w*

Lwów, 15. października 1909.

Zeszyt 19.

C'l 3

"■•Si

NAFTA

Organ Krajowego Towarzystwa Naftowego

wychodzi 2 razy na miesiąc 15-ego i 30-ego

lEPren-u-irciera/tsb    rocznie 1© koron.

Członkowie „Krajowego Towarzystwa Naftowego“ otrzyinnją „Naftę“ bezpłatnie.

Adres Redakcyi i Administracyi : Lwów, ul. Kraszewskiego 1. 5, biuro Krajowego Towarzystwa naftowego

Treść zeszytu 19.

Sprawy naftowe w Sejmie naszym. — Nowe taryfy kolejowe. — Z Tustanowic. — Z przemysłu naftowego w Rumunii. — "Wiadomości naftowe z Rosy i. — Wiadomości z targu ropnego. —

Kronika.

BITJR A.

Krajowego Towarzystwa naftowego

i REDAKCYA „NAFTY“

zostały przeniesione z dniem 1. października b. r., na uh Kraszewskiego 5, II. p.

Sprawy naftowe w Sejmie naszym.

Obecna sesya sejmowa nie będzie się mogła poszczycić załatwieniem wogóle ważniejszych spraw ustawodawczych, a tern mniej załatwieniem jakichkolwiek spraw tyczących się przemysłu naftowego; powodem jest krótkość trwania sesyi i obstrukeya posłów ruskich; prawdopodobnie dopiero w sesyi grudniowej przyjdą pod obrady te sprawy naftowe, których załatwienia spodziewano się już teraz.

•Najpierw sprawozdanie Wydziału krajowego w przedmiocie spraw górniczych, które w wyjątkach podaliśmy w poprzednim numerze, a które było dyskutowane na posiedzeniach sejmowej komisyi górniczej, przawdo-podobnie przez komisyę zostanie uzupełnione

rozmaitymi wnioskami, które nie będą mogły juz na tej sesyi być uchwalone. Przypominamy, iż sprawozdanie to obejmuje reorganiza-cyę krajowej stacyi doświadczalnej dla przemysłu naftowego i szkoły wiertniczej w Borysławiu, utworzenie wydziału górniczego na politechnice lwowskiej, daje szczegółowy bilans administracyi krajowych zbiorników ropnych i wreszcie porusza te sprawy ustawodawcze, tyczące się przemysłu naftowego, które na ankiecie k rai owej w lipcu b. r. poruszone zostały.

Dla reorganizacyi krajowej stacyi doświadczalnej dla przemysłu naftowego prze-dewszystkiem potrzebnem jest uchwalenie większych kredytów, jeśli krajowa stacya doświadczalna ma być tern, czem przy istnieniu tak wielkiego przemysłu, jak przemysł naftowy, być powinna. Za parę tysięcy koron rocznej sulnveneyi trudno utrzymać stacyę doświadczalną, jeśli dzisiaj laboratorya naftowe w większych fabrykach mają budżety, dochodzące do 50 i 100 tysięcy koron; w takich kierunkach lepiej zwinąć stacye doświadczalną, która mieści się dzisiaj przygodnie w willi prof. Załozieckiego ; taka subwencya, jak dzisiaj, dobra była na początku rozwoju prze* mysłu naftowego, przed laty trzydziestu, kiedy

N A. F T A

ręcznie kopano i wiercono studnie i otrzymywano z szybu po parę baryłek, ale nie dzisiaj, kiedy mamy światowy przemysł; sprawą stacyi doświadczalnej zajmował się subkomitet wybrany na ankiecie lipcowej i, o ile wiemy, subkomitet ten ułożył plan re-organizacyi stacyi, opierając) się na razie na budżecie 20 — 30.000 koron. Subkomitet domaga się stałego dobrze płatnego kierownika stacyi, któryby cały swój czas mógł poświęcić pracy w stacyi, dwóch lub trzech stałych asystentów, zakupna potrzebnych aparatów dla badań ścisłych składu chemicznego rop, dla badań nad nowemi zastosowaniami ropy (do celów opałowych). Dalej subkomitet domaga się, by stacya krajowa uzyskała prawo publiczności, którego dotąd niema to znaczy, by jej orzeczenie analityczno-techniczne, co do produktów naftowych, miały ten sam walor co państwowiej stacyi doświadczalnej we Wiedniu.

Kompletna reorganizacya stacyi może być uskutecznioną dopiero wtedy, gdy stacya będzie mieć własny budynek. Projektowany przez rząd budynek dla instytutu geologicznego przy politechnice mógłby pomieścić stacyę naftową i keramiczuą, lecz rząd dotąd ociąga się z kredytami na budowę tego gmachu. Niezawodnie Komisya górnicza sejmowa plan krajowej reorganizacyi stacyi zaakceptuje, a Sejm w grudniu będzie rozstrzygać tę sprawę.

Reorganizacya szkoły wiertniczej w Borysławiu również zależy od kredytu na budynek własny i ułożenia nowego programu, w zależności od nowych przepisów górniczo-policyjnych. Sprawa założenia Wydziału górniczego w politechnice lwowskiej, ciągnie się, jak wąż morski, już przez kilka lat; rezolu-cye, żądające od rządu założenia i tego oddziału, uchwalane bywają nie tylko w Sejmie, lecz i na rozmaitych wiecach i zebraniach góniczych; potrzeba wńęc jakiejś energiczniejszej uchwały Sejmu, by zmusić rząd nareszcie do realizacyi tego postulatu. Nieznanem nam jeszcze dotąd jest stanowisko sejmowej komisyi górniczej w sprawie krajowych zbiorników ropnych; przyjdzie ona jednak niezawodnie przed Sejm z żądaniem zmniejszenia opłat od magazynowania ropy wobec konku-

rencyi zbiorników rządowych, gdzie magazy-'^-nowanie będzie o wiele tańsze i co wobec większej ilości wolnego miejsca obecnie juz się dzieje. Sprawy ustawodawcze w tej sesyi sejmowej poruszone nie zostaną, a jak się dowiadujemy, z ministerstwa robót publicznych wyszedł już przedwstępny projekt zmiany ustawy naftowej w kierunku powiększenia obszarów kopalni naftowej, w kierunku rozszerzenia kompentecyi władzy górniczej przy zakazie robót wiertniczych ze względów ekonomicznych a nie tylko bezpieczeństwa publicznego. Subkomitet ankiety naftowej ze swej strony wypracował zmianę do ustawy naftowej o usunięciu z przemysłu naftowego dotychezasowych spółek cywilnych, względnie podniósł myśl reorgani-zacyi tych spółek przez nadanie im pewnych uprawnień co do firmy, kompetencyi zarządu i t. d.

Wszystkie te zmiany, sięgające bardzo głęboko w stosunki naszego przemysłu naftowego, może doczekają się jakiegoś rozwiązania i załatwienia w grudniowej sesyi sejmowej, jeśli do tego czasu należycie przygotowane i przedyskutowane, będą tern bardziej, że w sferach naftowych niema pod tym względem jednolitej opinii.

Krajowe Towarzystwo naftowe ponowiło na obecną sesyę sejmową memoryał swój, do* magający się zmian w przepisach o wymierzaniu podatku zarobkowego i osobisto-do-chodowego dla przedsiębiorców naftowych i przytoczyło w tym memoryale szereg drastycznych wypadków niestosownego opodatkowania. Memoryał ten został przydzielony sejmowej Komisyi podatkowej do załatwienia, lecz i ta Komisya dopiero w grudniu przyjdzie przed Sejm z odpowiedniemi wnioskami.

Niezależnie od tego w sprawie tej Towarzystwo naftowe wręczyło memoryał ministrowi Bilińskiemu podczas jego bytności w Sejmie w Lwowie. Poseł ukraiński Skwarko postawił na obecnej sesyi samoistny wniosek o upaństwowienie rurociągów i magazynów ropnych; wniosek został odesłany do Komisyi górniczej, która teraz nie będzie już w stanie przedłożyć sprawozdania z załatwienia tego wniosku.

Słowem możemy się spodziewać, że do-

nafta

291

może

piero w grudniowej sesyi mogą przyjść na porządek dzienny ważne sprawy naftowe. Czy Sejm będzie miał czas i czy zdobędzie się na poświęcenie większej uwagi i pilności tym ważnym dla naszego przemysłu sprawą, pokaże najbliższa przyszłość.

Dnia 14-go b. m. poseł Długosz niezależnie od petyeyi krajowego Towarzystwa naftowego wniósł nagły wniosek w sprawach podatkowych następującej treści:

„Ustawa o bezpośrednich podatkach osobistych z dnia 25. października 1.896 Dz. u. p. 1. 220. w zastosowaniu do przemysłu surowca ropnego powoduje niesłychane pokrzywdzenie tegoż przemysłu, a to zarówno przy podatku zarobkowym, jak i osobisto-dockodowym oraz rentowym.

Pokrzywdzenie to ma przy podatku zarobkowym istotną swą przyczynę w okoliczności, iż ustalona w § 36. tejże ustawy podstawa wymiaru wedle t. zw. okresów miarodajnych — i to zarówno przy istniejących już, jakoteż nowo założonych przedsiębiorstwach — nie da się pogodzić z zasadniczym charakterem produkcyi surowca ropnego.

W szczególności wydatność pewnego o-kresu lub brak produktu w tymże czasie nie jak to powszechnie wiadomo — ani w najmniejszej mierze służyć za podstawę do wniosków o przyszłej produkcyi danej kopalni. Obliczenia dokonane na chwiejnej tej podstawie odbiegają bez wyjątku od rzeczywistych cyfr producyi, wskutek czego podatek opłacony przez przedsiębiorstwo przedstawia się jako dowolnie ustalony ciężar. Szczególnie dotkliwie daje się to odczuć przy nie-skontyngentowanym jeszcze podatku od nowopowstałych przedsiębiorstw, przy których wymiar zawisł w zwiększonej jeszcze mierze od przypadku. O wysokoś i wymierzanego podatku decyduje tu bowiem nie tylko pro-dukeya kopalni w miarodajnym okresie, lecz także wcześniejsza lub późniejsza pora wymiaru, tak iż krótkie opóźnienie wymiaru powoduje częstokroć uderzające różnice.

Ze względu na niestałość produkcyi i wynikającą stąd chwiejność pod względem

opłacanych przez kopalnię podatków, przedstawia zaliczanie kopalń surowca ropnego wraz z przedsiębiorstwami innego rodzaju do wspólnych towarzystw podatko wych liczne niekorzyści i to zarówno dla tychże ostatnich przedsiębiorstw, jak dla naftowego przemysłu. W wypadkach zagwożdźenia lub zastanowienia poszczególnych kopalń zmuszeni są członkowie towarzystwa podatkowego pokryć w drodze repartyeyi lukę w kontyngencie, wywołaną przez ubytek podatku z tejże kopalni. Gdy tego rodzaju wypadki są w przemyśle surowca ropnego raczej normą, aniżeli wyjątkiem, wskazane jest wyłączenie kopalń nafty z ogólnego kontyngentu powszechnego podatku zarobkowego i ustanowienie osobnego subkontyngentu w stosunku do wysokości produkcyi.

Wadliwość wymiaru podatku o s o b i-sto-dochodowego i rentowego w odniesieniu do przemysłu naftowego polega na szkodliwem zastosowaniu § 156. powołanej ustawy, po myśli którego to przepisu obliczenie podatku opierać się ma na rzeczywistej wysokości dochodów w roku ubiegłym względnie w trzyletniem lub w pewnych wypadkach jednorocznem przecięciu tychże dochodów. Przy niestałości i nieobliczalności produkcyi surowca ropnego powyższy sposób wymiaru nie nadaje się do zastosowania w omawianym przemyśle, gdyż żadne przypuszczenia w tym względzie sztucznie skonstruowane — a tern mniej Da podstawie osiągniętej już poprzód w jakimkolwiek czasie produkcyi — nie mogą z natury rzeczy dać obrazu przyszłej produktywności kopalni. Miarodajną podstawę wymiaru omawianego podatku mogą stanowić wyłącznie i jedynie rzeczywiście uzyskane w roku ubiegłym dochody i one to przy wymiarze podatku tego wchodzić winny wyłącznie w rachubę.

Odnośnie do wymiaru podatku rentowego opłacanego przez właścicieli t. zw. udziałów „brutto“ tj. udziałów kopalnianych wolnych od wszelkich kosztów produkcyi, domaga się przemysł naftowy ponadto słusznie potrącania od przeciętnej ceny targowej za osiągniętą z udziałów tych produkcyę:

a) kosztów tłoczenia i magazynowania oraz manka ropy;

<x>'-

b) odpowiedniej kwoty na amortyzacyę kosztów nabycia udziału.

Gdy naprowadzone powyżej okoliczności uzasadniają potrzebę takiej zmiany ustawy o bezpośrednich podatkach osobistych z dnia 25/X 1896 Dz. u. p. 1. 220, któraby uwzględniła szczególne warunki i potrzeby przemysłu surowca ropnego, wnoszą podpisani :

Wysoki Sejm raczy uchwalić :

Wzywa się c. k. Rząd, by w drodze ustawodawczej

1) wyłączył kopalnie nafty od ogólnego kontyngentu powszechnego podatku zarobkowego, ustanowił dla nich osobny subkontyn-gent w stosunku do wysokości produkcyi oraz powołał do życia osobną komisyę wymiarową dla przemysłu surowca ropnego z odpowiedniem w niej zastępstwem producentów;

2)    wprowadził taki sposób wymiaru podatku zarobkowego, by podatek ten wymierzany bywał zgóry i płatny w dotychczasowych ratach, by wszelako z końcem każdego roku przeprowadzana była uproszczona rea-sumcya wymiarów przy współudziale wymienionej pod 1) komisyi na podstawie faktycznej produkcyi, a reasumcya ta za rok ubiegły była zarazem prowizorycznym wymiarem na rok następny;

3)    zniósł obliczanie dochodów na podstawie przecięcia ;

4)    przy podatku rentowym od udziałów brutto spowodował przy obliczaniu dochodów potrącania kosztów tłoczenia, magazynowania, manka oraz odpowiednich kwot na amorty-zacyę ;

5) spowodował odpisywanie podatku rentowego w następnym miesiącu po ustaniu dochodu temu podatkowi podlegającego“.

Wniosek został odesłany do Komisyi podatkowej.

Nowe taryfy kolejowe.

I-go października zostały opublikowane nowe taryfy kolejowe, które wejdą w życie 1. stycznia 1910 roku; taryfy dla bardzo ważnych artykułów galicyjskich, jak nafta,

spirytus zostaną opublikowane później a to z tego względu, że rząd co do tych artykułów nie doszedł jeszcze do porozumienia z interesentami rozmaitych krajów. Odnośnie do produktów naftowych opublikowane taryfy zawierają tylko niekompletne postanowienia co do transportu ropy do celów opałowych i motorowych ze staeyi Borysław^, Drohobycz, Krosno, Olszanica i Zagórz do do wszystkich innych stacyj. Co do innych taryf naftowych istnieje jeszcze różnica między postulatami, jakie stawiają producenci surowca i galicyjskie rafinerye a postulatami rafinerów pozagalicyjskich; rząd chciałby doprowadzić do zgody i kompromisu tych dwóch grup, ale kompromis jest tutaj trudny, gdyż rafinerzy pozagalicyjscy zajęli stanowisko wrogie rozwojowi przemysłu rafineryjnego naftowego w Galieyi i wystąpili przy reformie obecnej taryf z nowemi żądaniami, w których należy upatrywać chęć zniszczenia całej gałęzi przemysłu w naszym kraju — przemysłu rafineryjnego naftowego.

Jeszcze śp. Szczepanowski przy układaniu naftowych taryf kolejowych przeprowadził zasadę, że taryfy na surowiec naftowy nie mogą się różnić od taryfy na produkty naftowe; rząd zatwierdził to zasadę i parokrotnie dał przyrzeczenie, że zasady tej przy .reiormie taryf trzymać się będzie, przy podwyższeniu ogólnem taryf naftowych w roku 1900 zasada ta była przestrzeganą, dopiero w ostatnim roku ministerstwo kolejowe odstąpiło od niej, stwarzając dla niektórych rafineryj pozagalicyjskich przywileje tańszego transportu ropy.

Jakkolwiek z czysto teoretycznego punktu wodzenia wydawałoby się słusznem, iż produkt surowy winien być taniej przewożony, niż produkty rafinowane, to jednak wprowadzenie takiej zasady w życie spowodowałoby powstawanie rafineryj naftowych wyłącznie w krajach zachodnich monarchii z pominięciem Galieyi; doskonale to rozumiał Szczepanowski i dlatego wysunął na pierwszy plan tę kardynalną zasadę.

Sprawa jest bardzo prosta. Wytwarzana w Galieyi nafta i produkty naftowe tylko w bardzo małej części są konsumowane w Ga-licyi, 4/5 tych produktów muszą być wy wo-zone bądź do innych krajów monarchii,’ bądź zagranicę do Niemiec, Franeyi, słowem do centrów większej konsumcyi. Jeśli więc rafi-. nerye położone w centrach konsumcyi i bliżej granicy państw konsumcyjnych, będą płacić za dowóz surowego produktu (ropy) mniej mź rafinerye galicyjskie za dowóz produktów naftowych do centrów konsumcyi, to rafinerye pozagalicyjskie na głównych rynkach naftowych będą mogły taniej sprzedawać produkty, niż rafinerye w Galicyi. Wprawdzie przy przeróbce ropy ze 100 kg. ropy otrzymuje się przeciętnie 85°/₀ produktów naftowych, więc rafinerye pozagalicyjskie opłacają przewóz 15 proc. produktu surowego więcej, lecz okoliczność tę nietylko równoważy ale nawet przeważa ten fakt, źo ropę wozi się w cysternach i opłaca się koszt transportu od rzeczywistej wagi ropy samej, gdy produkty naftowe ekspedyuje się w beczkach i przy transporcie ich opłaca się 20°/o martwej wagi stanowiącej opakowanie.

Oprócz tego rafinerye galicyjskie opłacają większe koszty transportu chemikalii, (kwas siarkowy, sody, farby), blach żelaznych, rur i materyałów budowlanych, niż rafinerye poza Galicyą położone, gdyż sprowadzają te produkta z zachodnich krajów• monarchii.

Jeśli więc w takich okolicznościach teraz przy reformie taryf kolejowych spotkałoby rafinerye galicyjskie nowe upośledzenie w postaci większych opłat za produkty naftowe od opłat za transport ropy, uiszczanych przez rafinerye zachodnie, to mogłoby to oznaczać kompletne pogrzebanie rafineryj w Galicyi, powolną ruinę rafineryi istniejących i brak wszelkich dogodnych warunków do powstawania nowych. Łatwo zrozumieć, dlaczego rafinerye zachodnie chcą przemycić przy reformie taryf to różniczkowanie taryf surowca i produktów rafinowanych. Zmiana taka stosunku taryfowego ropy i rafinady, odraza zmieni warunki zbytu, oczywiście, jak wykazaliśmy, na niekorzyść naszych rafineryj.

Z tych powodów przeto rafinerye galicyjskie i Krajowe Towarzystwo naftowe odnosiły się do Ministerstwa kolejowego i do ministerstwa dla Galicyi, by nie dopuścili do różniczkowania taryf na ropę i rafinadę. Jest to dla kraju naszego sprawa nadzwyczaj wa

żna i przypuszczać należy, iż ministerstwo kolejowe przy reformie taryf nie złamie danego Galicyi przyrzeczenia jednolitej taryfy dla ropy i produktów naftowych, a minister-sterstwo dla Galicyi dopilnuje, aby przyrzeczenie to dotrzymanem zostało.

Z Tustanowie.

Produkcya ropy w Tustanowicach za wrzesień wynosiła 13704 wagony, w Borysławiu 2013 wagonów czyli razem 15717 wagonów, o 534Y2 wagonu mniej, niż w sierpniu.

Produkcyę miesięczną ponad 1000 wagonów wykazał tylko jeden szyb w Tustano-wicach, mianowicie znany szyb Nr. II. tow. akcyjnego „Nafta“, który daje jeszcze przeszło 40 wagonów dziennie, około 800 wago-nów miesięcznej produkcyi wykazał szyb Karpackiego Towarzystwa na Dąbrowie, z produkcya ponad 500 wagonów były tylko 3 szyby (Józef, Elgin, Władysław), 17 szybów miało produkcyę większą niż 200 wagonów, w tych jeden szyb w Borysławiu; reszta około 40 szybów produktywnych miała produkcyę mniejszą, niż 200 wagonów mies., a około 36 mniejszą niż 50 wagonów; w Borysławiu produktywnych szybów było 35.

Ekspedycya ropy ze stacyi Borysław we wrześniu była słabsza, niż w sierpniu, do rafineryi nafty wyekspedyowano tylko 9596 wagonów; na cele opałowe do zakładów przemysłowych 1214 wagonów, towarzystwo „Ga-licya“ przetłoczyło własnym rurociągiem do rafineryi w Drohobyczu 584 wagony, ogólna więc ekspedycya stanowiła 11394 wagony, a więc 4323 wagony ropy zostało zamagazy-nowanych.

Na mniejszą ekspedycyę musiała wpłynąć zwyżka cen ropy i powstrzymywanie rafineryj od większych transakcyj zakupna ropy i ta okoliczność, że komitenci Związku oddawali ropę do magazynów związkowych i tem samem na targ ropny dostawała się niewielka ilość ropy, a sam związek nie dokonał w tym czasie większych sprzedaży ropy.

Z ruchu wiertniczego mamy do zakomunikowania, że szyb „Stella“ w Tustanowicaeh

NAFTA

294

Dnia 11 b. m. dostał w głębości 1162 m. szyb „Milia'' w Tustanowicach, własność berlińskiego towarzystwa, pierwszą ropę, około 3 cysterny. Tego samego dnia przyszła świeża pródukcya na kop. ,,Zuzia“ (Dr. Landes i Ska). Szyb ten jest 1182 m. głęboki a pródukcya jego dosięga 14 wagonów na dobę.

O wycieczce króla Karola do rumuńskich terenów naftowych, piszą pod datą 11 z. m. co następuje: „Wycieczkę, którą a w odbył król Karol w zeszłym tygodniu do okręgu naftowego Campina-Bustenari i podczas której zetknął się po raz pierwszy bezpośrednio z przemysłowcami naftowymi, tutejsze dzienniki ciągle jeszcze bardzo żywo omawiają. Na pierwszym planie tych wywodów stoi sprawa urządzenia banku naftowego. Instytucya ta miałaby za zadanie pomagać drobniejszym rumuńskim przemysłowcom naftowym i będzie w pierwszym rzędzie służyć interesom rumuńskich a więc nie zagranicznych przedsiębiorstw wiertniczych. Wobec trudności, z jakiemi jest połączone dostarczenie pieniędzy drobniejszym km. długości i średnicy 2—10 cali. Surowiec właścicielom kopalni, uważa tutejsza prasa naftowy przepompowuje się z rozmaitych re-

własność Dra Kalety i Ski dostał 6 b. m. w głębokości 1165 m. większą produkcyę 7 — 8 wagonów na dobę; w Borysławiu szyb ,.Joanna“ firmy Mertens, Liebermann i Bard dostał 12 wagonów w głębokości 1288 metrów i w ten sposób jest to dzisiaj najpro-duktywniejszy szyb w Borysławiu ; dotąd pro-dukcya tego szybu wynosiła tylko 7 wagonów.

Pródukcya ,,Nafty II“ podniosła się o parę cystern i wynosi dziś 44 wagony.

13. b. m. o godz. 4 rano wybuchł pożar na kopalni Dawida Fanto i Ski. Ogień spowodowało uderzenie tłoka o rolkę na koronie szybu „Dawidmann Nr. I“. Prócz szybu spalił się także haspel. Zajął się także dół ropny, atoli zdołano wczas jeszcze stłumić ogień i dół uratowano. Z ludzi nikt nie poniósł żadnego szwanku.

Z przemysłu naftowego w Rumunii,

za rzecz konieczną zrealizowanie projektu założenia banku naftowego i przypuszcza, że do założenia tej instytucyi przyczynią się nie-tylko tutejsze koła kapitalistyczne lecz również i samo państwo. Powszechnie zaznaczają, że sytuacya rumuńskiego przemysłu naftowego nie jest chwilowo wcale korzystną. Wina znacznego spadku cen, z czem połączone jest obniżenie się ilości eksportu nafty i innych produktów naftowych, nie leży po stronie Rumunii. Wpływ na zmniejszenie eksportu rumuńskiego ma raczej ko-osalua zniżka cen galicyjskich produktów naftowych. Zniżka ta w eksporcie dotknęła również i producentów ropy, tak że wielu z nich walczy z tego powodu z wielkiemi trudnościami. I dlatego żądanie założenia rumuńskiego banku naftowego powstało pod wpływem konieczności a memoryał, wręczony, królowi w Bustenari, omawia tę kwestyę bardzo szczegółowo“.

Podczas bytności rumuńskiego króla w okręgach naftowych, wręczyło monarsze tow. „Steaua Romana“ pisemne sprawozdanie z obecnego stanu swoich prac; ze sprawozdania tego wyjmujemy następujące interesujące szczegóły:

Towarzystwo to posiada obecnie 269 rygów wiertniczych, z których 27 jest poruszanych parą, 152 energią elektryczną, 5 benzyną a 85 gazem naftowym. Łączna długość wierceń wynosi rocznie 14—16.000 metrów. Pródukcya wynosiła w roku 1906/1907 — 279.990, w roku 1907/1908 — 319.580, roku 1908/1909 — 315.150 tonn ropy. Motory parowe, gazowe, benzynowe i elektryczne, które obsługują te 269 rygów posiadają w Campinie łączną siłę 4765 HP. w Bustenari 3880 HP, razem 8645. Towarzystwo rozporządza transformatorami na 3300 Kilowattów, posiada przeszło 50u0 lamp. Warsztaty w Campinie zatrudniają 17 urzędników i 350 robotników w następujących oddziałach: kuźni, odlewami, walcowni rur i tokarni. Warsztat ma 16 palenisk kowalskich i 50 różnorodnych maszyn. Okręgi Campina i Bustenari są zc sobą połączone rurociągiem na ropę i wodę, który ma 116

301.380 tonn,

Wewnętrzna

konsumcya.

Benzyna lekka Benzyna ciężka Destylaty naftowe Nafta rafinowa Olej gazowy Asfalt

Oleje mineralne Parafina Odpadki Nafta surowa

1,82 prc. 34,94    „

to

zerwoarów odbiorczych do rezerwoarów składowych a stamtąd do rezerwoarów w rafineryi. Ilość żelaznych rezerwoarów wynosi 35 o pojemności 66.000 m³. Kopalnie obsługuje personal składający się z 129 urzędników i 2400 robotników, którzy tytułem wynagrodzenia pobierają rocznie 2.8 do 3 miliony franków.

Z instytueyi humanitarnych trzeba wymienić szpital w Campinie na 24 łóżek i pawilon dla chorób zakaźnych, oprócz tego zbudowało towarzystwo dla swoich urzędników i robotników 34 domów mieszkalnych z 167 pomieszkaniami, dalej 3 baraki dla robotników kopalnianych oraz 2 łazienki z kąpielami zimnemi, gorącemi, słonemi i siar-kowemi.

Rafinerya tej wielkiej rumuńskiej instytueyi jest w stanie, wedle ofieyalnej statystyki z 1 kwietnia 1909, przerobić 521.080 tonn produktu. Urządzenie jej składa się z nieprzerwanej bateryi o 5 starych kotłach i 3 nowych, które mogą przerobić 233.020 tonn ropy, dalej z bateryi 12 kotłów, 12 horyzontalnych przygrzewaczy pracujących nie ciągle o sprawności 227.840 tonn i oprócz tego jeszcze z urządzenia destylacyjnego o 8 kotłach na 60.220 tonn. Po ukończeniu wszystkich robót, wyniesie ogólna sprawność rafineryi 640.000 tonn t. j. 2000 tonn dziennie. Reszta działów ruchu rafineryjnego jest w ten sposób rozłożona, źe rafinerya nafty i benzyny może w przeciągu 24 godzin przygotować do ekspedycyi 800 tonn rafinowanej nafty i 200 tonn rafinowanej benzyny. Do rektyfikowania benzyny są osobne urządzenia o dziennej sprawności 395 tonn.

Do przeróbki innych olei mineralnych zbudowano również osobne urządzenia na 5.400 tonn rocznie. Fabryka parafiny może wyrobić rocznie 1400 tonu parafiny. Wszystkie magazyny mają miejsce na 16.559 wagonów t. j. 165.590 tonn, z której to ilości przypada na magazyny składowe w Con-stanzy 5.400, W. Giurgewo 500, Budapeszcie 240, Regensburgu 1136 tonn miejsca. Pojemność magazynów odpowiada około 37 prc. największej produkcyi rafineryi. „Steaua Romana“ przerobiło w swoich rafinerjach od 1904/05 do 1908/09 następujące ilości ropy: w r. 1904/05 — 171.980 tonn, 1905/06 — 231.990 tonn, 1996/07 1907/08 - 392.880 tonn, 1908/09 — 356.610 tonn, czyli 32,5 prc., 34,0 prc., 31,7 prc., 34,6 prc , 30,9 prc. całej rumuńskiej pro-dukcyi naftowej. W roku 1908/09 przero⁻biono 356.610 tonn ropy o wartości 15 milionów franków na następujące ilości poszczególnych produktów: benzyny lekkiej 31.180 tonn, benzyny ciężkiej 6.450 tonn, rozmaitych gatunków nafty świetlnej 107.460 tonn, destylatów 2.830 tonn, różnorodnych olei mineralnych 3.480 tonn, asfaltu 390 tonn, parafiny 730 tonn, oleju gazowego 31.440 tonn, odpadków 171.590 tonn. Rafi-nerya posiada 436 cystern, oprócz tego wypożycza w razie potrzeby wagony u innych towarzystw.

W roku 1908 wysłano z rafineryi 31.179 cystern, z czego na krajową konsumc^ę przypada 13.779 t. j. 44,18 prc. a na eksport t. j. 55,82 prc. Procentowy rozdział zbytu przedstawia następujące zestawienie:

Eksport. 98,18 prc. 65,06    ,„

100- „ 91,71 „ 93,90 „ 28,46 4,24    „

30,79    „

1,15 »

64,44    „

Jak olbrzymiej ilości chemikalii używa się przy rafinowaniu, wynika z tego, źe „Steaua Romana“ spotrzebowała w ostatnim roku 236 cystern kwasu siarkowego a 33Y2 wagonów ługu potasowego, spalony zaś w fabryce materyał opałowy przedstawia wartość iy₂ miliona franków i zapełniał 4.236 wagony. Rafinerye zwiozły w ciągu ubiegłego roku nie mniej jak 8,028.951 metrów kubi-cznych wody czyli przeciętnie dziennie 20.000 m².

Techniczny i administracyjny personal rafineryi składa się z 55 urzędników, którzy pobrali pensyę w wysokości 286.284 fran-

NAFTA

296

ków i z przeciętnie 583 robotników, których wynagrodzenie wynosiło 693.096 franków.

Tytułem gratyfikacyi ; odszkodowania i t. d. rozdano 50.777 franków. W całości wynoszą koszta pensyjne i płacę robotników 1,030.150 franków. Przeciętna płaca robotnika wynosiła 3,51 franka.

Dla urzędników i robotników swojej ra-fineryi zbudowało tow. „Steaua Romana“ 12 domów z 40 mieszkaniami, dla pewnej zaś części personalu wynajęło mieszkania w mieście. Założono również kasę chorych i towarzystwo ubezpieczeń dla urzędników i robotników.

rzy mieli prawo fabrykować nafię w większych ilościach, niż obecna ustawa kontyngentowa zezwala. Wybrano delegacyę z 25 osób, która powyższy memoryał wręczy ministerstwu skarbu.

W Moreni zapaliło się niedawno 19 szybów, wskutek eksplozyi jednego z nich. Dziesięó z nich należy do tow. „Romana Amerieana“, reszta do „Astra“ i „Regatul Roman“. Pożar powstał najpierw w szybie Nr. VI. tow. „Regatul Roman“, a wkrótce przemienił sie w prawdziwą katastrofę.

Dnia 9-go z. m. sądzono, że pożar został zgaszony, tymczasem w dniu następnym Towarzystwo przyczynia się ogromnemi wybuchł on znowu ze zdwojoną siłą. Szcze-sumami do publicznych ciężarów, i tak między gólniej sroźył się ogień na szybie Nr. VI. innemi płaci tytułem podatku konsumcyjnego - Wysokie słupy palącej sie ropy zostały

839.917 franków.

na sąsiednie szyby. Spaliły się doszczętnie szyby tow. „Regatul Eioman“ Nr. 1, 2, 3, 4, 5, 6 znajdujące się w łyżkowaniu, Nr. 7 będący we wierceniu oraz szyby tow. „Romana Amerieana“ Nr. 6, 8, 10, 14, 32, 36, 44, 45 i 48. Z tych ostatnich szybów 2 były w stadyum wiercenia, reszta w łyżkowaniu. Zgorzały następnie doszczętnie szyb Nr. 17 i jeszcze dwa inne szyby towarzystwa „Astra“.

Oprócz tego ofiarą pożaru padło 6 re* zerwoarów ropnych tow. „Romana America-na“, mieszkania dla robotników tej firmy i tłocznie. Szyby tow. „Romana Amerieana“ nie były ubezpieczone, reszta spalonych szybów była ubezpieczona. Spalony szyb Nr. 6 tow. „Regatul Roman“ produkował dziennie 35 wagonów ropy o dziennej wartości 15.000 franków. Ofiar w ludziach szczęśliwym zbiegiem okoliczności, nie było żadnych.

Katastrofa miała powstać w następujący

w górę wyrzucane. Wszystkie usiłowania, „Związek rumuńskich przemy- aby pożar ugasić, spełzły ną niczem, albo-słowców na f to w yeh“ rozesłał temi dniami wiem z powodu silnego wiatru, pożar prze-okólnik do wszystkich producentów nafto- nosił się wych oraz do wszystkich koncesyonaryuszy i właścicieli terenów naftowych. Cyrkularz teu jest następującej treści :

Rada Nadzorcza Związku uprasza wszystkich swoich członków ze względu na projekt urzeczywistnienia swego programu pracy, tj. założenia wielkiego banku, któryby przyczynił się do rozwoju rumnńskiego przemysłu naftowego, jak również założenia syndykatu właścicieli kopalń i koncesyonaryuszy według rejonów, wreszcie dla utworzenia wielkiego towarzystwa naftowego wśród członków stowarzyszenia, o dokładne wypełnienie załączonych kwestyonaryuszy. Związek utworzył już kilka podkomisyi do studyowania rozmaitych kwe-styi, a mianowicie:

1) Komisyę sądów rozjemczych; 2) Komisyę rafinerów; 3) Komisyę syndykatów;

4) Komisyę założenia banku.

Dnia 9 września, o godzinie 9y₂ przed południem, było zajętych kilku robotników przy szybie Nr. 6 tow. „Regatul Roman“ wyjmowaniem łyżki wiertniczej. Przy tej czynności uderzyła łyżka o brzeg świdra i wskutek tego powstała iskra, która zetknęła się z gazami uchodzącemi ze szybu i spowodowała pożar, przyczem wszyscy obecni przy

W tych dniach odbyli rumuńscy przemysłowcy naftowi zgromadzenie, ażeby przed- sposób: sięwziąć kroki w celu skasowania państwowego kontyngentowania rafineryi nafty.

Inź. Mircea odczytał memoryał, który ma być wręczony ministerstwu skarbu. W me-moryale tym zawarte są skargi rafinerów, którzy żądają, aby ustawa o rozdziale kontyngentu nafty świetlnej doznała zmiany w tym kierunku, by drobni i średni rafine-

łyżkowaniu robotnicy odnieśli ciężkie poparzenia. Ogień przeniósł się z szaloną szybkością na sąsiedni szyb Nr. 4, Kierownik kopalń tow. „Regatul Roman" p. G. Josif rozkazał natychmiast usypać naokoło płonącego szybu wał z piasku, aby przeszkodzić dalszemu rozlewowi palącej się ropy. Wskutek tego zarządzenia udało się na razie pożar zlokalizować. Szyb Nr. 6 palił się aż do południa następnego dnia, gdy potężna fala ropy przerwała ochronny wał z piasku i stała się powodem pożaru reszty szybów. Szkody wyrządzone przez pożar są kolosalne i wynoszą blisko 1 milion franków.

Dnia 16-go z. m. zgorzał szyb Nr. 41 w Moreni tow⁷. „Romana A mericana“ ; szkoda wynosi 12.000 franków. Przyczyny pożaru nie zdołano jeszcze skonstatować. Dnia 23-go z. m. spalił się w Tintzea szyb Nr. 1 towarzystwa „Koster“. Ogień przerzucił się na stojący obok wybuchowy szyb tow. ,,Steaua Romana“. Słupy ognia były tale potężne, że odblask jego widziano w Ploesti. Wypadków z ludźmi nie było; szkoda wynosi około 150.000 franków⁷. Pożar został spowodowany uderzeniem pioruna w⁷ szyb Nr. 1.

Wiadomości naftowe z Rosyi.

Ogólna sierpniowa produkeya półwyspu aszerońskiego wynosiła około 46,592.333 pudów⁷, z czego na szyby wybuchowe przypada 6,497.751 pudów; produkeya w Bibi-Eibat wynosiła 15,648.171 pudów. Produkeya w ubiegłym i bieżącym roku przedstawia się następująco:

P r odukcy a w m i 1 i o n a c h p u cl ó w.

1909

Miesiąc

1908

z szybów z szybó*v łyżkowa- wybucho- razem łyżkowa- wybuchowych

z szybów z szybów

CD

nych

nych

wych

Styczeń Luty .    .

Marzec Kwiecień Maj .    .

Czerwiec . Lipiec Sierpień . Wrzesień Październik Listopad . Grudzień .

36,1

34,6

3,6

39,7

35,9

0,3

37.6

39,2

0,2

0.7

1,3

1,2

3,0

6,5

io o o^oo tc \0 r-T cùTo~ —7 co zo

Udział w głównej produkcyi sierpniowej miały :

6:622.231 pudów 4,722.723    „

3,267.607 2,441.316 2,232.307 2,166.884    „

1,390.000 1,188.000 ., 1,181.750    „

1,112.000 „

1.    Towarz. braci Nobel

2.    Kaspijskie Czarnomorskie To w.

3.    J. K. Sabałów

4.    Towarzystwo naftowe w Baku

5.    A. I. Mantaszew i Ska

6.    Towarzystwo Kaspijskie

7.    Bracia Mirsojew i, Ska .

8.    Towarzysto Arasmad

9.    Rosyjskie Towarz. naftowe

10. Moskiewsko-Kaukazkie Towarz.

Przeciętna cena produktu za pud wynosiła według notowań tamtejszej giełdy :

Nafta lekka loco Bałackany

„    „ Bibi-Eibat .

22,61 Rop. 22,735    „

22,985    „

Czarne Miasto

«    „    „    okręt

,,    ciężka    „    Czarne Miasto

„    5)    „    o k i ę t

Mazut, odpadki „ Czarne Miasto „    „    „    okręt

Natta loco

„ loco cysterna

okręt

Pesymistyczne przewidywania, o łnośnie do przemysłu naftowego w Bako na początek bieżącego roku, nie spełniły się, ponieważ ogólna produkeya podczas pierwszych 8 miesięcy bieżącego roku, przewyższa produkcyę w tym samym okresie zeszłego roku o przeszło 13 milionów jmdów (324,252.890 wobec 311,130.107 pudów). Przytem produkeya w ostatnich miesiącach znacznie się wzmaga; zwyżkę w produkcyi należy wnrawdz e przypisać prawie wyłącznie źródłom wybuchowym, ale chociażby nawet te przez ostatnie 4 mie siące były zastanowione, to jednak są pewne widoki, że tegoroczna ogólna prodmccya ropy nie tylko zrówna sic z produkeya w roku 1907, ale ją nawet przewyższy. Także i na wyspie Czeleken natrafiono w sierpniu na

znaczny szyb wybuchowy, który spalił się przed kilku dniami.

Według wiadomości z Czeleken, produkeya szybu babińskiego przedsiębiorcy Gaczyńskiego okazała się większa, niż pierwotnie sądzono. Według oceny fachowców miała wynosió produkeya szybu przy średnicy rur 14” 4-5 milionów pudów w przeciągu pierwszych 4 dni. Olbrzymia część produktu poszła na marne, gdyż nie przypuszczano, że produkeya przybierze tak kolosalne rozmiary. Ropa spłynęła do morza. Około ' 7 — 800.000 pudów zdołano zatrzymać. Całą tę ilość sprzedano firmie „Bracia Nobel“, która zamówiła już 3 parowce cysternowe, mające przewieść ropę do Baku.

Wiadomości z targu ropnego.

Według podania p. Alfonsa Gostkowskiego, zaprzysiężonego senzala dla sprzedaży produktów naftowych i ropy we Lwowie, ceny ropy w miesiącu wrześniu i październ. przedstawiały się następująco:

DATA

WALUTA

26.wrześl909

30/IX. I 15/X.

183-187

31/X.

185—188

30/XI    | Pa^z:*'.st- j üst.-grudz. grudz.-stycz ^ ]91Q

187-191

188-193

205-215

27

** ¹ * »

183-187

185-188

187—191

188-193

205-215

28. „

183-187

185-188

187-191

188—193

205-215

183—187

182-185

182—185

183—186

185-188

183- 186

183-186

184-187

183-186 184-187

187-191

188—193

205-215

185-187

186-190

188—192

205—215

185-187

186-190

188-192

205—215

186-188

190-192

192-195

210—215

186-188

190-192

192- 195

210—215

4.

183—186 184-187

186-188

190-192

192-195

210-215

5.    »

183-186 184-187

186—188

190 -192

192—195

210-215

183-186 184-187

186-188

190-192 192—195 210-215

183—186

184—188 186-188 190-192 192—195 210—215

184—187

186-188

187-190

187-190

187-190

185-188

188- 192

189- 193 189-193 189-193

186-189

189- 193

190- 194 190-194 190—194 189—191

191— 193

192- 196 192-196 192-195

190—193

193-196

193-197

193-197

193—194 210-215

210-215

210-215

210-215

210-215

Inżynierowie przedsiębiorcy "

I Bielski, Łukaszewski & Ska kom. 1

\!/    ⁷    (fi

^ Borysław, telefon 121.    VV BÖ I^YSŁAWIU    Lwów, telefon 848. J}\

V!/

vlż

«/

>.o

«ł

(fi

KRONIKA.

Wiadomości osobiste. Znany przedsiębiorca naftowy poseł sejmowy Długosz, został wybrany marszałkiem powiatu gorlickiego.

Panowie J. Przybyłowicz i Dr. W as s erber ger będą przelstawieni Walnemu Zgromadzeniu Krajowego Związku producentów do zatwierdzenia na stanowisko dyrektorów Związku.

Koncesjonowanie raflneryj. 14-go bm. odbyła się w Krakowie ankieta interesentów naftowych, zwołana wspólnie przez krakowską i lwowską izbę handlową w sprawie projektowanego przez rząd przymusu koncesyjnego dla rafineryj nafty i sprzedaży nafty systemem wozowym. Sprawozdanie o przebiegu tej ankiety podamy w następnym numerze.

Minister skarbu Dr. Biliński i minister dla Galieyi Dr. Dulęba podczas bytności swej we Lwowie w czasie trwania sesyi sejmowej przyjmowali w gmachu sejmowym deputacyę Krajowego Towarzystwa naftowego i Krajowego Związku producentów ropy. Deputacyę prowadził prezes towarzystwa naftowego poseł Gorayski, a udział w niej wzięli posłowie Długosz, hr. Zamoyski, Dr. Hal ban, inż. Wolski, Dr. Goldhamer, nadradca Horszowski, Dr. Wasserberger i Dr. Bartoszewicz Prezes Gorayski dziękował ministrom za gorliwe zajęcie się sprawami przemysłu naftowego, poczerń przedstawiciele Związku zaprotestowali przeciwko żądaniu rafinerów dzierżawy odbenzyniarni na dalszych 12 lat, po upływie 5, co do których już umowę zawarto, poruszyli sprawę taryfy dla magazynowania ropy w zbiornikach rządowych i sprawę zaliczkowania ropy, oraz w obecności wiceprezydenta namiestnictwa Kleeberga skarżyli się na szykanowanie przez organy namiestnictwa budowy zbiorników ziemnych, przez co może być opóźniony termin ukończenia robót i mogą się znacznie podnieść koszty budowy.

Sekretarz krajowego towarzystwa naftowego Dr. Bartoszewicz prosił ministra skarbu o uwzględnienie zawartych we wręczonym mu memoryale postulatów w sprawach podatkowych tyczących się wymiaru podatku zarobkowego i osobisto-do-chodowego, i które znalazły już wyraz w uchwałach sejmowych, a opiece ministra dla Galieyi polecił sprawę taryf naftowych w tym duchu, by

nie było różniczkowania pomiędzy taryfą na ropę i produkty naftowe.

Posiedzenie Stałej Delegacyi Zjazdu Polskich Górników odbyło się w dniach 9 i 10 bm. w Dąbrowie i poświęcone było omówieniu spraw bieżących. I tak przyjęto do wiadomości mające wkrótce nastąpić ukonstytuowanie się definitywnego Komitetu szkolnego Szkoły górniczej w Dąbrowie ślązkiej, w skład którego wejdzie dwóch reprezentantów i'ządu, dwóch delegatów Wydziałów kraj o wy bh galicyjskiego i śląskiego, dalej dwaj delegaci galicyjskich kopalń węgla wybrani przez kopalnie dyrektor Antoni S china i tzek z Sierszy i inżynier Adam Łukaszewski ze Lwowa i dwaj delegaci kopalń śląskich dyrektorzy kopalń Mladek- i Pospisil, nakoniec delegat Związku Polskich Górników i Hutników poseł Jan Zarański.

W dalszym ciągu posiedzenia stwierdzono z zadowoleniem daleko posunięty stan wydawnictwa Kalendarza górniczego „Szczęść Boże“ które w ciągu najbliższych dwóch tygodni wyjdzie z druku i zaradzi dawno odczuwanej potrzebie robotnika polskiego.

W ważnej sprawie urządzenia II. Zjazdu Polskich górników i hutników oraz wy-⁻stawy górniczej w r. 1910, postanowiono zrezygnować z myśli urządzenia wystawy wobec braku pomyślnych warunków. Zjazd odbędzie się we wrześniu lub październiku 1910 r., w razie uzyskania pozwolenia władz w Warszawie, w prze ciwnym wypadku we Lwowie. Decyzya w tej sprawie nastąpi najpóźniej do końca br.

Stała delegacya przeprowadziła następnie ogólną dy skusyę nad całokształtem studyów górniczych w kraju uwzględniając przedewszystkiem potrzebę rychłego stworzenia zakładów wyższych nauk górniczych. Postanowiono także wglądnąć w stan szkoły wiertniczej w Borysławiu.

W sprawie ewentualnej reformy ustroju salin galicyjskich, prezydyum Związku górników w wykonaniu uchwały poprzedn. posiedzenia udało się w deputacyi do ministerstwa, oraz krajowego zarządu salin i zawiadomiło o podjętej akcyi. Zapowiedzi te zostały przychylnie przyjęte i dalsza akcya jest w toku.

Na posiedzeniu byli obecni pp. Kontkiewicz z Warszawy, poseł Zarański z Wiednia, Kamiński z Łańczyna, Łukaszewski ze Lwowa. Srokowski

199 m. 5.”

104 m. 6.”

z Dąbrowy Górniczej, Kostkiewicz z Jasła, Suli-mirski z Borysławia, Riegier z Witkowie.

Zakupno austryackieh rafineryi nafty przez grupę niemieckich banków. W przemyśle naftowym dokonały się wielkie zmiany w dziedzinie własności. Konsorcyum składające -się z banku, drezdeńskiego i Związku bankowego w Szafuzie, jak donosi „Neue Freie Presse“ zakupiło pewną morawską rafineryę nafty w całości oraz większą część budującej się obecnie galicyjskiej rafineryi. W kołach austryackieh rafinerów krąży pogłoska że niemieckie konsorcyum bankowe zakupiło te rafinerye nie na swój rachunek, lecz na rachunek tow. Standard Oil Company. W sprawie tej telegrafują z Drohobycza : Bank w Dreźnie i Związek bankowy w Szafuzie zakupiły w Schönbergu (Morawa) rafineryę nafty za 2,300.000 koron. Również budująca się w pobliżu odbenzyniarni rafinerya „Austrya“ przeszła w większej części na własność wspomnianego konsorcyum.

Cena kupna wynosi według dotychczasowego kontraktu 1,600.000 K. Obie fabryki zamienione będą towarzystwa akcyjne, kapitał akcyjny podwyższony do 10 milionów K., a zabudowania odpowiednio rozszerzone. Wiele okoliczności, jak również i to, że wyżej wymienione banki stały dotychczas zdała od austryackiego przemysłu naftowego, pozwala przypuszczać z prawie zupełną pewnością, że konsorcyum przeprowadziło te tran-sakeye nie na swój własny rachunek, lecz na rachunek row. Standard Oil Company; za tem przypuszczeniem przemawia i to, że obecna sytuacya przemysłu naftowego nie jest wcale stosowną dla nowych, interesentów do angażowania się. Przyczyna, że tow. „Standard“ albo „Vacuum“ nie występują ofieyalnie jako kupujący, leży prawdopo-' bnie w przypuszczeniu, że władze austryackie będą więcej okazywały względów niemieckim przedsiębiorstwom szczególniej przy rozszerzaniu fabryk, aniżeli amerykańskim rafinerom, których ostatecznym celem jest zniszczenie austryackiego przemysłu naftowego.

Zaznaczamy w tem miejscu, że rafinerya w Schönberg nosi firmę: Mineral Ölraffinerie Gustaw Oberleitner in Mährisch-Scliönberg, i że została założoną w r. 1819. Fabryka wyrabia naftę, benzynę, oleje smarowe i parafinę i eksportuje pewną część swoich produktów do Londynu.

Towarzystwo „Olex“. Na posiedzeniu rady nadzorczej Tow. akcyjnego austr. i węg. produktów olejów mineralnych uchwalono z czystego zysku 127.000 koron rozdzielić 5 prc. dywidendy, Dymisyę radcy komereyalnego Ottona Brunnera. jako członka rady nadzorczej, przyjęto z ubolewaniem do wiadomości. Równocześnie kooptowano do tej rady dyrektora komereyalnego Gal. Tow. Karpackiego Teodora Franciszka Müllera.

Sprzeda tanio używane, lecz w zupełnie dobrym stanie rury hermentyczne:

267 m. 4.”

rury pompowe 339 m., i dwa cylindry pompowe z tłokami.

JĘDRZEJ SZCZYGIEŁ

W TURASZÓWCE, poczta POLANKA-KAROL.

Chemik

absolwent c. k. wyższej szkoły przemysłowej z jednoroczną praktyką w rafineryi nafty, poszukuje zaraz pösady. Łaskawe zgłoszenia: CHEMIK, poste-restante, Lwów I, za okazaniem kwitu inseratowego.

6=konny motor ropny

tanio do sprzedania. — Wiadomość w biurze firmy

Chylewski i Wójcicki

Spółka komand. Lwów, Pasaż Hausmana 8.

Ważne dla zakładających się kopalń naftowych,

jak również dla każdej nowo budującej się =rcr fabryki w Galicyi.

Biuro techniczno - handlowe

MICHAŁ JAKUBOWSKI I S-KA w Borysławiu

najtańsze źródło do nabycia używanych, jednak w jak najlepszym stanie i z gwarancyą kotłów parowych i mfiszyn, wszelkiego rodzaju rur wiertniczych, gazowych rygów, zbiorników, żerdzi i narzędzi wiertniczych.

Adwokat Dr. Leon Fioliscfier

otworzył kancelaryę we Lwowie, przy ulicy Batorego I. 30, I. p., wchód od ul. Bourlarda i prowadzić ją będzie wspólnie z adwokatem

Drem Stanisławem Grzesikiem.

NAFTA

301

AUSTRYACKIE ZAKŁADY Siemens-Schuckertowskie

Nowości w przemyśle naftowym

Elektryczna lampa dla wież wiertniczych model 1909,

Zygmunta Jana MARSZAŁRIEWICZA

Elektryczna lampa dla wież wiertniczych model 1909,

Szczegółowe zalety tej armatury

Zupełna i trwała pewność przed ekspłozyą;

Dostępna wyłącznie z zewnątrz szybu;

Niewrażliwa na olej etc.; Budowa prosta i silna; Tania cena.

Szczegółowe i bliższe dane za pośrednictwem Galicyjskiego Towarzystwa dla przedsiębiorstw elektrycznych, Spółka z ogr. odp., ul. Kopernika 12.

302

PIERWSZA KRAJOWA

Fabryka chemiczno - technicznych smarów i pakunków do maszyn parowych

EDWARDA. HELLWIG %

we Lwowie, ulica Kopernika licz ł 29

Adres telegraficzny : Hellwig, Lwów, Kopernika, poleca

znakomite szczeliwa (pakunki) i smary do maszyn parowych, a mianowicie:

8zezeliwa Vulkan“, «Pionier* i „Smok“ z najlep-

...........—...... szego asbestn, konopi i bawełny.

SlUarU* „Wulkan", „Pionier“ i „Smok“ do szczeliw.

.......—Ar „Saturn“ do kurków parów. „Merkur“ do

skóry. „Eros“ do kolektorów. „Neptun“ do lin konopnych. „Jupiter“ do rzemieni z sierści wielbłądziej. „Jowisz“ do lin drucianych. „Mars“ do rzemieni. „Conservator“ do gumy. „Regulator" do trybów. „Apollo“ do łożysk. „Wezuwiusz“ do lak. kotłów. „Puritas“ przeciw tworzeniu się kamienia w kotle. „Venus“ do czyszczenia metalu. Tłuszcz tawotowy. Waselina.

Na składzie utrzymuje : oliwę, ragozynę S. M. Shibaeffa & Co w Baku, oleje cylindr. ameryk. c krajowe i wszelkie inne przybory do maszyn parowych.

tk ’Ùt ’Ùt ’Ùt ’Ùt ’Ùt ’Ùt ’Ùt ’Ùt ’Ùt Kt

DOM KOMISOWO-HANDLOWY

Zygmunta Jana MARSZAŁRIEWICZA

Lwów, ul. Bielowskiego 1. 6.

(FIRMA ZAPROTOKOŁOWANA).

Przyjmuje zastępstwa fabryk krajowych, pośredniczy i informuje w kwestyach rodzimego przemysłu i handlu.

Nadto zajmuje się „Porządkowaniem stosunków majątkowych“, regulowaniem hipotek, wyrabianiem i kcmwersyą pożyczek hipotecznych. Pośrednictwo w kupnie i sprzedaży majątków. Przeprowadzanie komisowej częściowej parcelacyi.

Pośredniczy w sprzedaży i zakupnie, wydzierżawianiu terenów i kopalń naftowych, jako też udziałów w tychże uprawnieniach pod najprzystępniejszymi warunkami, Kupuje i sprzedaje ropę.

Zastępstwo firm zagranicznych.

Dom komisowy posiada najznakomitsze siły fachowe tak w technicznym zakresie jak i w handlowym. Załatwia wszelkie zlecenia punktualnie i szybko.

’Ùt ’Ùt ’Ùt ’Ùt ’Ùt ’Ùt ’Ùt ’Ùt ’Ùt ’Ùt ’Ùt

Si

3a

-:i'

dSj

OLEJE MASZYNOWE pierwszorzędnej jakości OLEJE DO PODŁÓG OLEJE i ROPĘ DO PĘDZENIA MOTORÓW KOMPOZYCYE DO ROPNYCH PALNIKÓW POKOJOWYCH

NAFTĘ DO PALNIKÓW „LUX“ I DOSKONAŁE specyalne SORTY NAFTY BENZYNY MOTOROWE po najtańszej cenie BENZYNY AUTOMOBIL, i BENZYNY DO LAMP GÓRNICZYCH i wszelkich ce ów

-*»§i —K»É

3a

POLECA FABRYKA NAFTY

k<H-

r*-

jg:

§**-

Mo*»

Waleryana Stawiarskiego i Spółki

KROSNO

A<H—

‘•n o

iS

SKŁAD KOMISOWY W BORYSŁAWIU POD KIEROWN. P. BACHOWSKIEGO

da

8!

gdzie jest zawsze dostateczny zapas wszystkich towarów.

81

Poczt. Kasa oszcz. Nr. 74046.

Telefon Nr. 905 *

'CO

*s>

Ostrowski & Cudek

Dom handlowy dla interesów przemysłowo-naftowych

we ŁJKOTO, ul. Kopernika 1- 21.

Przeprowadza : Kupno i sprzedaż udziałów kopalnianych, kupno i sprzedaż ropy. Organizuje: Spółki naftowe z drobnymi udziałami. Poleca: Przedsiębiorców wiertniczych do wierceń akordowych.

Ofiarujemy usługi jako eksperci przy wszelkich transakcyach z przemysłem naftowym łączność mających.

Dla wygody naszych P. T. Klientów urządziliśmy

Biuro techniczne

które pozostaje pod kierownictwem inżyniera Seweryna Biar.ma,

Sporządzamy: Pomiary i niwelacye terenów, plany sytuacyjne terenów, kopalń i szybów naftowych, zgłoszenia kopalń do władz górniczych, profile otworów świdrowych i wszelkie czynności w zakres miernictwa wchodzące.

Posiadamy bogato zaopatrzony zbiór kopii map katastralnych Adres dla telegramów: Ostrowski Cudek Lwów.

?\ %

Przedsiębiorstwo dla głę=

bokich wierceń

przez Izbę handlową i przemysło wa we Lwowie mianowany, i przez e. k. Namiestnictwo potwierdzony i zaprzysiężony

senzal

W Sulimirshi

w Borysławiu

długoletnie doświadczenie na kopalniach ropy w Galioyi, na Kaukazie i w Rumunii;' obejmuje akordy wiertnicze ewent. z własnym udziałem. Ekspertyzy terenów galicyjskich i kaukazkich. Kupno i sprzedaż terenów naftowych.

dla sprzedaży i kupna ropy, wosku ziemnego i produktów tych minerałów. Jako urzędnik publiczny pobiera przy transakcyach ściśle oznaczoną a zatwierdzoną przez Namiestnictwo opłatę senzala. Udziela swej klienteli rzeczowych i wiarygodnych informacyi w zakres przemysłu naftowego wchodzących.

c

Biura: Lwów, plac Smolki 1. 4. Tek: 1059

fO

Î=h

1i>

cc

rsi

rvi

rra

rm

"Tli

ELEKTRYCZNE

mĘMjm

ŚWIATŁA =S1ŁY = TRAKCY1

SKŁADY MATERYAŁÓW INSTALACYJNYCH

Inżynierowie KNAUS & CZAJKOWSKI

PRZEDSIĘBIORSTWO ROBÓT ELEKTROTECHNICZNYCH

LWÓW, UL. KOPERNIKA 26 — TELEFON NR. 40

PROJEKTY I KOSZTORYSY BEZPŁATNIE

^ÉÉÉÉiiiÉiÉlâÉliÉÂÉÉiÉâÉÉÉiÉÉÉiiê

m    ’    -^

TOWARZYSTWO

dla handlu, przemysłu i rolnictwa

m

1

öil

m

we Lwowie

VEREIN FÜR HANDEL, GEWERBE UND ACKERBAU IN LEMBERG.

Wyłączne zastępstwo na Galicję:

Fabryki rur Mannesmanna w Komotau. — walcownia rur w Schönbrunn, — oraz Galicyjskiego karpackiego naftowego Tow. przedtem Bergheim & Mac Garvey w Glinniku maryampolskim.

Dyrekcya we Lwowie, ul. Romanowicza 3. $ Filie Towarzystwa w Borysławiu, Krośnie i Zagórzu.

Konto p. k. o. 825 991.

Rach. bieżący w Banku krajów.

Telefon Nr. 168.

Towarzystwo dostarcza:

Rury wiertnicze, gazowe, pompowe, do wodociągów i inne wszelkiego rodzaju. Maszyny i kotły parowe. Narzędzia wiertnicze. Liny druciane we wszelkich wymiarach. Kompletne urządzenia do elektrycznego oświetlania. Rittingi, kurki, połączenia itp. Wszelkie materyaly potrzebne tak przy instalacyf jak i popędzie maszynowym.

Zastępując firmy lub sprowadzając towary, towarzystwo kieruje się przedewszystkiem myślą przewodnią dostarczenia swojej klienteli maszyn, narzędzi i materyałów pierwszorzędnej jakości.

Adres telegraficzny: Towarzystwo handlowe Lwów.

Telegramm-Adresse : Handelsverein Lemberg.

Up

iig