•'*» ’ Шм   

—

штата

*ч

Biblioteka Politechniki Krakowskiej

100000297749

Wystawa jiMenszowa w Wlednin, 1898.

Wydział krajowy we Lwowie.

СПО

ii fiel, 1898.

Landesausschuss in Lemberg.

1er das

in Galizien.

Iiwów Î898.

Nakładem Wydziału krajowego,

/

■

*

Biblioteka Politechniki Krakowskiej

100000297749

w

ÖÜUO

oo

Wystawa juMlenszawa w Wiedniu, 1898.

Wydział krajowy we Lwowie.

w Galicyi.

-oOo-

,\l

, it

in Wien, 1898.

СПЭ

Landesausschuss in Lemberg.

f=o

co

имхмшм

—фи ——d>

aro

in Galizien.

Iiwów t898.

Czcionkami „Drukarni Poiskieju — Pasaż Hausmana.

Nakładem Wydziału krajowego,

г"

“T

к о

о O'

,*» ^ >1

i?» < */

Î4X06

Krai koronny Galicya, który pod względem o b-szaru stanowi 2б,₎₆°/₀ (78.496,,₄ km.²), a pod względem ludności 28,₀₇ "/о * państwa austryackiego, należy do czterech dorzeczy:

a) Wisły z obszarem 40 103 km.²;

b) Dniestru z obszarem 31.598 km²;

c) Dunaju (Prut i Czeremosz) z obszarem 4.853 km.²;

d) Dniepru (Styr i Ikwa) z obszarem 1.943 km.².

Największe wzniesienia terenu w Galicji okazuje dorzecze Wisły, mianowicie Rysy nad Morskiem okiem w Tatrach (2.508 m. nad morzem) — szczyty bowiem Garłuch (2.665 m) i Łomnica (2.633 m ) w tern dorzeczu położone są na teryrtoryum Węgier — zresztą wznosi się dział wód Wisły w Karpatach od 502 m. (Siodło Dukielskie) do 1.725 m. (Babia góra), dział wód Dniestru od 933 m. u źródeł (Rozłucz) do 1.792 (Bratkowska), dział wód Dunaju do 2.058 m. (Howerla u źródeł Prutu).

_ • •

*) Wedle obliczenia kraj. biura statystycznego przeprowadzonego na podstawie statystyki austr. ruchu ludności (z r. 1898) wynosiła ludność z końcem r. 1895 w Cyslitawii 24,977.439, w Galicji zaś 7,010.100 mieszkańców.

X>

Àkc. Hr.

Das Kronland Galizien, welches bezüglich der Fläche 2Ó,₁₆°/₀ (78.496,04 km.²) und bezüglich der Einwohnerzahl 28,₀₇7o¹) des österreichischen Staates beträgt, gehört vier Flussgebieten an, u. z. :

a)    der Weichsel mit einer Ausdehnung von 40.103 km.²;

b)    des Dniester mit einer Ausdehnung von 31.598 km ² ;

c)    der Donau (Pruth und Czeremosz) mit einer Ausdehnung von 4.853 km ²;

cl) des Dniepr (Styr und Ikwa) mit einer Ausdehnung von 1.943 km.².

Die bedeutendsten Terrainerhöhungen in Galizien weist das Flussgebiet der Weichsel auf, u. z. Rysy über dem Meerauge im Tatragebirge (2.508 m. ü. d. M.) — da die in diesem Flussgebiete gelegenen Bergspitzen des Garluch (2 665 m.) und der Łomnica (2.633 m.) bereits dem ungarischen Territorium angehören.

Die Wasserscheide der Wreichsel in den Karpathen erreicht 502 m. (Duklapass) bis 1.725 m. (Babia góra), die Wasserscheide des Dniester von 933 m. bei der Quelle (Rozłucz) bis 1.792 m. (Bratkowska), die Wasserscheide der Donau (bis 2.058 m. (Howerla bei der Pruthquelle).

Najniższe punkty terenu znajdują się na granicy kraju :

142 m. nad Wisłą, 183 m. nad Bugiem, 107 m. nad Dniestrem w Okopach, 193 m. nad Prutem a 195 m. nad Styrem.

Największy obszar Galicyi zajmuje teren wznoszący się od 300 do 600 m. nad morzem, w stosunku zaś do innych prowincyj państwa przedstawia Galicya największą powierzchnię nizin.

* Pod względem geologicznym całe Karpaty i ich podgórze zajmują trzeciorzędne piaskowce karpackie łatwo wietrzejące a nieprzepuszczalne z powodu przegródek łupkowych, z pod których wyłaniają się starsze warstwy formacyi kredowej, a w Pieninach formacya jurajska. U podnóża pagórków karpackich koło Wieliczki i Bochni, dalej między Przemyślem i Stryjem, tudzież w dorzeczu Łomnicy i obu Bystrzyc występują mioceni-czne iły solonośne.

Tatry oddzielone od Karpat doliną Dunajca, stanowią odrębny utwór gór pod względem geologicznym ; rdzeń ich bowiem i najwyższe szczyty tworzą skały pierwotne (granit i gnajs); w stoku zaś północnym znachodzą się prawie wszystkie formacye osadowe ziemi.

Reszta kraju przedstawia pod względem geologicznym trzy odrębne części :

1) obfitujące w płody górnicze (węgiel, galman i żelazo), Wielkie Księstwo Krakowskie, gdzie oprócz skał wulkanicznych (porfiru) znajdują się paleozoiczne formacye, jak dewońska i węglowa, dalej tryasowa, jurajska i kredowa, na łagodnych zaś stokach Wisły i jej dopływów dyluwialne żwiry pokryte w dolinach namuliskami ;

2) Powiśle pokryte dyluwialnymi piaskami i żwirami, które spoczywają na trzeciorzędnych piaskach i nie prze-

Die tiefsten Terrainpunkte befinden sich an der Landesgrenze :

142 m. an der Weichsel, 183 m. am Bug, 107 m. am Dniester bei Okopy, 193 m. am Pruth und 195 m. am Styr.

Die grösste Fläche in Galizien umfasst das, von 300 bis 600 m. ü. d. M. sich erhebende Terrain, im Verhältnisse aber zu den anderen Provinzen des Staates besitzt

Galizien die grösste Niederungsfläche.

In geologischer Beziehung gehören die Karpathen und ihr Vorgebirge dem tertiären, leicht verwitternden und undurchlässigen, weil zwischengeschichteten Schiefer enthaltenden Sandstein an. unter welchem die älteren Schichten der Kreideformation nur in den Pie-

ninen die Juraformation hervortreten.

Karpathenhügel bei Wieliczka und Bochnia, ferner zwischen Przemyśl und Stryj, ebenso im Flussgebiete

Am Vorfusse der

der Łomnica und der beiden Bystrica treten salzführende miocänische Thonschichten hervor.

In geologischer Hinsicht stellen die durch das Du-najecthal von den Karpathen getrennten Tatra eine besondere Bildung dar, da ihr Kern und ihre höchsten Spitzen dem Urgebirge (Granit und Gneis) angehören, im Nordabhange hingegen fast alle sedimentären Formationen vertreten sind.

Der Rest des Landes theilt sich geologisch in drei abgesonderte Gebiete, u. z. :

1)    Das Grossherzogthum Krakau, welches reich an Producten des Bergbaues ist (Kohle, Galmei und Eisenerz), und wo ausser vulkanischen Preisen (Porphyr) paläozoische, namentlich devonische- und Kohlenformationen, ferner Trias , Jura- und Kreideformationen Vorkommen,

an

den sanften Hängen der Weichsel und ihrer Zuflüsse aber diluvialer, in den Thälern mit Anschwemmungen bedeckter Schotter auftritt.

2)    Die Weichselniederung mit diluvialem Sand und Kies, welche auf tertiärem Sand und undurchlässigem puszczalnych iłach, a w dolinie Wisły i jej dopływów karpackich pokryte są urodzajnym namułem rzecznym ;

3) północno-wschodnią część (na wschód od działu wód między Sanem a Bugiem a na północ od Dniestru i kolei czerniowieckiej), formacye podolskie, gdzie na wyższej części formacyi kredowej spoczywają albo piaskowce podolskie (wapień litawski) a na nich bardzo urodzajna glina mamutowa, w głębokich zaś jarach Dniestru i jego dopływów odsłania się sylur i dewon (Podole), albo też bezpośrednio kreda gliną mamutową, lub piaskami dyluwialnymi (dolina Bugu i Styru) jest pokryta.

Karpaty i Tatry, tudzież dyluwialne piaski i żwiry pokryte są lasami, które zajmują 25,79°/,, powierzchni kraju, (podczas gdy w całem państwie lasy zajmują 32,5ó°/₀ powierzchni).

Z reszty powierzchni przypada na grunta zajęte pod inne kultury (role, łąki, ogrody, pastwiska) 70,₁₉°/0 (5,510.347 ha.), podczas gdy te kultury w całem państwie przedstawiają 5ó,ee°/₀ powierzchni (16,999.338 ha.).

Odpowiednio do stosunków wysokościowych terenu, o raz ekspozycyi stoków górskich na wiatry południowo-zachodnie zmienne są też opady atmosferyczne w Galicyi. Gdy bowiem przeciętny opad roczny (z lat i860 do 1893) wynosi 700 do 800 mm, to ekstremy dochodzą od 500 do 1.200 mm. Największe obserwmwane opady dzienne były w Tatrach i Karpatach zachodnich w dorzeczu Wisły w r. 1884: w Dukli 89 ₃ mm. i w Zakopanem 86,a mm. 19. czerwca, w Karpatach zaś ws< hod-nich w dorzeczu Dniestru w r. 1882 na stacyi ombrome-trycznej Stryj 85,₉ mm. 20. sierpnia.

Od różnic w wysokości terenu jest też zależnym spad wód płynących, który na dzikich potokach tatrzańskich wynosi T.345 m. na 1 km. (potok Roztoka od dzia-

Letten aufliegen und welche in den Thälern der Weichsel und ihrer karpatischen Zuflüsse mit fruchtbarem Flusschlamm überdeckt sind.

3) Das nordöstliche Gebiet (östlich der Wasserscheide zwischen San und Bug und nördlich des Dniester und der Czernowitzer Bahn) mit der podolischen Formation, in welcher auf der oberen Kreide entweder der podolische Sandstein (Leitha-Kalk) und auf ihm der Löss aufliegt, in den Schluchten des Dniester und seiner Zuflüsse (in Podolien) aber Silur und Devon unter der Kreide hervortritt, oder die Kreideformation unmittelbar mit angeschwemmtem Lehm oder diluvialem Sand (Thäler des Bug und Styr) bedeckt ist.

Die Karpathen und die Tatra, ebenso der diluviale Sand und Kies sind mit Wäldern bewachsen, welche ²5>79e/o der Landesfläche einnehmen (während im Ge-sammtstaate die AVälder 32,56°/₀ der Fläche einnehmen).

Von der übrigen Area entfällt auf andere Cultur-gründe (Acker, Wiesen, Garten, Weiden) 70,, ₉°/₀. (5,5 î°.347 ha), -während diese Kulturen im Staate 56,₆₆°/0 der Fläche einnehmen (16,999.338 ha).

Entsprechend den Höhenverhältnissen des Terrains, wie der Exposition der Berghänge gegen südwestliche: Winde sind die atmosphärischen Niederschläge in Galizien verschieden. Während der durchschnittliche Jahres-Niederschlag (vom Jahre 1866 bis z. f. 1893)    700 bis

800 mm. beträgt, so bewegen sich die Fxtreme zwischen 500 und 1.200 mm.

in den Ost-

Die grössten beobachteten täglichen Niederschläge waren am 19. Juni 1884 in den Tatra und in den West-Karpathen im Flüssgebiete der Weichsel u. z. : in Dukla 89,3 mm. und in Zakopane 86,₉ mm.,

Karpathen im Flussgebiete des Dniester aber am 20. August 1882 auf der ombrometrischen Station in Stryj 85,₉ mm.

Von dem Unterschiede in den Terrainerhebungen hängt auf das Gefälle der fliessenden Gewässer ab. Dasselbe beträgt an den Wildbächen der Tatra: 1.345 m. auf łu wód do Zadniego stawu w dorzeczu Białki), g2i°/₀o na potoku Rybim, 533°/n0 na Młyńskim potoku (dolina Strążyska w dorzeczu Białego Dunajca), 439°/₀₀ u źródeł potoku kościeliskiego (w dorzeczu Czarnego Dunajca) i zcho-dzi na 0,1 do о,135°/₀₀ na rzekach nizinnych (Styr, Bug i Dniestr między Rozwadowem a ujściem TyśmienicyJ.

Ten gwałtowny spad dzikich potoków, tudzież górskich dopływów Wisły i Dniestru przerzynających łatwo wietrzejące piaskowce karpackie powoduje nadzwyczajne wezbrania wód wielkich, których ilość z 1 km.2 na sekundę wynosi od 563 litrów (w dorzeczu Dniestru) do 1.100 litrów (w dorzeczu Wisły), podczas gdy taka sama ilość małej wody wynosi zaledwie od 1,3 do 17,5 litrów w dorzeczu Wisły, a 1,4 do 16,6 litrów w dorzeczu Dniestru.

Ponieważ zaś recypienty tych wód i dolny bieg głównych dopływów mają spad za mały, wydarzają się w Galicyi co kilka lat w miesiącach letnich (czerwcu, lipcu i sierpniu) groźne powodzie, które zasypują najurodzajniejsze grunta uprawne rumowiskiem i niszczą plony na najrozleglejszych w państwie nizinach.

Jednorazowa n. p. powódź, jaka się wydarzyła w czerwcu 1884 P° trzydniowych ulewnych deszczach, wyrządziła wedle dokładnych dat zebranych przez c. k. Starostwa i Reprezentacye powiatowe na obszarze 39 mil kwadratowych w 52 powiatach i mieście Krakowie szkody na 13,734.000 zł. w. a., suma zaś szkód mniejszej co do rozmiarów powodzi w 35 powiatach w~ r. 1893 dosięgła dziesięciu milionów zł. w. a.

-einem Kilom. (Bach Roztoka von der Wasserscheide bis zum Teiche Zadny im Flussgebiete der Białka), 921°/ an dem Rybibach, 533°J₀₀ an dem Młyńskibach (Strą-żyskathal im P'lussgebiete das weissen Dunajec), 439%,, an den Quellen des Baches Kościelisko (im Flussgebiete ties schwarzen Dunajec) und geht an den Niederungs-lLüssen (Styr, Bug und Dniester zwischen Rozwadow und der Einmündung der Tyśmienica) auf 0,1 bis 0,135%,, herab.

on

Dieses bedeutende Gefälle der Wildbäche, ferner der im Gebirge entspringenden Zuflüsse der Weichsel und des Dniester, welche den leicht verwitternden Karpathen-Sandstein durchschneiden, bedingt die ausserge-wöhnlichen Anschwellungen derHoch wässer, deren Menge von 563 Liter (im Flussgebiete das Dniester) bis 1.100 Liter (im Flussgebiete der Weichsel) pro i km² und Secunde erreicht, während dieselbe Menge beim niedrigen Stande der Gewässer im Flussgebiete der Weichsel kaum 1,3 bis 17,5 Liter und im Flussgebiete das Dniester 1,4 bis 16,6 Liter beträgt.

Da aber die Recipienten dieser Wässer und der Unterlauf ihrer Zuflüsse ein zu geringes Gefälle besitzen, so ereignen sich in Galizien in gewissen mehrjährigen Perioden in den Sommermonaten (Juni, Juli, August) furchtbare-Ueberschwemmungen, welche die fruchtbarsten Cultur-Gründe überschottern und die Feldfrüchte auf ■den, im Staate ausgedehntesten Niederungen vernichten.

Die einmalige Ueberschwemmung zB., welche nach ■dreitägigem ungemein starkem Regen im Juni 1884 eintrat, verursachte auf Grund genauer, durch die kk. Bezirkshauptmannschaften und die Bezirks-Vertretungen gesammelter Daten, auf einer Fläche von 39 Quadrat-Meilen in 52 Bezirken und in der Stadt Krakau einen .Schaden von 13,734.000 fl. öW.

Die Flöhe der durch die verhältnissmässig kleinere Ueberschwemmung i. J. 1893 angerichteten Schäden •erreichte in 35 Bezirken 10 Milionen fl. öw.

Tak wielkie i częste klęski powodziowe są tern cięższe dla kraju, jak Galicya, gdzie przemysł wobec wielkiego na tem polu postępu w prowincyach zachodnich państwa wcale rozwinąć się nie może, a skutkiem tego rolnictwo stanowić musi jedyną podstawę bytu ludności.

Mimo wydanego d. 30. października 1830 Najwyższego postanowienia, które poleca przeprowadzać wyłącznie kosztem państwa budowle wodne, mające na celu uspławnienie rzek, lub ochronę brzegów rzek granicznych jako terytoryum państwa od strony zagranicy i Węgier, nie podjęło państwo w Galicyi, gdzie graniczna Wisła wyrządza największe spustoszenia, w czasach przedkon-stytucyjnych żadnej systematycznej pracy. Jeżeli zaś Galicya wykazać może obecnie na polu gospodarstwa wodnego pewne dodatnie rezultaty, to zawdzięczać ma wszystko Wspaniałomyślnemu Monarsze Cesarzowi Franciszkowi Józefowi I., za którego panowania wydane zostały Najwyższe postanowienia z d. 11. listopada 1861 w sprawie objęcia pod wyłączną pieczę państwa pewnych przestrzeni galicyjskich rzek spławnych, tudzież ustawa z d. 30. czerwca 1884, Dz. u. p. Nr. 116, zapewniająca subwencyonowanie regulacyi wód i publicznych meliora-cyj z utworzonego dla tych celów osobnego państwowego funduszu melioracyjnego.

I. Podział robót wodnych.

Ze względu na cel, tudzież sposób subwencyonowa-nia i wykonania robót dzielą się roboty regulacyjne i melioracyjne w Galicyi na trzy kategorye :

1) Do pierwszej kategoryi należą rzeki spławne i graniczne, które w myśl Najwyższego postanowienia z r. 1861

So bedeutende und häufige Hochwasserkatastrophen sind desto schwerer für ein Land wie Galizien, wo die Industrie bei der hohen Entwickelung derselben in den westlichen Provinzen des Staates sich nicht entwickeln kann ; wesshalb der Ackerbau die einzige Grundlage der Existenz der Bevölkerung bilden muss.

Trotz der am 30. October 1830 erlassenen Allerhöchsten Entschliessung, welche die Durchführung von Wasserbauten zur Flössbar- oder Schiffbarmachung der Flüsse oder zum Uferschutz der Grenzflüsse gegen das Ausland oder Ungarn als Staatsterritorium ausschliesslich auf Staatskosten anordnet, hat der Staat in Galizien, wo die Weichsel im Grenzrayon die grössten Verwüstungen anrichtet, in der vorconstitutionellen Aera keine sy stematische Arbeit ausgeführt.

Wenn aber Galizien auf dem Gebiete der Wasser bauten gegenwärtig nennenswerthe Erfolge aufweisen kann, so verdankt es dieselben der Grossmuth des Kaisers Franz Joseph L, während dessen Regierung die Allerhöchste Entschliessung vom 11. November 1861 bezüglich der Übernahme gewisser Strecken der galizi-schen floss- und schiffbaren Flüsse unter ausschliessliche Obsorge des Staates, sowie das Gesetz vom 30. Juni 1884 R. G. Bl. Nr. 116 erlassen wurde, welches die Subven-tionirung der Regulirung der Gewässer und öffentlichen Meliorationen aus dem für diesen Zweck geschaffenen besonderen Staatsmeliorationsfonde zusichert.

I. Die Entheilung der Wasserbauten.

Mit Rücksicht auf den Zweck, sowie die Art der Subventionirung und Ausführung der Arbeiten theilen sich die Regulirungs- und Meliorationsarbeiten in Galizien in 3 Categorien ein :

1) Zur ersten Categorie gehören jene floss- oder schiffbaren- und Grenzflüsse, welche im Sinne der Allerhöchsten Entschliessung vom J. 1861 und späterer i późniejszych rozporządzeń zostają pod wyłączną pieczą państwa, mianowicie :

a)    graniczna Przemsza;

b)    Wisła od ujścia Przemszy do granicy państwa pod Zawichostem ;

c)    Dunajec od Zgłobic do ujścia;

d)    Wisłoka do Mielca do ujścia;

ej San od Jarosławia do ujścia;

ft D n i e s t r od Zurawna do granicy państwa w Okopach.

Regulacyę tych rzek prowadzi c. k. Namiestnictwo kosztem dotacyi budowli wodnych (etat Ministerstwa spraw wewnętrznych).

Nie objęte zostały dotychczas pod pieczę państwa następujące rzeki stanowiące granicę państwa od strony Prus, Rossyi i Węgier:

a) Wisła od ujścia Białki do ujścia Przemszy;

b)    Białka tatrzańska (dopływ Dunajca);

c)    Dunajec od ujścia Białki tatrzańskiej do Szczawnicy ;

d)    Poprad od Leluchowa do Piwniczny ;

e)    Bug od Ulwówka do Lito wierzą ;

f)    Z b r u c z (Podhorce).

2) Do drugiej kategoryi robót wodnych należą takie przedsiębiorstwa publiczne, które z powodu szczeg-ólnej doniosłości i kosztowności wymagają pomocy państwa w wyższym stopniu, aniżeli takową normuje państwowa ustawa melioracyjna (z dnia 30. czerwca 1884 Dz. u. p. Nr. ii6), lub też zanadto wyczerpałyby państwowy fundusz melioracyjny.

Tu należą główne karpackie dopływy Wisły i Dniestru, tudzież Prut i Czeremosz (podobnie jak Drawa w Ka-ryntyi, Adyga i regulacya wód w Tyrolu itp.).

Verordnungen unter ausschliesslicher Obhut des Staatesverbleiben, u. z. :

a)    Przemsza;

b)    Weichsel von der Einmündung der Przemsza bis zur Reichsgrenze bei Zawichost;

c)    Dunajec von Zgłobice bis zur Mündung;

d)    Wisłoka von Mielec bis zur Mündung ;

e)    San von Jaroslau bis zur Mündung, und

f)    Dniester von Źurawno bis zur Reichsgrenze bei Okopy.

Die Regulirung der genannten Flüsse führt die k. k. Statthalterei auf Kosten der Dotation für Wasserbauten (Etat des Ministeriums des Inneren) aus.

Folgende, eine Staatsgrenze von Seite Preussens, Russlands und Ungarns bildende Flüsse wurden bis nun unter die Obhut des Staates nicht aufgenommen :

a)    die Weichsel von der Einmündung der Białka bis zur Einmündung der Przemsza ;

b)    die Tatra-Bia łka (Zufluss des Dunajec);

c)    der Dunajec von der Einmündung der Tatra-Białka bis Szczawnica ;

d)    der Poprad von Leluchöw bis Piwniczna;

e)    der Bug von Ulwówek bis Litowierz ;

/) der Zbrucz (Podhorce).

2) Zur zweiten Categorie der Wasserbauten gehören solche öffentliche Unternehmungen, welche besonderer Tragweite und Kostspieligkeit wegen, einer Staatshilfe im höheren Masse, als solche das Staatsmeliorationsgesetz (vom 30. Juni 1884 R. G. Bl. Nr. 116) nor-mirt, bedürfen oder welche den staatlichen Meliorationsfond zu sehr erschöpfen würden.

Elieher gehören die in den Karpathen entspringenden Hauptzuflüsse der Weichsel und des Dniester, ferner des Pruth und des Czeremosz (ähnlich wie die Drau-Regulirung in Kärnthen, die Etsch - Regulirung und die Regulirung der Gewässer in Tirol u. s. w.).

Rzeki te górskie zrządzają ogromne spustoszenia w kraju; wskutek tego też c. k. Rząd przedłożył po powodzi w r. 1884 Radzie państwa projekt ustawy (alegat 1.025 stenogr. protokółów Izby posłów Rady państwa — IX. sesya), wedle którego regulacya tych rzek miała być wykonaną w ciągu lat piętnastu przy udziale państwa 6o°/„, kraju zaś 4O°/₀ w kosztach.

Jakkolwiek dla innych prowincyj państwo bezpośrednio po klęskach powodziowych przychodziło z wydatną pomocą, a dla Tyrolu np. po powodzi z r. 1882 przyznano ustawą z d. 13. marca 1883, Dz. u. p. Nr. 31 na regulacyą wód zasiłek 73% w sumie 6,800.000 zł. w. a. płatny w sześciu latach, to jednak Galicya mimo upływu 14 lat od powodzi z r. 1884 i mimo kilkakrotnych późniejszych wylewów, nie uzyskała dotychczas pomocy państwa na regulacyą rzek karpackich, gdyż wmiesiony w r. 1885 rządowy projekt ustawy nie został przez Radę państwa uchwalony.

Przy wieloletnich staraniach powiodło się Wydziałowi krajowemu zaledwie zapewmić w drodze ustawy krajowej (z d. i. maja 1893. Dz. u. kraj Nr. 33) regulacyą przestrzeni Dniestru między Rozwadowem a Żurawnem, od której zależy przeprowadzenie regulacyi górnego Dniestru w celu ochronienia największych w państwie bagien naddniestrzańskich. Regulacya ta ma być wykonaną w latach piętnastu przez Administracyą państwa kosztem 1,600.000 zł. w. a., z czego państwowa dotaeya budowli wodnych i fundusz krajowy pokryw*ają po 4O°/₀, państwowy zaś fundusz melioracyjny 2O°/₀.

Die erwähnten Gebirg-sflüsse verursachen im Lande ungeheuere Verwüstungen. In Folge dessen hat auch die

k.    k. Regierung nach der Überschwemmung vom Jahre 1884 dem Reichsrathe einen Gesetzentwurf (Beilage

l. 025 der stenogr. Protocolle des Abgeordneten-IIauses IX. Session) vorgelegt, nach welchem die Regulirung dieser Flüsse bei 60°/₀ Kosten - Antheile durch den Staat und 4ol,/₀ Antheil durch das Land innerhalb 15 Jahren bewirkt werden sollte.

Während aber unmittelbar nach erfolgten Überschwemmungsschäden der Staat anderen betroffenen Provinzen ausgiebige Hilfe entgegenbrachte, so z. B. für Tirol nach der Überschwemmuug im J. 1882 in Folge des Gesetzes vom 13. März 1883, R. G. Bl. Nr. 31 eine in 6 Jahresraten zu zahlende 73% Unterstützung in der Höhe von 6,800.000 fl. ö. W. behufs Regulirung der Gewässer zuerkannte, erreichte Galizien, trotzdem seit der Überschwemmung im J. 1884 vierzehn Jahre verflossen sind und durch mehrmalige spätere Überschwemmungen heimgesucht wurde, bis nun keine Staatshilfe zur Regulirung der Karpathenflüsse, da der im J. 1885 vorgelegte Regierungs - Gesetzentwurf vom Reichsrathe nicht zum Besshlusse erhoben wurde.

Nach mehrjährigen Bemühungen gelang es kaum dem Landesausschusse im Wege des Landes-Gesetzes (v. i. Mai 1893 L. G. Bl. Nr. 33) die Regulirung der Dniester-strecke zwischen Rozwadow und Źurawno zu sichern, von deren Realisirung die weitere Regulirung des oberen Dniester behufs Entwässerung der grössten im Staate vorhandenen Sümpfe abhängt.

Diese Regulirung soll von der S'aats-Verwaltung mit einem Kostenaufwande von 1,600.000 fl. ö. W. innerhalb 15 Jahre ausgeführt werden. Zu den Gesammtkosten trägt die staatliche Dotation für Wasserbauten und der Landesfond je 4O°/₀, der staatliche Meliorationsfond aber 2o°/₀ bei.

Ażeby ułatwić c. k. Rządowi przeprowadzenie systematycznej regulacyi rzek karpackich, uchwalił Sejm galicyjski d. 13. lutego 1894 program regulacyi rzek karpackich, wedle którego obok najważniejszej dla kraju regulacyi górnego Dniestru powyżej Rozwadowa miałyby być podjęte roboty równocześnie na jednej rzece zachodniej i wschodniej wT następującym porządku :

a) na Sole i Łomnicy z Czeczwą od r. 1895;

b) na Rabie i Świcy ze Sukielem od r. 1896;

c) na Wisłoce od Mielca w górę wraz z Ropą i Ja-siółką, oraz Bystrzycy nadwTórniańskiej od r. 1897 ;

d)    na Skawie i Stryju od r. 1898;

e)    na Wisłoku i Bystrzycy sołotwdńskiej od r. 1899;

f) na Sanie od Przemyśla w górę i Prucie od roku

1900 ;

g) na Dunajcu z Popradem i Czeremoszu od r. 1901.

Program powyższy dalekim jest jednak od urzeczywistnienia, gdyż dotychczas opracowano projekty techniczne tylko dla 3 z wymienionych rzek, mianowicie regulacyi Soły i Łomnicy (generalny projekt c. k. Namiestnictwa zrewidowany został w r. 1895 przez nadinżyniera Ministerstwa spraw wewnętrznych Artura Herbsta), tudzież regulacyi górnego Dniestru z dopływami (projekt szczegółowy C'pracowrany w r. 1896 przez krajowe biuro melioracyjne).

Wedle uchwalonych przez Sejm galicyjski w styczniu 1897 projektów ustaw⁷ mają być te trzy regulacye wykonane w drodze przedsiębiorstw⁷ krajowych przy 40°/₀

Um der к. к. Regierung die Durchführung einer systematischen Regulirung der Karpathenflüsse zu erleichtern, beschloss der galizische Landtag* am 13. Februar, 1894 die Annahme eines Programmes der Regulirung der Karpathenflüsse, nach welchem nebst der für das Land am wichtigsten erscheinenden Regulirung des oberen Dniester oberhalb Rozwadow, die Arbeiten gleichzeitig an je einem west- und ostgalizischen Flusse in nachfolgender Ordnung vorgenommen werden sollen :

a)    an den Flüssen Sola und Łomnica mit der Cze-czwa ab J. 1895;

b)    an der Raba und Świca sammt der Sukiel ab J. 1896;

c)    an der Wisłoka von Mielec aufwärts sammt der Ropa und der Jasiolka, ferner der Bystrzyca nadwor-niańska ab J. 1897;

d)    an der Skawa und am Stryj ab J. 1898;

e am Wisłok und der Bystrzyca sołotwińska ab

J. 1899;

f)    am San von Przemyśl aufwärts und am Pruth ab J. 1900 ;

g)    am Dunajec mit dem Poprad und am Czeremosz ab. J. 1901.

Es ist jedoch ein weiter Zeitraum bis zur Verwirklichung des obigen Programmes, da bis nun zu erst für 3 der genannten Flüsse die technischen Projecte ausgearbeitet wurden, u. z. für die Regulirung der Sola und der Łomnica (das General-Project der k. k. Statthalterei wurde im Jahre 1895 seitens des Oberingenieurs Arthur Herbst des Ministeriums des Inneren revidirt); ferner für die Regulirung des oberen Dniester mit seinen Zuflüssen (das Detailproject wurde im J. 1896 durch das Landes-Meliorationsbureau verfasst).

Nachden vom galizischen Landtage im Jänner 1897 zum Beschlüsse erhobenen Gesetzentwürfen haben diese drei Regulirungen im Wege der Landesunternehmung bei einem je 4o°/₀ Antheil an den Kosten seitens des

IO udziale w kosztach kraju i państwowej dotacyi budowli wodnych, a 2o°/₀ udziale państwowego funduszu meliora-cyjnego, mianowicie :

i) regulacya Soły od Milówki do ujścia do Wisły kosztem 1,790.000 zł w. a. w ciągu lat 18;

2) reg'ulacya Łomnicy z dopływami Czeczwą i Dubą kosztem 2,388 500 zł. w. a. w ciągu lat 24;

3) regulacya g*órnego Dniestru od Kornalowic do Rozwadowa z dopływami Strwiążem, Tyśmienicą i Were-szycą kosztem 4,600.000 zł. w. a. w ciągu lat 20.

Regulacya Soły i Łomnicy, która oprócz ochrony brzegów od zrywania ma na celu zmniejszenie wylewów i ułatwienie spławu, ma być wykonaną przez Administra-cyą państwa, regulacyą zaś górnego Dniestru z dopływami, przy której oprócz celu ochrony od zalewu i podrywania brzegów, tudzież uspławnienia, chodzi o odwo-. dnienie 51.525 morgów gruntów (z tego 11.870 morgów bagien mających się kolmatować), zarządzać ma Wydział krajowy.

Zasiłki państwowe na regulacyę Soły i Łomnicy wstawione zostały do preliminarza państwowego na rok 1898, co się tyczy zaś subwencyonowania regulacyi górnego Dniestru nie zapadła dotychczas decyzya c. k. Rządu, jakkolwiek reambulacya projektu przeprowadzoną została w r. 1896 przez delegata technicznego c. k. Ministerstwa spraw wewnętrznych.

Na wymienionych rzekach karpackich przeprowadza c. k. Namiestnictwo na razie w miejscach najbardziej zagrożonych miejscowe regulacye (ubezpieczenia brzegów), których koszta pokrywają po */₃ części państwowa dotacya budowli wodnych, fundusz krajowy i strony interesowane.

Landes und der Wasserbaudotation und einem 2o°l₀ An-theil seitens des staatlichen Meliorationsföndes durchgeführt zu werden, u. z.:

zur

1)    die Regulirung der Sola von Milówka bis Einmündung in die Weichsel mit einem Köstenaufwande von 1,790.000 fl. ö. W. innerhalb 18 Jahren;

2)    die Regülirung der Łomnica mit den Zuflüssen Czeczwa und Duba mit einem Kostenauf wände von 2,388.500 fl. ö. W. innerhalb 24 Jahren;

3)    die Regulirung des oberen Dniester von Korna -lowice bis Rozwadów sammt den Zuflüssen Strwiąż, Ty-śmienica und Wereszyca mit einem Kostenaufwande von 4,600.000 fl. ö. W. binnen 20 Jahren.

Die Regulirung der Soła und Łomnica, welche ausser dem Schutze gegen Uferbrüche auch die Verminderung der Überschwemmungen und Erleichterung der Ver-flössung zum Ziele hat, soll durch die Staats-Verwaltung, die Regulirung des oberen Dniester sammt den Zuflüssen aber, bei welcher ausser dem Schutze gegen Überschwemmungen und Uferbrüche, ferner Flössbarmachung, auch die Entwässerung-von 51.525 Joch Gründe (davon 11.870 Joch zu colmatirende Sümpfe) beabsichtigt ist, durch den Landesausschuss ausgeführt werden.

Die Staatsbeiträge zur Regulirung der Soła und der Łomnica wurden in den Staatsvoranschlag pro 1898 eingestellt; bezüglich der Subvention für die Regulirung des oberen Dniester erfolgte jedoch bis nun seitens der k. k. Regierung keine Entscheidung, wenn auch die Re-ambulirung des Projectes seitens eines technischen Delegaten des k. k. Ministeriums des Inneren bereits im Jahre 1896 durchgeführt wurde.

An den erwähnten Karpathenfllüssen, u. z. an den am meisten bedrohten Stellen werden gegenwärtig seitens der k. k. Staathalterei partielle Regulirungen (Uferschutzbauten ausgeführt, deren Kosten zu je */, die staatliche Dotation für Wasserbauten, der Landesfond und die Interessenten tragen.

Wszystkie regulacye wód drugiej kategoryi zostają, pod naczelnym nadzorem с. к. Ministerstwa spraw wewnętrznych.

3) Do trzeciej kategoryi robót wodnych należą regulacye reszty rzek górskich pod 2) nie wyszczególnionych wraz z zabudowaniem dzikich potoków, regulacye wód nizinnych, obwałowania rzek państwowych (spławnych i granicznych), tudzież mające charakter robót publicznych osuszenia, drenowania i nawodnienia większych obszarów gruntów.

Roboty te podejmowane przez kraj, powiaty, gminy, lub spółki wodne wyłącznie, lub przeważnie w interesie kultury krajowej subwencyonowane są z funduszu krajowego i państwowego melioracyjnego, jeżeli wykonanie ich w drodze specyalnych ustaw krajowych jest zapewnione, lub też z krajowej i państwowej dotacyi przeznaczonej na. drobne melioracye.

Te roboty wodne trzeciej kategoryi, które są me-lioracyami we właściwem tego słowa znaczeniu, bo oprócz ochrony mają na celu podniesienie produktywności gruntów, obejmują największy obszar kraju, a wykonanie ich, jakkolwiek niezbędne dla kraju wyłącznie rolniczego, rozciągnąćby się musiało na setki lat, jeżeliby państwowy fundusz melioracyjny, którego roczna dotacya wynosi obecnie zaledwie 750.000 zł. w. a. dla całego państwa, nie został podwyższony.

Nadzór nad robotami tej kategoryi prowadzi c. k. Ministerstwo rolnictwa i Wydział krajowy, projektowaniem zaś i wykonaniem zajmuje się krajowe biuro melioracyjne, a po części sekcya c. k. oddziału leśno-technicznego dla Galicyi i Bukowiny z siedzibą w Przemyślu (od 1.

Alle Wasserregulirungen der zweiten Categorie unterstehen der Oberaufsicht des k. k. Ministeriums des Inneren.

3) Unter die dritte Categorie der Wasserbauten gehören die Regulirungen aller anderen unter 2) nicht besonders erwähnten Gebirgsflüsse sammt den Wildbachverbauungen, die Regulirung der Niederungsflüsse, die Eindeichung der staatlichen Flüsse (flössbaren, schiffbaren und Grenzflüsse), ferner die den Charakter öffentlicher Arbeiten tragenden Entwässerungen, Drainirungen und Bewässerungen grösserer Bodenflächen.

Diese durch das Land, die Bezirke, Gemeinden oder Wassergenossenschaften, ausschliesslich oder vorwiegend im Interesse der Landeskultur unternommenen Arbeiten werden aus dem Landesfonde und dem Staats-Meliora-•tionsfonde subventionirt, vorausgesetzt, dass ihre Ausführung im Wege spezieller Landesgesetze gesichert erscheint; — oder erfolgt die Subvention auch aus der für kleinere Meliorationen bestimmten Landes - und Staatsdotation.

Diese Wasserbauten dritter Categorie, welche Meliorationen im eigentlichen Sinne dieses Wortes bedeuten, da selbe ausser dem Schutze auch die Erhöhung der Ertragsfähigkeit der Grundstücke zum Zwecke haben, ■umfassen die grösste Fläche im Lande.

Ihre Ausführung, welche für ein ausschliesslich Ackerbau treibendes Land so nöthig erscheint, müsste auf Hunderte von Jahren ausgedehnt werden, wenn der staatliche Meliorationsfond, dessen Jahresdotation für den Gasammtstaat gegenwärtig kaum 750.000 fl. ö. W. beträgt, nicht erhöht wird.

Die Aufsicht über die Arbeiten dieser Categorie führt das k. k. Ackerbau-Ministerium und der JLandesaus-schuss ; mit der Projectirung und Ausführung aber befasst sich das Landes-Meliorationsbureau, zum Theile auch, soweit dies die Wildbachverbauung betrifft, die in Przemyśl

12

czerwca 1898 w Samborze), o ile chodzi o zabudowanie potoków górskich.-    . .

Program tych robót i porządek ich wykonania ze względu na nagłość i ważność, ustanowił galicyjski Wydział krajowy już w r. 1884 P° wejściu w życie państwowej ustawy melioracyjnej, a Sejm krajowy na posiedzeniu z d. 13. lutego 1894, zamienił ten program w obowiązującą uchwałę.

Odnośna rezolucya Sejmowa opiewa następnie:

»Sejm poleca Wydziałowi krajowemu:

1)    ażeby wyjednał u c. k. Rządu przeprowadzenie zabudowań potoków górskich, równocześnie z regulacyą głównych rzek karpackich, przedewszystkiem zaś zabudowanie potoków tatrzańskich wraz z regulacyą Czarnego i Białego Dunajca ;

2)    ażeby zarządził opracowanie projektów technicz-^ nych dla przedsiębiorstw melioracyjnych, oraz przedkładał Sejmowi odnośne projekty ustaw mające na celu wykonanie tych przedsiębiorstw w następującym porządku :

a) obok kolmatacyi bagien naddniestrzańskich projekty uzupełnienia obwałowania Wisły wraz z regulacyą jej nizinnych dopływów między Krakowem a Zawichostem, tudzież projekty regulacyi górnego Bugu i jego dopływów, oraz Pełtwi i Styru z dopływami ;

b)    projekty regulacyi dopływów górnego Dniestru między Rozwadowem a Samborem ;

c)    projekty regulacyi dopływów Wisły powyżej Krakowa, prawych dopływów Dniestru i nizinnych dopływów głównych rzek karpackich ;

d)    projekty regulacyi podgórskich dopływów rzek karpackich, o ile takowe nie będą objęte projektem zabudowań potoków górskich ;

(ab i. Juni 1898 in Sambor) befindliche Section der к. к. forsttechnischen' Abtheilung für Galizien und Bukowina.

Das Programm und die Reihenfolge der Arbeiten mit Rücksicht auf ihre Dringlichkeit und Wichtigkeit hat der galizische Landesausschuss bereits im J. 1884 aufgestellt u. z. nach dem Inslebentreten des Reichs - Meliorationsgesetzes. Der Landtag erhob dieses Programm in der Sitzung vom 13. Februar 1894 zum verpflichtenden Beschlüsse.

Die betreffende Resolution des Landtages lautet fol-gendermassen :

»Der Landtag beauftragt den Landesausschusser

1)    bei der k. k. Regierung zu erwirken: die Durchführung- der Whldbachverbauungen mit der gleichzeitigen Regulirung der wichtigsten Karpathenflüsse, vor Allem aber die Verbauung der Tatrabäche mit der Regulirung des schwarzen und weissen Dunajec ;

2)    derselbe solle die Ausarbeitung der technischen Projecte für Meliorationsunternehmungerl anordnen und dem Landtage die bezüglichen, die Ausführung dieser Arbeiten zum Ziele habenden Gesetzentwürfe in nachfolgender Ordnung vorlegen:

a)    neben der Colmatirung der Dniestersümpfe die Projecte über die Vervollständigung der Weichseleindeichung sammt der Regulirung ihrer Niederungs-Zuflüsse zwischen Krakau und Zawichost, sowie die Regulirungs-projecte des oberen Bug),und seiner Zuflüsse, weiters des Pełtew und des Styr mit Zuflüssen ;

b)    die Regulirungsprojecte der Zuflüsse des oberen Dniester zwischen Rozwadów und Sambor;

c)    die Regulirungsprojecte der Weichselzuflüsse oberhalb Krakau, der rechtsseitigen Dniesterzuflüsse und der Niederungs-Zuflüsse der wichtigsten Karpathenflüsse ;

d)    die Regulirungsprojecte der Vorgebirgszuflüsse der Karpathenflüsse, insoweit dieselben in den Wildbach-verbauungsprojecten nicht enthalten sind ;

e) projekty regulacyi lewych dopływów Dniestru poniżej Rozwadowa.

Regulacya dopływów ma być podejmowaną w miarę postępu robót koło regulacyi rzek głównych.

Powyższy porządek robót nie obowiązuje Wydziału krajowego co do tych melioracyj, dla których projekty techniczne są przygotowane, tudzież ćo do zbiorowych drenowań i nawodnień, jakie dla zachęty rolników w drodze specyalnych ustaw krajowych Wy dział krajowy zamierza przeprowadzić«.

TI. Wykonane lub przygotowane przez Wydział krajowy melioracyjne przedsiębiorstwa krajowe, powiatowe i spółkowe tudzież melioracye prywatne.

Do r. 1898 wykonane lub przygotowane zostały przez Wydział krajowy następujące publiczne przedsiębiorstwa melioracyjne na podstawie specyalnych ustaw krajowych:

A) w dorzeczu Wisły.

ą) między Krakowem a Zawichostem :

i ) O b wałowanie Wisły i Sanu wraz z regulacyą i obwałowaniem potoków Strachocka, Jodłówka i Bukowa na prawym brzegu Sanu w powiecie tarnobrzeskim (przedsiębiorstwo powiatowe) rozpoczęte w r. 1889 na podstawie ustawy kraj. z dnia 9. czerwca 1889, Dz. u. kraj. nr. 48. kosztem 680.600 zł. w. a., do którego przyczynia się fundusz krajowy i państwowy melioracyjny

e] die Regulirungsprojecte der linken Dniesterzu-flüsse unterhalb Rozwadów.

Nach Massgabe des Fortschrittes der Regulirungsarbeiten an den Hauptflüssen, hat auch die Regulirung der Zuflüsse stattzufinden.

Die angeführte Reihenfolge der Arbeiten verpflichtet nicht den Landesausschuss hinsichtlich jener Meliorationen, für welche die technischen Projecte bereits fertiggestellt sind, ebenso hinsichtlich der Collektivdrainagen und Bewässerungen, welche zur Aneiferung der Land-wirthe vom Landesausschusse im Wege spezieller Landesgesetze ausgeführt wrerden sollen«.

II. Durch den Landesausschuss ausgeführte oder vorbereitete Landes-Bezirks- und genossenschaftliche Meliorations-Unternehmungen sowie Privat-Meliorationen.

Bis zum J. 1898 wurden durch den Landesausschuss

Meliorationsunternehmungen führt oder bereits vorbereitet.

ausge-

auf Grund spezieller Landesgesetze nachfolgende ö ff entliehe

A) im Flussgebiete der Weichsel.

a) zwischen Krakau und Zawichost :

1) Eindeichung der Weichsel und des San mit der Regulirung und Eindämmung der Bäche Stra-chocka, Jodłowka und Bukowa am rechten Sanufer im Bezirke - Tar n o b r ze g (Bezirksunternehmen), begonnen im J. 1889 auf Grund des Landesgesetzes vom 9. Juni 1889. L. G. Bl. Nr. 48, mit einem Kostenaufwand von 680.600 fl. ö. W., zu welchem der Landes- und der staatliche Me-^datkami po 4O⁹/₀, powiat zaś 2o⁰/ czeniu.

znajduje się na ukoń ■

Przez to obwałowanie zostanie ochronionych od zalewu 47.246 morgów urodzajnej ziemi napływowej, oraz domy mieszkalne i zabudowania gospodarcze w 64 gminach, których mieszkańcy wraz z żywym inwentarzem w czasie każdorazowego wylewu na dachach i strychach domów schronienia szukali.

2)    Osuszenie bagien Niskich o powierzchni .1.880 morgów na lewym brzegu Sanu, wykonane zostało

w- myśl’ ustawy z dnia 1. lipca 1886, Dz. u kraj. nr. 63. przez przymusową spółkę wodną. Do kosztów 20.220 zł. w. a. przyczynił się fundusz krajowy i państwowy melioracyjny zasiłkami po 20%.

3)    Osuszenie bagien Rudnickich (na lewym brzegu Sanu w powiecie Nisko) obszaru 6.382 morgów, wykonane przez przymusową spółkę wodną na podstawie ustaw z dnia 1. lipca 1886, Dz. u. kraj. nr. 64. i z dnia 19. września 1891, Dz. u kraj. nr. 70. kosztem 105.200 zł. w. a , do czego przyczynił się fundusz krajowy i państwowy melioracyjny datkiem po 30°/₀.

W perymetrze melioracyjnym tych bagien wykonał ś. p. Ferdynand hr. Hompesch wzorowe kultury torfowe na znacznym obszarze.

4) Osuszenie bagien w powiatach łańcuckim i jarosławskim (na lewym brzegu Sanu) rozpoczęte na podstawie ustawy z d. 26. kwietnia 1893, Dz. u. kraj. nr. 28. jako przedsiębiorstwo krajowe przez Wydział krajowy dla odwodnienia 5.490 morgów gruntów, o glebie przeważnie napływowej kosztem 86.250 zł. w. a., do czego przyczynia się kraj 4O°/₀, państwowy zaś fundusz melioracyjny зо°/₀- Do r. 1896 wykonano 7o°/₀ robót j budowę zasystowano, gdyż władza polityczna nie zawiązała dotychczas spółki wodnej, która ma uiścić o°°U datek konkurencyjny.

liorationsfönd je 40% und der Bezirk 2o⁰/₀ beitragen. Die Arbeiten befinden sich in der Beendigung.

Durch diese Eindämmung werden 47.246 Joch fruchtbaren Alluvialbodens vor Überschwemmungen geschützt, ferner Wohn- und Wirthschaftgebäude in 64 Gemeinden, deren Bewohner in der Zeit der jeweiligen Überschwemmung sammt dem lebenden Inventar auf den Dächern und Dachböden Schutz suchen mussten.

2)    Trockenlegung der Nisko’er Sümpfe am linken Sanufer in einer Area von 1.880 Joch ausgeführt im Sinne des Gesetzes vom 1. Juli 1886 L. G. Bl. Nr. 63 durch eine Zwangs-Wassergenossenschaft. Zum Kostenaufwande von 20.220 fl. ö. W. trugen der Landes- und der staatliche Meliorationsfond je 20°/₀ bei.

3)    Entwässerung der Rudniker Sümpfe (am linken Sanufer im Bezirke Nisko) mit einer Area von 6.382 Joch, ausgeführt durch eine Zwangs-Wassergenossenschaft auf Grund der Gesetze vom 1. Juli 1886 L. G. Bl. Nr. 64 und vom 19 September 1891 I.. G. Bl. Nr. 70 mit einem Kostenaufwande von 105.200 fl. ö. W., zu welchem der Landes- und der staatliche Meliorationsfond je 3O°/₀ beitrugen.

Im Meliorationsperimeter dieser Sümpfe führte weiland Graf Hompesch auf bedeutenden Elächen musterhafte Moorkulturen aus.

4)    Trockenlegung der Sümpfe in den Bezirken Jaroslau am linken Sanufer, begonnen auf Grund des Gesetzes vom 26. April 1893 L. G. Bl. Nr. 28 zum Zwecke der Entwässerung von 5.490 Joch vorwiegend alluvialen Bodens mit einem Kostenaufwande von 86.250 fl. ö. W., zu welchem das Land 4o°/₀ und der staatliche Meliorationsfond 30% beiträgt. Bis z. J. 1896 wurden 7o"/₀ der Arbeiten ausgeführt und dieselben sodann eingestellt, da die politische Behörde eine Wassergenossenschaft, welche jO°/₀ beizutragen hätte, bis nun nicht gebildet hat.

5) Regulacya górnego Wisłoka (lewego dopływu Sanu) i Piel nicy, wykonana w myśl ustawy z d. i lipca 1886, Dz. u. kraj nr. 68. przez przymusową spółkę wodną kosztem 129.000 zł. w. a. (bez kosztów zarządu, które pokryła spółka) przy зо°/₀ zasiłkach kraju i państwowego funduszu melioracyjnego.

Celem tej regulacyi jest ochrona od wylewów i odwodnienie 7.107 morgów bardzo urodzajnych gruntów na tak zwanem »Podolu sanockiem« w powiatach sanockim i brzozowskim.

6) Regulacya rzeki Łęgu (dopływu Wisły w pow. tarnobrzeskim), wykonana w myśl ustaw z d. i. lipca 1886, Dz. u. kraj. nr. 65. i z d. 7. listopada 1895, Dz. u. kraj. nr. 81. jako przedsiębiorstwo krajowe przez Wydział krajowy.

Koszta regulacyi i obwałowania tej rzeki od granicy gminy Krawce do Wisły w sumie 342.000 zł. w. a , pokrył w wysokości 4O°/₀ fundusz krajowy, po 304,, zaś państwowy fundusz melioracyjny i przymusowa spółka wodna, koszta zaś regulacyi i zalesienia górnej przestrzeni w Krawcach, która ma charakter potoku dzikiego, w sumie 23.000 zł. w. a., fundusz krajowy i państwowy meliora-cyjny po połowie.

Celem regulacyi jest ochrona od wylewów i pogłębienie łożyska dla utworzenia odpływu dla 17.898 morgów gruntów.

7) Regulacya i obwałowanie rzeki Trześniówki (dopływu Wisły) i potoku Żupa wy w powiecie tarnobrzeskim, wykonana w myśl ustawy z d. 11. czerwca 1887, Dz. u. kraj. nr. 43. jako przedsiębiorstwo krajowe przez Wydział krajowy. Do kosztow obliczonych na 177.000 zł. w. a., przyczynił się kraj 4O°/₀, państwowy zaś fundusz melioracyjny 1 przymusowa spółka wodna 30"j₀.

5) Die Regulirung des oberen (linkseitiger Sanzufluss) und der Pielnica ausgeführt im Sinne des Gesetzes vom i. Juli 1886 L. G. Bl. Nr. 68 durch eine Zwangswassergenossenschaft mit einem Ko-stenaufwande von 129.000 (ungerechnet die seitens der Genossenschaft getragenen Regie-Kosten), zu welchen das Land und der staatliche Meliorationsfond je 30°ja

Wisłok

beitrugen.

Das Ziel dieser Regulirung bildet der Schutz vor

Ueberschwemmungen und die Entwässerung von 7.107 Joch sehr fruchtbarer Gründe in der sog. »Sanoker Tiefebene« in den Bezirken Sanok und Brzozów.

6)    Die Regulirung und Eindeichung des Flusses Łęg (Zufluss der Weichsel im Bezirke Tarnobrzeg) ausgeführt im Sinne der Gesetze vom 1. Juli 1886 L. G. Bl. Nr. 65 und vom 7. November 1895 L. G. BL Nr. 81 durch den Landesausschuss als Landesunternehmen.

Die Regulirungs- und Eindämmungskosten dieses Flusses von der Gemeindegrenze Krawce bis zur Weichsel in der Flöhe von 342.000 fl. ö. W. deckte der Landesfond durch einen 40°/₀. der staatliche Meliorationsfond und die Zwangs-Genossenschaft durch einen je 3O°/₀ Beitrag ; die Regulirungs- und Aufforstungskosten des oberen wildbachartigen Laufes in Krawce aber, in der Flöhe von 23.000 fl. ö. W. deckten je zur Ffälfte der Landesund der staatliche Meliorationsfond.

Die Regulirung bezwTeckt den Schutz vor Ueberschwemmungen und Vertiefung des Flussbettes zur Vor-fluth-Beschaffung für 17899 Joch Gründe.

7)    Die Regulirung und Eindämmung des Flusses Trześnio wka (Weichselzufluss) u. des Baches Z u p a w a im Bezirke Tarnobrzeg ausgeführt im Sinne des Gesetzes vom ii. Juni 1887 L. G. Bl. Nr. 43 durch den Landesausschuss als ein Landesunternehmen. Zu den, auf 177.000 fl. ö. W. berechneten Kosten trug das Land 4O⁰/c, der staatliche Meliorationsfond und die Zwangs-Genossenschaft je 3o°/₀.

Celem regulacyi jest ochrona od zalewu i odwodnienie 10.044 morgów gruntów.

8)Regulacya i obwałowanie Krzemienicy Babulówki i Rowu (dopływów Wisły), oraz potoku Trześni (dopływu Wisłoki) w powiatach tarnobrzeskim i mieleckim, rozpoczęta w r. 1889 w myśl ustaw z d. 10. czerwca 1888, Dz. u. kraj. nr. 70. i z d. 7. marca 1897, Dz. u. kraj. nr. 17, przez Wydział krajowy jako przedsiębiorstwo krajowe, ukończoną będzie w r. 1901.

Do kosztów obliczonych na 350.000 zł. w. a., przyczynia się kraj 4Ol,/₀, państwowy zaś fundusz melioracyjny i przymusowa spółka wodna datkiem po 30°/,,. Celem regulacyi jest ochrona od zalewu i odwodnienie 18.120 morgów gruntów.

9) Re gul асу a odpływu wód między Wisłoką a drogą krajową dębicko-tarnobrzeską dla odwodnienia 10.000 morgów gruntów, wykonana przez spółkę wodną kosztem 35.000 zł. w. a. Ustawą z d. 13. maja 1885, Dz. u. kraj. nr. 35 , przyznano spółce wodnej z Funduszu krajowego i państwowego melioracyjnego 4 °/₀ pożyczki po 6.300 zł. w. a.

10) Uzupełnienie obwałowania Wisły i Wisłoki w powiecie mieleckim ma być wykonane w myśl uchwalonego przez Sejm d. 30. stycznia 1896, projektu ustawy jako przedsiębiorstwo powiatowe przez Wydział krajowy w ciągu lat ośmiu.

Koszta tej melioracyi w sumie 897.400 zł. w. a. pokrywa w stosunku po 4O°/₀ fundusz krajowy i państwowy melioracyjny, 2o°/₀ zaś powiat mielecki.

Die Regulirung bezweckt den Schutz vor Ueber-schwemmungen und die Entwässerung von 10:044 Joch Gründe.

8) Die Regulirung und Eindämmung der Krzemienica, Babuló wka und des Rów (Weichselzuflüsse), ferner des Baches Tr ze ś n i a (Wisło kazufluss) in den Bezirken Tarnobrzeg und Mielec, begonnen durch den Landesausschuss als Landesunternehmen im Sinne der Gesetze vom 10. Juni 1888 L. G. Bl. Nr. 70 und 7. März 1897 L. G. Bl. Nr. 17 wird im J. 1901 zu Ende f geführt.

Zu den mit 350.000 fl. ö. W., veranschlagten Ko-1 sten leistet das Land einen 4O°/₀, der staatliche Meliorationsfond und die Zwangs-Genossenschaft je einen 30°/0 Beitrag. Das Ziel der Regulirung bildet Schutz vor Ueberschwemmungen und Entwässerung von 18.120 Joch Gründe.

9)    Die Regulirung des Abflusses der Wässer zwischen der Wisłoka und der Landes-strasse Dębica-Tarnobrzeg behufs Entwässerung von 10.000 Joch Gründe, ausgeführt durch die Wasser- ' genossenschaft mit einem Kostenaufwands von 35.000 fl. ö. W. Durch das Gesetz vom 13, Mai 1885 L. G. Bl. Nr. 35, wurde der Wasserg'enossenschaft aus dem Landesund dem staatlichen Meliorationsfonde eine 4 °/₀ Anleihe zu je 6.300 fl ö. W. zuerkannt.

10)    Die Vervollständigung der Eindeichung der Weichsei und der Wisłoka im Bezirke Mielec hat im Sinne des durch den Landtag am 30. Jänner 1896 beschlossenen Gesetzentwurfes, als ein Bezirks-Unternehmen durch den Landesausschuss binnen acht Jahren ausgeführt zu werden.

Die Kosten dieser Melioration in der Höhe von 897.400 fl. ö. W. werden durch einen je 40% Beitrag des Landes- und des staatlichen Meliorationsfondes und einen 20% Beitrag seitens des Bezirkes Mielec gedeckt.

Celem przedsiębiorstwa jest ochrona od zalewu 40.73a morgów urodzajnych gruntów napływowych, oraz odwodnienie rowami dalszej powierzchni 28.447 morgów za bagnionych gruntów.

Jakkolwiek projekt ustawy z powodu znacznego obciążenia państwowego funduszu melioracyjnego nie został jeszcze przedłożony do Najwyższej sankcyi, co miało nastąpić w r. 1898 a obecnie odroczono do r. 1899,. to jednak za zezwoleniem c. k. Ministerstwa rolnictwa roboty rozpoczęte zostały w roku bieżącym na razie na rachunek I. raty 4O°/₀ datku krajowego w kwocie 44.870 zł. w. a., celem dostarczenia zarobku ludności cierpiącej niedostatek, która w r. 1897 z powodu ulewnych deszczów poniosła szkody na 610.409 zł. w. a.

11) Uzupełnienie regulacyi potoku Starego Brnia (lewego dopływu Wisłoki) w powiecie mieleckim wykonane przez spółkę wodną kosztem 85.000 zł. w. a, do czego w myśl ustawy z d. 1. lipca 1886 Dz. u. kr. Nr. 67 przyczynił się fundusz krajowy i państwowy melioracyjny zasiłkami po 3O°/₀. Regulacya ta ma na celu ochronę od zalewu i osuszenie 17.965 morgów urodzajnych gruntów.

12) Regulacya i obwałowanie rzeki Nowego Brnia (dopływu Wisły) z dopływami rozpoczęta pierwotnie przez spółkę wodną (ustawa z d. 13. maja 1885 Dz. u. kraj. Nr. з4) a kontynuowana przez Wydział krajowy w myśl ustawy z d. 29. sierpnia 1890 Dz. u. kraj. Nr. 43, ma być w myśl uchwalonego przez Sejm d. 5. lutego 1897, projektu ustawy wykończoną w drodze przedsiębiorstwa krajowego.

Die Unternehmung bezweckt den Schutz vor Ueber-schwemmungen auf einer Fläche von 40.730 Joch fruchtbarer x\lluvialböden, ferner die Entwässerung durch Gräben einerweiteren Fläche von 28.447 Joch versumpfter Gründe.

Trotzdem der Gesetzesentwurf wegen bedeutender Ueberlastung des staatlichen Meliorationsfondes zur Allerhöchsten Sanktion noch nicht vorgelegt wurde, was im J. 1898 in Aussicht gestellt, bis zum J. 1899 aber verschoben wurde, so wurden doch die Arbeiten mit Zustimmung des k. k. Ackerbau-Ministeriums vorerst auf Rechnung der I. Rate des 4O°/₀ Landesbeitrages in der Höhe von 44.870 fl. ö. W. bereits im laufenden Jahre begonnen und zwar aus dem Beweggründe, um der dortigen nothleidenden Bevölkerung, welche im J. 1897 in Folge von Wolkenbrüchen einen Schaden von 610.409 fl. ö. W. erlitt, Arbeit zu verschaffen.

11)    Vervollständigung der Regulirung des Stary Breń-Baches (linker Zufluss der Wisłoka im Bezirke Mielec) ausgeführt durch die Wassergenossenschaft mit einem Kostenaufwande von 85.000 fl. ö. W., zu welchem im Sinne des Gesetzes vom 1. Juli 1886 L. G. Bl. Nr. 67 der Landes- und der staatliche Meliorationsfond Beiträge zu je jOn/₀ leisteten. Diese Regulirung bezweckt Schutz vor Ueberschwemmungen und Entwässerung von 17.965 Joch fruchtbarer Gründe.

12)    Die Regulirung und Eindämmung des Flusses Nowy Breń (Weichselzufluss) mit den Zuflüssen, ursprünglich durch die Wassergenossenschaft begonnen (Gesetz vom 13. Mai 1885 L. G. Bl. Nr. 34) und fortgeführt durch den Landesausschuss im Sinne des Gesetzes vom 29. August 1890 L. G. Bl. Nr. 43 soll nach dem durch den Landtag am 5. Februar 1897 beschlossenen Gesetzentwürfe im Wege der Landesunternehmung beendet werden.

Do kosztów obliczonych na 779.500 zł. w. a. przyczynia się kraj 4On/₀, państwowy zaś fundusz melioracyjny i spółka wodna po 30"/„•

Przez tę regulacyą ma być ochroniony od wylewów i odwodniony obszar 31.814V2 morgów gruntów w powiatach mieleckim i dąbrowskim.

13) Regulacya rzeki Biały (dopływu Dunajca) wraz z zabudowaniem potoków górskich i o b w a ł o w a-nie prawego brzegu D u n aj c a w powiatach tarnowskim, grybowskim i dąbrowskim rozpoczęte zostały na podstawie ustawy z d. 1. września 1892 Dz. u. kraj. Nr. 72, jako przedsiębiorstwo krajowe przez Wydział krajowy i mają być wykończone w ciągu lat piętnastu.

Do kosztów obliczonych na 1,789.000 zł. w. a. przyczyniają się fundusz krajowy datkiem 609.800 zł. w. a., państwowy fundusz melioracyjny zasiłkiem 894.500 zł. w. a., państwowa dotacya budowli wodnych zasiłkiem 121.200 zł. w. a, powiaty zaś datkami: tarnowski 119.000 zł. w. a., grybowski 24.800 zł. w. a. i dąbrowski 19.700 zł. w. a.

Przedsiębiorstwo to ma na celu powstrzymanie żwiru

i kamieni w górach, ubezpieczenie brzegów i ochronę od zwykłych wylewów nadbrzeżnych gruntów na całej długości Biały, ułatwienie spławu na dolnej przestrzeni Biały dla transportu kamienia budowlanego, tudzież ochrona od nadzwyczajnych wylewów gruntów położonych w dolnym biegu Biały i na prawym brzegu Dunajca (38.464 morgów).

14) Regulacya i obwałowanie potoku Kisieli n y (dopływu Wisły), wraz z obwałowaniem Wisły między Kisieliną a Dunajcem, tudzież obwałowaniem lewego brzegu Dunajca od Biskupic radłowskich do Wisły w powiatach dąbrowskim i brzeskim, rozpoczęta na podstawie ustawy z d. i. lipca, 1886. Dz. u. kr. Nr. 66. prowadzoną jest obecnie w myśl ustawy z d. 22. września,

Zu den mit 779.500 fl. ö. W. veranschlagten Kosten trägt das Land 40%, der staatliche Meliorationsfond und die Wassergenossenschaft je 30°/₀ bei.

Durch diese Regulirung soll vor Ueberschwemmun-gen geschützt und entwässert werden eine b'läche von 3i.8i4Va Joch Gründe in den Bezirken Mielec und Dąbrowa.

13)    Die Regulirunng des Flusses Biała (Zufluss des Dunajec), sammt Wildbachverbauung und Eindeichung des rechten Dunaj ec ufers in den Bezirken Tarnów, Grybów und Dąbrowa wurden auf Grund des Gesetzes vom 1. September 1892 L. G. Bl. Nr. 72 als Landesunternehmen durch den Landesausschuss begonnen und sollen binnen 15 Jahren vollendet werden.

Zu den auf 1,789.000 fl. ö. W. veranschlagten Kosten tragen bei : der Landesfond 009.800 fl. ö. W., der staatliche Meliorationsfond 894.500 fl. ö. W., die staatliche Wasserbau-Dotation 121.200 fl. ö, W., die Bezirke aber Tarnów 119.000 fl. ö. W., Grybów 24.800 fl. ö. W. und Dąbrowa 19.700 fl ö. W.

Das Ziel dieses Unternehmens bildet die Zurückhaltung des Schotters und der Steintrümmer, Uferschutz und Schutz vor gewöhnlichen Üeberschwemmungen der Ufergründe auf der ganzen Länge der Biała, Erleichterung der Verflössung im Unterlaufe der Biała behufs Transportes von Stein-Baumaterial, ferner Schutz vor aussergewohnlichen Üeberschwemmungen der im Unterlaufe der Biała und am rechten Dunajecufer gelegenen Gründe (38.464 Joch).

14)    Die Regulirung und Eindämmung des Baches Kisielina (Weichselzufluss) sammt Eindämmung der Weichsel zwischen der Kisielina und dem Dunajec, ferner Eindämmung des linken Dunajecufers von Biskupice radłowskie bis zur Weichsel in den Bezirken Dąbrowa und Brzesko, begonnen auf Grund des Gesetzes vom i. Juli 1886 L. G. Bl. Nr. 66. als Landesun-ternelimnen durch den Landesausschuss, wird gegenwär-

19

1896. Dz. u. kraj. Nr. 65. jako przedsiębiorstwo krajowe przez Wydział krajowy.

Regulacya ta z obwałowaniem ma na celu ochronę od zalewu i odwodnienie 24.056 morgów urodzajnych gruntów napływowych ; do kosztów zaś w sumie 360.600 zł. w. a. przyczynia się kraj datkiem 4O°/₀, państwowy zaś fundusz melioracyjny i dwie spółki wodne-datkami po зо°/₀-

15) Obwałowanie lewego brzegu Dunajca, od mostu kolejowego w Bogumiłowicach do Biskupic radłowskich w powiecie tarnowskim, ma być wykonane w myśl ustawy z d 2. września, 1895, Dz u. kraj. Nr. 69. jako przedsiębiorstwo krajowe kosztem 140.000 zł., w. a. przy 4O°/₀ udziale kraju i зо⁰/₀ datkach państwowego funduszu melioracyjnego i przymusowej spółki wodnej. Przedsiębiorstwo ma na celu ochronę od wylewów i odwodnienie 4.755 morgów bardzo urodzajnych gruntów napływowych. Dotychczas wykonano tylko 7o"/u robót, gdyż spółka wodna przez władzę polityczną nie została zawiązaną.

16) Obwałowanie prawego brzegu Wisły między Podgórzem a Niepołomicami, wraz z regulacyą kilku nizinnych dopływów Wisły na tej przestrzeni w powiatach podgórskim, wielickim i bocheńskim ma być wykonane w myśl ustawy z d. 19. października 1892, Dz. u. kraj. Nr. 77, jako przedsiębiorstwo krajowe kosztem 218.000 zł., z czego pokrywa kraj 40°/,,, a państwowy fundusz melioracyjny i spółka wodna po 3O°/₀. Przedsiębiorstwo to ma na celu ochronę, od wylewów i odwodnienie 8.814 morgów gruntów.

17) Uzupełnienie obwałowania lewego brzegu Wisły między Krakowem a granicą..

tig im Sinne des Gesetzes vom 22. September 1896 L. G. Bl. Nr 65 weitergeführt.

Diese Regulirung sammt der Eindämmung hat den Schutz vor Ueberschwemmungen und die Entwässerung von 24.056 Joch fruchtbarer Alluvialgründe zum Zwecke.

Zu den Kosten in der Höhe von 360.600 fl. ö. W. trägt das Land 40°/„, der staatliche Meliorationsfond und zwei Wassergenossenschaften zusammen je зо°/₀ bei.

15)    Die Eindämmung des linken Dunajec-ufers von der Eisenbahnbrücke in Bogumiłowice bis Biskupice radłowskie im Bezirke Tarnów, hat im Sinne des Gesetzes vom 2. September 1895 L. G. Bl. Nr. 69 als Landesunternehmen mit einem Kostenaufwande von 140.000 fl. ö. W. bei einer 40°/,, Betheiligung seitens des .Landes, und einer je 3o⁰/₀ Betheiligung seitens des staatlichen Meliorationsfondes und der Zwangsgenossenschaft ausgeiührt zu werden.

Das Unternehmen beabsichtigt Schutz vor Ueberschwemmungen und Entwässerung von 4.755 Joch sehr fruchtbarer Alluvialgründe. Bis gegenwärtig wurden nur 7o°/₀ der Arbeiten ausgeführt, da die politische Behörde -oine Zwangsgenossenschaft noch nicht gebildet hat.

16)    Die Eindämmung des rechten Weich

selufers zwischen Podgórze und Niepołomice sammt der Regulirung der Niederungszuflüsse der Weichsel auf dieser Strecke in den Bezirken Podgórze, Wieliczka und Bochnia, soll im Sinne des Gesetzes vom 19. October 1892 L. G. Bl. Nr. 77 als ein Landesunternehmen mit dem Kostenaufwande von 218.000 fl. ö. W., zu welchem das Land 4o°/₀, der staatliche Meliorationsfond und die Genossenschaft je 30°/,, beitragen, ausgeführt werden.    .    . »

Dieses Unternehmen hat Schutz vor Ueberschwemmungen und Entwässerung von 8.814 Joch Gründe zum Ziele.

17) Die Vervollständigung der Eindeichung des linken Weichselufers zwischen

20

państwa ma być wykonane w myśl uchwalonego przez Sejm d. 5. lutego 1897 projektu ustawy, jako przedsiębiorstwo krajowe kosztem 435.480 zł. w. a., do czego przyczynia się kraj datkiem 4O°/0? państwowy zaś fundusz melioracyjny i konkurencya datkami po 30°/₀.

Roboty przytem przedsiębiorstwie, które ma na celu ochronę od wylewów 5.148 morgów wartościowych gruntów pod Krakowem, zostaną rozpoczęte, skoro spółka wodna zostanie zawiązaną, a projekt ustawy uzyska Najwyższą sankcyę.

Oprócz powyższych 17 ustawowych przedsiębiorstw melioracyjnych, wykonały spółki wodne przed wejściem w życie państwowej ustawy melioracyjnej dwie większe roboty w nizinie nadwiślańskiej, mianowicie :

18) regulacyę odpływu wód kanałem Z y-blikiewicza w powiecie dąbrowskim dla odwodnienia 13.428 morgów gruntów, kosztem 81.664 zł. w. a. przy zasiłkach kraju i państwa w ¹ 'rocie 30.183 zł. w. a. ;

19) regulacyę potoku Żabnicy w powiecie tarnowskim dla ochrony od wylewu i odwodnienia 2.479 morgów kosztem 23.133 zł. w. a. przy zasiłkach kraju (5.600 zł. w. a.), państwa (4.000 zł. w. a.) i tarnowskiej Kasy oszczędności (2.000 zł. w. a).

W stadyum opracowania znajdują się trzy projekty techniczne uzupełnienia obwałowania Wisły, po których zrealizowaniu cała akcya koło ochrony od wylewów i odwodnienia Powiśla będzie ukończoną mianowicie:

projekt obwałowania Wisły między Dunajcem i Nowym Brniem w powiecie dąbrowskim ;

projekt obwałowania Wisły między Rabą i Kisie-liną z obwałowaniem prawego brzegu Raby, tudzież regu-

Krakau und der Reichs grenze, soll im Sinne des vom Landtage am 5. Februar 1897 beschlossenen Gesetzentwurfes als ein Landesunternehmen mit einem Ko-stenaufwande von 435.480 fl. ö. W. ausgeführt werden, zu welchem das Land ąo°/₀, der staatliche Meliorationsfond und die Concurrenz je 3o°/₀ beitragen.

Die Arbeiten dieser Unternehmung, welche Schutz vor Ueberschwemmungen auf 5.148 Joch werthvoller, bei Krakau gelegener Gründe zum Ziele hat, werden begonnen, sobald die AVassergenossenschaft sich bildet und der Gesetzentwurf die Allerhöchte Sanktion erhält.

Ausser den oben angeführten 17 gesetzlichen Meliorationsunternehmungen, haben Wassergenossenschaften noch vor dem Inslebentreten des Reichs Meliorationsgesetzes zwei grössere Arbeiten in der Weichselniederung ausgeführt, u. z.

18)    Die Regulirung des Wasserabflusses, durch den Zyblikiewicz-Canal im Bezirke Dą-browa behufs Entwässerung von 13.428 Joch Gründe mit einem Kostenaufwande von 81.964 fl. ö. W., mit einer Beitragsleistung des Landes und des Staates im Gesammt-betrage von 30.183 fl. ö. W.

19)    Die Regulirung des Baches Żabnica im Bezirke Tarnów zum Schutze vor Ueberschwemmung; und Entwässerung von 2.473 Joch Gründe, mit einem Kostenaufwande von 23.133 fl. ö. W., zu welchem das Land 5.600 fl., der Staat 4.000 fl. und die Sparcassa in Tarnów 2.000 fl. ö. Л¥. beitrugen.

Im Stadium der Bearbeitung befinden sich drei auf die Vervollständigung der Weichsel-Eindeichung bezughabende Projecte, nach deren Realisirung die ganze zum Schutze gegen Ueberschwemmungen u. zur Entwässerung der Weichselniederung eingeleitete Action beendet sein wird, u. z. : das Project der Eindeichung der Weichsel zwischen dem Dunajec und dem Nowy Breń im Bezirke Dąbrowa; das Project der Eindeichung der Weichsel zwischen der Raba und Kisielina mit der Eindeichung des rechten

lacyą Uszwicy i Grobki z dopływami w powiatach brzeskim i bocheńskim;

wreszcie projekt obwałowania Wisły między Niepołomicami a Rabą z obwałowaniem lewego brzegu Raby i regulacyą potoku Drwinki w powiecie bocheńskim.

Nadto w dorzeczu Wisły powyżej Zawichostu wykonano następujące zabudowania potoków górskich:

20) zabudowanie dzikich potoków w dorzeczu Skawy 'w powiecie myślenickim, w myśl ustawy z d. 4. sierpnia 1892, Dz. u. kr. Nr. 68 kosztem 103.938 zł. w. a. ;

21)    zabudowanie i regulacyę potoku Niszkówki (dopływu Dunajca) w powiecie nowosądeckim, w myśl ustawy z d. 12. kwietnia 1893, Dz. u. kraj. Nr. 23, kosztem -25.736 zł. w. a.;

22)    zabudowanie potoku Michałów (dopływu Dunajca) w gminie Maniowy, powiatu nowotarskiego, w myśl ustawy z d. 12. kwietnia 1893, Dz. u. kraj. Nr. 22, kosztem 8.000 zł. w. a. ;

23) zabudowanie zaś potoku Bystry (Białego Dunajca) w Zakopanem, które w myśl uchwalonego przez Sejm d. 5. lutego 1897 projektu ustawy ma być wykonane kosztem 120.000 zł. w. a. w drodze przedsiębiorstwa krajowego, rozpoczęto w r. 1898 na razie na rachunek datku krajowego.

Koszta zabudowań potoków górskich pod 20, do 23, wymienionych, które przeprowadza sekcya galicyjska c. k. Oddziału leśno-technicznego pod nadzorem Ministerstwa rolnictwa i Wydziału krajowego, pokrywa po połowie fundusz krajowcy i państwowy melioracyjny.

Opracowane przez sekcyę galicyjską c. k. Oddziału leśno-technicznego dalsze projekty : zabudowań potoków

Ufers der Raba, wie auch der Regulirung der Uszwica und der Grobka sammt den Zuflüssen in den Bezirken Brzesko und Bochnia und schliesslich des Project der Eindeichung der Weichsel zwischen Niepołomice und der Raba mit der Eindeichung des linken Rabaufers und Regulirung des Drwinkabaches im Bezirke Bochnia.

Im Flussgebiete der Weichsel oberhalb Zawichost wurden überdiess nachfolgende Wildbachverbauungen ausgeführt :

20)    Wildbac h verbau unge n im Flussgebiete der Skawa im Bezirke Myślenice, im Sinne des Gesetzes vom 4. August 1892 L. G. Bl. Nr. 68, mit einem Kostenaufwande von 103.938 fl. ö. W. ;

21)    Verbauung und Regulirung des Baches Niszków-ka (Zufluss des Dunajec) im Bezirke Neu Sandez mit einem Kostenaufwande von 25.736 fl. ö. W., im Sinne des Gesetzes vom 12. April 1893 L. G. Bl. Nr. 23;

22)    Verbauung des Baches Michałów (Dunajec-Zufluss) in der Gemeinde Maniowy des Bezirkes Nowy Targ, im Sinne des Gesetzes vom 12. April 1893 L. G. Bl. Nr. 22, mit einem Kostenaufwande von 8.000 fl. ö. W.;

23) die Verbaung des Baches Bystra (weis-ser Dunajec) in Zakopane hingegen, welche im Sinne des vom Landtag am 5. Februar 1897 beschlossenen Gesetzentwurfes mit einem Kostenaufwande von 120.000 fl. ö. W. als ein Landesunternehmen auszuführen ist, wurde

vorerst auf Rechnung des Landesbeitrages im J. 1898 begonnen.

Die Kosten der ad 20, bis 23, namhaft gemachten Wildbachverbauungen, welche unter Oberaufsicht des Ackerbau-Ministeriums und des Landesausschusses durch

die galizische Section der k. k. forsttechnischen Abtheilung ausgeführt werden, decken je zur Hälfte der Landes- und der staatliche Meliorationsfond.

Die weiteren seitens der galizischen Section der k. k. forsttechnischen Abtheilung ausgearbeiteten Wild-

22 górskich w dorzeczu Soły, zabudowania potoku Wier-chomli (dopływu Popradu) i Cisówki-Olszanki (dopływu Sanu) nie były jeszcze przedmiotem obrad Sejmu galicyjskiego.

b) W dorzeczu Bugu (dopływu Wisły) wykonane lub rozpoczęte zostały :

24) Regulacya rzeki Bugu od ujścia Pełtwi w Busku do granicy państwa w powiatach sokalskim i kamioneckim, która w myśl ustawy z dnia 9. lip-ca 1894, Dz. u. kraj. Nr. 69 ma być wykonaną w latach dwunastu przez Wydział krajowy kosztem 594.000 zł. w. a.

Regulacya ta, której koszta pokrywa w stosunku 4O°/₀ fundusz krajowy, 30°/₀ państwowy fundusz melio -racyjny, 2o°/₀ państwowa dotacya budowli wodnych₇ a 10°/0 konkurencya, rozpoczętą została w r. 1893 i ma na celu obok poprawienia spławu ochronę od zwyczajnych wód wielkich i umożliwienie odwodnienia 7.258 morgów⁷ łąk nadbrzeżnych.

25) Regulacya potoku Dumnego od Ku-kizowa do Liska, w powiecie lwowskim i kamioneckim wykonana w myśl ustawy z d. 9. lipca 1894, Dz. u. kraj. Nr. 70, jako przedsiębiorstwo krajowe,; kosztem 57.600 zł. w. a., do czego przyczynia się kraj 40°/₀, państwowy zaś fundusz melioracyjny i przymusowa spółka wodna po зо⁰/₀. Regulacya ta ma na celu odwodnienie 1 ochronę od zwyczajnych wylewów 1.438 morgów łąk.

26) Regulacya potoku Przegnojówkiz dopływami w powiecie przemyślańskim wykonana w⁷ myśl ustawy z d. 16. października 1895, Dz. u. kraj. Nr. 75, jako przedsiębiorstwo krajowe kosztem 84.000 zł. w. a., do czego przyczynia się kraj 4O°/₀, państwowy zaś fun-

bachverbauungs-Projecte im Flussgebiete der Soła, Verbauung der Bäche Wierchomla (Popradzufluss) und Ci-sówka Olszanka (Sanzufluss) waren noch kein Gegenstand der Berathung seitens des galizischen Landtages.

V) Im Flussgebiete^des Bug (Weichselzufluss) wurden ausgeführt oder begonnen ;

24) die Regulirung des BugFlusses von der Einmündung der Pełtew bei Busk bis zurpReichsgrenze u. z. in den Bezirken Sokal und Kamionką ; welche im Sinne des Gesetzes vom 9. Juli 1894 L. G. Bl. Nr. 69 durch den Landesausschuss innerhalb, zwölf Jahren mit einem Kostenaufwande vor 594.000 fl. ö. W., auszuführen ist.

Diese Regulirung, deren Kosten der Landesfond mit einem 40°/,,, der staatliche Meliorationsfond mit einem 3°7o> die staatliche Dotation für Wasserbauten mit einem 2o°/₀, und die Concurenz mit einem 10°/₀ Beitrage decken, wurde im Jahre 1893 begonnen und hat dieselbe nebst einer Verbesserung der Flössbarkeit, den Schutz vor üblichen Flochwässern und die Ermöglichung einer Entwässerung von 7.258 Joch Uferwiesen zum Ziele.

1.448 Joch

von

25) Die Regulirung des Baches Dumny von Kukizów bis Lisko in den Bezirken Lemberg und Kamionka, wurde im Sinne des Gesetzes vom 9. Juli 1894 L G. Bl. Nr. 70 als ein Landesunternehmen mit einem Kostenaufwande von 57.600 fl. ö. W. ausgeführt, zu welchem das Land 4O°/₀> der staatliche Meliorationsfond und die Zwangsgenossenschaft je 3o°/₀ beitrugen. Diese Regulirung bezweckt die Entwässerung und den Schutz vor Überschwemmungen auf einer Fläche Wiesen.

26) Die Regulirung des Baches Przegno-j ó w к a mit den Zuflüssen im Bezirke Przemyślany, ausgeführt im Sinne des Gesetzes vom 16. October 1895 L. G. Bl. Nr. 75 als ein Landesunternehmen mit einem Kostenaufwande von 84.000 fl. ö. W., zu welchem das Land4o°/0> der staatliche Meliorationsfond und die Zwangs-

dusz melioracyjny i przymusowa spółka wodna po 3o⁹/₀-Przez regulacyę tę ma być odwodniony i ochroniony od dorocznych zwykłych wylewów obszar 3.539 morgów.

27) Zabudowanie potoku Glińsko w powiecie żółkiewskim rozpoczęte na podstawie ustawy z d. 18. maja 1896 Dz. u. kraj. Nr. 37 kosztem 48.000 zł. w. a., z czego kraj i państwowy fundusz melioracyjny pokrywają po 50%.

28) Wreszcie wedle, uchwalonego przez Sejm d. 17. lutego 1898 projektu ustawy, ma być wykonaną w drodze przedsiębiorstwa krajowego regulacya rzeki Pelt w i z dopływami i nawodnienie gruntów nadbrzeżnych wodą z kanałów miasta Lwowa kosztem 2,885.000 zł. w. a, do czego mają się przyczynić kraj, tudzież państwowy fundusz melioracyjny i inwestycyjny datkami po 3o⁰/u, kon-kurencya zaś io°/₀.

Regulacya ta, która ma na celu odwodnienie i ochronę od wylewów letnich 12.969 morgów gruntów w 35 gminach powiatu lwowskiego, przemyślańskiego, złoczowskiego i kamioneckiego, ułatwienie kanalizacyi i rozszerzenie miasta Lwowa, tudzież nawodnienie 6.354 morgów łąk, pastwisk i ogrodów, rozpoczętą zostanie dopiero po zawiązaniu spółek wodnych i uzyskaniu od państwa zasiłków z funduszu melioracyjnego i inwestycyjnego.

Б) 77 dorzeczu Dniestru.

Instrukcya Mowa

Dienst-Instruction

V. Postauowienie końcowe.

Dienst-Instruction

¹

Nach der vom statistischen Landesbureau, mit Zugrundelegung der österr. Statistik der Volksbewegung (v. J. 1898) durchgeführten Berechnung betrug mit Ende d. J. 1895 die Bevölkerungszahl in Cisie ithanien :24,977.439, davon in Galizien 7,010.100 Einwohner.

Б) 77 dorzeczu Dniestru.

29) Zabudowanie dzikich potoków i zalesienie nagich stoków górskich w dorzeczu Dniestru w powiatach turczańskim i staromiejskim rozpoczęte genossenschaft je 30°/₀ beitragen. Durch diese Regulirung soll vor gewöhnlichen alljährlichen Überschwemmungen geschützt und entwässert werden eine Fläche von 3.539 Joch.

27)    Die Verbauung des Baches Glińsko im Bezirke Żółkiew, auf Grund des Gesetzes vom 18. Mai 1896. L. G. Bl. Nr. 37., begonnen u. z. mit einem Kostenaufwande von 48,000 fl. ö. W., welcher durch einen je 5o°/₀ Beitrag des Landes und des staatlichen Me liorationsfondes gedeckt werden.

28)    Schliesslich soll nach dem vom Landtage am 17 Februar 1898 beschlosennen Gesetzentwürfe die Regulirung der Pełtew und ihrer Zuflüsse sammt Bewässerung der Ufergründe mit dem Canalwasser der Stadt Lemberg mit einem Kostenaufwande von 2,885,000 fl ö. W., im Wege der Landesunternehmung ausgeführt werden. Zu den Kosten sollen beitragen: das Land, der staatliche Meliorations- und der Jnvestitionsfond je 3O°/₀ und die Concurrenz 10%.

Diese Regulirung, welche Entwässerung und Schutz vor Sommerüberschwemmungen von 12.969 Joch in 35 Gemeinden der Bezirke Lemberg, Przemyślany, Złoczów und Kamionka, die Erleichterung der Canalisation und der Erweiterung der Stadt Lemberg, ferner die Bewässerung von 6,354 Joch Wiesen, Weiden und Gärten zum Ziele hat, wird erst nach erfolgter Bildung der Wassergenossenschaften und Zusicherung staatlicher Unterstützungen aus den Meliorations- und Investitionsfonden begonnen werden.

B) Im Flussgebiete des Dniester.

33 +■*

On . . в) (N bß

Ö rQ 3 V 33 bo

CD

(Л>

• о er

и fc* p

M r+ О

Z. CD S3 CD 3 C и (Л CD

r-c 4' h, CD CD (j*

^ er JU V 3

Ix

Crq

.s

3 ß

<D :c3 3 bß TQ

CD

bß pq

CD

Ih

24, w myśl ustawy z d. 18. maja i8g6 Dz. u. kraj. Nr. 36, ma być wykonane w drodze przedsiębiorstwa krajowego w ciągu lat piętnastu, kosztem 606.000 zł. w. a., z czego fundusz krajowy i państwowy melioracyjny pokrywają P° 5 ⁰ °/o *

30) Zabudowanie potoków górskich w dorzeczu Stryja w powiecie turczańskim wykonane w myśl ustawy z d. 4. sierpnia 1892 Dz. u. kraj. Nr. 67 kosztem 10.738 zł. w. a., który został pokryty po połowie z funduszu krajowego i państwowego melioracyjnego.

celu ochronę od wylewów i od

ma na

31) Regulacya górnej sekcyi Gniłej Lipy w powiecie przemyślańskim i rohatyńskim wykonana w myśl ustawy z d. 1. lipca, 1886. Dz. u. kraj. Nr. 69. jako przedsiębiorstwo krajowe kosztem 135.000 złr. w. a., do czego przyczynił się kraj 4o°/₀, państwowy zaś fundusz melioracyjny i przymusowa spółka wodna po 30°/₀-Regulacya ta

wodnienie 2.615 morgów łąk nadbrzeżnych.

32) Regulacya środkowej sekcyi Gniłej Lipy w powiecie rohatyńskim rozpoczęta w myśl ustawy z d. 19. marca, 1897. L)z. u. kraj. Nr. 20. kosztem 346.000 zł. w. a., który pokrywają kraj, pańswo i spółka wodna w stosunku pod 31) podanym. Regulacya ta ma na celu ochronę od zalewu i odwodnienie 4.626 morgów barizo żyznych łąk nadbrzeżnych.

33) Regulacya rzeki Złotej Lipy od stawu w Brzeżanach do Litwinowa w powiatach brzezańskim i podhajeckim wykonana na podstawie ustawy z d. 10. maja, 1893. Dz. u. kraj. Nr. 30. jako przedsiębiorstwo krajowe kosztem 132.000 zł. w. a., który pokrywają kraj, państwowy fundusz melioracyjny i. przymusowa

und Stare Miasto, begonnen im Sinne des Gesetzes vom 18 Mai 1896. L. G. Bl Nr. 36, sollen als Landesunternehmen binnen 15 Jahren mit einem Kostenaufwande von 606,000 fl. ö. W., zu welchem der Landes- und der staatliche Meliorationsfond je 50 ft/„ beitragen, ausgeführt werden.

30)    Wildbachverbauungen im Flussgebiet des Stryj im Bezirke Turka ausgeführt im Sinne des Gesetzes vom 4. August 1892 L. G. Bl. Nr. 67., mit einem Kostenaufwande von 10,738 fl. ö. W., welcher durch Beiträge des Landes - und des staatlichen Meliorationsfondes zu gleichen Theilen gedeckt wurde.

31)    Die Regulirung des oberen Theiles des Gnił a-L i p a-Flusses in den Bezirken Przemyślany und Rohatyn als Landesunternehmen auf Grund des Gesetzes vom i. Juli 1886. L. G. Bl. Nr. 69. mit einem Kostenaufwande von 135,000 fl. ö. W, ausgeführt, zu welchem das Land 40°/₀. der staatliche Meliorationsfond und die Zwangsgenossenschaft je 30°/u beitrugen. Diese Regulirung hat Schutz • vor Überschwemmungen und Entwässerung von 2.615 Joch Uferwiesen zum Ziele.

32)    Die Regulirung der mittleren Section des Gnił a-Li p a-Flusses in dem Bezirke Rohatyn, begonnen im Sinne des Gesetzes vom 19. März 1897 L. G. Bl. Nr. 20 mit einem Kostenaufwande von 346.000 fl. ö. W., welcher durch Beiträge des Landes, des Staates und der Wassergenossenschaft im ad 31 angeführten Verhältnisse gedeckt wird. Diese Regulirung bezweckt den Schutz vor Überschwemmungen und die Entwässerung von 4,626 Joch sehr ergiebiger Uferwiesen.

33) Die Regulirung des Flusses Złota Lipa vom Teiche in Brzeżany bis Litwinów in den Bezirken Brzeźany und Podhajce, als Landesunternehmen im Sinne des Gesetzes vom 10 Mai 1893. L. G. B. Nr. 30, mit einem Kostenaufwande von 132.000 fl. ö. W., welcher durch Beiträge seitens des Landes, des staatlichen

spółka wodna w stosunku pod 31) podanym. Celem tej regulacyi jest podobnie, jak przy regulacyi Gniłej Lipy, odwodnienie i ochrona od zwykłych wylewów 1.944 morgów bardzo urodzajnych łąk nadbrzeżnych. Dotychczas wykonano tylko 7o°/₀ robót, gdyż spółka wodna została zawiązaną przez władzę polityczną dopiero w r. 1898, wskutek czego зо°/₀ datek konkurencyjny nie mógł być uiszczony.

Opracowany przez sekcyą galic. c. k. oddziału leśno-technicznego projekt zabudowań potoków górskich w dorzeczu Łomnicy nie był jeszcze przedmiotem obrad Sejmu.

W stadyum opracowania znajduje się projekt koł-matacyi 11.870 morgów torfiastych bagien naddnietrzań-skich na podstawie wykonanych wieloletnich mozolnych studyów i badań w bardzo trudnym dla pomiarów terenie.

Na przestrzeni rzeki Dniestru między Rozwadowem a Samborem nieodzownem jest wykonanie całego szeregu publicznych przedsiębiorstw melioracyjnych, które jednak są zależne od przeprowadzenia regulacyi górnego Dniestru.

C) W dorzeczu Dniepru (Styru).

34) Osuszenie bagien Oleskich wykonane zostało w myśl ustawy z d. 10. czerwca, 1888. Dz. u. kraj. N. 71. przez przymusową spółkę wodną na obszarze 13.000 morgów torfowisk w 8 gminach powiatu brodzkiego i 1. gminie powiatu złoczowskiego. Do kosztów robót w sumie 70 976 zł. w. a. przyczynia się kraj

Meliorationsfondes und der Zwangsgenossenschaft nach dem ad 31 angeführtem Verhältnisse gedeckt wird Ähnlich wie bei der Regulirung der Gniła Lipa wird hier der Schutz vor Überschwemmungen und eine Entwässerrung von 1,944 Joch sehr fruchtbarer Uferwiesen beabsichtigt. Bis nun wurden nur 70°/₀ der Arbeiten ausgeführt, da die Wassergenossenschaft erst im J. 1898 durch die politische Behörde gebildet wurde, wesshalb der 30°/,, Con-currenzbeitrag nicht geleistet werden konnte.

Das, seitens der galizischen Section der k. k. forsttechnischen Abtheilung für Wildbachverbauungen ausgearbeitete Project der Verbauung der Gebirgsbäche im Flussgebiete der Łomnica war noch nicht Gegenstand der Berathung im Landtage.

In der Bearbeitung befindet sich das Colmatirungs project für 11.870 Joch Moorgründe der Dniestersümpfe auf Grundlage durchgeführter mehrjähriger, mühevoller Studien und Untersuchungen in einem für Vermessungen sehr schwierigen Terrain.

von

nöthig. Dieselben sind jedoch von der Regulirung des Dniesteroberlaufes abhängig.

An der Flussstrecke des Dniester zwischen Rozwadów und Sambor ist die Ausführung einer ganzen Reihe öffentlichen Meliorationsunternehmungen unbedingt

C) Im Flussgebiete des Dniepr (Styr).

der Olesko’er

34) Die

Entwässerung Sümpfe wurde auf Grund des Gesetzes vom 10 Juni 1888. L. G. Bl. Nr. 71 durch eine Zwangsgenossenschaft auf einer Fläche von 13,000 Joch Moorgrund in 8 Gemeinden des Bezirkes Brody und einer Gemeinde des Be-

zirkes Złoczów ausgeführt.

Zu den die Summe von 70.976 fl. ö. W. betragenden Kostern trägt das Land und der staatliche Meliora-

Celem pouczenia ludności o uprawie torfowisk i użyciu nawozów mineralnych w perymetrze melioracyjnym tych bagien założono kosztem kraju i państwa dwa pola doświadczalne w Kontach dla kultury łąkowej i w Olesku

i państwowy fundusz melioracyjny w myśl uchwalonego przez Sejm d„ io. lutego 1898, projektu ustawy zasiłkami po 3°°,<r

dla uprawy warzyw.

35) Osuszenie bagien S toj ano w skich w powiecie kamioneckim wykonane w myśl ustawy z dnia 3. września 1895, Dz. u. kraj. Nr. 68 jako przedsiębiorstwo krajowe kosztem 60.000 zł. w. a., do którego przyczynia się fundusz krajowy 4o°/₀, państwowy zaś fundusz melioracyjny i spółka wodna datkami po зо°/₀-

Melioracya ta ma na celu osuszenie 5.026 morgów torfowisk w 5 gminach.

Dla pouczenia ludności włościańskiej co do kultury torfowej, założono podobnie jak na bagnach Oleskich dwa pola wzorowe w Stojanowie i Wolicy barytowej.

Zdjęcia dla regulacyi rzeki Styru z dopływami, która ma na celu osuszenie rozległych bagien w północno-wschodniej części kraju w powiatach Brody, Kamionka strumi-łowa i Złoczów, są obecnie w toku.

D) W dorzeczu Dunaju (Prutu i Czeremosza)

nie podjęto dotychczas żadnych publicznych robót melioracyjnych, gdyż wykonanie ich jest zależne od poprzedniego uregulowania recypientów Prutu i Czeremosza.

Wedle uchwalonego przez Radę państwa preliminarza funduszu melioracyjnego na r. 1897, tudzież ces. rozporządzenia z d. 15. lipca 1897 Dz. u. p. Nr. 169, wyno-tionsfond im Sinne des durch den Landtag am io. Februar 1898 beschlossenen Gesetzentwurfes je eine 30 Unterstützung bei.

Behufs Belehrung der Bevölkerung über Cultur der Moore und den Gebrauch von mineralischem Dünger wurden im Meliorationsperimeter dieser Sümpfe auf Landes- und Staatskosten zwei Versuchsfelder angelegt und zwar eines in Konty für Wiesen- und eines in Olesko für Gemüsebau.

35) Die Trockenlegung der Stojano-wer Sümpfe in dem Bezirke Kamionka, ausgeführt als ein Landesunternehmen auf Grund des Gesetzes vom 3. September 1895. L. G. Bl. Nr. 68 mit einem Kosten-aufwande von 60.000 fl. ö. W., zu welchem der Landesfond und die Genossenschaft je 3O°/₀ beitragen.

Diese Melioration hat die Entwässerung von 5.026 Joch Moorgründe in 5 Gemeiden zum Ziele.

Behufs Belehrung der Bevölkerung über das Wesen der Moorkultur wurden, — ähnlich wie auf den Olesko’er Sümpfen — zwei Musterfelder u. z. in Stojanow und Wolica baryłowa angelegt.

Die Aufnahmen zum Zwecke der Regulirung des Styr und seiner Zuflüsse behufs Trockenlegung ausgedehnter Sümpfe im nordöslichen Theile des Landes, in den Bezirken Brody, Kamionka strumiłowa und Złoczów, sind gegenwärtig im Zuge.

D) Im Flussgebiete der Donau (Truth und Czeremosz)

wurden bis zur Gegenwart keine öffentlichen Meliorationsarbeiten unternommen, da ihre Ausführung durch die vorauszugehende Regulirung der Recipienten Pruth und Czeremosz bedingt ist.

Gemäss dem vom Reichsrathe beschlossenen Präliminare des Meliorationsfondes pro 1897, ferner der Kaiserlichen Verordnung vom 17 Juli 1897 R- G. Bl. Nr. 169 siły zasiłki państwowe na publiczne przedsiębiorstwa melioracyjne w Galicyi (łącznie z regulacyą Dniestru między Rozwadowem i Żurawnem) 190 856 zł. 83 ct. czyli 20,6u/„ całego wydatku w sumie 926.556 zł. 79 ct.

Co się tyczy tak zwanych mniejszych melioracyj subwencyonowanych z uchwalanej corocznie przez Radę państwa do dyspozycyi c. k. Ministerstwa rolnictwa do-tacyi, to Galicya nie może się w-ykazać dodatnimi rezultatami, gdyż dotacya ta, która wynosiła w roku 1896 260.000 zł. w. a., w r. 1897 300.000 zł. w. a., a w preliminarzu na r. 1898 podniesioną została do 350.000 zł. w. a., obracaną bywa przeważnie na roboty w krajach alpejskich.

Jakkolwiek bowiem fundusz krajowy galic. sub-wencyonuje tego rodzaju roboty zasiłkami 33¹/₃ do 50°'^, co w innych częściach państwa nie bywa praktykowanem, powiodło się Wydziałowi krajowemu przy usilnych staraniach uzyskać dla Galicyi w r. 1896 (wedle sprawozdania komisyi budżetowej Izby posłów) zaledwie udział 5 °/₀, (w poprzednich latach wynosił udział Galicyi w tej dota-cyi około 3 Va °/o)> podczas gdy w stosunku do powierzchni ról i łąk, o których melioracyą w tym wypadku głównie się rozchodzi, udział ten wynosić powinien 34,,₂'/o (P°‘ wierzchnia ról i łąk wynosi w Galicyi 4,680.001 ha , w calem zaś państwie 13,715 044 ha.).

Przy projektowaniu regulacyi wód i większych kanałów osuszających oblicza się obok pojemności łożysk.

betrugen im letzten Jahre die staatlichen Unterstützungen für öffentliche Meliorationsunternehmungen in Galizien (inbegriffen die Dniesterregulirung zwischen Rozwadów und Źurawno) die Summe von 190.856 fl. 83 kr. ö. W., oder 20.6 °j₀ der Gesammtauslagen in der Höhe von 926.556 fl. 79 kr. ö. W.

Was die sogenannten kleineren Meliorationen betrifft, welche aus der durch den Reichsrath jährlich zur Verfügung des k. k. Ackerbau-Ministeriums bestirnten Dotation subventionirt werden, kann Galizien keine nennenswerthen Erfolge ausweisen, da diese Dotation, welche im J. 1896. 260.000 fl., im J. 1897 300.000 fl. ö. W., betrug, und im Präliminare pro 1898 auf 350.000 fl. ö. W., erhöht wurde, vorwiegend für die Arbeiten in den Alpenländern verwendet wird.

Wenn auch der galizische Landesfond diesen Zweig der Meliorationsarbeiten mit 33 */, bis 50% Beiträgen unterstützt, was in anderen Reichstheilen nicht der Fall ist, so gelang es dem Landesausschusse bei eifrigsten Bemühungen für Galizien pro 1896 (nach dem Berichte der Budgetcomission des Abgeordnetenhauses) kaum einen 5'’/₀ Antheil (in den vorhergehenden Jahren betrug fier galizische Antheil an dieser Dotation circa з‘/а°/о) zu erreichen ; während nach dem Flächenverhältnisse der Äcker und Wiesen, um deren Meliorirung im diesem Falle es sich hauptsächlich handelt, dieser Antheil 34,12 °/₀ betragen sollte. (Die Äcker- und Wiesenfläche beträgt in Galizien 4,680.001 ha. im ganzen Reiche aber 13,715.044 ha.).

Bei der Projectirung der Gewässer-Regulirung und bedeutenderer Entwässerungscanäle, werden neben der dla wielkiej wody przedewszystkiem profile normalne dla małej wody (t. zw. średniej wody normalnej powtarzającej się najczęściej w roku), co tak dla spławu, jak i należytego utrzymania łożysk jest wielkiej doniosłości.

Za tym systemem robót przemawia wiele nie udały ch regulacyj rzek alpejskich, przy których unormowano pierwotnie profile dla średniej wody wielkiej, a obecnie okazuje się potrzeba ponownego wkładu celem ujęcia łożysk budowlami regulacyjnemi dla wód nizkich.

Ilość wód średniej normalnej i największej oblicza się częścią na podstawie pomiarów hydrometrycznych, gdzie są do dyspozycyi obserwacye wodoskazowe, po części zaś wedle znanych wzorów c. k. radcy ministeryalnego Romualda Iszkowskiego (»Beitrag zur Ermittlung der Niedrigst-, Normal- und Höchstwassermengen, auf Grund charakteristischer Merkmale der Flussgebiete«), które w rzeczywistości na uregulowanych już rzekach i potokach okazały się zupełnie odpowiedniemi.

I tak n. p. przyjęto te ilości wody :

a) na Wiśle dla budowy wałów :

pod Krakowem, gdzie dorzecze F = 7.919-7 km.², średni opad roczny h = 0⁻8 m., ilości największej wody wielkiej z 1 km.² na sekundę g₄ = 0-3837 m.⁸ (projekt zatwierdzony przez c. k. Ministerstwo rolnictwa ■w r. 1897);

F = 19.784 km.², h = 0-748 m.,    = 0⁻31 mR

h = 0-723 , ?₄ = 0-27    „

» ®₄ = 0-263 „

„ j₄ = 0-252 » h = 0-712 , g₄ = 0-256 „

od Dunajca do Nidy

F = 26.352 „

od Nidy do Nowego Brnia F = 23.667 „ od Nowego Brnia do Czarny F = 24.537 „ od Czarny do Wisłoki od Wisłoki do Koprzywianki F = 30.442 „

od Koprzywianki do Łęgu F = 31.780 „ F = 33.358 „ F = 50.228 „

n Î4 = 0-250 » * Î4 = 0-241 , h = 0-714 „ g₄ = 0-221 „

od Łęgu do Sanu od Sanu do Opatówki (ilości wody zatwierdzone przez c. k. Ministerstwo rolnictwa w r. 1894).

Consumtionsfähigkeit der Flussbefte für Hochwässer, vor Allem die Normalprofile für Niederwässer (das jährlich am häufigsten auftretende mittlere Normalwasser) berechnet; was sowohl für die Schiffahrt, als auch die Erhaltung des Flussbettes von grosser Tragweite ist.

Für diesen Arbeitsvorgang sprechen mehrere mis-lungene Regulirungen von Alpengewässern, bei welchen ursprünglich die Profile für Mittelhochwässer normirt wurden, bei welchen aber gegenwärtig sich die Nothwendig-keit heraustellt eine abermalige Regufirung auf N i e-derwasser mit grossem Kostenaufwande durchzuführen.

Die Niedrigst-Normal- und Höchstwassermenge wird theils auf Grundlage hydrometrischer Vermessungen, wo Pegelbeobachtungen zur Verfügung stehen theils nach den bekannten Formeln des k. k. Ministerialrathes Romuald Iszkowski (»Beitrag zur Ermittelung der Niedrigst-Normal-und Höchstwassermengen auf Grund charakteristischer Merkmale der Flussgebiete«) berechnet, welche auf bereits regulirten Flüssen und Bächen sich thatsächlich. als vollkommen entsprechend erwiesen haben.

So z. b. wurden folgende Wassermengen angenommen:

a) für die Eindeichung der Weichsel:

bei Krakau, wo das Flussgebiet F — 7.919'7 km.², die durchschnittliche Jahresniederschlagshöhe, h — 0 8 m., die Höchstwassermenge pro lkm.²und Sekunde g,₄=0‘3837 m.⁸ (durch das k. k. Ackerbau-Ministerium i. J. 1897 bestätigte Project);

F = 19.784 km.², h= 0748 m., qA= 0'31 m8 h =0-723 „ g₄ = 0-27    »

» ?4 ⁼⁼ 0"263 „

„ qt = 0-252 „

vom Dunajec bis zur Nida von der Nida bis zum Nowy Breń F =23.667 „ vom Nowy Breri bis zur Czarna F = 24.537 „ von der Czarna bis zur Wisłoka F = 26.352 „ von der Wisłoka bis zur

Koprzywianka

h = 0-712 „ qt = 0-256 „ я ⁽U — 0"250 „ „ ÿ₄ = 0-241 „

F = 30.442 „

von der Koprzywianka zum Łęg F = 31 780 „ vom Łęg zum San vom San zur Opatówka (durch das k. k. Ackerbau-Ministerium i. J. 1894 bestätigte Wassermengen).

F = 33.358 „ h =

F = 50.228 „ h = 0-714 „ ?₄ = 0-221 „

2Q

b)    na nizinnych dopływach Wisły:

na Trześniówce F = 58L3 km.⁹, h = 0‘7 m., ilość średniej wody normalnej z 1 km.⁹ na sekundę q₁ — 000308 m.³ (w terenie płaskim) do 0-00462 m.³ (w terenie pagórkowatym), q< = 0.1346 do 0-2247 m.⁸ ; na Krzemienicy F — 193-58 km.⁹, h = 0⁻7 m., q₂ = 0-0385 m³, ql = 0-17192 m.⁸;

c)    na górskich dopływach Wisły: na Sanie: F = 16.870

km.², h “ 0'69 m.,    = 0-2438 m.³; naWisłoce: F = 4.090 km.²,

h == 0-8 m., qi — 0’62 m.³; na Dunajcu: F ='6.958 km.², h =: 0'8 m., q₄ = 0-69 m.⁸; na Białe: F = 957 do 265 km.⁹, q₂ — 0-010 do 0-024 m.³, qi =. 1-2 m.³;

d)    na górnym Dniestrze: F = 5.412 do 895 km.⁹, h = 0-783 do 0-712 m., qt = 0-005 do 0-0076 m.⁸, qA — 0-1727 do 0-2997 m.³;

e)    na podolskich dopływach Dniestru: na Gnił ej Lipie: F = 1.205 km.², h == 0 75 m., qa = 0‘004 m.⁸, qi — 0⁻236 m.³

Zaprojektowane i wykonane przez krajowe biuro melioracyjne prywatne roboty melioracyjne wykazują trzy zestawienia. (Patrz na str. 37, 38, 39).

Jak z trzeciego zestawienia okazuje się, był rozmiar wykonanych melioracyj prywatnych w czasie od r. 1879 do 1892 wcale niepokaźny z powodu braku niższego personalu technicznego (dozorców melioracyjnych), fabryk rurek drenowych, a po części personalu technicznego. Dopiero kiedy Sejm uchwalą z d. 6. kwietnia 1892 zorganizował biuro melioracyjne i przyznał bezpłatną pomoc techniczną dla projektowania i wykonania melioracyj, a zarazem postanowił subwencyonować zakładanie fabryk drenów, rozpoczyna się rozwój melioracyj prywatnych, a zgłoszenia stron, zwłaszcza z okolic, gdzie otwarto dwie nowe cukrownie, tak się wzmagają, że na-

b) für die Niederungszuflüsse der Weichsel: Trześniówka F — 58L3 km.*, h — 07 m., die Normalwassermenge pro 1 km.³ und Sekunde q% = 0⁻00308 m.³ (im flachen Terrain), bis 0,00462 m³ (im hügeligen Terrain), q₄ — 0T346 bis 0-2247 m.³; Krzemienica F == 193-58 km.², h = 0-7 m., q.t — 0'0385 m³, q₄ = 0T7192 m³;

c)    für die Gebirgszuflüsse der Weichsel: San F = 16-870 km.³, h = 069 m., q₄ = 0-2438 m³; Wisłoka: F — 4090 km.*, h = 0⁻8 m., qt = 0'62 m.³; Dunajec: F — 6.958 km.²; h — 0-8 m., q₄ = 0⁻69 m³; Biała: F = 957 km. bis 265 q₁ — O'OIO bis 0-024 m.³, q₄ = l’2 m.³;

d) für den oberen Dniester: F == 5.412 bis 895 km*, h = 0-783 bis 0712 m., q₂ =0005 bis 00076 m.³, q₄ = 0-1727 bis 0-2997 m³.

e)    für die podolischen Dniester-zuflüsse: Gniła Lipa: F = 1-205 km³., h = 0-75 m., <£, = 0‘004 m³, q₄ = 0-236 m³.

Die durch das Landes-Meliorationsbureau projectir-ten und ausgeführten privaten Meliorations - Arbeiten weisen die drei Zusammenstellungen aus: (Vide S. 37, 38, 39).

Wie aus Zusammenstellung ad 3) ersichtlich ist, war das Ausmass der vom J. 1879 bis zum J. 1892 ausgeführten privaten Meliorationsarbeiten ganz unansehnlich, u. z. aus Mangel des niederen technischen Personales ( Meliorationsaufseher), von Drainröhrenfabriken und theilweise wegen Mangel an technischem Personale. Erst, als der Landtag mit dem Beschlüsse vom 6. April, 1892 das Meliorationsbureau organisirte, für die Projecti-rung und Ausführug von Meliorationen eine unentgeltliche technische Hilfe zusicherte und gleichzeitig die Subventionirung von Drainröhrenfabriken bestimmte, fängt die Entwickelung der privaten Meliorationen an. Die Anmeldungen seitens der Parteien, besonders aus Gegenden, in welchen zwei neue Zuckerfabriken eröffnet wurden, mehren sich in solchem Maasse, dass wet obecny powiększony personal techniczny biura melioracyjnego nie jest im w stanie podołać.

Jak dalece melioracya gruntów, a szczególnie drenowanie gruntów ornych, potrzebnem jest dla Galicji, okazuje się z ilości produkcyi czterech głównych zbóż (pszenicy, żyta, jęczmienia i owsa), która w stosunku do powierzchni gruntów ornych, niższą jest od takiejże produkcji w Czechach i Austryi dolnej o 39 °/₀ -

Gdy pod względem jakości grunta orne Galicyi nie wiele się różnią od gruntów ornych w Czechach i Austryi dolnej, okazuje się, że głównym powodem małej produkcyi zbożowej Galicyi są niepomyślne stosunki klimatyczne, które się dadzą zneutralizować tylko przez drenowanie. Powierzchnia nieprzepuszczalnych lub sapowatych gruntów ornych wynosi w Galicyi około 1,700.000 morgów (1,000.000 hektarów), drenowanie zatem wymagać będzie nakładu przy przeciętnym wydatku 50 zł. w. a. na i mórg około 85 milionów zł. w. a. Nakład ten jednak sowicie się opłaci, gdyż przy staranniejszej uprawie i poprawieniu płodozmianu, co właśnie dopiero drenowanie umożliwi, wartość rocznej produkcji czterech głównych zbóż zwiększonej do przeciętnej produkcyi Czech, lub Austryi dolnej podnieść się może o przeszło 50 milionów zł. w. a.

Gdy zaś w Galicyi, gdzie niziny zajmują wielki obszar kraju, drenowanie bardzo często natrafia na przeszkody z powodu braku odpływu, który dopiero przez wykonanie dłuższych kanałów osuszających, na obcych gruntach może być utworzone, jest widocznem, jak wdzięczne pole działania przedstawia się dla с. к Ministerstwa rolnictwa przy subwencjonowaniu tak zwanych mniejszych melioracyj, które właśnie przez utworzenie odpływu dla

selbst das gegenwärtig vermehrte technische Personale denselben nicht entsprechen kann.

In wie weit die Boden-Melioration und besonders die Drainirung der Ackergründe für Galizien nohtwendig ist, zeigt sich aus der Productionsmenge der vier wichtigsten Getreidearten (Weizen, Roggen, Gerste und Hafer), welche nach dem Verhältnisse der Flächenausdehnung der Ackergründe um 39°/₀ niedriger ist, als dieselbe Production in Böhmen und Niederösterreich.

Nachdem die Ackergründe in Galizien bezüglich der Fruchtbarkeit sich wenig von jenen in Böhmen und Niederösterreich unterscheiden, ist es klar, dass als Hauptursache der geringen Getreideproduction in Galizien die ungünstigen klimatischen Verhältnisse, welche sich aber nur durch Drainirung der Gründe neutralisiren lassen, zu betrachten sind. — Die Fläche der undurchlässigen Ackergründe beträgt in Galizien rund 1,700.000 Joch (1,000.000 ha.), die Drainirungskosten würden also bei einer Durchschnittsauslage von 50 fl. ö. W., pro ein Joch, 85 Millionen fl. ö. W., betragen. Dieser Aufwand wird sich aber reichlich bezahlt machen, da bei sorgsamerer Bearbeitung und rationeller Fruchtfolge — was eben erst die Drainirung ermöglicht, — der jährliche Produc-tionswerlh der wier wichtigsten Getreidearten, erhoben zur Durchschnitts-Production Böhmens oder Niederösterreichs, sich möglicherweise um 50 Milionen fl. ö W. jährlich erhöhen wird.

Da aber die Ausführung von Drainagen in Galizien, wo die Niederungen einen grossen Theil des Landes einnehmen sehr oft auf Schwierigkeiten stosst, einer mangelnden Vorfluth wegen, welche erst durch Anlage grösserer Entwässerungscanäle auf fremden Gründen geschaffen werden kann, so ist ersichtlich, welch’ein dankbares Feld zur Thätigkeit sich dem k. k. Ackerbau-Ministerium bei der Subventionirung der sog. kleineren Meliorationen eröffnet, welche gerade, durch Beschaf-znaczniejszych obszarów gruntów, mają na celu umożliwienie wykonania melioracyj prywatnych.

Ponieważ melioracye prywatne przeprowadzali dotychczas prawie wyłącznie właściciele większych posiadłości, subwencyonuje od lat kilku Wydział krajowy i c. k. Ministerstwo rolnictwa melioracye włościańskie, celem zachęcenia mniejszych właścicieli do przeprowadzenia tego rodzaju robót. Również do tego celu służy zainicyonowane przez c k. Ministerstwo rolnictwa zakładanie stacyj doświadczalnych dla kultury torfowisk, których powierzchnia w 42 powiatach wynosi około ioo.ooo morgów, mianowicie stacyj w Rudniku (pow. Nisko), Chorostkowie (pow. Husiatyn) i w Korsowie (pow. Brody), które po spełnieniu swego zadania zostały zwinięte, tudzież oprócz wymienionych już pól doświadczalnych na bagnach Oleskich i Sto-janowskich, dalszych stacyj w Ożomli (pow. Jaworów) dla kultury łąkowej i w Nowym Targu dla produkcyi ściółki torfowej.

III. Organizacya technicznej służby melioracyjnej.

a) Biuro melioracyjne.

Utworzone uchwałą Sejmu z dnia 14. października 1878 biuro melioracyjne składało się początkowo z 3 techników (2 inżynierów i 1 pomocnika) i miało wyłącznie za zadanie projektowanie i wykonanie melioracyj prywatnych. W miarę mnożenia się zgłoszeń stron o pomoc techniczną, powiększał Sejm stopniowo personal tego biura a po wejściu w życie państwowej ustawy melioracyjnej, rozszerzył jego zakres działania także na melioracye publiczne.

fung der Vorfluth für grössere Grundflächen, die Ausführung von Privat-Meliorationen ermöglichen.

Da bis nun die privaten Meliorationen fast ausschliesslich nur von Seite der Grossgrundbesitzer ausgeführt wurden, so subventioniren seit mehreren Jahren das k. k. Ackerbau-Ministerium und der Landesausschuss die bäuerlichen Meliorationen behufs Ermunterung der kleineren Besitzer zur Buchführung solcher Arbeiten.

Demselben Ziele dient ebenfalls die seitens des к к. Ackerbau-Ministeriums angeregte Schaffung von Versuchs-Stationen für Cultur der Moore, deren Ausdehnung im 42 Bezirken gegen 100.000 Joch beträgt.

Solche Stationen wurden angelegt : in Rudnik (Bezirk Nisko), in Chorostköw (Bezirk Husiatyn) und in Kor-sów (Bezirk Brody), welche nach Erfüllung ihrer Aufgabe aufgelöst wurden. Ausser den schon früher, erwähnten Versuchsfeldern auf den Sümpfen in Olesko u. Stojanöw, bestehen noch weitere Stationen in Ożomla (Bezirk Jaworów) für Wiesenkultur und in Neumarkt be hufs Torfstreu-Erzeugung.

III. Organisation des culturtechnischen Dienstes.

a) Meliorationsbureau.

Das in Folge Landtagsbeschlusses vom 14. October, 1878 geschaffene Meliorationsbureau bestand anfänglich aus 3 Technikern (2 Ingenieuren und 1 Gehilfen) und hatte die Projectirung und Ausführung von Privatmeliorationen zur ausschliesslichen Aufgabe. In dem Maasse der Vermehrung der Anmeldungen seitens der Parteien um technische Hilfe, vermehrte der Landtag allmählig des Personale dieses Bureaus und nach dem Inslebentreten des Reichs-Meliorationsgesetzes erweiterte derselbe den Wirkungskreis des Bureaus auch auf die öffentlichen Meliorationen

*.»V

00 «

oe

oc O

<*V

(yj ł—* o

•ЬС

Ł>

Te

32

Uchwałą z d. 6. kwietnia 1892 zorganizował Sejm biuro melioracyjne i wydał dlań pod dniem 9. maja 1893 instrukcyę służbową (załącznik A ), która obok postanowień organizacyjnych normuje warunki udzielania stronom pomocy technicznej na koszt funduszu krajowego.

Uchwalony ostatecznie przez Sejm d. 10. lutego 1898 etat płac i osób kraj. biura melioracyjnego, przedstawia się następująco :

Ilość

urzędni

ków

Płaca

Tytuł urzędowy

Ranga roczna

Dodatek

akty-

walny

zł.

10

Dyrektor........

Zastępca dyrektora (z dodatkiem osobist. 400 złr.)

Starszych inżynierów . . .

Inżynierów I. klasy . . .

Inżynierów II. klasy . . .

Inżynierów adjunktów . .

Asystent komasacyjny . .

Praktykantów technicznych z adjutum.......

Praktykantów komasacyjny ćh z adjutum ....

VI.

VII.

VII.

VIII.

IX.

X.

XI.

3.200

480

2.400 , 420

2.400

i 800

420

- 36o’

kfd

1.400    300

i .000

240

8oo

200

700

600

Oprócz wymienionych 43 techników, wchodzi w skład biura melioracyjnego jeden referent administracyjno-pra-wny w randze VII. i jeden instruktor dla kultury torfowisk (z płacą roczną 1.500 zł. w. a. i dodatkiem na objazdy 500 zł. w. a.), który obok zarządu stacyj do-

r '    »

•г i

-/V?

3i

"Ъ. *•

\'k<T

*1

ъ-

- * ö 4«V*'

ХУ

Ги

32

Mit dem Beschlüsse vom 6. April 1892 organisirte der Landtag das Meliorationsbureau und erliess für dasselbe am 9. Mai 1893 eine Dienst-Instruction (Anlage Â), welche neben Organisationsbestimmungen auch die Bedingungen, unter welchen den Partheien technische Hilfe auf Rechnung des Landesfondes ertheilt wird, enthält.

Der endgiltig durch den Landtag am 10. Februar 1898 beschlossene Etat der Gehalte und der Personen des Landesmeliorationsbureaus stellt sich folgendermassen dar :

Anzahl

der

Beamten

Amst - Titel

Rangs-

Classe

Jahres

gehalt

fl. ö. W.

Activi-täts-Zu-lage fl. ö. W.

Director . .

VI.

3 200

480

10

Directors-Stellver. (mit einer person. Zulage V. 400 fl.ö.W.)

Ober-Inginieure.....

Inginieure I. Classe . . .

Inginieure II. Classe . . .

Inginieur-Adjuncten , . .

Commassations-Assistent

VII.

VII.

VIII.

IX.

X.

XI.

2.400

2.400

1.800

1.400

i 000

800

420

420

360

300

240

200

700

600

Technische Prakticanten m. einem jährlichen Adjutum .

Commassations - Prakticant. m. einem jährlich*. Adjutum

Ausser den angeführten 43 Technikern gehören in den Stand des Meliorationsbureaus ein administrativjuridischer Referent in der VII. Rangsclasse und ein Instructor für Moorcultur (mit einem Jahresgehalte von 1.500 fl. ö. W. und einem Bereisungs-Pauschale von 500 fl. ö. W.), welcher neben Verwaltung der Versuchssta-świadczalnych udzielać ma fachowej porady agronomicznej właścicielom gruntów.

Z powyższych 43 techników jeden inżynier zajmuje się wyłącznie kierownictwem doświadczeń, tudzież projektowaniem i wykonaniem kultur torfowych, jeden zaś jest referentem dla spraw rybactwa i zajmować się ma projektowaniem i wykonaniem stawów rybnych

Projektowaniem i wykonaniem robót publicznych zajmuje się wyłącznie biuro centralne przy Wydziale krajowym, melioracyami zaś prywatnemi oprócz biura centralnego ekspozytury, które otwarte zostały dotychczas w Krakowie, Tarnowie, Jaśle, Sanoku i Stanisławowie, a których liczba ma być zwiększoną w myśl uchwały sejmowej z d. 6. kwietnia, 1892 do g (Wadowice, Jarosław, Sambor i Kołomyja).

Z powodu ogôlneg'o braku techników obsadzonych jest w r. 1898 tylko 39 posad technicznych. Z tych 39 techników w roku bieżącym prowadzi 2 techników referaty oraz zajmuje się inspekcyami i kolaudacyami robót publicznych, 5 techników zajmuje się zdjęciami i projektami robót publicznych, 10 techników prowadzeniem robót publicznych, 4 techników zdjęciami i projektowaniem tak zwanych mniejszych melioracyj (przeważnie gruntów gminnych i włościańskich), 18 zaś techników wyłącznie projektowaniem i wykonaniem melioracyj prywatnych.

Oprócz kosztów utrzymania biura melioracyjnego ponosi fundusz krajowy koszta zdjęć i projektów tak dla melioracyj publicznych, jak i prywatnych, które w budżecie r. 1898 wynoszą 15.000 zł. w. a., nadto pokrywa fundusz krajowy połowę kosztów utrzymania galic. oddziału państwowego biura hydrograficznego (w r. 1898 w kwocie 12.000 zł. w. a ).

Do kosztów utrzymania kraj. biura melioracyjnego przyczyniało się c. k. Ministerstwo rolnictwa początkowo

tionen, den Grundeigentümern fachlichen Rath in agronomischer Richtung zu ertheilen hat

Einer der oben angeführten 43 Techniker befasst sich ausschliesslich mit der Leitung der Versuche, ferner mit der Projectirung und Ausführung von Moorculturen ; ein zweiter aber ist Referent der Fischereiangelegenheiten und hat sich derselbe mit Projectirung und Ausführung von Fischteichen zu befassen.

Mit der Projectirung und Ausführung von öffentlichen Meliorationsarbeiten befasst sich ausschliesslich das Centralbureau beim Landesausschusse, mit den Privatmeliorationen aber das Centralbureau und auch die Exposituren, welche bis nun in Krakau, Tarnów, Jasło, Sanok u. Stanislau bestehen und deren Zahl im Sinne des Landtagsbeschlusses vom 6. April 1З92 auf 9 (Wadowice, Ja-roslau, Sambor und Kolomea) erhöht werden soll.

Wegen allgemeinem Mangel an Technikern sind im J. 1898 nur 39 technische Stellen besetzt. Von diesen 39 Technikern führen im 1. J. 2 das Referat neben Inspici-rung und Collaudirung öffentlicher Arbeiten, 5 befassen sich mit der Aufnahme und Projectirung öffentlicher Arbeiten, г о mit der Führung öffentlicher Arbeiten, 4 mit der Aufnahme und Projectirung sog. kleinerer Meliorationen (vorwiegen.1 von bäuerlichen und Gemeindegründen), 18 Techniker aber sind ausschliesslich mit der Projectirung und Ausführung von privaten Meliorationen beschäftigt.

J.

Der Landesfond trägt ausser den Erhaltungskosten des Meliorationsbureaus auch die Kosten der Aufnahmen und Projecte sorvohl für öffentliche, als auch private Meliorationen, welche im Budget pro 1898 mit 15.000 fl. ö. W. eingestellt erscheinen. Überdies deckt der Landesfond die Hälfte der Erhaltungskosten der galizischen Abtheilung des staatlichen hydrographischen Bureaus (im 898 in der Höhe von 12 000 fl. ö. W.).

Zu den Erhaltungskosten des Landes Meliorationsbureaus bewilligte das k. k. Ackerbau Ministerium an-zasiłkiem z c. k. skarbu państwa w kwocie i.ooozł. wa., podniosło z czasem ten zasiłek na 3 000 zł. w. a , a obecnie wypłaca 7.000 zł. w. a., z czego przypada kwota wześciowa 5.000 zł. w. a. na utrzymanie biura, oraz zdjęcia i projekty melioracyj gminnych i włościańskich, po i 000 zł. w. a. zaś na utrzymanie inżyniera i instruktora dla kultury torfowisk.

b) Służba dozorców melioracyjnych.

Celem zaradzenia brakowi niższych org-anów technicznych, bez których wykonanie robót melioracyjnych, zwłaszcza prywatnych, jest prawie niemożliwe, utworzył Sejm galicyjski uchwałą z d. 21. listopada 1890 trzyletni kurs praktyczny dozorców melioracyjnych, którego organizacyą określa bliżej załączony statut (załącznik B.).

Na pierwszy kurs trzyletni, który się odbył od i. grudnia 1890 do 30. listopada 1893, uczęszczało 10 stypendystów, na drugi kurs trzyletni (od 1. grudnia 1893 do 30. listopada 1896)    15 stypendystów, na trzeci zaś

kurs, który się rozpoczął 1. grudnia 1896, uczęszcza 25 stypendystów. Roczne koszta utrzymania 1. kursu wynosiły 3.500 zł. w. a. (w tern 1.000 zł. w. a. subwencyi c. k. Ministerstwa rolnictwa), roczne koszta 2. kursu 4.500 zł. w. a. (w tern 1.500 zł. w. a. subwencyi państwowej), koszta zaś obecnego kursu wynoszą rocznie 5.000 zł. w. a. (w tem 2.000 zł. w. a. subwencyi państwowej).

Organizacya kursu okazała się zupełnie odpowiednią; ze względu jednak na potrzebę wykształcenia większej liczby dozorców do wykonania drenowań, zamierzo-nem jest z dniem 1. grudnia 1899 otwarcie nowego kursu dla dozorców drenarskich przy równoczesnem ścieśnieniu zakresu nauk, aby w ten sposób dostarczyć w krótszym

wovon die Theilquote , von 5.000 fl. ö. W. auf Bureauerhaltung, ferner aufProjecte und Aufnahmen von bäuerlichen und Gemeinde-Meliorationen und je 1.000 fl. ö. AV. für Erhaltung des Ingenieurs und des Instructors für Moorcultur entfallen.

fänglich eine Unterstützung aus dem k. k. Staatsschätze von i.ooo fl. ö. W., erhöhte diesen Beitrag im Jahre 1893 auf 3 000 fl. ö. W. und zahlt gegenwärtig 7.000 fl. ö. W.

b) Der Dienst der Meliorations-Aufseher.

Behufs Abhilfe gegen Mangel an niederen, technischen Organen, ohne welche die Ausführung, — besonders von privaten Meliorationsarbeiten fast unmöglich wäre, schuf der galizische Landtag durch den Beschluss vom 21. November 1890 einen dreijährigen praktischen Lehrcurs für Meliorationsaufseher, dessen Organisation die beigelegten Statuten (Anlage B.) näher beschreiben.

Der erste dreijährige Curs vom 1. Dezember 1890 bis 30. November 1893 abgehalten, wurde von zehn, der zweite (vom 1. Dezember 1893 bis 30. November 1896) von fünfzehn, der dritte aber, welcher am 1. Dezember 1896 begann, wurde von fünfundzwanzig Stipendisten besucht. Die jährlichen Erhaltungskosten des ersten Curses betrugen 3.C00 fl. ö. AV. (davon I.ooo fl. ö. W. Subvention des k. k. Ackerbau-Ministeriums); die Jahreskosten des zweiten Curses betrugen 4.500 fl. ö. W. (davon 1.500 fl. ö. W. Staats-Subvention) ; die Jahreskosten des gegenwärtigen Curses betragen 5.500 fl. ö. W. (davon 2.000 fl. ö. W. staatlicher Subvention).

Die Organisation des Curses bewährte sich vollkommen. In Anbetracht jedoch der Nothwendigkeit der Ausbildung einer grösseren Anzahl von Aufsehern für Drainagearbeiten, besteht die Absicht der Eröffnung eines neuen zweijährigen Curses für Drainageaufseher mit 1. Dezember 1899, bei gleichzeitiger Beschränkung des Umfanges des Unterrichtes, um auf diese A\reise die zur

czasie niezbędnych dla drenowania organów wykonawczych.

Bliższe szczegóły co do organizacyi służby dozorców melioracyjnych zawiera instrukcya służbowa (załącznik C.).

IV. Przedmioty wystawowe.

Ponieważ wszystkie projekty melioracyj publicznych znajdują się w rękach kierowników budowy, lub też spółek wodnych, zatem na wystawę jubileuszową r. 1898 możliwem było wysłanie tylko jednego projektu regula-cyi górnego Dniestru z dopływami, który przedłożono-с. k. Ministerstwu spraw wewnętrznych.

Oprócz tego projektu znajdują się na wystawie :

1)    Karta przeglądowa wykonanych lub zaprojektowanych melioracyj na Powiślu między Krakowem a Zawichostem wraz z kartą izohyetyczną Galicyi za lata 1866 — 1893.

2)    Karta opadów atmosferycznych w dorzeczu Wisły_

3)    Karta geologiczna dorzecza Wisły.

4— 14) Operaty wykonawcze: obwałowania Wisły i Sanu za r. 1894; regulacyi Łęgu za r. 1896;

»    Trześniówki za r. 1890;

»    Krzemienicy za r. 1894;

»    Nowego Brnia za r. 1894;

»    Biały za lata 1895 i 1896;

»    Kisieliny za r. 1891 ;

»    Przegnojówki za r. 1896.

15 — 21) 32 projekty drenowań i 4 projekty nawodnień prywatnych.

Drainage unumgänglich nöthigen ausführenden Organe in kürzerer Zeit zu beschaffen.

Die näheren Einzelheiten der Dienstorganisation für Meliorationsaufseher enthält die Dienst Instruction (An läge C.)

IV. Ausstellungs-Gegenstände.

Nachdem alle Projecte der öffentlichen Meliorationsarbeiten sich in den Händen der Bauleiter oder auch der Wassergenossenschaften befinden, konnte die Jnbiläums-Ausstellung d. J. 1898 nur mit dem einem Projecte der Regulirung des oberen Dniestr mit Zuflüssen, welches dem k. k. Ministerium des Innern vorgelegt wurde, beschickt werden

Ausser diesem Projecte befinden sich auf der Ausstellung :

1) Eine Übersichtskarte der in der Weichsel-Niederung zwischen Krakau und Zawichost ausgeführten Meliorationen, sammt isohyetischer Karte von Galizien für die Jahre 1866 bis 1893.

2)    Regenkarte des Weichselgebietes.

3)    Geologische Karte des Weichselgebietes.

4—14) Ausführungs-Operate :

der Weichsel- und San-Eindeichung für d. J. 1894 ;

der Regulirung des    Łęg i. J. 1896 ;

»    »    der    Trześniówka i. J.    1890;

»    »    der    Krzemienica i J.    1894 ;

»    »    des    Nowy Breń i. J.    1894;

»    »    der    Biała i. d. J. 1895 u. 1896;

»    »    der Kisielina i. J. 1891 ;

i    »    der Przegnojówka i. J. 1896;

15 — 21) 32 Projecte von privaten Drainagen und 4 Projecte von Bewässerungs Anlagen ;

об

2 z) Sprawozdanie Wy działu krajowego z programem regulacyi wód w Galicyi.

23 — 30) Spostrzeżenia ombrometryczne i wodoska-zowe w Galicyi za lata 1887 — 1894.

Lwów, w maju, 1898.

And. Kędzior

Dyrektor kraj. biura melioracyjnego.

зб

22) Bericht des Laudesausschusses über das Programm der Gewässer-Reguiirung in Galizien; und

23—30) Ombrometrische und Pegel-Beobachtungen in Galizien für die Jahre 1887—1894.

Lemberg, im Mai, 1898.

And. Kędzior

Director des Landes-Meliorationsbureaus.

G->

Nawodnienie

Bewässerung

Morgów

Joch

Giooootvcoi><Mt>cooot^io—*со^05соа> О оо О оо оо о оососэюс^^с^еосою

00 W ^ Ю Ю СО ю    HiOinOiOÛOiO^CO

oi ~ oi

1. Zestawienie zdjęć wykonanych dla rohót melioracyjnych. 1. Zusammenstellung der durchoefOhrten Aufnahmen für Ifleliorationsunti

Melioracye prywatne Private Meliorationen

Drenowanie

Drainage

Morgów

Joch

271

283

379

1.280

490

tsri

216

645

972

2.100-4

1.242-5

1.229

1.281

2.388-5

4.022

5.886

6.689

9.185-8

Osusz, otwart. row. Entwässerung mit. offen. Gräben

Morgów

Joch

со -t N ^ Ю N Q - о ю СО 0 О CV] О] Ю Ö *Н OÎ

03 Ю Ю

Regulacya wód Gewässer - Regulirung

Powierzchnia w morgach Area in Jochen

Długość w kilometrach Länge in Kilometern

2.600 10 000 22.100

80.458

36.000

112.830

16.078

50.128

37.294

12.670

39.300

13.666

21.766

9.080

5.230

51

57-6

76-9

252-0

129-1

237-0

405-9

223-9

285-9

220-56

203-6

349.0

193.0

214.7

115-8

270-2

Rok

Jahr

1879/80

1880/81

1881/82

1882/83

1883/84

1884/85

1885/86

1886/87

1887/88

1888/89

1889/90

1890/91

1891/92

1892/93

1893/94

1894/95

1895/96

1896/97

Nawodnienie

Bewässerung

Morgów

Joch

^СОХФСООЗ^ОО

ю ю ю ^ о ^ о со со со ю

61-5

187-7

2.3050

1.6160

as«.»-:.

со ю со

1.077

819 7

2, Zestawienie zaprojektowanych melioracyj.

2. ZiisammenstElluno der projectirten Meliorationen.

Melioracye prywatne Private Melioratiofien

Drenowanie

Drainage

Morgów

Joch

<р

со

COO)NXO>0-^-LC^COCOiONCCCO^

— Ь ■'t Ь Ь W lO Ю CJ О ^ Э ^ СО СО О N ^

со t> со

СО    СО 05

05 X N Ю -Ф Ф СО 05 05 -н’ гн' -Ч r-i Ю X

Osusz, otwart. row. Entwässerung mittel, offen. Gräben

Morgów

Joch

СО СО •— О СО О ЮСОС5СОСОСОСОГ^-т^СОС5 ^ 05 СО СО О С'* 00 СО СО СО 05    05 05 05

СО t> 05 СО СО ! СО ю О О СО О ^ ю СО О Ю -    ¹ —■    05 —i    ^ ю

Regulacya wód Gewässer-Regulirung

Powierzchnia w morgach Area in Jochen

2.600

22.100

2.500

8.458

133.700

133.930

48.591

48.009

12.510

310

2.210

69 ГII

77.402

9.678

1.188-2

Długość w kilometrach Länge in Kilometern

14-5

74-2

239-5

95-2

131-5

171-4

167-4

125-26

131-5

127-35

191*7

378-1

190-7

83-2

Rok

Jahr

1879/80

1880/81

1881/82

1882/83

1883/84

1884/85

1885/86

1886/87

1887/88

1888/89

1889/90

1890/91

1891/92

1892/93

1893/94

1894/95

1895/96

1896/97

to

3, Zestawienie rabat wykonanych pod kierunkiem krajowego biura melioracyjnej),

3. Zusammenstellung der unter Leitung des Meliorationsbureaus ausgefiilirten Meliorationen

Nawodnienie

Bewässerung

Morgów

Joch

SSjJgiSSSggSSSsSSSgSSS

СОСО (М со оа 03    — со ю ю w

Melioracye prywatne Private Meliorationen

Drenowanie

Drainage

Morgów

Joch

■ф Ю 1(3 Ю 00 о n и ^ -Н ^ с-i со

« со м -t « Ю 1C

Osusz, otwart. row. Entwässerung mit. offen Gräben

Morgów

Joch

195

374

721

400

MCD I I ГС СЗ I I

C-J

120

287 .

562

87

750

o-.h;

777

898-5

Regulacya wód Gewässer Regulirung

Powierzchnia w morgach Area in Jochen

Długość w kilometrach Länge in Kilometern

2.600

15.000

10.000

ю 9 ^ <Ь ó

со    о

I § I I I 1. « I II

SS-70

i.

47-10

24-95

1.320

19-3, s

Rok

Jahr

1879/80

1880/81

1881/82

1882/83

1883/84

1884/85

1885/86

1886/87

1887/88

1888/89

1889,90

1890/91

1891/92

1892/93

1893/94

1894/95

1895/96

1896/97

Uwaga: Zestawieniem tem nie są objęte roboty publiczne.

Anmerkung: In dieser Zusammenstellung sind die öffentlichen Arbeiten nicht inbegriffen.

ZAŁĄCZNIKI.

ANLAGEN.

Załącznik A.

Instrukcya Mowa

dla biura melioracyjnego przy Wydziale krajowym.

uchwalona przez Sejm na posiedzeniu dn. 9 maja 1893. (Dziennik ustaw i rozp. kraj. Nr. 67 ex 1893).

I. Postanowienia ogólne.

§. 1.

Zakres

działania

biura.

Do zakresu działania krajowego biura melioracyjnego należy:

1. inicyowanie, projektowanie, wykonywanie i nadzór regulacyi wód niespławnych. tudzież ulepszeń gruntów za pomocą osuszenia i nawodnienia ;

2.    konserwacja i nadzór wykonanych przy pomocy funduszu krajowego przedsiębiorstw melioracyjnych ;

3.    ulepszenie podziału pól i komasacya gruntów wraz z zakładaniem dróg polnych ;

4.    udzielanie fachowych opinij w sprawach podpadających pod postanowienia ustawy wodnej;

5.    zakładanie, utrzymywanie i ewidencya krajowych stacyj ombrometryeznych i wodoska-

Dienst-Instruction

für das Meliorationsbureau des Landesausschusses,

genehmigt durch den Landtag in der Sitzung vom 9 Mai 189g. (Landes-Gesetz- und Yerordnungs-Blatt Nr. 67 ex 189g).

I. Allgemeine Bestimmungen.

§• l.

Der Wirkungskreis des Landes-Meliorations-

Wirkungs-kreis des Bu- bureaus umfasst :

reaus.

Anlage A.

1.    Die Anregung, Projectirung, Ausführung und Ueberwachung von Regulirungen nicht schiffbarer Grewässer, sowie Bodenmeliorationen mittelst Ent-und Bewässerung ;

2.    die Erhaltung und Ueberwachung von mit Hilfe des Landesfondes ausgeführten Meliorationsunternehmen ;

3.    die Verbesserung der Eeldeintheilung und Commassation der Grundstücke sammt Anlage von Feldwegen ;

4.    die Ertheilung fachmännischer Gutachten in wasserrechtlichen Angelegenheiten ;

5.    die Errichtung, Erhaltung und Evidenz der Landesstationen für ombrometrische und Wasserstandsbeobachtungen nebst Durchführung hy-

zowych, tudzież przeprowadzanie studyów hydro metrycznych na rzekach niespławnych. ¹)

§• 2.

Skład

biura.

Do sprawowania czynności w ustępie 2, 3, 4 i 5, §. 1. wymienionych tudzież projektowania, wykonywania i nadzoru melioracyj publicznych powołanem jest przedewszystkiem biuro centralne przy Wydziale krajowym, które się składa z dyrektora i odpowiedniej liczby fachowo uzdolnionych urzędników.

Projektowaniem, wykonywaniem i nadzorem robót melioracyjnych, przeprowadzanych przez poszczególnych właścicieli gruntów zajmują się, o ile Wydział krajowy odmiennie nie postanowi, ekspozytury biura melioracyjnego, których liczbę i miejsce urzędowania ustanawia Sejm na wniosek Wydziału krajowego.

Kierownictwo ekspozytur biura melioracyjnego porucza Wydział krajowy obznajomionym z techniką melioracyjną nrzędnikom biura, którym w miarę potrzeby przydziela się odpowiednią liczbę sił technicznych i dozorców melioracyjnych.

§. 3.

Stosunek

Wszyscy urzędnicy biura melioracyjnego służbowy podlegają pod względem służbowym i dyscypli-urzędników narnyrn Wydziałowi krajowemu a w szczególno-biura i ści członkowi Wydziału krajowego, któremu biuro ekspozytur, jest przydzielone (§. 19. ustanowy służby krajowej).

Bezpośrednim przełożonym urzędników tego biura po myśli §. 24. instrukcyi dla Wydziału krajowego jest dyrektor, który przydziela im prace i czuwa nad ich wykonaniem.

Personal pomocniczy ekspozytur podlega bezpośrednio ich kierownikom.

droraetrischer Studien auf nicht schiffbaren Flüssen²).

§• 2.

Zusammen-

Zur Führung der im Absätze 2, 3, 4 und setzung des 5 des §. 1 genannten Agenden, sowie zur Projec-Bureaus. tirung, Ausführung und Ueberwachung öffentlicher Meliorationen, ist zunächst das Centralbureau beim Landesausscbusse berufen, welches aus dem Director und einer entsprechenden Anzahl fachmännisch gebildeter Beamten besteht.

Mit der Prejectirung. Ausführung und Beaufsichtigung von Privatmeliorationen befassen sich, sofern der Landesausschuss nicht anders besehliesst, die Exposituren des Landesmeliorationsbureaus, deren Anzahl und Amtssitze vom Landtage über Antrag des Landesaussfimsses bestimmt werden.

Mit der Leitung der Exposituren werden vom Landesausscbusse in der Culturtechnik bewanderte Beamte des Bureaus betraut, denen nach Bedarf eine entsprechende Anzahl technischer Kräfte und Meliorationsaufseher beigegeben wird.

Nähere Bestimmungen betreffend die Qualification der Bureaubeamten, sind im §. 6 des vom Landtage beschlossenen Etats dieses Bureaus enthalten.

§■ 3.

Dienstver-

und theilt ist (§. 19 der Landesdienst-Pragmatik).

Unmittelbarer Vorgesetzter der Beamten dieses Bureaus im Sinne des §. 24 der Instruction für den Landesausschuss ist der Director, welcher ihnen die Arbeiten zuweist und deren Ausführung überwacht.

Alle Beamten des Meliorationsbureaus un-Mltniss der terstehen in dienstlicher und disciplinärer Hinsicht Beamten des dem Laudesausschusse, insbesondere jenem Lan-Centralbu- desausschussbeisitzer, welchem das Bureau zuge-reaus

der Exposituren.

Das Hilfspersonal der Exposituren untersteht unmittelbar den Expositurleitern.

besorgt.

§• 4.

Komisye,

służbowe.

Dyrektor biura, zarówno jak i kierownicy urlopy i ekspozytur winni donieść Wydziałowi krajowemu przeszkody o każdorazowem opuszczeniu siedziby urzędowej w celach służbowych, podobnie, jak i o powrocie, jeżeli ich nieobecność potrwa ponad dni ośm.

Urlopów do dni ośmiu w ciągu tego samego roku kalendarzowego, udzielać może urzędnikom biura centralnego i kierownikom ekspozytur przełożony Członek Wydziału krajowego, personalowi zaś ekspozytur ich kierownicy przy równoczesnem zawiadomieniu Wydziału krajowego.

krajowy.

Urlopów na czas dłuższy udziela Wydział

W razie choroby lub przeszkody w służbie (powołania do ćwiczeń wojskowych) winien urzędnik zawiadomić natychmiast swego przełożonego, a na żądanie lub w razie dłuższej choroby, wykazać się świadectwem lekarza (§. 20 ustanowy służby krajowej).

§• 5.

Korespon-

Centralne biuro melioracyjne nie korespon-dencya. duje ani ze stronami, ani z władzami ; lecz wszelkie podania bezpośrednio do niego nadchodzące załatwia Wydział krajowy (§. 56. instrukcyi dla Wydziału krajowego).

Natomiast kierownicy ekspozytur i urzędnicy przeznaczeni do prowadzenia budowy, korespondują bezpośrednio z władzami i stronami w obrębie kraju, przyezem wobec krajowych władz centralnych używać mają formy sprawozdań i intytulacyi „wysoki“, wobec innych zaś władz formy odezw i intytulacyi „świetny“.

§. 6.

Wszystkie pisma nadchodzące do ekspozytur kierowników budowy, zarówno jak i od nich

Manipulacya wewnętrzna •

kierowników' wychodzące na skutek własnej inicyatywy (przy-budowy. pomnienia urzędowe), mają być zaciągane do

. 4.

COT

Commisdo-

rung.

Der Director des Bureaus, sowie die Expo-nen, Beurlau- siturleiter sind verpflichtet bei jeder dienstlichen bung, Dienst- Abreise aus dem Amtssitze, sowie bei der Riick-verhindo- kehr, dem Landesausschusse hievon die Anzeige zu erstatten, falls deren Abwesenheit über acht Tage dauern sollte.

Urlaub bis zu acht Tagen innerhalb desselben Kalenderjahres kann den Beamten des Centralbureaus und den Expositurleitern von dem Vorgesetzten Landesausschuss-Beisitzer, dem Personale der Exposituren dagegen von den Expositurleitern bei gleichzeitiger Anzeige an den Landesausschuss ertheilt werden.

Längere Beurlaubungen ertheilt der Landes-

ausschuss.

Im Falle von Krankheit oder Dienstverhinderung (z. B. Einberufung zum Militärdienste) hat der Beamte seinen Vorgesetzten hievon sofort zu verständigen, und sich über Verlangen oder im Falle längerer Krankheit mit einem ärztlichen Zeugnisse auszuweisen (§. 20 der Landesdienst-Pragmatik).

§. 5.

Correspon-

denz.

Das Centrale des Meliorationsbureaus cor-respondirt weder mit Partheien, noch mit Behörden ; sondern werden alle direct an seine Adresse anlangenden Eingaben vom Landesausschusse erledigt (§. 56. Instr. für den Landesausschuss).

Die Expositur-und Bauleiter dagegen cor-respondiren unmittelbar mit den inländischen Partbeien und Behörden, wobei sie den Landes-CentralbehÖrden gegenüber die Form von Berichten mit der Intitulirung „Hohe“, anderen Behörden gegenüber die Form von Noten mit der Intitulirung „Löbliche“ einzuhalten haben.

§. 6.

Innere Mani

Alle an Exposituren und Bauleiter ankoin-von ihnen über eigene Initiative ausgehenden (Diensterinnerungen) Zuschriften, sind zu protocolliren.

pulation der men(Jen oder Exposituren und der Bau

leiter.

protokołu podawczego, który dla każdego roku kalendarzowego ma być otwartym z dniem 1. stycznia, a zamkniętym z dniem 31. grudnia.

Co się tyczy załatwiania ekshi bitów, ekspe-dyowania i regestrowania należy się zastosować do odnośnych przepisów instrukcyi służbowej dla manipulacyi wewnętrznej Wydziału krajowego z dnia 14. września 1866.

§• 7.

Urządzenie

lokalów

Przedmioty potrzebne do urządzenia lokalów urzędowych ekspozytur, nie mniej też potrzebne urzędowych, do zdjęć i wykonania robót instrumenty i przy-zaopatrzenie rządy zakupuje Wydział krajowy na wniosek dy-w przyrządy rektora biura względnie kierowników ekspozytur, i rekwizyta.

Z końcem roku winni przedłożyć kierownicy ekspozytur, zarówno jak i urzędnicy biura centralnego, inwentarz wszystkich przedmiotów do użytku im oddanych wraz z podaniem wartości.

Do odpisania zużytych przedmiotów inwentarza potrzebnem jest zezwolenie Wydziału krajowego.

Na utrzymanie lokalów urzędowych, tudzież obsługę, opał i oświetlenie otrzymują kierownicy ekspozytur ryczałt przez Sejm uchwalony.

Potrzeb rysunkowych i kancelaryjnych dostarcza ekspozyturom Wydział krajowy.

§• 8.

Dyety,

przez Sejm uchwałą z dnia 15. października 1881, a mianowicie :

Co do wymiaru dyet i kosztów podróży przy koszta po- zdjęciach i nadzorze robót publicznych, zarówno dróźy i do> jak i prywatnych obowiązują przepisy wydane datki budowlane.

a) wysokość dyet wynosi:

1.    dla urzędników z płacą stałą 1.500 zł. i wyżej po 5 zł. na dzień ;

2.    dla urzędników z płacą stałą 1.000 zd. aż do 1.500 zł. po 4 zł. dziennie;

3.    dla wszystkich innych urzędników i elewów po 3 zł. dziennie ;

Das Protocoll ist für jedes Kalenderjahr mit 1. Jänner zu eröffnen und mit 31. Dezember zu schliessen.

Betreffs Erledigung, Expedirung und Regi-strirung derGesehäftsstlicke, dienen zur Richtschnur die bezüglichen Vorschriften der Dienstinstruction des Landesausschusses für innere Manipulation vom 14. September 1866.

§• 7.

Einrichtung

Mit Jahresschluss haben die Expositurleiter, sowie die Beamten des Centralbureaus ein Inven

Die zur Einrichtung der Amtslocalitäten der Amtslo- der Exposituren nöthigen Gegenstände, sowie die calitäten,' zur Durchführung von Aufnahmen und Bauar-Ausstattnng beiten nöthigen Instrumente und Requisiten, be-mit Utensi- schafft der Landesausschuss über Antrag de3 Di-lien und Ее- rectors, beziehungsweise der Expositurleiter, quiäiten.

tar aller in ihrem Gebrauche stehenden Gegenstände sammt Werthangabe vorzulegen.

Zum Abschreiben verbrauchter Gegenstände ist die Bewilligung des Landesausschusses noth-wendig.

Für die Miethe der Amtslocalitäten, deren Bedienung, Beleuchtung und Beheizung, erhalten die Expositurleiter das vom Landtage bewilligte Pauschale.

Zeichen-und Kanzleiartikel werden für die Exposituren vom Landesausschusse angeschafft.

§. 8.

Diäten, Reisekosten, sten bei Aufnahmen und Ueberwachung öffentli-Bauznlagen. eher uud Privat-Arbeiten, gelten die vom Landtage mit Beschluss dd. 15 October 1881 erlassenen Vorschriften und zwar:

Behufs Ausmass der Diäten und Reiseko-

a) Die Diätenquote beträgt:

1.    für Beamte mit ständigem Gehalte von 1500 fl. und darüber: fünf Gulden täglich;

2.    für Beamte mit ständigem Gehalte von 1000 bis 1500 Gulden: vier Gulden täglich;

3.    für alle, anderen Beamte und Eleven drei

Gulden -täglich;• '• "    ;    ’    - " -

6*

Ъ) koszta р od róży należą się dla wszystkich urzędników biura i elewów w wysokości na-leżytości II. klasy za jazdę koleją żelazną, lub

I. klasy za jazdę statkiem parowym, przy podróży zaś końmi w wysokości 13 2 ct. za każdy kilometr, oprócz wynagrodzenia za myto.

Przy komisyach, które prawdopodobnie przez jeden miesiąc w jednem miejscu potrwają, może Wydział krajowy zamiast dyet oznaczyć z góry pewien ryczałt (§. 11. uchwały Sejmowej z dnia 15. października 1881).

W czasie prowadzenia budowy przy przedsiębiorstwach ustawowych, korzystających z pomocy skarbu państwa i kraju, otrzymują kierownicy robót zamiast dyet i kosztów podróży w obrębie pola roboczego miesięczne dodatki budowlane, których wysokość normują instrukcye i rozporządzenia wykonawcze wydawane w myśl postanowień specyalnych ustaw melioracyjnych przez Wydział krajowy w porozumieniu z Admi-nistracyą państwa.

II. Postanowienia szczegółowe.

§. 9.

Projektowa-

Przy zdjęciach i projektowaniu melioracyj nie i wyko* publicznych, które mają korzystać z zasiłków nanie robót państwowego funduszu melioracyjnego, winno publicznych, biuro melioracyjne zastosować się ściśle do przepisów rozporządzenia Ministerstwa rolnictwa wydanego w porozumieniu z Ministerstwem spraw wewnętrznych dnia 18. grudnia 1885 (Dz. p. p. Nr. 1. ex 1886).

Bliższe postanowienia co do prowadzenia budowy przy melioracyach publicznych zawierają specyalne instrukcye i rozporządzenia wydane lub ułożyć się mające przez Wydział krajowy wspólnie z Administracyą państwa.

§. W.

chniczna^dla , W mia.rę przyzwolonych przez Sejm fundu-melioracyj szów, oraz sił dyspozycyjnych ekspozytur biura prywatnych, melioracyjnego udziela Wydział krajowy bezpła-

Ъ) an Reisekosten gebührt allen Beamten und Eleven des Bureaus bei Eisenbahnfahrten die Eahrtaxe der II., bei Dampfschifffahrten die Fahrtaxe der I. Classe, bei Wagenreisen Kilometergelder im Betrage von 13-2 kr. pr. Kilometer, nebst Entschädigung der Mauthauslagen.

Bei Commissionen, welche voraussichtlich einen vollen Monat an einem Orte dauern dürften , kann der Landesausschuss anstatt Diäten ein Pauschale vorausbestimmen (§. 11 des Laud-tagsbeschlusses vom 15. October 1881).

Für die Dauer der Bauleitung gesetzlich normirter, aus dem Staats-und Landesfonde unterstützter Unternehmungen, erhalten die Bauleiter anstatt Diäten und Reisekosten im Bauperimeter monatliche Bauzulagen, deren Höhe durch Instructionen und Ausführungsverordnungen bestimmt wird, welche im Sinne der Bestimmungen besonderer Meliorationsgesetze, vom Landesaus-schusse im Einverständnisse mit der Staatsverwaltung erlassen werden.

II. Besondere Bestimmungen.

§• 9.

Projectirung

Vorschriften der Verordnung des k. k. Ackerbauministeriums im Einvernehmen mit dem k. k.

Bei Aufnahme und Projectirung öffentlicher und Ausfüh- Meliorationen, zu welchen der Staat mit Beiträ-rung offen- gen aus dem Staatsmeliorationsfonde beisteuert, tlicher Ar- hat das Meliorationsbureau strenge nach den beiten.

Ministerium des Innern dd. 18. Dezember 1885, R. G. Bl. Nr. 1 ex 1886 vorzugehen.

Nähere Bestimmungen betreffend die Bauführung öffentlicher Meliorationen, enthalten spezielle Instructionen und Verordnungen, welche vom Landesausschusse gemeinsam mit der Staatsverwaltung erlassen werden.

§• io.

Nach Massgabe der vom Landtage bewilli-

Technische

Privatmelio- g^en Crédité und der disponiblen Kräfte der Exporationen. situren des Meliorationsbureaus, ertheilt der Lan-

tnej pomocy technicznej poszczególnym właścicielom gruntów do projektowania, wytyczania i kontroli robót melioracyjnych.

Koszta podróży koleją żelazną do najbliższej stacyi i z powrotem, tudzież dyety urzędnika technicznego pokrywa w myśl uchwały Sejmowej z dnia 6. kwietnia 1892 fundusz krajowy.

Natomiast strony interesowane obowiązane

są :

a)    opłacać przyjętych przez urzędnika do zdjęć robotników (w liczbie od 3 do 5), z których jeden dla przyspieszenia roboty może być figurantem stałym lub uczniem krajowego kursu dozorców melioracyjnych ;

b)    dostarczyć potrzebnych do pomiaru palików, oraz podwód tak ze stacyi kolejowej do miejsca zamieszkania i z powrotem, jak i z miejsca zamieszkania do pola roboczego i napowrót, jeżeli pole robocze znajduje się w odległości kwadransa drogi (§. 11. alegatu H. ustano wy służby krajowej) ;

za-

c)    pokrywać wynagrodzenie i koszta utrzymania dozorcy melioracyjnego przeznaczonego przez kierownika ekspozytury do wykonania projektowanych robót.

W razie, gdyby właściciel gruntu nie dopełnił obowiązku pod a, b, określonego i przez spowodowanie zwłoki narażał fundusz krajowy na niepotrzebne wydatki, urzędnik biura melioracyjnego przerwać ma swą czynność i donieść o tern Wydziałowi krajowemu ; właściciel zaś gruntu obowiązanym będzie wynikłe stąd koszta komisyjne zwrócić funduszowi krajowemu.

§• li-

Warunki

udzielania

Bezpłatnej pomocy technicznej do projekto-bezpłatnej wania i wykonania melioracyj prywatnych w granicach §.    10. niniejszej instrukcyi określonych,

d^rndiora U(^z^e^a Wydział krajowy pod następującymi runkami :

pomocy

wa-

racyj prywatnych.

1. rentowność zamierzonej przez "właściciela

desausschuss unentgeltliche technische Hilfe einzelnen Grundbesitzern zur Projectirung, Ausstek-kung und Contrôle von Meliorationsarbeiten.

Die Reisekosten mit Eisenbahn bis zur ortsnächsten Station und zurück, sowie die Diäten des technischen Beamten, werden im Sinne des Landtagsbeschlusses vom 6. April 1892 aus Landesmitteln bestritten.

Dagegen sind die interessirten Parteien verpflichtet :

a)    Die vom Beamten zur Aufnahme benö-thigten Arbeiter (3 bis 5 an der Zahl), unter denen einer behufs Beschleunigung der Arbeiten, ein ständiger Figurant, oder ein Schüler des Landes-Melio-rations-Aufseher-Curses sein kann, zu bezahlen;

b)    die zur Vermessung nöthigen Pflöcke, sowie die Fahrgelegenheiten von der Bahnstation zum Wohnorte und zurück, sowohl als auch vom Wohnorte auf das Arbeitsfeld und zurück beizustellen, wenn das Arbeitsfeld eine Viertelstunde weit entfernt sieh befindet (§. 11 Allegat H. der Laudes-Dienst-Pragmatik) ;

c)    den Lohn und die Erhaltungskosten des Meliorationsaufsehers zu tragen , welchen der Expositurleiter zur Ausführung der projectirten Arbeiten bestimmt.

Falls der Grundeigenthümer die sub a) und b) genannten Verpflichtungen nicht erfüllen, und durch Verzögerung der Arbeit den Landesfond unnöthigen Auslagen aussetzen würde, hat der Beamte des Meliorationsbureaus seine Thätigkeit zu unterbrechen und hievon an den Landesausschuss Anzeige zu erstatten.

Der Grundeigenthümer wird dagegen verpflichtet sein die hiedurch aufgelaufenen Commissionskosten dem Landesfonde rückzuerstatten.

§• 1L

Bedingungen der Erthei-

lung unent- rung und Ausführung von geltlicher te-innerhalb der im §. 10 dieser Instruction bestimm-chnischer

Unentgeltliche technische Hilfe zur Projecti-

Privatmeliorationen

Hilfe für Privatmeliorationen.

ten Grenzen, wird vom Landesausschusse unter nachstehenden Bedingungen ertheilt:

1. Die Rentabilität der vom Eigenthümer

„ 11-20

«    „    « Я 21—50

„ każdy dalszy mórg po

угЧ TC

melioracyi ma być stwierdzoną przez kierownika właściwej ekspozytury biura melioracyjnego, ewentualnie także przez znawcę agronomicznego ;

2. właściciel gruntu żądający bezpłatnej pomocy technicznej biura melioracyjnego winien złożyć pisemną deklaracyą, mocą której zobowuąże się zwrócić funduszowi krajowemu koszta zdjęć (dyety i koszta podróży urzędnika technicznego), oraz unormowaną w instrukeyi z dnia 20. grudnia 1878 1. 57.740 ex 1878 taksę za projekt, jeżeli w przeciągu trzech lat od dnia otrzymania planów nie przystąpi do wykonania zaprojektowanych robót.

Unormowana w powołanej instrukeyi taksa za projekt wynosi :

za przestrzeń do 5 morgów włącznie po 2 zł. za następnych 5 mrg. od 6—10 włącznie po 60 et.

„ 50 „

■ 40 „

. 30 „

§• 12.

Właściciele gruntów chcący korzystać z po-i wnoszenie mocy technicznej biura melioracyjnego do za-podań o po- p г o j e к t o w a n i a robót melioracyjnych, winni teclmi- wnieść za pośrednictwem właściwej ekspozytury do Wydziału krajowego podanie, w którem mają zamieścić deklaracyą. że się poddają postanowieniom niniejszej instrukeyi, a w szczególności przepisom §§. 10. i 11., oraz wykazać:

Instruowanie

.moc

czną.

1.    obszar i rodzaj kultury gruntu, na którym ma b}?ć wykonaną melioracya ;

2.    wadliwości gruntu, które mają być przez melioracya usunięte, oraz oczekiwane z melioracyi korzyści, które to okoliczności mogą być udowodnione opinią fachowego agronoma ;

beabsichtigten Melioration muss durch den Leiter der zuständigen Expositur, eventuell auch durch einen Fachagronomen nachgewiesen werden.

2. Der die unentgeltliche technische Hilfe des Meliorationsbureaus ansuchende Grundeigentümer hat eine schriftliche Declaration vorzulegen, laut welcher er sich zu verpflichten hat, dem Landesfonde die Kosten der Terrainaufnahme (Diäten und Reisekosten des technischen Beamten) ebenso wie auch die in der Instruction vom 20. Dezember 1878, ZI. 57.740 ex 1878 normirte Pro-jectstaxe rückzuerstatten, falls er binnen drei Jahren seit dem Tage der Einhändigung der Pläne zur Ausführung der projectirten Arbeiten nicht schreitet.

Die in der zitirten Instruction normirte Pro-jeetstaxe beträgt :

bei einer Fläche bis inclusive 5 Joch je 2—fl. für die folgenden 5 Joch vom 6. bis inch 10 Joch je 0 G0 fl. ;

für die folgenden 10 Joch vom 11. bis incl. 20 Joch je 0*50 fl. ;

0-30 fl.

für die folgenden 80 Joch vom 21. bis incl. 50 Joch je 0‘40 fl. ; für jedes folgende Joch

§. 12.

Ins trui rung

cher sie die Declaration beizuschliessen haben, dass sie sich den Bestimmungen der gegenwärtigen Instruction, insbesondere aber den Vorschriften der §§. 10 und 11 unterordnen, nebst dem haben dieselben in der Eingabe auszuweisen :

1. Die Fläche und Culturgattung des zu meliorirenden Grundstückes.

Grundeigentümer, welche die technische und Einrei- Hilfe des Landesmeliorationsbureaus zur Projecti-chung der rung von Meliorationsarbeiten beanspruchen wol-Eingaben um len, haben durch die betreffende Expositur eine teschnische Eingabe an den Landesausschuss zu richten, wel-Hilfe.

2. Die Fehler und Mängel des Grundstük-kes, welche durch die Melioration beseitigt werden sollen, sowie die von der Melioration erwarteten Vortheile, was durch das Gutachten eines Fachagronomen nachgewiesen werden kann.

3. odpowiedni ze względu na zagospodarowanie gruntu czas, w którym zdjęcia mają być wykonane.

W podaniach o udzielenie pomocy technicznej do wt у к o n a n i a zaprojektowanych juz przez biuro robót melioracyjnych, należy tylko podać obszar gruntu, na którym melioracya w danym roku ma być przeprowadzoną, oraz termin zamierzonego rozpoczęcia robót.

Na uwzględnienie liczyć mogą tylko te podania, które najdalej do końca lutego każdego roku będą wniesione.

§• 13.

Program

robót.

Najpóźniej do 15. marca każdego roku winni ułożyć kierownicy ekspozytur na podstawie wniesionych podań program robót i takowy przedłożyć Wydziałowi krajowemu do zatwierdzenia.

W programie tym mają być szczegółowo wymienione :

Objekty melioracyjne (obszar gruntu, rodzaj melioracyi i t. p.), następstwo robót, czas potrzebny do wykonania roboty (zdjęcia, wytyczenia lub kontroli), oraz funkcyonaryusze ekspozytury, którzy te roboty mają wykonać, względnie nadzorować.

Przedewszystkiem mają być uwzględnione w programie te zgłoszenia, które mają na celu wykonanie zaprojektowanych już przez biuro me-lioracyj, zresztą należy zachować porządek, w jakim podania bądź to do Wydziału krajowego, bądź też do ekspozytur wpływały, o ile ten porządek da się pogodzić z podanymi przez strony terminami.

Przytem należy także baczyć, ażeby roboty na gruntach położonych w sąsiedztwie były wykonane w bezpośredniem następstwie, a to celem możliwego zredukowania kosztow podróży i uniknięcia niepotrzebnych wydatków.

3. Die zur Terrainaufnahme unter Berücksichtigung der Bewirtschaftung passende Jahreszeit.

In den Eingaben um Ertheilung technischer Hilfe zur Ausführung durch das Bureau projec-tirter Arbeiten, ist nur die Area anzugeben, auf welcher die Melioration im betreffenden Jahre durchgeführt werden soll, sowie der Termin des beabsichtigten Arbeitsbeginnes.

Auf Berücksichtigung können nur jene Eingaben, die spätestens bis Ende Februar jeden Jahres eingebracht werden, reflectiren.

§. 13.

Arbeitspro

gramm.

Spätestens bis 15. März jeden Jahres haben die Expositurleiter auf Grund der eingereichten Eingaben ein Arbeitsprogramm zu verfassen und dasselbe dem Landesausschusse zur Genehmigung vorzulegen.

In diesem Programm sind genau anzugeben :

Die Meliorationsobjecte (FJäehenausmass und Art der Meliorationen etc.), die Aufeinanderfolge der Arbeiten, die zur Ausführung (Aufnahme, Aussteekung oder Contrôle) nöthige Zeit, sowie die Eunctionäre der Expositur, welche die einzelnen Arbeiten auszuführen beziehungsweise zu beaufsichtigen haben werden.

Vor Allem sind im Programme jene Anmeldungen zu berücksichtigen, welche die Ausführung bereits vom Bureau projectirter Meliorationen anstreben, im übrigen ist jene Reihenfolge einzuhalten, in welcher die Eingaben, sei es an den Landesausschuss, sei es an die Exposituren gelangten, insofern diese Reihenfolge sich mit den von den Parteien angegebenen Terminen vereinbaren lässt.

Hiebei ist auch darauf zu achten, dass Arbeiten auf einander naheliegenden Grundstücken; behufs thunlichster Reduzirung der Reisekosten und Vermeidung unnötiger Auslagen in unmittelbarer Reihenfolge ausgeführt-werden.

§. 14.

Projekty sporządzone przez ekspozytury biura

Projekty

melioracyj melioracyjnego, mają być przedkładane do za-prywatnych. twierdzenia Wydziałowi krajowemu, który takowe przesyła stronom wraz z obliczeniem kosztów poniesionych przez fundusz krajowy i taksy za projekt, przy równoczesnem powołaniu się na postanowienie ustępu 2. §. 11. niniejszej instrukcyi.

Przed rozpoczęciem robót wręczyć ma strona zatwierdzony projekt właściwej ekspozyturze, gdzie takowy ma być stale przechowanym dla ewentualnego zużytkowania przy konserwacyi wykonanej melioracyi.

§• 15.

Zaliczki

larze.

Z początkiem corocznej kampanii roboczej i partyku- zażądać ma kierownik ekspozytury odpowiedniej zaliczki na pokrycie kosztów podróży i dyet dla wykonania robót programem objętych.

Partykularze kosztów podróży i dyet wraz z dziennikami czynności, w których ma być dokładnie wykazanym rozmiar wykonanej roboty, przedkładać mają kierownicy ekspozytur z upływem każdego miesiąca Wydziałowi krajowemu do sprawdzenia.

W razie, jeżeli rozmiar przeprowadzonych zdjęć jest niezadowalniający lub przerwa w czynności nie została dostatecznie usprawiedliwioną, przysługuje Wydziałowi krajowemu prawo zredukowania należytości z tytułu dyet.

Przy wykonaniu zaprojektowanych robót dopuszczalną jest z reguły tylko dwukrotna obecność urzędnika technicznego na polu roboezem: raz dla wytyczenia i niwelacyi, powtórnie dla kontroli i odebrania robót.

III. Postanowienie końcowe.

§• 16.

W sprawach nieprzewidzianych niniejszą iustrukcyą obowiązuje urzędników biura melio-

§• H.

Projecte von

Die von den Exposituren des Meliorations-Privatmelio- bureaus verfassten Projeete sind dem Landesausrationen.

sehusse zur Genehmigung vorzulegen, welcher dieselben den Parteien sammt Berechnung der dem Landesfonde aufgewachsenen Kosten und der Pro-jectstaxe unter gleichzeitiger Berufung auf die Bestimmungen des §. 11, Absatz 2, gegenwärtiger Instruction übermittelt.

Vor Beginn der Arbeiten hat die Partei das genehmigte Project der betreffenden Expositur einzuhändigen, wo dasselbe zu eventuellem Gebrauche bei der Erhaltung der ausgeführten Melioration für beständig zu verwahren ist.

§• 15.

Torschüsse

Alljährlich zu Beginn der Arbeitscampagne, und Reise- hat der Expositurleiter einen entsprechenden particularien. Vorschuss zur Deckung der Reisekosten und Diäten für die programmässige Ausführung der Arbeiten zu verlangen.

Die Reisekosten und Diätenparticularien nebst den Beschäftigungsjournalen, worin das Ausmass der ausgeführten Arbeit genau anzugeben ist, sind dem Landesausschusse zu Ende eines jeden Monats zur Verifizirung vorzulegen.

Im Falle das Ausmass der durchgeführten Arbeiten nicht zufriedenstellend, oder die Unterbrechung der Amtshandlung nicht genügend gerechtfertigt erscheint, steht dem Landesausschuss das Recht zu die Diätengebühren zu reduziren.

Bei Ausführung der projectirten Arbeiten ist in der Regel nur eine zweimalige Anwesenheit des teschnischen Beamten auf dem Arbeitsfelde zulässig: einmal für das Ausstecken und Nivelliren, das andere Mal für die Controlle und Uebernahme der Arbeiten.

III. Schlussbestimmungen.

§• 16.

In den durch diese Instruction nicht vorgesehenen Fällen ist für die Beamten des Lan-racyjnego ustanowa służby krajowej wraz z wydanymi przez Sejm i Wydział krajowy późniejszymi przepisami.

Postanowienie §. 27. ustanowy służby krajowej, które w pewnych wypadkach dopuszcza uboczne zatrudnienia dla urzędników krajowych, ogranicza się jednak o tyle, że urzędnikom biura melioracyjnego nie wolno przedsiębrać na własną rękę robót w §. 1. niniejszej instrukcyi wskazanych.

L. W. kr. 25.678.

Powyższą instrukcyę podaje się niniejszem do publicznej wiadomości.

2 Wydziału krajowego Królestwa Galicyi i Lodomeryi wraz z wielkiem Księstwem Krakowskiem.

Lwów dnia 26. maja 1893.

Marszałek krajowy: Sanguszko, w. r.

Członek Wydz. kraj. :

Dr. Józef WereszczyńsJci, w. r.

desmeliorationsbureaus die Landesdienst-Pragmatik nebst den vom Landtage und Landesausschusse nachträglich erlassenen Vorschriften bindend.

Die Bestimmung des §. 27 der Landesdienst-Pragmatik, welche Nebenbeschäftigungen der Landesbeamten in gewissen Bällen zulässt, wird jedoch insoferne beschränkt, als es den Beamten des Meliorationsbureaus nicht gestattet ist die im §    1. dieser Instruction genannten Arbeiten

auf eigene Hand auszuführen.

L. A. ZI. 25.678.

Vorstehende Dienst-Instruction wird hiemit zur öffentlichen Kenntniss gebracht.

Vom Landesausschusse des Königreiches Galizien und Lodomerien sammt dem Grossherzogthume Krakau.

Lemberg am 26. Mai 1893.

Der Landmarschall SanguszJio m. p.

Landesausschuss Mitglied :

Dr. Josef Wereszcz ytisJci m. p.

Załącznik В.

Statut organizacyjny

krajowego kursu praktycznego

dozorców melioracyjnych

we Lwowie.

I. Postanowienia ogólne.

§• 1.

Cel kursu.

Krajowy kurs praktyczny dozorców melioracyjnych, utworzony przez Wydział krajowy Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem przy krajowem biurze melioracyjnem we Lwowie, ma na celu teoretyczne i praktyczne kształcenie dozorców do wykonywania melioracyi gruntów przez osuszenie otwartymi rowami, drenowanie i nawodnianie, oraz regulacyi wód, niemniej też konserwacyi tych robót.

§• 2.

Środki do do-

Cel ten ma być osiągniętym: dopięcia celu. a) przez wyuczenie praktycznego wykonywania i nadzoru robót melioracyjnych prowadzonych przez krajowe biuro melioracyjne,

Organisations - Statut

des praktischen Landes Lehr-Curses

für Meliorations-Aufseher

in Lemberg.

I. Allgemeine Bestimmungen.

§• 1.

Zweck des Curses.

Der vom Landesausschusse des Königreiches⁻ Galizien und Lodomerien sammt dem Gross-herzogthume Krakau beim Landes Meliorationsbureau in Lemberg errichtete praktische Lehr-curs für Meliorations-Aufseher bezweckt die theoretische und praktische Ausbildung der Aufseher zur Ausführung von Bodenmeliorationen durch Entwässerung mittelst offener Gräben, Drainage und Bewässerung, ferner Regulirung von Gewässern, sowie zur Erhaltung dieser Arbeiten.

. 2.

Mittel zur Erreichung

Anlage B.

Dieser Zweck soll erreicht werden :

a) durch Erlernen der praktischen Ausfüh-des Zweckes, rung und Beaufsichtigung der durch das Landesmeliorationsbureau geleiteten Meliorationsar-

tudzież objaśnianie istoty, sposobu wykonywania i celu robót melioracyjnych ;

b) przez wykłady najpotrzebniejszych nauk technicznych i ogólnie kształcących.

§. 3.

Czas trwania kursu.

Cały kurs nauki trwa lat trzy. Nauka teoretyczna ma być udzielaną podczas czterech miesięcy zimowych, z reguły od 1. grudnia do końca marca; praktycznego wykształcenia zaś nabyć mają uczniowie częścią podczas nauki teoretycznej, częścią podczas letniej służby praktycznej przy robotach melioracyjnych.

Język

wykładowy.

Zasadnicze

§• 4.

Językiem wykładowym jest język polski.

II. Pian nauki. §• 5.

I. Trzyletnia praktyka trwająca 8 miesięcy normy planu w każdym roku przy robotach na gruncie zazna-nauki.

jomić ma uczniów z trasowaniem, profilowaniem wykopów i nasypów, wykonaniem robót ziemuych i ubezpieczeń brzegów, układaniem rurek drenowych. uprawą i zakładaniem łąk nawodnianych, budową szluz i przepustów, obliczaniem bryło-watości wykonanych robót, prowadzeniem list wypłat i dzienników budowy, oraz sporządzaniem sprawozdań z wykonanych robót pod. kierunkiem inżynierów krajowego biura melioracyjnego. Przy tych pracach udzielać mają inżynierowie uczniom potrzebnych objaśnień dopóty, dopóki uczniowie w wykonaniu ich nie nabędą dostatecznej wprawy. Udzielane objaśnienia winny nie tylko odnosić się do technicznej strony pracy, ale także zwracać uwagę ucznia na cel pracy i związek pomiędzy celem a sposobem wykonania, oraz na wpływ modyfikujący, jaki wywierają na wykonanie okoliczności zewnętrzne.

beiten, ferner durch Erklärung des Wesens, der Art der Ausführung und des Zieles der Meliorationsarbeiten ;

b) durch Ertheilung des Unterrichtes in den noth wendigsten technischen, landwirtschaftlichen und allgemein bildenden Fächern.

§. 3.

Oie Carsdauer.

Der ganze Lehrcurs dauert drei Jahre. Der theoretische Unterricht ist durch vier Wintermonate, iu der .Regel vom 1. Dezember bis Ende März zu ertheilen ; die praktische Ausbildung aber haben die Schüler theils währenddes theoretischen Unterrichtes, theils während des praktischen Sommerdienstes bei den Meliorationsarbeiten zu erlangen.

Die Vortragssprache.

§• 4.

Die Yortragssprache ist polnisch.

II. Der Lehrplan.

§. 5.

Gnmdsätz-

I. Die dreijährige, in jedem Jahre durch 8 liehe Bestim-Monate dauernde Praxis bei den Arbeiten im fnmngen des Felde hat die Schüler mit Tracirung, Profilirung ^Lehrplanes von Ab- und Aufträgen, Ausführung von Erdarbeiten und Uferversicherungen, Legen der Drainröhren, Bestellung und Anlage von Bewässerungswiesen, Bau von Schleussen und Durchlässen, Cubaturberechnung der ausgeüihrten Arbeiten, Führung der Zahlungslisten und Arbeits-Journale sowie mit Verfassung von Berichten über die ausgeführten Arbeiten unter Leitung der Ingenieure des Landes-Meliorationsbureaus bekannt zu machen. Die Ingenieure haben den Schülern solange die nöthigen Aufklärungen gelegentlich dieser Arbeiten zu ertheilen, bis diese in denselben genügend bewandert sind. Die Ertheilung der Aufklärungen soll sich nicht nur auf die technische Seite der Arbeit beziehen, sondern auch die Aufmerksamkeit des Schülers auf den Zweck der Arbeit und den Zusammenhang zwischen Ziel und Art der Ausführung, ferner auf den verändernden Einfluss, welchen äussere Umstände auf die Ausführung der Arbeit ausüben, lenken.

7*

II. Nauka teoretyczna odbywająca się w ciągu czterech miesięcy zimowych obejmuje :

1.    Naukę języka polskiego, która ma nauczyć uczniów władać tym językiem ustnie i na piśmie a oprócz tego dostarczyć uczniom sposobności do uzupełnienia wiadomości swych z historyi ojczystej.

2.    Naukę geografii Galicy i.

3.    Naukę kaligrafii i rysunków wolno ręcznych.

4.    Naukę rachunków i geometryi zastosowaną do przyszłego zawodu uczniów.

5.    Wiadomości wstępnez nauk przyrodniczych, wyjaśniające zjawiska świata otaczającego a oprócz tego stanowiące wstęp do nauk zawodowych.

6.    Naukę rolnictwa a mianowicie: ogólnej uprawy roślin i szczegółowej uprawy łąk.

7.    Naukę inżynieryi melioracyjnej, która ma na celu uzupełnienie objaśnień, towarzyszących robotom praktycznym w polu, a obejmuje:

a)    Miernictwo i rysunki sytuacyjne;

b)    Budownictwo (materyały i konstrukcye) wraz z rysunkami konstrukcyjnymi ;

c)    Naukę melioracyi, mianowicie: osuszania otwartymi rowami, drenowania, nawodniania, zakładania stawów i regulacyi rzek wraz z rysunkami i projektami melioracyjnymi.

8.    Wykład i objaśnienie najgłówniejszych przepisów ustawy wodnej.

§. G.

Sczegółowy

Zakres i wzajemny stosunek przedmiotów plan nauki, nauki teoretycznej, tudzież rozkład ich na poszczególne lata, określa bliżej szczegółowy plan nauki.

Sposób nauczania robót praktycznych i użycia uczniów do wykonania i nadzoru robót melioracyjnych określa bliżej szczegółowy plan nauki i regulamin.

II. Der innerhalb von vier Wintermonaten abzuhaltende Unterricht umfasst:

zur Ergänzung von

1.    Die Lehre der polnischen Sprache, welche die Schüler in Stand setzen soll, dieselbe mündlich und schriftlich zu beherrschen und ihnen überdies die Gelegenheit Kenntnissen aus der vaterländischen Geschichte zn bieten hat.

2.    Die Geographie von Galizien.

3.    Die Schönschreibekunst und das Freihandzeichnen.

4.    Die Rechnungslehre und die Geometrie entsprechend dem zukünftigen Berufe der Schüler.

5.    Die Anfangsgründe der Naturwissenschaften zur Erklärung der die Welt umgebenden Erscheinungen, welche überdies die Einleitung des Fachstudiums bilden.

6.    Die Ackerbaulehre und insbesondere den allgemeinen Pflanzeu- und speziellen Wiesenbau.

7.    Die Lehre der Culturtechnik, welche die Vervollständigung der die praktischen Arbeiten im Felde begleitenden Erklärungen bezweckt und welche zu umfassen hat:

a) Die Vermessung und das Situations

zeichnen ;

b)    die Baukunst (Materialien und Construc-tionen) sammt Constructionszeichnen ;

c)    den Meiiorationsunterricht, u. z. : Trockenlegung mittelst offener Gräben, Drainage, Bewässerung. Anlage von Teichen und Flussregulirung sammt Constructions-Uebuugen und Meliorations-Projecten.

8. Vorträge und Erklärungen über die wichtigsten Bestimmungen des Wasserrechtsgesetzes.

§• 6.

Den Umfang und das gegenseitige Verhält-

iüpecieller

Lehrplan, niss der theoretischen Unterrichtsgegenstände.

ferner ihre Eintheilung bezeichnet näher der spe-cielle Lehrplan.

Die Art und Weise der Belehrung über praktische Arbeiten und Aufsicht von Meliorationsarbeiten schildert näher der spezielle Lehrplan und das Reglement.

§• 7.

Środki

naukowe.

Nadzór.

Środkami naukowymi kursu są :

a)    prowadzone przez krajowe biuro melioracyjne roboty koło reguł асу i rzek, tudzież osuszenia (drenowania) i nawodnienia gruntów ;

b)    zbiór geometrycznych figur, wzorów do geometryi wykreślnej, modeli do budownictwa, wiązań materyałów budowlanych, zbiór drenów, pras, rur drenarskich i modeli pieców, zbiór narzędzi używanych przy robotach melioracyjnych i przyrządów mierniczych, zbiór skał i gatunków gruntu z tych skał powstających, zbiór nasion i roślin, traw łąkowych itp ;

c)    zwidzanie wykonanych już wzorowych robót melioracyjnych, oraz urządzeń dla fabry-kacyi drenów.

III. Nadzór, zarząd i siły nauczycielskie.

§• 8.

Krajowy kurs praktyczny dozorców melioracyjnych, jako instytucya uzupełniająca krajowe biuro melioracyjne stoi pod nadzorem Wydziału krajowego Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wiel-kiem Księstwem KrakowTskiem, który ten nadzór wykonuje za pośrednictwem członka Wydziału krajowego prowadzącego referat spraw melioracyjnych. Do zakresu działania Wydziału krajowego należy w szczególności :

a)    powoływanie kierownika i nauczycieli kursu, oraz wyznaczanie im remuneracyi za wykłady ;

b)    rewizya i zatwierdzanie rozkładu godzin na kursie ;

c)    układanie corocznych preliminarzy zwykłych wydatków na kurs i przedstawianie takowych Sejmowi do zatwierdzenia ;

d)    stanowienie o potrzebach nadzwyczajnych kursu, o ile takowe mogą być zaspokojene

§• 7.

Die Unterrichtsmittel.

Als Unterrichtsmittel haben zu dienen :

a)    die, durch das Landes-Meliorationsbureau geführten Arbeiten bei der Regulirung von Flüssen, ferner Boden-Entwässerungen (Drainirun-gen) und Bewässerungen ;

b)    Sammlungen von geometrischen Figuren, Mustern zur darstellenden G-eometrie, Baumodellen, Verbindungen von Baumaterialien, Sammlung von Drains, Röhren-Pressen und Drain-Ofenmodellen, Sammlung von, bei Meliorationsarbeiten im Gebrauche stehenden Geräthen und Messapparaten, Sammlung von Gesteinen und aus denselben entstandenen Bodenarten, Sammlung von Sämereien, Feld- und Wiesen-Pflanzen u. s. w: ;

c)    der Besuch von bereits ausgeführten musterhaften Meliorationsarbeiten- sowie von Einrichtungen zur Drainerzeugung.

III. Oher-Aulsicht, Leitung und Lehrkräfte.

§• 8.

Ober-Aufsicht.

Der praktische Lehrcurs für Landes-Meliorationsbureau steht als eine das Landes-Meliorationsbureau ergänzende Anstalt unter der Oberaufsicht des Landesausschusses des Königreiches Galizien und Lodomerien sammt dem Grossherzog-thume Krakau , welcher diese Oberaufsicht durch einen das Referat der Meliorations-Angelegenheiten führenden Landesausschuss-Beisitzer ausübt. In den Wirkungskreis des Landesausschusses gehört im Besonderen :

a)    die Bestellung des Leiters und der Lehrkräfte, sowde die Bemessung der Entlohnung für die Vortiäge;

b)    die Revision und Bestätigung des Stundenplanes während des Curses ;

c)    die Zusammenstellung der Jahrespräliminarien der ordentlichen Auslagen für den Lehr-Curs und Vorlage derselben an den Landtag behufs Bestätigung ;

d)    Schlussfassung über ausserordentliche Bedürfnisse des Lehrcurses, insoweit dieselben aus

z dotacyi przeznaczonej na ten cel pod rozporządzenie Wydziału krajowego;

e) bezpośrednia dyspozycya funduszu kursu w granicach preliminarza.

W sprawach zmiany niniejszego statutu porozumiewa się Wydział krajowy z Ministerstwem rolnictwa.

§. 9.

Kierownik.

Nauczyciele.

Kierownik kursu wyznaczony przez Wydział krajowy z pomiędzy grona inżynierów krajowego biura melioracyjnego jest bezpośrednim przełożonym nauczycieli i uczniów.

Kierownik załatwia wszelkie sprawy wewnętrzne szkoły, przewodniczy na posiedzeniach miesięcznych grona nauczycielskiego, nadzoruje wykłady fachowe, czuwa nad karnością, rozdziałem prac i postępem uczniów oraz odpowiada za zgodne z przepisami prowadzenie kursu.

§. 10.

Nauk fachowych udzielają powołani przez Wydział krajowy inżynierowie krajowego biura melioracyjnego, tudzież nauczyciele krajowych szkół rolniczych, względnie wędrowni nauczyciele rolnictwa, nauk zaś ogólnie kształcących wyznaczeni przez Wydział krajowy docenci.

IY. Uczniowie.

§. 11.

Sposób

stypeudyum miesięczne w kwocie 25 zł. w. a., przy robotach zaś w polu wynagrodzenie z funduszów budowy przedsiębiorstw melioracyjnych lub od właścicieli gruntów w wysokości ozna-

Przyjęci na koszt funduszu krajowego ucznio-utrzymywa- wie otrzymują oprócz przyborów naukowych nia i liczba w ciągu czteromiesięcznej uauki teoretycznej uczniów.

der, für diesen Zweck zur Verfügung des Landesausschusses bestimmten Dotation gedeckt werden können ;

e) unmittelbares Dispositionsrecbt über die Dotation des Lehrcurses innerhalb der Präliminargrenze.

Abänderungen des vorliegenden Statutes werden vom Landesausschusse im Einvernehmen mit dem Ackerbauministerium vorgenommen.

§• 9.

Leitung.

Lehrer.

Der aus der Mitte der Ingenieure des Landes-Meliorationsbureaus vom Landesausschusse bestellte Cursleiter ist der unmittelbare Vorgesetzte der Lehrer und Schüler.

Der Leiter erledigt alle inneren Angelegenheiten der Schule, führt den Vorsitz bei monatlichen Sitzungen des Lehrerpersonales, beaufsichtigt die fachlichen Vorträge, wacht über die Disci-plin, über die Eintheilung der Arbeit und über den Forstschritt der Schüler und ist für die vor-schriftsmässige Führung des Curses verantwortlich.

§• 10.

Den fachlichen Unterricht ertheilen durch den Laudesausschuss berufene Ingenieure des Lan-des-Meliorationsbureaus, sowie Lehrer der land-wirthschschaftlichen Landesschulen, bezüglicherweise die laudwirthschaftlichen Wanderlehrer, den allgemein bildenden Unterricht dagegen durch den Landesausschuss ernannte Docentem

1Y. Schüler.

§. 11.

Art und Weise

Die auf Kosten des Landesfondes aufge-des Unterhai- nommenen Schüler erhalten im Laufe des viermo-tes der Selm- natlichen theoretischen Unterrichtes ausser der 1er und An- Unterrichtsbehelfe ein monatliches Stipendium zahl derselben von 25 fl. ö. W. ; während der Feldarbeiten dagegen eine Entlohnung aus den Baufonden der Meliorationsunternehmungen oder seitens der

czonej przez Wydział krajowy. Oprócz stypendystów krajowych mogą być przyjęci na kurs zaleceni przez spółki wodne, gminy lub właścicieli większych posiadłości, uczniowie wr liczbie mającej się oznaczyć każdorazowo przez Wydział krajowy. Uczniowie ci nie uiszczają za udzielanie nauki żadnych opłat.

§. 12.

Warunki

przyjęcia się wykazać :

uczniów.

Starający się o przyjęcie na kurs winni

ludową ;

1. że ukończyli z dobrym postępem szkołę

2. że władają w mowie i piśmie językiem

polskim ;

3. że ukończyli przynajmniej 18 rok życia;

4.    że są zdrowi i silnej budowy ciała, oraz zachowanie się ich jest moralne i nienaganne ;

5.    wreszcie na wypadek niepełnoletności, że rodzice lub opiekunowie zezwalają im na wybór tego zawodu.

Wysłużeni podoficerowie ces. i król. korpusów technicznych (inżynieryi, artyleryi i pionierów), którzy się wykażą dobrą listą kwalifikacyjną ze strony swoich pułków, mają pierwszeństwo przed innymi kandydatami.

O przyjęciu uczniów na kurs stanowi Wydział krajowy na podstawie opinii krajowego biura melioracyjnego.

§. 13.

Egzamina i

Przy końcu każdorocznej nauki teoretycznej świadectwa, zdają uczniowie egzamin przed komisyą egzaminacyjną złożoną z kierownika, egzaminującego nauczyciela i delegowanego w tym celu przez Wydział krajowy inżyniera melioracyjnego. Uczeń, który przy tym egzaminie nie otrzymał postępu przynajmniej dostatecznego, nie może przejść na rok wyższy i traci prawo umieszczenia go na

Grundeigentümer in einer durch den Landesaus-sclmss bestimmten Höhe.

Ausser Landesstipendisten können in den Lehr Curs Schüler Aufnahme finden, jedoch in einer von Fall zu Fall seitens des Laadesaus-schusses zu bestimmenden Anzahl, welche durch Wassergenossenschaften, Gemeinden oder Grossgrundbesitzer empfohlen wurden. Diese Schüler leisten kein Unterrichtshonorar.

§• 12.

Aufnahmebe

Bewerber um die Aufnahme in den Lehrcurs dingungen der haben sich auszuweisen :

Schüler.

1.    dass sie die Volksschule mit gutem Erfolge beendet haben ;

2.    dass sie in Wort und Schrift der polnischen Sprache mächtig sind ;

3.    dass sie mindestens das 18 Lebensjahr vollendet haben ;

4.    dass sie von kräftigem Körperbau und gesund sind und ihre Aufführung moralisch und tadellos ist;

5.    im Falle der Minderjährigkeit schliesslich, dass die Eltern oder Vormünder mit der Wahl dieses Berufes einverstanden sind.

Ausgediente Unteroffiziere der k. u. k. technischen Corps (Genie, Artilerie und Pionniere), welche sich mit einer guten Qualificationsliste seitens ihrer Regimenter ausweisen, . haben Vor-zug vor anderen Bewerbern.

Uber die Aufnahme der Schüler in den Lehrcurs entscheidet der Landesauschuss auf Grund eines Gutachtens des Landesmeliorationsbureaus.

§. 13.

Prüfungen u

Am Schlüsse des theoretischen Unterrichtes Zeugnisse. Jegen die Schüler vor einer Commission Prüfung ab. Diese Commission besteht aus dem Leiter, dem prüfenden Lehrer und einem für diesen Zweck vom Landesausschusse delegirten Ingenieure des Meliorationsbureaus. Jener Schüler, welcher diese Prüfung nicht mit wenigstens genügendem Erfolge ablegt, kann in den höheren

kursie. Wynik tego egzaminu tudzież stopień wykształcenia praktycznego osiągniętego corocznie przy robotach w polu, zapisuje się w księdze klasyfikacyjnej.

Po ukończeniu trzyletniego kursu nauk zdaje każdy uczeń egzamin główny przed ko-misyą egzaminacyjną, wyznaczoną przez Wydział krajowy.

Świadectwa otrzymują uczniowie tylko z egzaminów głównych. W świadectwach tych oznacza się obok postępów ucznia w naukach, oraz jego wykształcenia praktycznego, także zachowanie się i pilność ucznia w szkole i przy robotach, niemniej specyalne jego uzdolnienie (do drenowania, nawodniania łąk, regulacyi wód). Do oznaczenia postępu ucznia w naukach służą następujące stopnie: celujący, bardzo dobry, dobry, dostateczny, niedostateczny.

Pilność oznacza się stopniami : chwalebna, dostateczna, niedostateczna.

Zachowanie się ucznia oznacza się stopniami: zupełnie odpowiednie, odpowiednie, nieodpowiednie.

Zachowanie się nieodpowiednie pociąga za sobą wydalenie z kursu.

Uczniowie, którzy przed ukończeniem trzyletniego kursu wydalają się lub uwolnieni zostają, albo też nie zdali egzaminu głównego, mogą tylko otrzymać poświadczenie uczęszczania na kurs z wyraźnem nadmienieniem, że egzaminu głównego nie złożyli.

¹

Załatwia od r. 1895 c. k. biuro hydrograficzne.

²

Wird seit dem Jahre 1895 vom k. k. hydrographischen Bureau

V. Postauowienie końcowe.

§• 14.

Osobne regnlamina i instrukcye określają obowiązki kierownika i nauczycieli i normują porządek wewnętrzny szkoły.

Jahrgang nicht übergehen und verliert derselbe das Recht im Curse verbleiben zu dürfen.

Der Erfolg dieser Prüfung, ferner der Grad der bei jährlicher Arbeit im Felde erreichten praktischen Ausbildung wird im Classificationsbuche vorgemerkt.

Nach Beendigung des dreijährigen Unter-richtscurses legt jeder Schüler vor einer vom Landesansschuss bestellten Commission eine Hauptprüfung ab.

Zeugnisse erhalten die Schüler über die Hauptprüfungen. Nebst Classifizirung des theoretischen Fortschrittes in den Lehr-Gegenständen, sowie der praktischen Ausbildung, enthalten diese Zeugnisse auch die Bescheinigung des Verhaltens und des Fleisses des Schülers in der Schule und bei den Feldarbeiten sowie dessen specielle Befähigung (zur Ausführung der Drainage, der Bewässerung von Wiesen. Regulirung von Gewässern).

Der Fortschritt des Schülers im Unterrichte wird durch die Grade: vorzüglich, sehr gut, gut, genügend, ungenügend ausgedrückt.

Der Grad des Fleisses wird durch die Noten : lobenswerth, genügend, ungenügend bezeichnet.

Das Verhalten des Schülers wird durch die Grade: vollkommen entsprechend, entsprechend, nicht entsprechend qualificirt.

N ichtentspreehendes Verhalten zieht die Ausweisung aus dem Curse nach sich.

Schüler, welche vor Beendigung des dreijährigen Curses austreten, oder aus demselben ausgewiesen wurden, oder die Hauptprüfung nicht bestanden haben, können nur eine Bestätigung erhalten, dass sie den Curs besucht haben, jedoch mit der ausdrücklichen Bemerkung, dass sie die Hauptprüfung nicht ablegten.

V. Endbestimmangen.

§. 14.

Duch besondere Reglements und Instructionen werden die Pflichten des Leiters und der Lehrer festgesetzt und die innere Schulordnung bestimmt.

Załącznik С.

Instruira służbowa

dla krajowych dozorców melioracyjnych

uchwalona przez Sejm dnia 30. stycznia 1801.

§• 1.

Zadanie kra-

Krajowi dozorcy melioracyjni są organami jowych dozor-pomocniczymi krajowego biura melioracyjnego ców meliora- i mają zadanie : cyjnych.

1.    wykonywać prowadzone przez inżynierów biura melioracyjnego roboty publiczne i prywatne, oraz pomagać tymże inżynierom w czynnościach kancelaryj nych ;

2.    prowadzić roboty konserwacyjne przy publicznych przedsiębiorstwach melioracyjnych pod nadzorem inżynierów biura melioracyjnego.

§• 2.

Do wykonania i bezpośredniego dozoru ro-

Kategorye

dozorców i bót w §. 1. wyszczególnionych ustanawia się na-

ich wyna- stępujące kategorye dozorców:

grodzenie

1.    konduktorów melioracyjnych do konserwacyi robót publicznych ;

2.    starszych dozorców — i

3.    dozorców melioracyjnych do wy-

Anlage C.

Dienst-Instruction

für Landes-Meliorations-Aufsehe r

genehmigt durch den Landtag am 30, Jänner 1391 §• 1.

Die Landes Meliorations - Aufseher sind

Aufgabe der

Landes-Melio-Hilfsorgane    des Landes - Meliorations - Bureaus

rations-Auf- und haben die Aufgabe:

seher.

1.    die von den Ingenieuren des Meliorations-Bureaus geleiteten öffentlichen und privaten Arbeiten auszuführen und diesen Ingenieuren in ihren Kanzeleiarbeiten Hilfe zu leisten ;

2.    die Erhaltungs - Arbeiten bei öffentlichen Meliorations - Unternehmungen unter Aufsicht der Ingenieure des Meliorations-Bureaus zu führen.

coo

. 2.

Zur Ausführung und unmittelbaren Aufsicht

Die Kategorien der Auf- der im §. 1. bezeichneten Arbeiten werden die seher und ihre nachfolgenden Kategorien der Aufseher festge-Entlohnnng. setzt:

1.    Meliorations - Conducteure zur Erhaltung ötfentlieher Arbeiten ;

2.    Meliorations - Ober - Aufseher und

3.    Meliorations - Aufseher zur Ausführung

konania i dozoru tak melioracyj publicznych, jak i prywatnych.

O przyjęciu dozorców, które jest zależnem od ukończenia kursu praktycznego przy biurze melioracyjnem i złożenia z dobrym skutkiem egzaminu głównego, tudzież o liczbie dozorców stanowi Wydział krajowy. Rangę starszego dozorcy otrzymać może dozorca, odznaczający się znajomością rzeczy i gorliwością w służbie po kilkuletniej praktyce, miejsce zaś konduktora starszy dozorca, który nadto obeznanym jest z manipulacyą kancelaryjną i prowadzeniem rachunków.

Pobory dozorców melioracyjnych wynosić

mają:

1.    konduktora melioracyjnego:

a)    płaca roczna......... 600 zł.

b)    dodatek roczny na mieszkanie . .    100 ,,

c)    ryczałt roczny na objazdy ....    100 „

d)    trzy pięciolecia po 50 zł. ;

540 „

2.    starszego dozorcy melioracyjnego: płaca roczna .....

. 360 „

3.    dozorcy melioracyjnego:

płaca roczna.........

W czasie zajęcia w polu otrzymują dozorcy

i starsi dozorcy oprócz zwrotu kosztów podróży, mianowicie należytości trzeciej klasy za podróż koleją, a 6-6 centów od jednego kilometra za podróż końmi, wynagrodzenie dzienne (dyety) w kwocie 50 centów lub w miejsce tego wynagrodzenia mieszkanie i utrzymanie.

Uczniowie krajowego kursu praktycznego dozorców melioracyjnych otrzymują za czas za-zajęcia przy robotach w polu oprócz powyższych dyet i zwrotu kosztów podróży płacę miesięczną w kwocie 15 zł. w. a. (50 ct. w. a. dziennie).

Pobory konduktorów melioracyjnych (płacę, dodatek na mieszkanie i ryczałt na objazd) pokrywają fundusze konserwacyjne publicznych przedsiębiorstw melioracyjnych, płace zaś, wyna-

und Aufsicht sowohl von öffentlichen, wie auch von privaten Arbeiten.

die Anzahl der Aufseher ent-

Uber die Anstellung der Aufseher, welche von der Beendigung des praktischen Lehr-Curses beim Meliorations-Bureau und von der mit gutem Erfolge abgelegten Hauptprüfung abhängt, ferner über scheidet der Landes-Ausschuss.

Den Bang eines Ober - Aufsehers kann derjenige Aufseher erhalten, welcher sich durch Sachkenntnis und Eifer nach mehrjähriger Praxis im Dienste auszeichnet; die Stelle eines Conducteurs dagegen kann derjenige Ober-Aufseher erlangen, welcher überdies mit der Kanzelei-Manipulation uud der Rechnungsführung vertraut ist.

Die Entlohnungen der Meliorations-Aufseher

betragen :

1. Für einen Meliorations-Condueteur :

. . 600 fl. . . 100 fl. . . 100 fl. . .    50    fl.

a)    Jahresgehalt ....

b)    Quartiergeld ....

c)    Reise-Pauschale . . .

d)    Drei Quincpiennien zu

. . 540 fl.

2.    Für einen Meliorations-Ober-Aufseher Jahresgehalt

3.    Für einen Meliorations-Aufseher

360 fl.

Jahresgehalt........

Während der Dauer der Beschäftigung im Fehle erhalten die Aufseher und Oberaufseher ausser dem Ersätze der Reisekosten, und zwar : für Bahnfahrt einer Vergütung des Fahrpreises

III. Wagen-Gasse, für Achsfahrt 6⁻6 kr. pro Kilometer, Diäten im Betrage von 50 kr., oder statt derselben Wohnung und Beköstigung.

Die Schüler des praktischen Curses für Landes - Meliorationsaufseher erhalten während der Dauer ihrer Verwendung bei den Feld-Arbeiten ausser den oben angeführten Diäten und Ersatz der Reisekosten eine monatliche Entlohnung von 15 fl. ö W., (50 kr. ö. W. täglich).

Die Bezüge der Meliorations-Conducteure (Gehalt, Quartiergeld und Reisepauschale) dek-ken die Erhaltungsfonde der Öffentlichen Meliorations-Unternehmungen, — die Gehalte, Diäten

grodzenia dzienne (dyety) i koszta podróży dozorców i starszych dozorców, zarówno jak i uczniów, odnośne fundusze budowy, względnie właściciele gruntów podejmujący roboty melioracyjne.

Dozorcy przydzieleni ekspozyturom do wykonywania melioracyj prywatnych otrzymują płacę za czas, w którym nie są zajęci w polu, z funduszu kraj. (dotacyi ekspozytur na utrzymanie dozorców drenarskich).

W razie powołania do służby wojskowej nie otrzymują dozorcy żadnego wynagrodzenia z funduszu krajowego.

Wypłata poborów dozorców za czas ćwiczeń wojskowych i wojny zależną będzie od każdorazowej decyzyi Wydziału krajowego.

§. 3.

Stosunek

Konduktorzy i dozorcy melioracyjni podle-słuźbowy gają pod względem służbowym i dyscyplinarnym dozorców. Wydziałowa krajowemu.

Bezpośrednim przełożonym konduktorów jest dyrektor krajowego biura melioracyjnego, dozorcy zaś podlegają bezpośrednio kierowali kom budowy i ekspozytur biura melioracyjnego.

§• 4.

Postanowienia

dyscypli

narne.

6o

Bezpośredni przełożeni mają prawo karać konduktorów i dozorców napomnieniem ustnem i napomnieniem pisemnem, gdyby zaś te napomnienia nie odniosły skutku, grzywnami od 1 do 5 zł., które to grzywny wypływają do funduszu emerytalnego dozorców.

Konduktorom i dozorcom nie wolno przedsiębrać żadnych robót na własną rękę, a w szczególności nie wrolno przyjmować od właścicieli gruntów pieniędzy dla wypłacania robotników⁷. Przekroczenie tych dwóch zakazów, niemniej też bezskuteczna trzykrotna kara pieniężna pociąga za sobą wydalenie ze służby z pozbawieniem prawa do emeretury, które to pozbawienie jednak

und Reisekosten der Aufseher und Oberaufseher hingegen, gleichwie auch der Schüler, decken die betreffenden Baufonde, beziehungsweise die Eigenthümer der Grundstücke, auf welchen die Meliorationsarbeiten ausgeführt werden.

Die den Exposituren zur Ausführung von Privatarbeiten zugetheilten Aufseher erhalten den Gehalt für die Zeit ihrer Nichtbeschäftigung im Felde aus dem Landesfonde (Dotation der Exposituren zur Erhaltung der Drain age-Aufseher).

Im Falle der Einberufung zur Ableistung der Militär-Dienstzeit erhalten die Aufseher keine Entlohnung aus dem Landesfonde.

Die Auszahlung der Gebühren der Aufseher während der Dauer der Waffenübung und eines Krieges bleibt der jeweiligen Schlussfassung des Landes-Ausschusses Vorbehalten.

§• 3.

Dienstes-Ver-

Die Conducteure und Meliorationsaufseher hältniss der unterstehen bezüglich ihrer Dienst- und D.scipli-Aufseher. nar-Verhältnisses dem Landes-Ausschusse.

Der unmittelbare Vorgesetzte der Conducteure ist der Director des Landes-Meliorations-Bureaus, die Aufseher hingegen unterstehen unmittelbar den Bauleitern und den Exposituren des Meliorationsbureaus.

§. 4.

Di sciplinar-

Den unmittelbaren Vorgesetzten steht das Bestimmun- Recht zu, die Conducteure und Aufseher durch gen.

Ertheilung von mündlichen und schriftlichen Rügen zu strafen und im Falle dieselben ohne Erfolg bleiben, Pönale in der Höhe von 1 bis 5 fl. aufzuerlegen, welche Pönalien dem Aufseher-Pensionsfonde zuzuführen sind.

Den Conducteuren und Aufsehern ist es nicht erlaubt irgend welche Arbeiten auf eigene Hand zu unternehmen und insbesondere ist ihnen verboten seitens der Grundeigentümer Gelder zur Auszahlung der Arbeiter zu übernehmen. Eine Nichtbefolgung dieser zwei Verbote, nicht minder eine erfolglos gebliebene, dreimal ertheilte Geldstrafe zieht eine Dienstentlassung mit Verlust der

dopiero po przeprowadzeniu śledztwa dyscyplinarnego orzeczone być może.

Przewinienia, które w myśl ustanowy służby krajowej mogą dać powód do wytoczenia śledztwa dyscyplinarnego, winni bezpośredni przełożeni bezzwłocznie podać do wiadomości Wydziału krajowego.

Śledztwo dyscyplinarne przeprowadza delegowany przez Wydział krajowy inżynier biura melioracyjnego, wyrok zaś wydaje Wydział krajowy na podstawie wniosków Członka Wydziału krajowego, któremu biuro melioracyjne jest przy-dzielonem.

§. 5.

Listy

służbowe.

Dla konduktorów i dozorców melioracyjnych mają być założone według formularza mającego się wydać przez Wydział krajowy listy służbowe, które przechowują i corocznie uzupełniają ich bezpośredni przełożeni.

Dowody przysięgi złożonej przez stałych konduktorów i dozorców mają być w listach służbowych przechowywane.

§• 6.

Urlopy i    Urlopów do dni ośmiu w ciągu tego samego

przeszkody roku kalendarzowego udzielać mogą konduktorom służbowe, i dozorcom ich bezpośredni przełożeni, urlopów na czas dłuższy udziela Wydział krajowy.

W razie choroby lub przeszkody w służbie (powołania do ćwiczeń wojskowych) winien tak konduktor jak i dozorca zawiadomić natychmiast swego przełożonego, a na żądanie, lub w razie dłuższej choroby wykazać się świadectwem lekarza.

§• 7.

^dworców⁶ Przedmioty i narzędzia potrzebne do konser-w przyrządy w<icyi i wykonania robot zakupuje Wydział i rekwizyta.

Pensionsberechtigung nach sich, welcher Verlust jedoch erst nach erfolgter Durchführung der Dis-ciplinąruntersuchung beschlossen werden kann.

Übertretungen, welche im Sinne der Landes-Dienst-Pragmatik Ursache zu einer Disciplinar-untersuchung bieten würden, sind die unmittelbaren Vorgesetzten verpflichtet unverzüglich zur Kenntniss des Landes-Auschusses zu bringen.

Die Disciplinar-Untersuchung hat ein — durch den Landes-Ausschuss delegirter Ingenieur des Meliorations-Bureaus zu führen, das Urtheil fällt jedoch der Landesausschuss auf Grund der Anträge jenes Mitgliedes des Landesausschusses, welchem das Meliorations-Bureau zugewiesen ist.

§• 5.

Qualifkations-

Für Conducteure und Meliorations-Aufseher Tabellen. sind nach einem seitens des Landes-Ausschusses

herauszugebenden Muster Qualifications-Tabel-len anzulegen, welche ihre unmittelbaren Vorge-zetzten aufzubewahren und jährlich zu ergänzen haben.

Die Beweise über den durch die Conducteure und Aufseher abgelegten Eid sind in den Qualifications-Tabellen aufzubewahren.

§• 6.

Urlaube bis zu 8 Tagen innerhalb eines Dienst-Yer- Kalenderjahres können den Conducteuren und Linderungen. Aufsehern ihre unmittelbaren Vorgesetzten erthei-len, Urlaube auf längere Zeit der Landes-Aus-schuss.

Urlaube und

Im Falle einer Krankheit oder einer Dieu-stes-Verhinderung (Einberufung zur Waffenübung) ist sowohl der Conducteur, als auch der Aufseher verpflichtet, den Vorgesetzten augenblicklich davon zu verständigen und auf Verlangen oder im Falle einer längeren Krankheit sich mit einem ärztlichen Zeugnisse auszuweisen.

§• 7.

Die zur Erhaltung und zur Ausführung der Arbeiten für die Conducteure und Aufseher

Die Versorgung der Aufseher mit Ap-pa’aten und

Requisiten, nöthigen Gegenstände und Geräthe kauft auf

krajowy dla konduktorów i dozorców na wniosek ich bezpośrednich przełożonych.

Konduktorzy i dozorcy obowiązani są czuwać sumiennie nad całością narzędzi do użytku im oddanych i są odpowiedzialni za uszkodzenie lub stratę, pochodzące z ich niedbalstwa.

Z końcem każdego roku mają być przedkładane inwentarze wszystkich, przedmiotów wraz z opisaniem ich stanu i podaniem wartości, a mianowicie : przez konduktorów bezpośrednio Wydziałowi krajowemu, przez dozorców za pośrednictwem ich przełożonych.

§. 8.

Raporty

Konduktorzy prowadzący roboty konserwa-służbowe. cyjne winni co miesiąc przedkładać Wydziałowi krajowemu sprawozdanie ze stanu i postępu robót, tudzież rachunki, bądź to bezpośrednio, bądź też za pośrednictwem ustanowionych w tym celu organów administracyjnych (delegatów lub Wydziałów powiatowych).

Dozorcy, zajmujący się wykonaniem melio-racyj prywatnych, obowiązani są przedkładać swym przełożonym inżynierom :

1)    raport tygodniowy, w którym ma być zamieszczony postęp roboty wraz z krótkiem jej opisaniem i usprawiedliwieniem, tudzież program roboty na przyszły tydzień ze szkicem sytuacyjnym ;

2)    sprawozdanie miesięczne według wydanego przez Wydział krajowy formularza, które ma wykazać rozmiar i koszta wykonanych robót

§. 9.

Książeczki

Każdy dozorca, przydzielony do wykony-służbowe wania meliorayj prywatnych, otrzymuje ksią-i wypłata na-żeczkę służbową, w której właściciele gruntów leżytcści Ob- zapisują rodzaj wykonującej się melioracyi, dzień ciąźającej rozpoczęcia i ukończenia roboty, oraz wypłaconą fundusz kra- dozorcy należytość (płacę, dyety i koszta podróży).

jowy-

Antrag ihrer unmittelbaren Vorgesetzten der Landesaussclmss ein.

Die Conducteure und Aufseher sind verpflichtet gewissenhaft über die Erhaltung der ihnen zum Gebrauche übergebenen Geräthe zu wachen und sind dieselben für ihrerseits verschuldete Beschädigungen oder Verluste verantwortlich.

Am Jahresschluse sind die Inventarien über alle diese Gegenstände, sammt einer Beschreibung ilres Zustandes und Angabe des Werthes dem Landesausschusse vorzulegen, und zwar seitens der Conducteure unmittelbar, seitens der Aufseher durch ihre Vorgesetzten.

§• 8.

Dienst-

Berichte.

Die Conducteure, welche Erhaltungs-Arbeiten führen, sind verpflichtet dem Landesausschusse monatliche Berichte über den Stand und Fortschritt. der Arbeiten, sowie die Rechnungen, sei es unmittelbar, sei es durch hiefür bestimmte Administrations-Organe (Delegierte oder Bezirks-Ausschüsse) vorzulegen.

Die mit Ausführung von Privat-Meliorations-Arbeiten beschäftigten Aufseher sind verpliehtet an ihre Vorgesetzten Ingenieure vorzulegen :

1.    Wochenberichte, welche den Fortschritt der Arbeit sammt einer kurzen Beschreibung und Begründung derselben und ferner den Arbeitsplan der nächsten Woche sammt einer Situationsskizze zu enthalten haben ;

2.    Monatsberichte nach dem vom Landesausschusse herausgegebenen Muster, welche die Ausdehnung und die Kosten der ausgeführten Arbeit auszuweisen haben.

§• 9.

Dienstbücher

Ein jeder, zur Ausführung von privaten und Auszah- Meliorationsarbeiten zuget’neilter Aufseher erhält lnng von, den ein Dienstbuch, in welches die Grundeigenthümer Landesfond flie Art der in Ausführung begriffenen Meliora-belastenden tion, den Tag des Beginnes sowie der Beendigung Gebühren. fler Arbeit, ferner die dem Aufseher ausgezahlten Gebühren (Gehalt, Diäten, Reisekosten) eintragen.

Z końcem roku przedłożyć ma dozorca tę książeczkę wraz z wykazem dni, w których nie był zajętym w polu, swemu przełożonemu inżynierowi do sprawdzenia i obliczenia należytości (płacy), obciążającej fundusz krajowy w myśl §. 2. niniejszej instrukcyi.

Należytość dozorcy, obciążającą fundusz krajowy, asygnuje Wydział krajowy na podstawie sprawdzonego przez inżyniera wykazu i książeczki służbowej.

§• io.

Fundusz

Dla zabezpieczenia emerytury konduktorom emerytalny, i dozorcom melioracyjnym, tudzież pensyj ich wdowom i sierotom ustanawia się osobny fundusz emerytalny, którym zarządza Wydział krajowy.

Dundusz ten ma być utworzonym :

1)    z opłat konduktorów i dozorców w wysokości 4% ich płacy;

2)    z grzywien nakładanych w myśl §. 4. niniejszej instrukcyi;

3)    z datków dobrowolnych spółek wodnych i właścicieli gruntów podejmujących roboty melioracyjne ;

4) z dotacyi rocznej funduszu krajowego w wysokości 500 zł. począwszy od r. 1895.

Niedobór funduszu emerytalnego pokrywa fundusz krajowy.

§. 11.

Uiszczenie

бз

Datki konduktorów i dozorców do funduszu optât dozor- emerytalnego mają być ściągane co miesiąc przy ców do fun- w}q)łacie ich poborów (miesięcznie 2 zł. z płacy duszu eme- konduktora, 1 zł. 80 ct. z płacy starszego do-rytalnego. zorcy, a 1 zł. 20 ct. z płacy dozorcy).

Zajęci przy melioracyach prywatnych, lub przy spółkach wodnych dozorcy nadsyłać mają

Mit Jahresschluss ist dieses Dienstbuch sammt einem Ausweise jener Tage, an welchen der Aufseher im Felde nicht beschäftigt war, dem Vorgesetzten Ingenieur vorzulegen behufs Ve-rificirung und Berechnung der Gebühren (des Gehaltes), welche den Landesfond im Sinne des §. 2. der vorliegenden Instruction belasten.

Jene Gebühren des Aufsehers, welche den Landesfond belasten, weist der Landesausschuss an und zwar auf Grundlage des durch den Ingenieur verificirten Ausweises, sowie des Dienstbuches.

§• io.

Pensionsfond.

Behufs Sicherung von Pensionen der Condu-cteure und Meliorationsaufseher sowie ihrer Witt-wen und Waisen wird ein besonderer Pensionsfond, welchen der Landesausschuss verwaltet, geschaffen.

Dieser Fond wird gebildet aus:

1)    Einzahlungen der Conducteure und Aufseher in der Höhe von 4% ihres Gehaltes;

2)    den auferlegten Geld-Strafen im Sinne des §. 4. der vorliegenden Instruction ;

3)    freiwilligen Beiträgen der Wassergenossenschaften und der Grundeigenthtimer, welche Meliorationsarbeiten unternehmen ;

4) Jahresdotation aus dem Landesfonde in der Höhe von 500 fl. vom Jahre 1895 angefangen.

Ein Defizit des Pensionsfond es deckt der Landesfond.

§• И-

Die Einzah-

Die für den Pensionsfond bestimmten Ab-lung der Ab- gaben der Conducteure und Aufseher sind von gäbe in den dem jeweiligen Monatsgehalte und zwar bei Aus-Pensionsfond Zahlung desselben abzuziehen, — (monatlich : vom seitens der Conducteurgehalte 2 fl., vom Oberaufseherge-Aufseher. halte 1'80 fl., vom Aufsehergehalt P20 fl.).

Bei Privat - Meliorations -Arbeiten oder bei Wassergenossenschaften beschäftigte Aufseher haben die oben angeführten Abgaben in vierteljäh-powyższe datki punktualnie co kwartału do kasy krajowej.

Dozorca, który najdalej w 15 dniach po upływie kwartału nie uiści do kasy krajowej zaległych datków, podlega karze pieniężnej w kwocie 1 zł., która wpływa do funduszu emerytalnego.

Dozorca, który całorocznego datku najdalej do 15. stycznia następnego roku nie uiści, traci cały ten rok służby, zarówno jak i częściowo wpłacony datek.

§• 12.

Lokacya

Zapasy funduszu emerytalnego mają być funduszu lokowane w obligacyack galicyjskiej pożyczki emerytalnego, krajowej, listach zastawnych galicyjskiego Banku krajowego lub na książeczkę galicyjskiej kasy oszczędności.

§. 13.

Wymiar

64

Mianowani przez Wydział krajowy stali emerytur, tu- konduktorzy i dozorcy melioracyjni mają prawo dzież pensyj do emerytury pod warunkami zastrzeżonymi wdowich i w statucie emerytalnym dla urzędników i sług sierocińskich. krajowych (Dz ust. i rozp. kraj. Nr. 53 z r. i 889).

Emerytura ta wynosi :

1)    po 10 latach służby czterdzieści procent (40%) płacy;

2)    za każdy rok następny po dwa procent (2%) płacy, tak, że funkcyonaryusze ci po czterdziestu Jatach nieprzerwanej służby otrzymują całą płacę, jako emeryturę.

Co do przeniesienia konduktorów i dozorców w stały lub czasowy stan spoczynku, poli-czainośei lat służby, wyłączenia od prawa emerytury lub jej utraty, tudzież odprawy, dalej co do pensyi, odprawy i kwartału pośmiertnego wdów i zaopatrzenia sierót po konduktorach i dozorcach melioracyjnych, obowiązywać ma powołany statut emerytalny dla urzędników i sług krajowych.

Der Aufseher, welcher spätestens 15 Tage nach Ablauf des Quartals die rückständigen Abgaben in die Landeskässe nicht erlegt, unterliegt einer Strafe von 1 fl., welche dem Pensions-fonde zugeführt wird.

rigen Raten an die Landeskasse pünktlich ab-zn führen.

Der Aufseher, welcher die gesammte Jahresabgabe längstens bis 15 Jänner des nachfolgenden Jahres nicht erlegt, verliert dieses ganze Dienstjahr, ebenfalls auch die nur theilweise eingezahlte Abgabe.

§• 12.

Anlage des

Pfandbriefen der galizischen Landesbank, oder bei der galizischen Sparcasse anzulegen.

Die Bestände des Pensionsfondes sind in Provisions- Obligationen der galizischen Landes-Anleihe, in fondes.

§• 13.

Ausmass

VOI’-

Die vom Landesausschusse fest angestellten der Pensio- Conducteure und Meliorationsaufseher haben das nen, ferner Pensionsrecht unter Bedingungen, welche im Pender Wittwen sionsstatut für Landesbeamte und Diener und Waisen- behalten sind (L. G. u. Y Bl. Nr. 53 ex 1889.). Pensionen.    Diese Pension beträgt:

1)    nach 10 Dienstjahren vierzig Procent (40°/₀) des Gehaltes;

2)    für jedes nachfolgende Jahr zwei Procent (2 °/₀) des Gehaltes, derart, das diese Fun-ctionäre nach zurückgelegter, ununterbrochener vierzigjähriger Dienstzeit ihren vollen Gehalt als Pension erhalten.

Die Bestimmungen des ob angeführten Pensionsstatutes für Landesbeamte und Diener betreffend die Versetzung in ständigen oder nur zeitweisen Ruhestand, die Anrechnung der Dienstjahre, Ausschliessung vom Pensionsrechte oder Verlust desselben, sowie Abfertigung, weiters betreffend die Pension, Abfertigung und das Sterbequartal der Wittwen und die Versorgung der Waisen finden auf Conducteure und Melioration— anfseher Anwendung.

§• 14.

Postanowienie

W sprawach nieprzewidzianych niniejszą końcowe, instrukcyą obowięzuje konduktorów i dozorców melioracyjnych uchwalona przez Sejm dnia 23. marca 1866, ustanowa służby krajowej.

I КПАК0У/ J

ö5

§. 14.

Schlussbestim-

In Angelegenheiten, welche durch die vorlie-mungen. gende Instruction nicht vorhergesehen wurden, haben auf Conducteure und Meliorations-Aufseher die Bestimmungen der vom Landtage am 23. März 1866. beschlossenen Landesdienstpragmatik Anwendung zu finden.

Druckfthlr Berichtigung

-----

Ś.    Я.    Zeile    14. von oben:    ist    „und“ statt „nur“ zu lesen.

S.    4.    Zeile    2. von unten:    ist    „auch“ statt „auf“ zu lesen.

S.    7.    Zeile    3. von unten:    ist    „der“ statt „des“ zu lesen.

S.    14.    Zeile    10. von unten: ist bei „Jaroslau“ hinzuzufügen „und Łańcut“.

S. 24. vorletzte Zeile: ist bei „fl. ö. W.“ hinzuzufügen „ausgeführt.“

S. 26. Zeile 15. von oben: ist bei „der Landesfond“ hinzuzufügen „40°/₀, der staatliche Meliorationsfond“.

S. 29. Zeile 10. von oben ist „957 bis 265 km.²“ statt „957 km. bis 265.²“ zu lesen.

S. 30. Zeile 7 bis 4 von unten hat zu lauten : „einnehmen, sehr oft einer mangelnden Vorfluth wegen, welche erst durch Anlage grösserer Entwässerungscanäle auf fremden Gründen geschaffen werden kann, auf Schwierigkeiten stosst; so ist....“

S. 32. Tabelle: ist zu lesen: „Amts-Titel“ statt „Amst-Titel“ sowie „Ingenieure“ statt „Inginieure“.

SSiU

S. 61

. 11 ял

■

POLITECHNIKA KRAKOWSKA

BIBLIOTEKA GŁÓWNA

inw.

I Kdn. 524. 13. IX. 54

Biblioteka Politechniki Krakowskie]

100000297749

*r

Biblioteka Politechniki Krakowskiej

100000297749

Biblioteka Politechniki Krakowskie]

11-4806