•J ,,

* •>

S*

Rok XVII. -

i.-

‘CNI

Css.

Zeszyt 18.

r subis üiBiæ sübü signs

ORGAN KRAJOWEGO TOWARZYSTWA NAFTOWEGO

wyełiodzi 2 razy na miesiąc iS-go i 30-go

Redaktor:

Dr. Stefan Bartoszewicz

Wydawca:

Krajowe Towarzystwo Naftowe

ESv]

Esv;

I Soûoinicûi & Wiśniewski üi

fabryka elektrotechniczna i Zakład instalacyjny

Lwów Fabryka przy ul. Na Błonie 1.38    |||

|§| Biuro główne: Lwów, Słowackiego 1.18. — ?ilia w Krakowie: Bracka 1.8.    }§{

Wyrób artykułów elektrotechnicznych

Adres telegr.: Grom Lwów

KI

KI

Budowa całkowitych stacy] elektrycznych. Przenoszenie siły i zastosowanie 38$ energii elektrycznej w przemyśle i gospodarstwach rolnych.

»I

Dla kopalnictwa nafty:

^|j Druty w izolacyi miniowej

te przepisami Urzędu Gfórn.

j i asbestowej uznane i obję-

na zbiornikach,

Pp7nurmliuln izolowane i gołe miedziane riZuWUUIUKi Xow. akc. Felten & Guil-

uuuuuu ^    własnego systemu

uznanego przez Tow. Asekuracyjne.

S7vhnwp p°mysłu inż- Postęp-

„ ⁰ "J 'JU u t skiego wzór własny,

prawnie ochroniony.

ig| Motory

łeaume we Wiedniu (wyłączna reprez.) zwykłe i szczelnie zamknięte, zabezpieczone przeciw dział, gazów.

Dostawa wszelkich materyałów instalacyjnych.

Skrzynki rozdzielcze Ä^Ä**““*

Tot», udział, dla fecfini&i głębokich wierceń i Budowy motorów

TRAUZL & Co.

przedtem FAUCK & Co.

WIEDEŃ 1V./2., WIEDENERGÜRTEL Nr. 2. HEUGASSE 80.

iiitIWW

Zastępca na G-jalicyę i Bukowinę

4L

53

/■<%%

Marek Seemann

w Drohobyczu

Skład w Borysławiu

"uniiutt*' âïiïn

lilii»

(iiiCf

»S

Przyjmujemy zlecenia wykonywania w naszym zarządzie wierceń do możliwie największej głębokości i pod daleko sięgającą gwarancyą.

/■/£*

\W

Fabryka maszyn i narzędzi wiertniczych

dla wszelkich systemów wierceń tak ręcznych jak i maszynowych.

Specyalności !    ÄSMÄ

— tycznym wydźwigiem tychże zapomocą t. zw. odwrotnej płuczki.

Części żelazne do wahacza (balansu) kanadyjskiego z samoprężnem popuszczadiem do dokładnego popuszczania lub podnoszenia świdra w czasie wiercenia (według policyjno-górniczych przepisów- z r. 1904, § 31).

Patentowe rozszerzacze (Nachnahmbohrer) znacznie ulepszone.

Hydrauliczne obcinacze (noże) rur. Pod względem pewności i dokładności w użyciu przewyższają wszystkie inne dotychczas znane tego rodzaju instrumenty. Obcięcie rury bez względu na jej dymenzyę uskutecznia się w- ciągu kilku minut.

Wielokrążki o specyalnej konstrukcyi dla celów wiertniczych. Dopuszczalne obciążenie zwyż 50.000 kg.

Raki dające się z najbardziej wklinowanej pozycyi zluzować i wydostać, gdy rury nie idą. i t. d. i t. d. i t. d.

Najwyższe odznaczenie na międzynarod. wystawie w Bukareszcie w r. 1906.

DYPLOM HONOROWY I ZLOTY MEDAL.

Oddział Budowy moforow

Oddział Bodowy motorów

Motory gazowe pożyciu ga-

J u    zu ziemnego do

popędu żurawi wiertniczych i do oświetlenia elektrycznego, i^-r

.....l

Motory benzynowed0. p°p^du

*    J    żurawi

Lokomotywy⁰ p°psdzie zap°-

11    ................... mocą motorów ben

zynowych, spirytusowych i naftowych — nader praktyczne do

różnego rodzaju kolejek. —r—:

pompowych.

WE

Zastępca dla oddziału bud. motorów: ITORSCy G0LDS6RbAG■ G6AŻ0®§KI

Lwów, ul. Brodecka 1. 42. *

p]

NAFTA

Organ Krajowego Towarzystwa Naftowego

wychodzi 2 razy na miesiąc 15-ego i 30-eio<

Prenumerata ■wynosi rocznie 16 koron.

Członkowie „Krajowego Towarzystwa Naftowego“ otrzymują „Naftę“ bezpłatnie.

Adres Redakcyi i Administracyi : Lwów, ul. Kraszewskiego 1. 1, biuro Krajowego Towarzystwa naftowego

Treść zeszytu 18.

I. Zjazd polskich techników wiertniczych. — Posiedzenie Wydziału Krajowego Towarzystwa naftowego z dnia 21. wrzdśnia 1909. — Sprawozdanie Wydziału krajowego w przedmiocie spraw górniczych. — Z Tristanowie. — Wiadomości z targu ropnego. — Gaz naftowy w Ameryce. — Kronika.

1. Zjazd polskich techników wiertniczych we Lwowie.

Dnia 26. września odbył się we Lwowie Zjazd polskich techników wiertniczych. Udział w Zjezdzie był bardzo liczny, liczba uczestników przekroczyła setkę ; oprócz Borysławia licznie była reprezentowaną zachodnia Galicya, zawiodło tylko Królestwo Polskie i Rumunia. Z Bukowiny przybył inżynier górn. p. Paweł Setkowicz, z Węgier inź. Dunka de Sajo. Z zaproszonych gości przybyli na otwarcie Zjazdu prezes Głąbiń-ski, członek Wydziału kraj. Dr. Jahl, prezes Krajowego Tow. naftowego Gorayski, prof. Syroczyóski, prof. Zuber, poseł hr. Zamoyski, inź. Wolski, Dr. Goldhammer, nadradca Horszowski, starosta Noel, starszy komisarz urzędu górniczego Mokry i wielu innych.

Obrady zagaił prezes Związku techników wiertniczych i n ź*y nier B rtig ger i we wstępnej przemowie wskazał na olbrzymie znaczenie wiertnictwa (studnie artezyjskie) i jego rozwój, który specjalnie w kraju naszym dosięgnął najwyższego stopnia przez wiercenie blisko półtorakilometrowych szybów, mówca wspomniał o zasługach dla wiertnictwa śp. Szczepanowskiego, Ludwika Żda-

nowicza, St. Jurskiego i K. Odrzywolskiego, mówił o taranie inżyniera Wolskiego, który pobił wszystkie zagraniczne systemy płuczkowe; zakończył przemówienie przywitaniem przybyłych gości i potrzebą łączności wszystkich techników wiertniczych polskich.

Na prezesa Zjazdu wybrano przez akla-macyę prezesa kraj. To w. naftowego, posła Gorayskiego, na zastępcę hr. Zamoyskiego, na prezesów honorowych pp. Dr. Jahla, inź. Wolskiego, prof. Syroczyńsldego, inź, Mokrego i Felicyana Łodzińskiego.

Prezes Gorayski, obejmując przewodnictwo, dziękuje za wybór, wskazuje na ciężkie przesilenie, jakie przechodzi przemysł, na tle którego występuje specyalna zasługa techników wiertniczych, że w pracy nie ustawali mimo przesilenia i wita Zjazd górni-czem „Szczęść Boże“.

Poseł hr. Zamoyski również dziękuje za wybór i podnosi fakt, iż ten wielki przemysł naszego kraju, o którym dzisiaj już tak dużo się mówi i który wzbudza tyle zaciekawienia, jest dziełem polskich techników wiertniczych; polski technik i robotnik poszukiwani są na całym świecie.

Dr. Jahl dziękując za zaproszenie i wybór na prezesa w Zjeździe, wskazuje na ten

wolnymi od osadu. Aparat laki jest w użyciu u To w. karpackiego w Borysławiu.

Z porządku dziennego inź. L. G a w r o ń-ski wygłosił referat na lemat „ruchu ropy w rurach z uwzględnieniem zmiany przekroju rury, chyźości, temperatury i ciężaru gatunkowego

ciśnienia pompy o sile 5 atmosfer 5.5 koni 8.6 „

148 „

pocieszający fakt w naszem społeczeństwie, iż praca fachowa uzyskuje coraz więcej uznania i w tem tkwi postęp ekonomiczno-społeczny; kraj dla przemysłu naftowego w ostatnich czasach zdziałał sporo, wybudował zbiorniki ropne, wypracował nowa ustawę naftową i niezawodnie mógłby zrobió wiecej, gdyby nie deficyt budżetowy, który w tym roku dosięga kilkunastu milionów koron.

Prof. Syroczyński zwrócił uwagę na okoliczność, jak w miarę rozwoju techniki wiertniczej rosną i kwalifikacye kierowników kopalń i pocieszającem jest, iż żądania wyższej kwalifikacyi wychodzą właśnie z kół wiertniczych; nie potrzebuje zapewniać, jako profesor wiertnictwa, że rozwój techniki wiertniczej niezmiernie go cieszy.

Odczytano następnie telegramy, które nadesłali poseł Długosz, poseł Zarański, starosta górniczy Riel, starszy radca górniczy Gerźabek, dyrektor Żukowski, Czytelnia polska w Leoben, p. Libelt i inni.

Przystąpiono do odczytów.

Pierwszy odczyt wygłosił inź. J. Pier-ściński: „O eksploatacyi naftowych otworów świdrowych“.

Mówił głównie o „tłokowaniu otworów świdrowych“, o „systemie inź. Leinwebera“, o „eksploatacyi przy pomocy ściścionego powietrza“, oraz wspomniał o wielu wynalazkach, znajdujących się w stadyum prób, jak n. p. smoczek inź. Wolskiego oraz pompa elektryczna (podana do patentu) inż. Stanisława Szczepanowskiego.

Z kolei inż. Maryan Szydłowski w odczycie p. t. „o osadach wewnątrz kotłów parowych i środkach zapobiegawczych“, skreślił własności chemiczne wody, służącej do zasilania kotłów parowych i tworzenia przez nią osadów wewnątrz kotłów.

Omówiwszy następnie szkody, wyrządzone przez osady kotłów, przedstawił prelegent środki zapobiegawcze, dzieląc je na mechaniczne i chemiczne. Objaśnił dalej działanie aparatu Knappa, a głównie aparatu, służącego do odczyszczania wody kotłowej przy użyciu środków chemicznych, patentu Miillera, na którym wykazał, jak ogromne korzyści wyciągnęliby przemysłowcy, pracując kotłami

Referent zaznaczył na wstępie, że pod tym względem pewnej teoryi zupełnie nie posiadamy, a zwłaszcza nie mamy danych empirycznych współczynników oporów, tarcia i t. p.

W tym celu robione próby dały nieoczekiwane rezultaty, które ilustrują następujące cyfry :

Tłocząc rurociągiem 4-calowym z ehyźo-śeią 1 metra na sekundę na odległość 3750 m. potrzebujemy:

dla wody

dla ropy w jesieni 7.5 „ dla ropy w zimie 127 ,,

Rurociągi ropne nie posiadają ani u nas, ani zagranicą odnośnej literatury, z wyjątkiem jedynej broszury rosyjskiej. To też przy budowie posługujemy się czuciem technicz-ncm i co najwyżej prawami hydrodynamiki, które jednak prowadzą odnośnie do ropy do zupełnie nie wystarczających rezultatów' i błędnych wniosków. Odnosi się to mianowdcie do ogromnego wpływu temperatury na kon-systencyę ropy, a co za tem idzie i sarno tłoczenie.

Po półgodzinnej przerwie, podczas której fotografowano się wspólnie na sali, wypowiedział odczyt inź. S. Szczepan o- ‘ w s k i „o urzędzie górniczym w stosunku do wiertnictwa“, a następnie Dr. W. Szujski „o stosunkach przemysłu naftowego w Gali-cyi w dobie obecnej“.

Inź. Szczepanowski podniósł wielkie obywatelskie zasługi, jakie władze górnicze w kraju mogą spełniać, przeciwdziałając pewnym prądom z poza kraju, które dążą do popierania kapitalistycznie silnych firm. Mówca długo rozwodził się także nad potrzebą wspólnej pracy urzędu górniczego z kierownikami nad udoskonaleniem środków bezpieczeństwa a także i nad kwestyą nieu-trudniaua nowych wierceń obecnie, gdyż

275

łatwo przyjść możemy do takiego stanu, iż zabraknie nam ropy na wzmożoną obecnie konsumcyę.

Odczyt Dr. Szujskiego, który w pierwszej części był krytyką istniejących instytucyj w przemyśle, a głównie Krajowego Związku producentów, iż zamało dla organi-zacyi przemysłu pracuje, a w drugiej części omawiał projekt p. Dr. Szujskiego i towarzyszy o zcentralizowanej sprzedaży ropy przez państwo, wywołał bardzo ożywioną dysku-syę. W obronie Związku przemawiali inż. Wolski, hr. Zamoyski i Dr. Goldhammer, w o-bronie tow. naftowego Dr. Bartoszewicz. Mówcy zbijali zarzuty prelegenta, a co do projektu państwowego handlu ropą, to wykazywali na niebezpieczeństwa wpływu rafinerów przy ustanawianiu cen ropy przez rząd centralny i na niebezpieczeństwo popularnych haseł taniości dla konsumentów, które doprowadzają nie do atakowania wysokich pozycyj podatków rządowych, ale atakowania pozycyi dochodu przedsiębiorców.

Zjazd zakończył się przyjęciem następujących rezolucyi:

1) Rezolucya inź. Brugg er a:

„I. Zjazd polskich techników⁷ wiertniczych protestuje przeciw zamierzonej zmianie krajowej ustawy naftowej z roku 1907, a to w tym kierunku, aby i tak już wysokie minimum powierzchni kopalu, obejmujących teraz 12.000 metrów kwadr, podnieść do 40—45.000 metr. kw. Protest swój Zjazd motywuje względami narodowymi i gospo-czarczymi, a mianowicie, aby przez podniesienie minimum powierzchni nie usuwać kapitałów krajowych z pracy w przemyśle naftowym i nie stwarzać tem samem monopolu dla wielkich kapitałów obcych. Obecne minimum 12.000 m. kw. przy najmniejszej sze-rości 60 m. pozwrala na założenie bezpieczne i racyonalne dwu otworów na tak wielkim obszarze. Zarazem zgromadzeni apelują do posłów sejmowych, aby nie pozwolili na podobne ukracanie praw narodowych. Przez podobne przeoczenie społeczeństwa naszego tereny węglowe w Zagłębiu krakowskiem znajdują się dzisiaj prawie w rękach obcych“.

Do rezolucyi tej, przyjętej jednogłośnie, wniósł inż. Szczepanowski następujący dodatek, uchwalony przez aklamacyę:

„Główna przyczyna obecnego zła tkwi w dzisiejszej formie assocyacyi górniczych naftowych, t. j. w rozpanoszeniu się spółek cywilnych, o wadliwościach powszechnie znanych. Zjazd techników więc uważa jak naj-spieszniejsze zreformowanie tych spółek w drodze ustawodawczej, jako najbardziej doniosłą i niezbędną reformę ustawy naftowej. Zarazem Zjazd protestuje przeciw niewłaściwemu składowi ankiet naftowych, które, nie reprezentując ogółu interesów, stawiają projekty sprzeczne z opinią szerokich kół interesowanych“.

Po uchwaleniu rezolucyi p. Bruggera zabrał głos lir. Zamoyski, który w zastępstwie p. Gorayskiego przewodniczył obradom, oświadczając, że gdyby znajdował się wśród uczestników Zjazdu a nie na miejscu przewodniczącego, głosowałby przeciw tej rezolucyi, albowiem mówca w komisyi sejmowej wraz z innymi kolegami jest za zwiększeniem minimum powierzchni kopalni.

Z kolei na wniosek inż. W ł o d a r-czyka zaprotestowano przeciw przestarzałym przepisom powszechnej ustawy górniczej ze względów technicznych i względów bezpieczeństwa pracowników, zajętych przy prób-nych wierceniach za węglem, wodą i innymi materyałami, by kierownictwa tych wierceń mieli sprawować li tylko inżynierowie górniczy bez znajomości techniki wiertniczej i niebezpieczeństw, połączonych z głebokiemi wierceniami. Zjazd widzi rażącą sprzeczność, tej ustawy i domaga się jej zmiany w tym duchu, aby kierownicy głębokich wierceń naftowych, którzy od szeregu lat pracują w znacznie trudniejszych warunkach, do sprawowania takich kierownictw byli ustawowo w całej pełni dopuszczeni.

W końcu inż. Łukaszewski przedstawił następującą rezoluoyę, uchwaloną jednogłośnie:

Zjazd polskich techników wiertniczych postanawia podjąć myśl wydawnictwa monografii, względnie podręcznika głębokiego wiertnictwa, uchwalonego przez I. Zjazd polskich górników i hutników w Krakowie w roku 1906-tym.

Wieczorem odbył się wspólny bankiet w hotelu George^a, w którym wzięło udział około 100 osób, w tern kilkanaście pań, a który wśród toastów i muzyki przeciągnął się do północy.

Jednodniówka

„Ł e b a k“

Ci-

SJ:

<1

Sprawę tę przekazano Wydziałowi Związku techników wiertniczych w Borysławiu, który wejdzie w porozumienie ze stałą dele-gacyą górników, posiadającą fundusz na to wydawnictwo. Wydawnictwo to ma się uka-zad w przeciągu dwu lat.

Wreszcie Zjazd polskich techników wiertniczych, uznając potrzebę łącznego działania na całym obszarze Polski, celem stałego rozwoju polskiego przemysłu górniczo-hutniczego, uchwalił jako dyrektywę dla organizaeyi polskich techników wiertniczych popierad działanie stałej delegacyi Zjazdu polskich górników, jakoteź współdziaład z innemi łą-czącemi się w niej organizacyami.

Na tern o godz. 4 popołudniu lir. Zamoyski zamknął obrady.

wzbudzała

podczas Zjazd n wielkie zainteresowanie, żywo komentowano krakowiaki borysławskie, a niektóre zagadkowe sylwetki odnoszono do paru lub kilku osób.

Posiedzenie Wydziału

Krajowego Towarzystwa naftowego, z dnia 21. września 1909.

Obecni Pp. Prezes Gorayski, członkowie Wydziału: Pp. Mars, lir. Zamoyski, Żukowski i sekretarz dr. Bartoszewicz, Jako zaproszony gośd obecny jest nadraea Hor-szowski; usprawiedliwili swą nieobecnośd: wiceprezes Wolski i Schreier.

Porządek dzienny:

1)    Odczytanie protokołu z ostatniego posiedzenia,

2)    Sprawa petycyi do Sejmu w kwesty i podatkowej.

3)    Pisma nadeszłe do Wydziału.

4)    Wnioski i interpelacye.

Przed przystąpieniem do porządku dziennego poseł lir. Zamoyski podał do wiadomości członków Wydziału projektowane przez rząd zmiany ustawy naftowej idące w trzech kierunkach : 1) rozszerzenia obszaru kopalnianego do 30.000 m²; 2) specyalnych rozporządzeń do §. 31a) ustawy naftowej o in-klawach pośród terenów naftowych (wniosek Buynowskiego) ; pewnego moratoryum w o-bowiązkach wiercenia i zakazu wiercenia przez władze górnicze w wypadkach wielkiej nadprodukcyj.

Ponadto pan kr. Zamoyski przedstawił sprawę spółek naftowych i rezultat obrad subkomitetu ankiety Wydziału Krajowego w tej sprawie; w subkomitecie wyłonił się wniosek reformy obecnych spółek cywilnych naftowych przez nadanie im praw do firmy, przez rejestrowanie ich przez wprowadzenie odpowiedzialności zarządu i drugi wniosek, jeśliby reforma tych spółek napotkała na trudności, usunięcia kompletnego spółek cywilnych z przemysłu naftowego.

Wszystkie te sprawy wywołały bardzo ożywioną dyskusyę, w której zabierali głos wszyscy obecni członkowie, przyczem oświadczono się za rozszerzeniem obszaru kopalnianego do 30.000 m², przeciwko nadawaniu władzy górniczej prawa zakazu wiercenia ze względów ekonomicznych (nadoro-dukcyi). Dyskusyę nad interpretacyą §. 31 a ustawy naftowej co do wykupna inklaw i nad spółkami naftowemi odroczono.

Przystąpiono do załatwienia porządku dziennngo posiedzenia. Uchwalono wnieśó ponownie petycyę do Sejmu w sprawach podatkowych, przypominając zeszłoroczne uchwały sejmowe i dodając jeszcze prośbę o wezwanie rządu, by przeprowadził jak najprędzej ustawę o n^leżytościach przy przenoszeniu praw naftowych, które projekt rządowy ustawy oznacza na U/₄ proc. zamiast płaconych dzisiaj 4 proc. jak od nieruchomości.

Następnie sekretarz dr. Bartoszewicz referował sprawę traktatu handlowego z Buł-garyą specyalnie co do produktów naftowych; Towarzystwo naftowe przy nowym traktacie domaga się zniesienia cła na cere-zyne i pewnego zróżniczkowania ceł w rozmaitych produktach naftowych zamiast dotychczasowej jednolitej taryfy 5 franków od wszystkich produktów.

Co do formularza list płatniczych, jakie mają być zaprowadzone dla zabezpieczenia

w przedmiocie spraw górniczych.

robotników od wypadków, to wyrażono opinie, by lista płatnicza była jedna dla wszystkich kategoryj robotników.

1'alej sekretarz referował sprawę projektowanych obostrzających dodatków do §. 74. ustawy przemysłowej, które zezwalaó mają ministerstwu handlu w porozumieniu z ministerstwem robót publicznych i po wysłuchaniu Izb handlowych ustanawiać czas trwania pracy w poszczególnych gałęziach przemysłu niezależnie od ogólnie obowiązujących norm. Krajowe Towarzystwo naftowe zaprotestowało przeciw temu dodatkowi.

Petycyę oddziału naftowego Tow. wzajemnych ubezpieczeń urzędndtów prywatnych o oddanie mu funduszu asekuracyjnego, jaki jaki jest złożony w kraj o wem Towarzystwie naftowem, a który powstał z prowizyi od asekuracyi dobrowolnej urzędników, uchwa-' łono na razie załatwić odmownie.

W sprawie koncesyonowania prawa rozwożenia nafty, uchwalono wydać opinię przeciwko potrzebie koncesyonowania.

Na tern posiedzenie zamknięto.

Sprawozdanie Wydziału forajowego

Ze sprawozdania Wydziału krajowego przedłożonego Sejmowi w przedmiocie spraw górniczych pozwalamy sobie przytoczyć te ustępy, które odnoszą się do spraw przemysłu naftowego, a więc przedewszystkiem o szkole wiertniczej w Borysławiu. Sprawozdanie mówi:

„Do niekorzystnych warunków nauczania, należy zaliczyć dotychczasowe umieszczenie szkoły w ciasnym nizkim, najętym budynku, bez odpowiedniej sali na zbiory i na rysunkowe ćwiczenia. Wydział krajowy pamięta o tych niedogodnościach i pragnie wraz z ku-ratoryą szkoły im zaradzić przez postawienie odrębnego budynku. Niestety, kosztorys podkomitetu kuratoryi na budynek szkoły, internatu i pomieszkania dla nauczycieli przekroczył tak znacznie, bo w dwójnasób, fundusz na ten cel odłożony (32.000 K.), że Wydział krajowy pomny że wymogi budynków szkolnych wzrastają jeszcze w czasie ich

stawiania, nie zdecydował się prosić Wysoki Sejm o przyzwolenie na tak wielki wydatek. Ada jednak nadzieję, że z chwilą reorganizacji szkoły i tę trudność usunie, uzyskując u c. k. Rządu odpowiednią subweucyę, raczej odpowiedni udział w kosztach budowy,

Co się tyczy samej reorganizaeyi tej szkoły i wydania dla niej nowego statutu, to sprawa ta jak to wyjaśnił Wydział krajowy już w swem sprawozdaniu z d. 14. sierpnia r. z. LW. 68.439 została sprzęgniętą z wykonaniem nowej (z r. 1908) ustawy naftowej, mianowicie z przepisami §§. 40 i 42 tej u-stawy ustanawiającymi kwalifikacye na kierowników lub dozorców krajowych kopalń naftowych i z górniezo-policyjnymi przepisami jakie dla tych kopalń w Galicyi c. k. Starostwo górnicze w Krakowie ma wydać. Wydanie przepisów zaś zostało opóźnione przez przepis §. 81 tej samój ustawy w myśl którego kraj. Radzie naftowej ma być dana możność oceniania kwestyi dotyczących technicznego ruchu kopalń, a w szczególności środków ostrożności, jakich przestrzegać należy, celem zapobieżenia niebezpieczeństwa dla osób i mienia.

Wydział krajowy ma cały po temu potrzebny materyał, i otrzyma od c. k. Staro -s wa w Krakowie projekt przepisów górui-czo-policyjnych dla kopalń minerałów żywicznych nawet przed zebraniem kraj. Rady naftowej, tak że sprawa reorganizaeyi szkoły niebawem będzie ostatecznie załatwioną“.

O krajowej s tac y i doświadczalnej dla przemysłu naftowego znajdujemy następujący ustęp w sprawozdaniu:

„Kierownik stacyi pracuje w niedogodnych warunkach, w ciasnem a ubogiem la-boratoryum, przy małej pomocy jednego asystenta p. Józefa Kuybla, pobierając tylko re-muneraoyę, a więc wynagrodzenie szczupłe, nie może tej pracy całego swego czasu poświęcić; pracuje jednak nad tematami nau-kowemi jak występowanie i tworzenie się w ropie naftowej ciał asfaltowych, i przemysłowymi, jak wydzielanie z ropy parafiny za pomocą centryfugi ; do zadań przemysłowych, choć z dziedziny małego przemysłu, zaliczać należy liczne próby urządzeń do opalania ropą pieców pokojowych, próby aparatów cu-

dzej i własnej p. kierownika konstrukcyi. i r o [) ę w Popielach który pozwolimy sobie Obok tego wykony wała stacya w każdym roku i przytoezyó w całości: kilkadziesiąt analiz ropy, a w r. 1907 tyleż specyalnych przez strony zażądanych badań lub oznaczeń składników zawartych w przedłożonych okazach. Pracowała więc nie mało i uzyskiwała uznanie. Kierownik stacyi prof.

Załoziecki na międzynarodowym zjeździe przemysłowców naftowych w Bukareszcie (r. 1907) był przewodniczącym sekcyi technologicznej, a w r. 1908 i 1909 brał udział jako dele-dat austryackiej sekcyi i przewodniczący w zjeździe międzynarodowej Komisyi naftowej v? Londynie. Komisya ta uznając potrzebę porównawczych studyów nad ujednostajnieniem metod analitycznych używanych dla oceny produktów naftowych, postanowiła 2 laboratya specyalnie w przyrządy do takich studyów wyposażyć i jako jedno z najodpowiedniejszych wyznaczyła na przeciąg lal 3 laboratoryum stacyi doświadczalnej we Lwowie (art. 2 i 3J. C. k. Rząd przyznał też w roku bieżącym subweneyę dla stacyi w kwocie 750 K. — a jednak Wydział krajowy rozumie, że technologiczno-chemiczne badania produktów naftowych nie odpowiadają wszystkim wymogom przemysłu, nie dały mu tego co dawać mogą i dawać powinny; rozumie intencyę rezolucyi Wys. Sejmu, aby starając się u c. k. Rządu o przyznanie stacyi prawa publiczności, — poddać jednak pod dysku-syę specyalnej ankiety sprawę reorganizacyi stacyi.

Ankieta ta dla ogółu spraw naftowych (rezol. 7 i 7, L. s. 2398) odbyła się w d. 29. lipca b. r., tak mało z osób, które przebyły na posiedzenie uważało sic za uprawnionych do decydowania w tej specyalnej kwestyi, że ją odesłano do podkomitetu, który dopiero we wrześniu b. r. będzie mógł się zebrać i swą opinię objawić. Wydział krajowy tę opinię udzieli Wys. Sejmowi, skoro ją otrzyma, i można się spodziewać, że to nastąpi dość prędko, aby uprawniona reur-ganizacya stacyi nie doznała zwłoki. I ona jednak zależy od umieszczenia stacyi, a więc od kwestyi budynku dla obu stacyi krajowych i dla geologicznego zakładu“.

Wreszcie osobny rozdział poświęca sprawozdanie krajowym zbiornikom na

„Budowa krajowych zbiorników na ropę w Popielach, prowadzona przez Galicyjskie Towarzystwo magazynowe dla produktów naftowych we Lwowie, została obecnie już u-końezoną w całości. Przedstawiony nam przez Towarzystwo rachunek kosztów budowy z d. 30. czerwca b. r. wynosił 1,658.421 K 11 h. a ponieważ niezapłacone reszty należytości za poszczególne roboty oraz roboty w lipcu i sierpniu br. dokonane, wymagają wydatku około 30.000 K, cały ostateczny rachunek budowy zamknie się kwotą 1,688.411 Kil h. Kollaudacya całej budowy i ostateczne zamknięcie rachunków budowy nastąpi w wrześniu b. r., z czego w przyszłorocznem sprawozdaniu zdamy Wysokiemu Sejmowi szczegółową relacyę.

Kwota powyższa miała być pokrytą z pożyczki komunalnej, którą Wydział krajowy miał zaciągnąć w Banku krajowym pierwotnie w kwocie 1,500.000 K na mocy uchwały Wysokiego Sejmu z 23. września 1907, a następnie wobec zwiększających się ponad pierwotny kosztorys kosztów budowy, w kwocie podwyższonej do 1,800.000 K na mocy uchwały Wysokiego Sejmu z 2. listopada 1908. Obie powyższe uchwały nie otrzymały dotąd mimo przypomnień z naszej strony Najwyższej sank-oyi i nie mogąc tedy skorzystać z powyższych uchwał i zaciągnąć odpowiednią pożyczkę, zmuszony był Wydział krajowy pokryć cały powyższy wydatek 4°/₀ pożyczką w własnych funduszach. Odsetki te na rok 1908 od sum zaliczanych Towarzystwu magazynowemu na budowę wyniosły sumę 38.949 K 56 h., a w roku 1909 wyniosą około 50.000 K, które to wydatki należy oczywiście doliczyć do kosztów budowy do kwoty łącznej 1,777.370 kor. 67 h. i taką pożyczkę należałoby właściwie zaciągnąć, przyjmując, że najpóźniej z końcem b. r. saukcya powyższych uchwał nadejdzie.

Do definitywnego zaciągnięcia przypadnie pożyczka znacznie niższa; do dyspozycyi bowiem zostanie cały tegoroczny kredyt na amortyzacyę pożyczki w kwocie 160.650 K, oszczędności na kosztach administracyi około 30.000 K, wreszcie dochody wyższe od preliminowanych o przeszło 100.000 K razem więc gotówka około 300.000 K. Prowizoryczne bowiem zamknięcie rachunku z admini-stracyi przez Towarzystwo magazynowe za I. półrocze roku 1909 wykazało w dochodach 180.000 K, w wydatkach 32.000; czysty zysk tedy za I. półrocze b. r. wykazuje kwotę 148.000 K czyli za cały rok kwota 300.000 K.

Potrącając tedy tę sumę od wyżej wykazanej 1,777.370 K 6?" h., otrzymamy kwotę 1,487.370 K 07 h., czyli okrągło 1,500.000 K, którą Wydział krajowy uzyska z pożyczki ko-komunalnej na podstawie powyżej cytowanej uchwały Wysokiego Sejmu zaciągnąć się mającej.

Preliminarz utrzymania zbiorników w r. 1910 przedstawia się następująco :

Wydatki

1.    Czynsz za grunt

2.    Urzędnik w Borysławiu

3.    Pomocnik biurowy .

4.    Dozorca placowy

5.    Przygodna pomoc

6.    Stróże .

7.    Przyczynienie się do płac urzędników Towarzystwa

8.    Lokal w Borysławiu z opałem i światłem

9.    Posługa kancelaryjna tamże    ,

10.    Przybory kancelaryjne .

11.    Lokal wre Lwowie ze światłem i opałem

12.    Przybory kancelaryjne we Lwowie

13.    Odtłaczania do cystern .

14.    Czynsz za grut pod rurociągi    .    ...

15.    Utrzymanie dróg ......

16.    Konserwacya .

17.    Asekuracya ropy ......

18.    Asekuracya urzędników, robotników, zbiorników tło

czni i budynków .    .    .    .    .

19.    Poczta, telegramy, telefon    .    .    .    ,

8.600    K 6.000 „ 2.160 2.760 „ 1.200 „ 4.800 „ 5.000 „ 1.000 „

360 „ 600 „

1.600    „ 300 „

4.000 „ 600 „ 500 „ 1.000 „ 15.090 „

14.249 „

1.000 „

Razem

70.729 K

Dochody:

1.    Magazynowanie 5.000 cystern po 36 K

2.    Zwrot asekuracyi .

3.    Drobne dochody .    .    .    .

4.    Nadwyżka z manca .

180.0000 K 18.000 „ 1.000 „ 15.000 „

Razem

214.000 „

Z porównania tych dwu sum okazuje się nadwyżka dochodów w kwocie 143.271 K, która służyć będzie za amortyzacyę powyższej pożyczki 1,500.000 K.

Preliminarz powyższy na r. 1910 wykazuje w porównaniu z budżetem zbiorników na rok 1909 dwie różnice; i wydatki i dochody preliminuje Wydział krajowy niższe, niż były preliminowane na rok bieżący: wydatki w 70.729 Koron wobec 102.129 preliminowanych na 1909, dochody zaś w kwocie 214.000 K wobec preliminowane’ na ten cel na rok 1909 kwoty 272.875 K. Przyjęcie mniejszych wydatków na rok 1910 ma

umowę administracyi lub dzierżawy z krajowym Związkiem producentów ropy we Lwowie w miejsce obecnej umowy z Towarzystwem magazynowem. W wykonaniu tej u-chwały wszczął Wydział krajowy pertrataeye z Związkiem, decydując zasadniczo, źe umowa ta będzie kontraktem o administracyę i zasadniczo ma odpowiadać dotychczasowemu kontraktowi z Towarzystwem magazyno-wera. Pertraktacye te dotychczas nie doprowadziły do ostatecznego przyjęcia przez Związek warunków Wydziału krajowego. Zresztą przed ukończeniem budowy przez Towarzy-* stwo magazynowe nie było możliwe oddanie Związkowi administracyi zbiorników; po przeprowadzaniu kollaudacyi w wrześniu b. r., zamknięciu ostatecznem rachunków budowy i udzieleniu absolutoryum Towarzystwu magazynowemu, obejmie po osiągnięciu zupełnego porozumienia Związek producentów administracyę zbiorników na użytek swych członków. Z tego względu cofnął Wydział krajowy pismem z d. 7 listopada 1908 LW. 115.650/08 swe pierwotne żądanie wniesione do Ministerstwa handlu o przyznanie popiel-skim zbiornikom charakteru domów składowych publicznych. W ten sposób wykonał Wydział krajowy uchwałę Wysokiego Sejmu z 2. listopada 1908 postanawiającą, źe zbiorniki te nie mają być publiczne.

Z] Tustanowic.

Pożar zbiorników ziemnych.

Piszą nam pod datą 16-go września: Dziś o godzinie 11-ej przed południem wybuchł pożar na zbiorniku ziemnym Tow. Transportowego Nr. XIY. na Bani koto-wskiej. Przyczyny ognia nie można dociec. Przypuszczają, że został podłożony, jakkolwiek w krytycznej chwili nie widziano nikogo przy zbiorniku. Cała zawartość zbiornika wynosząca 500 cystern ropy musiała pójść z dymem, gdyż o gaszeniu ognia nie mogło być mowy a cała akcya skierowana była na zabezpieczanie od płomieni sąsiedniego zbiornika, oddalonego od palącego się na szczęście nie było źa-

swoje wytłómaczenie nie tylko w tem. źe administr&oya zbiornikami już w zupełności gotowymi mniej musi kosztować niż admini-straeya w roku budowy, ale także w tem, źe Dyrekcya Towarzystwa magazynowego z godną uznania oszczędnością stara sio, a prowadząc od lat swe własne zbiorniki, także jest w możności oszczędzić funduszowi krajowemu wszelkich niekoniecznych wydatków.

Tem się też tłómaczy, że Wydział krajowy mógł na podstawie rachunków dotychczasowej administracyi zbiorników przyjąć na rok 1910 na wydatki kwotę o przeszło 30.000 K mniejszą niż w r. 1909. ,

Jednakowoż także i dochody z zbiorników musiał Wydział krajowy przyjąć niższe, niż w roku bieżącym a to z tego powodu, źe w najbliższej przyszłości ilość zbiorników na ropę skutkiem pomocy państwa znacznie się znów zwiększy. Oprócz bowiem zbiorników na 60.000 cystern ropy przez państwo ufundowanych, postanowioną została budowa drugiej seryi zbiorników tak, źe może jeszcze z końcem b. r. a w każdym razie z początkiem r. 1910 przybędzie naszej ropie zbiorników państwowych, oprócz powyższych 60.000 cystern, jeszsze na 54.000 cystern obok prawdopodobnie znacznej liczby zbiorników prywatnych osób i Towarzystw. Popyt tedy za miejscem w krajowych zbiornikach popielskich prawdopodobnie znacznie się zmniejszyć musi, toteż z tego względu przyjął Wydział krajowy w powyższym preliminarzu dochód na rok 1910 od 5.000 cystern. kiedy na r. 1909 preliminowano dochód do 6.000 cystern. Obliczenie to oczywiście bardzo jest chwiejne, lecz innem być nie może ze względu na przewidzieć się nie dającą wydatność produkcyi w roku przyszłym, wielkość, zapasów pozostałych, cenę targową ropy i z tem się łączący mniejszy lub większy zbyt ropy, co wszystko oczywiście dodatnio lub ujemnie musi się odbić w dochodach zbiorników popielskich. Z tych tedy względów trzymał się Wydział krajowy obliczenia niekorzystniejszego dla zbiorników, ale ostrożnego i wstawił do preliminarza dochód tylko od 5.000 cystern.

Uchwałą z 2. listopada 1908 polecił Wy- o 30 m., w którym soki Sejm Wydziałowi krajowemu zawrzeć dnych zapasów.

Po wylaniu się płonącej ropy ze zbior

kopanie rowów.

czasu na

O godz. 2¹/₂ zb wal iły się ściany płonącego zbiornika, ropa rozlała się na wszystkie strony, część spłynęła do potoku nad którym stało kilkanaście domów i z tych kilka stanęło w płomieniach; palił się dół próżny oraz jeszcze 2 doły napełnione ropą. Pożar szerzył się z niesłychaną szybkością. Większa ilość dołów Petrolei niżej położonych znajdowała się w poważuem niebezpieczeństwie, . wszelka akcya ratunkowa wobec rozmiarów ognia zdawała się niebezpieczną.

nika Nr. XIV, dotarły płomienie do zbiornika Nr. XIII. stojącego próżno, oraz do zbiornika Nr. XArI. w którym było około 100 wagonów ropy; nastąpiła silna eksplozya tego zbiornika, która rozrzuciła na wszystkie strony belki i deski dachu. Ognista rzeka otoczyła dokoła pełny zbiornik Nr. IV, który jednakże oparł się płomieniem i ocalał. Ogień dwoma strumieniami posunął się ku wsi. Nie było

W jednej chwili ogarnął pożar położone nad potokiem zabudowania. Powstało ogromne zamieszanie, wśród którego nikt nie myślał o ratunku. Z odleglejszych domów powyno-szono w bezpieczniejsze miejsce wszystkie sprzęty. Działo się to wśród ulewnego deszczu, połączonego z grzmotami i piorunami, Mieszkańcy wsi całą noc spędzili pod gołem niebem. Nad ranem ogień zaczął przygasać, na polach ropa się wypaliła, w zbiornikach dopalała się i teraz dopiero można było skonstatować szkody. AV zbiornikach XIV. i XVI. spaliło się przeszło 700 cystern ropy zbiornik XIII. (próżny) silnie przez płomienie uszkodzony. AYe wsi spaliło się 12 zabudowań, w tern 9 domów mieszkalnych. W ludziach jak się okazało, nie było żadnych ofiar. Wogóle katastrofa nie przybrała wielkich rozmiarów, jak początkowo dzienniki ją opisały.

Wiadomości z targu ropnego.

Według podania p. Alfonsa Gostkowskiego,

zaprzysiężonego senzala dla sprzedaży produktów naftowych i ropy we Lwowie, ceny ropy w miesiącu wrześniu przedstawiały się następująco:

DATA

WALUTA

I2.wrześl909

15/IX.    30/1X.

17 3-175 I 174—176

31/X,

176-177

paźdz.-list. list.-grudz. grudzień. styczeń

R. 1910.

180-132

183-185

200-210

OO ^4 Ov Çn .U po

173-175

175-177

176-178

180-182

182-185

200 210

176-179

176-179

176—179

178—182

178-182

178-182

178- 181

178-181

178-181

180-184

180-184

180—184

180-184

182 -186

195—210]

180-184

182-186

195-210

180-184

184—192

184-192

184-192

182-186

186-194

186-194

187—194

165-210

200-215

200—215

200-215

M    N)    N    N    N    Ni

c/i    -n    Oj    k)    —    o

'S

180—185

182-187

185-192

187—194

200—215

130-185

182-186

183—187

182-186

183—187

182-187

185-192

187-194

200-215

184-187

185—188

184-187

185-188

186-190

187-192

205-215

187-191

188-193

205-215

186-190

187—192

205—215

187-191

188-193

205-215

'M

CO !

CSl

tzi

Baz namowy œ Ameryce.

(Cfąg dalszy).

Dalszym rodzajem marnotrawienia gazu naftowego jest sprowadzanie go w rurach na dno studni naftowej, ażeby przez ciśnienie gazowe spowodować wybuch ropy. Mieszanina gazu i ropy wchodź' następnie do rezerwuaru, w którym ropę wprawdzie przechowuje się, ale gazom naftowym pozwala ulatniać się bez przeszkody. Z tego braku troskliwości oszczędzania gazu, jeżeli go się używa do powyższego celu, można sobie przedstawić, jak . go się powszechnie marnuje. Gdzie gaz naltowy bywa używanym do celów motorowych, opałowych i świetlnych i gdzie on dostał się tlo rurociągu tego przedsiębiorcy, który go dalej rozdziela,- lam marnotrawienie gazu jest stosunkowo małe i nie można się skarżyć obecnie na większe pod tym względem szkody. W wielu wypadkach używa się gazu do celów świetlnych w połączeniu z ciałami żarzaeemi sie; temu praktycznemu zu iązkowaniu się gazu nie można również ze stanowiska gospodarczego nie zarzucić. Jeszcze większe ilości gazu bywają używane bardzo racyonalnie do opalania pieców. Odnośnie do zastosowania gazu naftowego do celów motorowych, to małe usprawiedliwienie znajduje fakt, że dla uzyskania pary spala‘się gaz naftowy pod kotłem, gdy daleko lepszem zużytkowaniem jest spalanie go w maszynach gazowych.

Zastąpienie maszyny parowej przez maszynę gazową powinno pójść w żwawszem tempie. Badania doświadczalne wykazują, że, <J/io gazu było by w daleko oszczędniejszy sposób użyte, jeżeliby w dystryktach ropnych posługiwano się maszynami gazowymi zamiast parowymi.

Zastąpienie maszyn parowych, przy których gaz naftowy bywa spalany pod kotłem parowym, przez maszyny gazowe, jest tylko jednym przykładem, w jaki sposób możnaby przeciw działać bezużytecznemu marnowaniu gazu. Ogólna konsumeya gazu w Stanach Zjednoczonych wynosiła w roku 1907 404 miliardy stój) kubicznych, podczas gdy bezużytecznie roztrwoniona ilość gazu była taka sama. Faktycznie więc zużyło się tylko połowę wyprodukowanej ilości gazu. Te czterysta miliardów' stóp kubicznych bezużytecznie uchodzącego gazu mogłyby dostarczyć oświetlenia dla połowy miejskiej ludności Stanów Zjednoczonych. Zaradzeniem temu niepomyślnemu stanowi rzeczy zajęło'się i to z dobrym skutkiem prawodawstwo w Stanach Zjednoczonych, fpeayalnie w Stanach Indiana, Ohio i Pensylwanii, tak, ze obecnie trwonienie gazu naftowego przybrało znacznie mniejsze

rozmiary. Przedsięwzięto teraz ogromne środk ostrożności, ażeby nie dopuścić do palenia wielkich pochodni gazowych, które obecnie rhożna na polach wiertniczych widzieć tylko przypadkowo.

Te środki ostrożności ostatnich lat nie były jednak tyle skutkiem prawnych ograniczeń, ile raczej skutkiem usiłowań handlarzy gazu naftowego, którzy postanowili obchodzić się pod każdym względem oszczędnie z tak pożytecznym produktem. Ustawa w Pensylwanii, zach. Wirginii, Ohio i Indiana żąda zamknięcia każdej studni, jeżeli nie jest w używaniu; tymczaczem postanowieniejto nie może przeszkodzić ulatnianiu się gazu naftowego, szczególniej w tych okręgach, gdzie on występuje razem z ropą. Na takich terenach powinno pozostać solidarne współdziałanie towarzystw, produkujących gaz i ropę, oparte na tern, że producent ropy otrzymywałby zaraz gotówkę za swoje ilości gazu naftowego, które zbierałyby przy jego studni towarzystwa gazu naftowego. W zach. Wirginii bardzo często zdarza się, źe towarzystwa produkujące gaz i ropę, stanowią tylko poszczególne oddziały i gałęzie jednego i tego-samego towarzystwa. Czujność towarzystw, produkujących gaz naftowy, przeprowadziła obecnie przy wydobywaniu produktu daleko większe oszczędności, niż to w ostatnich latach wydawało się możliwem. Widać to szczególniej w wzmożonej produkcyi w Pensylwanii i zach. Wirginii, chociaż tam ilości gazu, wydobywające się na powierzchnię pod Wysokiem ciśnieniem, stanowczo przybrały mniejsze rozmiary. Jest rzeczą absolutnie konieczną, aby przepisy prawne, odnoszące się do zamykania studni z gazem naftowym i wykazujące dotychczas świetne rezultaty w okręgach produkcyi gazowej oraz czysto naftowej, były rozszerzone i na nowo powstałe tereny.

Jeżeli przepisy prawne ograniczają rzeczywiście bardzo znacznie u'atnianie się gazu ze studni gazowej, to akcya dalsza ograniczałaby się do tego, aby zaprowadzić środlo zapobiegawcze ulatnianiu się gazu ze studni naftowej, eo jedynie wtedy mogłoby nastąpić, jeżeli by się ułatwiło lub utworzył rynek zbytu na gaz naftowy. Tymczasem rozwiany jest projekt, aby gaz naftowy zgęszczać w stalowych cylindrach i w ten sposób ułatwić jego ' transport. W najbliższych latach dojdzie zapewne do tego, że gaz będzie się odprowadzać do rezerwoarów w ziemi, które będą tak silnie skonstruowane, aby pod sil-nem ciśnieniem można było w nich gaz przechowywać. Próby w tym kierunku, które dotychczas wymagały kosztów w wysokości przeszło ćwierć miliona dolarów, poczyniono już w stanie Ohio.

ty

W przeciwieństwie do nafty, może być gaz naftowy naturalny zastąpionym w praktyce ostatecznie przez gaz opałowy, nad czem obecnie przeprowadza z wielką starannością stndya oddział technologiczny t. zw. „U. S. Geological Survey“. To zastąpienie przez gaz opałowy jest dobrze znane. Zastosowanie gazu sztucznego zamiast gazu naftowego naturalnego będzie wyłącznie zawisłem od ceny. Odnośnie do transportu gazu naftowego na dalekie przestrzenie rozpoczęto już próby między stanami: Zach. Wirginie, Cleveland a Ohio, równocześnie study uje się kwestyę przeniesienia siły z gazu opałowego na dalekie odległości, w czem upatrują środek przemysłowego postępu.

KRONIKA.

Towarzystwo dla handlu, przemysłu i rolnictwa we Lwowie. 15. września odbyło się w towarzystwie Handlowem pod przewodnictwem pana Sroczyńskiego we Lwowie nadzwyczajne Walne Zgromadzenie, na którem zatwierdzono wybór na dyrektora pana Bolesława Łodzińs kiego, w miejsce ustępujących dymektorów pp. Iwona Pieniążka i Tomasza Łaszcza, oraz udzielono prokurę panu Michałowi Poliowskiemu, który objął czynności dawnego prokurzysty i szefa biura pana Aleksandra Szmal za.

Na. zgromadzeniu tern nowy dyrektor pan Ło-dziński zdał sprawozdanie z całego szeregu spraw, które podjęła nowa Dyrekcya; do nich należą nowy korzystny układ z walcownią rur Mannesmanna, który wkrótce ma być sfinalizowany, korzystne układy z niektórymi wierzycielami, partycypacya Towarzystwa w budowie rządowych ziemnych re-zerwoarów, otrzymanie robót około połączeń rurociągowych w odbenzyniarni i prawdopodobnie dostawa rur na rurociąg z rezerwoarów ziemnych do odbenzyniarni. Zgromadzenie przyjęło do zatwierdzającej wiadomości projektowane zwinięcie filii w Krośnie i sprzedaż realności w Zagórzu i w Ropicy ruskiej i wyraziło podziękowanie nowej Dyrekcyi za usilną i dodatnią pracę nad rozwojem towarzj^stwa.

Kopalnie wosku galicyjskiego Banku kre-

dytowego zostały oszacowane na blizko 6 milio nów koron; długi ciążące na kopalni wynoszą przeszło 4 miliony koron ; wkrótce ma się odbyć sprzedaż tycli kopalń, pretensyę galicyjskiej Kasy oszczędności do tych kopalń w wysokości 800.000 koron nabyło Towarzystwo akcyjna dla przemysłu naftowego i woskowego „Borysław“.

Towarzystwo dla opału ropnego. Do rejestru handlowego we Lwowie zostało wpisane Z. Rodakowski, Towarzystwo dla opału ropnego, z ograniczoną poręką. Udziałowcami tego towarzystwa są inżynier Zygmunt Rodakowski, tow. akcyjne „Petrolea“ i firma bankowa Sokal i Lilien.

Sprostowanie. Wskutek nieuwagi naszego korespondenta, podaliśmy w Nr. 16, że odgwoż-dżony szyb „Nowina“ jest własnością firmy „Wolski i Ska“ zamiast firmy „Z Russocki, M. Sroczyński i Ska“, co niniejszem prostujemy.

Z Tustanowie. „Feniks II.“ szyb berlińskiego towarzystwa w głębokości 1220 m 5” rury dowiercił się dnia 27 bm. produkcyi 7—fi wagonów dziennie.

„Ernestyna II.“ szyb Wagmanna & Ski, w głębokości 1162 m 6’' rury dowiercił się dnia 17. bm. produkcyi 8-9 wagonów.

Również „Eruptio“ własność berlińskiego towarzystwa dostała w głębokości 119050 m 6” rury około 5 cystern ropy dziennie.

Kartel nafcowy w zatargu z jednym z członków. Z Ołomuńca donoszą:

Tutejszy sąd okręgowy zajmuje się obecnie sprawą oszustwa, o które kartel naftowy obwinia jednego ze swoich członków.

W kontrakcie kontyngentowym z dnia 18-go października 1903 uchwalono, że rafinerye kartelu winny co miesiąc nadsyłać wykazy opodatkowanych ilości rafinowanych olejów. Z wykazów statystycznych ministerstwa finansów dowiedział się zarząd kartelu, że właściciel rafinęryi w Märisch-Schönberg, Grustaw Oberleithner, którego wykazy podatkowe zawsze zgudzały się z przeznaczonym nań kontyngtem, opodatkowywał o wiele większe ilości od tych, które wynosił jego kontyngent. Wyszło na jaw. żó ów fabrykant porozumiał Się z pewnym urzędnikiem władz skarbowych i dostawał od niego fałszywe wykazy, w których były mniejsze ilości od tych, które rzeczywiście były opodatkowywane. Ponieważ układy polubowne między kartelem, a powyżej wymienionym rafinerem

Inżynierowie przedsiębiorcy

| Bielski, Łukaszewski & Ska kom. 1

vl/    ⁷

% Borysław, telefon 121.    W BORYSŁAWIU    Lwów, telefon 848. ß

viż

vfż

vlż

v(ż

/IV

/|V

/|V

nie odniosły żadnego rezultatu, przeto adwokat Dr. Ignacy Kornfeld, wniósł imieniem kartelu którego szkoda ma wynosić przeszło pół miliona koron, skargę o oszustwo. Obrony rafinera podjął, się Dr. "Wiktor Rosenfeld.

Akc. Towarzystwo dla przemysłu olejów mineralnych przedtem Dawid Fan to i Spółka. Na ostatnim posiedzeniu Rady nadzorczej powyższego Towarzystwa zatwierdzono bilans za upły-niony dnia 80 kwietnia br. drugi rok handlowy i uchwalono przedłożyć Walnemu Zgromadzeniu, które ma się odbyć dnia 12 października br. wnioski w sprawie następującego użycia czystego dochodu 2,024.924 koron (-{-288.424): 1) Odpisanie na zakłady fabryczne w Pardubicach, na rurociągi

1    kopalnie borysławskie kwoty 1,500.076 koron

)-j-140.896); 2) Odłożenie na fundusz rezerwowy K 100.000 ;    8) Rozdzielenie pomiędzy członków

2    prc. dywidendy tj. K 3 za akcyę, co wyniesie 320.000 K; 4) Przeniesienie zysku na rok następny w kwocie koron 104.848 (-[-13.560). Jak wiadomo, w roku zeszłym nie rozdzielono pomiędzy akyo-naryuszy żadnej dywidendy.

Nowa zwyżka ceny nafty. Rafinerye nafty podwyższyły cenę za naftę o jedną koronę za cet-nar metryczny, gdyż z końcem sierpnia cena ta wynosiła 22—23 K. Obecna cena 24 K. loco Bogumin dosięgła tego samego niveau, na którem znajdowała się cena za naftę po rozwiązaniu kartelu i wybuchnięciu ostrej walki konkurencyjnej między rafineryami. Nową zwyżkę cen moty wują lepszym zbytem produktu. Miarodajną była tu i zwyżka cen ropy, która jak wiadomo spadła poniżej jednej korony za cetnar metryczny, a obecnie wynosi 1 K 80 hal.

Poszukiwanie nafty w guberniach kaukaz-

kich. Angielski konsulat donosi, że rosyjscy inżynierowie i geologowie tak rządowi jakoteż zajęci i w prywatnych przedsiębiorstwach, rozpoczęli liczne poszukiwania za naftą w guberniach kaukazkich, ażeby już poza istniejącymi odkryć nowe tereny naftowe. Dotychczas udało im się odkryć tereny naftowe nad brzegami rzeki Mraz (na granicy Persyi), następnie w okolicach Ozur-getti, dalej w pobliża Aleksandropolu i na brzegach rzeki Arpaczaj. Poszukiwaniem nafty w tern ostatniem miejscu zajmują się kapitaliści z Charkowa. Belgijscy inżynierowie badają w imieniu belgijskiego towarzystwa ropodajne okolice Kubania. Również miano odkryć tereny naftowe w okręgu Kutais w pobliżu wioski Bagdad.

Nafta węgierska w Bułgaryi. W lipcu bieżącego roku, wzmogło się zapotrzebowanie nafty węgierskiej na targu naftowym w Sofii, ponieważ interesenci węgierscy poczynili wszelkie wysiłki, aby wprowadzić swój produkt do Bułgaryi, co też im się rzeczywiście, dzięki niskim ofertom, udało. Po bardzo niskich cenach zrobiono w lipcu umowy na naftę węgierską do Sofii na niecałe 15 wagonów, poczem prawdopodobnie nastąpią dalsze zamówienia. Rosyjska konkurencya podnosi jednak głowę i przybierze w przyszłości groźniejsze kształty, ponieważ pewne rosyjskie konsor-cyum rozpoczyna budowę zbiorników na naftę w Warnie, Burgas, Sistrwej i Ruszczuku, ażeby importowane na okrętach iiości nafty mogły być tamże zamagazynowane ewentualnie napełnione w bidony. Wskutek tego zniżyłaby się naturalnie znacznie cena rosyjskiego produktu. Jak słychać, z podobnym zamiarem noszą się i Amerykanie.

BIUR A.

Krajewego Towarzystwa nawowego

i REDAKCYA „NAFTY“

zostały przeniesione z dniem 1. października b. r., na ul. Kraszewskiego 5, II. p.

6=konny motor ropny

tanio do sprzedania. — Wiadomość w biurze firmy

Chylewski i Wójcicki

Spółka komand. Lwów, Pasaż Hatismana 8.

Ważne dla zakładających si§ kopalń naftowych,

jak również dla każdej nowo budującej się fabryki w Galicyi.

Biuro techniczno - handlowe

MICHAŁ JAKUBOWSKI I S-KA w Borysławiu

najtańsze źródło do nabycia używanych, jednak w jak najlepszym stanie i z gwarancyą kotłów parowych i maszyn, wszelkiego rodzaju rur wiertniczych, gazowych rygów, zbiorników, żerdzi i narzędzi wiertniczych.

AtMaf Dr. Leon Koliscfier

otworzył kancelaryę we Lwowie, przy ulicy Batorego I. 30, I. p., wchód od ul. Bourlarda i prowadzić ją będzie wspólnie z adwokatem

Drem Stanisławem Grzesikiem.

AUSTRYACKIE ZAKŁADY Siemens-Schuckertowskie

Nowości w przemyśle naftowym

Elektryczna lampa dla wieź wiertniczych model 1909,

Szczegółowe zalety tej armatury

A.

ii

t]

Zupełna i trwała pewność przed eksplozyą;

Dostępna wyłącznie z zewnątrz szybu;

Niewrażliwa na olej etc.;

Budowa prosta i silna; .

Tania cena.

Szczegółowe i bliższe dane za pośrednictwem Galicyjskiego Towarzystwa dla przedsiębiorstw elektrycznych, Spółka z ogr. odp., ul. Kopernika 12.

PIERWSZA KRAJOWA

Fabryka chemiczno - technicznych smarów i pakunków do maszyn parowych

EDWARDA HELL WIGA

we Lwowie, ulica Kopernika liczba S£>

Adres telegraficzny : Hellwig, Lwów, Kopernika, poleca

znakomite szczeliwa (pakunki) i smary do maszyn parowych, a mianowicie:

8zczeliwa »Wulka>L „Pionier“ i „Smok“ z najlep-

,    , - i...... szego asbestu, konopi i bawełny.

SmarV : „Wulkan", „Pionier“ i „Smok“ do szczeliw.

----------„.A.-* „Saturn“ do kurków parów. „Merkur“ do

skóry. „Eros“ do kolektorów. „Neptun“ do lin konopnych. „Jupiter“ do rzemieni z sierści wielbłądziej. „Jowisz“ do lin drucianych. „Mars“ do rzemieni. „Conservator“ do gumy. „Regulator“ do trybów. „Apollo“ do łożysk. „Wezuwiusz“ do lak. kotłów. „Puritas“ przeciw tworzeniu się kamienia w kotle. „Venus“ do czyszczenia metalu. Tłuszcz tawotowy. Waselina.

Na składzie utrzymuje : oliwę, ragozynę S. M.

Shibaeffa & Co w Baku, oleje cyłindr. ameryk.

c krajowe i wszelkie inne przybory do maszyn parowych.

tt Kt Kt Kt Kt Kt Kt ’Kt Kt Kt Kt

DOM KOMISOWO-HANDLOWY

Lwów, ul. Bielowskiego 1. 6.

(FIRMA ZAPROTOKOŁOWANA).

Przyjmuje zastępstwa fabryk krajowych, pośredniczy i informuje w kwestyacb rodzimego przemysłu i handlu.

Nadto zajmuje się „Porządkowaniem stosunków majątkowych“, regulowaniem hipotek, wyrabianiem i konwersyą pożyczek hipotecznych. Pośrednictwo w kupnie i sprzedaży majątków. Przeprowadzanie komisowej częściowej parcelacyi.

Pośredniczy w sprzedaży i zakupnie, wydzierżawianiu terenów i kopalń naftowych, jako też udziałów w tychże uprawnieniach pod najprzystępniejszymi.warunkami. Kupuje i sprzedaje ropę.

Zastępstwo firm zagranicznych.

Dom komisowy posiada najznakomitsze siły fachowe tak w technicznym zakresie jak i w handlowym. Załatwia wszelkie zlecenia punktualnie i szybko.

Kt tt Kt Kt Kt ’Ct Kt Kt tt tt Ùt

ł. A A A A i

Ł'

~»h>:

-A-3

~HS

-~s

-1

5S

OLEJE MASZYNOWE pierwszorzędnej jakości OLEJE DO PODŁÓG OLEJE i ROPĘ DO PĘDZENIA MOTORÓW KOMPOZYCYE DO ROPNYCH PALNIKÓW POKOJOWYCH

NAFTĘ DO PALNIKÓW „LUX“ I DOSKONAŁE specjalne SORTY NAFTY BENZYNY MOTOROWE po najtańszej cenie BENZYNY AUTOMOBIL, i BENZYNY DO LAMP GÓRNICZYCH i wszelkich ceiów

POLECA FABRYKA NAFTY

g<H-

ls<H~

ś»«H-

££

1-

tt

et

et

S<H-

et

et

-H»«

~H>iS

g«>+-

Waleryana Stawiarskiego i Spółki

P<H»

fee-ś«-

ff«H-

KROSNO

Ę&+-

•sttr

B£

<H~-

SKŁAD KOMISOWY W BORYSŁAWIU POD KIEROWN. P. BACHOWSKIEGO

itt

gdzie jest zawsze dostateczny zapas wszystkich towarów.

!«H<-

;«h—

..

wi* « v> « « «    «/ W

Ifîîî?

teajcale;

rSiSrSISäleSlSSISStcSßfSISaiLSlSSISSISaieSISSISä'lGSIcSISSföarcSIffSföSI&SI&siie^lcSIcIs’Icä'icsIlgSfö^lL'SIcS?«--*—•

<&

■«'V*

Poczt. Kasa oszcz. Nr. 74046.

Telefon Nr. 905 •

*S)

Ostrowski & Cudek

Dom handlowy dla interesów przemysłowo-naftowych

we HSOTO, ul. Kopernika 1- 21.

Przeprowadza : Kupno i sprzedaż udziałów kopalnianych, kupno i sprzedaż ropy. Organizuje: Spółki naftowe z drobnymi udziałami. Poleca: Przedsiębiorców wiertniczych do wierceń akordowych.

Ofiarujemy usługi jako eksperci przy wszelkich transakcyach z przemysłem naftowym łączność mających.

Dla wygody naszych P. T. Klientów urządziliśmy

Biuro techniczne

Tiiamsiwi ib. I im. lin

Biuro techniczne

które pozostaje pod kierownictwem inżyniera Seweiyna 31a:.in.a.

Sporządzamy: Pomiiry i niwelacye terenów, plany sytuacyjne terenów, kopalń i szybów naftowych, zgłoszenia kopalń do władz górniczych, profile otworów świdrowych i wszelkie czynności w zakres' miernictwa wchodzące.

Posiadamy bogato zaopatrzony zbiór kopii map katastralnych Adres dia telegramów: Ostrowski Cudek Lwów.

Przedsiębiorstwo dla głę=

bokich wierceń

przez Izbę handlową i przemysło wą we Lwowie mianowany, i przez e. k. Namiestnictwo potwierdzony i zaprzysiężony

senzal

\Bif Sulimirski

w Borysławiu

długoletnie doświadczenie na kopalniach ropy w Galicy i, na Kaukazie i w Rumunii; obejmuje akordy wiertnicze ewent. z własnym udziałem. Ekspertyzy terenów galicyjskich i kaukazkich. Kupno i sprzedaż terenów naftowych.

dla sprzedaży i kupna ropy, wosku ziemnego i produktów tych minerałów. Jako urzędnik publiczny pobiera przy transakcyach ściśle oznaczoną a zatwierdzoną przez Namiestnictwo opłatę senzala. Udziela swej klienteli rzeczowych i wiarygodnych informacyi w zakres przemysłu naftowego wchodzących.

c *

Biura: Lwów, plac Smolki 1. 4. Tek: 1059

URZĄDZENIA

ELEKTRYCZNE

ŚWIATŁA =SIŁY = TRAKCY1

SKŁADY MATERYAŁÓW INSTALACYJNYCH =

Inżynierowie KNAUS & CZAJKOWSKI

PRZEDSIĘBIORSTWO ROBÓT ELEKTROTECHNICZNYCH

LWÓW, UL. KOPERNIKA 26 — TELEFON NR. 40

PROJEKTY I KOSZTORYSY BEZPŁATNIE

^ÉââÉÉÉÉÂi'ÉÉâôilftÉiÉâÉSâiÉâlâÉâÉîÉ

l<àVn

»

-aa

-fiEJ

TOWARZYSTWO

dla handlu, przemysłu i rolnictwa

we Lwowie

VEREIN FÜR HANDEL, GEWERBE UND ACKERBAU IN LEMBERG.

il

48

SW

49

-49

Wyłączne zastępstwo na Galicję:

Fabryki rur Mannesmanna w Komotau. — walcownia rur w Schönbrunn, — oraz Galicyjskiego karpackiego naftowego Tow. przedtem Bergheim & Mac Garvey w Glinniku maryampolskim.

Dyrekcya we Lwowie, ul. Romanowicza 3. # Filie Towarzystwa w Borysławiu, Krośnie i Zagórzu.

Konto p. k. o. 825 991.

Rach. bieżący w Banku krajów.

Telefon Nr. 168.

Towarzystwo dostarcza:

Rury wiertnicze, gazowe, pompowe, do wodociągów i inne wszelkiego rodzaju. Maszyny i kotły parowe. Narzędzia wiertnicze. Liny druciane we wszelkich wymiarach. Kompletne urządzenia do elektrycznego oświetlania. Fittingi, kurki, połączenia itp. Wszelkie materyały potrzebne tak przy instalacyi jak i popędzie maszynowym.

Zastępując firmy lub sprowadzając towary, towarzystwo kieruje się przedewszystkiem myślą przewodnią dostarczenia swojej klienteli maszyn, narzędzi i materyałów pierwszorzędnej jakości.

§§■

Adres telegraficzny: Towarzystwo handlowe Lwów.

Telegramm-Adresse : Handelsverein Lemberg.

ass

it

m-

Odpowiedzialny redaktor Dr. Stefan Bartoszewicz. Z Drukarni „Słowa Polslf*ego“ we Lwowie, pod zarz. J. Ziembińskiego.

Tiiamsiwi ib. I im. lin

Międzymiastowy telefon Nr. 13.

W BORYSŁAWIU

oraz do rozkręcania lewych rur sprzedaje i wypożycza Fabryka narzędzi i instrumentów wiertniczych

W. Wolski

W. Zdanowicz i Sp.

w Borysławiu

Kupno i sprzedaż papierów wartościowych. — Przeprowadzanie wszelkich obrotów giełdowych na targach krajowych i zagranicznych.

Promesy, Losy (Sprzedaż losów za wypłatą w rachunku bjeżącym). — Otwieranie ltredytöw i udzielanie j»o-życzeK na podkład papierów wartościowych. Przyjmowanie w przechowanie i w zarząd papierów wartościowych. Ubezpieczanie losów i efektów* od strat z powodu wylosowania. — Wykupno płatnych kuponów i wylosowanych papierów wartościowych. Listy polecające i akredytywy na sezony podróży. — Eskont weksli. Inkasa i wypłaty w kraju i na miejsca zagraniczne. — Wkładki pieniężne na książeczki wkładkowe (podatek rentowy opłaca Bank) oprocentowuje po

———-= 4¹/₂ procent ======

na asygnaty kasowe z 90-dniowem wypowiedzeniem: oprocentowanie po 4i/2 procent w rachunku bieżącym.

ODDZIAŁ KOMERCYALNY: Finansowanie przedsiębiorstw przemysłowych i budowli publicznych, kredyty na podatki i cła. Zaliczkowanie faktur towarowych. Kupno i sprzedaż w drodze komisowej towarów i zaliczkowanie tychże.

g==

ner

patentu Romana Gierszyńskiego z wymienialnymi bakami do rur

5”, 6”, 7”, 9” i 10”

:- FILIA-

PRASKIEGO BANKU

KREDYTOWEGO

we Lwowie — ulica Karola Ludwika 1 29.

Tel. 937, 946, 846. — Zakład centralny w Pradze.

Filie w Kolinie i Ołomuńcu. Wpłacony kapitał akcyjny kor. 6,000.000 — Fundusze rezerwowe i gwarancyjne kor. 3,200.000.

KORZYSTNE ZAŁATWIENIE

wszelkich iransakcyj bankowych i lokacyi kapitałów.

Adres dla telegr.:

„Nafta“ Borysław.

Fabryka narzędzi wiertniczych w Borysławiu wykonuje i ma na składzie:

Żurawie wiertnicze szczególnie silnej konstrukcyi,

Żerdzie wiertnicze z najlepszego materyału,

Świdry ekscentryczne patentu M. Longchamps’a, jakoteż ^wszelkie przybory do głębokich wierceń,

Tłoki do wydobywania ropy patentu Mikucki, Krynicki, Żubr, Zbiorniki na ropę opałową,

Oazowniki specyalnej konstrukcyi,

Mierniki na ropę,

Odlewy żelazne i metalowe, kaprawa kotłów parowych.

Cenniki i kosztorysy na żądanie.

ROBERT KERN

Zastępstwo Witkowickiej fabryki rur.

Centralne biuro dla Galicyi we Lwowie, Kopernika )8 — Skład w Borysławiu =

wykonuje

Rury wiertnicze spajane i bez szwu,

Rury gazowe i wodociągowe,

Rury ropociągowe dla wysokiego ciśnienia,

Rury płomienne bez szwu,

Rury lane żelazne gazowe i wodociągowe,

Rezerwoary żelazne dla ropy, każdej wielkości,

Liny druciane marki: „Priv. öst. ung. Statts- Eisenbahn Gesell., Żerdzie ratunkowe i wiertnicze witkowickiej marki specyalnej, Suwaki wodne i ropne, modelu ciężkiego i lekkiego, fabrykat specyalny,

Wszelkie armatury dla pary i wody,

Elektrycznie spajane żelazne witkowickie beczki dla transportu ropy i spirytusu.

Filia wiedeńskiej fabryki narzędzi firmy Blau a i S-ki Wiedeń, XX/2 Hellwagstr. 4—8.

Cenniki i oferty na żądanie odwrotnie darmo i opłatnie.

Adres na telegramy: Robert Kern, Lwów. — Telefon nr

Odpowiedzialny⁻-edaktor Dr. Stefan Bartoszewicz, Z "Nukarni Słowa Polskiego we Lwowie, pod zarz. J. Ziembińskiego.