przyumarłe, bliżsi krewni jej po śmierci jej biorą. ib. 102. Umrze kto bez braci i sióstr, tedy bliżsi w równej linii równym prawem biorą imie-nie, którego im przyumrą. Sax. Art. 3. Ruchome rzeczy mąż po źenie bierze, i jemu ich przyumiera. Sax. Art.

me

4. Matka, kiedy dzieci przeżyje, tedy nikomu nie przyumiera, i nikt nie będzie po nich spadku brał, jedno matka. ib. 2. Żaden więcej prawa na drugiego wlać, ani przyumrzeć nie może, jedno to, co sam miał. Szczerb.

Sax. 143. Toż prawo przyumarła krewnej swój, które

na ich dzieci przyjdzie, tedy ją spadkiem, albo własnością przyumarła zowią. ib. 483.

PRZYUZDAC cz. dok., uzdę przyłożyć, przychełznąć, przy-krócić ; jdumen, ein wenig Imnbtgen. Ej cofnij wściekłość, umysł przyuzdaj zuchwały. Zab. 8, 379. Koss.

PRZYWABIĆ, /'.przywabi cz.dok., Przywabiać niedok. ; Boh. priwabiti ; Slov. prjwabiti, priwabugi ; Sorab. 1. pżiwa-bam ; Rag. privabglîvati ; Vind. pervabiti, pervabluvati, navabluvati, napeluvati, vabluvati; Eccl. npHBaÔJflR), npH-Baæ4aio; Ross. npHKopMHTB, upHKapMMBaTB, npwBieyB,

Ross. nopOKE, npopyxa. Żaden sie nie rodzi bez przy- szcze crinile, donatio propter nuptias, dar od męża na— war; najlepszy, kto ich ma najmniej. Zab. 13,65. Gorn. zajutrz po ślubie dawany. Czack. Pr. 2, 8-9. Włady-Dw. 10. nikt bez ale, wszyscyśmy ludzie, i xiadz ple- sław pozostałej Mieczysława zonie 500 grzywien posagu ban człowiek; Vind. vfaki ima fvoje life ; Ross. h Ha jéj własnego, a druga 500 grzywien przywianku, co w dapyxy 6HBaeiT> npopyxa. Miał język jadowity, każdego domach obyczajniejszych upominkiem abo darowizną wzglę-oczernił, w każdym znalazł przywarę. Mon. 67, 11. Nikt dem wesela zowią, wypłacić miał; contrados, elegantio-chętnićj innych ludzi nie wybaczy przywary, nad tego, res donationem propter nuptias vocant. Krom. 260. Sto ty-który najsurowszym własnych przywar jest sędzią. Zab. sięcy wiana, drugie tyle przywianku. Vol. Leg. 5, 56. 13, 72. Mon. 64, 182, et 65, 194. Star. Vot. A 3 b. Zona, gdy mąż umrze,? aby tylko posag i przywianek Do pychy i chluby przyrodzenie jest nachylone ; tu się miała. Groick. Tyt. 36. Żona stawi pewne rękojmie około wada i przyskwara przyrodzona pokazuje. Eraz. Ob. hiij. wrócenia przywianku przyjacielom męża pierwszego. Tarn. — §. Prov. Przywara pod wieczór. Rys. Ad. 54.?    Ust. 104. — g. b) Przywianek, wyprawa córki'; dotalia

PRZY WARI Y, ob. Przywrzeć.    (Zona, super dotem accepta, parapherna. Cn. Th. 1325.

PRZYWARZYĆ cz. dok., Przywarzać niedok.; Boh. priwariti, cf. gierada , bte ©erabe, £auśgercttf>e, bte attjler bcm Srattt* priwarowati; Slov. priwarugi; Rag. priväriti; Ross. npn- fdjßije 110$ ntttgegcDen werben.

BapHTb, npHBapnBaTb, npHCTpanaib, npHCTpanbiBaTb; (Vind. PRZYWIĄZAĆ, f. przywiąże cz. dok., Przywięzywać frequ., priväriti, pervariti, pervarjati ; Croat. privarûjem ; Slav. przywięzuje pr. ; Boh. priwazati, priwazowati, priwasyti ; priväriti; Ross. npHBapim., npiißapHBaTb zlutować, przy- Slov. priwazugi; Sorab. 1. pżiwazuyu, pżiwożam ; Sorab. lutować, npHBapKa zlutowane; ßosn. privarriti, priuariti; 2. pschiwèsasch ; Vind. pervesati, pervoslati ; Croat. pri-Slav. privarriti, priväriti » oszukać); podwarzyć. Cn. Th. vezati, privesujem, privezalszem ; Dosn. privezati ; Rag. 748. ein wenig aufwärmett. Przypiekane, przywarzane rze- privezati; Ross. npHBimTb, npMBH3biBaTb, BTopamiib, bto-czy. Cn. Ad. 976. (powtarzane rzeczy niesmaczne, crambe pauHBaTb, (cf. troczyć, troki); uwiązać, przywiązać co repetita).    abo kogo do czego, ailbtttbett, n. p. przywiązać czołn.

PRZYWATPIEWAĆ med. contin., trochę powątpiewać, etwrtd Tr., cf. cumować; Ross. yaMTb, npHqajiHTb. — Transi. Jtt)Ctfdl)aft fet)«, ttt 33e[orgnip fielen. Przywątpiewając o bra- Do sosny bluszcz się przywięzuje. Groch. W. 342. przy-cie swym, i że w niebezpieczeństwie jakim był, mnie- pina, er (icftet ftd) an, fd)ltltgelt ftd) Ort. Szewczyk , kraw-mając.... P. Kchan. Orl. 1, 123. Nie mogąc Władysław czyk, gdy się ustroi w bławaty, a przywiąże się do sza-obaczyć, nizkąd Wincentego w bitwie, już począł przy- bli, rozumie, że szlachcic. Mon. 73, 578. (gdy sobie wątpiewać, bojąc się, aby zdrady jakiej nie knował. szablę przypasze). — Aliter: Poddaństwo chłopów pra-Krom. 337.    wilie zowiemy przywiązanie człowieka do roli. Kras. Pod.

PRZYWDZIAĆ, /. przywdzieje cz. dok., Przywdziewać nie- 1, 123. bte ŚerpfUcfytung auf ben ©ntttb. — Moral. Przyda k., przystrajać w suknie , przybrać, pr. et fig.; aufleb wiązać sobie kogo « obowiązać, fiel) eilten »erpfUdjten. Przy-ben, anlegett, nod) Über ctntaŚ, brüber Jtctyett. Przywdziali- więzujesz sobie ubogiego, któremu przechodząc dajesz śmy, że tak rzekę, wytworność złemu. Mon. 64, 182. jałmużnę. Weg. Marm. 1, 243, Imię ojca przywiązało mię Jeżeli mało na tym, utrzymywać ton poważny, przywdzieję do życia. Staś. Num. 2, 125. PRZYWIĄZAĆ się do ko-melankolią. Teat. 2. b, 41. Umysł pokornych złowili na go, do czego, skłonnością, chęcią przychylić się, przy-myto, Prostaków na swe przywdziali kopyto. Clirośc. Job. łączyć się; ft$ ait etlDflS Rängen, attacfjtmt. Do pieniędzy

87. (przerobili na swoje kopyto).— ^.'"Aliter: Język do może być przywiązanie; insze zaś pobudki do prawdzi-podbródka strzała, A podbródek do gardła samego przy- wćj miłości. Teat. 6. b, 33. Przywiązać się do godnej wdziała. O Iw. Ow. 490. (przyszyła, przypięła, przytknęła, niewiasty. Teat. 48. d, 30. Przywiązany Ross. yBH3qnBUH, przyś piłko wała ; «ntyeftett, (tnfpitfen). * ‘    ‘ npHBcpateHHuS, npHBepHteimmn,. Jejmość PP. Próżno-

PRZYWDZ1ECZYĆ cz. dok., Przywdzięczać niedok., przymi- siedzkie, stolikowych zabaw najprzywiązańsze doglądaczki. lié, angettebnt machen, ctitlabcnber, reiftenber barflellen. Jeżeli Mon. 70, 132. Acz tyłaś miał przyjaciół, wierz mi, żeć ma sie rzecz j)rzyvvdzieczać i zdobić, niechże takie będą me był przywiązanszy żaden. Zab. lo, o9t. Agatko ko— wdzięki, które prawda*znieść może. Kras. List. 2, 110. chana, Ja cię kocham, tyś do mnie trochę przywiązana. PRZY WDZIĘK, u, w., przymilenie, przymizg; Stebfofimfl, Kiernc. P. P. 5. Przywiązanie subst. verb., baS SlttaĄement, ©nf^mel^elttng.' (distng. Slov. prizwuk przyton, akcent, bte 3lnI;mtgM)fett; Sorab. 1. pżiwazba; Ross. npiiBfl3aH-cf. dźwięk). Ci, co karmią ptaki, pieski, zwidzenia, hocti> , yBH34HBOCTb, npiohnieHHOCTb, npHBepacenie, npn-głaskania przvw-dzieku owych zwierząt maja jakow?ąś roz— BepiKCHHOCTb. (\ind. perves, Ross. npiiBB3Ka wiąz, wią— kosz, blandul&lio. Ossol. Sen. 57.    ‘    ‘    ~ Simili ter : Nazbyt się nie przywięzuj do słów w

PRZYWĘDROWAĆ intrans. dok., wędrując przybyć, Çcrbe^ tłumaczeniu, Pocąc się w trudnych społem myśli pomie-gercanbett fontmen; Vind. perbandrat.    szczeniu. Kor. Hor. 8. — §*. Słabe to domysły, któremi

PRZYWIAĆ, ob. Przywionąć.    historycy przywiązać usiłują, aby Słowacy jedność naro-

PRZYWIANEK, nku", m., suma abo zapis żonie od męża du z Wandalami zaciągali. Krom. 10. uczyniony, przywiankiem, przypisem nazywa się. Ostr. PRZYW1C, o fi Frzywinąć.

Pr. Cyw 1 207 bie tum bem ©cma^l ber ©attin nerfdjrie* PRZYWIDZIEĆ się recipr. dok., Przywidzać się niedok.; Ross. Rene 0umnte. Przywianek u Niemców SJłorgengfl&e, W Pol- npHBH4tTbCfl, npunyAHTbCH; przyśnić się, przymarzyć się,

702 PRZYWIĘDNĄĆ - PRZYWIEŚĆ.

PRZYWIEŚĆ.

uroić się; einem träumen, bünfen, irrig oorfommen. Może ci się tylko przywidziało, że ona tu jest. Teat. 54, 48. Przywidza mu się, że ktoś stuka. Teat. 11. b, 48. Daleko coraz zimniej ze mną postępujesz. Przywidza się chyba Wc Panu. Teat. 46. c, 40. Przywidzenie, Vind. muhuvanje (cf. mucha), muholovitje; Eccl. Mema, Mema-Hie, iipHKii^T.mii€ ; Ross. npHBHAtnie; widzi mi się, urojenie; ^rchtmeret), ©(bnmrmeret). Chory z przywidzenia. Teat. 35, 3. (le malade imaginaire). I rozum i wymowa na nic się nie przyda, Z tym człowiekiem, co tylko swych przywidzeń słucha. Zabi. Zab. 8. Przywidzenie swoje bierze za prawdę. Teat. 7. b, 57. Kras. Pod. 2, 189.

PRZYWIĘDNĄĆ nijak, jedntl., nieco powiędnąć, ein mentg melf merben ; Ross. npHBUHyTL ; Eccl. npHCBHHyTH, 3aBH-

HyTH , 3aCOXHyTH.

PRZYWIEDLNY, PRZYWIEDNY, a, e, do przywiedzenia, mogący być przywiedzionym; attfübtbar, b^bet) S¹* führen. Przypadek równań trzeciego stopnia wziął imię nieprzy-wiedlnego, casus irreductibilis, że prowadzi do wyrazu urojonego pierwiastków i t. d. Przypadek nieprzywiedny ma zawsze miejsce w równaniach trzeciego stopnia, ile razy te zamykaja trzy pierwiastki rzetelne nierówne i niewymierne. Śniad. Alg. 1, 131. PRZYW1EDZIENIE, PRZYWIEDZIONY, ob. Przywieść.

PRZYWIELBIĆ cz. dok., uwielbić, przyszlachcić; öerflären, ücrbcrrltcbciî. Żyje już niezraniony, Ale chwałą przywiel-biony. Groch. W. 218.

PRZYWIENCZYĆ cz. dok., uwieńczyć, befransen. Niosły w koszykach przywieńczonych czyste ofiary. Otw. Ow. 92. Na głowy wstawiwszy W koszach ofiary czyste, niosły przywieńczywszy. Zebr. Ow. 49. Przywieńczywszy się z rozlicznego kwiecia wonnego w wieńce uwite. 1 Leop. 3 Mach. 7. Przywieńczmy się różą pierwej, niżli zwiędnie. ib. Sap. 2, 8. Korbulon, tylą przywieńczony zwycięzkie-mi laurami. Kar. Tac. 2, 453. Góry przywieńczone laskiem. Nar. Dz. 3, 29. Zab. 1, 184. Nar.

PRZYWIERAĆ, ob. Przywrzeć.

PRZYWIERCIĆ cz. dok.) Ross. npHBeprfcTB, npHBepTHBan», npHBepTHyTb , npHBepTŁiBaro ( * przyszrubować) ; wiercąc przytknąć, bobren itnb etttftccfen, einbobren. Na samym wierzchu tej budki maja być przywierciane gałazki. Haur. Sk. 286. .

*PRZYWIERZGĄĆ cz. dok., [przerzucać, »ermanbeln, ob. Wierzgać 3], n. p. Przeciw panu Chrystusowi piszą, i sa-meż Luterany i Kalwinisty do siebie przywierzgają. Twór. Wiecz. a 2. przyciągają, przywabiają, herüber Steben.

PRZYWIEŚĆ, przywiódł, przywiedli, /'. przywiedzie, przywiodę cz. dok., Przywodzić niedok. ; Boh. priwesti, pri-wedu, priwoditi; Slov. priwesti; Sorab. 1. pżiwedu ; So-rab. 2. pschiwafcż; Vind. pervositi, napreipernesti ; Bosn. privesti, dovesti ; Rag. privèsti; Dal. dopelijati; Ross. npHBOAHTt, npHBecTt ; przywodzić co, kogo , n. p. bydlę, przyprowadzać; fiers» führen, geführt bringen, b^bet) führen. Światłość i prawda twoja, te - ć mię przywiodły i dowiodły na górę tę świętą i do przybytków twoich. 1 Leop. Ps. 42, 3. — §. Nieprzyjaciel, chcąc Rościsła-wa przywieść na lud, ustępował ; lecz gdy się postrzegł

w czas Rościsław, jął pierzchać nazad; i tak uciekając, przywiódł nieprzyjaciela na swe ludzie niewiadome. Biel. 133. przywabić na zasadzki, oerletten, tn bett Hinterhalt loc* fen. Przywiódł go na hak. Rys. Ad. 56. przyprowadził go w niebezpieczeństwo, er fmt ihn tn ©efajr gebracht, an et* neu Gefährlichen Ort 1)in geführt. Proszą panowie Bolesława, aby na potym i siebie i Rzpltćj na taki hak nie przywodził. Krom. 427. na szańc nie wystawił, naraził; tn bie ©cbanse fc^Iagen, ber ©efabr ÇretjJ geben. — Fig. Dobrze mi sie podoba, kiedy kto nad mniemanie tych, którzy słuchają, na hak kogo przywiedzie. Gorn. Dw. 187. słowami przyprze, mit Sßorten ttt$ ©ebrange bringen, bafl matt mit bem $tëputtren nicht weiter fort fann. — §. Przywieść kogo o co * przyprawić go o co, narazić go na niebezpieczeństwo; einen in ©efabr bringen, ihm eine ©e* fahr jujiehen. Prosili Rytygiera, aby siebie i wojska swego tak szkaradnie nie przywodził o niebezpieczeństwo. Krom. 37. Przywieść kogo do szkody * nabawić go szkody, einen in @cf;aben bringen. Przywiódł go do potomnych ludzi w złą sławę. Gorn. Dw. 398. nabawił go złej sławy u potomstwa, er jog ihm einen Übeln 9?ad)rufmt su. — §. Lud młody na swą stronę przywiódł. Warg. Cez. 175. przyciągnął, przywabił, er brachte fie auf feine Seite. Nauki wolne wznowił, ludzie uczone przywodząc. Sk. Dz. 875. Naprawił biskup Kujawski X. Przerębskiego, aby arcybiskupa przywiódł na króla, i przezeń obietnica Pod-lodowskiemu dana, izby wniwecz poszła. Gorn. Dz. 36. aby arcybiskupa na króla nasadził, puścił; er foUte bert ©rjbifdwf an ben ßönig fefjen, mit bem Röntge anbinben laf* fen. — §. Przywieść kogo do czego, einen su etwaê brin* gen, ju etwas bewegen, in etwas »erfe^en. Do ugody przywodzą zdrową radą strony. Paszk. Dz. 112. Uczynię to, do czego mnie przywiedzie złość i rozpacz. Teat. 5, 98. (uwiedzie, uniesie). Mąż Wc Pani do niecierpliwości mnie przywodzi. WeLg. Marm. 1, 183. Do rozpaczyście mnie przywiedli. Teat. 6, 130. Brunihildis własne dzieci swoje do zwad przywodzi. Zab. 1, 120. Alb. Przywieść kogo do gniewu * rozgniewać go. Cn. Th. einen jornig machen. Przywodzić co na kogo, etwas über einen bringen, ihm su* Stehen. Starość oziębła na wszystkich przychodzi, A te wszystkie ciężary na ludzi przywodzi,- Prot. Kont. B 3 b. Przywiodę na one ziemię wszystkie słowa moje, którem mówił przeciwko niej. 1 Leop. Jer. 25, 12. — §. Przywodzić co do końca, do skutku * dokonywać, etwaS JU ©nbe bringen, beenbigen. Bóg rzeczy te, które od wieku przejrzał, nad mniemanie Judzkie, dziwnym obyczajem ku skutkowi przywieść umie. Żarn. Post. 20. (Ross. npHBOAHTt-ca 1. należeć się, 2. zdarzać się). O przywodzeniu frakcyi do jednegoż mianującego. Solsk. Geom. 3, 114. (o przerobieniu, o redukcyi frakcyi). — Tatarowie są szczerzy hul-taje, co sobie pożytek i korzyść przywodzą jak mogą. Kłok. Turk. 73. garną do siebie, przygarnywają ; an fiel) bringen, an fief) sieben. — §. Przywodzić do wiadomości* podawać do wiadomości, jur SBiffenfcbaft ober luubfcbaft bringen, gelangen laffen. Naprzód śmierć JKMści do wiadomości wszech stanów przywodzę.... Vol. Leg. 4, 145. Guilelm admirał Genueńskich łodzi Do wiadomości wczas

ci to przywodzi. P. Kchan. Jer. 129.— §. Wieleby mo-    sto Wojsław, jak przywilej świadczy. Jerz. Ossol. Mscr.,

zna na plac przywieść, co sie tego dnia tam działo.    ©djCttfnngSlirfef. PRZYWILEJOWAĆ, ob. Uprzywilejować.

Bial Post. 78. przytaczać, wspominać; anfttljren, lieferet* PRZYWILSZY, a, e, przyszaleńszy, subinsulsus. Mącz., et* fcett, (auf$ tapet bringen). Przywodzić pisarze, cytować, tM$ närrtfdj ; cf. wiła, szaławiła.

alegować, przytaczać autory; ©cfjriftfteHer anfu^ren, anjtey PRZYWINĄĆ, f. przywinie cz. jedntl. Przywijać niedok.; ben, cittren. Pisma głupie i nieumiejętne przywodził. SkBoh. priwiti, priwigeti, priwinauti ; Slov. priwjgjm; Bosn. Dz. 894. Świadectwa te sami adwersarze przywiedli. Sa-    ot Rag. privitti ; (Croat. privîam ,privilszem injlecto; Ross.

lin. 2, 3. Tłok przywodzeń uczyni pracę w czytaniu mniej    npHBHTB, npiiBJiBctTB wszczepić) ; §. a) obwijać koło czego,

przejemną, kiedy owoc trudu jest niedojrzały. Czack. Pr.    aufbtnben auf ettMS, brtiber anfctnben, umbtnben. Gdy mu

92. Przywiedziony Ross. npHB04HHH.    zawiązano ranę, oderwał to wszystko, co lekarze przy-

PRZYWIESIĆ cz. dok., Przywieszać niedok., przy czym za-    winęli. Mon. 71 , 827. To wszystko przywinąć trzeba

wiesić, ruoReip l)tn Rängen; (Boh. priwésyti, pfiweśowati;    na pępek, coby płód zmocniło. Cziach. Prz. 3. Obwiń

Sorab. 1. pźipowescham ; Vind. pervesat, perobefiti, na-    to papierem, a na papier przywiń liścia kapustnego ob-

obefiti, naobiefhati). Appendix, przygrodek, przywieszę-    mięsz. Sienn. 499^ Srebrny pontał na czele misternie

nie. Urs. Gr. 185. ber Slnfmng, baê Énflângfel.    przywity wstęgą. Zebr. Ow. 246. Bojaźń boża, pierwsze

PRZYWIĘTSZY, PRZYWIĘKSZY, a, e, majusculus, nie bar-    grono Na ten łubek przywiniono. Miask. Ryt. 2, 150.—

dzo wielki. Mącz., etmaê grofś.    b) Okręt przywinął, przybił do lądu, przypłynął; ba$

PRZY WIEWAĆ, ob. Przywionąć.    r.. édnff fam an, fegelte fyerbep, lanbete. Stojąc w pawilo-

PRZYWIĘZ , i, i., et iu, m. ; Ross. npnBH3Ł ; powróz, po-    nie moim , patrzyłam na okręty przywijające do portu

stronek do przywiązania, ber @trttf junt Slnbtnben. Koń    naszego. Teat. 23. c, 5.

stojąc na przywięziu , co mu dają, pożywać musi. Hipp. PRZYWINNIEJSZY, a, e, nie bez winy, etlMê fdjulbtg, nicht

115. Jeśliby gospodarz psa na przywięzi dzierżeć i mieć O^tte 2?erfel;ett. Tr. (Eccl. npiiBHHHK) insuper accuso). nie chciał.... Stat. Lit. 596. PRZYWIĘŹCA, y, w., PRZYWIONĄĆ, f. przywionie, przywionę cz. jedntl, Przy-alligator, ten co przywięzuje. Mącz., ber Slnbtnber. *Przy-    wiewać niedok , wiać na kogo, na co ; Rag. priviati ;

więzacz, ‘przywięziciel, dura sunt vocabula. Cn. Th. PRZY-    Ross. lipuBian., npHBtBaro, auf etroaê meljCn, blafen, ba*

WIĘZUJĘ, ob. Przywiązać.    JU roeljen, baju blafen. Auster także z mokremi przy-

PRZYW1EŹĆ, przywiózł, f. przywiezie, przywiozę cz. dok.,    wionął skrzydłami Obłok wilgotny przyniósł, zlał ziemię

Przywozić niedok.; Boh. priwezti, priwazêti; Sorab. 1.    plutami. Banial. K 2 b. Gdy przywiewa wiatr zimny,

pżiwożem, pżiwożu, pżipowożam ; Ross. iipHBecTŁ, npii-    choć ta kraina jest z natury ciepła, mróz bywa. Boter.

B03HTB ; wozem, koniem, nawą przystawić co, jufuljren    517.

auf ber 9Ire ober JU SBaffer. Galban z Syryi przywożony PRZYWITAĆ, /. przywita cz. dok., ‘Przywitować contin., bywa. Syr. 209. Coż mi Wc Pan przywiózł? a coś mi    (Witać niedok. qu. v.)\ Boh. et Slov. priwjtati; Vind. pe-

Wc Pan dał zawieźć? Dwór. G. nie przyniesiesz, nie    rjeti, primiti, (cf. przyjąć); Ross. npHßln'HTB, npiiBt-

weźmiesz, roaê tyabctt fte nur mttgebracfyt oon ber pfeife ?    »wtb, npirntTCTBOBaTB, (npHBfcrE, npimiTCTBO, npimt-

Przywiezienie, przywóz; bte Bufuljr, baś Bufufuen.    mhboctb grzeczność, ludzkość); przywitać kogo, przywi-

PRZYWILEJ, ju, m., z Łac., baS ^rttnlegtum, zwoleństwo,    tać się z kim, oświadczyć mu swoje ukontentowanie z

dozwolenie, wyzwolenie z czego, łaska jaka od pana    widzenia go u siebie, abo na jakim inszym miejscu,

dana, prawo prywatne ; Boh. weysada; Sorab. 1. woszo-    gdzie był, einen bemtUfommcn. Przywitający Eccl, npn-

bne prahwo; Vind. vunsvsetnik, vunvsetje, ofvojobod-    cpamHBńr. Niektórzy przeciw niemu wyjeżdżali przywi-

Ihina ; Bosn. slobosctina, oprosctenóst ; Rag. povèglja;    towa 6. Biel. Św. 182 b. Przywitana uczta, kiedy się kto

Ross. onpHUima; Eccl. npimaeriB, npHBMm, ber greę*    nawróci do domu, adventonum prandimn. Mącz., Se*

bettśbrief. Przywilej jest własne i osobliwe prawo prze-    nultfommungêfcbmauê. Trzywitanna mowa. Chodk. Kost.

ciwko pospolitemu nadane. Sczerb. Sax. 359. Przywi-    66. witająca, z przywitaniem , Semtüfommungêrebe. Przylej dlatego jest nazwan privilegium , iż czyni osobliwe    witać kogo biskupem, starostą« winszować biskupstwa

prawo, 'legem privatam. ib. 539. Wolności i swobody,    nowemu biskupowi. Cn. Th. 1268. Zostaniesz na przy-

które prawodawca dla pojedynczych osób lub zgroma-    witanie gości. Cn. Th. 1449, Vind. perjetje, primlenje ;

dzeń nadaje, zowią się przywileje. Gal. Cyw. 1, 21. Gdy    Ross. npuBbTCBTBic, npiiBbTCTBO , bte (Säfte JU benńllfom*

prawo jekieś ku użytkowi jednej osoby dąży, przywileju    men. Uczynili poradowanie abo przywitanie. 1. Leop. 5

ma imię. Ostr. Pr. *Cyw. 1, 8. Przywilej, osobliwe pra-    Mach. 1. — §. Transi, in malam partem: Przywitać, n.

wo na którą rzecz. Mącz. Przywileje albo są wyłączę-    p. Gdy Leszko granice od nieprzyjaciół postronnych ob-

niem od ustaw, albo' ograniczeniem praw obywatelów    warował, wnet go w domu przywitała wmętrzna trwoga,

innych. Gal. Cyw. 1, 21. Ust. Konst, i, 251. Zab. 6,    Stryjk. 314. (excipiebat). Zal mi, że tamci Ichmość tak

232. Czyż to chodzi przywilejem, być rozumną siwej    go grubo przywitali. Boh. Kom. 2, 571. grob empfangen

głowie! Zabi Bal. 36, (cf. monopol). — ß\ Ziemowit    Radbym go przywitać tym pałaszem. Boh. Kom. 4, 222.

Kazimierzowi przywilejem poddaństwo swoje zeznawa,    gladio excipere, mit bem |lallaf(| empfangen. Pewnie go

którego przywileju wizerunek jest u Długosza. Krom.    kijowe przywitanie potka, że się opoźnił. Kłok. Tnrk.

557. (diploma). Janowi Ossolińskiemu dał Jagiełło mia-    58. SOTomm mit bem ©tocfe.

PRZYWŁASZCZYĆ cz. dok., Przywłaszczać niedok. ; Boh. PRZYWLEC, przywlókł, przywlekli, f. przywlecze, przy-priwlastniti, priwlasnowati, osobiti sy, (cf. osoba, oso-    wlokę cz. dok., Przy włóczyć, Przywlekać niedok.; Vind.

bny), [Boh. odwlastowati, odwlastaugi, Germ, öeräußew) ;    pervlezhi, perlazhiti, dopervlezhi ; Carn. privlekujem ;

Slov. priwlastnugi ; Carn. perlastim, perlastujem, pole-    Ross. npHBJtenb, npHBJieKaTb, npHBoaoib, npHBOjaKHBaTb,

stnim, lastimse, persvojim, (cf. przyswoić); Vind. fvoji-    npurautHTb, npmacKHBaTb; a) wlekąc przyciągać, (jerbet)*

ti, vlastiti, pooblastititife (cf. władza), podstopitife, (cf.    fć^Ieppert, gefcfyleppt bringen. W’iosna w tym roku często-

podstąpić) ; Croat. szvoirn, oszvâjam (cf. swrój , oswoić),    kroć mokrości i wiele przykrej niepogody na świat przy-

poszvojujem ; Dal. possvoiti, prikazati, (cf. przykazać);    wlecze. Fur. Uw. E 4 b. Kolasą bułanemi ciągnioną koiłoś«. osvoiti, posvojiti ; Rag. posvoitti ; Ross. CBOHTb;    były Przywlókł się z swą Jejmością podsędek otyły.    Weg.

Eccl. OCBOHTH, 3aB.ia4tTb, iifiHcnoiiTH , 3aæiOHTb, ycBO-    Org. 23. Zły duch nas do bałwochwalstwa przywłoezy,

aio, iifiiiTAiK.Mii ; za własne poczytywać, przysobić, ftd)    devoluit. Zygr. Gon. 367. Przywlekający ; Eccl. npuBia-

jnetgnen. Konia ukradzionego, prawnie sobie przywła-    mneJbHbili vim hahens atlrahendi, (cf. przyciągający). —

szczający, niechaj ręką lewą ujmie konia za ucho prawe,    b) Przywlec, przykryć czym; tnit etntaśS- uberstcfjett, be«

a nogą prawą nogi lewej końskiej się dotknie. Chełm. Pr.    becfett. Twa ręka uformowała stan, jaki jest ciała    rno-

427. et 452. Synowie Izraelscy przywłaszczyli sobie nie-    jego, Skórą zewsząd przywleczonego. Ryb. Ps.    276.

co z onych rzeczy przeklętych. 3 Leop. Joz. 7, 4. (spo- (Ross. npiiBOÆOKa dawny gatunek płaszczów), sobili sobie. 4 Leop). Przywłaszczać co komu, za wła- 'PRZYWNOSIG cz. dok., nad to jeszcze wprowadzić, modjl sne mu oddawać, przypisywać; einem jnetgiten, jtt eigen    über btep etnfüjjren; Eccl. npHBHomy, Graec. nuoHoćtyo).

geben, $nfd)Veibcn. Jako co któremu stworzeniu bóg przy-    Zakazał, aby inszej wiary nie ważył się nikt przy wnosić,

właszczyć raczył, także się już to koło wiecznie a nie-    Srnotr. Apol. 142. Żadne synody inszego w-iary ograni-

odmiennie toczyć musi. Rej. Zw. 2 b. (jak komu wyzna-    czenia, nie przywniosły. Smotr. Apol. 4 43.

my. Buda. Cyc. 64. (przypisujemy, nakazujemy, zadajemy). Chrystusa potwarzali, dyabelstwo mu Wiśn. 283. (przypisywali). Na kogo czyja wina jakim sposobem spływa, temuć się przywłaszcza, bo jeślić się nie przywłaszcza, toć nie spływa. Salin. 4, 387. Rogu przywłaszczać, a na niego wkładać, czego on nie rozkazał , jest bluźnierstwem. Gil. Kat. 295. Będę wzywał boga naszego, przywłaszczajcież wielmożność bogu naszemu. Radź. Deut. 32, 3. (dajcież wielmożność bogu naszemu. Ribl. Gd), przypisujcież, ptfcfyretben, juetgtteit. Przywłaszczenie, przypisanie; ba3 3iwgwn, bte Segnung; Carn. listenje ; Vind. pooblastenje , podstop , podstople-uje , (cf. podstęp). — Przywłaszczać sobie kogo za syna « przysposabiać, adoptować, einen an fôinbeSftatt attnelp men. Przywłaszczyła sobie dziecię to za syna , i nazwała go Mojżesz. W. Exod. 2, 10. Po śmierci rodziców przywłaszczył ją, sobie stryj za córkę. W. Esther. 2, 7. Bardz. Trag. 385. Biał. Post. 96. Ludzie za syny przez pana jednacza swego przywłaszczeni, przyjęci i policzeni są. Wiśn. 582. Potrzeba, aby ten, który sposabia albo przywłaszcza, był sobie wolnym, i takim, któryby mógł płodzić. Szczerb. Sax. 417. — Księżna Holha wielu Rusaków do religii chrześciańskićj nawróciła, dlatego ją też Ruś przywłaszcza ku słońcu. Stryjk. 120. przyrównywa , üergfeicfycrt. Diogenes utratne ludzie przywłaszczał drzewu, które na skałach wysokich roście, że owocu jego człowiek nigdy nie kosztuje. Kosz. Lor. 173. Nierządnice słodkiemu piciu, które truciznę w sobie ma, przywłaszcza, ib. 68 b. PRZYWŁASZCZYC1EL, a, m., Cn. Th., który sobie co przywłaszcza, ber    > ber

ftd) etinaé jn eigen mad)t ; Rag. posvoitegl; Croat. poszvoi-tel; Dal. poszednik, (cf. posiadacz); Ross. npHTatKaieJB, npnTa3are,ib ; Eccl. ycBOmeib, npHCBOHTejib. (Slov. pri-wlastnngićm, priwlastninec casus Genitivus). PRZYWŁA-SZCZYC1ELKA, i, i., Croat. poszvoitelicza.

czył). Nie wszystkim jednakie powinności przywłaszcza- PRZYWÓD , u , m. ; Ross. npHBOÆ'b ; przywiedzienie, doprowadzenie, ba$ Jpinfübren. Moral. Przywód, pobudka, przywłaszczali. powód; Sett'Cgttngßgntnb, 9îeip, Antrieb. Zebrały się wojska za przywodem cesarza. Nar. Ust. 2, 440. Książe Konrad dał Czaplę obiesić przez przywód swej żony. Gwagn. 31. id. Biel. Św. 194. Przez przywód niektórych , dał mu cesarz oczy wyjąć. ib. 67, (cf. nabecbta-ny). Z przywodu niektórych ludzi zazdrościwych kazał wojewodę pojmać. Biel. 117. Nasi z Elblążanami za powodem i za przywodem Czecha jednego spiknęli się; Bohemo duce. Krom. 632. Jabł. Tel. 333. — §. Przywód wojska « dowództwo, komenderowanie, naczelnictwo, ba3 Slnfübren ber 91rmee. Zgromadź wszystkie pułki wierne, Którym rozkazujemy przez zwierzchne przywody. Przyb. Mili. 165. Na przywodzie najsroższego hufu czeka nieprzyjaciela. Staś. Num. 4, 176. (na czele, an ber 8ptj$e). — $*. Aliter: Miewał swe przywody Na Tatary, i wielkie im tam czynił szkody. Paszk. Dz. 18. szlaki, przesmyki; ©cbhtpfroege, 8freifjnge. (Ross. npnß04H0e płaca za zaprowadzenie do aresztu). PRZYWÓDZGA, 'PRZY WOJGA, y, w.; Ross. npiiBOAcitT», npiiBO^nirb; PRZYWODZICIEL, a, m, przywodzący do czego, dowódzca , naczelnik, ber Shtfutyrer ; Rag. privoditegl; Ross. BOCHatajibHHKb. Teucer wasz wódz będzie i 'przywojca. Lib. Sen. 17. Dwa wiel-kie rzędy szły do szturmu z 'przywojcami swemi. P. Kchan. Orl. 4, 409. Za odważnemi do boju 'przy w oj cy Czyńcież już jako rycerscy mołojcy. Jabł Buk. C 3. 'Przywojca buntowników. Pet. Arg. 81. herszt, ilîâbclô« fübrer. — Moral. 'Przywojcę ducha prawdy miał, Chodk. Kost. 43. ib. 80. przewodnika, Segweifer, Slnleiter. ‘Przywojca, pobudziciel, powód; ber 2lnret^er, Anreger, 5ln* fübrer JU etma§. Niechaj ten 'przywojca występku ginie. Past. Fid. 247. Do złego dość jeden przywódzca, na dobre nie dosyć dziesięć. Fredr. Ad. 71. Falib. C 3. PRZYWODZIĆ, ob. Przywieść, przywiódł. PRYWÓDZ-TWO, 'PRZYWOJSTWO (Chodk. Kost. 61), a, przy-

wodzenie, dowództwo, przewodnictwo ; ba$

, tor. Cn. Th. ber SBieberberftefler, Söieberbringer ; Rag. vrac-chjalaz ; (Eccl. npHBpamreJib przywabiacz). PRZYWRÓ-C1C1ELKA, i, i., bie SieberberfteQerinn. PRZYWROT, u, m., PRZY'WROTNIK, a, m, ziele, dziewięciornik, gwiazdki, gwiazdosz , alchimillia, Sóroentappen, przywraca małżonki ku miłos'ci. Urzed. 156. Syr. 527. Kluk. Rośl. 2, 147, Carn. ebrashèza ; Ross. nepeJoiiHaa TpaBa, JbBOBa jana, pocmma; w niektórych powiatach gęsię łapki. Jundz. 140. PRZYWROTNY, a, e, — ie adverb., mogący być przywróconym; Eccl. B03BpambiH, tPteberfierfteU* bar. — §. Przywrotna febra, wracająca się czasu swego. Włod. junicffebrenb. Nieprzywrolny, który się już nie powróci. Włod. Nieprzywrotny, niewrotliwy, irrevo-cabilis. Cn. Th. Nieprzywrotny, irremeabilis. Cn. Syn. 499.

$er&et)fńbren.

‘PRZYWOJ, ju, m., podwoj, postis. Man., ber $l)urpfofłen.

PRZYWOJCA, ob. Przywódzca.

PRZYWOŁAĆ cz. dok., Przywoływać contin. ; Boh. priwo-lati ; Slov. priwolat, priwolâwâm ; Sorab. 1. pżiwowam;

Carn. poklizhati ; Vind. pokiizat, vabit, perklizat, pova-bit; Croat. dozvati, dozivam ; Bosn. dovabiti, dozvatti ;

Dal. zvati, dozivati ; Ross. no403saTb, no43UBaTt, npn-MaHHTb, npHMaHtiBaTb ; Ecd. npHKJHKato, npH3biBaio; przyzwać głosem, fyerbeÿ rufen. Erasta przywołano. Weg.

Przywierać niedok., przygorzeć, przywarzyć się do czego, przepiec się, (cf. przywara); anbrennen, ftdj attlegen (an ben ^odRopf). (Rag. privrjexitise adhaerere ), pr. et fig. Co raz przywrzało do serca, skrob jak chcesz, trzyma się. Pot. Arg. 754. Ta przywara na nędznym narodzie ludzkim mocno przywrzała. Rej. Post. R 6. Choćby jaka ^insza poczciwemu człowiekowi na umyśle jego przywrzała przywara , tedy szlachetnym płaszczem może być pokryta. ib. 83. Przywrzała złość tam ogniem oczyszczają ; infectum scelus. A. Kchan. 173. Przywrzała złość, lub ogniem ją wyżegać muszą, Swa zapłata za każdą postępuje duszą. Zygr. Pap. 141. Próżna sława przywiera do serc ich. Birk. Sk. D b. przypoi się, przylepia się ;

Marm. 1, 259. Teat. 5, 35. — Fig. Piękność przywoła gacha. Teat. 43. b, 29. przywabia , Ijerbeip lotfeit. — Ju-rid. Przywołać sądy. Teat. 20. b, .136. głosem oznajmić nastąpienie sądu, ba$ ©cricijt auêrufen, anfünbigen, 4. PRZYWRZEĆ, przywrzało, f. przywrę med. dokon. , oerfihlbigen. W tym kraju tu pierwćj obieszą, a potym sprawę przywołają. Boh. Kom. 2, 212, ( cf. sprawa jak w Osieku). W niektórych województwach trzy dni przy-woływają, a na czwartym dopiero wzdawają. Vol Leg.

2, 1624. pozywają, üorlttbcn. Pozew zbiegłego złoczyńcy dzieje się przez przywołanie. Sax. Porz. 56, ob. Powołanie.

PRZY WORA, ob. Przewora.

PRZYWÓZ, u, m.\ Ross. npnB03Ł, noABoa*, ( BB03Ka,

BB03Hoe furlon , zwózka); (Boh. prjwoz przewóz); przywiezienie, dowóz, bte 3uful)r. PRZYWOŻĘ, PRZYWÖ-Z1Ć , ob. Przywieźć, przywiózł. PRZYW0ZIC1EL, a, m.,

Cn. Th., który co przywozi, ber    pr 21d)fe ober

ju ©cbiffe. PRZYWOŻICIELKA, i, i., bie 3tipibrertnn.    bmuj* fttb an, flebt    an. Odzienie jego było wszystko do

PRZY WOŹNY, a, e; Slov. prespolnj; Ross. iipHB03HUt1,    ran onych srogich    przywrzało.' Groch. W. 191. et 197.

BWB03Hb»1, BB03HMUÜ, (BB03HbiB wkradziony) ; przespol- Wszystkie odnowione stały się rany, gdy go z szat zdzie-ny, przywieziony; eingefübrt jur 3ld)fe ober JU ©affer, au8*    rali, Gdyż były ze    krwią do ciała przy wrzały. Odym. Sw.

Idnbifcb. Żadnych tam owoców dla zimna wielkiego nie    2, G g b. Zima,    gdy mrozem pola zawiera, przywie-

ujrzysz, krom przywoźnych z kraju inszego. Paszk. Dz.    rać nie dopuszcza    do ziemi żadnemu z nasienia korze-

120. Z przyległych inszych stron przysmaki przywoźne. niu. Otw. Ow. 109; affigere.

ib. 123. Dzikie i przywoźne makaronizmy. Dudz. 26. 2. PRZYWRZEĆ, przywarł, f. przywrze, przywrę cz. dok., Przywoźna rozpusta, a'ccita lascivia. Nar. Tac. 2, 216.    Przywierać niedole., przymknąć drzwi, nie dowrzeć, nie

PRY WRÓCIĆ cz. dok., Przywracać niedok. ; (Croat. privrâ-    zawrzeć; Boh. priwrjti ; Ross. npHTBOpnTb, npuTBOparb,

cham aggrego ) ; Ross. npiiBopoTHTb, npuBOpaniiBaTb,    bie £&ftre anlfjpten, jnmać&en obne jujufdjlicflcn. Przywiera

Eccl. B03Bpamato ; przywracać do czego, ku czemu, kie-    bramy. Chrośc. Job. 96. Obróerli się tyłem do niego, i

rować ku czemu; ju efmaS binlenfen, binletten. Ziele    przywarli drzwi, które były w przysionku kościoła. Podw.

dziewieciernik, przywracające ku miłości, wzbudza w    Syon. Q 2. Studnia była przywarta kamieniem. Leszcz.

małżonkach miłość wielką. Urzed. 136. Na miejsce    H. T. 68. (przywalona). Ręce nasze zapadające przy-

‘przywróćwa się ono; locum redeamus in Uhm. Zebr.    wierały mu powieki. Teat. 2. c, 51. bent ©terbenbeit bte

Om. 517. — §. Restiluend. Przywracać co komu * po-    2litgen jubmdctt.

wracać mu, wrócić, oddawać ;* tuteber juftefleit, erfe^dt ; PRZYWYKNĄĆ, f. przywyknie med. jedntl, Przywykać nie-Eccl. HaBpaTHTH, HaBpamarti. Gdy się ciałom kruszco- dok.-, Boh. priwyknauti, pfiwykati; Slov. zwykati, priwi--wym z własnego kształtu wyzutym, tenże sam znowu    knauti; Sorab. 1. pżiwuknucż, dowuknucż; Dul. obiknu-

daje, ta praca nazyw-a się przywracaniem, reductio. Krumł.    ti ; Croat. privehitisze, prrvueham (cf. przyuczyć), pri-

Chym. 500 bte ffiieberfyerftelfung. — Przywracać kogo do    vagyûjemsze; Ross. npuBMKnyTb, ltpnBMKaTb, npioóbi-

ojczyzny, do czci, do godności, do szlachectwa, restitu-    KHyTb, npioóbiKarb, CBbiKHyrbea, CBbiKaTbca, H3BUKHyTb,

ere.

AHTbCH , npHBa*HBaTbCH , BBaAHTb , BBRJKHBaTb , IipmKllTb-ca: Eccl. oóbtKaio, oóbmecTByio, BOOóuuaHTHca, ńpn-BbiKRTb kt> neMy ; przywykać do czego, czemu. Dudz. 12» nakładać się czego, wkładać się w co, przyuczać się do czego, zwyczaić się do czego, wyknąć czego ; ettMS

Cn. Th. tüieber etnfe^en. Przywrócić kogo sobie. Cn.    noBUKHyTb, noBbiKan,, noBaAHTbca ( cf. wada ), iipima-

Th. einen tuteber ju re#t bringen, ju ficfl bringen. Przywrócenie do łaski, bie ©teberaufttabttte ju ©naben. Przywracać kogo do łaski, tuieber ju ©naben aufitebnten. Przywracać co było ustało, instaurare. Cm. Th. tuieber ber* fłeflen, tuieber einfnbren. PRZYWRÓCICIEL, a, m., restitu-

89

Słownik Lindego wyd. 2. Tom IV'

getvöljinen, getuo^nt wcvbcit, ftd) barau gewöhnen. Do Jana, żałowała smutku jego, i opłakała śmierci siostry. Stryjk. ze Sobieski, naród nie przywyka, Król Stanisław dług 310.

płaci za pana stolnika. Kras. Sat. 6. Już teraz ty przy-    PRZYŻARLIWSZY,    a, e, etwaê Eifrig. Tr.

wykaj pracy i niewczasom, Abyś się mógł sposobić ku    PRZYZAWIESIĆ cz.    dok., Przyzawieszać niedok. ;    Ross.    npa-

trudniejszym czasom. J. Kckan. Dz. 42. Napierwćj po-    ßicuTb, upHBiuiHBaib ; przydatkowo jeszcze    do    czego

czął uczyć, aby przywykali świętej woli jego. Rej. Post.    powiesić, notfy fjinju Rängen. Appendix, przysądzenie,

O 5. Książęta przebóg wojnom złym nie przywykajcie.    przyzawieszenie. MaLcz. ber Slnl/ang; Ross. npHßtcKa.

A. Kchan. 176. Przywykły, Croat. privagyen, priviknyen ; PRZYZAZDROŚCIWSZY, a, e, lividulus. Mącz. ettt)rtâ ueibifcb ; Eccl. oômkhobghhmü , OKMYMii», npHBHqHbiH, cooôuuhuü, . (Eccl. nptmBtuyio subinvidco).

npHBMKuiiH, CHaBuąeHb; Ross. npHBUKJMÎi, npiiBbmHUÜ,    PRZYZB1ERAC cz.    dok., zbierając przyczynić,    nodj    ^inju

uzbroić ; mit Lüftung bcfletben, rüften, pr. et fig. Przyzbroi bóg stworzenie na pomstę nieprzyjaciół swoich. W. Post. W. 14. Posty i modlitwami przyzbrojeni zwyciężemy nieprzyjaciela. W. Post. VY. 158. Każdego z nich przy-zbroił, nie tarczą albo włócznią-, ale namowami i napominaniem dobrym. 1 Leop. 2 Mach. 15, 11. Chlób ten w sakramencie posila słabych, przyzbraja mężnych, uwe* sela smutnych. W. Post. W. 221.

geroofynt. Przywyknienie, (cf. nałóg, cf. narów); Ross. fammefit; Eccl. npHCOÖiiparo, Subst. npHcoôpanie. npiiBU'iKa, noBa^Ka. Najłagodniejszym nawet ludziom sa- PRZYZBR01Ć cz. dok., Przyzbrajać niedok,, zbroją przywdziać, mo do okrucieństwa przywyknienie odjęło miłosierdzie.

Siem. Cyc. 174. PRZYWYKŁOŚĆ, ści, z., włożenie się w co, bie ©ewobnbeit, ba$ ©ewobtttfeijn. Nie mogę się odjąć, jużem przywykną? a nałożył się tak łotrować ; nie baczy, że jako człowiekowi przywykłość majster Maciek, tak grzesznikowi odejmie sędzia sprawiedliwy złość jego. Gil. Post. 175 b. Dostawszy pszczół lepiej z bliz-kiego sąsiedztwa , niżli z dalekiego, by snadź z daleka

przewiezionych nieprzywykłość powietrza nie obraziła. PRZYZĘCIE, ob. Przyżąć.

PRZYZĘGAC cz. dok. ; Vind. pershgati, pershagati; Croat. prisisem, prisgan ; Dal. prisgati ; Ross. npnauiraTb , npitnt-meub ; przypalać, przypiekać, adurere. Mącz. aitfeitgen, an* brennen.

Cresc. 595. niezwyczajuość.

PRZYWYŻSZY, a, e, przywysoki, etwaS fwdj. Człowiek młody, statury przywyższćj. Wys. Aloj. 431. PRZY WYŻ, pod wyż , przywyższem adverb. etwaä (>üdj. Cn. Th.

PRZYWZ1ĄĆ, /. przyweźmie cz. jedntl.więcej przybrać; PRZYŻEGLOWAĆ » cz. dok., żeglując przybyć, gerbet) gefe* Boh. priwzati, priwzal, priwezmu, priwzyti ; Sorab. 1.    gelt fommcn; Vind. perladjati, doladjati, naladjati , (ob.

pżiwozmu, pziwzaté; Vind. pervseti ; Rag. priuzêti ; Dal.    Łódź).

priyati; Eccl. «{hiki^ath, npn3eMJto, ltocb baju nehmen. PRZYZEMDL1Ć, PRZYZEMGLIĆ cz. dok,, przysłabić, etwaS Miawszy szawiny, przyweźmij cassiam ligncam półtory    fd)n>äiitert. Subdebilitatuś, przyzemglony, podemgloriy. Mącz.

dragmy. Spicz. 178. Do tego poselstwa przywziął za PRZYZ1ELENIĆ cz. dok, zielonością przyprawić, ein wenig towarzysza Dominika ś. Birk. Dom. 7. Przywzięty do grün madjett, grün anmacfyett. Naci pietruszki używają dla drugich, przyobrany, cooptatus. Cn. Th. (Sorab. 1. pźiwza-    przyzielenienia potraw. Cresc. 212. PRZYZ1ELEŃSZY,

cżnć ascititius). — §. Przywziąć , przyjąć na siebie; an    a, e, subviridis. Mącz. (Boh. prizeleny), grünlich, etwaö gvürt.

ftd) nehmen, auf fiel; nehmen, anuebmeu. Słowo ono stało PRZYZIEMNY, a, e, przy ziemi będący, ber (Erbe^ an ber się ciałem, to jest, wcieliło się, przywzięło ciało, t. j. • (Erbe; Eccl. npH3e>mui1; Ross. npu3eMncTLiH. z ciałem się zjednoczyło. Gil. Kat. 202. Obraz na się PRZYZIERAĆ, ob. Przejźrzeć. PRZYZIERACZ, a, m, przy-człowieczy przy wzięli. Olw. Ow. 259, ( cf. przywdziać).    glądacz, widz, spektator, dozieracz; ber 3ttfe(*er, 3ufd)an*

Rozrządzeniem żywiołów twarz jasną ten świat [przywziął.    er, 9?acf|fel)cr, Betrachter; Croat. prigledavccz, prigledmk;

Otw. Ow. 8. — §. Do tego go przywiodę, że się przy-    Ross. npn3npaTC,ib, npn3pnre,ib, npncMOïpmni<b, f. npn-

wziętego ojca zaprzeć musi. Olw. Ow. 127. (przywła-    3pnTeabiinua. npH3npaTe.ibmma ; Eccl. npHrMAarejib.

PRZYZ1MNIEJSZY, a, e, frigidulus. Cn. Th. 870, ein wenig fait. Przyzimniejszym adverb., Sorab. 1. nazéhmn, trochu zéhmné.

szczonego, angemapter, twrgebltdjer Batcr).

PRZYŻĄĆ, /. przyżnie cz. jedntl. Przyżynać niedok.-, Ross. npmnaTb, (npH>KmiT> wyżynki); Boh. priźjnati ; przyżnąć, użnąć blizko ziemi; itape bei) ber (Erbe abf^uetben, abinćb PRZYZŁOCIC dok., po wierzchu pozłocić, begolben, m>

ben. Gdy będziesz żąć zboże, nie będziesz go przyżynać aż do ziemi. W. Bevit. 23, 22. ( nie będziesz do-żynał. Ribl. Gd.).

‘PRZYŻADNIEJSZY, a, e, subturpis. Mącz. przyszpetniejszy ein wenig belieb-

golbctt. Gdy dobry brant z sobą ze sreba przyniesiesz, już go bedzie łacniej przyzłoeić i przyfarbować. Rej. Zw. 17 b.

PRZYZNAĆ, f. przyzna cz. dok., Przyznawać contin., przyznaję pr. ; Ross. npii3HaTb, npn3HaBaTb; uznawać, alter* .    .    fennen. Już i tobie daruję, i przyznaję cię znowu za

PRZYZAJĄKLEJSZi, a, e, trochę jąkający się, etltutä fiat*    brata mego. Tent. 8, 110. Nic nie    przyznam na samo

ternb. Był Kazimierz Wielki wymowy ogromnej, jednak    słowo mędrca jakiego, póki prawdy    przez doświadczenie

troszeczkę przyzająklejszy, balbulus. Krom. 369.    nie ₀baczę. Rog. Doś. 1, 20. przyjmę, anitebmen, aner*

PRZYŻAŁOWAĆ med. dok., dzielić żal czyj , z nim spoinie    feniteit für tnafir. Przyznał zapis w    grodzie. Tr. Sam

żałować; mit bebauew, mit beflagen, condolere. Nary-    przyznaje wszystkiemu prawdę. Staś.    Num. 1, 206. ze-

munt posłał żonę swoję do brata Dowmunta, aby przy-    znaje wszystko, er gefteljt atteê JU. — §. Przyznawać co

komu, przyczytywać, przypisywać; dnem etroaê jucrfen*    Coloss.    4, 17. Dawid, iż Absalona z młodu nie przy-

nen, jufdjreiben, bet)tneffen. (Ross. npusHaietbiiocTb wdzię-    glądał,    miał z nim wiele *turlei. Glicz. Wych. F 7 b. Po-

czność, npHoH&TejibHbiii wdzięczny). Musimy przyznawać    gaństwo lepiej tego przyglądało, ib. D 8. Zostawił je,

cnocie, co się jej należy. Lach. Kaz. 4, 396. Czemuż    aby przyglądały domu jego. 1 Leop. 2 Reg. 15, 16. (dla

niektórych grzech wszystkim przyznawać? Alorszt. 228.    straży "domu. 3 Leop.). Straż, aby nic nie jadł, przyglą-

Przyznawać komu lata. Cn. Th. wypuszczać go z mało-    dała. Kosz. Lor. 147. Człowiek, który nierządu przyglą-

letności, einem bie 3«^ jufpre^en, einen für mönbig er*    da....    4 Leop. Deut. 28, 54. (wszeteczny. 3 Leop.).

Raren. Przyznano matce opiekę nad synem* przysądzo-    Franca    rozmogła się w tych, którzy niewiast przyglądają,

no. Tr. Tak wiele czynią dla próżnej tylko chwały i    Biel. śiv. 255. (którzy się z niemi pętają). Ku przyglą-

domniemanej pompy i przyznawania. Haur. Sk. 516. (że-    daniu przysięgi chorego ma sąd Woźnego w dom jego

by im przyznawano* żeby ich chwalono ). PRZYZNAĆ    posłać. Stał. Lit. ⁹86. (dla odebrania jej). — '£. Ten

się recipr.; Vind. sposnati; Boh. priznati se; wyznać,    już, nie frasujcie się, zacnie przykarany, Owa co zjadł,

Beîennen, fleftefJCtt. Trzeba się nam będzie wszystkiego    słuchajcie, i jako ‘przyirzany? quae sit vir dicta. % Zebr.

zaprzeć, ani słowa się Wc Panna nie przyznawaj. Teat.    Oiv. 7. jak byl patrzany za to, gefiraft, geafrnbet. — §.

30.- 6, 11.' Nie przyznasz mi się, nie powiesz mi pra-    Przyzierać się czemu * przypatrywać się, einer 0od)e JU*

wdy? Past. Fid. 99. Slov. Kto mlći, ten sa priznâwâ;    fdjauen, etlMŚS befehlt, befreiten, betrauten. Cudom się

kto milczy ten się przyznawa, zeznawa. — § Przyzna-    nieba przyzierają bliżej, Uciech i chwały strumieniem

wać się do czego, fid) JU ettuaS befentjCU. Jakże stan    oblani. Kniaź. Poez. 2, 91. Czy przyglądał się gwiazdom,

nędzny człowieka 1 w szczęściu nie poznaje on ludzi, w    czy nikczemnej trawce, Wielbił wszechmogącego wszys-

nieszczęściu nikt się do niego nie przyznawa. Mon. 71, , tkich rzeczy sprawcę. Chód. Gesn. 1. Przyzieranie się wi-24. Tak mnie uściskał i tak się do mnie przyznawał.    dziadłom polnym. Zabi Roz. 47. Przyzierałem się pa-

Teat. 34, 63. przyjaźń udawał, er Ijflt fi) fcljr ben $reuub    wiowi. ib. 2. Nie ma nic wiek z miłością, i my czasem

starzy Lubiemy się przyzierać pięknej wdziękom twarzy. Zab. 11, 253. Zali. Przyglądam sie z daleka. Przyb. Milt. 279.

affectirt.

PRZYŻÓŁKNAĆ nijak, jedntl., nieco żółtem się stać, ettt)ß3 ęjelb ruerben ; Boh. priżlutnauti.

PRZYŹONĄĆ, /. przyżenie, przyżenę, przyżonę cz. dok. ; PRZYZUĆ, f. przyzuje cz. dok, Przyzuwać niedok, włożyć Boh. prihnati, priżenu ; przygnać/przypędzić; frerbft) tret*    na nogi    jak obuwie, wzuć; entlegen auf    bte gÜfSe,    anjie*

ben, lituju treiben. Tuli jutro pożenięsz, czy na inną    freu, al$    ©efdjüfte. — Fig. On ich na swe kopyto    przy

słonę? Gdzie ty będziesz pasł, tam i ja swoje przy- zuwa. Chrośc, Fars. 507. przerabia, ob. Przekabacić. ionę.' Simon. Siei. 51. Zanuć tu sobie chwilkę, aza na PRZYZWAĆ, ‘PRZYZOWIEĆ, /. przyzwie, 'przyzowie cz. twe^pienie Prędzej ku mnie mój Dafnis trzodę swą przy-    dok , Przyzywać niedok; (Sorab. 1. pżizyewam oznajmu-

żenie. Nar. Dz. 3, 50. Ponieważ pieniędzy nie macie,    je) ; Carn. poklizati ; Croat. prizôvam, prizvalszem-, do-

przyżeńcie dobytek wasz, dam wam zań zboże. 1 Leop.    zvati, dozivam, dozavam : Dal. dozivam ; Bosn. dozvatti ;

Genes. 47, 16. Wiatr przyżonął z morza kuropatwy do    Rag. prizvatti, prizivatti, dozvatti; Ross.    npïi3BaTt,    npii-

Izraelskiego obozu. Farn. 153*. Zorza przyżenie luby    3biBaTb,    nOA03Baib, no43biBaTb, 3a3BaTt,    3a3UBaTŁ,    npii-

spoczvnek na wrozie złoconvm , agere. Bor. 2, 6ó.    hniaz.    iiannib, iipiiMaHbiBaTb, noAUJiiiKHyTb,    noAKtHKUTb; Eccl»

[Właściwie Przygnać, f. przyżenie albo    po    dawnemu,    npe3bißaio, npinuniKaio, npimbiBaio ;    wołać do siebie,

przyżenie; a Infinit. Przyżonąć nie masz.    2].    przywołać; Jit ftd) rufen, twfąrbew.    W kilka dni przy-

*PRZYZ0W1Ć, ob. Przyzwać. *    zwali mię do siebie, chcąc się dowiedzieć, cobym my-

PRZYŹRZEĆ, przyźrzał, /. przyźrze, przyźrzę cz. dok., Przy-    ślił czynić. Baz. Bst. 107. Przyzwanie , Eccl. npii3Bame ;

zierać, przyglądać niedok. ; Boh. piiblizeti, prihlidnauti,    hoss. npnsbiBTj. Przyzwij go do siebie. Teat. 18, 116.

prihlidati ; Sorab. 2. pschiglèdasch ; Bosn. prigledati, po-    Prźyzowmy panny,}a dowiedzmy się o jej woli; -- tedy

gledati, ejuvati cuslodire, (ob. Czuwać) ; Croat. prigledati,    przyzwali ją. Sk. Zyw. 2, 104. Musi czekać, aż go kto

(prigledba accuratio sedula); Ross. npH3piTb, npn3npaib,    przyzowie. Min. Ryt. 1, 112. Naukami zabronionemi du-

npnrtHAiTb, npiioflAbiBarb, npucMOTptTb, npncMaipii-    chów przyzywali. Chełm. Pr. 186. ©elfter citiren. Lapia

BaTb ; przyzierać czego * strzedz czego, pilnować, oko    bawi się bardzo czarami, przyzywają wiatrów i obłoków

mieć na co, dozorować, doglądać, chodzić‘koło cze-    burzystych i niepogod. Boler. 156. Przyzywaniu służący,

go- 3Iufftd)t’baben, 0badt    ein Shtge fraben auf Vocathms casus. Cn. Th.

eWaS ftd) womit befaffen. Towarzysz potrzebny dla spól- PRZYZWALACZ, a, m., zezwalacz, ber Settulltger, Se^ nej pomoev dla spóinego przyźrzenia, dla spólnćj    pff:d)ter. Cn. Th.; Croat. privolitel; Carn. et Vind. per-

pociecby. Bid. Post. 35. Przyzieranie, doglądanie, do-    volnik ; Bung. zó vallo ; Ross. coraacimicb, f. ccrrMCHH-

zór Ross npH3pbHie, npiirja/tKa, npncHOTp-B, npn-    ua; Eccl. H3B0JiiTejb, BO,tnie,ib.

CMarpHBaHie; Eccl. n(m?opi,, (2. urok ) vtipn?npai»ti€. PRZYZWISKO, a, n., dodane imię, 3un«ttte, Sepame, (cf. Przyzierajacv Eccl npmmtHbiHnpn3opHbiM\ Ross. npn-    przezwisko); Boh. pngmeno; Sorab. 1. pzemeno, psche-

3pHTetbHbiï ’ ( npn3panHbiH urojony, 'fantastyczny). Jeśli    meno; Vind. perjememk; Croat. pridövek ; Dal. pridivak;

V. -a

«3.

707

PRZYZNAĆ - PRZYZRZEĆ.

PRZYZUC - PRZYZWISKO.

masz owce’ zygladajże ich. Radź. Syr. 7, 24. Przyglą-    Bosn. pridivak, pnzimme, prezimme ; Rag. prezimme,

któraś przyjął, abyś ja wypełnił. 1 Leop.    prîdjevak ; Eccl. npo3Banie, nopeMO, noHapeKOBanie ; Ross„

matko swoje dzieci do zachowania ochędóstwa. Zab. 16, 20. Przyzwyczajenie; Hoss. HaToptßie, (cf. nałóg, cf. narów). — Przyzwyczaić się, przywyknąć; ftd) (MgCttNtytteit, godziwość;    bic Slnftdnbigfeit,    ©emäjtyeit; Sornb. 1. pżi-    genant werben. Tylko się przyzwyczaić.    Źegl. Ad. 258.

npoHMeHOßanie, obs. peMO, nopeiuo. Przyzwisko na ohydę Hoss. Ha3BHiue.

PRZYZWOITOŚĆ, ‘PRZYSWOITOŚĆ, ści, z, przystojność.

(cf. chudoba). PRZYZWOITY, ‘PRZYSWOITY, a, e, PRZYZWOICIE adverb., przystojny, przynależyty, godziwy; an* ftänbig, gehörig, gemäß; (Sorab. 1. pzihodżne; Hag. podobni , podoban, (cf. podobny) ; Eccl. atnombift, Jitnuft , inni, cf. łepski). Każdy urzędnik powagę przyzwoitą urzędowi zachować ma. Kras. Pod. 2 , 203. Przyzwoitym

hodżnofcż;    Eccl. (hicnotćl Nieprzyzwoitość; Hoss. xy40Óa,    Na koniu z zbroją rozmaitą siedzieć przyzwyczajała się.

Warg. Wal. 137. Nie za tydzień, ani za rok złym się rzeczom odzwyczaić, a przyzwyczaić dobrym. Hrbst. Nauk. h 7 b. Przyzwyczajony Hoss. naTopijiufi. Gdy już męża kochać przestaje, serce do miłości przyzwyczajone, musi sobie nowego szukać kochanka. Teat. 52. d, 14. Przetrzymać nieprzyjaciół tych do jesieni, aż mrozy im ‘nie-być komu;    Hag. podobittise    komu, (cf. podobać się).    przyzwyczajone nastąpią. Star. Woj. B 2    b. do których

Przyzwoita,    fem., scil. rzecz »    przystoi. Ellipt. Tobie pija-    nieprzywykli, tblteit lutgewotynt.

poruchitel, (cf. poruczyć); Eccl. npH3btßaieJb, npe3bißa-Teab ; który kogo przyzywa, przywołuje, ber ^erbeęrtifcr, SSorrufer, ©inlaber. Zaproszonych przyzywacz, accersitor. Cn. Th. 1386.

ku o tej porze powracać do domu? hultaić się na całą PRZYZYWAĆ, ob. Przyzwać. PRZYZYWACZ, a, m.; Croat. noc? Teat. 10. b, 94. PRZYZWOITO absolut, przyzwoito jest, przystojno, godziwo, należy; e8 gejtemt ftd), flC* bnjjrt fld), ift gemäß, angentcifen.

P S.

PRZYZWOLIĆ cz. dok., Przyzwalać niedok., zezwalać, przypadać, przystawać na co; bct)pflid)ten, bestimmen, einroillt* gett; Boh. pfjwoliti, pfjwolowati ; Sorab. 1. pżiwoblam szo, pżizmoszuyu szo; Sorab. 2. fwohlisch ; Garn. per- PSALM, u, m., z Greek, pieśń nabożna. Kras. Zb. 2, 424.

voliti ; Vind. pervoliti, pervoluvati, nolerpovoliti, perpa-sti (cf. przypaść na co), perstajati (cf. przystać), perre-zhi (cf. przyrzec) t dovoliti; Croat. privolyiti, privolyüjem, privolilszem ; Hoss. cOH3BOJiHTb, consBOJiaTb, C4ßTbca, C4aBaTbca, (cf. zdać się) ; Eccl. cbraacniii, cbrAaiiiATii. Kto się złym ludziom nie sprzeciwia, ten na ich grzechy przyzwala. Sk. Dz. 1063. Kto milczy, przyzwala. 7e«/. 12, 148; Slov. kdo mlći, ten sa priznawa. Przyzwalający, Vind. perpadliu , pervolezhcn , pervolen , perglafezhen , persastopen; Hoss. C0H3B0J»iTe.JbHhiK. Przyzwalający, czyniącemu równy. Cn. Ad. 981. Pijany na wszystko przyzwala. Cn. Ad, 846. PRZYZWOLENIE; Carn. pervola; Vind. pervolenje, pervolnost, perpad , dopad ; Sorab. 1. pziwohleno; Croat. privolya; Hung. jó vallas; Hoss. co-H3Boaeßie, cofacie, ójaroimoóptTCHie; Eccl. cnojiomc-Hie, ciraamciiHic. Kazimierz Ludwika na królestwo naznaczył, za przyzwoleniem panów. Stryjk. 586. — §*. Cum Dat. Przyzwolić czemu, SRanm geben, ®è()ür geben. Racz przyzwolić głosowi modlitwy mojej ; intende voci oralionis meae. Wróbl. 8. Przyzwól cesarskiemu rozkazaniu , a wyzwól się sama z tak wielkiej nędzy. Sk. Zyw. 1, 83. Przyzwól nam, a bądź nam ku myśli. 1 Leop. Dan. 13, 20. Ani surowym zezwalał radom, ni do wykonania złości był powodem. Odym. Św. 2. K k 2 b. Wszyscy, ilekolwiek mu ich przyzwoliło, rozpierzchnęli się. 1 Leop.y Art. 5, 57. (zwolennicy jego).

PRZYZWYCIĘZYĆ cz. dok., pobić trochę, cokolwiek przezwyciężyć, ein wenig beftegen. Rossyacy nicprzyzwyciężeni. Zab. 12, 178. niezwyciężni, invincibiles, unnbcrmtnbltd).

PRZYZWYCZAIĆ cz. dok., Przyzwyczajać niedok., nakładać kogo czego, przyuczać, wkładać w co, wprawiać, einen an etroaô gemöbnett; Sorab. 1. nawozam druhoho; Vind. pervadili, navaditi, navajati, (cf. wada); Carn. navadèti ; Dal. navaditi; Croat. navagyujem, navadilszem ; Boss, no-

n. p.

fin <Pffllm ; Boh. żalm; Slcv. zólm, żalar; Sorab. 2. pfalm ; Sorab. 1. pszalm, fpewano ; Vind. pfolm, Davidova pe-fem ; Garn. pçsm ; Croat. sollàr; Hung. sóltar, zsoltór, (cf. zołtarz); Bosn. psallam, salam ; Hag. pjèsan, (ob. Pieśń); Hoss. ncajOMü. Psalmy Dawidowe są wybornym dziełem poezyi lirycznej. Gol. Wym. 415. Śpiewają wiersze z psalmów, które prokimenami zowią. Pim. Kam. 229. Śpiewanie psalmów wierszami Eccl. CTitxociOßie. Siedm psalmów pokutnych. — g. Ta konteska dalibóg warta psalmów pięciu. Teat. 43. e, 52. Wyb., (niczego). PSALMISTA, y, m., Groch. W 598. * PSALMOGRAF, a, m., Kulig. Her. 39. * PSALM0DZ1EJ, ieja, m.,

Możny on psalmodziej Dawid. Byb. Gęsi. I) 4. ber ^fal* ntenbidjłer. Arfo złocista, uciecho świętego Króla psalmisty, w trudne czasy jego, Kiedy przed Saulem z tobą samowtóry, Uciekał w góry. Groch. W. 598, Boh. zal— tórnjk ; Carn. pesmćnik, pesmoust; Vind. pfolmopeuz, pfolmistar; Croat. söltarnik ; Hag. pjevalaz, pjesnik ; Boss. nca.iMontBeut, iicajOMMiKi, ntcHontBem, n-BCiiocjiOBi. PSALMOWY, a, e, z psalmów, ^falmcn « ; Hoss. nca^o-MHUfi, ncaJiOMCKifi. PSALTERYA, vi, i., fundacya na odbywanie psalmów', eine ^falmenfnnbation. Psalterye, katedry, i insze fundacye zakładają, a śpitala niemasz. Sekl. 55. PSALTERYSTA, y, m., obowiązany odbywać psalmy, ber ^falterift, ^falmenfänger; Boss. ncajtOMiuHK*. Edwiga Władysława przywiodła, iż psaltcrysty, którzy zołtarz w kościele spiewaja, na zamku Krakowskim założył i nadał. Biel. Św. 250 b.‘ PSAŁTERZ, a, m., PSAŁTERZYK, a, m., dem., zołtarz, księga psalmów. Kras. Zb. 2, 424. ber ^Hllter ; Sorab. 2. psalter; Sorab. 1. pfalter; Croat. sholtar, söltar ; Bosn. psaltir, molitva ; /?o^r. saltjér ; Hoss. ncajnipi. Psałterz abo ‘zołtarz właśnie jestci instrument sposobny ku graniu. 1 Leop. Ps. pr.\ Hag. prigùdniza, (cf. ‘gędzić). — Różaniec mianuje się i psałterz abo *zoł-B84HTb, noBßZKHßaTb, npHBa4HTb, npuBaacHBaTb, npnjiy- (arz panny Maryi. Bzów. Boi. 7. nBTb, npnjynaTb, TOpmb, (cf. torować). Przyzwyczajaj PSI, * PSY, plur. Nom. pies. —PSI, psia, psie; Boh. psy,

PSI.

PSL

709

szcze

peskÿ; Slov. psi, psÿ; Sorab. 1. pfówy, pszowć, pszecź-zi ; Carn. pasje; Vind. pefji, pefizhni, pefinji; Croat. pe-szji; Bosn. pasji; Dal. passyi ; Rag. passij; Ross, necifi, ncoBbiÄ; od psów, do psów należący; §mtbe * , $mnb$ *,

f)unbif(ty. Wielka liczba gatunków w psim rodzaju. Zool. 303. Psie łajno, (Carn. pasjek ; Vind. pefjak). Skóra psia biała Ross. aaÜKa, aaÖKOBbiH. Psie pole pod Wrocławiem, od psów, które się lam zbiegły po porażce Henryka przez Bolesława. Krom. 138. ba$ $Uttbêfelb. Psia Scylla Sykulskie oszczekuje tonie. Źebr. Ow. 162.- (psami osadzona). — In familiari sermone psi in deleriorem partem usurpa-lur ad exprimendum contemtum, indignationem etc., n. p. Wrzaski, huki, puki, każdego ubiją, że sobie czasem drugi psiem sadłem boki maże, a prawie psiem sadłem, bo mu też tak przystoi, a szkoda mu traktywy. Rej. Zw. 103 b. Z psióm okiem, z łani sercem, bezecny opoju! Dmoch. II. 12, (cf. psu oczy przedał, cf. psina, cf. czoło). Psi głos nie idzie do niebios. Cn. Ad. 984. (nie dba serce cnotliwe, na mowy złośliwe; Croat. peszje lajanye ne chuiesze v’nebo; cf. pies szczeka, xiężyc świeci). 1 jętym psim tonem! Treb. S. Al. 126, (cf. warczy, mruczy jak pies). Psia natura, węchem pożywienia śledzi , i na ścierw ie opada. Psalmod. 53. Psi głód ; ob. Wilczy głód, (Carn. kukèz). Psia żądza serce mu nicuje. Zub. 15, 246. Psia sztuka, psi figiel, psikus; ein #unbcftreid). eilt 8dielmftreid), Sdjabernacf, ein hoffen; Ross. npoKa3H. Psie sztuki na pytkach się wydadzą. Brud. Ost. E. 10. Dyabli ustawicznie myślą o psich figlach. Ossol. Str. 8. Nie trzeba ci psią sztuką, nie z kąta, upomnieć się swego, są tu bronie, są konie. Pot. Arg. 182. Psiego się ważyła uczynku, przechować banita. Pot. Arg. 78. Gdy się psiego ważą, najmniejszej się rzeczy lękają. Birb. o Exorb. 2. (niegodziwości jakiej, (Bdjeltnftiicf). Kto-by psiego zakrawając, pod nos kurzył.... Dzwon. A 1. (na kształt psa, jak pies; mie ein ipitiib, (Ulf Jpunbctttflnier). Jeśli chcesz być panem, przestań psich obyczajów. Popr. Gn. 1029. (psolliwych, nieokrzesanych). Psi swąd, ob. Swąd. Psi obiad , psia strawa , potrawa podła, zła. Cn. Ad/911. eilt ^nnbejfen, fd)lcd)te ftoft. — Aliter: Psi obiad, psia strawa, ścierw, krucza strawa; ^îinbeflflê,

Kto dobrego konia kradnie, możeby niechał lichoty i psiego obiadu*(marchy) ; kto złego bierze, pewnieby wziął dobrego. Klon. Wor. 20. Woła nań wielkim głosem : zastanów się psia strawo! P: Kchan. Orl. 1,12. (wisielcu!). Tatarowie, ta psia strawa, nie raz Polskę plundrowali. Paszk. Dz. 13. Psia jucha, psia dusza; $iinbcMut, £un» befeele. — Słuchać psiej skóry. Xiadz. 5. t. j. bębna, bem ftimbefell, brm fîaU'êfcQ, ber îrotmnel folgen. Kto nie chce słuchać ojca i matki, musi psiej skóry słuchać. — Psiego skoczyć, psiego zlecieć, psiego pływać, jak'pies po-niewolnie brnąć, przymuśnie krok jaki czynić; wie ein $unb roaten, an etwas muffen, man mag mollcn, ober nicjjt, (cf. sowiego). Wierz mi, że cię wywiodą na głębią z miałkiego, Ani się sam obaczysz, kiedy skoczysz psiego. Rej. Wiz. 3 b. Dziś tu leży nie jeden, co wczoraj b>ł żywy, Ni króle, ni książęta, nie wydrą się z tego, By był mocarz największy, każdy skoczy psiego, ib. 85. len

cię źrzobek wnet zmiece z stada piekielnego, Byś najbardziej podpinał, wierę zlecisz psiego, ib. 163. Zapomniał ten skąpiec, iż ze wszem przyjdzie skoczyć psiego. Rej. Wiz. 14. Widzę bracie stąpasz pyszno, Nie wiem by-ć na dobre wyszło, Bo-ć nic długo czekać tego, Ze też za mną skoczysz psiego. Rej. Zw. 237. Lepsze dziś, niż jutro, bo nie wie nikt tego, Kiedy jako kot z dachu, musi skoczyć psiego, ib. 259 b. Nie ptakiem tam bród przebywać, bo przyjdzie bardzo psiego pływać. Biatob. Odm. 45. Ukazał mi psi ząb ; The-onino dente rodet. Cn. Th. 69. er beißt ifltt (jetmtütftfdj, laßt fieimlid) feine îfitfe miber t$n au$. Ustępując Moskwa Derptu prochy podsadzili, także i indziej wszędzie psi -ząb naszym ukazali ; przedsię nasi nie mścili się nad niemi. Biel. 728. Ważył się tez królowi psie ukazać zęby ; incessere dictis prolervis. Zebr. Ow. 322. Mnie sierotą krzćząc, ojcowski psi ząb ukazała; exhibait linguam palernam. ib. 145. — §. Anatom. Psie zęby, dentes ca-nini, bie ^îmbêjâljne, pośrzednie miedzy przedniemi i trzo-nowemi ; ich wierzchołek podobnie jak u psów jest koń-czasty. Wejch. Anat. 36. W czeluści niższej, zowią kły psie lub psie zęby; w wyższej oczne zęby. Krup. 1, 77. et 105. U konia, psie zęby wyrastając z tego abo owego boku, nad zwykłe z drugiemi porównanie, ostrzeją, abo jako drugie jakie zęby na wierzchu wypuszczają. Ilipp, 108. Końsk. Lek. 23. — Psie włosy, złe niepotrzebne szpecące włosy na nogach końskich, ib. $unbe(/aare auf ben ^ferbeflißcn ; (Ross. ncoBima długie włosy na przednich łapach psów myśliwczych, necniia krótkie szorstkie włosy w wełnie, neciiKOBaiun krótkich szorstkich włosów, jak

n. p. zła wełna). — §. Psie dni, psie czasy, psia grań, psianka , kanikuła, gdy słońce w znamieniu rakowym bywa , bie £mnbêtage. Cresc. 106. Sienn. 517. Cr esc. 548. AJ acz. ; Slov. psyćek ; Carn. passia suesda, pasji dnevi ; Vwd. pelji dni ; Croat. peszozvezd. (Slov. prov. Na psé letnićki, ad calendas Craecas, cf. Buski miesiąc). — g. Botan. Psi język, cynoglossum, ma listki ostre, a kosmate, psiemu językowi podobne. Urzed. 69. Syr. 1299. Kluk. Dyke. 1, 177. $mibëjungenfraut; Sorab. l.pszowé yazćk; Ross. necen a3LiKi>, me.iKyxa. Psi języczek, myosotis lappula, gatunek ptasiego oczka. Kluk. Dykc. 2, 152. eine 21rt beś SKćiufeblir^cn. Psi len, płesznik. szlachtawa większa, plantago psyllium, glityfatne. Sienn. 156. Psi rumień, śmierdzący rumień, camomilla foelida, $ïul)bitlen, Slrütenbtlf. Syr. 805. Psia cebula, śpilankn, podejźrzon żółiy, bulbus vomitorius. Syr. 862. eine Slrt SWarjblumcn,

—    Psia pasza, psi bluj, gramen caninum. Syr. 1506. $unb$gra3. Psia trawa, dactylis. Kluk. Dykc. 1,179, Sorab. 1. pór, porowa trąwa ; Croat. oslneza , peszja trava.

—    Psia róża, róża pszczelna, rosa canine. Urzed. 98. ^Ultbêrofe. — Psia rzeżucha, pieprzyca mała, Ibeiis, roił* be Greife. Syr. 873. Sienn. 157. — Psie mleko, wilczy mlecz, euphorbia esula. Kluk. Dykc. 1, 213. £)unb3mtld), ßfelänulcD. — Psie wiśnie, miechunki, physalis alkakengi. Syr. 1574. 3ubenfirfd)en. Sienn. 9. — Psia łoboda, che-nopodium vulvaria, bie $)unbêmelbe, udają, że z moczu psiego bywa. Syr. 1106. — Mech psi, muscus caninust

710

PSIANKÀ - PSIK.

PSIKUS-PSKOW.

$Ultb$nt0jS, $mtbêfled)tc, wychwalają go w ukąszeniu od    psik kocie! już po słoninie. Teat. 30. c, 47. — Transi.

psa wściekłego. Krup. 5, 155. — Ogórek ptaszy abo psi,    Wszędzie mi powiadano: psik waści od zmarłego pana

cucumis asininus, ßfelSfürbiß. Krup. 5, 185. — Psi ząb,    brata żony. Teat. 24. b,    6. wara! won! odsądzono go

erkhronium; Boss. mhahkr, $mtb$$«tyn, rodzaj rośliny.    jak kota od mleka, man    $at i(>n aOg.ett)tefen. PSIKUS, a,

Kluk. Dyke. 1, 209.— Psie śliwy. Perz. Lek. 157. #unb8‘    m., psi figiel, psia sztuka; Sorab. 2. poszn    ; Vind. hudu

pflaumen. PSIANKÀ, i, i., psia gwiazda na niebie, ka-    sadetje, ein ©djelmfireid), ein ©djöbernatf. Oj    takiego wy-

nikufa. Macz., psia głowa. ib. ber #Mlb$fteM. — g. Bo-    rządzę mu psikusa, niech pamięta co umiem. Teat. 4.

tan. Psianka, ob. Słodkogorz, psinki; Boss. 4eMbaiiKa,    b, 32. Nieszczęsna z ąwemi białogłowa datki, często

noc.ien'5, nncjHKi, iieceö rpoa/Hi, coponbH nro4H ; sola-    nam psikus, często złość    wyrządza. Znb. 15, 214. Pilch,

mim, 9ładjtfd)0iien. Papr. Kol C 4. PSIARNIA, i, z. ;    Sen. gn. 552. PSINA, y,    m. et i., PS1NKA, i, z., bland.,

Boh. psynec; Vind. pefyek; Boss. ncapHH, KOHypa, ko-    a) ItebcÖ ipnnbdjen; Bag.    psinna ; Croat. pszina ; (Bosn.

Hjpna ; miejsce na psy, ber ^mtbeftflll. W psiarni aby co-    psinna, veliki pas). Maleńka psina, dobrze karmiona,

dzień chędożono , żeby od gnoju psi nie marnęli. Maur.    byłaby szczęśliwsza na łonie swój pani. Mon. 7G, 296.

Sk. 541. Psiarnia powinna być przedzielona podług ró-    Jaki to żal, kiedy psina kochany skowyczy! Boh, Kom.

żności psów. Kluk. Zw. 1, 394. — §. Metonym. Obejrzy    5, 66. — b) Psina, (Boh. psyna; Boss. ncinia); smród

się, aż tu doń obces ogar leci, Nie bardzo dalej psiar-    od psów; Croat. pszina tanina malilia, pszinàszt mali-

nia ciecze rozpuszczona. Zab. 15,272. Tręb. psy z psiar-    iiosus. — Lig. Psiną oczy zasłonił, abstersit'pudorem.

ni, ber ganje fmnbeftall, ade §unbe au$    bern fmnbefialle.    Bys. Ad. 59. Bej. Post. P p    4. Bej.    Zw. 58 b. Kosz.

PSIARSKI, a, ie, od psiarza, ipunbetvärtcr « ; Boss.    nca-    Lor. 41 b. (psu oczy przedał,    bezczelny). Psiną oczy za-

peBŁ, neapenift. Ryła w Mazowszu powinność żywienia krywszy, płodziłeś niewstydy. Birk. Kaz. üb. E 3. Oni psów xiazeeych, pod imieniem psiarskie. Czack. Pr. 2,    z swoją postawą prawie jako wilcy Psiną oczy zatkawszy,

257. bic lanbeêfierrltd;e ^unbefultenutGêt'erpfït^timg. PS1ARZ,    siedzą milcząc wszyscy. Rej. Wiz. 163 b. Tak mówił z

a , m. ; Boh. psowod, f. psowodka ; Vind. pefizhar ; Croat.    fukiem Appiusz nadęty, Oczy złej żądzy zaślepiwszy psi-

pszar; Bag. psihar; Boss. ncapi, BbiîK.iaTHiiK'B (cf. wyżeł), ną. Zab. 15, 256. — c) Febry zwyczajne pospólstwo CLipeiiutHK'B, ÆO'fcsJKaqeîî, (ef. dojeżdżacz)    ; co psy    opa-    zowie drzączkami, zimnicami,    psinami,    ciotuchami. Krup.

truje, ber Imnberodrter. Azam ja psiarz'?    Budn. 2    Sum.    5, 527. bflö falte $tel»cr; Boh.    psotnice.    — d) Psina, co

3, 8. not. «starszy nad psy». Xiazçey łowczowie nazywali się na psa godzi, rzecz zepsuta; bett IpenfcrttKrifj, etlM^ się psiarzarni. Czack. Pr. 2, 257.— *§. Diogenes psiarz,    Itntauglidjcei, e. gr. Psina, rola niepłodna,    eilt fd)Iccl;fér

vulgo cynik. Mon. 75, 505. ^nnbepbilofopft, (Djlltfer. PSIĆ    Sicfcr, ein $imbëaiigcr. Co nawykło psinie,    Nie pomoże

się, ob. Psicć. PSICA , y, z., PSICZKA , i, z., dem.,    w najlepszej uprawa rzedzinie; Z bujnej zaś    roli ziarnko,

suka, suczka; Boh. psyce, tjsta, ćuba, cubka , óuhicka,    choć kto w psinę rzuci, Upewniam gospodarza plonem

(cf. czub, cf. szuba); Cum. psiza, pésiza, kusèlza: Vind.    nie zasmuci. Pot. Pocz. 50. PSINIEC, ńca, m.\ (Boh.

pfiza, kufei ; Croat. kusza; Dal. pssicza, kueska ; Bosn.    psancc infamis). — Fig. Cały pies, junak, gracz; (etH

psięa, kuęka; Bag. psizza, kucka; Croat. barb. vaseka ;    ganjer $itnb), Ctlt redjier $erl, ein îkantarlmô, fêifenfrcffcr.

bic 35ejse (ob. 31 b Ig.), bte ipünbtltn. Szczenna psica. /Ab.    Sroższy to psiniec, co rozciął, niż coma rozciętą gębę.

Ilor. 85. Hor.,2, 182. Nar. Dwoje szczeniąt od jednej    Bies. BA. Straszny kot iakiś, oczy ogniste, psiniec szka-

psicy zrodzone, każde inszego przyrodzenia. Falib. G 3.    radny. Birk. Dom. 12. Psiniec, pysk, paszcza; bic ©cfinaub

Petr. Pol. 2, 242. Psica zajączka nie urodzi. Birk. Kaz.    $e, ber 9iad)en. Skoro smok rozdziewi swój psiniec ła-

Ob. K b. Psiczka, catella. Macz. — §. Viluper. A co zdra-    komy, W ten czas ode mnie rogiem będzie przebodzony.

dliwa psico, i mriieś oszukała! Banial. J 3. — §*. Ka-    Papr. Kol Q 2. Apologią tę moje połknąć paszczękę

nikuła, psia gwiazda , suczka, psiczka. Cresc. 70. psian-    rozwarłeś; lecz od rozwartego na nie psińca-twego apo-

ka, ber i)unb£ftern. PSIE, iecia, »., szczenię; Vind. fliene,    logią moje obronię. Smotr. Ex. 13. PS1NKA, ob. Psina,

PSINKI plur., ziele, solanum, 9ład)tfd)attcn ; Boss. nciiHita; Boh. psynky, lilek ; Bosn. pasviça. Do tego rodzaju należą koralowe drzewko, słodkogorz, jabłko miłośne, gruszka miłośna. Kluk. Dyko. 3, 85; ziele to jest trucizno. Kluk. Bośl. 2. 248. PSIOCHA, ob. Pica, obsc. PSIOGŁOWY, PSIGŁOWY, a , e, caniceps, bunbśfopfig. Psiogłowy Anu-

pfhene, pefle, ein junges $fmb^en. Psięta jedzą z ułomków padających z stołu panów swoich. Budn. Math. 15,

27. PSIEC, psieje neulr. dok., zepsieć, zpiesieć dok.,

Psić się, aepsić się recipr., (cf. Lat. pessum, pejus, pessimus) ; Boh. psyti se, ob. Psocić się ; psuć się, psem się stać, na psa się godzić, cf. kundleć, fd)lcd)t werben.

Najpierwej na nogi psieje każdy stary. Pot. Pocz. 661.' bis. A. Kchan. 256. Chmiel. 1, 105. PS10GŁ0WIEC,

(ob. pies na nogi). Od próżnowania psieje, i wczasów

w obozach szuka    żołnierz. Birk. Chmiel, i 2 i, (cf.    pies    ^unbêfopftgc-r, ein ipltnbêfopf. Psiogłówey. Kmit. Spit. A3 b\

na robotę). Gdy    sokoł zpiesieje, bije go i wrona.    Bys.    Croat. peszoglàvczi. PSISKO, a, n., contemn. ; Slov. psi-

Ad. 15. Siostry jego obcowaniem tym się zepsiły. Bardz. sko ; Boh. psysko; pies brzydki, ein tyäßlidjer $unb. Psi-Luk. 140. Sługa zły próżnowaniem zepsieje, i jeszcze sko stare niezdatne oddano do bydła. Kras. Baj. 22; Slov. daleko gorszym,    niżeli pićrwćj będzie. Pilch. Sen.    list.    welki psisko magnus lurco. *PSIWY, a, e, psiej natury,

360. PSIGŁOW,    ob. Psiogłowy. PSIK! deterrendo feles,    zły. niegodziwy* (jnnbifd), fd)led)t, boüfiaft. Chodk. Kost. 52.

ein 3Kuf, bie Stafce wegjufdjrcden, (cf. za się!). A psik, a PSKOW, a, m., miasto w Moskwie, eine ©tobt in SRußl.

wca, m.,

PS1GEÓW, a, m., Chmiel. 1, 573. Subst.-, ein

PSKOWIANIN, a, m., obywatel Pskowski, eilt ^ffotver;    1, 332. PSOTLIWOŚĆ, ści, i., jurność, cielesność,

n. p. Wiódł wojnę dla spólnych granic z Smolenszcza-    żądza cielesna; ©etlljeit, fletfdjltdje 33egterbe, 23runfł. Są

nami, z Pskowianami. Steb. 159.    niektóre rzeczy gaszące chęć psotliwości, a to przez zgę-

PSNĄG cz. jedntl., szybko posunąć, pomknąć; fd)neH ntcfett,    szczenię plemienia w łonie. Cresc. 474. Zewnątrz z serca

fliehen, (cf. Germ, ft^napp! fd)lttpp3 !). Zbliża się, wyciąga    ludzkiego wychodzą zdrady, psotliwości. Sekl. Marc. 7;

ręce, chwyta i chwycił, -coś psnęło się. Ossol. Str. 2.    nieczyste żądze, unreine Segierbett; Ross. CKBepHOTBope-

Pochodz. upsnąć sie, wypsnąć, popsnąć się, opsnąć się.    Hie. PSOTLIWY, PSOTNY, a, e , PSOTLIWIE adverb. ;

PSOCIĆ się z kim rec. niedok.; Roh. psyti se (ob. Psić się,    (Boh. psotny; Slov. psotni nędzny); pełen cielesnej żą-

psieć), ćubcjm se; a) psotę z kim pełnić cielesną, ku-    dzy, cielesności, jurny, nierządny, wszeteczny, _sprosny ;

rwić się; Uitjucfyt treiben, (leben tnie ein £>unb). Będą się    geil, öoU unreiner Segierben, unorbentlicf), unflätig. Obmier-

psocić córki wasze, i żony wasze cudzołożone będą. 1    zła, stary szalony, psotliwy albo zalotny, Haur. Sk. 172.

Leop. Act. 4, 13. (rozpustne będą. o Leop). Mało jeszcze    Walery, mimo czyny psotne, Pozyskał był Wc Panny

westchnienia pierwotne. Tręb. S. M. 20. Weź sobie za żonę niewiastę nierządną, zrodźże z niej syny psotliwe, bo psotliwie będzie psotę płodzić ziemia ta. 1 Leop. Ozea. 1, 2. Starł serce ich psotliwe i odstępujące od boga, i oczy ich psotliwe za bałwany swemi. ib. Ezech. 6, 9. Psotliwe gadanie Eccl. CKBepnocaoßie,' CKBepnocJOBCTBO. Psotliwie gadać Eccl. CKBepHOCiOBHTH. Psotliwie gadający Ross. CKBepH0C,10BeiV£ , CKBepHOCJOBHHKt. — §. Psotliwa fortuna, jakie sobie z rzeczy ludzkich igraszki czynisz!

ma ta wszetecznica , co się z niemi psoci. Pot. Syl. 46.

Cezar tym czasem w Kanopie się psoci 1 dni i nocy święci swej Wenerze. Chrośc. Luk. 2, 20. PSOTA, y,

i., cielesna żądza, cielesność, jurność; ftleifcfyliefyfeit, ftletfcfieMufł, ©eilljeit, cf. Germ. Boten; (Croat. pszoszt convitium ; Dal. pssosst, pssoka convitium ; Rag. psovka conlumelia, psovni contumeliosus). Ziele to wzwód mężom czyni, a ku psocie zapala. Cresc. 259. Niektórzy Tureckiej psocie równi, żón wiele mieć się nie wstydzą. Sk.

Kaz. 552. — §. Psota, cielesność sprosna jednej osoby    Ossol. Sen. 48. (wyrządzająca psoty, psikusy; oott ©cfyelnt*

z sobą; pomazanie ciała dobrowolne nasieniem przyro-    [treize, 0d)abernacfe). PSOTNICA, y, i., PSOTNICZKA, i,

dzonym. Cn. Th. samogwałt, ©elbftbcflccfnng, Onnnte. —    z., dem., Kniaź. Poez. 1, 129. nierządnica, eine un*

§. Psota, latius etiam palet, et omnem nefandam libidinem    fcujdje SBetbśperfon. — §. Aliter: Co psuje, szkodzi-

cielka, skazicielka ; bte SSerberberimt, bte etroaê oerberbt. Jejmość Panna Fioleta jest psotnicą serca męża mego dla mnie. Teat. 24. b, 41. PSOTNIK, a, m. ; (Boh. psotnik epilepsia ; Croat. pszosztnik , psa ni teł conviliator; a) psotliwy, nierządny człowiek, rozpustnik, sprosnik ; ein Sluögelajfner, ein uttfaubrer SDîenfd). Jakże téj czołobitne oddawać pokłony, która się ośmiela ostatniemu zaprzedać psotnikowi! Mon. 76, 409. Nag. Cyc. 57. Nar. Tac. 2, 443. — b) Psotnik, szkodnik. Oslr. Pr. Kor. 1, 216.

714

PSKOWIANIN - PSOTA.

PSOTLIWOŚĆ - PSTRO.

sonat. Cn. Th. żądza , sprosność , porubstwo ; linjucbttge, unerlaubte 33egterbe, Unjudjt. Łakomstwa a psoty ludzkie przewyższają miarę. Biel. List. 155. Kto się na złe uda-wa , zwłaszcza ku frejowi abo ku psocie, już taki traci srom. Ezop. 90. Wydałaś się z psotą twoja każdemu mijającemu, abyś-jego była. 1 Leop. Ezech. 16, 15. (z rozpustą twoją. 3 Leop.). Okazała się zelżywość tw^oja, cudzołóstwo twoje, sprosna złość psoty twojej. 1 Leop.

Jer. 15, 27. (pustoty twojej. 3 Leop.). Oni się zcudzo-łożyli, a w domu nierządnicy psotę płodzili. 1 Leop. Jer. który co psuje, ber 0cbabeitfłtfter. PSOWAC, ob. Psuć. 5, 7. (pustowali. 3 Leop.). Z nią psotę płodzili królowie PST! interj., przywołując półgłośno! pft ! ober bft ! Pst! pstl ziemscy. 1 Leop. Apoc. 17, 2. *W pożądliwość padają, pst! królowa moja, cży momencik z tobą'nie można po-iż ani cudzołóstwa, ani porubstwa, ani mężczyńskićj psoty mówić? Tent. 29, 59, (cf. psyt!) chronić się nie umieją. Zygr. Pap. 353, (cf. sodomia). PSTRĄG, BZDRAG , a, m., BZDRĘGA, i, z., PSTRĄZKA, — b) Psotę komu wyrządzać, psikus, psią sztukę, psi i, i., dem.-, [Etym. pstry 2| Boh. pstruh ; Slov. pstruh, figiel; Vind. norzhnia* oshribnost, Thimf, lliemf, fantnia,    struli; Croat. biztrajnga, bisztranga; Hung. pisztrśng ;

fantifhtvu, mladostnia ; Ross. 6*yAmi, Subenfiütf, ©#elm*    Carn. et Vind. posterva, slatouka, vprishena posterva;

ftrekfy. Ty to niecnoto taką wyrządziłeś mi psotę! Teat.    Dal. paszterva ; Rag. pàstartva ; Bosn. pastrriviça; Sla».

24. c, 120. Na    złość, na psotę, na niecnotę komu co    pastërma; Boss. necrpyiiiKa, napam>, Kpomima,    <i>opeiL,

uczynić. Cn. Th.    451, (cf. na przekorę). — §‘ Psota, co    (cf. Lat. trutta); salmo {ario,    bte gardle, ryba    mająca

nic “warto, wyrzut, odrzut, śmieci, brak; Uttratb, 2Ju$<    w podłuż kadłuba kropki czerwone i czarne; znajduje

nntrf. Koszta na psy, psoty, tyle owsa na osypki dla nich,    się w wodach czystych, których dno kamieniste lub pia-

żeby konie tym    samym owsem karmione, mogły pójść    szczyste. Zool. 185. Pstrązke    miłuję, i tak mi    smaku-

na handel. Mon.    71, 189. I te brudy u nas w hucie w    je, Iż gdy pożywam zdrowie    rozkoszuje. Bielaw. Myśl.

psotę iść nie powinny. Torz. Śkt. 290. — §. Psota,    F 2 b. Gatunki pstrągów, Carn sulz ; Ross. leiiOKt.

pluta , niepogoda, czas szkodliwy; fötale« SBetter, fcfjlacfb    PSTRA WY, a, e, — o adverb., nieco pstry, etn nmtig

geś SScttcr. — g. Psota, psucie, zepsucie, szkoda; (Boh.    bunt. Pszczoły pstrawe. Haur. Ek. 139. PSTRO adverb.,

et Slov. psota bieda, nędza), baś $erbcrbett, ber ©cbabe.    rozmaitych kolorów, bunt. — Fig. Pstro w głowie. Teat.

Kto mając zlecona sobie“ amunicyą, magazyny, dopuszcza    29, 21. ( widłami w głowie układano, bunt tm Stopfe,

się ich ruiny, lub psoty, taki.../Ostr. Pr. Kor. i, 133.    e« rappelt tut Stopfe, tft tttdjt richtig). Cała rzecz pstro

Szkoda albo psota nie okazuje przez się chęci zysku;    ma w głowie, i od rzeczy gada, Dawna ci to już jego,

■ale jest skutkiem jakow^ejsiś płochości albo zemsty, ib.    że jest głupi wada. Zabi. Zab. 97. U was żon tylko

742 PSTROCĘTKOWANY- PSTRY.

PSTRZYĆ.

pstro w głowie. Teat. 45, 4 7, (ob. Fiu fiu!). PSTRO-CÇTKOWANY, a, e, w pstre cętki odmienny, bunt (je* flecfclt. Filuś kotek wypieszczony, Z pstrocętko.wanej udatny odzieży. Kras. Mysz. 28. PSTROCINA, y, z.,

PSTROCINY plur., co pstrego, pstre kolory, plamy, ozdoby; etnxrô SunteS, bunte garben, ftlecfen, 3ierratyen.

Lamparta pstrociny. Jabł. Ez. 85. Czyż może odmienić ryś pstrociny swoje? 4 Leop. Jer. 15,23. Birk. Zyg. 17.

Ryś, [iż ma

wzgardzał. Ezop. 46, (cf. cętki). Miewają konie pstrociny czarne między białą sierścią. Cresc. 525. Darmo-lęgiem jest nikczemnym, chociaj nań czasem i złota, jako pstrocin na dzięcioła, nawiedzają. Hej. Ziv. 135 b.

Wielkim Józefa czyniąc między braty Snem go ogłasza \ Ross. necrpe^b, necTpe4HHa, adj. necrpe4HHUH. Pstry jak pstrociną -szaty. Chrośc. Job. 4. Czepczyk z pstrocinami na głowie. Simon. Siei. 110. Zbytnich strojów i pstrocin, byś na sie nie brała. Papr. Przyk. B b. Prawda malowana bywała z prosta , pstrocin farbowych w sobie nie miewała. Birk. Kant. C. — § Milczysz—li ? rozum znaczy sędziwy siwizna; Bredzisz-li? masz pstrociny w głowie. Min. Auz. 80, ob. pstro w głowie. PSTROGŁO-WIEC, wca, m., w którego głowie pstro, świszczypała; ein óctmnnbclfopf, tu bcffen ftopfe feine Orbnuitjj tft. Pię-knać to, chcieć mię koinparować z pstrogłowcem. Teat.

24, 145. PSTROGŁOWY, a, e, adj.. fc^minbelfopftg, n. p.

Pstrogłowy trzpiot. Zab. 6, 8. PSTROKATOŚĆ, ści, z., odmienność w kolory, bie 33mttfrfjecfb]fdt ; Bosn. sciarovi-tost; Boss. necTpoia, necTpocib. PSTROKATY, a, e,

PSTROKATO aduerb., cf. srokaty, pstrej maści, fd;ecftvj.

Pstrokaty koń. Czachr. Tr. Ü 5. Pstrokata kobyła. Tent.

51. b, 52. — §. Nie pod jedną rodzi się każdy człowiek datą, Jeden ma w głowie równo, drugi ma pstrokato. Zahl. Amf. 42. trochę pstro w głowie, eitt nteittg bimt^ecftij im Stopfe. "PŚTR0KĘDZ10RY n. p. blask Flory. Hor. 1, 274. Flora o pstrych kosach, burttlocftij.

PSTROKRUSZ, u, m, 20tè;nutl;bluinen, kruszec siwożóf-tawy. z siarką pomieszany. Kluk. Kop. 2, 23 4. "PSTRO-OGÓNY n. p. dzięcioł. Dudz. 19. buntfdjroâitjtg. “PSTRO-ROZtNY, a, e, pstro odmieniony, buntijeftretft. W pstro-różny czarownica ebrawszv sie ubiór przekobiały '... :

Bardz. Luk. 106. PSTROSKRZYDEL, dła, m., Suntpflel,

Nymphalis Atalanta, motyl, mający czarne skrzydła z białe— mi plamami i purpurową obwódką. Kluk. Ztu. 4, 589. Ład.

B. N. 1 10. PS PRÓSZ, a, m., pstrokaty koń; Vind. pikavez,

szanené (cf. pisać, pisany, pisanka), schelakobarbenè Carn. mazharädast; Vind. pikast, blekast, fhpreklast, fhekast, mnogofarbast, pifan, vprishan, bresast, fharo-vit, lezhen , lezhast; Croat. sâr, (cf. szary); Slav. sha-ren; Bosn. sejaroviti ; Ross. necTpuii, (necTpaKŁ, ne-CTpeutB, piestrzenice bedłki), nepenejecbul, nepeneaa-CTHH, CKBOpUOBUH, MHOrOUßtTHblH , KpaiIJieHHblÎ! , Kpa-naHHUii; Eecl. [nhCTpi. 2], nejiecuS, pa3UBtTOBaHHuS, pstrociny na grzbiecie, zwierzęty inszemi yópaHt UBtiaMH, paanncaHt KpacKUMH; odmiennego różnego koloru, różnobarwy, srokaty, strokaty, bunt. Odłączył barany pstre i nakrapiane; a wszystko stado jednostajnej barwy poruczył synom. 1 Leop. Genes. 30,

35. (odmienne i srokate. 5 Leop.) Płótno pstre w pasy;

pacKpacłiib, pa-

tęcza. lent. 53, 74. Sroka pstra wszędzie, choćby nawet za morze leciała. Opal. Sut. 138. Räch. Sen. list. Z, 339. ( coelum, non animum mutant. Bor. ). Pstryć też dzięcioł i dudek, a wżdy śmierdzi zawzdy. Rej. Wiz. 68 b. Nie bądź "pstry, kiedyś nie wyżeł. Rot Jow. 137. Kto się swym zdaniem przed innemi zdobi, 'Jest jako pstry kur, a zakryty w krobi. Rej. Zu). 219. Drugi pan Cham, tak się chełpą zdobi Z bogactw, jak pstry kot, a zakryty w krobi. Slryjk. Gon. E 1. Więcej to lży, niż zdobi, Pstry kocie w krobi. ib. h 2. Łaska pańska na pstrym koniu jeździ. Cn. Ad. 428. Rys. Ad. 34. Bies. A 4; (Slov. pânska lâskâ nâ krótce, gako zagaci chwóst, trwa; pânska lâska gako zegaći chwóst kratka; de mutabilitnte favoris principum). Prędzej szczęście uleci , niźli się wygnieździ; Pańska łaska, jak mówią, na pstrym koniu jeździ. Min. Ryt. 4, 185. — Aliter: Wc Pana rozum coś na pstrym koniu jeździ, raz mówi biało , drugi raz czarno. Teat. 55. b, 68. ( srokato , pstro w głowie)*. PSTRZYĆ cz. niedok., upstrzyć, f. upstrzy dok., Sorab. 1. woschelakofcżam ; Vind. pikali, popikati (ob. Pikować), vprishati (ab. Pręga), poprîshati, oprishu-vati ; Boss. necTpHTb, ncnecTpmb, ncneutpaTb, fnecTpurb bt> rjasaxE ćmić się przed oczyma zielono i żółto) ; Kpa-naTb, Kpanaio (cf. kropić, nakrapiać),

CKpauiH3aTb, (cT. krasa); Eccl. ynecTpaio. uiaponmiiy, pa3UBbiiafo ; mienić kolorami, fcfyecfen, bunt machen, bunt färben, bunt fdjmucfeu. Ludzie wychodzą, upstrzywszy się jako dzięciołowie. Gil. Kat. 211. Gardzi złotem upstrzo-nemi dywdykami. Mon. 71, 21. Maj upstrzeniem rozma-itemi kwiatami ziemi, oko rozwesela. Baur. Sk. 482. blekazfv, lhekovez, et:t @."becte. Pode mną, hola ludzie, le-    Stoły złotolite kością słoniową misternie upstrzone. Odym.

dwie pstrosz włogawy Z Nowego Świata zajdzie do starej    Śuo. 2 Q 2 b. Jedna nad drugą ubrańszy i upstrzeńszy

Warszawy. Zab. 12. 168. Zahl. ‘PSTROZŁOCISTY n. p.    ubiór mieć usiłuje. Żarn. Post. 3, 561. Wychodzi uzło-

puhar. Kras. Pod. 2, 128. bunt öer^olbet. Niezmierny    eony, wielką odmianą upstrzony. Zygr. Ep. 90. Który

staroświecki pstrozłocisty roztruchan. Kras. Pod. 2, 13.    co pstrzy lub upstrzył Eecl. ynecTpnre.ib. — Fig. Nie-

PSTRUCHA, y. i., PSTRUSZKA, krowom albo kozom od odmiennej maści dają, 9?atne ber fd)ccf(flcu Sîübc,    On. Ad. 614, (cf. białucha,

Czarnucha). Takież to wasza pstrucha, ujrzysz co wam sprawi: A w bardzo krótkim czasie sen się wam wyjawi. Rej. Wiz. 28. Otoś jej ruszył w sadno około tych pstruszek. Popr. Przyk. C 5 b. PSTRY, a, e; Boh. pe-ïestÿ; Slov. garabÿ, (cf. jarząb); Sorab. 1. piszany, pi-

i, i., dem, imię, co    słuszność tym okrutniejsza, im więcej upstrzona pozo

rem należytości. Teat. 49. b, 61. Pstrzyć się. pstro odbijać ; bunt fdjtmment, ftd) bunt prafenttrcn. Pstrzę się biało , inleralbico. Cn. Th. weiß burJ)fd)tmment. Mało dalej za drzewy piękna łąka była, Dziwnie rozlicznym kwieciem z daleka się pstrzyła. Rej. Wiz. 25 b. Wół naostrzył rogi różno pstrzone. Bardz. Trag. 469. (pstro uwieńczone, bunt mmounben).

PSTRZYKNĄĆ - PSUĆ.

P S Y K N Ą Ć - PSZCZELARZ.

713

Pochodź, biatopstry, czarnopstry, upstrzyć, popstrzyć, przepstrzyć: c/. sro/cafy, strokaty, sroka.

PSTRZYKNĄĆ , PSTRYKNĄĆ, ob. Prztyknąć.

PSUBRAT, a, m., niegodziwiec, etn #unbeferl, nieberträcfjti«

$erl; Boh. psohławec, (ob. Psiogłowiec; psowstwj nikczemność) ; Vind. loter, pefja luknja, sanikarnik, pefji tat; (Slov. pes psu brat, graculus graculo assidet\ cf. kruk krukowi). A tuś mi, psubracie, licha strawo.

Teat. 34, 80. A to jakiś psubrat, grubianin, tak po Tatarsku obszedł się z tobą. ib. 31, 57. Cożeś zrobił? także to psubracie! Zabi Amf. 85.

PSUĆ, psuł, psuje cz. niedok., popsuć, zepsuć dok.,

Psować, zepsować contin., ( cf. Vind. pefsovat * męczyć;

Hag. psovatti, psujem, opsovatti alcui convicium dicere, psovatti boga * bluźnić ; psovka , psoost « bluźnierstwo ; psovalaz , psovnik , izapsovalaz injuriator, psôvni inju-; Slav. psovati « ganić, strofować; Croat. pszujem , psànim convitior, opszuvati * lżyć; Bosn. psovati, pogrri-diti conferre convitium, psotka convitium, opsovati affi-

injuriis, contumeliis) ; — psuć «gorszym uczynić, Cn. Th. 225. w gorsze przemienić, (cf. psić, cf. psota); ärger machen, fdjledjtcr machen, »erberben, »ertmnjen (cf. Lat. pessum, pessimus); Boh. sepsowati, sepsugi; Sorab. 1. skepszu-yu, ztżinu neżto brascbne, (cf. kiepski); Vind. svratati, skasiti, spazhiti, pohuditi, podreti, podirati, (ob. Podrzeć) ; Croat. habiti, izbabiti, izhablyujem, pohablyu-jem, kvariti, izkvariti, izkvarujem ; Dal. izstetivam, ozlocheszlivam, izschetam ; Bosn, sctettiti, isctetitti. osc-tettiti, isquariti ; Rag. sctettiti, sctettem , isctettiti, osc-tettiti, zlorùscitti, nagarditti ; Ross. nopTHTb, nopuy cf. partacz, HcnopTHTt, naKOCTim,, naKomy ( cf. pakość ), ra4HTb, ra*y (cf. gadzina), nepera4HTb, M3ra4HTL, pacTjHTL, pacTjbBaTt, noBpe4HTB, noBpe*4aTb ; Eccl.

TAiiTH, tjk) (cf. tleć) , KOpqeMCTBOBam. Psuć się « gorszym się stać, ärger werben, fdjïedjter werben, »erberben.—

Rhys. et mor. Czas wszystko psuje. Tr. (trawi). Gospodarz wziął siekierę, a zamek odłupił, A skoro go ze-psował, w kąt zaraz zarzucił. Papr. Kol E 2. Czemu

tę urodę psujesz frasunkiem bez potrzeby? P. Kchan.    postanowienie z nim, przyjmie was wdzięcznie. Biel. 96.

Jer. 508. Tak płakał, tak sam siebie niewidomie psował , Ze ledwie biegu słońca żalem nie hamował. P.

Kchan. Orl. 1, 17. Tępym piórem swoim papier psują. PSYKNĄĆ intr. jedntl., Psykać contin., ksykający ton z sie-Mon. 65, 135. Pokój to naprawia, co wojna psuje.    bie wydawać, proffcln, Jtfdjen, (al§ ftcuerfunfett). Kaga-

Teat. 4. b, 41. Powietrze tam nie jest zdrowe, ale ze-    nek, gdy psyka, będzie niepogoda. Haur. Sk. 104.

psowane, (zepsute). Prot. Kont. C 2. Aby się woda    Pchniesz, aż dudy psykną. Opal. Sat. 165. Czyżykowie

morska nie psowała, tak jako po kałużach, i żeby po- psykali. Banial. J 3 b.

wietrzą nie zarażała, chciał bóg, aby była słona; bo PSYT! §. a) interj. silentium commendans, cyt! ! ft! nie masz nic, coby się przeciwiało skazie, jako sól.    Psyt! milczże, mój mężu. Teat. 54. b, 56. Dla boga nie

Roter. i{. Uroda na każdy dzień się psuje. Bardz. Trag.    hałasuj, psyt. Zabi. Amf. 67.—§. b) Psyt «pst! przy-

550. (ubywa jej, schodzi). Człowieczy szkodnik szatan,    wołując półgłosem, Dft! Woła: psyt, psyt, pójdź jeno

miłość jako gdzie może wszędy psował, psuje i psować    sam. Teat. 30. b, 81. Hej psyt! zatrzymaj się trochę,

nie przestawa. Gil. Post. 65. — Moral. Psuć kogo, ska-    Teat. 53, 26.

zić go; einen öerberben, yerfn^ren. Psuć się względem PSZCZELARZ, a, m. ; Boh. wćelar, wćelnjk, medar, du-

Psuje się czeladź zby- brawnjk ; Carn. zhebelâr; Vind. buzhelar, buzhelenjar;

Croat. pchelâr, medàr, (cf. miód); Rag. pcelâr; Ross.. nne^0B04,B ; który pszczoły opatruje. Mącz. pszczelnik. Cn. Th., (ob. Bartnik), ber Sienentnärter, Śienenynter.

nus

cere

co się na nic nie przygodzi. P. Kchan. Orl. i , 155. Niechce-ć się nad tą babską bajką głowy psować. Pot. Pocz. 559. Daremnie głowę i myśl sobie psujesz, Jeśli co więcej sobie obiecujesz. Past. Fid. 145. — Simi-liter: Serce nędzne suszy się i psuje. Past. Fid. 125. et 123. Co mi ztąd za pożytek, że ja będę u stołu polował? zwierzyny nie ubiję, a gęba się psuje darmo. Mon. 71, 708. (morduje się). Słusznie gniewasz się, ale nie psuj krwi sobie. Boh. Kom. 3, 260. (nie jątrz się, nie gryź się). — §. Psuć się potrawą złą abo zbytnim jedzeniem. Cn. Th. niezdrowia się nabawiać, ftcf) (ben SD gen) »erberben, feiner ©efunbfteit fdjaben. — Similiter: Bi-zaltę pannę Neptun, w barana się przemieniwszy , ze-psował. Otw. Ow. 221. panieństwa pozbawił, entjungfern, fd)inädjen. — §. Psuć kogo u kogo, niełaskę mu jednać, hydzić go; einem ben (Srebit bet) jemanben oerberben, i^n anfdjmarjen, iljm fdjaben. Wojewodę nieprzyjaciele jego, gdzie mogli, do Heleny oskarżali i psowali. Biel. 112. Psuje mię u niego ; malam gratiam mihi cum illo facit.

Córki mojego ojczyma mię nienawidzą, i zepsuły mi serce u niego. Teat. 38, 200. nabechtały go. — Aliter: Psuć komu serce, trwożyć go, einem ben SDiutb benefimen. Starosta sam, zmyślając, jakoby strwożony był, wszystkim serce psował. Warg. Kurc. 34. — §. Psuć , niszczcyć , yewicijtett. Na cośmy mieczem Azyą mieszali, Jeśli królestwa tylko bedziem psować, A na to miejsce innych nie budować? P. Kchan. Jer. 8. Marma-rowie Macedony, gdy tamtędy mijali, bardzo psowali, aż też Alexander szkodami nieznośnemi zjątrzony, jął ich dobywać. Warg. Kurc. ii. Ludwik za zezwoleniem szlachty, psuje listy, zabraniające , aby białegłowy nie były wybierane. Herb. Stat. 2. (znosi). W tych księgach Arystoteles omylną naukę starych filozofów względem Rzpltej psuje i znosi. Petr. Pol. 79. (zbija). Zawsze o kościelnym dobrym myśli, a pogańskie i heretyckie błędy psował. Sk. Źyw. i, 22. (zbijał). Król Czeski radził Bolesławowi , aby się nie dali psować, gdyż na to się udał cesarz , żeby je zniszczył ; ale jedźcie do niego, uczyńcie

Jedne bestye jawnie ludzi psują, drugie potajemnie. Petr. Pol. 70.

obyczajów, cnoty, ftd) oerberben. tnim dowierzaniem, niedozorem. Kras. Pod. 2, 82. — §. Psuć sobie głowę, suszyć sobie głowę, łamać głowę, ft$ ben $opf jerbredfen. Szkodzi głowę tym psować,

Słownik Lindego wyd. 2. Tom IV •

90

714

PSZCZELI - PSZENICA.

PSZENICOPRZEDAWCA-PSZONO.

PSZCZELI, PSZCZELNY, a, e.; Rag. pceligni; Croat. pchélni ; Vind. buzhelni ; Ross. imejibHMH, iuieiHHHä ; od pszczół, do pszczół należący, Steiten*. Gospodarz abo opatrznik pszczeli. Gresc. 597. Sama praca szczęściem jest pszczelego rodzaju. Zab. 16, 66. Pszczelne złodziejstwo ‘świętokrajctwem mienią. Klon. Wor. 11. Płód pszczeli okrągły kształtuje się na robaki nogate i skrzy-dłate. Otw. Ow. 622. Przyszedł do ułów pszczelich. Ezop. 134, (cf. pasieka). Celka pszczela; Ross. aqea, aqeîfKa, adj. aqehHUH. PSZCZELNIE, a, m. ; Boh. wćel-njk, wceljnek, wcelnice; Slov. wcelinec; Sorab. 1. ptżo-wencza; Carn. zhebelnâk, volnak, medénika; Vind. bu-zhelinjak , buzhelnik , buzhelnjak ; Rag. celignak , uglja-nik; Bosn. pceliscte, uliscte ; Croat. pchelnyak , vulnyak ; Ross. imeabHiiKE ; §. a) miejsce gdzie ule stoją, ulowni-ca ; a gdzie się pszczoły paszą, pasieka. Cn. Th., bet’ 33(enenft«nb, baë 33icnenl;au3. O pasiece albo pszelniku. Raur. Ek. 136. Niechaj przed pszczelnikiem chłód dawa swym cieniem palma. Otw. Wirg. 454. — §. b) Pszczel-nik, księga o pszczołach, apiarium. Cn. Th., (brt8 23tenett» Sticfy, cf. ptasznik, zielnik). — §. c ) Pszczelnik, ob. Pszczelarz, ber 33teitentt)firter. — §. d) Botan. Pszczelnik, pszczele ziele, matecznik, rojownik, ziele od pszczół bardzo lubiono. Urzęd. 206. Gresc. 597. apiastrum, 2öalbä mcltffcit. Kluk. Rośl. 2, 248; Sorab. 1. ptżolacza mjatwa (cf. mięta), royownik; Bosn. pcelignak, pceligna gljubi-ęa ; Croat. pchelnyak. PSZCZOŁA, y, i, PSZCZÓŁKA , PSZCZÓŁECZKA, i,

z., dem. ; Boh. wćela, weelicka ; Slov. weela , pséla ; Sorab. 1. ptżowa , cżowa; Sorab. 2. zolka; Croat. zhibele, zhèbela, Vind. zhebela, buzhela (cf. bęczeć), bozhiele, vuzhele; Croat. pchela, chmelya, chmela, (cf. ćmiel); Dal. pscela; Bosn. pcela, pcella, cela, pceliça ; Slav. pcsela ; Rag. pcela, cela, celizza; Ross. nqeia, rniejKa; Ital. pecchia ; Lat. apes, apicula, bte hielte. Dawniej mniemano, że matka tylko jest samicą, trąd samcem, a robocze pszczoły, bez płci ; lecz ostatnie też są samicami. Kluk. Zw. 4, 170. Zool. 119. Pszczoła baczy, bąka, brzęczy. Dudz. 21. Chmiel. 1,86, Boh. bzyti, bzym. Miodorodne pszczoły. Kchow. Wied. 20. Miodonośne pszczółeczki. Zab. 4, 349. Koss. Groch. W. 352. Robotna pszczoła. Groch. W. 278. Pszczółki pełnią miodem ule swoje. Przyb. Ab.. 80. Pszczółka pospolicie nie sobie miód zbiera. Teat. 46. b, 22. ( sic vos, non vobis). Nie dbaj, choć pszczoła kąsa, byłeś miodu dostał. Kolak. Wiek. C 1. Pszczoły podbierać, Łaźbić qu. v., Cresc. 605. PSZCZOŁOJAD, a, m., atte-labys apinarius, chrząszczyk, którego liszka się wkrada do komorck dzikich pszczół. Kluk. Zw. 4, 588. ber ncttlüOlf; Rag. peelozobaz, briguglja. PSZGZOŁOŁUPGA, y, m., złodziej pszczelny, ber SteitcnbtcO. Pszczołołupcy. Klon. Wor. 9.

PSZENICA, TSZEŃCA, TRZENICA, (Haur. Sk. 6) y, i.< PSZENIGZKA, i, z., dem.', Boh: pśenice, pśenićka ; Slov. pśenice ; Sorab. 2. pschenza ; (Sorab. 2. pschuszniza hreczka) ; Sorab. 1. pżenza, pźencza, pschenca ; Carn. psheniza ; Vind. plhenłza, fenica ;    Croat. psenicza ,

pshenicza ; Hung. buza; Slav. pshenica; Rag. pscenizza,

scenniza ; Bosn. pscenięa ; Ross. niueHHua ; ( cf. imieHO 'pszono * proso , cf. Lat. panicum) ; ber Seiten. Najprzedniejsze ze wszystkich zboże ; Sandomierska jest biała ; pospolita żółta. Syr. 927. W handlu zbożowym, pierwsze gatunki pszenicy są: śklana, wysoko pstra, i wcale biała. Magier. Mskr., cf. ostka , wąsatka, kosmatka, gołka, cf. obojętka ; (cf. samopsza, orkisz). Ozima pszenica; Ross. je4HHKa, (cf. lód). Inaczej teraz stąpa; drogo pszenicę przedał. Cn. Ad. 326. Gdzie pszenica nie rodzi, dobre i żołędzie. Pot. Jow. 109. Pszenica z miodem i rozynkami uwarzona, jaką w pewne święta na święcenie przynoszą do cerkwi; Eccl. kombo. Dostanie sobie łaski, już się wszystko sporzy, Już się zrodzi pszenica, chociaż źle zaorze. Rej. Wiz. 100 b, (cf. jednemu szydła golą ). Odmieniła się pszenica w kąkol. Birk. Syn. Kor. B 2 b. ( omyliła go nadzieja ). Arwan katu jej piękność, posiałbym pszenicę Wróblom, gdybym tak młodą wziął oblubienicę. Zabi. Zab. 73. (przywabiłbym gamratów). Żołnierze są to wróbelki na cudzą pszeniczkę. Teat. 21, 116. et 19. b, 33. Cudzą pszenicę ogania, a jego wróble piją. Rys. Ad. 7. Pot. Arg. 729. Falib. C

5. (cudzego strzegąc, swoje zaniedbał). — §. Pszenica łuskna, ob. Orkisz. Sienn.-, ©pelte. Pszenica Turecka, ob. Kukurudz. Pszenica krowia, ob. Krowia reż. 'PSZE-NICOPRZEDAWCA , y, m.; Eccl. nuiennuonpo4aBem, brr SBeffccnÿdnbler. PSZENICZNY, PSZENNY, a, e; Boh. pśe-nićny ; Slov. pśenićni ; Carn. pshenizhn; Vind. pflieni-zhcn; Rag. psenicni ; Croat. psenichni ; Ross. nuiemi-'lii la ii, (distng. nuiOHHbift od pszona , prosowy) ; od pszenicy, z pszenicy, 20et$Clt = . Krupy pszeniczne. Sienn. 220. Pospolitym sposobem mówienia, gdy bez wszelkiego przydania chleb mianujemy, tedy jasna rzecz jest, że chlćb pszeniczny rozumiemy. Kucz. Kat. 2, 411, (Vind. pogazha; Croat. pszemchnyak). Mąka pszenna. 1 Leop. Exod. 29, 39, (Vind. pogazhna , bieloplnenizhna moka). Pszeniczna słoma ( Vind. pfhenizhenza). Pszeniczny jęczmień, ob. Jęczmień. Syr. 985. Pszeniczny trunek bez chmielu Ross. 6y3a. (Hung. buza * pszenica). PSZENI-CZN0 adverb., obfitując w pszenicę; Bosn. pscenicno, nm|ettretd). PSZENICZYSKO, a, n. ; Boh. pśenićniśtć ; rola, na której pszenica jest lub była, ber Söet^enatfer. Haur. Sk. 6. ba3 Söeijjettfelb. Na pszeniczysku, rzepisku, jęczmień zwykł się dobrze zdarzać. Haur. Ek. 33. PSZENNIE , a, m. ; Ross. imiOHHKfc ; prosiany kołacz , eilt $tr« feitfudjett. Nie zażywają potraw smakowitych, jeno toło-kna, szałamachy, szołodusze, pszennika, co wszystko z mąki a z jagieł zrobi, soli trochę a słoniny przydawszy. Star. Ryc. 37. — (*PSZMIEL, ob. Trzmiel). — PSZO-NAE, ob. Gorczyca polna. PSZONO, a, n. ; (Ross. mue-HO, (cf. Lat. panicum); nrneHO CapauHHCKoe * ryż, rmiOH-iiuit prosiany); proso wymłócone, £>trfenforiter ; Boh. mśeno, proso. Proso, póki w swych kiściach jest, prosem go nazywają, a gdzie będzie otłuczone , jagłami mianujemy, drudzy kaszywem prosianym, inni pszonem. Syr. 1005. Jagieł abo pszony od beczki, lustr. cel. Lit. W mażach łubianych wozili Kozacy pszono z Kaniowa do Lwowa. Zimor. Siei. 251.

mu

mu

PTAK.

PTASTWO - PTASZNICZY.

715

P T.

PTAK, a , m., PTASZEK, szka, m., demin., PTASZECZEK, czka, m., dem. secund.-, Boh. ptśk, ptacek ; Slov. ptak, ptóćek, ptâca ; Sorab. 1. ptak; Sorab. 2. ptaschk; Cum. tiza , tizh ; Vind. tizh , tiza , tizhek, tizhiza ; Croat. ptich, pticza , ptichek, ptichicza ; Dal. pticza , pticsicza ; Rag. ptizza , ptich, pticiza ; Bosn. ptiçça , tiçça, pticch, le-tusete ; Slav. ptica, pticsica ; Ross. irraxa, immina, üth-ua , nmyKa ; Eccl. mmiia, nvriiijih , immiime, iumma ; (cf. Graec. Tirgvog, ttstèivÔç , ttstccco , Ttétogai, nzrjfu)] ('pióroruch, *‘piórak. Kmit. Spit.) ; ber Vogel. Ptaki te tylko są zwierzęta, które okryte są pierzem, mają dwa skrzydła, dwie nogi, i dziob, serce o dwóch komórkach i o dwóch uszkach , krew' czerwoną ciepłą ; przytym są jajorodne. Zool. 211. Iść na ptaki. Cn. Th., cf. na łowy, cf. na ryby, na raki, auf ben Vogelfang u. f. to. ge« fen, auf Vögel aitêgehen. W kuchni sprawić ryby, oporządzić ptaka, oprawić wołu. Wiel. Kuch. 428. (in ber Äütfe, einen Vogel airênefmen, auSroetben; cf. patroszyć). Znać ptaka po pierzu ; znać ptaka po głosie. Rys. Ad.

78. (znać dudka z czubka. Slov. Ptóka po peri, wlka po srsti, cloweka po reći poznaś; ptaka po pierzu, wilka po sierci, człowieka po mowie poznasz. Slov. Pekné péri pekneho ptaka robi; cf. jak cię widzą, tak cię piszą). Ptaki spłoszyć, ob. Płoszyć. Ptaszkowie leśni. Groch. W. 357. Sinogarliczko ptaszeczku ! Groch W. 355. Ptak w klatce nie wesoło śpiewa. Cn. Ad. 985. Zły to ptak , co upuszcza ; zły to ptak, co swe gniazdo plugawi. Rys. Ad. 78. Zły to ptak, co swoje gniazdo szpeci. Teat. 55. c, 50, (cf. kalać). Ptacy w polu, a on rożenki na nie struźe. 'Rys. Ad. 55. ( niedźwiedź w lesie , a skórę jego przedajesz ; daleko ztąd do owąd). Gdzie się dom pięknie świeci, tam każdy ptak rad leci. Czachr. H 4. (Slov. Chitri ge , gako oloweni ptak ; prędki jest jak ołowiany ptak, ob. olszowy Piotr ; cf. jak pień na ptaki). Ptakiem przelecieć * tak szybko jak ptak przez powietrze, cf. piorunem; oogelfdptell ftnfltegen, tnie ein Vogel bttrd) bte śuft. Do niego onby rad ptakiem przeleciał. Pot. Arg. 256. Ledwieby ptakiem ugonił był Hana. Biatob. Odm. 45. Ptakiem do niej przyleciał. Teat. 10, 21. Wyleci słówko ptaszkiem, trudno się wrócić. Bach. Ep. 38. ( wypsnie się ). Ptaszkiem słówko wyleci, nic go nie cofnie, ani go dogoni. Pot. Arg. 492. Co małym ptaszkiem do ksiąg wleci, tego największym wołem nie wyciągniesz. Rys. Ad. 7. — §. W ptaki komu wpadać, wmieszać, się w jego sprawy, wyrwać się, pomylać mu szyki, 'einem tn§ ©efäge fontmen. Trzeba nam częściej zazierać , żeby nam kto nie wpadł w ptaki. Teat. 10, 52. Juzem jedne kochankę dla niego porzucił, a jeszcze mi wpada w ptaki. ib. 5. b, 4, Złą miał koło niej wartę, Ze mu dziś z boku wpadł kto inszy w ptaki. Pot. Syl. 490. Pharnax wpadłszy w ptaki Cezarowi, ruszył go z Egiptu. Chrośc Luk. 2, 21. — §. Applicando ad hominem : Rzadki ptak, doskonały urzędnik. Sk. Kaz. 615. fenix, ein rarer Vogel. — Iron. Piękneż to ptaki, teraźniejsi mężczyźni. Teat. 22, 49.

boê ftttb mir fdjone Vogel. 'A śliczny ptak z Jegomości! Teat. 14, 169. Sprawny z Waści ptaszek. Teat. 33. d, 89, ci, szpak, wrona, kos, ein [flauer Vogel. Mój Pan synal, czegożby nie dokazal? jest to ptaszek obrotny! Teat. 29, 69. (wronami, szpakami karmiony). Niby mazgaja udaje, ale poznałem ptaszka, jest z głupia frant. Teat. 30. c, 12. Znam cię dawno ptaszku, ale mi kiedyś wpadniesz w sidła moje. Teat. 10. b, 28. A tuś ptaszku, który rozkazu nie słuchasz! Pot. Arg. 79. Zeń sie z nią jak najprędzej, bo ten ptaszek uleci. Teat. 19. b, 46. Upuściliście ptaszka. Jubl Buk. S 2. Kłok. Turk. 18. PTASTWO, PTACTWO, a, n.; Boh. ptactwo, drüber (cf. drób), heyno aves aregatim volantes-, Slov. hyd; Rag. ptizze, letnuscte; Vind. letenina (cf. latać), pere-tnina, (cf. pióro, pierze); Carn. perutje, kuretna, (cf. kury); S\av. mladina, (cf. młódź, młodzizna) ; Croat. si-vad, (cf. żywot); Ross. jkhbhoctł , (cf. żywność); collect. ptaki, SSögel, ©efïügel, $eberotef. Wejrzyjcie na ptastwa niebieskie. Sekl. Math. 5. Ptastwo małe świergoce, śpiewa, gwarzy. Dudz. 21. Ptastwo dzikie, zwierzyna Vind. peretnu diuje, peretna divijna. PTASZARNIA, i, i., pta-szyniec, ptasznik, w którym ptaki chowają, bo3 Vogel* fau3; Sorab. 1. ptacznica, ptacżżencza ; Vind. tizharniza, tizhnik, tizhjek, gaibiza (cf. gaik), buloufh, fervoufh, foblafh; Carn. foglovsh, bulovsh ; Croat. pticharnicza ; Rag. pticjarniza, pticjariza ; Ross. ca^OKŁ , ca/HOnmcB, (cf. sad, sadzawka). Szczygieł między kanarki w ptaszarni zamkniony, Słabym głosem przetwarza melodyjne tony. Zab. 8, 118. Treb. PTASZĘ, ęcia, n,, PTASZATKO, a, n, demin.-, Boh. ptaće ; Ross. meneifL, irreiumKTi, (ob. 'Pteniec.) ; Eccl. fii>THYHi|ih , njmiiph, (2. fig. dzieciątko) ; pisklę,₅ pisklątko, eilt junget SSögel^eit. Moda natury jest taka, Ze się nie odradzają ptaszęta od ptaka. Pot. Pocz. 38. (niedaleko jabłoni jabłko padnie). Nędzne polne ptaszęta. Kanc. Cd. 274. ‘TTASZEC nijak, niedok., *‘sptaszeć dok, ptakiem się stać, w ptaka przejść, junt Vogel mer* bctr. Świeżo sptaszały, k nam pole przegrawszy ; auxe-runt volucrem turbam. Zebr. Ow. PTASZEK, ob. Ptak. PTASZNICA, PTAŚNICA, y, ź.; Boh. ptaćnice ; §. a) kobieta, co koło ptaków chodzi, ptaki łowi, bte Vogel* fängertntt. Terni przynętami wabią was do siebie beze-cne te ptaśnice. Birk. o Exorb. 15. — §. b) Strzelba na ptaki. Tr. eine $ogelfltnte. PTASZNICTWO, a, n. ; Boh. ptaćnictwj, ćijhadlo ( cf. czyhać, czuhąć), ćjżba (cf. czyżyk), ćjzbarstwj; Sorab. 1. ptacżnicztwo ; Carn. ti-zharstvu; Vind. tizhni lou, tizharstvu, tizharia, tizhanje; Eccl. nTHitejlOBHTejiŁCTBO; Ross. nTHueaoBCTBO ; myślistwo ptaszę, łowienie ptaków; b«3 Vogelfängen, Vogelftelleu, ber Vogelfang. Ptasznictwo jest umiejętność pożytecznego łowienia ptaków. Kluk. Zw. 2, 533. Ptasznictwo i rybołówstwo są prawem powszechności. Gal. Cyw. 2, 55. PTASZNICZY, a, e; Boh. ciharskÿ; Ross. imme,iOBHBiH ; od ptasznictwa lub ptasznika, jum Vogelfängen ober Vogelfänger gehörig. Rozmaite gatunki sieci ptaszniczych. Cresc. 629. Ptaszniczy gaik, gumienko, polko, Vind tizhniza, tizhanifhe, tizhenza; Carn. tizhènza; Ross. immeaoBHa. Ptaszniczy, Subst. m., co ptaki domowe, kury, gęsi opa~

716

PTASZNIK-PTASZY.

PTASZYNA - PUBLIK A.

truje , ptasznik domowy. Cn. Th. ber ©eflugelmarter ; Boh. drubernjk (cf. drób), f. drubernice. PTASZNIK, a, m. ; Boh. ptacnjk, ćjźbar, ćiżebnjk, ćihar, ćjhar ; Slov. pta-ćnik; Sorab. 1. ptacżnik; Sorab. 2. taschkar; Carn. ti-zhar; Vind. tizhar, ke tize lovi, tizhlar, tizhavez ; Croat. ptichàr ; Rag. pticjâr; Dal. pticsar; Bom. pticjar ; Slav. pticsar ; Eccl. nnmeaoBHTejs, immoaiejb ; Boss. iiTHa-hhkl, nTHuejOBŁ, immeiOBeuL; §. a) myśliwiec ptaszy, przekupień ptaszy; ber Vogelfänger, VogelfieHer, Vogelljän* bler, Vogler. Ptasznik powinien mieć znajomość o rzeczach do ptasznictwa potrzebnych. Kluk. Zw. 2, 333. Ptasznik lepową rószczką ptaki zwodzić nauczony, Zmyślał na oszukanie gaik gałęzisty, Toż na rózgi polepił sok. Toi. Saut. 65. Ptasznik cudnie piska, gdy ptaka zdradzić a ułowić chce. Kosz. Lor. 47. Ptasznik w ciemnej gęstwinie stawiał sidła na ptaszki. Kras. List. 95. Ptasznik -często wołu zje, a wróbla złapi. Kluk. Zw. 2, 335. Ptasznik przepiórki wabi. Bals. Niedz. 1, 161. Cesarz Henryk Ptasznik. Nar. Hst. 2,6. — §. b) Ptasznik, księga o ptakach, (ut zielnik, de herbis, cf. pszczelnik). Cn. Th., ein Vogelfmd), oom Vogelfänge, oont Vogelwarten. — ■§. c) Ptasznik, PTASZYNIEC, ńca, m., ptaszarnia, gdzie ptaki chowają domowe. Cn. Th., (distng. klatka). Dudz. 25. kojec, baé Vogelhaus, Vefiältnfß Juré ©eflügel. PTA-SZN1KOWY, a, e, do ptasznika należący, ob. Ptaszniczy, bent Vogelfänger gehörig, Vogelfänger*. Wymknął się, jak ptak z rąk ptasznikowych. Radź. Prov. 6, 5. “PTaSZO-MOWCY; tłumacze od Pigmeów do żórawiów. Kmit. Spit. Bl b, bie Vogelrebner, bte mit Vögeln reben fomten. *PTA-SZORYBA', y, i., fltegenber ftifdj. Na morzu Oceańskim znajdują sie ptaszorybv, które czasem z morza wylatują. Haur. Sk. 118. ‘‘PTASZOWIESZCZBA, y, z., wieszczenie z ptaków, baé Sßafjrfagen aué bem Vogelfluge, augu-rium. Otw. Ow. 467, Slov. ptâkohledenj auspicium-, Carn. tizhogledstvu ; Vind. tizhogledstvu ; Eccl. immecMOTptHie, HTHueBoaxBOBaHie , nTimcBOniieócTBO, nTHueBpancÓHTeiŁ-CTBO, KOBIU€»IHł€ , BOÆXBOBaHie qpe3L IIOaerB nTHqiîi H rpaKame; Ross. irrimeBOiXBOBaHie. Bawić się ptaszo-wieszezbą, Ross. nTimeßOjmeöcTBOBaTb ; Eccl. imiueBpa-jKÓHTeabCTByio. PTASZOWIESZCZEK, szczka, m., augur. Otw. Ow. 545 ; Eccl. immeBOJXBOBaTejib, immeBpajKÓH-Te^b. PTASZY, a, e, PTASZĘCY, od ptaków, do ptaków należący; Boh. ptaćj ; Sorab. 1. ptacżnć; Carn. ti-zhje; Vind. tizhji, tizhen; Ross. nTimift, nraineuHbiH, Vo* gel * . Orła ptaszyna królem zowią. Cresc., ^öntg ber VÖ* gel. Gniazda ptaszęce. Wad. Dan. 100. Ptaszę łajno, (Carn. tizhjek; Vind. tizhjak). Na powrót wiosny Ożył w ptaszęcćj rzeszy i słowik miłosny. Teat. 43. c, 69. Wyb. Wszystkiego tam obficie ; mleka tylko ptaszego nie było na wety. Pot. Arg. 808. Szrot ptaszy. Kluk. Zw. 1, 388. na ptaki, Vogclfdjrot. Myślistwem się bawił, ale tylko ptaszym, z sokołami i jastrzębami. Sk. Żyw. 2 , 244. — Botan. Ptaszę gniazdo, ziele, pasternak polny, paster-naczek, daucos carota. Syr. 1055. wtlbe ÜÄöljre, Vogel* neft. Ptasza rutka, ob. Ruta. Ptasza wyka, ob. Wyka. — Ogórek ptaszy, psi, ośli i niedźwiedzi, leśny, cucumis asi-ninus. Krup. 5, 185. Syr. 1474. dçfeléfurltté. Ptasza nó

żka, ptasza stopka, ornithopus. Kluk. Dykc. 2, 157. Vo* gelfuß, Vogelflaue. Ptaszę oczko, ozanka , trisago , ®a* ntanberletn. Syr. 570. Ptaszy język, polygonum, ma listeczki , jakoby ptaszę języczki. Sienn. 96. gatunek rdestu. Kluk. Dykc. 2, 215. Vogeljunge. Ptasza miętka, polna, leśna, menthastrum, 9?oßmÜnje. Cresc. 255. Ptasza zob, drzewko oliwie i bzowi podobne, jagody kwiczołom, drozdom miłe rodzące, ligustr, ber Hartriegel. Śleszk. Ped.

419. Kluk. Rośl. 2, 56. ‘Ptaszozob czyli ligustr. Mon. 74, 712, Boh. zymoleyz; Carn. weléstika, hrastovz. Ptaszę mléko, ziele, ornithogale. Cn. Th., Vogelmtldj. PTASZYNA, y, z., condolend., biedny ptak, ein armer, eien* ber Vogel. Biedna ptaszyna od żalu truchleje, Kiedy nie znajdzie w gniazdeczku swych dzieci. Auszp. 43. Jak. Baj. 270. Pierwej się postarać o klatkę, dopiero łowić ptaszynę. Mon. 73, 649. PTASZYNY, a, e, od ptaszyny. Toi. Saut. 95. PTASZYSKO, a, n., contemn., brzydki ptak, ein (mßltdjer, ungeftalter Vogel. Radzęć szpetne ptaszysko, abyś cicho siedział, pewnieć jako i piérwéj to gniazdo skołacę. Papr. Koi. M 4. PTASZYNIEC, ob. Ptasznik. *PTENIEC, ńca, m., ptaszek, ptaszątko, pisklę; Ross. meHeus, irreHmnrB. Pan bóg daje pokarm i pteń-com ‘wranowym (wronowym czyli krukowym pisklętom). Sak. Probl. 184.

P U.

PUBLICZNY, a, e, PUBLICZNIE adverb., powszechny, pospolity, wszystkich abo wielu się tyczący, jawny, w obec; publie *, ©taaté *, allgemein, öffentlich ; Boh. obecnj (cf. obecny, cf. obec), weregnÿ; Sorab. 1. zromadniczki (cf. gromadny), zyawné ; Vind. ozhiten, operten, vfem snan; Croat. ochito, (cf. w oczy) ; Slav. ocsito ; Rag. occit, razglaasni, (cf. rozgłosić); Ross, hbl, bl aßt, aßt; Eccl. Hapo4Ht, Kapoto (cf. naród), upił 4H)4ex'B. Dla publicznych interesów przeszło pół roku nie byłem w domu. Mon. 64, 187. Prawo publiczne, jus publicum. Wyr. Geogr. 105. polityczne, (ptaatéredjf. Kara publiczna, Ross. TOp-roBaa Ka3Hb, ToproBoe HaKa3ame^, (cf. targowy). Publicznie wyśmiany Eccl. naoma4onoeML, o koml bl coópa-HÎaXL Hap04HHXL CMklOTCa HIH nOHOCHTeibHO TOBOpaTL. Dom nasz od niejakiego czasu stał się publicznym; wszyscy do niego, jakby na reduty uczęszczają. Teat. 36, 33. Nie uchodzi gdzieś wleźć w kątek; musiał w publicznym domie, i na publicznej stanąć ulicy. Teat. 19. c, 4. PUBLICZNOŚĆ, ści, i. ; Sorab. 1. wozyawnofcź, ob. Powszechność, bte ^ubltcität ; publikum, baé^nblifum; Boh. obec, obecnice, (cf. *obecJ. PUBLIKA, i, z., §. a) 'pospolita sprawa, ‘pospolita rzecz, interes stanu, dobro'pospolite ; (Staatéfadje, ©taatéintereffe, ©taatébefle. Jedna święta prywata, ta dziś najpłatniejsza u nas; nie baczą na to, iż jeśli publika zginie, prywata skakać musi, jako jej zagądą. Rej. Zw. 188. Często dla krwi publikę przemaga prywata. Pot. Pocz. 653. Uczynił się rzecznikiem wrzkomo na obronę dobra pospolitego, a pod pokrywką publiki tai zawziętość rozerwania sejmu. Psalmod. 52. — §. b) Publika, publiczne zgromadzenie, publiczny

na

-w

zjazd, festyn, wielki świat, świat, bywanie na świecie ; öffeittlidje SSerfammlttttg, großes gejitn, große SBelt. Walne publiki, kompanie, asamble. Mon. 69, 589. Odpustowa, kiermaszowa albo jarmarczna publika, ib. 69, 590. Po kościołach, po rynkach, ulicach, Pod zjazdy i publiki córkę prezentuje. Opal. Sat. 26. Gdy sie wszystko wielki festyn sporządzało, nieprzyjaciele korzystając z tych publik, upatrzyli czas do oblężenia zamku. Nar. Hst. 3, 81. Prostak jeden słabego rozumu igłowy Przyjechał na publikę raz był do Warszawy. Min. Ryt. 4, 231. bte gro* $e Söelt ju fefiett. Jeśli u nas na partykularzu tak wiele nasłuchać się można, coż dopiero na tak wielkiej publice? Mon. 71, 704. Beliza przedsięwzięła porzucić publikę , a udać się na wieś. Wie#. Marm. 97. Na publikach mnie wszędzie znają i kochają. Teat. 24, 143. Czart. PUBLIKACYA, yi, z., publikowanie, obwieszczenie, ogłoszenie; bte publication, öffentliche 23efattnttnacJ)iittg. Gost. Gor. 47. PUBLIKOWAĆ; Vind. obsnaniti, obsna-nuvati, publizirati ; Eccl. Hapo4CTBOBaTH, no30pcxB0BaTH, (ob. Obwieszczać, Ogłaszać). Starali się o to, aby te artykuły dostatecznie były publikowane abo rozsławione na kazalnicach. Baz. Hst. 12.

PUC, PUCEK, cka, m.; (cf. Lat. bucca, buccula, cf. buzia; Germ. 53au3, Shurêkcîe, cf. pysk); §. 1) ostatnia część warg. Dudz. 55. usta do całowania wypinane, ber junt ^iljl gefpi^te SDłltttb. żonać ręką gębę puckowi zawali , I przy boku precz się oddali. Petr. Hor. 2, N 3 b, not. «nie dać się całować; pucek bowiem zowiemy ostatnią cześć warg.» Deflgere alicui osculum; całować, wyciąć komu puc, niektórzy mówią. Macz. (cf. Germ. pleb. Puffel). Całowanie, 'puska też mówią. Mącz., (cf. buzia, puź). Pucki, bucculae. Cn. Th. 899. — §. Pucki u kur etc., dzwonki, bte 53artlappd)en, j. 53. ber ^üfnter. Kokosze żeby były głów sporych, grzebieni wyniosłych, z puckami wiszącemi. Haur. Sk. 119. — §. W wodzie tak długo siedzieć, póki u palców i nóg pucki marszczyć się nie będą, summitates. Syxt. Szkl. 253. (brzuszce) — §.*2) Pucek', cka, m., odętej gęby, mały a okrągły człe-czek ; Croat. bùczko, (cf. Lat. pusio) ; ettt Sauêbacfe ; So-rab. 1. liczak, naduhteyu liczow. Buccas ambas inflare-.; odąć się, puckiem być. Macz. Pupulus, chłopeezek, pucek też niektórzy mówią. Macz. Już jak pucek się kwili, gdy z rączek lalusia Padła, co dla zabawki dała mu matusia. Toi. Saut. 44. Szkoda go, taki pucek. Zabi. Zab. 61, (cf. paczek). — §. 3) Pucek, u owocu, gdzie był kwiat. Dudz. 55', (Boh. pupeek); ber 33u| ant Objte, ber ^rtebS, ber ^opel, baê $entgel)äufe. ‘PUCEŁOWATY, PUCOŁOWATY, a, e, — o adverb., odętych ust, cf. pyskaty, bau^bćtcftg; Croat.-buczaszt, buczkaszt, bùczko; Garn. liznat, oblizhnat; Vind. toustoliznast, liznat, obli— zhnat ; Ross. meKacTHii ; (Lat. bucculentus). Pucołowaci, wypukłych czeluści. Macz.

PUCH, U, W., §. 1) puchanie, wybuch, ber auf etgettbe 2)ampf. (Sorab. 2. puch chuch; Vind. pih, pihanje » dęcie , dmuchanie ; Carn. pęh anhelitus ; Carn. pûh ⁵ wybuch ; Rag. pśh ardor, vapor ; Bosn. pih, dóh, dih ha-litus ; Dal. puhanye flamen ; Dal. paah flatus). Bumaki

z nozdrzy pryskają pełne iskier puchy. Pot. Arg. 823, (ob. Buchnąć). Dawał z siebie puchy tak smrodliwe, Ze być nie może nic zaraźliwszego. Past. Fid. 269. Powiadają, że się rodzą komety z wilgoci i puchów ziemskich, które wyciągane bywają z ziemi mocą słoneczną. Lat. Kom. B 2 b. Królewskim jakimsiś puchem nadęci. Faliss. FI. 48, (cf. pycha, puszyć), 2lufgeblafenl)ett. — §*. Szalone morze to nas na wysoko popiętrzone wypędzało puchy, to w swoje pochłonąć nas chciało przepaści. Tr. Tel. 66. wały, SDîeereêtüogen. — §. 2) Puch na gęsi etc. ; Slov. paperj, (cf. pierze); Rag. mekkopèrje, mäh, (ob. Mech); Vind. flam, flaum; Hung. pih, pelyh, (puha mollis)-, Croat. pavulicza; Bosn. mâh, perjięe od ptięe ; Ross. nyx'L, nymeKŁ ; Eccl. nymcKï., (cf. Germ. 23ufd) ; cf. Ross. nyuiï futro, cf. opuszka), ber ftlaunt, bte glaumfeber, bte ©litten. Piórko krótsze, drobniejsze, miękkie, więcej kosmyków, niżeli pręcika mające , zowią puchem. Zool. 70, (ob. Kwap). Sen się nie zdarzył, chociaż miękkie puchy W szytych pościelach leżąc, zagrzewały duchy. Banial. B 4. Przekłada nad miękki puch spoczynek w barłogu. Teat. 43. b, 23. Sen luby od puchów łabęcich i złocistego łoża ucieka. Zab. 7, 162. Na łóżku dnia białego w puchu czekał. Brud. Ost. C 7. Jabl. Buk. H 2 b. w betach. — §. Transi. Puch na twarzy, młody włos, bte jarteit crfîett Sartbaare. Z złotemi malowany puchy Kupido. Tward. Daf. 22.— Botan. Puch, pappus, szypułka włoskowata z nad ziarna wyrastająca. Bot. Nar. 131. mol« liger 91u3fd)itfS, rooKtge ©taubfäben, gafem. (PUCHAĆ, ob. Puchnąć 1). PUCHACZ, ob. Puhacz. PUCHAŁA, herb; na ppdkowie półtrzecia krzyża. Kurop. 3, 42. ettt üffiappett. PUCHLINA, y, z., SPUCHÜNA; Boh. et Slov. spuchlina , oteklina; Carn. ottok, otok, (cf. otok, ociekłość) ; Vind. oluek, otekluest; Slav. ottok; Bosn. gukka, çvrrigljak; Ross. nyxMHa; Eccl. nyxoia; puchlina wszelaka, nadęcie, nabrzmienie, bte ©efdpulft. Puchlina jest miękkość żył suchych, i ztąd pochodzące rozwiązanie albo zgniłość humorów. Boh. Dyab. 2, 165. Puchlina choroba; Boh. wodnatedlnost, wodnotedlnost; Sorab. 1. wohdnicza, woh-dukawofcż; Carn. vodéniza ; Slav. vodena bolèst; Rag. vodnâ nemooch , podkoxa voda ; Croat. vodenicza, vo-deni beteg; Bosn. tropika, trupika, vodena nemocch ; Eccl. B04HUH Tpy4'B, bie 2Bafferfud)t; zebranie się wody w pustościach i w pęcherzykowatych utkaniach ciała. Perz. Lek. 5. Krup. 5, 769, ob. Wodnocielność. Puchlinę mający, (ob. Wodnocielny). Puchlina zaskórna , piersiowa , głowy, brzucha, lub całego ciała. Perz. Cyr. i, 5. Gdy puchlina z brzucha ustępować nie chce, udać się potrzeba do wytoczenia czyli wypompowania z niego wody. Perz. Cyr. 2, 219. Puchlina oka, wołowe oko. Perz. Cyr. 2, 179. Puchlina żywota wnetrzna, tympaniles. Cn. Th., bte ïrotmnelfuty. TUCHLNIĆ', PULCHNIĆ, SPULCHNIAĆ cz. niedok., spulchnić dok., pulchnym uczynić, lotfer mad)eit, aitflocfern; Boh. zmèiniti (cf. miałki), zky-pfiti. Wapno grunt tęgi spulchnia. Kluk. Rośl. 3, 181. Ziemia skopana, zorana, lub innym sposobem spulchniona być ma dla roślin. Kluk. Rośl. 1, 52. 'PUCHLNIEĆ, PULCHNIEĆ, -iał, -ieje, neutr. cont., spulchnieć dok.;

Ross. pMXJ'feîL ; ' ‘puchlnym, sypkim się stać, locfer mer* bcn. Wiosną ziemia ‘puchlnieje. Otw. Wirg. 410. (fermen-tesćit, fermerJo intumescit). Pulchnieje. Kluk. Rośl. 3,

mon, taż mu wonią z ust wychodzi. Sk. Kaz. 35. Patrz jaki płomień Etna w górę pucha. Pot. Arg. 162. Pucha-jące ogień woły, abo ogień z wołów puchający. Cn. Th., ob. ‘Iskrodmy, feuerfprutyenb. Puchać na kogo * mocno nań chuchać, einen ftarf anbaucfyen, anblafen, anfdjnanbett. Tak on sławy szukał, Ze na pogaństwo sercem puchał, ręką pukał. Pot. Pocz. 606. — §. Absolute: Tak już panowie mieszczanie puchają, że nie zadługo zechcą pańskie osiadać krzesła. Teat. 29. c, 41. tak nadęci są, tak się nadymają; (te finden, finb aufgeblafen.— b) Puchnęła krew' z głowy rozbitej. Perz. Cyr. 1, 84. buchnęła, bfl3 Slut ftromte mit ©erćiufd) auś betn Śfopfe. — g. 2.‘ Verb, neutr. Puchnąć, -ął, - ie, napuchnąć, spuchnąć, spuchł dok. ; Boh. zpuchnauti; Carn. ottezhi, (ob. Ociekłość) ; Ross. nyxHyTb; nadymać się, nabrzmiewać; aufftfyroeHen, an* fdjroeflen, fd)tt>ellen. Puchnie palec, ucho. Cn. Th. Pijak ten spuchły jak kłoda. Zab. 8, 93. Tręb. Słuchając go, zaledwie uszy mi nie spuchły. Teat. 34. c, 62. Oblicze moje spuchnęło mi od płaczu. 1 Leop. Job. 16, 17. — §. Puchnę, puchlinę chorobę mam abo mieć poczynam. Cn. Th. fdjrcetten, bie SBajferfudjt fiaben, ober befommen. PUCHOWY, a, e; Boh. prachowÿ; Slov. pernatÿ; Hung. pelyhes , pihes ; Ross. nyxoBUH, (nyiUHUM futrzany); z puchów, oon ®aunen, oon glaumfebern. Gęś puchowa, ob. Gęś. Puchowa pościel. Suszyć. Pieśń. 3, R 5 ; Boh. pra-chowka; Ross. nyxoBUKb, nyxOBHneKi. Ja sobie w puchowym łożu dobrze spoczywać będę. Teat. 55. d, 18. Matka synaczkowi o kilka poduszek puchowych musi się starać. Glicz. Wych. E 5. — g. Teraźniejszy młodzian, puchowy kawaler. Mon 71,6. pieszczoch, bezkost, nie-wieściuch, 3<trtltng. PUCKA, i, z., pupa, mała dzieweczka. Mącz. okrągluchna, tłuściutka, odętej gęby, ettt runbeS, bitfeS, bauëbdcftgeS 5D?dbel, ob. Pucek. PUCKI, ob. Pucek. PUCOŁOWATY, ob. Pucełowaty.

Pochodź, sub pchnąć.

163. Przędz. 8. Spulchniałe i słabe jej nogi najmniejsza rzecz raniła. WeLg. Marm. 3, 148. ‘PUCHLNOŚC, PUL-CHNOŚĆ, ści, z., sypkość, miałkość; Boh. kyprost; Vind. gobounost/puhlost; Ross. puxjocib , pyxJiocTb, bte €oc*

Terbeit. Wilgoć, bujność i ‘puchlność ziemi czyni. Cresc.

PULCHNIUTKI, PULCHNIUTENKI, a, ie, in-

135. ‘PUCHLNY, PULCHNY, a, e, ‘PUCHLNO, PULCHNO adv erb.,

tensiv.; Boh. kyprÿ ; Vind. puhel, gobeu; Ross. nyxabiH, nyxjeHbKih, pyxJLHä, puxtUH, pbmt; nietęgi, nie stężały, sypki, miałki, miękki, pieszczony, delikatny; locfer, aufgelattfen, fcfpammig, * roeicl) jart ; (Oefterr. pamftig).

Każda rzecz pulchna przez ściśnienie nierównie mniejszą staje się. Boh. Dyab. 169. Drożdży używają do ciasta, żeby ‘puchlniejsze było. Syr. 949. Chleb ‘puchlny wysoki.

Sienn. 525 ; spongiosus. Cn. Th. Z takowej pszenicy, na której skórka subtelna, bywa ciasto lipkie, ‘puchlne, i narasta go wiele. Cresc. 154. Pulchna sztuka mięsa. Kras.

Pod. 2, 68. Nasienie przykryć ziemią, nie natłaczając, aby ‘puchlno było. Cresc. 146. Drobienie ziemi potrzebne, aby się stała ‘puchlna i subtelna. Cresc. 88. Najprzedniejsze bywają role w ‘puchlnćj ziemi. Otw. Wirg.

407. Ległszy na pulchnej skotopasi łące W fujarki sobie dmą na przemiany. Hor. 2, 275. Kniaź. Pulchne smugi deptać. Hor. 1, 211. et 29. Woda żadna nie jest tak pulchna, aby się ścieśnić dała. Kluk. Kop. 1, 80. tak miękka, sprzężysta ; meid), elaftifd). — g. De hominibus:

Pulchny, miękki a delikatny w dotykaniu, nie kościsty, nie chudy; meid) ltttb belieat aujugretfen, ni#t fnodjig, nidjt mager. Nasze mędrki rubaszne, i pulchne i hoże. Kras.

W. 52. Weśoła śpiewa, i taktem w pulchne klaszcze ręce. Zab. 13, 25. Gawdz. Kochana rączka, miluchna, pul-chniuteńka. Teat. 2. b, 117; Ross. nyxaeHtKin pyKH.

bhicb; §. 1) waga 40funtowa. Pam. 85, 1, 540. ein SRujfi* fd;e$ Çub, eine ©enudjt oon 40 ffnnben. Pud jest wagą 40 funtów, do tych czas jeszcze w Rosyi używaną ; była i w Litwie. Czack. Pr. 1, 292. Z kartanów pod wagą i pudy umieć strychować. Tward. Wt. 8. (cf. pudowa

Rączka pulchniutka. Teat. 10. b, 76. PUCHNĄC cz.jedntl., ‘PUD, u, w., ‘PUDEK, dka, m., dem. ; Ross. ny^, ny40-Puchać contin., (cf. Boh. fauknauti, faukati, faukawati ßare, ob. Fuknąć) ; Boh. puch zapach, cf. pąchać ; Carn. puhtim, pahtim exhalare; Carn. pibam, pihneti ßare, puhati ßare, aestuare; pęham se deßcio currendo ; Vind. pihati, pifhem, pibam»dąć, dmuchnąć; pahati, puhati, pihtati, sapsti * sapać ; Hung. pihök halo, pihegök anhe- kapusta). — §. 2) Pud, w młynie, strych podwyższony lo; Croat. puhati ßare, puhanye flatus, prepuhavam per-    do składania    worów przy koszu, na którym zboże    na-

flo ; Dal. piham, puhati ßare, paah, puhanye flatus ; Bosn.    sypują. Ryd.    in ber 9J?üfde, ber erdete    Sagerort ber    ®e*

puhati, duhati ßare, pihati, dihati halare, pahati exha- tretbefdcfe bct)tn 2luffcfjlÜtttrtc0ter. (Vind. pod granarium). lare; Rag. pûhati, pàhati flarę, pjehati halare, opCihati, PUDEL, dla, m. ; Vind. pudel, perresan pefs, vounodla-opâhati eff lare ; Slav. puhati ßare; Ross. nbixrfeTb, nbi-    kast, zhodrast pefs; ber ^ubel, ^ubel^Ulib. Pudle, psy

xny, nbiXHyTb, iibmiaTb, nbixaTb, (cf. ôyxHyTb, ôyxaTb    pospolicie mierne, bardzo kudłate, do nauczenia wszys-

buchnąć, pa3ÓyxHyib spaczyć się; Eccl. nwxaio graviter    tkiego najsposobniejsze, Kluk. Zw. 1, 299.

irascor; Hebr. niD puach ßare ; cf. Ross. nyuuTb, cf. PUDER, dru, m., z Franc., krochmalna mączka do wło-puszyć); §. 1 a) buchać, puchy wydawać, mocno agio- sów pudrowania ber ^uber, $aarpuber; Sorab. 2. puder; śno dychać, parę wybuchać; laut unb ftarf atljmett, K)0n    Vind. lafniprah, prah sa lafe, pudra ;    Slav. kosopràh;

ft# bampfen, einen (tarfen §aud; imb ®ampf mit ©eräuf^    Ross. ny4pa.    PUDERMANTEL, żywcem    z Niem. ber

oon ftcfi geben, blafeit, (baufett, pufłen). Nadętością pycha bermantel; Ross. ny4peHHHK'B, ob. Podwłosnik. puchnie. Brud. Ost. D 2. Głuszec puchał. Banial. 7 3 6. Pochodź, pudrować, spudrować, upudrować, dopudro-Nic jedenże podpiwszy pucha dziś u stołu. Pot. Pocz.    wad, napudrować, popudrować, przepudrować, przypu-

606. Kto czosnek jadł, czosnkiem pucha, a kto cyna-    drować, zapudrować.

PUDŁO - PUGILARES.

PUGINAŁ - PUINALISKO.

719

7. Zawsze przy sobie w kieszeni nosi puilares. Haur. Sk. 379. W puilaresach, skoro co zamyśli, Miawszy tylko ołówek, natychmiast nakreśli. Pot. Jow. 187. Gdy sie odprawia rysunek okolicy, w puliaresie osobno się rysuje. Lesk. 129. Wyjmuje z kieszeni pulares atlasowy, i z niego papier. Nieme. P. P. 61. Dobywa z kieszeni puliare-sik, i rachuje ołówkiem. Teat. 55. c, 19. Pularesik. Nieme. Król. 1, 142.

1.    PUDŁO, a, n., PUDEŁKO, a, n., dem., PUDEŁECZKO, a , n., (Inflant. bie ^ubel ; cf. Lal. med. budellus ; cf. Germ.

Sente, Sutte; cf. puszka; cf. Boh. puda, pudka strecha); krobia, krobka ; eine ©djadjtel, ein ©djädjtelcfyen; (Slov. banë; Hung. bânya, (cf. bania); Vind. fhkatla, fhkatel-za (ob. Szkatuła), sklopniza, sklopnizhiza). Pudełka wyginane do chowania drobnych rzeczy, bywają sosnowe, jodłowe. Kluk. Rośl. 2, 163. Pudełeczko z papieru.

Przędz. 68. Pudełko na puder Ross. ny4peHima. Pude- PUGINAŁ, ob. Puinał.

łeczko ziółek. Teat. 55, 126. Nastawiali różnych rzeczy, *puHA Tatarska, bicz, mastix. Mącz., eine tatarce feilte, flaszek, flaszeczek, pudełek, skrzyneczek. Teat. 19, 23. Taurea, puha z bykowej skóry. ib. Bili ich biczmi i pu-Przyjmij to pudełko,    w którym    jest pierścień    drogi. ib.    hami. Badz. 2 Mach. 7, 1.    'Moskiewski    rozkazał    swym

37, 50. Puszek albo    kielichów    nie    mają, ale    w ladaja-    wojewodom, aby nieprzyjaciół jak bydło    do Moskwy pu-

kim naczyniu słomianym, albo w pudełku najśw. sakra-    hami zagnali. Biel 473. Moskwa w koło wszystkich ogar-

ment chowają. Sak. Persp. 15; owszem w pudełeczku    nąwszy, chciała zająć puhami do domu jak dobytek. Biel.

drewnianym jakim przystojnym zamczystym chowają. Pim.    274. Puhami ich do cara zajmiemy. Papr. Ryc. 664.

Kam. 54. Hurmem się snują bezecne potwory Z pudła Ociec mój siekł was biczmi, a ja będę węzłowatemi pu-ciekawéj uciekłe Pandory. Zab.    16,    89. Treb.    z puszki,    hami. 1 Leop. 2 Parał. 10,    11. et 14.

au« Çanborcu« SMdjft.    Głośny bęben    za górą, a kiedy do    puHACZi PUCHACZ, a, m,;    Boh. weyr,    dÿmëge ;    \ind.

przyjdzie, alić jak pudełko. Rys. Ad. 15. Gładki na    zhukt bubai, podhuika ; Garn. wubuj ; Dal. yey ; Rag.

strych; a szpetny do pudła. Rys. Ad. 14, cf. pod ławę,    . . :ejna; Boss^ nyrau'B, ^hmh’ê ; (Ó b b. ^uljus), $U&M));

w kąt. — §. U nas słomiane pudła zażywają się nai ule    Uureck. puhać. Men. 1,127.-2], bie Sergeule, strix bubo,

dla pszczół. Kluk. Zw. 4, 205. Stenenforbe non ©ttofy,    największy z ptaków nocnych, wielkości gęsi, łeb duży

(Sente). Niedźwiedź rzadko się odwieść dopuści od mio-    z pj5rkamj p₀ bokach na kształt uszu stćrczącemi. Zool.

du, Skoro jedno gdzie węchem w pudle poczuje. P.    ₂₇₈ sowa fe-na> Cn ₈₉₉ puhacz huczy. Dudz. 21.

Kchan. Orl. 1, 297.    §. Pudło do karety. Teat. 19. b, pubacz od puhania strasznego w nocy rzeczony. Chmiel.

48. ber    Reiften nn einer    ^utfcfye, ber ^utfd)faften, ©tjuflften,    ^ Q{A. Niedzienny puhacz, który gdy świat biały    Zaj—

(oppos.    spód karety).    Osadzanie pudla na resorach lub    jzje ^ ziemię, lot swój i huk wiedzie śmiały. Kulig.

pasach, nie zbyt    jest dawne. N. Pam. 19, 88.    Jednego    255, Pogrzebowym hukiem puhacz sprosny    Nie-

roku pudło do karety sprawił, drugiego wasąg.    Teat. 1^.    szczęściem znacznym grożąc, wydał    glos    żałosny.    Otw.

b , 48.    (nie razem wszystko). Wiszą z sprzężyn złota-    qw    ąa%, Puszczki z puhaczem wołały. Banial. J    3 b.

wych pudła niby śklane, W tym ujźrzysz Ganymeda, a Zlewają deszcze, grzmi niebo gniewliwe, Puhacz żało-w drugim Dyanę. Zab. 9, 565. Ejssym.    bny bez przestanku woła. Karp. 1, 153. Puhacze niena-

2.    PUDŁO, a, u.,    chyb, chyba, chybienie, ob.    Mydło; z    wi(]ne Banial j 5<

mUnÂi Pw°r    krtgKC4    PUHAR, PUCHAR, a, «., rostruchan,    ein    großer Xmtbï

fr. PUDŁOWAĆ cz-. medok., spu ov\ac o ., c y 1 ,    pobar; Vind. pahar, pohar, pöhar, pehar, po-

pitbeln.    Nie umiejący    strzeac, ezęs o zwy • pu ow .    ^    Croat. pehàr, peharecz, peharebeez; (pehârni    sztol

Boh. Kom. u, 6. Trzeba mi jeszcze na ° s r    ,    -    pehórnik pocillator, pehârnichia pinc.ernatus) ;

bym ja strzelając nigdy me spudłował Boh. Kom 5,13    P pobórotska , poharochka ; (pohśrnak * pod-

Ażeby nie spudłować nabiwszy strzelbę, wziąć na cel    P h;rsLk . kredens); Dal. pahar; Rag. pèhar;

dobrze, wytrzymać dobrze 1 strzelić dobrze, ib    S/ar. pehàr, bakara; Bosn. pehar, bokarra, peharicch,

PUDOWY, a, e, od pudu i); n. p. Kapusta biała z go-    bokarięa ; Sorab. 2. bachar, napowaczk ; WU*

wami nadzwyczajnej wielkości, pudowa zwana. Kluk. Dyke.    Dm beger; Svec begare; /s/. bäkar ;

1, 80. gvpjüfiipftgeê tott.    ,    ,    ,    ,    , Anal, beaker; liai, bicchiere ; Lat. bicarium; Graec. ßi-

PUDROWAĆ. cz. niedok., upudrować, upudrzy , spuci <    Kyóont (ob. Kubek), KypraHü (cf. kurgan) ,

dok., pudrem potrząsywać, pubem; Sorab. 2. pudrowych;    cwnl, (cf. stypa, cf. stopa) ; Eccl. CTOKani.

VinA pulrati, poputrat.; flo»«. ny»«n, ny4p». Opu-    się tańcem, puharami. Toi. Saut. Z8, cf. kie-

drowana na głowie peruka. leat. 4u. a, óo. Auegor. _    •

Żadne nie poryły Różanych jagód zmarszczki, ani upu-    dttptimaj>

drzyły Marcowe pytle włosów. Leszcz. Ciast. 64. PU- TU1NAŁ, PUGINAŁ,    .

DROWY a    e    od pudru, Mer * ; Ross. ny4paHbiH.    let, tulich, deka, sak ;    Lat. p giunculus, al. pugnale,

PUGILARES    PUGILAR, PUILARES, PULARES, PULIA-    ber $old) ; (Croat. punjal ;    Lam. fonjal ; Bosn. pugno pu-

RES u m. PUGILARESY, ów plur., PULARESIK, PU- gnalicch, hangjar (ob. Andzar); Hung. handsâr; Slov LIARESIK    à ,    m., dem., zŁae. pugilares, tabliczki kie-    koeprd ; •Vtnd. vbodalze,    pobodalu ; Ross. KHftKaat, adj.

szonkowe ’    bie    ©^reibtafel ; Boh. smazacy, psacy tabulka ;    KHH*a4bHUH). Puinałem    go zabito. Birk Chmiel. C 2.

Soraó. 1. piszą,ka; VmVrozhne buquize ; Ross. 6™-    Robią tam szpady abo puginały. Boter. 2 ,9 6 Laska z

Napisać to sobie w pugilarach. Solsk. Geom. 2 ,    puinałem ; Bosn. setse, (cf. szyszka). PUINALISKO, a,

nas

, m.

, a, m. dem , szty-

KHHICB.

720

PUK - PUK1ELNIK.

PUKLASTY - PUKNĄĆ.

gießer, ©elfter, ber 23u<feln nta$t. Tr. PUKLASTY, a, e, — o adverb., puklami osadzony, mit Sucfcltt Befeßt. Gdański pas puklasty. Klon. Fl. H 2 b. — §. Puklasty, um-bilicatus. Cn. Th. wypukły, kucfjninb, bauchig gemölBt. Puklasty paiż. Olw. Ow. 473. Stary kufel ze wszech stron puklastemi wybijany wzory. ib. 481. Rzezanie pukla-ste. 1 Leop. 3 Reg. 7, 24, (cf. buchasty). PUKLAT, u, m., 'PUKŁADA, y, z., puklat wozowy, łub wozowy ko-rytkowaty, tegumentum semisphaericum vehiculi. Cn. Th. ; Croat. hintov, ein rintber SBagenbeofeL eine runbe SOßagen* Bebauung. Machiny, wieże, strzały, kusze, baszty, Pod wymyśloną prowadził pukładą. Chrośc. Fars. 429. (pod dachem, pod zasłoną). PUKŁADKA, i, i., naczynie buchaste z wiekiem wydętym, ein Bau$ige3 ©efäß tnit fjoljlein 2)ecfel. Drożdże w baryłki, w pukładki, w bębenki pozlewać. Haur. Ek. 108. PUKLERZ, a, rn., (Gall. bouclier ; Lat. bucula ; Angl. buckler) ; paiż, ein ntnb er« fiaBneS ©$tlb; Sorab. 1. kulwata nastahwka, (cf. pawę-ża, cf. tarcza). Puklerz do ochrony od ciosów. Nar. Hst. 392. Nie miała jazda nasza kirysiów, ale tylko z szablą w ręku samemi się puklerzami od szwanków zasłaniała. Nar. Hst. 3, 170. Posłał Rolesław pblężo-nym dwa puklerze do wyboru, z których czerwony wojnę, biały pokój oznaczał, ib. 3, 119. PUKLERZANY, a," e, z puklerzów, twn ©cfyilbem, 6$ilb«. Pokrycie pu-klerzane, sklep z puklerzów, testudo. Cn. Th. bie ©$ilb« Bebauung. PUKLERZN1K, a, m., co robi puklerze. Cn. Th., ber ©dńlbmacBer; noszący puklerz, clypeatus. Cn. Th. ber Scfdjtlbete, ©djtlbtrdger.

n., szkaradny, fatalny puinał, ein fataler, fjäßlidjer $01$.

Ono puinalisko bodaj dyabła zjadło. Mat. z Pod. A 3.

PUK ! inlerj., particula sonum percussionis exprimens. Cn.

Th. 707. <puff! flajj! spiußj Boh. bauch! (ob. Buch!). Huk, sztuk, puk! dalej nic. Żegl. Ad. 91. — PUK, u, w.,

PUKANIE, ia, n., trzask; Xind. pok , pokanje , ropot, lusk ; Carn. puh («nawał); Bosn. bukka, treska, tala-bukka ; Rag. bukka, puknutje ; Croat. puk iz napuhuye-neh vuszt sclopus labiorum, baê puffen, ber ^ltff, 5ÜnaH,

©$aU. Siła puku, mało pożytku, peu de fruit, beaucoup de bruit. Lub. Roz. 267. Huku puku za talar, roboty za szostak. Rys. Ad. 70. (Slov. Mnoho praf, mało weśaf « mnogo prać, mało wieszać; cf. wątku mało; Slov. wetśi dim, neżli pećenka; wśecko do dimu idë; Xind. velik ropotiz, pak malu mêle; wdelki łoskot, a mało miele (młyn) ; (cf. krowa, co wiele ryczy) ; Rag. vele skvikke, à maiło vunnee; wiele krzyku, mało wełny). Więcćj tam huku, niż puku; liczniejsze wojsko na papierze, niż w obozie. Klok. Turk. 209. Puk « uderzenie, ©$lag, ©toß;

Sorab. 1. puk, puki, raze; (Xind. pok, respok « rozpę-knienie). Zaczyna chodzić dziecię, częste będą puki, Potrze sobie kolana, a potłucze czoło. Rej. Wiz. 88. Puk we drzwi « stuk, stukanie; baö Klopfen, an bie î$üre 6$lagen. Tylko we drzwi puk usłyszysz, pożegnaj się z tym światem. Brud. Ost. A 5. Puk strzelania, ber SnaU.

Strzelcy, co proch na wiatr darmo z puki puszczają, od każdego ładunku albo puku, niech płacą złotych trzy.

Lek. D 2 b. — Aliter: Puk, mocne pudełko kartonowe sześcienne, prochem napełnione, zapalone wydaje wielki odgłos; służy do krotofilnych ogniów. Jak. Art. PUKNĄĆ, f. puknie cz. jedntl., Pukać niedok.; (Boh. pu-3, 312. Aqu. Mscr., eilt ^Haller, ^nlöcrfnalier. PUKAĆ, knauti, bauchnauti, bauchati; Sorab. 1. pukam; Carn. ob. Puknąć. PUKACZ, a, który puka, ber Sînaller; Xind.    pokam, (Ger. pocfyett), pukam eradico; Xind. pokat, po-

pokavez. PUKAWKA, i, i. ; Boh. bauchaćka ; Sorab. 1.    knit , (2. trzaskać biczem), (paukati « bębnić, Ger. pauc«

pukawka ; Xind. pokauniza, pleskauniza ; Ross. XÆony-    fen); Bosn. puknuti, puęati ; Dal. puknuti; Rag. puz-

uiKa; narzędzie do pukania, pukawka dziecinna, sclopus.    zati); §. 1) stukać, puk wydawać, trzaskać; podjeit, flop«

Cn. Th. eine ÄnaHBÜcBfe. — Transi. Żywią hajduków z    fen, pläßen, fnaHett. Pukać do drzwi. Teat. 18, 27. stu-

pukawkami, bo chcą, żeby się ich bano. Lek. B. Gdy    kać, kołatać;    an    bie 3$nre podjen, flopfen, anfdjlagcn.

usłyszą pukawki, działo z zamku runie, Alić nasz z pło-    Puka ktoś do drzwi, obacz, kto tam? Teat. 31. c, 10.

cha twarzą precz od zamku dunie. Biel. S. M. 35. pu-    Idzie do chałupy naprzeciw stojącej, i puka. Teat. 30,

kającą strzelbę. Stryjk. Gon. U 3.    9. Będeż, ja widzę, długo pukał, niż mi otworzy, ib.

Pochodź, sub pchnąć.    Słychać straszne pukanie u drzwi po trzy razy. ib. 53.

PUKIEL, kia, m. ; (Boh. et Slov. pukla ; Hung. bogläka ; b, 69. Puknęło co , spadłszy. Cn. Th. (uderzyło o zie-Ger. bie Stiefel; (cf. Gall. boucle; liai, boccola; Angl.    mię). Wiadro    w    wodzie pukło głośnie; dedit sonilum.

buckie); Croat. puklya gibbus, puklyav gibbosus); pukiel    Zebr. Ow. 55.    —    Cum Locali: Byle drzwiami pukniono,

na rzędzie końskim, na drzwiach, na pasach cętka,    to    rozumie, że strzelono. Mon. 64, 146. byle trzaśnio-

bulla. Cn. Th. Bulla aurea , pukiel złoty albo puszka.    no    , menu man mir mit ber $fjlire ttńrft. — Dawniej to czło-

złota. Chmiel. 1, 496. Pobrał ozdoby i pukle, które    wiek i pukał    i trzaskał, Lecz pierwszą    żywość    włos si-

zwykły miewać wielbłądy królewskie na szyjach ku ozdo-    wy ugłaskał.    Hor. 2, 109. Nar. — $.    Pukać,    bić gło-

bie. 1 Leop. Jud. 8. Pukiel na księgach, umbilicus li-    śno, trzaskać,    uderzyć z łoskotem, f$lagett, baß e3 pufft ;

brorum. Cn. Th. (wypukłość, wypukły śrzodek ). —    Sorab. 1. zpukam.    I fuknąć i puknąć bezpieczniej jest

Math. Pukiel, convexum, rzecz okrągława, okrągłość po-    w    tej sukience. Teat. 15. c, 20. To muzyku piątek,

wierzchna. Solsk. Geom. 6. bie SaucBrunbe. -— §• Pukiel,    to    go *p^n^j 1° sobota, to go skubnąć. Sak. Kal. D

pierścień, w który się włosy kręcą , lok; £>aarlocfe, £>aar*    2    b.— §. lntr. verb. med. Puknąć, n. p. Nadstaw swo-

rtng. Ciebie włos krótki, choć pukli nie robi, Lepićj    je    uszko, Jak moje serduszko Tobie Basiu puka. Kniaź.

ozdobi. Morszt. 242. Tak cię ufryzowała, że masz po Poez. 3,214. serce mocno, niby głośno, bije; ba$ $erj obudwóch stronach pukle fałszywe. Teat. 38, 171. PU-    flopft, po$t,    fdjlagt. — Fig. Śmierzmy    zapędy,    niech w

K1ELN1K , a, m., rotgiser, co pukle odlewa; ber 53u(feb    nas żółć nie    puka. Zab. 9, 115. Zabi,    (niech nie pęka).

PUKO - PUŁAWY.

PULCHNIĆ - PULTYNEK.

721

—    §. 2) \erb. neutr. Puknąć, pukać się. spukać się;    którego zwyczajną jest rezydencyą. Kras. List. 23, ba3

Boh. puknauti, pukati se; Sorab. 2. sze pukasch ; Bosn.    Suftfdjlojś unb Sîeftbenj ,be§ dürften ßjartortyffl.

puknuti; Croat. puczàmsze ; Hoss. nyKHyTb, nyKaTb; PULOHNIC, PULCHNIEĆ, PULCHNOSĆ, PULCHNY, ob. Pu-

(Arab. ppc aperuil\ Syr. DpD dividi); pęknąć, pękać się;    chlnieć, Puchlność.

plafjen, einen «pia|er tfrnn, mit einem Çlafcei: $erfpriitgen,    Pólk. PUŁKONIA, ob. Pólkonia.

bbrften, jerborften. Żywot mój jest jak wino bez lóftu,

a jako nowe naczynia, które się od niego pukają. Radź. Półorła.

Job. 32, 19. Nie leją młodego wina w stare naczynie, PULPETY, ob. Figatele.

bo się pukają stare naczynia, a wino się roztacza. 1 PULPIT, u, w., z Łac. pulpitum, Slov. pulpit; Sorab. 1. Leop. Math. 9;, 17. Choć tak wiele było ryb, sieć się    pulpet; Hang. póitz ; Carn. nasion, naslonilu, slonilu ;

nie spukała. Sekl. Joan. 21. (nie rwała się, nie spadała).    Vind. pulpret, naflonilu, bukveska, naflonja, poliżą, pod-

Puka się orzech, owoc, hiascit. Cn. Th. fpringt auf, plrtjjt    kład; Bosn. pergam, pirgula; Rag. sctionaz ; Ross. na-

anf; Sorab. 1. puka se worech. Puka się drzewo,    róża*    joh, aHa.iorifi, ba$ ^nlpci,    bfl3    «pult. Pulpit    pisarski    na

pąkowie puszcza, rozwija się; bie fônofpeu    brecfjen anf,    stole abo w książnicy. Cn.    Th.    ©djreibepult,    iSndjcrpult.

planen    auf,    fdjlagctt au». Gdy liście się puka,    znać, iż    Pulpit kościelny. Cn.    Th. ba$ tircljenpnlt. Obr.    40. Biel.

blizko    lato.    Budn. Math. 24, 32. Blizkie lato,    kiedy się    Hst. 234. — Prov. 1    z pulpitem, est    dictum    conceden-

już papie puka na drzewie. Gil. Kat. 243.    Weź    pąpia    tis facile vel cum fastidio alteri    rem quampiam. Cn.    Ad.

topolowego, skoro się pocznie pukać. Spicz.    244.    Ko-    330. i z dzieżą c

ło ś. Jakuba puka się chmiel , abo kwitnie.    Gaw.    Gosp.    Pri pulpiti sedi,

Po posianych zagonach przyśpieszyć trzeba broździenie,    PITOWY, a, e, od pulpitu, «Pult * . Tr.

aby ziarno nie pukło. Haur. Sk. 9. Gdy ziarna zboża PULS, u, m., z Łac: pulsus, Carn. zipią; Vind. shilni vda-posianego pukną, trawę z siebie puszczą. Odym. Sw. A    rik ; Rag. dîhaviza , treptiviza , billo ; Bosn. dihaviça ,    du-

a 4 b. — g. De ho mine : Pukać się, spukać się, roz-    hatiça, treptiviça; Croat.    dichavicza , treptavïcza siła;    Dal.

pukać    się,    upukać się, Berfteii (m 2But$, Bont, Sachen).    siła duhatnicza, duhaticza, treptavicza;    Ećcl, nOTOJmame;

Z śmiechu    mało się nie pukł. Jabl Ez. 51.    Tak rni    g. 1) ber «Pul$, tętno.    Klecz. Zdań, 75. Puls,    który się

wszystko opowiadała, Żem się prawdziwie od śmiechu u ludzi na ręku maca, dzieje się w żyle arterycznćj, i pukała. Past. Fid. 158. Od śmiechu dobrze się nieroz-    jego każde uderzenie staje się z napełnienia^ i wypró-

siędę, dobrze się nie spukam. Eraz. Ob. a. By się też    żnienia krwi do żył właściwych. Kluk. Zw. 1, 33. Wejch.

i spukać mieli, tedy to, co się mówi , prawdą się za-    Anat. 14. Odszedł'od    siebie jak umarły; a gdyby    byli

wżdy pokazać może. Żarn. Post. 26. Zgniewana Wenus,    jego przyjaciele trochę    słabego pulsu nie uczuli,    pe-

że się jadem puka.    Morszt. 7.    ukam się prawie z    wnieby go    byli pogrzebli. Sk. Zyw. 2, 74. Uważaj puls

gniewu i zazdrości.    Chrośc. w. 2 8. Z jadu się na    czy będzie    prędki, czy powolny, twardy, czy miękki,

mnie pukali. Ryb. Ps. 62. To om słysząc, prawie się dosadny, czy drobny, mocny, czy słaby? Perz. Lek. 77. pukali w sercach swych, i zgrzytali nań zębami. Radź.    Iirup. 5, 455. et 486. g. Transi. Puls, humor, afekt,

Joan. 7, 54. To postrzegłszy , tylko się nie spuka od    smak , fantazya, skłonność , myśl. Cn. Th. 439. «kctguug,

gniewu. Pot. Arg. 276. Byś się spukał* nie dokażesz.    pantofle, $UttH>r, ®tmt. Nie do pulsu mu. Wtod: —

Cn. Ad. 53. Rozsiadali a upukali    w sercach swoich, i    Fig. Pulsu    komu macać* macać kogo, chcąc go zrozu-

zębami zgrzytali. Gil.    Post. 230 b.    Puka się z żalu ser-    mieć. Cn.    Th. jemanbeu auf ben Balm füllen. — Aliter:

ce, że ich nie widzimy. Łącz, Zw. t). Kchoio. Roz. 24.    Macać duszy w kun, prać go kijem, wybijać go. Cn.

—    §. Puknąć, pukać się * niknąć, evanescere ; serpla^en,    Th. einem baê Seber auêgerbcn. — §. 2) Puls* pulsowa

vergeben, oerjdjmtnbcn. Nastąpi za to kara boska, boby    żyła; Sorab. 1. puizna, krawna żiwa ; Vind. ferzhna shi-

się musiała prawda ewanielii pukać. Swad. 1, 210. Zał.    la, rokna shila, kervna shil.i, jigraviza,^ zipią, btC «pul$*

Wiatrem nadziane puknęły nadzieje. J. Kchan. Dz. 240.    aber. Pulsy, to są skokne, albo tępne żyły. Sienn. 540.

Birk Kaz Ob F b    Bierze go za puls. Teat. 35, 84. PULSOWY, a, e, PUL-

SNY; Boh. pulsownj ; od pulsu, ^«13 * . Pulsne żyły. Hipp. 109. Pulsowe żyły. Perz. Cyr. i, 48. Krup. 3, 2. Wejch: Anat. 89. Guz pulsowy, nabrzmiałość obrażonej żyły pulsowćj. Perz Cyr. 2, 120.

PULTYNEK, nku, m., mały pulpit, osobliwie do kobiecych robot służący; ein flehtet «Pult, ein Stöjjepult. Lite miednice, zwierciadła, pultynki, Sute perłami, były w upominku. Pot. Syl. 485. Płacić mają od koronek, szkatuł, pultynków, perspektyw. Vol. Leg. 4, 80. Zab. 9> 267. Książkami pakował pultynki. Zab. 12, 335. Ejssym. List położyłem na pańskim pultynku.

Bonończyk w izbie, a kundeł do psiarni, Spilka w pultynku, a widły w masztami. Mon. 71, 545. każda rzecz:

PUŁHAK, ob. Półhak. PUŁK, ob.

PUŁKOWNIK, ob. Półkownik. PUŁKOZIC, ob. Półkozic. PUŁORŁA, ob.

; cf. weź i bicz. — ( Prov. Slov. m tenet\ stér ma w ręku). PUL-

CU to .

Pochodz. sub. pchnąć.

*PUKO, ob. Póki. PUŁ, obe Pół. PUŁAP, oh. Połap.

PULARDA, y, z., PULARDKA, i, £, demin., z Franc, ein fapamtteê $ulm ; kura kapłuniona, której się jajecznik wwbiera, aby się stała niepłodną, i tymże tłuściejszą. Kluk. Zw. 2, 131. to nie kokoszka, ale pulardka. Teat. 35.

14. Pulardki, frykasiki, kurczątka, oj to delyce dla mnie ! ib. 52, 75.

PUŁAWY, G. Puław plur.t majętność, kiedyś dziedzictwo Lubomirskich od Opalińskich przeszłe ; teraz xiążąt Czartoryskich , przyozdobione pałacem wspaniałym i ogrodami przez J. O. Xcia Czartoryskiego Gen. ziem Podolsk.,

c,

Teat. 30. b, 93.

Słownik Lindego wyd, 2. Tom IV.

91

722

PULWERES - PUNKT.

PUNKTOWAĆ-PUPKA.

ma swoje przyzwmite miejsce; lub też: zabawa miejsce bierze pożytkowi.

PULWERES,

u, m. , atramentum scriptorium aridum, non subactum. Cn. Th. Sintenpuloer ; proszek pisarski do atramentu. Wlod. PULWERYZACYA, ob. Proszkowanie.

PUNKIEL, kia, m., pierwsze narzędzie do robienia liter é drukarskich , teraz stępek Wlod. Punkle, prirnae et principales formae. Cn. Th. 821. ber $egel ober ©tempel jur ÏÏÎutter ber Sutbbrucferlmcpftabeu.

PUNKT, u, m., PUNKCIK, u, m dem., PUNKCISZEK , szka, PUNKCICZEK, czka, m.. dem. sec., z Łac., kropka, ein «Punît ; Sio. tupka , punkt, punktjk, bodćc, bodka , (cf. bodziec, bóść); Hung. pont; Sorab. 2. punct; Sorab. i. dópk, punkt; Vind. pika, piknja, pikniza, pikez, pikaza, pizhiza. (cf. pika, cf, piknąć); Croat. piknyà, piknyi-cza, nabàdek, nabodek, (cf. nabość); Garn. pika, pizhè-za ; Bosn. punat, ponat ; Rag. nabâdak, nabada, nadjê-lak, bczdielak, bazkaviza; Ross. Tonna, (cf. toczyć); —

§. a) math. Punkt nie ma żadnej długości, ani szerokości , ani miąższości. Grzejp. Geom. G. Punkt geometryczny żadnemu podziałowi nie podlega. Boisk. Geom.

9.— Punkt, punkcik, najdrobniejsza cząsteczka, proszek , atom ; ein «pûuîtcpen, ein ©tôiibdjen ; Eccl, cpoua, HeciKOMoe uto, uacTHita carcan »nutan, nyincnb. Ziemia cała nie jest jak punktem w przestworze całego świata. Zab. 6, 101. Min. czym żeglujecie, to na czym wojnę wiedziecie. Pociej. 198. — Fig. Jeśli punkcik mamy pobożności, słuchajmy matki. Bardz. Trag. 425. (odrobinę). — §. Math. Początek i koniec linii nazywają się punktami. Łęsk. 6. Jak. Mat. 1, 5. Slnfaug unb 6nbc einer Stute, 21nfaugêpuuît, ©nbpuitît. — §. Punkt dyrekcyi, względem miejsca, ®i= rectionüpunft, 3ttd)tuugêpunft, fttllît. Umiejętność rysowania map zawisła na tym, aby na papierze ustawić pun-kta, któreby tak były między sobą położone, jak są na polu przedmioty. Jak. Mat. 1, 274. Położenie czterech głównych punktów świata. Jak. Art. 3, 139. bic üier Imuptgegenbeu. — §. Punkt względem stopnia, kres, ostateczność ; ber ©rab, ber ^uitft, b«3 3leuj$erftc. Odpowiedział Władysław, że mu jeszcze nie przyszło do takowego punktu, aby miał sobie kupić pokój. Biel. 526. Człowiek może zbytecznie tutuń kurzyć, aż do tego punku, że mu się od tego wstrzymać niepodobna. Mon. 69, 176. Rzecz ta przyszła do tego punktu, iż jćj ukrywać dłużej niemasz potrzeby. Teat. 23. b, 52. na punkcie ostatnim stanęło chrześciańskie cesarstwo, a prawie zbladnęło. Paszk. Dz. 57. — §. Punkt zjednoczenia , ber Seremtgungêpunft. Punktem zjednoczonej władzy narodowej są sejmy. Gaz. Nar. 1, 101. Punkt honoru , uczciwe, baë «Point b’ pointeur. Zakładają sobie punkt honoru w' tym, aby coś nad ludzi pokazać sie. Lub. Roz. 240.

chwila; ber 9ht, ber Shtgeitliltcf. Oddaj mi w tym punkcie, coś winien, albo.... Teat. 56. c, 121. W punkcie jednym rozprószę wszystkich. Teat. 44, 62. Tegoż tedy punktu i godziny zamierzonej przybieżał. Warg. Wal. 141. Zaraz w owym punkcie, abo jak mówią, w mgnieniu oka, kiedy.... Karnk. Kat. 31. Rozkazał mu, aby tego punku odjechał od dworu. Boh. Ossol. 79. Co powie prawy mędrzec, wiek wiekowi poda, A te nasze światełka, co błyszczą dość jasno, Jak się w punkcie rozświecą, tak w punkcie i zgasną. Kras. W. 10. Jutro na piątą godzinę punkt w punkt 3000 talerów. Teat.

akuratność, dopilnowanie ;

30. c, 28. (praecise). — §. Punkt w piśmie, słowa dzielący, kropka. Cn. Th. baS «punftum, ber «punît im ©djreb bert. Peryod, punkt, kropka, w pisaniu oznacza, że się sens całkowity zamyka. Kras. Zb. 2, 342. Już punkty, już nicowanym wykładem psowali pismo ś. Bial. Post. 86. (interpunkcyą). Najmniejsza litera, ani jeden punkcik z zakonu nie przeminie. W. Post. W. 344. ‘Pąkciszek (punkciszek). 1 Leop. Math. 5, 18. Punkciczek, Galat. Alf. 7. najmniejsza kréska, kropka ; baS îletnfie pitftdjen, ©trtdjcldjeit. Punkt, w muzyce, przy nocie jest na miejscu noty, pół jej waloru znaczącej, położony; nota z punktem. Magier. Mskr.— §. b) Punkt rzeczy, mowy, okres, artykuł, kategorya ; eilt «Punît, Cttt 3lr* ttfel ; Vind. odstavik , artikel ; Boss. CTaTbH. Za punkt Punkcik jest, kropla jest to , po największy gospodarstwa wziąłem sobie szczęśliwość moich poddanych. Kras. Doś. 255. Sam. Twardowski poe-ma swoje, Wojnę domową, zamiast na rozdziały, na punkla dzieli. Na pierwszym punkcie rozważmy sobie, jako cię wiele umiłował bóg. Bzów. Roi. 50. po pierwsze, na wstępie. PUNKTOWAĆ cz. contin, punktami poznaczać, rozdzielać ; Vind. popikati, s’ pikami ofnovati, sasnamiti, interpungtren. Punktowany, cf. pikowany ; Ross. ôyjiaB'iaTbrïi, Katolicy strzedz się mają punktowania Aryańskiego w tym texcie, które całe znaczenie odmienia. Bial Post. 86. interpunclio ; Vind. pikanje, pabodez. PUNKTUALNOŚĆ, ścii.,

Ross. HcnpaBHOCTL ( cf. wprawność, wyprawność) , to-»iHOCTb, bfe pnftltcfyfrtt A taka to punktualność Wc Pana! Zab. 13, 192. PUNKTUALNY, a, e, PUNKTUALNIE adverb., akuratny, niezawodny, momentu strzegący, ścisły, pünîtlirî); Ross. HcnpaBHUH, iicnpaBenb, touhhä, TOUeiTD , TOUHCXOHbKO , TOUHO ; Eccl. HCnblTHO , IICnblTHt. Jest to jego zwyczaj, być punktualnym. Teat. 53. d, 80.

I samo - Pensyc u naszego dworu nie były znaczne , ale zapłata punktualna. Kras. Pod. 2, 195. Uiszczenie się punktualne w tym, co się obiecało. Zab. 16, 10. Odda pieniądze punktualnie, skoro odegra, co przegrał. Mon. 68, *•

225. PUNKTURA, y, z., Punktura u introligatora, bywa drewniana lub żelazna , do naznaczania różnej miary i formatu książki. Magier. Mskr., btc «Puuctltr bCtyfit Sucbbut4 Zawżdy ludzi omamia płochy punkt    ber. Punktury w- prasie drukarskiej, dwa ostre    sztyfty

honoru. Kras. Baj. 57. Dla punktu honoru, który dya-    w deklu, na które zatyka się arkusz Magier. Mskr, bić

boi wie gdzie, i do czego przywięzują, na noże idą.    SogeitfłiftC tit ber Sltcfybrutferprefrr.

Teat. 19. c,, 109. Ladajakim wiedzion punkthonorem PUPKA, i, i., PUPECZKA, i, z., dem.-. (Garn. punza, (uno verbo), Kryje bojaźń rzetelną odwagi pozorem. Zabi    punzhèza ; Vind. pufha, punza, kipzhiz; Groat.    pùpa,

Zab. 47. — §. Punkt czasu, moment, okamgnienie,    pupacha, babka, (cf. babka); Rag. pupa, lùtka,    papiza ;

PUPKI-PURGATYKA.

PURGOWAĆ-PURPUROWY. 723

przez lekarstwa. Sienn. 413. Purgansikami wnątrze czyścić. Haur. Sk. 382. Purgansami żołądek przeczyścić. ib. 384. Purganse, lekarstwa, częste stolce sprawujące, i w większej ilości łajna z kiszek wyprowadzające. Krup. 5, 178. el 189. Brzemienna purgatyki takiej niech za-Wi- żyje.... Cziach. Prz. E 3. Purgacya dla koni Ross. Ma4b. Purgacya czyni jaka rzecz, rusza, stolce czyni. Cn. Th. — Fig. Tyś zbawicielu pil purgancyą, którą zasłużyły złości nasze. W. Post. W. 265. PURGOWAĆ, cz. niedok., kiszki z łajna czyścić, laxowaé, przepuścić; Sorab. 2. purgirowasch ; Vind. purgirati, iszhistiti ; Ross. cjiaóHTb, cja6.uo, nocjaónTb , npocjaöim, pnrgtren, ab führen. Lekarstwa purgujące. Krup. 5, 189. et 181 , Slov. ulewugjcÿ ; Ross. npoHOCHbiił. Skórka wnętrzna bzu purguje żywot górą i dołem. Syr. 1506. Purgować się, purgacya brać, junt 2lbf%en entnehmen. Cn. Th. PURPURA, y, i., z Łac. ;

Sorab. 1. et 2. purpur; Carn. barsun ; Vind. barfun, fhkarlat, karmefin; Croat. bórsun -r Dal. grimiz, rumelka; Rag. grimiz, rumelka; Ross. nop-$npa , óarpaHHua, óarpanKa, óarpeui;, ôarop'b ; Eccl. nfrKnpAp, nop<Dnpa, Yf>tuiiif?Nhi|b [rubrica 2], Yß-KBitiCNitiyA [byssus 2], c.iHMainj, r.jrpi, ; morski małż szarłatny sok mający, bte $urpitrfc^necfe, ^nrpnrmufd;el. Gwagn. 691. — §. Szarłatny kolor, lub sukno etc. szarlatnego koloru ; Purpurfarbe, purpur. Szkarłat, purpura z różą ustępuje temu wdziękowi. Past. Fid. 315. Tyryjska purpura dwa razy farbowana. Jabl. Tel. 34. Purpura stanu królewskiemu należy. Auszp. 42. Zamiast tego płaszcza, Da-moklesie, niech purpura twe barki pokryje. Boh. Kom. 2, 478.— Fig. tr. Złość z serca do twarzy wstępuje, I w purpurze się strojno okazuje. Past Fid. 103. (w rumieńcach). "PURPURAT, a, m., kardynał. Kies. 1, 11. eilt garbtnal; (Sorab. 1. purpurnik; cf. Ross. nopa>HpOHO-ceitt, f. nop<i>HpoHOCHHua). Baroniusz, purpurat Rzymski, nie tylko kardynalską godnością, ale i mądrością eminentissimus. Chmiel. 1, 50. Bellarmin, purpurat Rzymski. ib. 1, 2. 'PURPURATNY, a, e: Ross. nopompoHO-CHbin ; w purpurę ubrany, tu purpur gefleibet. Purpura-tni kardynałowie. Smotr. Lam. 34. 'PÜRPURORODNY, a, e ; Ross. nop<ï>npopo4HHH, 6arpaHopo4HUH, porphyroqer nitus. PURPUROWY, PURPURZANY, TUPURYANOWY, a, e, szarłatny, purpur*; Sorab. 1. purpurowe, purpura-né ; Carn. barsunske ; Vind. barfunski , barfunskoerdezh, karmefinskofarbast t Craat. barsunski, rumen , ( cf. rumiany;; Rag. zargljen, grimizni, rumen; Ross. qepßa-Tbin , óarpaHbiH , óarpaHOitBtTHUH ; Eccl. nepBjeHHUHuii ( cf. czerw', cf. czerwony ), YfrbKiuetrb , 6arpaiiOBH4HbiH, óaKaHHbiH. Purpurowy kolor, Sorab. 1 purpurowa barba ; Ross. óarpoBOCTb, ôarpaHOdb; Eccl. nepBjeHOCTb. Tyron i Sydon były sławne dla farby purpurzanéj. Boler. 204. Farbierz purpurowy Ross. óarpaHHUHHKt. Purpurowa przędza Eccl. nepBeHt. Jezusa oblekli w szatę szarłatną albo purpurzaną. Sekl. Math. 27. Bogacz w szaty się purpurzane i jedwabne obłoczył. Sekl. Luc. 16., Akademia Krakowska za relikwie rewerendę ś. Kaniego

( Bosn. pupa , djetesçe mało * dziecko małe) ; Ross. ny-    Ross. "npoHOCHoe, ciaÖHTeJbHoe, bte fßnrganj, ba$ 216*

Kaa; Lat. pupa; Gall. poupée; Ital. pupa, puppa ; Angl.    führen. O purgacyach , to jest, o czyszczeniu zbytków

puppet, baby; Svec. puppa)* lalka, laleczka; Ger. bte flippe, baê fpüppcfyen. Jaka to różnica Klarysy, od tych waszych pupek! Teat. 24. c, 56. Jejmość P. P. Pię-kszydłowskie, owe to z pomad, farb, perfumów } innych ingredyencyj ulepione i umuskane pupeczki. Mon.

70, 134. Piękna ta pupka. Pilch. Sen. list. 81.

•dzicie miluchną pupkę. Mon. 70, 381. W pieszczotach domowych wychowaną, To serduszkiem, to pupeczką zwano. ib. 383. Moja pupeczko, rybeczko ! Teat. 18. b,

12. ib. 16, 24. Wymuskana pupeczką. Teat. 7. c, 7.

PUPKI, ów, plur., PUPKOWE futro; (Ross. nynoKŁ pępek) ; same brzuchy kolo pępka futer najprzedniejszych,

23(utdj * unb SJłabelftnde nom foftkrften ^eljœerfe. Sobole, marmurki, pupki, ogonki. Vol. Leg. 4, 356. Rysie, pupki, sobole. Tward. W. D. 33. Kożuchy sobole, bobrowe, pupkowe. Vol. Leg. 4, 356. Sobolich pupków para. lnstr. cel. Lit. Sobola szuba pupkowa. ib.

PUR, a, m, imię rzćki w ordynacyi Zamojskiej, ber Séante eitteê gluffeê in ber 3«ntofcer ^errfcfyaft. Tu Pur, w brzegach zieloną trzciną otoczonych Dostarcza wód, największym mrozem niedotknionych. Simon. Siei. 55. Darmo przezorny Purze lejesz hojne zdroje, Juz nie będą pijały z ciebie woły moje. Simon. Siei. 85. Ja tym czasem ten warkocz będę rozplatała, Będę się w tobie Purze piękny przeglądała, ib. 58, (cf. Nais Purska)., — §.

Pur, miara zbożowa, ein ©etreibemajl Do pura wchodzi garcy 16, więc do beczki Wileńskiej wchodzi purów 5; gdy zaś 45 purów wchodzi do łasztu Rygskiego , zatym 8 beczek i jedna ośmina składaja łaszt Rvgski. Czach.

Pr. 288.

PURCHATKA, PURCHAWKA, PRUCHAWKA, i, z.; Sorab.

l.    porchawa, porchaycza ; Ross. 4040KeBiiK’B ; a) gatunek bedłki , crepilus łupi, ber Softft. Krup. 5, 156. Purchawki, Lycoperdon, wieśniacy bzduchami zowią. Jundz.

569. — b) Medic. Purchawka, biała i zimna nabrzmiałość , najwięcej po stawach się przydająca, która [Tod palcem jak purchawka lub gąbka wygląda za przyciśnie-nienQu Perz. Cgr. 2, 85, cf. Purchawkowate nabrzmiałości. ib. 87. fdjiMinmarttge ©efdpmtlft. — §. Purchawka pod gardłem, brodawka, wole niektórzy zowią, struma.

Mącz. ber $ropf. Wrzód, który po łacinie zowią scro-phula, po naszemu zaś purchawka, albo wol, pospolicie bywa pod gardłem. Weresz. Reg. 5, PORCHATOŚĆ, ści, i, dziurkowatość, bte Cöc^rigfeit. Raritas in pulmonibus ; płuce, pełne dziurek i purchatości. Mącz. PURCHATY, a, e, — o adverb., dziurkowaty, löchrig, 00Ü ßöcfyer. Pu-mex, purchaty kamień, którego w łaźni używają, Mącz., ber Simöftein/ PURCHAWKAĆ cz. contin., pomału cisnąć.

Mącz. ein wenig brürten.

TURESZ, ob. Boraks

PURGACYA, yi. 1, PURGANS, u, m. ; PURGANSIK, a,

m. , dem., 'PURGATYKA, i, z., wypróżnienie, ulżenie ciała lekarstwy, przepuszczenie, przeczyszczenie ; Boh. po-eistenj; Garn. pergazija; Vind. pargir, zhistenje , ozhi-stitje, izhistnu pitje ; Bosn. pocist; Rag. ljêk tjelocistni;

724

PURPURYNA - PUŚCIĆ.

PUŚCIĆ.

purpuryanową chowa, w tę każdego dziekana filozofów nowo obranego obłoczą. Sk. Żyw. 2, 277. PURPURYr-NA, y, z., farba purpurowa, Purpurfarbe. Purpuryny czynienia sposób ku pisaniu i malowaniu. Sienn. 584. PUR-PURZYĆ, PURPUROWAĆ, PURPURYZOWAĆ, cz. cont., upurpurzyć, spurpurzyć dok., purpurowym kolorem przyozdabiać ; Hoss. óarpaunTb ; Eccl. nepBaeHio (cf. czerwienić) , H36arp/H0, ußtTOMX öarpoBMMb OKpauiaio, óaKa-HK), óarpio , pr. et fig purpurzyć, Pepurpum, mit purpur fdjtnütfen, mit purpur färben, rötljen. Śpią, aż znowu zorza zodyak purpurzy. Pot. Syl. 229. Wdzięcznie na twarzy upurpurowana. Auszp. 98. Darmo zdrajca krwią bydląt ołtarze purpurzy. Pot. Arg. G6. Ta rzeka krwią się naszą spurpurzyła. Min. Pyt. 1 , 51, Hoss. qepBÆCH’feib, oyepBjeHtib, nepBacHiTLca, óarpoBtio, óarpoBiTb , no-ôarpoBtTb ; Eccl. qcpMHOBaîHca , qepMHyroca.

PURSKI, a, ie, n. p. Purska Nais. Simon. Siel. 58, ob. Pur.

PURT, ob. Japurt.

PURYS [borax, ob. Puresz. 3j. Purysu funt, bistr. cel. Lit.

PUŚCIĆ, puści, puszczę cz. dok., Puszczać contin.\ Boh. pustiti ; Soraby 1. pużcżam ; Sorab. 2. puschcźisch ; Garn. pustit, pustim, pusharn; Vind. pustiti, pufhati , pustit ; Croat. puziti, puschati , pusztiti, puszlilszcm, puscliam; Bosn. pustiti, pusctati ; Slav. pustiti; Rag. pustiti, pfisc-tati, pusctâvati ; Ross. iiycmrb, nycKaib , nymaio, iiy-cnato, (cf. Syr. DDD permissum est)-, §. 1) significatu non prohibendi, non retinendi: niechać, nie zatrzymywać, nic wstrzymywać, nie wściągać; lajfen, lo^Iaffcit, ltid)t (»alten, md)t aufijaltcn. Podsadzę ja drążek; puszczaj teraz skrzynią. Teat. 55. e, 46. Liszka prosiła orfa, aby jej dzieci, które pochwytaf, puścił. Ezop. 26. Gdy dławiąc jagodę , mięso jagodne ziarnka nie puści, jest to znak niedojżrzałćj jagody. Cresc. 555. Puściłem duchowne chleby, nie mam ‘stolca kaznodziejskiego. Orzech. Qu. 54. Nie puszcza mnie, i tak dalej rzecze.... Bor. Sat. 120. Puść mię żywo, umorzysz mię mową twą , częstowaniem., Cn. Ad. 985. Puśeim się kęs, i zaś wsie uderzymy mocą. Zebr. Ow. 218; digredimur paulum , mir lajfen non ctltaitber alt. Woda szła na siatki okrętne, i wzgórę się darła, Boki zatym puszczają, dziura się otwarła ; Woskowy zroniwszy dykt, lak śmiertelny wpuszcza. Zebr. Ow. 284. Zwyczaj stary miał białe kamyki z czarnemi, Temi na śmierć zdawano, puszczano owe-mi ; absolvere. Zebr. Ow. 566. (wolno puszczano, uwalniano ). Kolor puszcza » pełznie, btc $arbc nerfd)ießt. Plama puści « da się wywabić, ber $lecf getyt ail$. — Si-militer reciproce : Puścić się kogo » porzucić go, einen lajfen, nerlaffeit, fttty uott ttyrn trennen. ( Eccl. nymewma, nymenaa rozwódka). Nigdy się Wc Pana nie puszczę. Tcat. 4. b, 26. Nie puści się go; chodzi za nim, jak cień. Cn. Ad. 656. (jak cielę za krową). Nóg pani nie puszczę się zgoła, aż się z nim zgodzisz. Teat. 43. c, 86. Cesarz namiestnika się Chrystusowego puścił, bojaźnią ludzką uwiedziony. Sk. Dz. 532. (opuścił go, er ließ ttyn tm @tb ctye). Pójdź ze mną, niechaj umarłych pogrzebą umarłe, Sekl. Math. 8, not. «‘puść umarłe grześć» . ib. Math.

27. Sic Ruthenici hodiedum loquuntur (loco imperalivij

nycTt sive nycKaft ero    , mo xonert * niech, nie

chaj robi, co chce; et Vindis pustit * nehat, n. p. naj vel pusti te ludi marnuvat * niechaj ludzie gadają). — g. Puścić towar za jaką cenę » dawać go za to, eine SBaare für einen ^Ireiö lajfen. Muszą wszystkie swoje rzeczy drożej abo taniej za pieniądzmi puszczać. Star. Mon. A 4.

—    §. Puścić majętność komu, ustępować mu majętności. Cn. Th. einem ein ©ut abtreten, überlaffen. Część królestwa odprosił sobie na Polakach król Duński, hołd z niego im postąpiwszy, k temu Jucyą z Szkonią puściwszy. Krom. 32. Pan komisarz ma wieś puszczoną sobie w pensyi. Kras. Pod. 2, 32. zamiast pensyi, wieś ma oddaną sobie; man tyat itym ein ©orf ftatt ^enftoit über« ïaffen, jur Senkung angerctefen. Puścić w arendę * wypuszczać w posesyą, najmować dobra posesorowi ; jur ^ad)t lajfen, in fßactyt geben, uerpactyten. Dóbr w arendę nie puszczam, bo poddanych moich kocham. Kras. Pod. 2, 119. — g. Puścić co na kogo » spuszczać, zdawać na kogo ; einem überlaffen, antyetnt [teilen. Czyja rzecz sprawiedliwa jest, lepiej ją puścić na sędziego, niźli na je-dnacza. Gorn. Sen. 148. Puśćcie to na mnie, to moje staranie. P. Kchan. Jer. 227. Kto na ludzie puszcza, ten połowicę traci, kto na boga, ten wszystko. Rys. Ad. 25. Nie bój się, na mnie puszczaj to staranie. Past. Fid. 106. Gdy kto sprawę swą puści na czyją przysięgę, tedy mu też on zasie może cug puścić. Szczerb. Sax. 361.

—    Cum Dativo : To twej życzliwości puszczam. Past. Fid.

17. (jej oddaję). Gdy mu nawałnóść porwała stery, puścił nawę nawałnościom. Birk. Kr. Kaw. 28. er überließ e$ ben ftluttyen. Wicher gdy porwał okręt, i on nie mógł zdołać przeciw wiatrowi, puściwszy okręt wiatrom, tośmy tak się wieźli. 1 Leop. Act. 27, 15. (zdawszy się na dyskrecją). Puszczone dziecię na swą wolą, zawstydza matkę swoje. Pociej. 27. zostawione, oddane, porzucone własnej woli; cf. Carn. et Vind. pust « zapusty.— §. Puścić co mimo * omijać, minąć, przechodzić, mimo chodzić ; liegen lajfen, übergeben. Wyszedłszy bramą z miasta, puściliśmy w lewą zamek. Warg. Radź. 103. Puszczając po lewej stronie Francyą, pokazują się na oceanie jej rozmaite wysepki. Boter. 2, 89. — Moral. Nie dbać, nie uważać; übergeben, nid)t ad)ten, anê ber 91ctyt lajjeit. Swe mniemanie wątpliwe z myśli puścili. Odym. Św. 2, Mn. 4. (wypuścili). Puszczam te rzeczy, z których trudnoby tak łatwo wybrnąć. Birk. Zamoj. 50. (mijam, opuszczam). Puść to mimo się. Groch. W. 438. (nie uważaj). Wiele jest rzeczy, które czasem panowie ‘przyględać muszą , a wiele mimo się puszczać, jakoby nie widzieli, a nie słyszeli. Kosz. Lor. 169 b. — Simili ter: Nie chcąc tego ladajako puścić, a cierpliwością, śmiałości wygnańcom przydawać, naprędce żołnierza zbiera. Krom. 118. Co się żartem wyrzekło, puśćmy w niepamięć. Teat. 27, 17. Najszkaradniejsze zbrodnie płazem mu puścił. Nar. Tac. 2,414. Zamknąć oczy, i rzecz puścić płazem. Zabi. Amj. 60. Trudno było, to płazem puścić, co on gadał na Wc Pana. Boh. Kom. 5, 68. Tam gdzie idzie o plamę honoru, nie zw-ykliśmy tego puszczać płazem, to nie chychy. Teat. 10. b, 19. Jeżeli

o pra

na

a.

“C/3

•Ü

725

tylko kapitanów karać, a hetmanów bezkarnie puszczać będziemy, gdzież tęgość rządu? Gaz. Nar. 1, 345.— §. Puścić wodze komu » popuszczać wodze, ben fd)te» füen laffen, ltad)laffett. Dobrze cielesnej kto nie puszcza żądze Pozakładawszy do serca wrzeciądze. Morszt. 206. Syn marnotrawny dziś ledwie z głodu nogi włóczy, który niedawno swej rozpuście wodze przestronne puszczał. Odym. Sw. 2, C 2. Puść wodze językowi, gdy wdę mówisz. Min. Był. 4, 144. Z tych rzeczy trudnoby tak łatwie wybrnąć, bym wodze językowi puścił. Birk. Zamoj. 30. — §*. Niezbożne bogacze puścił bóg nędznikami. Groch. W. 20. wypuścił nędznych, zostawił ich w nędzy; er lief fie (elenbiglid)) leer anêgeben, (er Kiffet Me Steifen leer, 8utl).). z kwitkiem puścić. Mon. 71, 111, (ob. Kwitek). — §. 2) Puścić, signißcatu non solum non prohibendi, sed etiam ullerius promovendi : n. p. Puścić co na świat, na rozmaite sądy, jest się na co rozmyślić. Bej. Wiz. wydawać co, anS 8id)t laffen, Çcrauêgcben. Ci co po Wiśle puszczają zboża abo sól. Petr. Ek. 14. Ana-stazyusz puścił długi mur od morza aż do Selibryi. Krom. 15. wystawiał, er führte eine lange Gatter auf, lief eine lange SDîaner laufen nom SDîeere btë .... Po ramionach puśćmy włosy swoje. Groch. W. 546. bie £>aare fliegen laffeit. Najady z Dryadami chodziły po tobie W parcie, włos rozczochrany puściwszy po sobie. Zebr. Oiv. 269. Czarny puszczony kamyk w statek smutny; demiltilur. Zebr. Ow. 376. (rzucony, miotany, wydany). Na wieszczki puścił srogi wyrok. Sk. Dz. 11. er erlief ein tyarteê ©ccret. Puścił po wszystkim państwie wyroki Decius, aby chrze-ścian męczono. Sk. Dz. 124. et 1165. Na Aryany klątwę puścił. Sk. Dz. 242. (rzucił, er warf bett Sannftrabl auf fie). Na przeslępniki rozmaite wedle przewinięnia karanie puścił. Sk. Dz. 1063. Lud kamieńmi (lustrum.) na starostę, jako deszcz puścił Sk. Dz. 277. er lief einen (steinregen über i(nt fwftürjen. Puszczam kogo z kim na sztych, spuszczam kogo z kim, n. p. psa ze psem. Cn. Th., jufantmenliefeit, auf cinanber loMaffen, anljefen. 1 na umarłego słowy się w pisaniu puścił (recipr.). Sk. Dz. 579. rzucił się', er"inapte fid) über tfm lier, warf ftd) über tfjtt ber. Kato przed pospólstwem słowy się puszczał utratne rozpasanic a zbytnie nakłady. Kosz. Lor. 102. er flog barauf loi Salin. 4, 415. Ktoby ławnika w ławicy siedzącego narzekł, albo się nań słowy nieuczciwemi puścił, przepada winę. Szczerb. Sax. 207. Puścił się Cesarz na swoje dworskie pany, i one zabijał. Sk. Dz. 498. (rzucił się). Puścił ręce swoje do dzieł mężnych. Birk. Gł. Kon. ^22. (przykładał, er nerwanbte feine Üïrme für tap* fre ïljaten). Puścił palce po strunach ćwiczony. Otw. Ow. 456. er lief bie ginger auf ben (saitcu bwint fdjwâr* men. Za męża ołtarz budowała, 1 by zdrów był, by przy-śpiał, modlitwy puszczała ; oplabaf. Zebr. Ow. 286. (do nieba posyłała; cf. strzeliste modlitwy). Puścić wieść, pogłoskę ; ~ein ®erüd)t laufen laffen, anêftreuen. Puścił wieść Witołd iż miał siostrę swoje za księcia Mazowieckiego wydawać. Slryjk. 451. Wieść o rozruchach Czeskich Sieciech umyślnie puścić miał. Krem. 120. Puścił między ludzie tę bajkę, iż.... Sk. Dz. 1166. Przed kim

inszym puszczajcie te dymy. Jabł. Tel. 11. Bank tyle tylko biletów swoich w bieg puszcza, ile jest w kasie wyrówmywającej im wartości. N. Pam. 12, 286.— §. Puścić uszy między ludzie * słuchać, pytać, dowiadywać się, nadstawiać uszu; feine O^rert unter bie Sente fcfyicfen, lierum bordjen, aufnterfen. Puściwszy po królestwie uszy, słyszy czego lud pragnie. Pot. Syl. 165. Puść jeno uszy na targ, wszak to głośno słynie. Groch. W. 504. Puść uszy po domach xiążęcych , i oczy po pańskich, a usłyszysz, i obaczysz, co o téj sprawie sądzą. Smolr. Nap. 55. Puśćmyź jeszcze oczy nasze na wschodnią cerkiew'. Smotr. Ex. 56. — Bóg miłosierdzie swmje puszcza *więtsze, gdzie chce, wedle woli swojej. Sk. Kaz. 44 b. (spuszcza, udziela; er läft feine Sarinberstgfett ntebr an§, ino er mili). Puścić kogo dokąd, w dom * wpuszczać, przypuszczać; btneinlaffen, einlaffen, ptlaffeit. Człeku w łąkę swowolnie konie puścili. Falib. N 2. Pastewniki, aby w takim ogrodzeniu były, coby żadna rzecz w nich nie była, jedno coby wrota z dw’ora puszczono. Ilaur. Ek. 70. — Puścić kogo na miecz * w pień wycinać, über Me klingę fprtngen laffen. Ludzie wszystkie wysiekli i na miecz puścili. P. Kchan. Orl. 1, 315. Nie był żaden, coby mu powiedział, bo wszystek lud na miecz puszczono, ib. 325. Wszystkich, co ich jest, puszczę na miecz goły, Spalę ich domy, spalę i kościoły. P. Kchan. Jer. 26. Tym czasem orda ogniem, mieczem aż po Tatry Grasując, wszystko z dymem puszczała na wiatry. Min. Byt. 1, 26. (niszczyła). — Puścić na szrot, stawać na szańc ; ffiretś ge= bett, tli bte 6cbanje fcblagen. Niedbałością i puszczaniem wszystkiego na szrot, wszystkich zgubił. Gum. Dw. 577. Wnetby nierządnica zapomniała, Tak brzydko na szrot puszczać właściwego ciała. Paszk, Dz. 127. — Similiter: Ostatnie trzy czerwone złote do banku puściłem. Teat. 1. b, 42; azardowałem stawiać do banku, id) babę ftC W Me Sanfc gefeft, id) fmbe fie bran geiragt. — Puścić los o co. Sekl. Joan. 19. rzucić, miotać; baś> 2o3 um etwa§ werfen, urn etwaê lofen, anfś Soś anfontntctt laffen. Nie dzielmy téj sukni, ale puśćmy los o nią, czyją ma być. Sekl. Joan. 19. Lud puścił los, aby wybrali jedne część z dziesięciu. 1 Keop. 2 Ezdr. 11, 1. (miotali los, rzucili kostkę, losowali). Oni co o szkapy się zakładają, powiadają: puśćwa [dual. puśćmy 2] o nie; także też śmierć nie o czapkę puszcza, ani o suknią, ale o ludzie. Bej. Zw. 159 b. (o to gra, o to zakład, o to idzie). Trzecie było bezkrólewie, gdy o państwo w zawód puszczano. Stryjk. Gon L 3. Polacy końmi puszczają., pana obierając, ib. K 5. — Becipr. Puścić się na szczęście ; committere se fortunae. Cn. Th. jak kostka padnie, eê aufê ©lud anfommen laffen, ftd) auf gut ©lücf tragen. Puścić sie na morze, ftd) anfé SOîeer wagen. Nie puszczaj sie na morze, jeżeliś roli przywykł. Opal. Sat. 7. Puścić się, odbijać od lądu, ruszać w drogę; ablanbett, abfal)« ren, ftd) auf ben Sffieg madjen. Za nadejściem dobrego wiatru, puściliśmy się na morze. Kras. Dos. 108. Trafił na bardzo złe towarzystwo, z którem się puścił z Tarentu żeglugą, myśląc popłynąć do Koryntu. Mon. 69, 4008. Okrętów część wiatrem łaskawym się puściwszy, już się

726

PUŚCIĆ.

CU

C/3.

przybliżały. Warg. Cez. 87. Gdyśmy się z domu puszczali w te długie drogi.... Jabt. Tel. 143. (gdyśmy się zapuszczali). Uliss w długie potym Puścił się drogi morskie z niezmiernym kłopotem. Jabl Tel. 147. Zaraz na zajutrz puściliśmy się w drogę. Kras. Doś. 24. Kras. Pod. 2, 42. Drudzy się w pław puszczają w wodę morza srebrną. Przyb. Luz. 42. Dufając w konia, puszczam się na mo

rze. Boh. Kom. 3, 177. Już na dzielny koń wsiada, i na rączym pegazie puszcza się w drogę. Psalmod. 62. Ścieżkami, nie goś.cińcem bitym się puścili. P. Kchan. Orl. 1, 105. Na krzyżowćj stanąwszy drodze, puśćmy się śrze-dnią. Mon. 71, 737. Prędko potym swą miłość puścił w nową drogę. P. Kchan. Orl. 1, 111. er ließ fie einen attbern 2öeg mactyeit. Puścić się galopem. Nieme. Król. 2, 202. Bałam się puszczać w nocy, i dlatego, nie czekając kolacyi, odjechałam. Teat. 8. b, 38. icty fürchtete micty, in ber 9?actyt micty auf^ben 20eg jn mactyeit. Chociaj dostatkom swym dufa, nie trzebaby się jednak na niepewną puszczać, mając co pewnego jest w ręku. Pilch. Sali. 255. Mam się puścić, a 'wyjachać na wojnę do Ramot. 1 Leop. 3 Reg. 22, 6. (ruszyć, wyruszyć). Barbarosa puścił się do Polski z wielkim wojskiem. Biel. 96. zapuszczał się, zapędzał się, wtargnął, wpadł; er fiel in folcn ein, mactyte einen ditifad. Ja przez szczćre przywiązanie do Pańskiej krwi, nie puszczam się ztąd. Kras. Pod. 2, 33. (nie porzucam tego miejsca, nie ruszam się ztąd; id; Weihe tyier, begehe micty nictyt meg, entferne micty nictyt mm tyier). — Puścić się do czego « kroczyć do czego, jn etroaćl fetyreiten, fiel) jn etmaS ctttfctyließen. Mocy swój ufając, puścili się do oblężenia Damaszku. Sk. Dz. 1123. Musiał do tego się puścić, czym mu już był zagroził. Sk. Dz. 1062. — $. Szturm puścić do zamku * przypuszczać, einen ©turnt auf bie fteftnitg tragen, ©turni laufen. Z wielu stron mógł szturm puścić do miasta. P. Kchan. Orl. 1, 422. — §. W nocy kule i race misternie puszczano. Stryjk. Henr. G 3. miotano, rzucano; 3fîrtfetCll laffen, merfett. Puszczać strzelbę, strzelać z dział, de pluribus fisłulis simul displosis-, Vind. podreti, dolpodreti, ftetter gehen , loöfeuern laffen; Slav. pucati « strzelać ; Croat. pukshati, (cf. puszka). Zatym w trąby i w głośne bębny uderzono, A zarazem i strzelbę ogromną puszczono. J. Kchan. Dz. 173. Puszczali na wojewodę strzelbę swą poganie przez rzekę. Birk. Chodk. 34. Wołać poczęli, aby strzelbę puszczano, ib. Nagich tych nieprzyjaciół nasi strzelcy z rusznic i z kusz jednym puszczeniem strzelby porażą. Baz. Sk. 506. mit einer Sabung. — Puszczać piec hutarski » zaczynać w- nim topić, ben .ipoctyofen getyett laffen, JU fctymeljetl attfangen. Puszczając piec, do rudy dodają trochę kamienia wapiennego. Os. Żel. 56. — Puścić się w co, moral.', wciągać się, wzwyczajać się, wkładać się, wprawiać się; ftety etroaS angemötyuen, in eine Slngenmtynnng tyittein gerattyeu. Poddany strapiony, na siłach i umyśle upadły, w gorzałkę puścić⁻się musi. Mon. 65, 501, (cf. rozpić się). — §. Puścić co z siebie « wypuszczać, wydawać z siebie; non ficty laffen, non fkty gehen. Nadeptana żmija jad puściła. Otw. Ow. 389. Ryb. Ps. 109. Lepiej pisać, a pary próżnej nie puszczać. Sk. Dz. 113. Obraz pana naszego Izy z oczu puszczał i płakał, ib. 851. Puścić urynę, wodę, (mokrzyć, szczać), bflê üffiaffer laffett. Mocz puszczać. Birk. o Exorb. 5. Stranguria, niemoc, gdy kto nie może wody puszczać. Mącz. Którzy po trosze a często puszczają z wielką boleścią urynę, to lekarstwo służy. Spicz. 94. Z trunków nie dobrze wyrobionych ból w puszczeniu uryny cierpią. Krup. 2, 125. Połknę cię, jak pigułkę, ktoś komu odkazywał ; będziesz puszczał jak po pigułce, odpowiedział. Dwór. B 1. (popuścisz, będzie cię laxowała ta pigułka). Insi opiwszy się, gardłem puszczają. Kosz. Lor. 118. (wymiatują, wyrzucają, zrzucają, wracają, womitują). — Puszcza drzewo żywicę, płynie żywicą, stillat. Cn. Th. Ziarna gnijąc w ziemi, puszczają z siebie kiełki. Zab. 6, 107. Min. Ziarna zboża posianego pukną, i trawę z siebie puszczą. Odym. Sw. A a 4 b. Puszcza się zboże z ziarna, abo puszcza ziarno * nasienie wschodzi. On. Th. ba$ ©etreibe getyt auf, fctyießt Meinte. Puszcza się kłos. Cn. Th. bte 5Ietyre mäctyft tycrmtr, fctyießt tyermtr. Czasem niektóre drzewo straci korzeń, a wszakoż ze pniaka puszcza się inszy. Cresc. 63. Gdy się gałązka odmłodzi, i liście się puści, już blizko jest lato. 1 Leop. Maili. 24, 32. Pierze puszczać, plumescere. Cn. Th. 692. $ebern bcfontnten, fltcf werben. Puszcza się komu broda * zarasta młodzieniec, sypie mu się broda , ob. Śpiczak ; er bcfommt einen $art, ber Sart mćictyft itynt, bte 33arttyaare brectyen burd). Dopiero mu się puszczać jęła broda farby żółtćj. Otw. Ow. 487. ■— Zęby puścić, dentire. Cn. Th. 1416. jatyltett, 3ßtync befummelt. Zęby się puszczają, klują się, rzną się; bte 3atync brectyen bttrcty, fumnten tyentor. O puszczaniu się zębów dzieciom. Comp. Med. 440. Dzieciom ząbki zwykły się puszczać ósmego miesiąca, ib. 445. Dziecięciu w tej; chorobie puściły się cztery zęby, z tych dwa poboczne tegoż samego dnia się okazały. N. Pam. 4, 34. — Si-mil. Byczek młodziuchny, któremu się dopiero i rogi i kopyta puszczają. 1 Leop. Ps. 68, 52. — Krew' puszczać » zacinać żyłę, Vind. kri pustiti; Croat. silu puztiti, sdu puscham ; Hag. pustiti iii izvaditi kàrv, 331ut Iflffen, Jltr 51 ber laffeu. Krew' najczęściej się zwykła puszczać z rąk. Perz. Cyr. 1, 135. Nie raz krew' puściłeś, dla wycieńczenia ciała , ciąć kazałeś w żyłę. Pilch. Sen. list. 2, 152. Krwi puszczanie, baS 331ntlnffen, Slberlaffcn, jest to mały otwór czyli przecięcie żyły, służącym do tego ostrym narzędziem , dla poratowania zdrowia. Perz. Cyr. 2, 100. Krup. 5, 91, Boss. KpoBonycKame. Krwi puszczanie, otwarcie żyły lancetem albo sznaperem. Krup. 5, 87. Puszczanie krwi, jest ujmowanie zbytnich wilgoci, z bacznością na osobę i czas. Spicz. 190. Puszczający krew'; Ross. KpoBonycKaTejtbHbiH, Subst. KpoBOnycKaTCJib, py40-mctb. 'Bańki puszczać «bańki stawiać, ©ctyröpffbpfe feßetl, fctyröpfen. W łaźni ten puszcza bańki, a ów zaś siecze się winnikiem. Gorn. Dw. 12. — §. 3) Verbum medium: Puścić, folgować, itactylaffett, ttactygebeit, nictyt miberftetyen. Puszcza zamek, puszczają nity, sklep, nawa, fatiscit. Cn. Th. jerfallett, jerlectyjeit. — Transi, fig. Puściły zamki, nity, ob. Popuścić. Puścić nity, active, (ob. Nit). Nierychło ta karacena puści, której złota szwajca nie przebodła..

mu

i m-

727

PUŚCIZNA - PUSTELNICZE A.

PUSTELNICZY - PUSTKA.

Birk. Kaw. Mal. B 3. pada się, pęka; jerfüßen, jerUcr* fielt. — Puszcza zima * schodzi, folguje, Boh. oblewiti, oblewowati; Ross. 0T4aerb, 0T4aTb, (oppos. bierze), ber SBiltter läßt nad). Puściła przykra zima ; miłej wiosny Powrót z Zefirem przyniósł czas radośny. Hor. 1, 23. J. Kchan. (solvitur acris hiems). Gdy puszczają lody, Od słońca płynie strumieniami z góry Wód potok spory. Bardz. Trag. 100. Jakieby na ten kraj spłynęły nieszczęścia, gdyby śniegi te i lody razem miały puścić. Pam. 85, 1, 250. Mróz zwolnią!, trzeba było się obawiać, aby do gruntu nie puściło. Pam. 85, 1, 212. (nie odwilgło). Puszcza ziemia * rozmarznie, taje, odwilż jest, aufltyauett. Gdy wiosna odchodzi, skoro puści, orać, siać, grodzić trzeba. Haur. Ek. 66. PUŚCIZNA, y, z., a) co kto po śmierci komu zostawuje ; Vind. sapufhtvu, sapufhnost, sapufhenu, sapufha, sapust, ber 9îad)lafl, bie 33erlaffen* fd)aft. Spadek po krewnym ; puścizna po kimkolwiek nie-krewnym, ani powinowatym, Cn. Th. 901. Abusiva con-suetudine, cum aliqui cmethones absque proie decedunt, ipsorum omnia bona nomine puścizna domini eorundem aonsveverunt occupare. Vol. Leg. 1, 24. — Fig. Wielką puściznę wysokich cnot zakonnych po sobie zostawił. Birk. Sk. A 2. — b) Puścizna » spadek, (Erbfdjaft. Zbiór wszystkich rzeczy i wszystkich praw zmarłego, nazywa się jego spadkiem, puścizną, a względem dziedziców dziedzictwem. Gal. Cyw. 2, 146. Niekontenci byli z tego działu, bo się też oni spodziewali puścizny jakiej po stryju. Biel. 98. Syn ojcu wcześnie śmierci życzy Dla puścizny, dla złota zdobyczy. Min. Ryt. 5, 59. Najlepszą puściznę, i nad wszelką 'ojczyznę najzacniejsze dziedzictwo ojcowie synom zostawują, dobrą sławę. Budn. Cyc. 64. — §. Transi. Jegomość chce zielony kolor mieć, ja modry, Ztąd to puścizna na łbie przyszła na los odry. Zab. 15, 183. pustki, golizna, ^ablföpftgfeil. — ( PUSKA, ob. Puc). — (PUŚLISKO, ‘P0ŚL1SK0 , a, n., rzemień od strzemienia; Rag. kaisc od strcmmeni; Ross. nyuiHiue , (cf. pętlica) , ber ©teig&üfldriemen. Strzemiona na dużych puśliskach być mają u siodła. Hipp. 39. Dziś jeśli ko-urwie się puślisko, Bardzo słabo na koniu , bardzo siedzi ślisko. Pot. pocz. 331. — Puślikami bić, mit bClt ©tetgrtcmcn fcfylagen. Patrz, co go krętym ceklarz puśli-skiem Niedawno u słupa smagał, Teraz pan dumny. Bor. 2, 526. Kniaź. On na grzbiet drżący przyjął pośliski Byle od śmierci uniknąć blizkiej. Bor. 2, 51. Kniaź.-, lora sensit. — Puśliska, ‘pęta, gcffdn. Rzymianin Perskich lęka się pocisków, Pers siły Rzymskiej i jeńskich pośli-sków. Hor. 1,259. Skwapliwym wszystkich śmierć ima pośliskiem. Hor. 2, 277). — PUSTAK, a, m. ; Ross. nycTflicB, odpalił, BOcrpaiCB, uia.ib, luaayirL ; pusta głowa, pusty człowiek, płochy figlarz, fiu fiu, świszczypała, ein nuifłer SDłcnfd), ein leerer topf, ein ©djtrfnbelfopf. Otaczała Zbigniewa pochlebców, pustaków, trefników néj próżniackiej u dworów rzeszy zgraja. Nar. Hst. 5, 200. W rodź. ieńsk. Pustaczka ; Ross. maayHbfl. PUSTEL-NICZKA, i, z., w pustelniczym stanie żyjąca, bte (Elit* fteblertmt; Eccl. iiiiokuhm. Doznawają tego prześladowania osobliwie pustelniczki i klasztory. Boier. S s. PUSTEL-

NICZY, a, e, — o adverb., od pustelnika, do pustelnika należący ; etnfteblertfd), eretnttifd), (Emftebler * ; Boh. pau-stenicky; Vind. famoten, pufhaun, (cf. samotny); Rag. pustignski ; Croat. puschinszki; Ross. nycihiHHHneCKift, 3aTBOpHIllJHIH, CKHTHHqiÜ , CKHTHtmeCKiîf, OTIIie;ibHHqÜl, OTinejiŁHHyecKiH, (cf. odszedł, odejść). Żywot mniski i pustelniczy. Sk. Dz. 265 ; * ‘pustelnictwo ; Vind. pufhau-nifhe , pufhauniza, pufhaunost; Croat. pushmsztvo; Ross. nycTUHHnyecTBO, OTinejŁHimecTBO ; Eccl. nycTUHCTBO. Pustelnicza chata. Teat. 46, 45. Kuczka pustelnicza. Birk.

Sk. E 2, Eccl. MO;iqa.ibHHD,a. Pustelniczo żyć, pustelni- * kiem być, ‘pustelniczyć, Ross. nycTbiHHHqaib; Eccl. ny-CTUHCTByFO , Bî DyCTUHH OÓHTaiO , MOJmflŁCTBOBaTH. PUSTELNIK, a, w.; Boh. paustenjk : Carn. pushavnek;

Vind. pufhaunik, pufhaunifhar, pufhnik ; Croat. pushe-nik ; Bal. pusztinyak ; Bosn. pustignäk; Rag. puustignäk;

R%0SS. nyCTHHIIHKb , OTllieJbHHKb , 3aTBOpHIlKb , CKHTHHKl, CKHTflHHHŁ. vulg. HenorpßöcHHLiii MepTBeut; Eccl. 6e3rpa-4HHKÏ, OT^VO^LIIIIKT. , OTIlieJbHHKb, IINOKT» , «tTO HHâKï»

40Ji*eHb BecTii 5KH3Hb CBOK) ors MipcKaro noBe4ema, MATtYAlihiiiiKit; eremita, na puszczy, na osobności mieszkający samotnik , ber (Einftebler. Wszystkim pustelnikom przodkiem i powodem by! Pawe! z Tebaidy, pierwszy pustelnik. Sk. Żyw. I, 55. PUSTKA, i, i., miejsce puste, opuszczone, nieuprawne; ein ttmft liegenber Ort, eine 2BÜ* jte, nniftc ©egenb; (distng. puszcza). Postrzegłem wyjechawszy z Łazienek przy drodze pustkę znaczną blizko mostu, Ale pustkę nie po prostu. Umyślnie abowiem wystawiona była, dla ozdoby miejsca, Bo tak teraz każe moda, Trzeba pustek do ogroda. Kras. List. 10. AA pustkach największe echo. Fredr. Ad. 28. Niespokojny człowiek , i w pustkach zwady szuka. Obr. 2. (żyć nie może bez kłótni). — §. Pustki tr., pustość, .gdzie niemasz nic, gdzie pusto wszystkiego; Seere, ti)o ntcijtä tfi, Seer* SBüjteneÿ, ©nfamfett. Pustki doma, cztery kąty, a piec piąty. Cn. Ad. 985. Po jej utracie widzi w domu pustkę, Ze kąty płaczą gospodyni straty. Zab. 13, 568. Pustki tu już mój panie kumie, nic nie znajduję. Teat.

55. e, 48. Pustki i najchytrzejszego omylą złodzieja. Simon. Siei. 86. (gdzie niemasz nic, nic nie weźmie). Pustki w kalecie. Cn. Ad. 986. (pusto w mieszku). Podobno w worku jego były pustki. Pam. 84, 787, (cf. dno szkatuły widać). Bardzo niesprawiedliwie tak napełnić skarb, żeby u poddanych uczynić pustki. Budn. Apopht.

90. Mam wielkie w żołądku pustki wymoczonym. Teat.

42, D. a. Już tam pustki w sercu , gdzie na języku szcze-bietliwość. Bals. Niedz. 1, 254. Co po wszystkich ozdobach. jeśli w głowie pustki? Boh. Kom. 2, 479. Zab 15, 184. Zbyć pustek z domu « uczynić, aby cię ludzie nawiedzali. Cn. Th. (zbyć się samotności). Scypio od sądu do Kapitołium wstępował, a za nim szlachta wszystka , przy instygatorach jego pustki zostawiwszy. Birk. Zbar. B 4. Pustki przed domem, pustki na rynku; soli-tudo ante ostium. Cn. Th. (Einfamfeit, 3Jîenfd)enleere.— Pustką czyli pustkami stać, trufle flehen, leerfteben, leerfepn. Kamienica pustkami stojąca. Vol. Leg. 5, 782. Jak dom musi pustką bez rządcy być, Tak i Rzplta pustkami zo-

m., Hist. nat., Pu-

stawa, Gdy praw zwierzehnos'ci pana w sobie nie przy-znawa. Błaz. Tłum. A 4. Zasiadają te trony, które przez zuchwały Bunt wyniosłych aniołów pustkami zostały. Dmoch. Sąd. 70. PUSTO adverb., gdzie niemasz nic, czczo, leer. Pusto w mieszku. Cn. Ad. 986. (pustki w kalecie, leer itn Seutel). Pusto w głowie; rozumu pusto. Cn. Ad. 249. Solitudo est in foro ab oratoribus ; pusto rzeczników. Cn. Th. PUSTOGŁOWY, a, e, szalony, rozpustny, wietrzny ; auSgelflffen, mutwillig. Zkąd pierwotny dzierżawca brał setny pożytek, Obróci w licha rozkosz pustogłowy zbytek. Hor. 1, 274. PUSTOŁKA, PUSTUŁKA, i, z.; Boh. pośtolka ; Carn. pèstovka, postovka, melius postojka, a postâjam, quia vclando subsistit, vyer ; Croat, pasztolyka, posztólka; (Rag. pustoloviza * bobo, straszydło, ob. Puszczyk); Ross. nycTejbra ; falco tinnun-culus, ber 28amtenraefier, $l)itrmfalfe ; leśna sowa. Pot. Pocz. 343. Pustułki należą do rodzaju orlego. Zool. 277. Pustułki borowe. Banial. J 3. On jak pustułka tylko myszy skubie. Rej. Wiz. 65. Prawda wzgóre się wzbija, fałsz jak pustołka nizko pod nią lata. Rej. Wiz. 2. PUSTO-MYŚLNY, a, e, — ie adverb., Mon. 71, 605. ib. 75, 590, ob. Pustogłowy, cf. pusty moraln.; letki, lekkomyślny. PUSTOPAS adverb., samopas, rozpustnie; auf feilte fret)e $anb, auSfcbraeifenb. Pan bóg chce, w małżeństwie byśmy żyli, A pustopas jako zwierz nigdy nie chodzili. Rej. Wiz. 57 b. Kto nie ma przyjaciela, jest jako on żubr odyniec, co go od siebie stado wybije, iż jedno sam pustopas chodzi, a żadnego społku z innemi zwie-rzęty nie używa. Rej. Zw. 88 b. Chodzić tak, jako jakie bydlę, abo jakie zwierzę pustopas. Rej. Post. K k k 3. Wolałby tak pustopas chodzić. Weresz. Reg. 120. PU-STOPASZ, u, m., człowiek pustopas chodzący, cf. rozpustny; eilt $critmfcfNnetfer. Swobodni pustopasze. Mon. 70, 782. ib. 75, 590. ‘PUSTOROŚL, i, l, dzika latorośl, wilk ; ein ratlber ©cfraß, ein Räuber. By rodzice z młodu dzieci karali, od tej rdzy, t. j. złości, pustorośli wycierali a wyprawiali. Clicz. Wych. 76. PUSTOŚĆ, ści, z., miejsce próżne, czczość; bte Seere, Cecr^ctt; Croat. pu-sztocha; Bosn. pustosc, mjesto zapuscteno ; Rag. pùstosc « solitudo ; (Carn. pustost acerbitas). Kadłub ciała ludzkiego dzieli sie na troje pustości czyli wvdrożenia , cavita-tes. Perz. Cyr. 1, 36. PUSTOŚMIECH n. p. Demokryt. Min. Ryt. 1, 310. Mon. 75, 590. pusty wyśmiewacz, eilt leichtfertiger Sadjer. —,PUSTOSZ, a stosz złodziej, ptilinus fur, owad podobny do wszy, przegryzający książki, bte 23ud)erfcbabe; pustosz tracz, ptilinus pertinax, chrząszczyk czarniawo brunatny, czyniący jak robak wielką szkodę w drewnianych sprzętach, a jak chrząszczyk w śpiżarniach. Kluk. Zw. 4, 356. bte 9ljfel. PUSTOSZYĆ C3. niedoli., spustoszyć dok. ; Boh. pustośjm, zpustiti, pohubiti, (cf. pogubić); Slov. pustośiti, spustiti, (cf. spuścić) ; Hung. pusztitani, elpusztitani ; Vind. popu-fhavati, pustu , rodu storiti, sroditi, obpufhiti, obpustit, sapustit, doupustit, opuszhati, pokonzhat (cf. pokończyć), satirati, satreti (cf. zatrzeć), poginobiti ; Carn. satręti, saterl, satrem, fentuvati, féntujern, fęntam ; Croat. opń-scham, pustochinim, opuschujem; Rag. opustiti, opu-

stoscitti ; Sorab. 1. zapustżam, puste tżinu, czéchnuyu, wutupam; Ross. nycTOuiHTŁ, noTpeÓHTb, noTpeóJHTb, (cf. trzebić); Eccl. H3nycT0maK) ; pustym uczynić, »erraüfteu* Klüfte Utat^en. Nie zjadły to wiek skaził, nie zła spustoszyła Chwila, wojna domowa wszystko to sprawiła. Bardz. Luk. 119. Pustoszący Ross. pa3pymHTeJbHułi. PUSTOSZEĆ, SPUSTOSZEĆ neutr., pustym się stać; Boh. pu-stnauti; Ross. nycrfeib, nycrbio, »errauftet raerbcn, »en rauften. Kościoł spustoszały. Otw. Ow. 23, Boh. zpustly. Wszelkie królestwo przeciw sobie rozdwojone, spustoszeje. Budn. Luc. 1, 18. — Fig. W Atenach już nauki spustoszały. Sk. Dz. 811. Jeśliby ławnicy w którym grab-stwie wymarli, tedy król może służebnika do ławicy obrać, aby prawo nie pustoszało. Szczerb. Sax. 202. (aby nie wakowało). Spustoszenie, spustoszałość, bte 2?en»üftung ; Boh. spauśt, spauśtka ; Sorab. l.wulupeno, rozczćchnu-wano; Hung. pusztitâs ; Bosn. pustosćja; Carn. fênt; Eccl. nycTOiuccTBO. PUSTOSZYC1EL, a, m., popułator. Mącz.\ Vind. popufhavar, pokonzhauz ; Croat. opusztitel; Hung. pusztltó ; Sorab. 1. wutupenik (cf. wytępiciel), czechnu-waf; Ross. onycTOiiMTejib, noTpeÓHTCJib ; Eccl. nycrouiH-Tejib, ber Zerraufter. ' W rodź. zeńsk. PUSTOSZYC1ELKA, i, bte Zerraüfterinu. ib. Bądź naszym tajnikiem przed pustoszycielem. W. Jes. 16, 4. Który niedowiarkiem jest, niewiernie czyni, i który pustoszycielem jest, burzy. 2 Leop. Jez. 21, 2. Wymyślny zbytek, ów ziemi i morza pustoszyciel, ileż w jeden obżarty brzuch tłoczy! Pilch. Sen. list. 3. 192. PUSTOTA, y, 3.; (Carn. pustota acerbitas)-, Vind. spufhnovolnost, oshribnost; Ross. nycroïa, Boatettbe, ma.iocTb; swawola, lekkość, lekkomyślność, pusta myśl, fiu fiu w głowie, świszczypalstwo ; lieber» mutfy, 9Jhttl>ratlle. Wlazł przez pustotę na drzewo. Nar. Hst. 4, 63. W Maciejowskim ani łakomstwa w nabywaniu , ani pustoty w dostatku nie było. Gorn. Dw. 2. Starzy bardziej pragną wina , niż łożnćj pustoty. Gorn. Dw. 278. (cielesności). Okazała się zelżywość twoja, cudzołóstwa twoje, i sprosna złość pustoty twojej. 3 Leop. Jer. 13, 27. (złość psoty twojej. 1 Leop.). PUSTOWAĆ intr. contin., §. a ) szaleć, skakać rozpustnie, wesoło; (Carn. pustûjem » mięsopustuję) ; Ross. inaanib , cma^nrb, uiajK), B03HTbca, BOJKycb, ^offeu treiben, mutbraillig fe^tt, luftige ©treize mad)eu. Uweselała Dom wszystek wdzięcznie, kiedy pustowała. Past. Fid. 49. Pustuje i grosze traci. Teat. 42. c, 13. Pustlijecie, błądzicie, kiedy się nad zbytkami zadziwiacie , a nikogo wedle jego wartości nie szacujecie. Pilch. Sen. list. 2, 424. (pusto w głowie macie, lekko bierzecie). Wziąwszy z szat twoich , uczyniłaś sobie wysokości i tam i sam zszyte, i pustowałaś na nich. 1 Leop. Ezech. 16, 16. (płodziłaś nierząd przy nich. Bibl. Gd.). W domu nierządnicy pustowali. 3 Leop. Jer. 5, 7. (psotę płodzili. 1 Leop.) ; llnjudjt treiben. Pu-stować, by najmniejszego kęsa się nie godzi. Eraz. Ob. B'—§. b) Pustować, próżnować, pustką stać, leer Uttb müßig fet)u. Ziemia uprawy nie mająca, nie pustuje, ale głóg tylko i chwast, jady i straszydła wydaje. Teat. 1. b, 67. Alb. PUSTOWSZCZYZNA, y, s., pusty grunt, eut; rauftet unbebautes ©runbftücf. Gdzieby pustowszczyzn na.

PUSTUŁKA-PUSTYNIA.

PUSTYNNY-PUSZKA.

729

Ross. cKHTfc, 3aiBopfc. PUSTYNNY, a, e, od pustyni Sßßüfte», Cśtnftebler *. Ś. 'Nikołaj pustynny. Fund. 52. pustelniczy, pustelnik.

Pochodź, słowa pusty: puścić, puszczać, dopuścić, napuścić, opuścić, odpuścić, odpust, pojjuścić, przepuścić przypuścić, przypustnice; puszcz, puszcza, puszczadio ; rozpuścić, rozpusta, rozpustnik, upust, upuścić, spuścić, spust, spustny, wpuścić, wypuścić, wypustek, zapuścić, zapust, zapusty, mięsopusty, post, pościć, przepościć.

osadniki nie stało.... Siat. Lit. 216. ‘Pustowska ziemia. ib. PUSTUŁKA, ob. Pustołka. PUSTY, TUST, a, e;

(Boh. et Slov. pusty; Sorab. 2. pusli ; Vind. pust, pu-stno, zapufheno, sapufhen, neobdelan , (2 pust, ne-1'lan , samersliu » mierziony) ; Carn. pust ( * 2. acerbus)',

Rag. puust, pùst; Groat. puszt; (Bosn. pust derelictus) ;

Hung. puszta; Ross. djctłih , ( cf. Ger. SBuft, Suuft, nmfte) ; Eccl. TiuiS, TLiph, ob. Czczy); a) próżny, czczy, gdzie niemasz nic; leer, roüjic. Chleba brak, puste kieszenie. Teat. 54. b, 9. Dążę na ucztę; żołądek pusty PUSZ, u, m., z Niem. ber (?lufd)), Sltfcb ; (Ross. nyrnt, fu-

Arabia pu- tro) ; pinna, największe pierze ptaszę. Mącz. PUSZATY, a, e, — o adverb., pierzysty, pinniger. Mącz. bufc()tß, »oll fjeberbufôen; cf. pióropusz, cf. puszyć, upuszyć.

PUSZCZ, a, m., PUSZCZYK, a, m., PUSZGZEK , szczka , m., dem. ; (Rag. pustolovicza * strach nocy) ; strix ulula, ptak zupełnie do radzaju sowy bez rogów należący, nie większy od miernego gołębia. Kluk. Zw. 2, 229, Sorab. 1. kwikawka; Bosn. kukaviça ; Croat. kukuvika, cbyuk ; Ross. cupHHŁ, bte Oîacljteule, ber 9?ad)trabe. Puszczyki z puhaczem wołały. Banial. lob. Rozdraźne sojki z puszczykami. Banial. I 5 b. Smutnowrogi puszczyk. Hor. 2, 177. Kniaź. PUSZCZA, y, z. ; Boh. pauśf, paustka; Slov. pust, pust, pustatina ; Hung. puszta, pusztäk; Vind. pufhava, pustliza, praha; Carn. pushâva ; Dal. pusstina ; Ross. ujctoiuł, nycTpupb ; pustynia, dzikie miejsce; eilte SSBÜfteuety, SBtlbtttfL Zadają ewanielickim doktorom, że z puszczy na której sL Jan mieszkał, uczynili niepuszczą, z sicrci wielbłądowćj eza-rnlet. Żarn. Post. 3, 621 b. Na puszczybym z tobą szczęśliwa była. Weg. Marm. 1

kich rządcy pierwsi zakonnicy. Teat. 46, 45. — §. Lasy obszerne i nieścinane, zostawia sie puszcze. Ład. H. N. 88. gro^e »er, SBilbniffe. PUSZCZAĆ, ob. Puścić. PU-SZCŻADŁO, a, n.; Boh. puśtadlo ; Sorab. 1. pużcżate żeleżko, nadepkwacżk ;

już dawno sobie mruczy. Teat. 42. D A. sta ; okrom piasków a skał więcej tam niemasz nic.

Warg. Radź. 125. ba3 ftńtftc Arabien. Nieco pusty Ross. nycTOBaibiu. (Ross. nycTOnelłib czczy kwiat, nie dający owocu). Z pustej stodoły abo *w’róble abo sowa wyleci. Cn.

Ad. 918. Rys. Ad. 77. (głupi głupie mówi). Z pustej stodoły rade wylatają sowy, I pusty rozum mądrej nie urodzi mowy. Min. Ryt. 4, 205. Pusta głowa, płocha, letka, ein leic^tfinniacr ©djnmtbelfopf. Godzien te puste głowy pokoju mi nie dają. Teat. 10, 44. (świszczypały).

Najmilsze sobie duma obiera mieszkanie W próżnych sercach, i w pustych głowach. Mon. 65, 301. Co to za łby puste, te moczywąsy, wiercipięty? Teat. 43, 25.

Wyb. Pusta z ciebie głowa. Teat. 46. b, 26. (pustak-eś). (Ross. nycTO/tOME zły gospodarz, o dom nie dbający, f. nycTO^OMKa). — \. Pusty, płochy, swywolny, pu-stujący; mutytmlliß, übermütig, leicbtfttmtg, luftiß ; Vind. spufhnovolen , oshriben, ispufhen; Ross. BOæeHbiîi, rna-.iHBbiH. Wiek młody pusty; śrzedni zbyt tłusty, stary próżniacki. Zab. 11, 239. Zahl Pasą w łąkach jałowice tłuste, I kozy puste. Klon. Fl. B. Była na wsi, z kompanią, jak to mówią, pustą, jedynie bawić się pragnącą.

Weg. Marm. 1, 241. Pusty mię śmiech bierze. Teat. 15,

93. — g. Przyczyna zguby Urosła z pustej dla wielu państw chluby. Zab. 15, 50. (vanitas, próżność, próżna chluba, eitle ^rafilerci)). — b) Pusty grunt, las, pole, bez pana; Ijcrrettloä, leer, lebig; (Vind. pufha * łan bez dziedzica). Jeśliby kto zostawił dziedzictwo puste, t. j. do któregoby żadnego dziedzica nie było, tedy to na króla należy. Sax. Tyt. 34. Mieszkał w Węgrzech król ludwik, a to tu jako pusto stało. Papr. Gn. 1125. (jak gdyby wakowało). — g. Wrzeszczy jak chłop na pustym lesie. Zab. 2, 231. Kar. na rozległym, głuchym lesie, w puszczy, im leren, meiten SBalbe. PUSTYNIA, i, i.;

Boh. pustina; Sorab. 1. pustżina ; Sorab. 2. pufcżina ;

Carn. pustliza, pushóba ; Vind. pufhàva , pufhaunost ;

Croat. puschava, pusehina, pusztina ; Dal. pusztina; Rung. puszta, puzta , puztaba ; Bosn. pustigna ; Sluv. püstinja ;

Rag. pustigna; Ross. njcruHa; a) dzikie pole, miejsce PUSZKA, i, i.; (Boh. puska » strzelba, flinta; Carn. puk-niezamieszkone ; eine SBÜftenet), tt>iljłe$ unbebaute^ §elb. sba, «a sonilu, quem explodendo edit»; puksheza « pistolet; Vind. pukfha, pufhka bombarda ; Croat. et Hung. pu-zowią ska ; Slav. pusbka * flinta ; Bosn. puseka sclopus, tormen-tum manuale-, Rag. puseka sclopus major, puskarizza ballislarium ; Ross. nymua * armata, działo ; Sorab. 2. pusebzo kłódka);—puszka; Ger. bie 33üd)fe ; Angl, box; Ital. bosso; Svec. bysa ; Dan. bossa; Lat. pyxis ; Graec. 7tv^lg; pudełko, małe naczynie do schowania czego, cf.

Takowe ziemie, gdzie się nic nie rodzi, które bywają opuszczone, gdy tam nic niemasz, tylko piaski pustyniami. Cresc. 92. et 93. Lepiej żyć na pustyni ze zwierzętami, niż z ludźmi w Warszawie. Boh. Kom. 2, 44. (na puszczy). Tułając się, niech szukają “spustyń swoich. Budn. Ps. 109, 10. — b) Pustelnicze mieszkanie , bte fêtitftebelet). Tr., Vim/.Jpufhavniza, pufhaustvu ;

Słownik Linde jo wyd. 9. Tom IV.

111.

Owi puszcz dzi—

Vind. pufhniza, lanceta ; Carn. pusha ; narzędzie do zacinania żyły, do puszczania krwi, elit Saßetfen , eilt ©djnepper. Puszczadio do krwi puszczania, w które się palcem z góry bije. Perz. Cyr. 2, 109. Cyrulik puszczadłem z stali w żyłę ci zatnie, aż krwi potop żyzny Wyciecze z tamtej dobrowolnej blizny. Kchow. 170. Puszczadłem ciało posiekać. Spicz. 53. 1 puszcza-dły nie byłby się krwi u niego dorznął. Pot. Arg. 562. (osłupiał, strętwiał, skamieniał, spłótniał). PUSŻCZAN-KA, i, z., gatunek wędki większej, ze lnu splecionej , obwarowanej łańcuszkiem żelażnym , do łowienia szczupaków. Skarb., eine $ed)tangel. PUSZCZONY, ob. Puścić. PUSZCZYK, ob. Puszcz.

PUSZE , ob. Puszyć.

92

750 PUSZKA R N IA - PUSZKA H Z.

PUSZKOWY - PUTNY.

Jibltter, 23iid)fenfd)ii£e ; Croat. puszkarirnsze sclopis displodo). Puszkarze strzelbą dobrze ich ugadzali, i szkodę w nich niemałą czynili. Diel. 474. Polscy puszkarze Wołochy tak prażyli, że poczęli ustępować. Gwagn. 646. Biel. 510. PUSZKOWY, a, e, od puszki, 33i'tcf}fen » ; (Ross. nymeuHUß armatny). Puszkowe ciasto

puzdro ; Boh. puśtićka, pyksla, krabice; Sorab. 1. bu-zkei, bużkwicza , bużkwiczka ; Sorab. 2. buschka , tejska ;

Carn. pushèza; Vind. pukfhiza, fhkatla, fbkatcza (ob.

formach czyli

Szkatuła), branizhiza ( cf. ochraniać, chronić) , sklopni-za, sklopnizbiza ; Croat. et Slav. kutia; Rosn. skrabnięa, skraknicięa; Rag. sliranniciza, spremiza ; Ross. 40CKair& ,

Kopoót, (cf. korab, krobia); Eccl. lifianim, Kopo6efina, eilte    puszkach pieczone.    Tr.    ©c&flcftteö    in    Puszkowe

53ltd)[e ctwcrô Jlt oen»flÇreit. Puszkę aź stłuczesz, toż pie-    ciasto,    ubitą mąkę z    mlekiem    gotowanym i z jajami

niędzy dostaniesz. Cn. Ad. 421. pyxis puerum vel men-    kłaść w    puszkę, i    potym na gorące    masło. Wiel. Kuch.

dicorum testea, ©parbiicfyfc, in quam Uli longo tempore    425.

pikam » dąć dmuchać , ob. Puchać; Carn. puschetise • linie się; Croat. pussem flo , halo, spiro; Slav. pushiti duhân * kurzyć tutuń ; Ross. nymiiTb), * 2 bramować futrem, cf. opuszka, nymimpB kuśnierz); — 1) puszyć, puszystym czynić, puchem obwodzić, opierzać, pr. et fig. (ban[d)ig madjen), kftebern, mit gebent befehlt, bebeumeit, wic mit glamnfebertt lutfdytß bebeefett. Mech mu jeszcze nie puszy jagody. Pot. Sgl. 211. Czoło jej wydane wesoło brwi puszyły. Tward. Pacq. b. Na lato sierć zrzuca, na zimę lis puszy. Pot. Pocz. 428. Puszyć się, upuszyó suknią, czapkę »upierzyć. Cn. Th. ftd) febrifl machen, fe* bii(j werben.— 2) Puszyć kogo * nadymać, rozdymać , Ross. iihuihtl; Eccl. kiiyiith , bo3Khuhth, aufbld^cn, auf« Olafen. Woda taka żołądek i żywot puszy i odyma. Petr. Wod. 37. Gdy kogo puszy w żołądku lekarstwo .. .. Urzed. 5. Zdybią w jamie Sylena, a on się nie ruszy Chrapiąc, gdyż go wczorajsze jeszcze wino puszy; tn-flatus vino. Nag. Wirg. 500. Oczy wywracają, włos zmieszają wieszczyce, gdy je puszy Apollo. Pot. Arg. 157. -— Fig. Ir. Stoczonej pod Akcyum bitwy go nio puszy Sława, ani wspaniałej pycha sięga duszy. Min. Ryt. 1, 116. Na wszystko gotów człowiek rozumny, Ten go los polka, bądź inny, W szczęściu go umysł nie puszy dumny, Nie ma w przygodzie złej miny. Hor. 1 , 237. Nar. — Puszyć czym » puchać czym ; Vind. napihuvatife, gornoperhuvatife, gornaperfati, fe podpirat, fiolj blafcn. Tak gwarząc, za niepróżnym od flaszek stolikiem; Dął, puszył, podstrychniętym od góry wąsikiem. Zab. 12, 555. Ejssym. Słusznaż bym dumą puszył nieprzyjemną, I dmuchał para nikczemną! Zab. 15, 574. Można puszyć, kiedy jest majątek po temu. N. Pam. 16, 118. PUSZEK, a, m., dem. nom., pusz, pinnula. Mącz., etit fdjcl, ein Heiner 23itfd). (Ross. nymB futro). PUSZYSTY, a, e, — o adverb.; Ross. riyuiHCTbiii ; pełen puchu, napuszony, nadęty; mifgequotlcii, (tufgeblflfeH. (Ross. nyuiHŁift futrzanyb Puszyste i pieniste wały spadającej z opoki rzeki. Tr. Tel. 4. Serce to pyszne ledwo się w nsjpu-szystzym zmieścić mogło ciele. Pot. Jow. 68.

Puszkarz, który ruśnice robi. Archel. TUTKA, i, i., n. p. W karczmach w karty różne gry,

w putke, w chłopca grają. Haur. Sk. 154. czy nic pytka ? Kaw. Nar. 200. Pu- TUTNY, a, e; (Boh. paut; Slov. put; Sorab. 1. pucz, dro-ba ; S/ay. {lût; Croat. put via, droga, (put, krat »kroć); putuvati » podróżować, oh. Pątuikować; putuvanie« podróż, putnik «‘pątnik, wędrownik ; poputno ; Rag. put, réd, nâcin melhodus, spulni methodicus ; Hang. butszćja-ras » pątnikowanic ; Xind. popotniza; Carn. popotneza »

nummulos in commune covjiciunt, qua integra manenle, PUSZYĆ cz. conl., napuszyć dok., (cf. Xind. pihati, pifhem. nullus quidpiam accipit, sed fracla demum effusis num-mulis, omnes exhilaranlur. Applicetur ad divitem ava-rum ; (cf. łakomy, skąpy i Świnia, jest to po śmierci zwierzyna). Talerów zbierano, chodząc z puszką od domu do domu. Pam. 83, 414. (żebrząc). Puszka od herbaty Ross. qanimna. Puszka od kawy Ross. Koweït -h u na. Mówią że przed Pandory puszką tu na ziemi Wszyscy ludzie i stany bywały równemi. Weg. List. 9. Żeglarska puszka , którą na morzu się rządzą. Rog. Dos. 2, GO. kompas, busola, ber ©antJHlS. Puszka aptekarska, ob.

Słój, słojek. Puszki kunsztowne, drewniane, napełnione siarczystemi zaprawami, prochami; mając w śrzodku zapalnik, który podpaliwszy się, [zajmuje zaprawę. Jok.

Art. 2, 414. gcitcnverfcrMdiien. (Àpud alios Slavos e. gr.

Bohcmos, Ruthenos, puszka retinet adhuc significationem tormenli, (quae opad nos in derivatis solummodo reperi-tur) ; inde Durich. 1, 387, mavult derivare puszka upuszczać, puścić, cf. Croat. pukshati ; Slav. pucati « strzelać, cf. pukać). PUSZKARNIA,-i, z., warsztat puszkar-ski, Sućbfenmadjerroerfftałt ; ludwisarnia, bie (stüïîgiejJcrep.

PUSZKARSKI, a, ie, od puszkarza, do puszkarza należący; Croat. puskèni; Xind. pukfhen ; Slav. luffegcxjiski ;

(Ross. iiyuiHapeBï., nyiiiKapciüß * kanonierski), ÜBücljfenma*

<ber», SJuĄfcmncifłcr », ÄonftaMcr*, fteiiermerfer *. Naznaczamy szkołę rycerską , w którejby się ludzie młodzi matematyki i izcczy puszkarskich uczyć mogli. Xol. Leg. 3,

789. Strzelby rozmaite, rac puszczania, i insze puszkarskich przypraw ognie były zapalone. Goni. Dz. 8.

Gdy jeszcze dział, i strzelby puszkarskiej nie było. Warg.

Cez. F 4. (ognistej, geueVßCWCbr). Puszkarski proch, strzelecki Xind. pukfhen purbcl. PUSZKAttSTWO, a, n., pu-szkarska nauka, sztuka; Slav. tulTegckiluk, btc 33Üdjfi’lt» metftere», bie ©efdjujjfunft. PUSZKARZ, a, m. ; Boh. pu-śkar; Vind. pukfhen kovazh, pukfhen moister; Croat. puskàr; Rung, puskâs; Bosn. pusekar ; Rag. pusekar;

Slav. topesia; Ross. nymitapt ; co robi, leje strzelbę, działa; ber Stidjfenmetfłer, ©efdjppateßer. Niemców puszka-rzów ziemią i morzem nasłał, którzy mu dział nowych nalali. Biel. 471.

3, 72. ber SÜC&fi’tlllUUfyer. Puszkarz oddaną broń od szwadronów natychmiast reparować ma. szkarz abo rynsztunkowy. Archel. praef. Puszkarz, co, broń osadza, ber 33Ü#feitfd)dftcr; Boh. pażir ; Carn. puk-shar; Xind. pukfhen oblesar, oblescnik, fhiftar ; Ross.

©ea/UiiiKŁ. — g. Puszkarz, co ryehtuje strzelbę, strzelb— mistrz, artylerysta. Jak. Art. 5, 515. (ber Sottfłflbler, Gcu

wiatyk, nadrożne ; Eccl. nanyrie, 40po5Kiioe, cnymn * wiatyk; n&ThtimcL podróżny; Ross. nonymifi) ; ‘puiny » drogowy, do dróg lub podróży służący, Sorab. 1. pu-cżownó; Yind. potni; Croat. putni; Ross. nyienuH, ny-TiiLiM, (2. zdatny); Eccl. hjtlhliô, jtttit SRetjen, ginn r* fdjtcfcn, Serfenben ge^orig. Bojar putny używany bywał    drewnianej lub metalowej. Jak. Ait. 3, 313. Jak. Mat. 4,

do posyłek i do podróży. Czart. Mskr. Bojary putne,    245. ter glafd;cnjlig, bte Ś\lo&enfIafcl)e. — Meton. Pu-

którzy z listami starostw i dzierżaw naszych jeżdżali i    zdro, to co w puzdrze jest, jako trzy puzdra łyżek,

teraz jeżdżą. Vol. Leg. 2, 1233. Putny sługa. Siat. Lit.    czarek etc. srebrnych darować komu, i. e. tuzinów, choć

372. Bojarowie pancerni, putni, i ludzie prostego stanu.    bez olstra. Cn. Tli. n)tt$ im ^littéral enthalten ift, eilt

Stat. Lit. 504. W wiązanie dawane być ma, gdzieby    Sutterol ooH, ein Seflccf »oll, einen Slajdjcnfeller »oll- — 2)

ludzi ‘ciahłych i pustowszczyzn nie stało, tedy w bojary    Puzdro u stadnika, worek moszny, moszna, ber Ipoben«

pancerne i putne. W pancernego z jego ziemią za 40    fcicf cirte§ £>ettgftc8. Stadnika często trzeba myć od szyi

kop groszy; w putnego za 50. Siat. Lit. 216. Dwa ga-    do kopyt, nie zapominając puzdra i jądrek. Nipp. 17.

tunki były bojarów; jedni byli putni, którzy z gruntu    U konia pięknego ogon do ziemi, puzdro spore, płaskie

wojnę służyli, drudzy służkowie, do usług zamkowych,    krzyże. Rot. Jow. 91. PUZDROWY, a, e, od puzdra,

wożenia listów, wyciskania podatków. Czack. Pr. 306.    fôlafdjenfntlcr * ; Roh. pauzrowÿ ; Ross. b,¹tarajmiuhliu , no-

'PUTRA, y, z., [karp_. duży sęd na mleko, z wolosk., ein    rpeóeMHbifi. Flasze puzdrowe. Mon. 73, 140.

SJîilcfofrtjS 2]; n. p. Żmudzin sam chudzina, czasem i pu- FUŹ , ia, in., PUZ1ACZEK , czka, m., dem., (cf. buzia, pu-try nie mając, żony, dziewek, i wszystkiej majętności cek); bland, rybka, serce, kochanie ; .Sdjaj;, £>er$, tram* Krzyżackiemu knechtowi obżartemu ustąpić musiał. Slryjk. tcś liebcś $iltb. Adieu puziaczku , puziu, kochanko, gwiazdo miesięczna. Teat. 52. b, 24. Zaprowadź mię do tego puziaczka , do tej bestyjki ładnej. Teat. 55, 19. Moja Agatko, tak to^ pewna, jak żeś pięknym puziaczkiem. Teat. 30, 6. PUZYNA, y, z., sam wierzchołek kłosa. Włod. ; frit. Cn. Th., ość u kłosa. Basyp. Y 2 b. bie oberfte 6pf£e ber $prn<Sl)rc; Sorab. i. kwoskowa pluwicżka nad zornom.

na ołtarzu jest wystawiona. W osobnym szkatuły puzderku dya-

Puzdro, puszka, eine 33üd)fe. Głowa tego ś. we srebrnym puzdrze zamkniona ,

Birk. Dom. 123. menty były. Kras. Doś. 188. — Puzdro klubne, pewna liczba klub, osadzonych niby w puzdrze, w sztuce

514.

PUZAN, a, u, m.; Boh. pazaun, poz3un ; Slov posaun ; (Ross. nyaanŁ * brzuchacz) ; Lat. buccina ; Gall. obs. busine ; lsl. baesun ; Svec. basun ; Holl, basuin ; 1) trąba rozwodzista ;

Ger. bte ^ofcutne; Sorab. 2, tschubala; Sorab. 1. cżeżita tru-ba; Vind. trobenta , (ob. Trąba). Instrumenta dęte przedniejsze pomort, puzan, kornet i t. d. • Warg. Wal. 506.

P Y.

Ręka, co Eneasza sławne pisze dzieła, Położywszy wojenny puzan , trzcinę wzięła. Toi. Saut. pr. Fletniczki piszczą, a puzany beczą. Rej. Wiz. 25 b. Ryb. Ps. 57. PYCHA, i, z. ; Roh. peycha, pych, (pjch pompa, pych gwałt, Puzan srebrnolity. Zab. 6, 575. Nar. Nar. Dz. 2, 117,    Slov. pycha; Sorab. 1. pocharstwo (cf. Ger. *ßod)cn), po-

not., «instrument muzyczny, bierze się za trąbę». Petr.    schnofcż; (Sorab. 1. pycha pompa, wspaniałość); Carn.

Pol. 2, 556, W. Post. VF. 2, 552. Kmieć jeden mnie-    napuh (cf napuchły), mogozhnomislost, ofert, oho! ; Vind.

mał, aby ona część puzana, która się i tam i sam po-    n3puh , ofart, preusetnost (cf. przewziąć, cf. uprzedze-

myka , w gardło wchodziła. Gorn. Dw. 157. — 2*) Pu-    nie), prevsefje , vifokopofhnost, isvifhenje, sdetnost,

zan, gatunek kornetów białogłowskich, dite §lrt 2Öeb    velkosdetnost, oblednost, vifokosdetje, kofhatitnost, sa-

bcrpanbcn, 5?opfjemj. Koron kobiety używają na kornety,    ferlivost ; Croat. gizdozt, bahatozt, babatoszt, oholnozt;

na półkornecie i na cały puzan, na bonety, na maloty.    Dal. obolya ; Rag. oholost, osornos ; Slav. höllost; Bosn.

Haur. Sk. 554. PUZAN1STA, y, m., trębacz na puza-    oholóst, uznosnost; Ross. KtmjHBOCTb. 3anocqRBOCTb (cf.

nie, liticen. Mącz. bcv ^ofcuunfte, ^ojamtfiiHdler ; Boh.    wyżej nosa gęba), MeTraTejwocTb, mero.îbCTBü (cf. szcze

pozaunar.

PUZDRO, a, n., PUZDERKO dem. ; Boh. pauzdro; Lat. mej. futrus, fodorus, feutrum ; Ital. fodero , fodro; Ger. (gittłer), §lafd)enfutter, Futteral ; 1) olstro, czyli futerał, pudło, na schowanie flaszek, śklanek etc., na drogę, ter glflfdjenMer; Vind. fhkateiza, fhkatla , (ob. Szkatuła); Croat. pinczetok; Hung. tok; Ross. «pyunpB, «r-jT.iapenB, B.iaraiHiue, norpeóeuii, norpeómiicb , Kopoóbs, (cf. krobią) ; Eccl. Kfsaniira, i;peinniłi|ei, itopoÓKa, Wynosi puzdro z flaszami; otwiera puzdro, i ogląda, czy te to są flasze, które kazano przynieść. 'Teat. 4^105. Flaszki frant jeden w puzderku zamykał, A co minuta odmykał i łykał. Brotk. H b. Słoje z puzder swych wyjąwszy, Mirą

1    sokiem balsamu wonnego, napoili rany jego. Odym. Św.

2    K k 5 b. Przy hucie chować stolarza^ i ślusarza, żeby puzdra robili piękne kowane. Torz. Ski. 123. — g.

PUT R A - POZDRO.

PUZDROWY - PYCHA.

731

gólność), B03HH, cnecb, cnecua, cnecHBOCTb; Eccl. nu-xa (cf. puchać, puszyć; Etym. pchnąć); hardość, buta, nadetość ; 2XtifgcBlafen^ett, $ofartlj, ©ioïj,    Na-

detością pycha puchnie. Brud. Ost. I) 2. Pycha jest przewrotna przewyższania chęć , z wzgardzeniem drugich. Modrz. Raz. 251. Pycha jest fałszywy pozor wspaniałości. Pilch. Sen. list. 2, 439. Za pochlebstwem człowiek podniesie się w pychę; a więcej napuszy albo na-drnie człowieka takiego, który się już wyższy rozumie, niżli j-est. Eraz. Jęz. P. Wysokim stołkom pycha jest przywarą. Pot. Syl. 161. Już go pycha ze skóry wypy-u cha. Pot. Arg. 596. Chłop srogi, pycha mu brzuch ni anlał rozpycha. Pot. Jow. 50. Pychą podszyty. Jabi. Ez. 124. Gdy przyjdzie pycha, przyjdzie i hańba. Budn. Prov. 11, 2. Patrząc na darmohardego chłopa, każdy szarą pychę u siebie snadnie omierzić może. Rej. Zw.

752

PYCHALEC - PYRCIAĆ.

P YRZ - P YSKLI Ć.

55. Na złotym wozie jedzie pyćha urodziwa, Przed nią    śladować, pryciać, pruciać; Jiuttmt, fcfpmfeltt, ob. Pry-

córka jej siedzi, zazdrość nieżyczliwa; Wzgarda konie    ciąć 2], n. p. Nie inaczej jak stado puskudnych świń

pogania, uporem jednego, A drugiego skrzętnością zo~    z głodu, Kiedy płot rozrzuciwszy wpadnie do ogrodu,

wią naręcznego. J. Kchan. Dz. 512. — Plural. À wy    Pyrcia, biega, wierci się, pyskiem ryje wszędy. Zimor.

teraz kochacie się w pychach waszych. 1 Leop. Jac. A, 16.    Siei. 251. PYRZ, PYRŻYNA, ob. Pérz.

w próżnościach. PYCIIALEC, lea, m., PYCHAŁEK, łka, PYSK, a, m.; Boh. pysk, frauak ; (Slov. pysk, pisk); labium; m., PYCHOTA, y, m., wzgardacz, contemptor. Mącz., py-    (Carn. piski alae matricis : Sorab. 1. pćsk, pćszcżik ro-

szniś, pyszałka, ein ctufgeblafetter, ftoljer Stert. Fortuna    słrum); (cf. Ger. ©el?tf>, 23ip eines §ltnbe$, sed cf. etiam

rzecze, pychalku, postawię cię nizko, Wiesz jakom wy-    puc, pucek). Co gęba u człowieka, to pysk u innych

stawiała, l niejednego też    durnia poniżała.    Jabl Ez.    55.    zwierząt. Zool. 25, bie @d)itfilti$e, bie    greffe, baS fOîaul

et 14. PYCHAW1EC , ob.    Zórawie noski,    botan.    einiger îl;iere; Carn. gôbz; Find, gobez,    vuste, (cf. ustaj ;

PYŁ, PÉL, u, m., PYŁEK, TEŁEK, łku, m., dem. ; Ross, et    Ross. vulg. potKa , poJKima. Pysk u bestyi, u świni, u

Eccl. niJJTB, nbMLua, nbUtiiHisa ; Lat. pollen, pulvis; (Ross.    ryb etc., jak paszczeka u lwa, niedźwiedzia, smoka. Cn.

distng. iibUT» płomień , nbuaib płomienić) ; proch bardzo    Th. — §. Vulg. de hornine : Pysk, bflö SDÎaul, (Oefterr.

drobny z żyta abo z piasku, feiner ©tauft ; Bo h. prst. Budn.    bie ©ofdje), bie greffe.    Zwadzili    się,    i dali    sobie pote-

Ps. 1, 4 not. Przywiedli świeże ufy na Litwę z tyłu, Uderzyli    żnie po pysku. Jabl.    Ez. 128.    Tak,    jakby    mu    w pysk

w nich, aż świat zachmurzył się z pyłu. Stryjk. 210. Pełen    dał, nazad odskoczył, ib. 145. Teraz w pysk ciężko dać

pyłu Ross. iibLibHbiH, ribbiOBaTbiH. (Ross. nbmiib kurzyć,    komu. Zab. 13,29. Gawdz. Dostał w pysk od starościny,

prószyć; distng. nbmtift , iibLTOia płomienisty). Bez pyłu    Teat. 28, 48.    Uwielbiam was, i ukłon oddaję wam nizki,

Eccl. HenbiJiio. We Pan z przodu, a ja z tyłu Wytrzepmy    Klęknę, jeśli    zechcecie, będę się bił w pyski. Weg. Org.

panicza z pyłu. Zabi. Zab. 72. Dokumenta do tej sprawy 21. (z nabożnej skruchy w twarz się biją). Kto pyskiem z pyłu i pleśni wytarto. Teat. 4, 15. — Botan. Pyłek,    grzeszy, karę odnosi    na pysku.    Pot.    Jow. G9.    Wyzywa

pollen, drobny bardzo proszek czyli mąka w główkach    śmiałek drugiego, a    gdy ten rękę ściągnie    do    broni, i

pręcika zawarta, przez słupek upłodniająca zarodek. Bet.    jemu pysk wyjedzie, ów śmiałek go przeprasza. Mon.

Nar. 109. ber Slumenftaub, Sefriidjfnngöftaub. PYLEN1EC,    75 , 509. Stul pysk. Rys. Ad. 82. fialtê SDîattl! Stulże

ńca, rn., alyssum incanum, gatunek kamiennego ziela,    pysk, panie mudrohelu , i fałszów cerkwi zadawać nie

rośnie na miejscach piaszczystych; pszczoły z kwiatu na    waż się. Pim. Kam. 142. Prawa stulają 'pysk czasu

wosk zbierają. Kluk. Dyke. 1, 27. eilte Él't Stetnfrrtuf.    wojny. Petr.    Pol. 2, 392. silent. To ma w zysku, co

PYŁKOWY, a, e, n. p. Pyłkowe nitki, bte ©taubfćibeit.—    ma w pysku.    Cn. Ad.^ioW. — §. Transi. Galerne py-

Botan. Są to różne niteczki w kwiatach, mające na sobie ski, rosira, bie ®d)iff£fd)tldbel. Gdy galernych pysków i główeczki pyłkowe. Kluk. Dyke. 1, 18.    oszczepów przypadających skosztowali, do brzegów pou-

Pochodz. opalać, opałka.    ciekali. Faliss: FI. 141. PYSKAĆ, — ał, pyszcze cz. nie-

PYPEĆ, pcia, m., PYPCIE, ia , n. ; Rag. popita; Croat.    dok, pyska pr. cunt., pyskiem ryć, mit ber ®d)ttÖU$e, mit

popita, pika; Vind. piuka, (pipati, piplem « skubać) ; med.    bcttt ®d)ltal>cl, mit bom Sîüffel mufdeit. Dudek ptak w czło-

Lal. et Ital. pipita ; Hisp. poppita ; Gall. pepie ; Angl.    wieczym łajnie rad pyszcze. Sienn. 299. Dobrze świni

pip; Svec. pipp ; 9Î i e b e r f « d) f. fßipp, SßtppS; Ger. ber    w błocie pyskać. Pot. Jow. 152. Nietylko deptać, ką-

$Pfipp8, eine ^üfnterfranffieit ; Sorab. 2. żiba ; Ross. Tli-    sać, świnie zwykły pyskać. Pot. Pocz. 421.— §. Transi.

nyirb. Z pomiędzy chorób drobiu domowego, najeżę-    Pyszcze, gmerze chłop w roli, orze marnie. Cn. Th.

ścićj przypada pypeć; wtedy usycha im przyrodzona wil-    mftplett, ftcritm nńtljlen. Oracz pługiem równe skiby ma

goć- końca języka, i staje się skórcczka do jadła prze-    składać, aby jako Świnia ziemi nie rył i nie pysk ał. Haur.

szkadzająca. Kluk. Zw. 2. 132. Cresc. 583. Jak pypcie    Sk. 48. Ziemianie w ziemi pyszczą dla grosza, jak świ-

kurom zdzierać. Cresc. 577. Haur. Ek. 134. —$. Fig.    nie. Jag. o..    A 2 b. Po misie rekami pyskać, nieprzy-

Zdarto mu pypeć. Rys. Ad. 78. przy tarto mu rogów, przy-    zwoita. Fraz.    Ob. F. PYSKATY, a, e, — o adverb., jak

rznięto skrzydła ; matt l)at tfmt bie ginget befdfnitten. (Ross.    pysk czyli puc, pucołowaty; fdjmmtfcig, mie eine @d)mutf$e.

Tanym Teók na asunt; bodajbyś umilkł, zaniemiał!).    Usta nie mają być ziejące, ani pyskate; ale tak złożone,

Komu zedrzeć pypeć, jedno ubogiemu, Pan się pewnie    jakoby się wargi całowały; Eraz. Ob. a. PYSKLIĆ co,

odejmie swemu. Rys. Ad. 52. (mucha uwięźnie, bąk się    PYPL1Ć co, spyskłać cz. niedok., spysklić dok., Pysklać

przebije). Drze pypeć wiosce niejednej niebodze, Na-    contin., plugawić, öcrit.treintgett. Kto zmazę ma, nic przy-

halasuje i naczyni strachu. Jabl Buk. M b. — Aliter:    stąpi ofiarować; bo nie ma pysklać świąlnicy mojej. 1.

Niech ci ten pypeć rozum z serca zedrze. Pot. Syl. 11.    Leop. Levit. 21, 23. Nie pysklijcie dusz waszych żadna

(niech rozum naprawi w tobie tę przywarę). PYPC1EG    płaza łażącą po ziemi. Budn. Levit. 11, 94. Tyran srogi,

neu r. niedok., pypeć dostawać ; Boss. THitynkiŁ, bftt    krwią kościoły święte pysklący. Otw. Ow. 554. Ziemię

^fftppS Befomme». Kury gdy pypcieją, lekarstwo.... Lek.    uczynek spyskła tak ‘szkarady. Pot. Syl. 74. — Pysklić

Końsk. 2, 16.    się czym, ft# tttff cttvaê omtretntgetî.    Nie chciejcie się

PYPL1Ć co czym cz. niedok., pysklić, plugawić, brudzić.    pysklać żadną gadziną, abyście się przez nią nie zmazali

Wlod. f>efd)iliu£Ctt, fdnmtfńg rnadicit, werunreiittgen. Cn. Th.    i splugawili. Radź. Levit. 11, 43. Plugastwem tym py-

PYRA, ob. Pérz, Perzyna. PYRC1AC cz. contin. [węchem    skłać się na miejscach świętych nic mają. Zahk. Ml. 75.

Nie radzą mu się krwią cudzą pyskłać. Rej. Zw. 1 48 fi. Ustąpiłaś od męża i spyskłałaś się , a z innym cudzołóstwo popełniłaś. 1 Leop. Leop. Num. 5 , 20. Takim jedzeniem człowiek się spyskle. 4 Leop. Levit. 7, 48. Nie masz na świecie pospolitszego grzechu, jako *świę-tokrajstwo, f a spysklanie i podeptanie świętych darów pańskich. Żarn. Post. 129. — Prov. Nie chcę się tobą pyskłać. Cn. Ad. 558. nie godzieneś, abym się z tobą swarzył; za niezgodną rzecz sobie poczytam, abym tak podłemu chłopu szkalującemu nie miał odpowiadać⁵. Cn. Th. td) mag miel; mit bir nid;t befubeltt, nicht mit bir einlajfen.

PYSZAŁEK , łka, PYSZAŁKA , i, m. et z., pychałek , człowiek pyszny, kobieta pyszna; ein attfgcblafeiter Słerl, eilt aufgeblûfetieS 2ßetb. Próżniak , pyszałka, dziwak, dar-mochwał. Mon. 65, 360. Tyś już do Tego pyszałka przywyknął. Trefi. S. M. 7. Jak. Baj. 77. Z niej wielka pyszałka, okrutna złośnica, i niemiłosierna halaśnica. Mon. 69, 622.

PYSZCZEK, szczka, m., PYSZCZASZEK, szka, m., dem. nom. pysk, ®d;nnn£d;cn, 9Jïrtuld;en, ®cfmäbeld)en, 9îüffeb (hen ; (Slov. pyscek labellum; Sorab. 4. pćszcżik rostrum); Pyszczaszek królikowy. Pot. Jow. 200.

PYSZKA jęczmienna, ob. Pęcak. (Ross. nwuiKa gatunek ciasta).

PYSZNIĆ się recipr. dok.; Boh. pyśniti se, peychati ; Sorab. 4. pocheru ; Carn. napuhûjem , napuhuvâti, ofertu-vâti, preusęti, preusâmem (cf. przewziąć, cf. uprzedzenie), shtemâm (cf. *stym), sdéim se, repenzbem ; Yind. fe napihovati, fe podpirat, fe povifhovat, prehajati fe, prangali, gornaperi'ati, gornaperfuvatile, prevsetife , pre-jematife, pahati, prefhtimatife, pofhtimùvatife, saferlu-vatife, fe kolhiti, kofhalitife; Cioat. banitisze (ob. Ban, pan, panoszyć się), napuhavatisze, gizdatisze, zgizdava-tisze, zgizdavamsze ; Bosn. oholitise, uznosittise ; Rag. oholitise; Ross. iibtujiitlch, itLmminiaTB, iuiniiTŁca, B03-KimiiibCfl ( cf. kita), sarop^tmea, B03rop4tiTLca ( cf. hardy) , óOHpimca (cf. bojar), noxpaôponaTb (cf. chrobry) , noncneninbca , cneciłBHTŁCH, 3acnecHBiiTbca, «pa-coBaTbca (cf. krasny), nonpacoBaibca; Eccl. bhchthch , Ha^biwaTHca; bucić się, wynosić się z czego, nadymać sie ; [ich anfblafcn, ffoljtrett, ^pcïintntpig, brprttg fe^n. Widząc, że wieńce kładą, że mu rogi złocą, Pysznił się tłusty baran, sam nie wiedząc o co. Kras. Boj. 18. Sorab. 2. Won sze hustawa, ako naduti mech, ako tuzne jelito. Ktoby się pysznił, a nie chciał być posłuszny rozkazowi, umrze człowiek taki. Kucz. Kat. 3, 120. Nie pysznił się z tak wielkiej mocy, przypomniał sobie, że cokolwiek miał, to wszystko miał od boga. Zal H. T.

733

PYSZAŁEK - PYSZNI Ś.

PYSZNODUMNY - PYTAĆ.

KO. Patrzyłem na owego pysznisia, miną swoją podobnego pawiowi. Mon. 71, 133. Dalejże mój pysznisiu, upokorzyć mi się. Teat. 20. fi, 215. PYSZNODUMNY, a, e, — ie adverb., durny, pPrttg Ultb attfgeblafett. Odniósł tedy karanie pysznodumnego szaleństwa swego. Faliss. FI. 139. PYSZNOMOYYNOŚĆ , ści, i., superbiloquentia. Cn. Th., ©roPforfcprcç. PYSZNOMOWNY, a, e, — ie adverb., grpppredjertfd), ob. Darmochw-ał. PYSZNOŚĆ , ści, z.; Boh. pyśnost, oh. Pycha. PYSZNY, ‘PYSZEN, szna, szne, PY SZNO, PYSZNIE adverb. ; Boh. pysnÿ, zpupnÿ; Sorab. 1. poschnć, pocharski, (cf. Germ. po* eben) ; Carn. napuhnćn, preusętn (cf. przewziąć, cf. uprzedzony, cf. presumpeya), oholn ; Yind. napuhen, ofarten (Germ, bPpvftg), preusetn, vifokonofhen , povifhujezhen, velkosdeten, sdeten, obleden, kofbatiten, kofhat, sa-ferliu, savselen (cf. zawzięty), nohtifh ; Croat. bahat, gizdav, oholen , ponoszit; Dal. bah ; Rag. ohol, ossoran ; Slav. ból, ohol; Bosn. oho, ohol, oboli, uznosni ; Ross. nbiuiHun, rop4e.îiiBbiH (cf. hardy), bwcokobhühmh , 3a-hocmhbłih , 3anocqnBX, sattocuiiBO (cf. nos wyżej gęby), 6oapoBaxbiH (cf bojar), rocm>40Barb (cf. gospod), cne-chbmiI, 3iiaTHO (cf znaczno); Eccl. khuihbhh , y3opo-nHbnl; §. a) puszący się, napuszony, buczny, nadęty, hardy, wyniosły; attfgeblafett, DPCpmut^tg, poffärttg. Pyszny wyżej gębę, niżeli nos trzyma. Bies. A 4. (wyżej gęba nosa, Germ, er tragt bie 9?afe pd); nie po ziemi, lecz po ludziach depce; w strop plunie, w sufit). To jest być pysznym, gdy się kto wynosi Nad inszym, gdy co ma, i dumno głosi. Leszcz. H. S. 634. Pan bóg się brzydzi wyniosłemi oczyma, t. j. pysznym człowiekiem. Gil. Post. 54. Pysznemu skoro odejmiesz szczęście, jakoby niejaką podniate jego pychy, wnet nieborak zmieni koncepty i nos zwiesi. Weresz. Reg. 84. Jest fortel na pysznego, nic nie dbać, o niego. Fredr. Ad. 65. Umarł pyszny, jednakże, co o sobie trzyma I po śmierci znać, gdy się i w grobie odyma. Pot. Jow. 68. Ubogi a pyszny, boży nieprzyjaciel. Rys. Ad. 70. Nie mów pyszno, być na złe nie wyszło. Rys. Ad. 43. Paw' pyszny. Banial. J 2 fi. — §. b) Pyszny, przepyszny, wspaniały; fitperb, prächtig, foft bar. Dwie części pysznego i rozległego Konstantynopola, obrócone zostały w perzynę. Pam. 85, 205. Jakoć się dziecię za młodu pysznoszarłatno nauczy chodzić, tak się będzie odymało i pćrzyło, żeć i ludzi nie będzie chciało znać. G licz. Y\'ych. F 4 fi. Z pyszna się ma. Opal. Saf.

157. arcydobrze się ma, er fłel;t ftet) pprtreffltd;. — §. lronice : Elżbieta koronę wymknęła była; przetoż o to miał się z pyszna podskarbi, bo się nań rzuciwszy wszyscy, dobrze go nie rozsiekali. Biel. 318. wielką biedę cierpiał, er (mtte otcl 9ÎPth, »tel 31t leibett. — *§. Pyszna 416. Litwa z wielkiemi łupami do krain swoich pyszniąc kuropatwa, pyszny bekas. Chmiel. 4, 80, ob. Piczny. się, odciągnęli. Stryjk. 286. PY'SZNIEG verb. neutr. nie- PYTA, ob. Pytka.

dok., spysznieć dok., pysznym się robić, ftolj werben; PYTAĆ kogo o co, Pytać czego cz. niedok., spytać dok., Boh. zpyśnćti, zpychati; Ross. B03rop4imcH, sa^BanuTŁ-    'Pytawać contin., Pytać się o 10 recipr. niedok., spytać

ca. Człowiek ten, choć był możnością wspaniały, Bynaj-    się dok. ; Boh. zpytowali, ptóti se, ptam se, zeptam se,

mniej nie był dlatego spyszniały. Leszcz. H. S. 715.. PY-    tazati se, tażi se, tjżi se, otazati se, potazugi; Sorab.

SZN1Ś, ia, m., pychałek, eitt aufgeblafeneê łperrcl;en; So-    1. prasebam, pschasehasch (ob. Prosić, pytać sie), (pyt—

rab. 4. pocharcz; Ross. ropACJumeiVL, ciigchbcivb, cnecL-    tacż szukać, 'pytam, vulg. putam scrutor, połam quaero,

734

PYTAĆ.

PYTANIE - PYTEL.

u nich, żyją jako bydło. Paszk. Dz. <5. Tam ani mu, ani rozsądku nie pytać było. Falib. G 3. Do Gdańska dziś szlachcic popłynie, ale go tam nie pytaj, gdzie szabla więcej popłaci, jak leśne towary. Paszk. Dz. 48. Wola nasza idzie jak błędna, zdrowej nie pytaj uwagi. Bach. Ep. 3G. W domu nie pytaj chłopca , czy kucharki, Sam stał za wszystko, za wszelkie szafarki. Jałt. Ez. 46. Ni o czym nie myśli, tylko o jedzeniu; a usługi pańskiej ani pytaj. Boh. Kom. 4, 281. Między ludźmi obłudy pełno, prawdy nie pytaj. Falib. U. U nas post do wieczora zawsze od zarania, Nie pytaj podwieczorka, nie pytaj śniadania. Simon. Siei. 109. — g. Absolute: Pytam, proszę, quid factum est cedo? Cn. Th. 827, (cf. prosić), id) frage, td) bitte, fagen fte mir bod), maS.... PYTANIE, ia, n., zapytywanie, (cf. kwestya), bie grage; Sorab. 1. potano, potancźko, prascheno, praschencźko, (pytsani nalazek, zpytani, zpótwanstwo tentatio; Sorab.

2.    spiittowane pokusa); Carn. prashanje, poprashk, (cf. prośba); Vind. praihanje, baranje, vprafhik, barik, na-pobarik, napobaranje; Croat. pitanye; Boss. cnpoci, bo-npocB, cnpaiuHBaHie. Jakie pytanie, taka odpowiedź. Tent. 31. c, 57, Ross. no cnpocH h otbIjT'b. Głupia słysząc pytanie, nie odpowiadaj na nie. Cn. Ad. 254. Tysiąc pytania, a odpowiedzi nie czeka. Boh. Kom. 4, 49. Dłuższego czasu trzeba, na rozwiązanie pytania, niżeli na zadanie onego. Pilch. Sen. list. 562. Jakie to sa pytania, które mi czynisz! We#. Marm. 1, 17. Pytanie jest, dysputują o tym; qunerilur, ambigitur. Cn. 'Tli. (to kwestya jeszcze). Znak pytania. Kpcz. Gr. 5. $ragejetd)eir. PYTACZ, a, m., dochodziciel, dowiadujący się; ber $rfl» ger, 9îad)frager; Boh. zpÿtatel; Rag. pitalaz, f. pitaliza; (Dal. pitalacz * prosicie! ; Sorab, 1. zpótwar, zpytar ten-tator; Sorab. 2. spiittowarnik, splittowalnik kusiciel). 0! co dziś takich pytaczów, co się jeno swarzą ! W. Post. W. 2, 201. Rej. Post. Nn 1. Słuchajże tych drugich pytaczów, zkąd chcieli kusić tego pana naszego? ib. Q q 4. Nie odpowiadają wyraźnie, ale rozmaitością ciemnych słów, wątpliwych zostawują pytaczów. Siru. Qu. 260.

Pochodź, dopytywać sie, dopytać się, przepytywać, przy-pylywać sieL, opyt, opytywać, popyt, popylywać, rozpytywać, wypytywać, zapytywać się, pytki. to pytaj, PYTEL, tla, m., PYTLIK, a, m., dem. ; (Boh. pytel, py-tljk, pytljćek ; Slov. pytel; Sorab. 2. biiddel; Garn. paj— tel; Vind. putla, pulta, moknu refitu; Ross. pyKaBfc (cf. rękaw), chto, cureuKO, cumę (cf. sito), rpoxorB; Germ. ber Seutel; Lat med. bultellus; Gall. obs. bntel); §. 1) miech, mieszek; ber 0acf, ba3@cttfd)eu, Seutclcbcu. Kiedy groszy w pytlu neni, w ten czas się rozum zmieni. Rys. Ad. 23. Od pasamanów, pytlów cienkich, grubszych.... Vol. Leg. 4, 359. Pytlik, worek siatkowy. Cn. Th. — §. 2) Młynarski pytel, ber Seutel fu ber SDiüljle, ba§ Scu* telfteb, mo b«§ 3J?epl burdjgebeutelt totrb. Pytlowe mąki w młynie z pod kamienia przebiegają przez sito płócienne, jak szyja zrobione, pytel zwane, oddzielają się od otrąb, i tak się stają miałkiemi, jak gęste jest sito. Kluk. Rośl.

3,    259. — Prov. Słowa u niej latają jak z pytla. Opal. Sat. 40. ba$ 9)ł«iil gefit, twe eine 3tabebred)e. Ta ra ra ra

zpotuyu doświadczam, zpytam, vulg. zpotam, zpytuju, zpytujam tento , spyttam , spyttujam , posspyttam próbuję, pytsiu, pytsem naleźć, postrzedz; Sorab. 2. piitam, pu-tasch , pütasch szukać, hopütasch postrzedz, sputtowasch, «püttowasch tentare); Carn. prashat, isprashat (ob. Prosić), bâram; Vind. barali, pobarat, vprafhati (cf. wprosić), napobarati, prafhati, (pesovat; Carn. pesati » męczyć na pytkach) ; Croat. pitati ; (Dal. pitam, moiim « proszę , cf. modlić się); Bosn. pitati, upitati, zaznatti («2. prosić); Rag. pitati ; Slav. pitati; Ross. cnpocHTb, cnpa-mjUBaTb, BonpociiTb, nonpoum b, B03npociiTb, (iibiraib doświadczyć, dochodzić na pytkach, na torturach; iiUTamca doświadczać, próbować, kusić się; Eccl. iimtjhbijh ciekawy, iibiTjiiBbiM 4yx,b wieszczy duch ; cf. Germ, bitten ; Lat. pęto, piscor, expiscor; Aethiop. ;rs scrulatus est)‘, zapytywać się, zadawać pytanie; fragen, ftd) erfunbtgctt, nacbfrageu. Jak pytają, tak odpowiadają. Cn. Ad. 505. A czy wolno się spytać? Boh. Kom. 4, 68. Pytać go się godzi; Czemu nie? wszak pytanie nikomu nie szkodzi. Alin. Ryt. 1, 500. Bodajeś był mniej o Karynie wiedział, I ja mniej pytał, i ty mniej powiedział! Pasł. Ful. 295. Nie pytaj mnie dwa razy. Teat. 21. c, 79. Spytał anioła: jak ci imię? a anioł mu odpowiedział: t czemu się o moim imieniu (o moje imię) pytasz? Sk. Zyw. 2, 68. Każde słowo mądrości, o którekolwiek pytawał je król, nalazł w nich więcej, niż we wszech praktykarzach.. 1 Leop. Dan. 1, 20. Nie pytaj o tym, czegoć wiedzieć zabroniono. Lib. Hor. 20. Cesarz się o nich od ojców ich (u ojców' ich) pytał, i wiedzieć chciał, gdzieby oni byli. Sk. Zyw. 2, 68. Posła o to tam było pytać, bo tam był przytomnym. Falib. A 3. Kto pyta, nie błądzi. Rys. Ad. 22. Kto pyta (czy chcesz?), nie ma woli dać. ib. 25. Pytanym sposobem, interrogative. Cn. Th. frag« treffe; Sorab. 1. praschecżnó. — *§. Oczy pana zawźdy na ubogiego patrzą; powieki oczu jego pytają synów ludzkich. 1 Leop. Ps. 10, 4. szukają, fuebett. — $*. Pytać sie na co, nad) etwas nadjfragen, nad)forfd)en. Którzy się boją pana , pytać się będą na te rzeczy, w których się on kocha. 1 Leop. Syr. 2, 19. Pytaliśmy się na imiona tych, którzy temu powodem byli. 1 Leop. Ezdr. 5, 10. Nie chciej być tak dwornym, byś miał pytać, co za męki niebożki będą cierpieć; ale owszem na jak sprawiedliwi będą zbawieni? 1 Leop. 4 Ezdr. 9, 13. — Ellipt. Pytam się do Krakowa, do Rzymu « dowiaduję się drogi do Kr., fd) frage nad? bent 2Bege nad) $r. Cn. Th. — §. Moglibyśmy was pognieść, jak w większej będący liczbie, i niktby o tej nie pytał się stracie. Jabt. Tel. 4 37. niktby o to nie dbał, o to nie stał, aniby wspomniał; eé möd)te fein £a$n baritber fräfien, fein SDïeitfd) baran beitfen, barnad) fragen. Dionysius Syracusanus mało się o prawie pytał. Weresz. Reg. 76. (mało o prawo dbał, mało się go trzymał). W domu, kiedy dziatki płaczą, nie pytamy się o tym, bo się wnet rezkwiią, i wnet się utulić mogą. Dambr. 590. — Nie pytaj tamtego » nie szukaj, nie żądaj, ani się spodziewaj tamtego; baê ift bort gar nfd)t jtt fud)eit, baratt fft bort gar ntd)t ju benfen, frage bort gar nid)t einmal barnad). Boga i czci nie pytaj

rozu-

735

PYTELNIK - PYTKI.

P Y T L I K - P Y T L 0 W Y.

ra ra, oj język jak pytel! Teat. 29, 00. et 11, 99. U nich to gęba jako kołow'rot, a słowa sypią się, jak z pytla. Pilch. Sen. list. 504. PYTELNIK, a, m., pytlowy młynarz. J%z., ber Sentier tn ber SDłityle, herbat 20?etyl beutelt.

PYTKA , i, ź., PYTA , y, z., augmentât. ; (Sorab. 2. pito • pęto); chustka skręcona, którą w niektórych grach biją, ber ^luntpfńcf; Boh. hlupon, hlupak, hnup, trauba, traup ; Ross. wryrB. Jak wzięto walić w łapę odlewane pyty, aż spuchła. Teat. 42. c, 53. Pytką bić Ross. æryTHTb. U flisów, pyta, powróz skręcony, którym flisów karzą. Magier. Mskr. Pytki, powrozy, któremi obceje i karnaty u dołu są przywiązane, ib. Haur. Ek. 1-71. PYTKI plur.\ Carn. pęsa, (pęsam * męczę) ; Vind. pesa, restcsai, sbar-kuvanje na pesi, restignilu (cf. rozciągnąć), saglaunu sprafhanje, glavokriunu sbaranje ; Ross. Rbirua, p03biCKT>; męki, próba, ciągnienie, tortury; bie peinliche $r«ge, bte tortur. Darmo my z tobą słowy robimy, trzeba cię widzę dać na męki, spytają cię pytki lepiej, i dowiedzą się wszystkiego. Birk. Gł. Kon. 45. Psie sztuki na pytkach się wydadzą. Brud. Ost. E. 10. Na pytki i rozpalone bla-eby wskazywany niewolnik Rzyrski. Czack. Pr. 2, 227. Wzięto go na pytki, trzy razy był na pytkach; wytrzymał pytki. Dudz. 55. — Fig. Pytki, examen , dowiadywanie się, macanie, ltnterfud)nng. Tym czasem Annasz w swoje Chrystusa przybytki Rozkazawszy wprowadzić, bierze go na pytki, Naprzód o ucznie.... Pot. Zac. 50. Mniszka od ksicni na pytki wzięta, powiedziała wszystko. Pot. Jow. 2, 51. Jabł. Puk. L 2 b, (ob. Spytkować).

PYTLIK, ob. Pytel. PYTLOWAĆ, -aï, -uje, cz. contin., spytlować dok., mąkę w młynie przez pytel przepuszczać, przesiewać, baś 20?etyl beuteln. Chléb dla niego robią z mąki dwa kroć pytlowanej. Star. Dw. 51. Pytlowany Ross. chthbih. Mąka niepytlowana pszeniczna Ross. no4pjKUB-uaa Mjua. — Prov. Fortuna spytluje złemu, niż dobremu skrupi. Pot. Jow. 51. (jednemu się zmiele, drugiemu się skrupi). — §. Transi, fig. Pytlować językiem, młynkować; fcjpualjcn, breiten, mit ber ©pracze gerabe licranś wollen. Szyper, sprawę dając z fryoru, pytlował a pytlował językiem. Ossol. Sir. 7. PYTLOWY, a, e, od pytla, od pytlowania, pytlowany; Ross. chthiihS, peine-TiibiH, 33eutel *, »om deuteln be§ iüîeblâ, gebeutelt. Pytlowy chléb Ross. chthhkTj , chthhuck’B, om ima, Kyniypt. Tara bezpiecznie jak sobie zasłużył, Czy borysa, czy chleba pytlowego użył. Zab. 10, 124. Nar. Pytlowe mąki. Kluk. Roił. 5, 259.

Q litera non uluntur Poloni, qui rede scribere noriint\ sed loco ejus K ponunt: n. p. kwiczę, kwaterka, kwartał,

kwokam , sekwestr, pluskwa, skwarno, paskwil. Cn. Th. 905. AW. Char.

Koniec Tomu czwartego.

(■ass*)

sierpnia 1838.

Zaczęto drukować dnia 2. sierpnia 181)7. ; IJeończ&HU&mui 24.

Pad zarządem Wojciecha Manieckiego uprzyw. dzierżawcy drukarni, składali : Wawrzyniec Pałuski,

— Wojciech Sosnowski.

Odciskał na prasie pospiesznej : Fr. Xawery Pobudkiewicz.

POPRAWKI.

<*

Str. 121 przedziałka 2 wiersz 30 Pinioły [z miasta Pinhel, Pinellum, w Portugalii 2]. » 282 » 440

» 468

1)

» 718

2    »    16 §. Pokładać rolą, podkładać, skiby wywracać [na ziemblę orać: im 6pdtjal)r acfcw 2].

1    *    27 Pozbadnąć. [Przykład przytoczony, w całości brzmi tak: Nie wspomnisz sobie na ob

żarte owe W Tracyej konie gdzieś Dyomedowe, Które już były obrok ten pozbadły, Ze miasto siana ludzkie ciała jadły. Nec libi succurit crudi Diomedis imago, Efferus Humana qui dape pavit equos. Z czego widać, iż tłumacz jedynie dla rymu użył słowa pozbadnąć, zamiast: pozobać, pożuć 2].

1    »    28 Prędanie.... grzanie, [puchnienie,    , rusk. prudyty 2) do góry pędzić, turne-

scere 2|.

2    »    42 2 [Pud, rusk. pid-podu: strych, ber SBobert 2J.

"W

DOMÓWIENIE.

&'

Czwarty rok juz upłynął, jak wydanie poprawne Słownika Lindego rozpoczęliśmy, i oto tom czwarty, a z nim większą część dzieła całego oddajemy w ręce publiczności. Przy rozpoczęciu tego przedsię-bierstwa znakomite niektóre siły, świeżo podówczas dla Zakładu narodowego pozyskane, rokowały nam wielką pomoc; aliści nim takowe doprowadzone było do połowy, indywidua z któremiśmy je rozpoczęli zmienione zostały w części lub całkiem ustąpiły. Szanowny mój towarzysz, Karol Szajnocha, który w bacznćm odczytywaniu textu Lindego, niejedną trafną uwagą, a nadewszystko pilnóm, sumiennem przezieraniem korekt mię wspierał, z powodu mocnego nadwerężenia oczu opuścił mię już od półtora roku : sirata tak zdolnego i pilnego spółpracownika jak we wszystkich robotach bibliotekarskich, tak i w wydawnictwie niniejszem wielce mi się czuć dała.

Mimo tak znacznego ubytku sił w Zakładzie posuwaliśmy na przód to przedsiębierstwo z całą energią, według zasad w przedmowie wyłożonych, i chociaż właśnie z powodu wymienionego zatrudnień bibliotekarskich w dwójnasób mi przybyło, druk jednakże Lindego ani na chwilę nie był wstrzymany, i sprostowania potrzebne w swój czas drukarni dostarczano. W tym oto tomie, do którego z rękopismów autora nic a nic pozyskać się nie dało {bo głoska P jest w nich całkowicie opuszczona) znajdzie baczny czytelnik liczniejsze niż w tomach dawniejszych, bo około dwiestu kilkunastu wyrazów dodane spro-stowania lub objaśnienia, a prócz tego wiele cytat sprawdzonych według oryginalnego textu.

Z załączonych przy sprostowaniach znaków, których znaczenie jest to samo co w tomach dawniejszych , przekonać się może publiczność czyjej to gorliwości jedpo lub drugie objaśnienie zawdzięcza. My czujemy się do obowóązku złożenia tu publicznego podziękowania za postrzeżenia nam udzielane osobom następującym: PP. Janowi Wagilewiczowi, Janowi hr. Załuskiemu, Dyonizemu Zubrzyckiemu, Stanisławowi Przyłęckiemu; zaś za pomoc w korekcie, jedynie z czystego tylko zamiłowania piśmiennictwa ojczystego, nie z obowiązku dla Zakładu niesioną: P. .Stanisławowi Przyłęckiemu i P. Karolowi Widmanowi.

Ufni i nadal w takową życzliwość ziomków rozpoczęliśmy już druk tomu piątego, i równie bez żadnej przerwy zdążać będziemy ku końcowi tego wydawnictwa. Jakkolwiek atoli nie spodziewamy się natrafić na żadną przeszkodę w jego dokonaniu, dalecy jednak jesteśmy od tego, iżbyśmy szanowną publiczność łudzić chcieli jakiemiś nader szybkiego ukończenia nadziejami. Nie tailiśmy przed nią zaraz na wstepie trudności jakie to wydawnictwo nastręczało. W sądzie naszym nie podnosiliśmy dzieła tego do idealnej doskonałości; ani też nie unieśliśmy się zarozumiałością do tyła, iżbyśmy je sobie lekceważyć, i coś doskonalszego improwizować zamierzali. Z głębokim dla Lindego szacunkiem, pracę jego ująwszy,

Słownik Lindego wyd. 2. Tom IV.

podajemy ją wiernie publiczności, zostawiając jej możność iżby o tern, z czemeśmy sami odezwać ośmielili się, między nim a nami rozstrzygała. Nie dziw więc że i teraz nie powiemy, jakto niektóre pisma peryodyczne już przed rokiem głosiły, iż wydawnictwo Lindego za rok lub półtora się skończy; ale robimy rozsądnego czytelnika uważnym, iż dwa ostatnie Lindego tomy obejmują około 300 arkuszy druku ścisłego: gdy tedy drukarnia Zakładu, przy całem wytężeniu sił swoich, przez rok cały ledwie około stu arkuszy dzieła tego wydrukować jest w stanie, do ukończenia więc przedsiębierstwa tego potrzebuje jeszcze przynajmniej trzech lat.

Sprostowania i objaśnienia nasze w tym tomie znajdują się przy wyrazach następujących: pachuba, paciuk, pacnąć, pagr, paj, pajować, pakość, pąkowie, pal, palec, palendra, palentować, palikopa, pałka, pałuba, panachyda, panata, pani, pandrow, para, paramenta, parantelat, parchawica, parcieć, parepa, parkany, parów, paruch , parznieć, paschał, pasza, pczony, pęcak, pecynka, pejs , perka, persona, perz, petyhorca, piątnica, pieczyngi, pielać, pielatyk , pieniądz , pierca, pierzga, pierzyć, pies, pięściany, piesz-nia, pikart, pikować, pinioły, pław, płeć, płonka, płonina, płoskoń, płowy, płuhater, pluta, płyta, po-„ chodzić, poczerewie, podczerewie, poddyakon, podhoroszczyzna, podług, podrażać, podruna, podizepie-lić, podrzutek, podstęp, podświnek, podwój,. pokazać, pokęsać, pokład, pokładać, pokiwać, pokojolu-bnik, pokorność, pokotem , pokrop, polanka, polica, policzyć, politowanie, połowiec, pomiechrać, po-mierny, pomłożyć, pomrowie, pomrzeć, ponik, ponsowy, pontok, ponurzyć, ponuta, popis, popisać, poprzeczny, popuda, popudny, pornąć, porost, porównać, poruszać, porządkowy, posądzić, posępny, po-siewka, posiłeczny, posiłek, poskromić, postoły, potka, potopowy, potruć, poturniak, potworny, potyj, powabnik, powerek, powiacz, powinny, powrosło, powróz, powsinoga, powyższonność, pozabijać, poża-kować, pożarnice, pozbadnąć, pożdać, pozłota, późnić, pożog, pożognik, pożonąć, pożrzeć, prącie, prąd, prąg, prandypura, prawidlność, prawosławca, praźnik, prażucha, prędanie, próć, prochowka, proskomi-dya, prozapas, prusy, prysid, prząć, przeciec, przecieśń, przeczyścić, przedmieście, przedświętny, przegnać, przegzić, w przek, przekop, przekrój, przelisz, przemizgać, przenoś, przenoska, przesarbać, prze-ślągły, przeszkoda, przewał, przewieś, przewieszczyć, przewłoka, przewód, przez, przezroczystość, przy-blanka, przybycień, przycieśnić, przycupać, przydbać, przydumek, przyiść, przyjście, przyjaciel, przyjaźń, przykład, przyklektać, przykłota, przymusnąć, przyrazić, przyrutny, przyspa-, przystajnia, przystanie, przy-stojność, przyszarzać, przytachnąć, przywierzgać, przyżonąć, pstrąg, pstry, pud, puhacz, purpura, purys, puścić, pulra, pyrciać, itd.

Lwów dnia 14 września 1858.

AUGUST BlELOWSKl.

spisu osób które nabyły ten słownik.

W kancelaryi Zakładu:

Urbański D. z Nowogródka .....

Wild Karol xiegarz we Lwowie ....

Zakład wód iwonickich.......

Zebrawski Teofil.........

Armatowicz Felix audytor uniwers. Jagiell.

Badeni Michał Prezes Tow. gosp. w Krakowie Bartosiński Antoni aktuarysz powiat, w Wiśniczu Berdan Felix profesor gimn. w Krakowie .    .

Biblioteka gimnazyalna w Krakowie .... Bierkowski Ludwik profesor uniwers. Jagiell. . Bojarski Alexander słuchacz prawa ....

X. Bratranek Tomasz profesor uniwers. Jagiell. Czerwiakowski Ignacy »    »    »

Czyrniański Emil Dembowski Leon profesor instyt. technicznego . Domański Wawrzyniec profesor uniwers. Jagiell. . Falęcki Józef dr. medycyny .......

Licxb. ex.

Liczb. ex.

1 Fierich Edward profesor uniwers. Jagiell. .    .    .

4    Głuszak Jędrzej adjunkt »    »    ...

1 Góra Karol uczeń gimnazyalny .......

1 Gralewski Fortunat magister farmacyi.....

1 Gregier Waleryan uczeń gimnaz. ......

1 Heyzman Udalryk doktorant prawa......

5    Jabłoński Wincenty profesor gimnaz......

4 Jawornicki Marceli sekretarz Tow. gosp. w Krak.

U Józefa Jerzmanowskiego,

Sekretarza Towarzystwa gospodarskiego w Krakowie: -

Liczb. ex.

1 X. Maniewski Konstanty kaznodzieja polski w Wiedniu 1 Marszałkowicz Maxymilian właściciel dóbr ....

1 Marynowski Jan uczeń gimnaz........

1 Mułkowski Ądolf adjunkt uniwers. Jagiell.....

1 Neusser Antoni uczeń gimnaz........

1 Niemojewski Adolf właściciel dóbr......

1 Oskard Andrzej profesor gimnaz.......

1 Otremba August profesor instytutu techn.....

y ■■J

-«f

Liczb. «u.

Placer Józef dr. medycyny.......

Skaradkiewiez Antoni obywatel miasta Krakowa Sławikowski Antoni profesor uniwers. Jagiell.

X. Sosnowski Felix X. Staroniewicz Jan

Rosenbusch Ferdynand profesor akademii techn.

Torosiewicz Franciszek z Hołhocz......

X. Waśniewski Antoni pleban .......

Witowski Hipolit............

mo

*

U}(_oO

'■ •

i

-4    '

*

**’

V

■■ ■«

>

4<

;

*

'

*

V

#

*• .

»

4&:

■>.

«fc%

'

*

t

*

*

. *

X

■»

■ł

Y

t

'

**

V

v

r

>

4

>c

;v

f

VÄ

f

P- il

#

à/c

POLITECHNIKA KRAKOWSKA

BIBLIOTEKA GŁÓWNA

Biblioteka Politechniki Krakowskiej

4

»

à

JK#

r*

y

+eï

=4b

*r7f

V

4

V

/

K

# f

111-306230

r¥

*4

sr

s*

5*4

t

j

?

4

%|

i ß |

j rnegaw

** '■<'■ ■* •• -.ił

■£m

iki

’N

é

*

Tf

**

m

'f , jfe S«P ’^r

A

iii

Sr*.

*L'

-jflPlF

vV

Äf*’

¥

V*V

t

4>

'ir

.**4 s

M»

U

: f

a«

A

W#

■: i

%

f

V

K

nL

A

% **

>

i

/

-i6t

f

.4

-1

fi

-4

&ĘH

ii.

r

»:%. -

5e--    4

V

mi

'*- * w

4»*

*E-

«

JP

■%

;

V

v

A

\

*

*x

>

s

Sit

A i

- ■*

^Sfb*

w r

A -

m

vV

-/i

■ ■»•

? V ,

,ł't?

*4#

>

i

•Æ

f

m

V

- W-

■r

A%

%*

à

«mMT

•r—

% ■*

W<;

V*

•

>. •

m

%*-.

0^

S»

-V»

4^k,

|3f>

•WKS

>

J“

jjA’ÇJ

~4*

r

AJ

X

?£>

*»<r

** icr ^

4 snf

fłl

i

w

4T

.

Sf-

Vr____

>

*

%

mÊÊ

* ■ *

-

ii'.

■ .> —?

i

4

sw

\

'

4

- -- J&

w*.

#■

"

À5

■Nr*

K

/

v|

rWZS&ff'

vA . /

*    . ar '

V

X

r:.

--V

t

- 4&k

r ^

4LJ

Nr

35ł?SSi*fe9'-.^

■

■?•• f‘ .

-J!»    ■ »

S#f

rm

SŁ?

m

■

¥ "

m

t\

/

ar

*

4^1

V

i t./

r

1 '■'

4

:

fiW

4

4**

. 4

J.

-N.

0

ir*

V

. V '

N2P

m » ä

3

\

-1*.

f

Biblioteka Politechniki Krakowskiej

|Pw*f

ÄU?

r¹

V

* ^ *

y'

N

V

*

n

\

à

H

î

0000023154-

m

*

£

*

-rsr

•4

.“ii i'X--'T-■•■ ' . ■

~ _ ' ■ ’ “ • - *—    ■*- - .    ■ » - - ■*"' • • ■"

.    •;'^    - “*• :• -r,- >:.

. •

—'■•    - ■ • •-.- -■• — - • -

• - :    ' . £2 ' ' . .

~ • : '-- • • ••■

7^ ■;'

T- - r; £

£ ;Î2

55

r*m

3M4

~~^r ,~^>r --- - ---- .S~ZŻ> ■ - .1 ’    ---•’