.

Inż. HENRYK DUDEK.

Min roziilazioli kwestii iieszkaiiiwej w Pilste.

32194

Min roziilazioli kwestii iieszkaiiiwej w Pilste.

Referat wygłoszony d. 10 maja 1929 r. w Towarzystwie Tecłmicznem

w Krakowie.

LWÓW - 1929.

ODBITKA Z »CZASOPISMA TECHNICZNEGO« 1929 R.

^Lionq^

KRAKÓW

ll?)^

cl

cr~y

■'

ÏJ.lkJ 5'

Biblioteka Politechniki Krakowskiej

100000297795

Àkc. Nr. —

A nadto: 1. Cały wysiłek Państwa i społeczeństwa skierowany był do odbudowy zniszczeń wojennych i budowy Państwa.

Jako jedno z najważniejszych i zarazem najtrudniejszych zagadnień do rozwiązania obecnie w Polsce wysuwa się — problem mieszkaniowy. Gdzie należy szukać przyczyn zastoju budownictwa mieszkań czynszowych? Odpowiedź jasna — z powodu długotrwałej wojny — burzono a nie budowano — Polska za wolność swoją prócz setek tysięcy poległych i rannych zapłaciła zgliszczami od Karpat po Niemen około 1,800.000 budynków legło w gruzach, z czego w ciągu 10-lecia odbudowano przeszło 80%.

2. Zanik kapitału oszczędzonego wskutek dewaluacji pozbawił społeczeństwo środków do budowy. Ale dewaluacja porobiła gorsze zniszczenie jeszcze prócz zatraty kapitału — zniszczyła zmysł oszczędnościowy, który jest fundamentem życia gospodarczego a tembar-dziej w kraju zniszczonym i wycieńczonym działaniami woj ennemi, rekwizycjami wojsk okupacyjnych itd. Ludność straciwszy swoje oszczędności w Kasach, bojąc się z dnia na dzień spadku waluty markowej straciła zaufanie i przestała oszczędzać. Dopiero wprowadzenie waluty złotowej dało pierwsze podstawy do drobnych oszczędności.

Przymusowe położenie, w jakiem się znalazła Polska po powstaniu — setki tysięcy bezrobotnych zwolnionych z szeregów wojskowych wprowadziło nieznane pojęcie przed wojną „zasiłki dla bezrobotnych“. Spokój wewnętrzny, jaki Pölska przez to osiągnęła niewątpliwie wart był tej ofiary, ale wypadki powojenne tak się ułożyły, że święta maksyma „pracuj i oszczędzaj“ stała się — tak się przynajmniej rzeczy układały — czczą formułą.

"Wskutek zastoju w budownictwie rząd na wzór zagranicy widział się zmuszonym do wprowadzenia ustawy

o ochronie lokatorów (Dekret z 16. I. 1919 r., która nawiasem mówiąc została wprowadzoną nawet i w Ameryce w Stanie New Jork i Columbji), aby zapewnić ludności dach nad głową, a z powodu zubożenia społeczeństwa prawnego ustalenia wysokości komornego, a tern samem i spokoju w kraju.

Ustawa o ochronie lokatorów właściwie nie wstrzymywała ruchu budowlanego, gdyż do nowych domów nie ma zastosowania, ale brak kapitału budowlanego i hipotecznego był tego powodem. Łatwość uzyskania lepszego oprocentowania w handlu, czy przemyśle bez troski, kłopotów i ryzyka odstraszył dawnych przedsiębiorców budowlanych, a ponadto kasy nie udzielały kredytów ani budowlanych, ani hipotecznych.

Pierwsza ustawa o państw, fund. mieszkaniowym z dnia 1. VIII. 1919 r. pozostała martwą literą, jak również ustawa z 26. IX. 1922 r. o rozbudowie miast.

Dopiero ustawa z 29. IV. 1925 r. pozwoliła na rozpoczęcie akcji bud., a Bank Gospodarstwa Kraj. udzielił w 1925 r. 60 miljonów złotych, zaś 1926 około 19 milj. Do końca 1927 r. udzielił Bank Gosp. Kraj. ogółem: 171 miljonów zł. Spółdzielniom, gminom i osobom prywatnym, z czego wybudowano przez Spółdzielnie około 5.539 izb, a ogółem udzielono 5.558 pożyczek.

Wielka ilość udzielonych promes wskazuje, że prawie 50% domów nie zostało wykończonych.

Wadą organizacyj powstałych Spółdzielń mieszkaniowych było według opinji Komisji ankietowej:

1.    niefachowość ludzi nic z budownictwem nie mających wspólnego ;

2.    wybujałość programów;

3.    rozdrobnienie akcji, chciano jak najwięcej członków obdzielić i zaspokoić i mało zadowolniono ;

4.    każdy chce mieć willę według swego upodobania.

Brak normalizacji — przy akcji masowej. (Jedna

Spółdzielnia na 36 członków miała 26 typów domów).

Przerwy w wypłatach — zatrzymywanie budowy, znowu rozpoczynanie itd., podrożenie materjałów wskutek nagłego zapotrzebowania po otrzymaniu kredytów przez Spółdzielnie.

Utrudnienie formalistyczne. Scentralizowanie całej akcji w Cetrali B. G. w Warszawie.

Niedomagania te spowodowały wydanie „Noweli do ustawy z dnia 22. kwietnia 1927 r.u drugie Rozp. Prezyd,

Rzeczypospolitej, gdzie ustalono kolejność przed udzielaniem pożyczek :

1.    miasta, Spółdzielnie mieszkań, i instytucje społeczno - mieszkaniowe ;

2.    Spółdzielnie mieszkaniowo - budowlane ;

3.    inne osoby fizyczne i prawne.

118 „ 92    „

.    46    „

Do końca listopada 1928 udzielił B. G. K. 256 miljon. zł. z czego przypada Państw. Fund. Gosp. .

Państw. Fund. bud. zapasy własne . z czego rzekomo wybudowano ogółem 72.000 izb w całej Polsce — przy pomocy jednak i własnych zasobów. Dekret Prez. z dn. 22. IV. 1927 r. utworzył:

1. Państwowy Fundusz Budowlany;

2.

Rozbudowy Miast;

Na pierwszy składają się:

1.    Dotacje z Państw. Fund. Gospodarczego, oraz do-datacje ze Skarbu Państwa;

2.    Kwoty uzyskane ze sprzedaży listów zastawnych i obligacyj, wydawanych przez udzielające pożyczek instytucje finansowe ;

3.    Wpływy z Państw. Funduszu Rozbudowy Miast. Źródłem Funduszu Rozb. Miast jest część wpływów z podatku od lokali oraz państw, podatek od placów budowlanych.

Wpływy z podatku od lokali wynoszące 8% dzielą się: 2°/₀ — na Fundusz kwaterunkowy,

4 „ — dla Związków komunalnych,

na Państw. Fundusz Rozbudowy.

Wpływy te wyniosły razem 30 miljonów — na fundusz rozbudowy około 8 miljonów.

Z zestawienia powyższego okazuje się, że ani wpływy na akcję mieszkaniową, ani tempo budowy nie zadowoliły, ani Rząd, ani Sejm — skoro zostały wniesione do Sejmu projekty:

1. Rządowy z dnia 23. II. 1929 r. o popieraniu budowy tanich domów oraz

P. P. S. z dnia 19. II. projekt ustawy o budowie mieszkań dla ludności pracującej.

Projekt rządowy opiera cały program finansowy budowy małych mieszkań na :

1. Podwyżce czynszu lokatorów a mianowicie :

11 '

dla mieszkań 2 pokoj. o 2 °/₀ co kwartał do 140 °/₀

-    160,

„    180 „

, 200,

« » ⁶~7 „ ponad 7    „

poczynając od 1. kwietnia 1929 r.

Dla mieszkań 1-pokojowych podwyżka ma się zacząć dopiero 1. I. 1931 r. po dojściu do 100% czynszu i dosięgnie 130 % .

Z podwyżki uzyskanej 75% ma przypaść na fundusz budowlany 15% na remonty, reszta tj. 10% dla właściciela domu.

nieść ma :

2. Podatek od placów niezabudowanych wy

w miastach do 20.000 mieszkańców 1%

„    „ 20-50.000

„    „ ponad 50.000

w Warszawie

lV/o

2°/₀

• • _ 2 %%

Ponadto Pada Ministrów władna będzie poszczególne miasta zaliczyć do wyższej kategorji opodatkowania.

Tak Skarb Państwa jak Grmina będą miały prawo wywłaszczenia gruntu po cenie podanej przez właścieli :

3. Trzecim dochodem ma być podatek od przyrostu wartości od nieruchomości miejskiej.

1.    o ile przyrost wartości nie przekracza 25 °/₀ — wynosi 4°/o wartości przyrostu.

2.    25—50% — wyn. 7% wart. przyrostu.

3.    50-100%- „    10 o/₀    „    ,,

4.    ponad 100%— „    12%    „    „

po 5 latach o 5%.

Z wpływów tych tworzy się Państw. Fundusz Budowlany a nadto Min. Skarbu może zaciągnąć pożyczki i wypuszczać obligacje do łącznej wysokości 1 miljardazł. zabezpieczone na nieruchomościach obciążonych pożyczkami udzielonemi z Państw. Funduszu Budowlanego i wolne są od podatków od kapitałów i rent, oraz od podatku dochodowego i majątkowego.

Z funduszu tego będą udzielane pożyczki — na budowę tanich mieszkań, oraz pokrycie różnicy oprocentowania. Pożyczki udzielane będą na 4% wraz z amortyzacją. Kontygent rocznego kredytu:

O ile sprzedaż nastąpi w ciągu roku podnosi się podatek o 50%, po 2 latach o 30%, po 3 latach o 20%, po 4 latach o 10°/

60°/₀ — kwoty na budowę mieszkań jednoizbowych,

dwupokoj owych, trzypokoj owych.

20% -    „

20% -    „

Państw. Fund. Budów, będzie wykonywał zwierzchnie kierownictwo i nadzór nad finansowaną przez siebie akcję budowy domów.

Drogą rozporządzenia będzie określone:

1.    Wielkość mieszkań, która może byó finansowaną.

2.    Uzależnienie kosztorysów od wysokości komornego, obliczonego z uwzględnieniem płac robotników i pracowników umysłowych, oraz inwalidów i emerytów.

3.    Ścisłe określenie osób, które mogą korzystać z dobrodziejstwa akcji budowy tanich mieszkań.

4.    Sankcje karne — w razie:

a)    przekroczenia powierzchni w stosunku do komornego ;

b)    pobieranie wyższego komornego;

c)    odsprzedaży w celach zysku mieszkań.;

d)    uprawianie lichwy przez odnajmywanie mieszkań.

5.    Przepisy o popieraniu masowego budownictwa.

6.    Przepisy o towarz. społecznych dla budowy tanich

mieszkań.

7.    O Komitetach rozbudowy.

8.    Zmiany dotychczasowych funduszów rozbudowy.

9.    W sprawie obowiązku nabywania przez gminy placów.

10.    Odstępywanie gruntów państwowych dla celów masowego budownictwa.

11.    O inwestycjach miejskich dla uzbrojenia ulic w wodociągi, kanały itd.

12.    O obowiązkach przedsiębiorców przemysłowych do wzięcia udziału w budownictwie mieszkań dla swoich pracowników.

Tą drogą spodziewa się projektodawca wyzyskania w ciągu pierwszych 10 lat l’B miljarda zł., w ciągu następnych 10 lat 2 miljardy zł., czyli po 20 latach 3'5 miljarda zł., a po doliczeniu 10% — jako 75°/₀ podatku z podwyżki czynszów od lokali handlowych i przem. — razem 3-85 miljarda zł., przyjmując koszt 1 izby na 7.000 zł. możność wybudowania około 550.000 izb.

Po latach 20 wysokość funduszu przekroczy 4 miljardy a suma odsetek i amortyzacji da około 100 miljonów zł., rocznie pozwalając na budowę 15—20 tysięcy izb.

razem około 1 miljona

czyli 15°/₀ ludności miejskiej osób mieszka powyżej 5 osób w jednej izbie, a 38.000 osób mieszka w izbach powyżej 10 głów, w jednej izbie, a więc w jednej izbie 2 i 3 rodziny.

Ogółem w 475 tys. izb jest podwójnych gospodarstw 29.000, potrójnych 15.000.

Z zestawienia powyższego okazuje się, że kwestja budowy mieszkań małych, jest kwestją, nietylko pod względem zdrowotności, moralności, albo wprost bytu ludności miejskiej jest nagłą.

Małe mieszkania 1, 2 i 3-pokojowe stanowią 83% wszystkich mieszkań w miastach, a stosunek ten w Województwie Poznańskiem i Pomorskiem spada do 66%.

Jak wyżej wspomniałem ilość mieszkań w miastach Polski według statystyki z roku 1921, przedstawia się następuj ąco :

805.292 „ 684.498 „ 697.920 „ 269.430 „

Na 1,342.156 mieszkań przypada na: jednoizbowych 36% =483.176 mieszkań, czyli 483.176izb dwuizbowych 30%=402.646 trzyizbowych 17% =228.166 czteroizbowych 13% = 174.480 pięcio- i wyżej 4% = 53.686

Ogółem .

Przypatrzmy się, jaki jest stosunek mieszkań w Polsce.

a)    w miastach: 1 izb. 2 izb. 3 izb. 4izb. 5 izb.i wyż. na 1,342.156 mieszkań, jest

b)    na wsiach: na 3,511.988 mieszkań, jest

Zaludnienie w mieszkaniach:

Liczba mieszkań 1-izbowych mieszczących więcej jak 5 osób

izb

36%    3O°/₀    17°/₀    13°/₀ 4°/₀

59%    29°/₀    7%    4% 1%

w miastach powyżej 20.000 mieszkańców w miastach poniżej 20.000 mieszkańców

Ludność tam mieszkająca

ludzi

Ludność powyżej 10 osób

głów

81.966    489.408 (12-5%)    13.306

77.088    481.403(19%)    24.694

Ogółem

. 159.044    970.811

38.000

.    2,940.316 izb

Na wsi ogółem jest: 3,512.000 mieszkań, 5,757.280 izb.

W programie nie uwzględniono ani obciążenia gmin wiejskich ani program ich rozbudowy, bo to musi być przedmiotem osobnego załatwienia.

Projekt ustawy jednej i drugiej składa właściwy ciężar dostarczenia funduszów na budowę mieszkań, na średnie mieszkanie 2—4-pokoj., a więc na sfery urzędnicze i drobno mieszczańskie, bo dużych mieszkań jest zaledwie 4°/o* I fu zachodzi niebezpieczeństwo, czy zdolność płatnicza tych sfer będzie w stanie zaspokoić oczekiwania dostarczenia tych funduszów — w tych rozmiarach jak projekt przewiduje. Bez wątpienia dzisiejszy stan dłużej tolerowany być nie może, by jeden obywatel płacił za mieszkanie np. 3-pokojowe z kuchnią, chroniony ustawą lokatorów, 100 zł., a drugi niechroniony 250—300 zł. Mieszkanie jest przedmiotem pierwszej potrzeby i tak jak chleb czy mięso winien każdy mieszkaniec otrzymywać po jednakowej cenie. Bezwzględnie jest słuszną zasadą, że nie może być uprzywilejowanych lokatorów i z czasem wszystkie czynsze tak w nowych, jak iw starych budynkach winny się zrównać, zachodzi tylko pytanie, w jakim okresie to ma się stać? Projekt ustawy rządowej określa ten okres przez podwyższenie czynszu na 5 lat.

Drugiem pytaniem, które zasadniczo winno być rozstrzygnięte jest, czy tylko sami lokatorzy średnich mieszkań i większych mają ponieść ciężar dostarczania funduszów dla złagodzenia klęski mieszkaniowej, gdyż projekt P. P. S. nie przewiduje podwyżki dla mieszkań jedno-i dwuizbowych.

Zdaniem mojem — w budowie mieszkań zainteresowane są trzy czynniki :

1. Przyszli lokatorzy, a więc nazwijmy ich — bezdomni, którzy mogą płacić normalny czynsz, nie posiadają jednak funduszów na kupowanie obecnie mieszkań, płacenia odstępnego, względnie płacenia wysokich czynszów w nowo budujących się domach, domach prywatnych, gdzie właściciele może słusznie szukają dobrego oprocentowania włożonego kapitału. Nie możemy zapominać, że ceny robocizny i materjałów w stosunku do przedwojennych wzrosły od 50 do 60Nie należy się łudzić, że w społeczeństwie powojennem znajdą się dobrodzieje, bo tak ich wypada nazwać — kapitaliści, któ-rzyby chcieli budować małe mieszkanie, bo już przed wojną we wszystkich państwach na zachodzie pojawiła się tendencja usuwania się kapitału dla budowania małych mieszkań, z powodu ryzyka niepłatności małego lokatora. Już przed wojną niektóre Państwa stwarzały specjalną ustawę i dostarczały funduszów na ulgowych warunkach, dla budownictwa małych mieszkań, i dziś Państwo część tych funduszów dostarczyć musi.

musi

za mie-

są

za

2.    Drugim zatem czynnikiem, któremu zależeć musi prócz interesowanych na rozwiązaniu kwestji mieszkaniowej, dla utrzymania spokoju, dla ochronienia swego obywatela przed degeneracją wskutek niehygienicznego mieszkania — jest Państwo. Skarb Państwa zatem pokryć różnicy kosztów budowy i oprocentowania kapitału tak, aby lokator przyszły mógł ze swoich poborów, czy nim jest pracownik umysłowy, czy fizyczny, pokryć czynsz bez uszczerbku dla swojej egzystencji. Wiadomo, że przed wojną robotnik na opłatę mieszkania wydawał 4—8°/₀ swego zarobku i tak wykazała ankieta mieszkaniowa. Urzędnicy i ogółem pracownicy umysłowi wydawali 15 do 2O°/₀ swoich poborów. Urzędnik zatem przed wojną pobierający 300 Kor. miesięcznie, płacąc szkanie 2 pokoj. z kuchnią 60 Kor., czyli 20% swej pensji, mógł się utrzymać. Dziś takie mieszkanie w nowym budynku kosztować będzie około 200 zł., a więc urzędnik musiałby zapłacić 66% swej pensji, czyli egzystencja jego byłaby niemożliwą. Podobnie i robotnik. Nierzadkie wypadki, że sublokatorzy, czy współlokatorzy jdacą kąt a więc za łóżko 20—30 zł. miesięcznie. Czynsz zatem w nowych domach, jeżeli ma być dostępny nie może być obliczań y w stosunku do kosztów budowy i oprocentowania kapitału, ale w stosunku do zdolności płatniczej swego lokatora, a przytem nie możemy zapominać, że roczny przyrost ludności w Polsce wynosi około pół miljona głów rocznie, a zatem zwlekanie z podjęciem na wielką skalę akcji budowlanej w najkrótszym czasie, jest rzeczą bardzo pilną, gdyż opóźnienie może zagrażać spokojowi w Państwie. Pozatem wielka akcja budowlana powoła do życia cały przemysł budo-wlany, będący dziś w zastoju, gdyż nie trzeba zapominać, że jeden murarz na szychcie pociąga za sobą około 15 dalszych robotników i sto kilkadziesiąt tysięcy bezrobotnych znaleść może godziwy zarobek i pracę.

3.    Trzecim czynnikiem interesowanym w budowie mieszkań jest obecny lokator chroniony ustawą o ochronie lokatorów. Nie może on ponosić całych kosztów budowy nowych domów, lecz bezwarunkowo winien się przyczynić w jednej trzeciej do kosztów tej budowy. Nie może on być uprzywilejowanym obywatelem, dlatego, że udało mu się znaleść dach nad głową, że jest chroniony ustawą, ale zato dobrodziejstwo i spokój musi przyniać się do rozwiązania problemu mieszkaniowego ale w ramach swoich zdolności płatniczych.

Program finansowo - budowlany.

Komisja ankietowa przy Komitecie ekonomicznym Rady Ministrów stwierdziła, że w Polsce brak obecnie około 250.000 mieszkań. Daleki jestem od stawiania programu jak go postawił Kongres londyński z 1920 r., uważając go za ideał, dla Polski obecnie niedościgniony, a mianowicie 4-ro izbowego mieszkania, z których jedna izba traktowana jest jako kuchnia mieszkalna, jedna jako sypialnia rodziców, a dwie jako sypialnie dzieci, rozdzielonych według płci, gdyż z poprzednich cyfr wykazałem, że 15°/₀ ludności miejskiej w miastach mieszka w jednej izbie, cisnąc się po 5 do 10 głów. Przytem zaznaczyć muszę, że i te mieszkania 4-izbowe angielskie nie przekraczają czasem 40—45 m² powierzchni, aczkolwiek niemieckie budowle o 3-ech izbach wahają się od 40—80 m², zaś w oszczędności tej poszedł Wiedeń najdalej, gdzie mieszkanie 2 izbowe wynosi 38 m², a wys. 2 m 75 cm.

Przyjąwszy program powyższy 250.000 mieszkań rozkładem ich koszt i ugrupowania w następujący sposób:

600,000.000 zł. 880,000.000 „ 900,000.000 „ 420,000.000 „ 200,000.000 „

1.    100.000 jednoizbow. à 6.000 zł.

3,000.000.000 zł.

Ogółem — koszt

Dla wykonania zatem programu w ciągu 10-ciu lat, potrzeba rocznie 300,000.000 zł., który to kredyt proponowałbym uzyskać w następujący sposób:

1. Odbudowa oszczędności. Odbudowanie zmysłu oszczędności w dzisiejszych czasach możliwem jest tylko w tej formie, że klijent będzie miał 100°/₀ pewności, że składki jego ani nie przepadną, ani się nie zdewaluują. Musimy sobie zdać sprawę z tego, że przedwojenny kapitał w bankach oszczędnościowych, nie był składany, ani przez wielkich przemysłowców, ani właścicieli ziemskich, lecz były to groszowe oszczędności szerokich mas pracowników umysłowych i fizycznych, którzy składając swe oszczędności, bezwiednie tworzyli kapitały budowlane, za które budowano przy własnym kapitale wynoszącym

10—2O°/₀ — resztę z pożyczek budowlanych i hipotecznych. Należy zatem stworzyć gwarancję dla nowych oszczędności budowlanych w tej formie, że włożony pieniądz pójdzie na budowę ale własnego mieszkania. Należy zatem wypuścić akcje mieszkaniowe, czyli stworzyć wielką kooperatywę mieszkaniową dla 250.000 mieszkań. Akcje te musiałyby być spłacalne tak jak program przewiduje w ciągu 10-ciu lat, a mianowicie :

a)    50.000 izb -

rocznie 6,000.000 12,000.000 28,800.000 30,000.000 18,000.000 „ 1800 ..    9,000.000

akcja à 120 zł.

za 10 lat 1.200 zł. 2.400 „ 3.600 „ 6.000 „ 12.000 „ 18.000 „

razem 250.000 mieszkań

rocznie 103,800.000 = 103-8 milj. zł.

Roczne wkładki zatem pokryją *₃ zapotrzebowanego kredytu 3*8 mil. złotych, jako nadwyżka. Akcje te byłyby wylosowywane w stosunku procentowym do udziałów tak, że rocznie przychodziłoby do budowy 25.000 mieszkań w środowiskach, gdzie głód mieszkaniowy występuje w całej pełni (Komisja ankietowa stwierdziła, że w samej Warszawie brak około 60.000 mieszkań). Program ten ujęty w tej formie daje możliwość rozbudzenia, zmysłu oszczędnościowego i do pewnego stopnia przymusu oszczędzania, iż ten, który nie będzie oszczędzał nie ma widoków zapewnienia sobie ani rodzinie dachu nad głową. W razie wylosowania akcji, właściciel akcji staje się właścicielem mieszkania, na którym ciążyć będzie dług hipoteczny, o którym mowa poniżej.

Aby mieszkania te można było przez ich lokatorów względnie właścicieli nowych amortyzować, przyjmuję wraz z projektem rządowym oprocentowanie i amortyzację na lat 50 w stosunku 4% rocznie, licząc się jednak, że w okresie dziesięciolecia ceny materjałów i robocizny mogą wzróść, przyjmuję koszt budowy:

z amort.

roczną

miesięcznie jako opłata czynszu z amortyzacja

a)    stancji małej . . 6.500 zł. à 4°/₀

b)    izba większa . . 8.000 „ „ „

c)    pokój z kuchnią 14.000 „ „ „

d)    2 pok. v

e)    3 ,, n 0 i » »

260 zł. 320 „ 560 „ 840 „

i-l CM

21-66 zł. 26-66 „ 46 66 „ 70—

„ 100.00 ”

n 166-66 „

Wylosowany akcjonarjnsz otrzymując mieszkanie na własność dopłaca, o ile miał naprzykład akcje na małą stancję i płacił rocznie na akcje 120 zł. a teraz ma płacić 260 za mieszkanie wraz z amortyzacją, dopłaca 140 zł. rocznie, czyli razem płaci 21‘66 zł. miesięcznie, jest właścicielem mieszkania i amortyzuje go w ciągu 50-ciu lat, przyczem mogłaby być zastrzeżona możliwość wcześniejszego spłacenia długu.

Jak wyżej wspomniałem przyszli właściciele mieszkań, którzy będą hipotecznymi właścicielami, co wymagać będzie zmiany prawa hipotecznego, własną oszczędnością zdobędą trwały dach nad głową. Ich oszczędności w kwocie 108’8 milj. rocznie pokrywają zaledwie ¹/₃ kosztów i zapotrzebowania kredytów.

2.    Powyżej wspomniałem, że projekty ustaw wniesione chcą cały ciężar potrzebnych funduszów przerzucić na obecnych lokatorów. Według powyżej przedłożonej tabeli w miastach znajduje się: 1,342.156 mieszkań, co daje około 3,000.000 izb. Obciążenie w wysokości 4 zł. na izbę miesięcznie, daje fundusz 144,000.000 zł. rocznie, z czego V4 t. j. 36 mil. zł. przypadłoby właścicielom domów na prowadzenie remontów i utrzymanie domów, gdy wskutek kilkunastoletniego zaniedbania znacznie ucierpiało, zaś 108,000.000 zł. wpływałoby do funduszu budowlanego. W ten sposób nie groziłaby dewastacja istniejących domów i mieszkań — zaś lokatorzy nie byliby nadmiernie przeciążeni.

3.    Wreszcie trzeci czynnik zainteresowany w kwe-stji budowy mieszkań, jak wyżej wspomniałem — jest Państwo, a udział w okresie dziesięcioletnim wyniesie: około 1,000.000.000 czyli rocznie : 100,000.000. Kwotę tę trudno będzie uzyskać z normalnego budżetu i prawdopodobnie trzeba się będzie uciec do wypuszczenia obli-gacyj mieszkaniowych, przy możliwości lokowania w Instytucjach ubez. itd. (Należałoby również przyjąć zasadę, że wszystkie wadja i kaucje na wszelkie dostawy państwowe i samorządowe winny być w 50°/₀ składane w obligacjach mieszkaniowych) na oprocentowanie których będą służyć: nadwyżka z poz. : 1. ... 3,800.000 zł. rocznie oraz dopłata do akcji po pierwszym roku wylosowanych w kwocie: ...4,000.000 zł. na amortyzację — razem: 7-8 milj. W następnym roku o dalsze 4 miljony zwiększone spłaty amortyzacyjne, czyli 11*8 miljonów. W następnym — o dalsze 4 miljony, czyli 15-8 miljonów i t. d., które w dziesiątym roku wyniosą : 43,800.000 zł.

Ponieważ akcja w tej formie, obliczona na 10 lat, kończy program po 10 latach, wpłaty od akcjonarjuszy w 11-ym roku wyniosą : 100+ 43-8= 143,800.000 przez dalsze 40 lat, nadwyżka powstała przy amortyzacji obligacji oraz z pozycji 2-giej 108,000.000 od lokatorów, tytułem 4 złotowych opłat od izby. Razem: 251-8 milj. zł. dają podstawę do wszczęcia nowej akcji, nazwijmy ją serją B, na tych samych zasadach, z czego jednak 151-8 mil. mogłoby być przeznaczone na amortyzacje dawnych i oprocentowanie nowych obligacji. Na pokrycie interkalarji oraz możliwych strat, ewentualnych zwyżek służyć winien fundusz uzyskany z opodatkowania placów niezabudowanych oraz podatek, uzyskany, z przyrostu wartości przy sprzedaży placów. Gdyby w poz. 2 przyjąć od 3,000.000 izb dla właścicieli 1 zł. miesięcznie od izby, pozostałaby nadwyżka w kwocie: ...8,000.000 zł. z której możnaby udzielać gminom pożyczek i subwencyj na uzbrojenie ulic, wodociągów, kanalizacji, światła elektr. przy doprowadzeniu placów tych do stanu używalności, na których mają powstać mieszkania z funduszu tego budowane.

Zachodzi teraz pytanie, kto może korzystać z tych dogodnych i ulgowych kredytów. Ponieważ kredyt ograniczony jest na wielkość mieszkania, temsamem i powierzchnia maksymalna jest ograniczoną, a zatem wyklucza to możliwość, jak dotychczas miało miejsce przez niektóre kooperatywy warszawskie budowania luksusowych mieszkań dla jednostek z krzywdą i uszczerbkiem dla funduszu, a temsamem dla innych potrzebujących. Mam wrażenie, że może być więcej zgłaszających, jak program obejmuje i dlatego należałoby przy subskrypcji na akcje zapewnić stosowną ilość mieszkań funkcjonarjuszom państwowym i samorządowym, stałym robotnikom, instytucji użyteczności publicznej oraz tym pracownikom umysłowym i fizycznym, których zdolność finansowa do uiszczenia opłat jest bezsporna.

Powrotem do maksymy uświęconej „Oszczędności i pracy“ rozwiązać można „Problem mieszkaniowy“.

O organizacji budowy samej — pociągnięciu gmin do współpracy — o produkcji materjałów i standaryzacji pomówię drugim razem.

| KRAKÓW

WYDZIAŁY POLITECHNICZNE KRAKÓW

BIBLIOTEKA GŁÓWNA

. inw.

32194

Kdn., Czapskich 4 — 678. 1. XII. 52. 10.000

Biblioteka Politechniki Krakowskiej

100000297795

.

■

11-32194

Biblioteka Politechniki Krakowskiej

100000297795