IO

ha

o jn?c

s*—•    *

Rok XVII.

"»fx

Zeszyt 14.

hüks wmm mgisi wmm

ORGAN KRAJOWEGO TOWARZYSTWA NAFTOWEGO

wychodzi 2 razy na miesiąc 15-go i SO-go

Redaktor:

Dr. Stefan Bartoszewicz

Wydawca:

Krajowe Towarzystwo Naftowe

Sofiotnicâi & Wiśniewsfii I

SI

SI

SI

fabryka elektrotechniczna i Zakład instalacyjny*

LWÓW Fabryka przy ul. Na Błonie 1.38 J|j

Biuro główne: Lwów, Słowackiego 1.18. — filia w Krakowie: Bracka 1. 8.    }§{

Adres telegr. : Grom Lwów

SI

SI

SI

Wyrób artykułów elektrotechnicznych

Budowa całkowitych stacyj elektrycznych. Przenoszenie siły i zastosowanie |82 energii elektrycznej w przemyśle i gospodarstwach rolnych.

SI

Dla kopalnictwa nafty:

SI

Druty w izolacyi miniowej

; i asbestowej uznane i obję-

SI

SI

te przepisami Urzędu G-órn. Pr7nwrulniK izolowane i gołe miedziane rUtfWUimiM Tow. akc. Eeiten & Guil-

SI

SI

Budowa u ' Xn":^

uznanego przez To w. Asekuracyjne.

pomysłu inż. Postęp-skiego wzór własny,

szczelne na wyłącznik i bezpieczniki.

Armatury szybowe

prawnie ochroniony.

leanme we Wiedniu (wyłączna reprez.) zwykłe i szczelnie zamknięte, zabezpieczone przeciw dział, gazów.

Dostawa wszelkich materyałów instalacyjnych.

Motory

Skrzynki rozdzielczo

SI

SI

Toro. udział dla fecfintói głęlolicl wierceń i ludowy motorów

TRAUZL & Co.

przedtem FAUCK & Co.

WIEDEŃ IV./2., WIEDENERGÜRTEL Nr. 2. HEUGASSE 80.

imÿfÿjg

Zastępca nu Gjalicyę i Bukowinę

Marek Seemann

w Drohobyczu

finirai

Skład w Borysławiu

rjg-yjg8l|

-TfÄ,

EUS

Przyjmujemy zlecenia wykonywania w naszym zarządzie wierceń do możliwie największej głębokości i pod daleko sięgającą gwarancyą.

mmmmmm mtmm

Fabryka maszyn i narzędzi wiertniczych dla wszelkich systemów wierceń tak ręcznych jak i maszynowych.

Specyalności !

Żurawie wiertnicze szybkoudarowe „Rapid“ o systemie płuczkowym w połączeniu z naszem patent, wierceniem rdzeni i automatycznym wydźwigiem tychże zapomocą t. zw. odwrotnej płuczki.

Części żelazne do wahacza (balansu) kanadyjskiego z samoprężnem popuszczadłem do dokładnego popuszczania lub podnoszenia świdra w czasie wiercenia (według policyjno-górniczych przepisów z r. 1904, § 31).

Patentowe rozszerzacze (Nachnahmbohrer) znacznie ulepszone.

Hydrauliczne obcinacze (noże) rur. Pod względem pewności i dokładności w użyciu przewyższają wszystkie inne dotychczas znane tego rodzaju instrumenty. Obcięcie rury bez względu na jej dymenzyę uskutecznia się w ciągu kilku minut.

Wielokrążki o specyalnej konstrukcyi dla celów* wiertniczych. Dopuszczalne obciążenie zwyż 50.000 kg.

Raki dające się z najbardziej wklinowanej pozycyi zluzować i w-ydostac, gdy rury nie idą. i t. d. i t. d. i t. d.

Najwyższe odznaczenie na międzynarod. wystawie w Bukareszcie w r. 1906.

DYPLOM HONOROWY I ZŁOTY MEDAL.

Oddział ludowy motorów

Oddział ludowy motorów

flflotory benzynowe doèu?Xfu

p--

popędu żurawi wiertniczych i do oświetlenia elektrycznego. ------- -

pompowych.

-I

S7?

r ¹    ' i

Lokomotywy⁰ p°p^dzie zap°-

.......... " mocą motorów benzynowych, spirytusowych i na-ftowrych — nader praktyczne do różnego rodzaju kolejek. —

Zastępca dla oddziału bud. motorów: DflAHRVCy BQLDSCRLAlMaLAÉQŒSRl

Lwów» ul. Brodecka 1. 42.

NAFTA

Organ Krajowego Towarzystwa Naftowego

wychodzi 2 razy na miesiąc 15-ego i 30-e£o

Preniamerata -wynosi rocznie 1© koron.

Członkowie „Krajowego Towarzystwa Naftowego“ otrzymują „Naftę“ bezpłatnie.

Adres Redakcyi i Administracyi : Lwów, ul. Kraszewskiego 1. 1, biuro Krajowego Towarzystwa naftowego.

Treść zeszytu 14.

Krajowy Związek producentów ropy. — - Motywy. — Taryfy dla produktów naftowych. — Przymusowe ubezpieczenie urzędników prywatnych. — Wystawa przemysłu naftowego. :— Z Tustanowic. — Przemysł naftowy w Stanach Zjednoczonych Ameryki w roku 1908. — Wiadomości z targu ropnego.

Kronika.

Krajowy Związek producentów ropy.

Dnia 13. bm. odbyło się posiedzenie Rady nadzorczej Kraj. Zw. prod. ropy, na którem dokonano wyboru delegacyi komitentów. W skład jej weszli z I. grupy tj. jako przedstawiciele większych producentów panowie: F. Dembowski, J. Fabiański, S. Kurtz, B, Łodzmski, S. Moraczewski i dr. E. Reiter, oraz z II. grupy, tj. z ramienia mniejszych producentów pp.: A. Kiesler. M. Long-schamps, T. Malczewski, dr. L. Röhr, W. Sulimirski i S. Szczepanówski.

W obecności nowo wybranych delegatów przystąpiono następnie do porządku dziennego. Na wstępie obrad Dyrekcya przedłożyła szczegółowe sprawozdanie z pertrak-tacyj z Tow. Standard Oil Comp, i uzasadniając przyczynę, dla której kontrakt z ame-rykańskiem Towarzystwem nie mógł przyjść do skutu, zdała sprawę z ostatnich rokowań z rządem, z blokiem austr.-węg. rafinerów, mającym objąć związkową odbenzyniarnię w poddzierżawę, oraz rafinerami posiadającymi własne kopalnie, którzy protokolarnie oświadczyli gotowość przystąpienia do Krajowego Związku z nadwyżką swej produkcyi ropy. Jak wiadomo, Krajowy Związek producentów ropy tylko na wyraźne żądanie rządu zaniecha podpisania kontraktu z Amerykanami, w zamian za co rząd zobowiązał sie do wybudowania zbiorników na pomieszczenie 100.000 cystern i bezpłatnego oddania do dyspozycyi Związku miejsca składowego mniej więcej na 60.000 wag. ropy. przeznaczonej dla rządowej odbenzyniarni. Wobec uwolnienia ilości tych od należy tości składowych, miały opłaty magazynowe od reszty tj. od 40.000 cystern pokryć amortyzacyę kosztów budowy całego kompleksu zbiorników. Odpowiednie przedłożenie rządowe, domagające się 8 milionowego kredytu, spotkało się w komisyi gospodarczej Rady państwa z przychyliłem przyjęciem i aprobatą, domagano się jednak, aby od wszystkiej za-magazynowanej ropy uiszczana była odpowiednia opłata, co wszelako nie odpowiada treści dokonanego między rządem a Krajowym Związkiem porozumienia.

Dyrekcya podała następnie do wiadomości, że rząd, jakkolwiek z powodu zamknięcia parlamentu przedłożenie rządowe na plenum Rady państwa uchwalone nie zostało, przystąpi natychmiast do budowy zbiorników, gdyż odroczenie rozpoczęcia robót do sieni równałoby się unicestwieniu całego projektu sanacyi przemysłu naftowego. W zimie bowiem budowa zbiorników ziemnych odbywać się nie może. W końcu donosi Dyrek-cya o wrynikack komisyi ministeryalnej, która z wiceprezydentem namiestn. p. Kleebergiem i szefem sekcyi Homannem na czele zwiedziła w dniach 10 i II bm. urządzenia techniczne Krajowego Związku producentów ropy w Borysławiu oraz przestrzeń przeznaczoną na budowę zbiorników'.

Po wyczerpującej dyskusyi przyjęła Rada nadzorcza wraz Delegacyą komitetów przedłożone sprawozdanie jednogłośnie do wiadomości i przechodząc do dalszego punktu porządku dziennego, zajęła się wnioskami dyrekcyi w sprawie sprzedaży ropy. W tym względzie Rada nadzorcza oraz De-legacya komitetów, przyjmując wnioski dyrekcyi, zatwierdziły sprzedaż pewnej ilości ropy na podstawie złożonych juz Związkowi ofert, oraz udzieliły Dyrekcyi upoważnienia i dyrektyw odnośnie do dalszych sprzedaży, jak nie mniej co do krerimku przyszłej polityki handlowej Związku.

W końcu na wniosek delegata Dra Robra uchwalono przez aklamacyę następującą rezolucyę: „Rada nadzorcza i Delegacya komitentów, zebrane na posiedzeniu w dniu 13. lipca 1909 r. wyrażają członkom Prezydyum i Dyrekcyi podziękowanie i najzupełniejsze uznanie za dotychczasową działalność i dotychczasowe wielce wydatne rezultaty ich pracy“.

Motywy ustawy rządowej, dotyczącej środkow sanacyi przemysłu naftowego.

Dopiero naszej generacyi danem było odkryć i wydobyć na pożytek ludzkości ogromne skarby przyrody, spoczywające od wieków w głębinach ziemi galicyjskiej.

Galicyjski przemysł naftowy obracał się jednak w bardzo skromnych ramach przez całe dziesiątki lat i rozwijał się bardzo powoli, chociaż stale.

Przyczyną tego był, między innemi, brak dostatecznej ochrony cłowej i uprawiane st de przez taryfowo-cłową politykę z sześćdziesiątych i siedmdziesiątych lat ubiegłego stulecia, faworyzowanie przemysłu rafineryjnego, które wstrzymywało rozwój rodzimego przemysłu ropnego.

Dopiero w r. 1887 i wreszcie w r. 1899 wskutek podwyższenia cła na produkty naftowe, doczekał się przemysł surowca ropnego tej ochrony, która konieczną była dla stawienia oporu przemożnej konkureneyi pensylwańskiego i kaukaskiego produktu i zaopatrzenia własnych rynków zbytu. Powyższa polityka cłowa dała wkrótce świetne rezultaty: galicyjska produkcya ropy, która wynosiła w r. 1887 okrągło 48.000 tonu, wzrosła w r. 1894 na 112.000 tonn, a po odkryciu nowych źródeł w Schodnicy, których wydatnośd doszła do nadspodziewanej wysokości, produkcya galicyjska osiągnęła pokaźną cyfrę 300.000 tonn rocznie.

Po kilkoletniej stagnacyi nastąpiła w r. 1901 nagła zwyżka w produkcyi, która od r. 1903 jest w możności pokryó całe zapotrzebowanie austr.-węgierskiej monarchii.

Z biegiem czasu utraciła Schodnica pierwszeństwo w produkcyi ropy, jej miejsce zajęły Borysław i Tustanowice.

Rozpoczęło się teraz gorączkowe, spekulacyjne wiercenie — rozporządzenia władz okazały się niedostateeznemi do zapobieżenia hyperprodukcyi. Ropę dobywa się w ogromnych ilościach, przechodzących wszelkie oczekiwania, tak, że nie można nadążyć z budową zbiorników i przeszkodzie roztrwonieniu się drogocennego produktu. Pomimo, że produkt ten stał się z czasem ciężarem i zagrażał życiu i mieniu ludzi, mimo że sprowadził, wskutek nagłej zniżki cen, ciężkie przesilenia finansowe — ogrom produkcyi nie obniżył się wcale.

W tern nad wyraz trud nem położeniu, wymagającem bezzwłocznej pomocy, podjęto w lecie ubiegłego roku akcyę, która choó nie zdołała przemysłu ropnego w zupełności uzdrowić, to przynajmniej powstrzymać miała szerzące się coraz bardziej przesilenie.

Zarząd kolei państwowych postanowił bowiem zaprowadzić na wschodnio-galicyj-skich liniach kolejowych, opalanie lokomotyw ropą i zobowiązał się odbierać przez 5 lat po 300.000 tonn ropy rocznie i to po

Ażeby zaradzić brakowi odpowiedniej ilości zbiorników, zobowiązał się rząd udzielić na poczet ceny kupna dostarczyć się mających ilości ropy, zaliczkę w wysokości półtora miliona koron na budowrę zbiorników o łącznej pojemności 30.000 cystern (300.000 tonu).

cenie, która w stosunku do cen węgla stanowi znaczną oszczędność a producentom pozwala pokryć w przybliżeniu koszta pro-dukcyi.

Pomimo tego ułatwienia i powstania wielu zbiorników budowanych przez rozmaitych interesentów, pomimo odpowiednich rozporządzeń ministerstwa robót publicznych sytuacya w ostatnich miesiącach znowu bardzo się zaostrzyła.

Wydatność szybów znowu znacznie się zwiększyła, co można sobie tern tłumaczyć, że właściciele kopalń wobec niezwykle niskiej cen ropy, starają się wzmożoną ilością produkcyi pokryć koszta eksploatacyi.

Kwestya budowy zbiorników jest bardzo piękącą, gdyż produkcya przewyższa o wiele ekspedycyę ropy, a przytem finansowo słabsi producenci, muszą z powodu bardzo wygórowanych należytości magazynowych sprzedawać ropę za jakąbądź cenę; te stosunki doprowadziły do tego opłakanego położenia, że cena ropy galicyjskiej pokrywa tylko minimalną część kosztów eksploatacyi.

Już obecna sytuacya oznacza bardzo ciężkie przesilenie gospodarcze, a dalsze trwanie dzisiejszego stanu, pomijając spekulacyjny wyzysk bogactw podziemnych Gali-cyi, musiałoby sprowadzić poważną katastrofę dla całych okolic, jeżeli nie zastosuje się szybko skutecznych środków zapobiegawczych.

Ze względu na publiczne dobro, uważa rząd za swój obowiązek, zająć się tą kwestya ze szczególną troskliwością, musi jednak przytem baczyć na to, ażeby chwilowe odwrócenie niebezpieczeństwa nie było okupione wielkimi stratami ekonomicznemi w przyszłości.

Rząd chciał pierwotnie zainteresować tą kwestya prywatne przedsiębiorstwa i przeprowadzić budowę dalszych zbiorników ropnych zapomocą krajowego kapitału. Podjęte w tym kierunku usiłowania nie odniosły pożądanego skutku z tego powodu, że finansowe instytucye krajowe żądały w tym kierunku rozległej poręki ze strony państwa. Z tej to przyczyny postanowił rząd, całą ak-cyę sanacyjną ująć w swoje ręce, sądząc całkiem słusznie, że przy tego rodzaju rozwiązaniu kwestyi, ryzyko skarbu państwa jest z pewnością o wiele mniejsze, niż w wypadku, gdyby państwo partycypowało tylko w przedsiębiorstwie założonem przez prywatny kapitał, które wymagałby oprócz krótkoterminowej amortyzacyi, i oprocentowania w wysokości co najmniej 6 od 100.

Kwestya uregulowania produkcyi zapo-mocą prawno-publicznycli czynników jest niezwykle trudnym problematem, którego rozwiązanie nie może być przedmiotem akcyi sanacyjnej i podlega według postanowienia § 13 ustawy z dnia 11 maja 1884, Dz. n. p. Nr. 71, pod kompetencyę ustawodawstwa krajowego.

Przechodząc do poszczególnych punktów w mowie będącego projektu ustawy, trzeba przedewszystkiem zaznaczyć, że kwestya pojemności nowych zbiorników zależy od całego szeregu rozmaitych okoliczności, co do których można po części robić jedynie przypuszczenia.

Pewną podstawę stanowią jedynie obecnie istniejące zbiorniki, dalej dotychczasowa rzeczywista produkcya i dotychczasowy rzeczywisty zbyt na ropę.

Według jednomyślnego zapatrywania doświadczonych fachowców, nie należy się spodziewać nadzwyczajnego wzrostu produkcyi opierając się na cyfrach produkcyi ostatnich miesiącach, w których wydatność dosięgała 20.000 cystern miesięcznie; produkcye więc całego bieżącego roku można ocenić na 200.000 do 220.000 cystern. Chociaż ta produkcya przewyższa o wiele dotychczasową sprawność rafłneryj, wskutek czego obecne zapasy ropy znowu się powiększą, to jednak można się słusznie spodziewać, że rok 1910 przyniesie pewną zniżkę w produkcyi, ponieważ liczba nowych szybów w roku 1908 była nadzwyczajnie szczupłą. Prace wiertnicze wymagają mianowicie z reguły czasu l¹/₂—2 lat, podczas gdy z drugiej strony,

za-

'M

-i—f

to

tzî

główna wydatnośc nowo dowierconego szybu wyczerpuje się z reguły, jak uczy doświadczenie, juź po kilku miesiącach.

Pojemność istniejących obecnie rezer-woarów, łącznie ze zbiornikami istniejącemi przy kopalniach, z prywatnemi zbiornikami rafieryi i rozmaitych towarzystw magazynowych, można przyj ęć w przybliżeniu na 160.000 cystern; po ukończeniu znajdujących się obecnie w budowie zbiorników ziemnych, miejsce na magazynowanie ropy powiększy się jeszcze o 40.000 cystern.

Jeśli się zważy, że łączny zapas ropy z początkiem czerwca wynosił około 150.000 cystern, dalej, że od roku przeszło ekspedy-cya ropy jest o wiele mniejszą od produk-cyi, tak, że w każdym razie trzeba się liczyć z pewną hyperprodukcyą, to okazuje się konieczność natychmiastowego rozpoczęcia budowy dalszych zbiorników, a rząd ręczy za to, że jeszcze w obecnym sezonie budowlanym postara się o pomieszczenie około 60.000 cystern.

Przez budowę nowych zbiorników o powyższej pojemności, będzie można dać pełną gwarancyę, że przynajmniej dla ropy, wyprodukowanej do lata 1910 r., nie trzeba się będzie obawiać o brak miejsca i równocześnie ograniczy się wskutek tego ' działalność niektórych prywatnych towarzystw magazynowych.

Chociaż w omawianym projekcie ustawy przewidziano maksymalną objętość przyszłych zbiorników państwowych na 1,000.000 tonn, tj. na 100.000 cystern, to jednak rząd zdaje sobie sprawę z tego, że wobec nieobliczalności produkcyi kopalń naftowych, nie jest wykluczonem, że doświadczenia poczynione do lata 1910 roku zmuszą do dalszego rozszerzenia miejsca na magazynowanie ropy.

W tem miejscu należy zauważyć, że kwestya, ozy należy budować zbiorniki ziemne, czy też zbiorniki żelazne, została należycie przestudyowaną.

Chociaż zbiorniki żelazne, z wiadomych powodów, są pod wielu względami lepsze od ziemnych, to jednak, pominąwszy bardzo znaczne koszty budowy zbiorników żelaznych, podnieść należy jeden czynnik, który przeważa w danym wypadku szalę na korzyść budowy zbiorników ziemnych, a mianowicie: czas, potrzebny na ich budowę. Podczas, gdy budowa zbiorników ziemnych polega głównie na usunięciu ziemi, a dostawa ma-teryału, potrzebnego do pokrycia dołów, nie jest połączona z żadnemi trudnościami, — to wybudowanie zbiorników żelaznych o pojemności 60.000 cystern zajęłoby bardzo wieli czasu i w takim wypadku cel całej ak-cyi zredukowałby się do zera.

Itząd sądzi, że żądanym kredytem 8 milionów koron — gdyż w każdym razie wybuduje się przeważającą ilość zbiorników ziemnych — opędzi wszelkie koszta budowy budowy zbiorników, jakoteż rurociągów, tłoczni itd.

W kwesty i zarządu projektowanych zbiorników ropnych, nie ustanawia projekt ustawy stałej normy, ponieważ nie można przewidzieć, jak się późniejsze stosunki ułożą; trzeba jednak wykluczyć odrazu możność interpretacyi § 2. projektu ustawy, że rezer-woary państwowe mogłyby być oddane prywatnym przedsiębiorcom, i tym sposobem otworzyć pole spekulacyi.

Przystępując z kolei do omawiania treści § 3 przedłożenia, trzeba koniecznie wspomnieć o pewnych wydarzeniach, które niedawno miały miejsce i stały się bezpośrednim powodem obecnej akcyi.

Jak powszechnie wiadomo, rozpoczął Krajowy Związek producentów ropy z granicznymi czynnikami układy, których celem było zapewnienie budowy wielkich zbiorników ropy, oraz umożliwienie Krajowemu Związkowi producentów dotrzymania przyjętych na siebie wobec zarządu kolei państwowych zobowiązań.

Pokazało się jednak wkrótce, że korzyści, których się spodziewał Związek producentów zostaną okupione tem, że nie tylko przemysł ropny, ale i cały przemysł naftowy w ogólności, popadłby w stosunek zależności wobec trustu amerykańskiego. Ponieważ taka zależność grozi w dalszym ciągu niesprawiedliwem obciążeniem całej ludności, przeto i pod tym względem rząd poczuwa się do obowiązku strzeżenia interesów ogółu przed szkoda.

wa-

znane

Dzięki uprzejmości różnych kół interesowanych, udało się rządowi zawrzeć układ, mocą którego Krajowy Związek producentów zobowiązał się odstąpió zupełnie od t. z w. „interesu amerykańskiego“ pod tym warunkiem, że rząd dostarczy potrzebnych zbiorników na ropę.

Kiedy zatem w razie przyznania żądanego kredytu, zostanie usunięte powyższe niebezpieczeństwo, będzie rzeczą niezbędną wyposażyć publiczne czynniki, w takie przepisy, które nie dopuściłyby do powstania przeszkód na drodze naturalnego rozwoju przemysłu naftowego; to stanowisko, którego wyrazem jest § 3.. jest tern bardziej uzasadnione, ile że ludność z całą słusznością może żądać, by rezerwoary zbudowane za pieniądze państwowe służyły tylko interesom krajowym. Ale i druga okoliczność, że rozwój stosunków w przyszłości będzie może wymagał bezpośredniego wkroczenia prawodawstwa w stosunki przemysłu naftowego, — zdaje się przemawiać za tern, by rządowi już teraz zapewnić możność pewnego wpływu przy zakładaniu nowych przedsiębiorstw, które zajmować się mają przemysłem ropnym, lub przeróbką ropy.

Co się tyczy potrzebnych przepisów górniczych, to należą one do zakresu ustawodawstwa krajowego.

O ile by więc istniejące obecnie przepisy prawne, mimo ścisłego ich przestrzegania, okazały się jako nie, wystarczające, nie omieszka rząd wnieść potrzebnego przedłożenia ustawowego do sejmu galicyjskiego.

Taryfy dla produktów naftowych.

W rezultacie wspólnoj akcyi podjętej dla ochrony eknomicznych interesów kraju, przy projektowanej reformie taryf kolejowych, przedłożył Wydział Krajowy Rządowi memoryał, zawierający postulaty taryfowe, ustalone na ankiecie w Wydziale Krajowym dnia 26. kwietnia br.

Memoryał ten, względnie zawarte w nim życzenia, były przedmiotem konferencyi w ministerstwie kolejowem, która się odbyła 29.

i 30. kwietnia br. przy współudziale reprezentantów wszystkich gałęzi krajowej pro-dukcyi.

Zaznaczając z uznaniem, że ministerstwo lejowe większość postulatów taryfowych akceptowało, podajemy spis uzyskanych przy wspomnianej konferencyi, jakoteż i przy dalszych pertraktacyach koncesyj, która z chwilą zaprowadzenia zreformowanej tary ty wejdą w życie.

Zamiast normalnych taryf opartej na nowej klasfikacyi towarów i zreformowanym baremie, obowiązywać będą dla galicyjskiego obrotu ropnego następujące ulgi taryfowe:

1)    Dla ropy opałowej będzie przyznaną bez żadnego ograniczenia i z przerackowa-niem haremu przez całą zjednoczoną sieć kolejową, taryfa wyjątkowa I. A. tj. taka sama jak dla węgla pruskiego.

2)    Kwestya zrównania taryf eksportowych dla ropy i. nafty pozostaje na razie w zawieszeniu.

3) Taryfy wewnętrzne na ropę i naftę będą przedmiotem obrad osobnej ankiety, przy czerń ministerstwo kolejowe zapewnia, że nie nastąpi jednostronne przesunięcie runkó w k onk ure n cyj ny cli.

Przymusowe ubezpieczenie urzędników prywatnych.

Nie zamierzamy omawiać genezy ustawy przymusowego ubezpieczenia urzędników prywatnych, gdyż jednym z najenergiczniejszych czynników przygotowujących teren dla ustawy był czas. Słusznie też powiedziano, że gdyby mrówka miała dość czasu, byłaby w stanie zniwelować Montblanc. — Powstrzymujemy się również od krytycznego poglądu na samą ustawę, gdyż ustawy nic mogą być ani lepsze ani gorsze, tylko takie, na jakie społeczeństwo zasługuje. Zmiana ustawy zależy tedy od samego społeczeństwa a w danym wypadku od funkcyonaryuszy prywatnych. Pomijamy zatem polemikę na temat dobrodziejstwa ustawy, zwłaszcza, że jej drakońskie postanowienia są ogólnie i przechodzimy do sprawy, która interesuje

Trudno

watnyeh

ustawowego Zakładu zastępczego, podpisany Wydział oddziału zawodowego przemysłu naftowego zwraca się do WPanów z uprzejmą prośbą, o zawarcie obowiązkowego ubezpie-

we

urzędu

214

nietylko funkeyonaryuszy prywatnych, ale całe nasze społeczeństwo.

Zgodnie z duchem ustawy, ustanowione zostało w Galicyi jako Emerytalny ustawowy zakład zastępczy „Towarzystwo wzajemnych ubezpieczeń urzędników prywatnych we Lwowie“, została więc stworzoną możność lokowania bardzo znacznego kapitału we własnym kraju. I rzecz dziwna, chociaż charakteryzująca dosadnie naszą apatyę w kierunku ekonomicznego podniesienia sic. Przed wejściem w życie ustawy przymusowego ubezpieczenia urzędników prywatnych, odbywały, się różne zgromadzenia w kraju, na których zawsze „jednogłośnie uchwalano“, przystąpić z ubezpieczeniem do jedynego krajowego autonomicznego Zakładu emerytalnego z step-czego, a więc do Towarzystwa wzajemnyoh ubezpieczeń urzędników prywatnych we Lwowie.

Uchwała jednak pozostaje uchwałą : u nas tłumaczy się w ten sposób, że jeżeli się jej dotrzyma będzie dobrze, jeżeli zaś nie, to też będzie dobrze. Ot tak sobie... „po naszemu“.

Według ustawy, obowiązkowi ubezpieczenia, podlegają wszyscy funkeyonaryusze prywatni bez względu na to, czy zostaną przez pracodawcę do ubezpieczenia zgłoszeni, lub też pracodawca zgłoszenia zaniecha. Różnica na tern tylko polega, że pracodawca który nie zgłosił swych funkeyonaryuszy w Ustawowym Zakładzie zakładzie zastępczym przed dniem 1. stycznia br., należy przymusowo z urzędu do Powszechnego Zakładu ubezpieczeń w Wiedniu zatem zrozumieć zachowanie się pewnych przedsiębiorstw, które do dria dzisiejszego nie zgłosiły swych funkeyonaryuszy w Emerytalnym Zakładzie zastępczym, względnie zaniechały dotychczas przeniesienia z Powszechnego Zakładu ubezpieczeń w Wiedniu, tern więcej, że chęć uchylenia się od obowiązku ubezpieczenia, pociąga za sobą karę. Wprawdzie przeciwko samej ustawie jako takiej, można podnieść ciężkie zarzuty, można nawet śmiało powiedzieć, że jestto balast obciążający w rabunkowy sposób tak pracodawców jak i ubezpieczonych, gdyż świadczenia, jakie płyną z ustawy, są śmieszne, posiadające raczej charakter jałmużny niż renty lub pensyi, Podobno ten Prügelpatent jest płodem wiedeńskich przemysłowców, którzy liczyli na to, że jeżeli go podadzą w obecnej formie, to rozumie się nie zostanie przez ogół przyjęty i w ten sposób sprawa ubezpieczenia na długie lata się odwlecze. Od tych projektodawców, nie można się było jednak czego innego spodziewać.

Z tego jednak, że jakaś ustawa jest zła jeszcze nie wynika, by nawet jej dobrych stron nie wykorzystać. Jeżeli został stworzony w kraju Emerytalny zakład zastępczy przy Towarzystwie wzajemnych ubezpieczeń urzędników prywatnych we Lwowie, to chyba naszym obowiązkiem jest, w tej placówce gromadzić tak nasze kapitały jak i nasze siły.

Z przykrością zaznaczyć wypada, że nawet większa część przedsiębiorstw naftowych od tego obowiązku się dotychczas widocznie uchyla, o czem świadczy odezwa Oddziału zawodowego przemysłu naftowego przy Towarzystwie ubezpieczeń urzędników prywatnych następującej treści :

„W odwołaniu się na wysłaną swego czasu odezwę Towarzystwa urzędników pry-Lwowie, jako Emerytalnego czenia po myśli ustawy emerytalnej z dnia 16. grudnia 1906 r. w powyższem Towarzystwie, jako jedynym krajowymi autonomicznym Zakładzie zastępczym.

W tym celu pozwalamy sobie przesłać w załączeniu wszystkie do zawarcia ubezpieczenia potrzebne formularze, które prosimy wypełnić podwójnie, a to w celu wymeldowania funkeyonaryuszy ze Zakładu powszechnego i przeniesienie ich do Emerytalnego Zakładu zastępczego.

Dla informacyi WPanów zauważamy, że przez niezgłbszenie dotychczas ubezpieczenia, należą WPanowie przymusowo do Zakładu powszechnego i obowiązani są WPanowieod zaległych premij płacić 4 procent zwłoki, a nadto może być wymierzona grzywna za ustawowe przekroczeni

M. S.

Aby więc zgłoszenie do Zakładu emerytalnego zastępczego było pod względem formalnym prawomocne, zechcą WPanowie zaległe dotychczas wkładki, a więc aż do dnia 31. lipna br. wraz z 4 proc. odsetek zwłoki uiścić wprost Zakładowi powszechnemu, natomiast od dnia 1. sierpnia prosimy składki uiszczać do Towarzystwa wzajemnych ubezpieczeń urzędników prywatnych we Lwowie jako do Zakładu emerytalnego zastępczego.

Przeniesienie ubezpieczenia do Zakładu emerytalnego zastępczego winno być uskutecznione nietylko z pobudek patryotycznych, ale nawet z pobudek czysto egoistycznych. Wszak ustawa w obecnej formie zawiera tak dla ubezpieczonych, jak i dla pracodawców nieproporcyonalne ciężary, a te usterki ustawy dadzą się usunąć tylko przy świadomem i zjednoczonem działaniu, porozumienie się zaś tern będzie łatwiejsze, jeżeli będziemy u siebie w domu.

Wyrażamy nadzieję, że WPanowie prośbę naszą uwzględnić raczą, a oczekując przedłożenia wypełnionych formularzy in du-plo, zasyłamy Szczęść Boże“.

Spodziewać się należy, że odezwa ta odniesie pożądany skutek i pp. przemysłowcy, którzy dotychczas swych funkcyonaryu-szy nie zgłosili, uczynią to w jak najkrótszym czasie, zwłaszcza, iż od ustawowego obowiązku uchylić się rpe mogą. Jeżeli zaś konieczności poddać się trzeba, niechże pp. przemysłowcy okażą przynajmniej dobrą wole i zgłoszą swych pracodawców w Ustawowym Zakładzie zastępczym, a więc w Towarzystwie wzajemnych ubezpieczeń urzędników prywatnych we Lwowie.

Wystawa przemysłu naftowego,

Otrzymaliśmy następujący komunikat z prośbą o zamieszczenie go na łamach naszego czasopisma:

„Podniesioną została myśl urządzenia we Wiedniu przy pomocy Urzędu popierania przemysłu Ministerstwa robót publicznych wystawy, mającej przedstawić rozwój przemysłu ropnego i zużytkowanie produktów ropnych ze szczególnem uwzględnieniem zastosowania tychże do celów przemysłu i rękodzieła.

Jakich korzyści spodziewać się należy po racyonalnem przeprowadzeniu takiej wystawy, niepotrzebujemy chyba szczegółowo tłumaczyć. Nadmienić nam jedynie wypada, że zdaniem uaszem wystawa taka miałaby nietylko nadzwyczajne znaczenie dla podniesienia przemysłu ropnego Galicyi, lecz wpłynąć by musiała niezawodnie także na szybszy rozwój przemysłu i rękodzieła przez wykazanie przemysłowcom dowodnie ogromnych korzyści, jakie im zużytkowanie ropy ewentaluie jej przetworów dać musi.

Celem naradzenia się nad krokami jakie w tej sprawie przedsięwziąć należy i ustalenia linii wytycznych wystawy, mam zaszczyt zawiadomić, że zwołam na pierwsze dni września br. zgromadzenie interesentów galicyjskich zapewne do biura lwowskiego Instytutu popierania przemysłu, na które będę miał zaszczyt zaprosić wszystkich interesentów z prośbą o przedstawienie nam swego cennego zdania. Na zgromadzeniu tem przedstawi referent techniczny galicyjski Urzędu popierania przemysłu Ministerstwa robót publicznych inż. T i 11, który zobowiązał się na to zebranie przybyć, warunki i przepisy urzędowe, odnoszące się do urządzania wystaw w Urzędzie popierania przemysłu.

Dr. Roger Bcittaglia,

Poseł do Rady państwa i ua Sejm, Członek Rady przyb. popier. przem.

Zi Tristanowie.

Produkcya Tustanowic w drugiej połowie bm. jest znacznie większą, jak w pierwszej [»ołowie, z powodu do wiercenia kilku znaczniejszych szybów, a mianowicie:

Szyb „Marya Teresa*⁴ Nr. III, będący własnością firmy hr. Resseguier & dr. Frankel, w głębokości 1212 m., dostał około 15 cystern, która to produkcya do dzisiejszego dnia trzyma się niezmieniona.

„Br. Popperowa II“, Wł. Długosz & Br. Popperowa dostał dnia 13 bm. w głębokości 1215 m., przeszło 15 cystern, produkcya ta spadła nieco w ostatnich dniach, a obecnie wynosi 12 cystern dziennie.

Tow. Karpackie w Dąbrowie na numerze III, dostało dn. 16 bm. w głębokości 1269 m., około 30 cystern.

Produkcya na tym szybie podniosła się przez i arę następnych dni do wysokości 45 cystern, atoli przed kilkoma dniami opadła wskutek zagwożdźenin otworu i wynosi obecnie przeszło 35 cystern.

Następnie dn. 23 bm. szyb Grali ej i „ Juliusz“ 1030 m. głęboki, wyrzucił przez dobę 35 cystern, lecz zaraz na drugi dzień opadł do 15 cyst. i w tej wysokości trzyma się do dnia dzisiejszego.

Wreszcie przed kilkoma dniami przyszedł szyb ,,Józef“ (Schreier & Ska) 1147 m. głęboki z produkcya dochodzącą do 30 cystern dziennie, która osłabła nieco obecnie, lecz zawsze wynosi jeszcze 25 cysteran dziennie.

Z szybów dawniejszych opadł o parę cystern „Banzay II“, który obecnie produkuje 10 cystern dziennie, ,,Alfred“ również spadł na 15 cyst., „Władysław I“ od dłuższego czasu trzyma się tej samej wysokości (24 cystern), natomiast „Bitum“ podniósł sje o kilka cystern i daje obecnie przeszło 25 cystern. Najproduktywniejszy ze wszystkich szyb „Nafta“ Nr. II., trzyma się ciągle powyżej 50 cystern dziennie. Ogółem produkcya dzienna Tustanowic wynosi obecnie około 480 cystern, zaś Borysławia około 60 cystern, razem 540 cystern.

W Truskawcu, gdzie wierci węgierskie Towarzystwo naftowe, w szybie „Livia“, głębokim 1168 m., pokazują się ślady ropne i dość silne gazy, właściwa produkcya atoli spodziewana jest dopiero w 1250 do 1300 metrach.

Przemysł naftowy

w Stanach Zjednoczonych Ameryki w roku 1908.

Kurt Pietrusky, Chikago.

(Dokończenie).

Zapasy ropy całego pola naftowego wynosiły 1. stycznia 1909 roku 3,225.764 beczek, wobec 3,643.125 beczek w styczniu 1908 roku, zanotrzebowaue więc było większe niż produkcya. Pomimo tego ceny znacznie opadły, głównie z powodu odkrycia dwu nowych basenów ropnych (Markham i Goose Creck).

Kalifornia. Chociaż już rok 1907 był bardzo pomyślnym dla kalifornijskiego przemysłu naftowego, to jednak stosunki te jeszcze bardziej się polepszyły w roku sprawozdawczym. Fakt ten należy zawdzięczać nadzwyczaj wielkiemu zapotrzebowaniu tak olei rafinowanych, jakoteż i ropy opałowej. Tow. „Standard Oil Co.“, powiodło się stworzyć dla swoich produktów znaczny zbyt w środkowej i południowej Ameryce, tak że w tym roku zmuszone jest powiększyć, kosztem

<ù

Okręg:

hs

O

«To

.3

en

Szyby

suche:

Szyby

w wierceniu

Szyby produktywne :

Dzienna

produkcya

Kan River Coalinge Santa Maria Los Angelos Mek Kettrich Gunset-Midvay Fullerton Whittier

Newhall-Yen tura Tiber

126

38

41

32

56

24

12

16

25

co iO co

12

200

|4-

O Dzienna § ekspedycya

33500

28500

13800

10800

11000

10600

2700

1400

200

ogółem 376

20    464 3427    147500    147500

Kan River Coalinge Santa Maria Los Angelos Meckettrich Gunzet-Midway Fullerton-Puente Whittier Newhall- Vntura Inne okręgi

razem

Z powodu wielkiego zapotrzebowania wynosiła w roku sprawozdawczym cena ropy opałowej 65—75 centimów, nafty rafinowanej 87 i pół centima za beczkę loco kopalnia. W roku 1909-ym¹ cena ta podwyższyła się na jednego dolara.

Na mocy powyższych danych przystąpimy teraz do ogólnego zestawienia całego przemysłu naftowego w Stanach Zjednoczonych. Dla ułatwienia poglądu zamieszczamy produkcya Kalifornii daty statystyczne z dwu ubiegłych lat:

jednego miliona dolarów, swoją rafineryę w Port Reichmond.

Wartość ropy kalifornijskiej polega na używaniu jej do celów opałowych, oraz do wyrobu asfaltu. Szczególniej ten drugi produkt zaczyna powoli rugowaó z targu ropnego wenezuelskie i trynidadzkie. Produkcya ropy zaś nie pokrywa jednak zapotrzebowania. Zarządy 3 wielki kolei, które mają główną siedzibę w Kalifornii, pomnażają systematycznie liczbę lokomotyw, opalanych opalanych ropę. Kolej żelazna „Panama“, oraz nowa kolej guatemalska używają do opalania lokomotyw wyłącznie ropy. Departament marynarki zamyśla również zaprowa-dzió na statkach wojennych opał ropą. Oprócz tego bardzo znaczna ilość najróżnorodniejszych przedsiębiorstw przemysłowych zaczyna posługi wad się ropą jako mafterya-łem opałowym. Wobec tak ogromnego zapotrzebowania, musiała naturalnie wzmódz się i czynność wiertniczna, która bezWątpieuia i w r. 1909 utrzyma się na tern samem sta-dyum, co w roku sprawozdawczym.

Powyższe zestawienie daje jasny pogląd na rozwój kalifornijskiego przemysłu naftowego w roku sprawozdawczym, jak również na partycypacyę w tej produkcyi poszczególnych okręgów.

Ogólna roczna w roku 1908 wynosiła 47,610.000 beczek wobec 39,748.375 beczek, w r. 1907, czyli że zwiększyła się o blisko 8 milionów beczek. Z tej produkcyi w roku sprawozdawczym przypadają na poszczególne okręgi następujące ilości ropy.

60.000 „

47,610.000 beczek

Ogólna produkcya:

Pola naftowe:

1908

1907

1906

beczek (około 42 Gallons

159 litrów)

Appalachijskie włącznie z Kentucky Lima Illinois Mitcontinent Golf-Texas-Louisiana 16,800.000 Kalifornia Mniejsze pola naftowe 425.000

25,000.000

7.500.000

37,000.000

48,275.000

47,610.000

25,342.137 13.121.094 24,281.973 46,846.267 . 16,410.299 . 39,748.375 345.190

27,741.472

17,554.661

4,397.661

12,838.553

22,527.520

33,098.598

336.082

ogólna suma 182,610.000

166,095.335    . 126,493.936    ,

Wiadomości z targu ropnego.

Według podania p. Alfonsa Gostkowskiego, zaprzysiężonego senzala dla sprzedaży produktów naftowych i ropy we Lwowie, ceny ropy w miesiącu lipcu przedstawiały się następująco:

DATA

WALUTA

15/VH. 1 31/V1I. | 3Q/V1I1. lSp^źdlernZ. ]WlistopaddZ 1 R- 1910-

13.    lipca 1909

166-167 169-170 174-175

175-180

180—182

215-220

166-167

169—170

174-175

175-180

180-182

215-220

165-166

166—168

169- 170

168—170

173-157

173—157

175-177

190—215

175-177

190—215

17.

148-150

152-154

154-158

158-160

190—200

18.

145-150

149-152

152-156

156—158

00-00

19.

20. 21. 22.

23.

24.

25.

147—149

147-149

152-153

152—153

158—160

163—165

163—167

150-152

153-156

156-158

00—00

150-152

153 -156

156—158

00—00

153-155

153-155

162—165

164-166

164-166

157-160

157-160

166-168

168-170

168—170

162—164

162—164

168—170

170—172

170-172

190-200

190-200

190—200

190-200

190—200

\t/

Inżynierowie przedsiębiorcy

I Bielski, Łukaszewski & Ska kom. I

vl/    ⁷    <łł

% Borysław, telefon 121.    VV BORYSŁAWIU    Lwów, telefon 848. J#

vt/

vl/

Vf/

vl

/JV

/IV

KLONIK A.

Ankieta w Wydziale krajowym. Dnia 29. bm. odbyła się w sali komisyjnej Wydziału krajowego ankieta w sprawie sanacyi krajowego przemysłu naftowego. Przedmiotem obrad ankiety były sprawy objęte uchwalą Sejmu krajowego z dnia 19. października 1908 roku, a mianowicie:

1) Zmiana wzgl. uzupełnienie ustępów krajowej ustawy naftowej z d. 22. marca 1908. dotyczących postanowień o ułożeniu prawnych stosunków kilku współuczestników pola naftowego. 2) Reorgani-zacya krajowej stacyi doświadczalnej dla produktów nafowych we Lwowie. 3) Kwestya sanacyi stosunków przemysłu naftowego wogóle.

Szczegółowy przebieg powyższych .obrad zamieścimy w najbliższym numerze.

Galicyjskie górnicze Towarzystwa akcyjne naftowe. Walne Zgromadzenie akcyonaryuszy tego towarzystwa, które się odbyło 19. bm., postanowiło z czystego zysku za rok administracyjny 1908/9, w kwocie K. 136,488.57 pozostałego po dokonaniu znacznych odpisów z inwestycyi towarzystwa, wydzielić statutową kwotę K. 6,824.43 do funduszu rezerwowego, kwotę K. 6,483.20 na tantiemy Rady zawiadowczej i wypłacić K. 120.000 jako 6°/₀ dywidendę ; pozostałą resztę w kwocie K. 3.180.94 z doliczeniem pozostałości z poprzedniego roku administracyjnego w kwocie 16.631.91 K. przenieść na nowy rok administracyjny. Przewodniczący wiceprezydent radca ces Yesely podniósł w swej przemowie, iż towarzystwo zawdzięcza ten dodatni wynik bilansowy nadzwyczajnej produktywności swych kopalń i wyzyskaniu wy-datności swej rafineryi w Ustrzykach, jak niemniej oględnemu kierownictwu, co zwłaszcza z tego względu zasługuje na podkreślenie, iź w roku administracyjnym 1908/9 miano do walczenia z najgorszą konjukturą, jaka się zdarzyła od czasu powstania przemysłu naftowego w Galicyi.

Ustępujący członkowie Rady zawiadowczej zostali ponownie wybrani, a na odbytem następnie posiedzeniu Rady zawiadowczej obrano radcę ces. p. Juliusza Veselego prezydentem, zaś p. Karola Perutza wiceprezydentem. Na wniosek djuek-tora p. Kańna udzielono prokury p. Karolowi Por-tenschlagowi.

Wypłata kuponu Nr. 3. nastąpi począwszy od 20. lipca br. po K. 24.— od akcyi w kasie towarzystwa we Lwowie, w Praskim Banku kredytowym w Pradze i tegoż filiach.

Rozszerzenie rafineryi nafty w Limanowie. Założona w r. 1907 przez tow. „Licht- u. Kraft-Gesellschaft“ rafinerya nafty w Limanowie będzie obecnie znacznie rozszerzona, wskutek czego produktywność jej wzrośnie z 6.000 cystern na 14.000 cystern rocznie. Roboty inwestycyjne zostały już rozpoczęte i zostaną ukończone w grudniu br.

Niedawno krążyła pogłoska, że towarzystwo powyższe łączy ścisły stosunek z „Vacuum Oil Comp.“. Pogłoska ta okazała się z gruntu fałszywą. Dyrektor Gascheau twierdzi z całą stanowczością, że towarzystwo pracuje zupełnie samodzielnie i nie myśli wcale pozbawiać się tej samodzielności i na przyszłość. Wersya ta mogła powstać jedynie z tego powodu, że tow. „Vacuum Oil Comp.“ na mocy szlusów zakupywało od rafineryi w Limanowie naftę.' Stosunek więc obu tych przedsiębiorstw jest więc na zupełnie innej podstawie, niż dotychczas mylnie przypuszczano.

Pierwsi sztygarzy z polskiej Szkoły gór-. niezej w Dąbrowie na Ślazku austr. W dniach 19. i 20. lipca odbywał się w Szkole górniczej w Dąbrowie, założonej jak wiadomo przez Związek polskich górników, pierwszy końcowy egzamin na dozorców (sztygarów). Przewodniczył egzaminowi inż. Schimitzek, dyrektor kopalń w Sierszy, prócz niego egzaminowali jeden z inspektorów kopalń ślązkich oraz kierownik zakładu. Pozatem przysłuchiwała się egzaminowi pokaźna liczba osobistości ze świata urzędniczego i górniczego, ja-koto : starosta frysztacki, kilku komisarzy z Urzędów górniczych w Krakowie i Mor. Ostrawie, kilku kierujących inżynierów kopalń śląskicłi sekretarz Związku polskich górników itd. Przystąpili do egzaminu wszyscy kończący kurs fachowy uczniowie i złożyli go bez wyjątku. Są to mianowicie: Franciszek Chmiel, Franciszek Fabera (z od-

znaczeniem), Paweł Fierla (z odzn.), Karol Furiok, Ludwik Kopiec, (z odzn.), Ferdynand Kozubek (z odzn.), Franciszek Matuszek, Józef Ozana, Ra" fał Paździora, Bogusław Polak, Karol Przeczek Józef Pyszka (z odzn.), Karol Rzyman, Henryk, Sztefek, Engelbert Wierba, Józef Wartny, Józef Kozieł, Józef Pędzikiewicz, Stanisław Pituła (z od.), Wacław Targosz ( z odzn.) Czterej ostatnio wymienieni pochodzą z Galicy i, reszta ze Śląska. W całości więc z 20 egzaminowanych, uznano za uzdolnionych 13, za bardzo uzdolnionych 7. Ten nadzwyczaj pomyślny wynik daje chlubne świadectwo kierownictwu szkoły, a może także prze kona do reszty o wartości szkoły nieprzychylnych jej długo właścicieli kopalń śląskich.

Ankieta rządowa w sprawie sanacyi przemysłu naftowego odbędzie się we Wiedniu w ministerstwie kolejowem dnia 30. bm.

Przystąpienie Tow. „Galicia“ do bloku rafinerów. Jak wiadomo, wzbraniało się tow. „Ga-cia“ przystąpić do bloku rafineryj i to z tego powodu, że przeznaczony dla tegoż towarzystwa kontyngent nie odpowiadał jego sprawności. W ostatnich dniach odbyły się znowu rokowania interesowanych czynników mające na celu zjednać „Galicię“ dla bloku. Usiłowania te będą prawdopodobnie uwieńczone pomyślnym skutkiem.

Międzynarodowa Komisya naftowa. 13-go lipca odbyło się we Wiedniu w ministerstwie handlu 2-gie posiedzenie sekcyi austryackiej międzynarodowej Komisyi naftowej pod przewodnictwem szefa sekcyi Broschego. Z Galicyi wzięli udział w tern posiedzeniu prof. Załoziecki i dr. Bartoszewicz. Na posiedzeniu tern kooptowano do Komisyi prof. Claudey’ego, Kirschera, dra Schwarza, Berlina, nadradcę Horszowskiego ze Lwowa, radcę dworu Joasa i przedstawiciela towarzystw asekuracyjnych. Prof. Załoziecki zdał sprawozdanie z ostatniego posiedzenia międzynarodowej Komisyi w Londynie; na tern posiedzeniu wynikła różnica zdań co do zadań międzynarodowej Komisyi naftowej i delegaci innych państw zrobili ustępstwo delegatowi amerykańskiemu, by Komisya ograniczyła się do ustalenia metod badania produktów naftowych; w Austryi do tych badań zostaną powołane stacya doświadczalna dla produktów naftowych we Lwowie i laboratoryum przy stów. „01ex⁻‘. Mimo tej uchwały w Londynie sekcya austryacka na ostatniem posiedzeniu uchwaliła zajmować się i innemi sprawami i zatrzymać podział na 4 subkomitety. Przewodniczący szef sekcyi Brosche przydzielił 8-mu subkomitetowi pracę nad reformą rozporządzenia o przechowywaniu i transporcie olejów mineralnych, poezem nastąpiło ukrnstytuowanie się subkomitetów i wybrano komisyę z trzech dla obmyślenia środków finansowych sekcyi. Na tern posiedzenie zamknięto.

Z Rumunii. Ministerstwo handlu postanowiło otworzyć w Ploesti giełdę. W tych dniach nastąpi nominacya członków giełdy, którzy będą tworzyć

Źródła ropne nad Morzem Czarnem. Na

półwyspie Krym natrafił tymi dniami rosyjski Związek wiertniczy „Rakij “ na nowe źródła ropy. W pobliżu Kercz natrafiono w głębokości 350 m na źródło, które daje dziennie 6 wagonów ropy.

czasu

komitet giełdowy. Nowa ta instytucya będzie na razie operować na rynku naftowym i ropnym.

Z Anglii. Jak nam donoszą, zaczyna się w angielski przemyśle naftowym według wszelkiego prawdopodobieństwa coś w rodzaju wojny. Zdaje że cichy układ trwający już od dłuższego czasu między towarzystwami „Anglo-American Oil Company“, „Homelight Oil Company“ a „Britisn Petroleum Company“ — został w zeszłym miesiącu zerwany. Od tego czasu tow. „Anglo-American Oil Comp.“ czyniła wszelkie możłiwe wysyłki aby cały handel naftą zagarnąć w swoje ręce. W tym celu wysłało wszystkim swoim odbiorcom do podpisu kontrakt, mocą którego zobowiązać się mieli odbiorcy do kupna nafty tylko u powyżej wymienionego towarzystwa. Firma ta zapomniała o jednej rzeczy, mianowicie, że kupiec angielski niczego tak nienawidzi, jak wszystkiego rodzaju ograniczenia. I dlatego towarzystwo straciło za jednym zamachem całą falangę klientów. Dalszem następstwem tego błędnego kroku tow. „Anglo-American Comp.“ była szalona deruta na londyńskim rynku ropnym.

Nafta w Egipcie. Konsul austryacki. w Port Said donosi co następuje : Towarzystwo „Egyp-tian Oil Trust Ldt.“ utworzone przed dwoma laty przez egipski bank krajowy, o kapitale zakładowym 50.000 funtów szterlingów, zaczęło niedawno pod kierownictwem naczelnego inżyniera D. A. Sutherlanda, eksploatować teren w Giebel Gomsah niedaleko kanału Suezkiego. Z trzech dotychczasowych szybów, do wiercono w jednym w głębokości 430 m. bardzo obfite źródło ropne; które tryskając na 60 stóp w górę ma dawać 300 baryłek ropy dziennie. W dwóch pozostałych szybach natrafiono już w głębokości 100 i 150 m. na pokłady gipsowe i kredowe. Ponieważ ogólnie twierdzą, że wszystkie znamiona poprzedzające wybuch ropy w pierwszym szybie, jak układ geologiczny terenu, wielka ilość gazu napływ wody i t. d. — mają miejsce i w dwu innych szybach, przeto można przypuszczać, że tow. „Egyptian Oil Trust Ldt.“ operuje rzeczywiście na bardzo bogatym terenie naftowym. Dodatnią stroną tego terenu naftowego, jego położenie, jest bowiem od wybrzeża morskiego, dostępnego i dla wielkich okrętów, oddalony tytko o niecałe 100 m., co ułatwia ogromnie ekspedycyę ropy. Obecnie noszą się tamtejsze koła z myślą założenia rurociągu, łączącego kopalnie z Suezem, by módz doprowadzić do tego portu płynny materyał opałowy i świetlny. Obecnie wysłano do Londynu w celach analizy, 10 baryłek omawianej ropy i postanowiono aż do czasu zbadania tejże na razie szyb zastanowić.

Ważność tego źródła polega na tern, że wobec ta-niogo przewozu okrętami, oszczędza się w porównaniu z transportem ropy z Baku, około 65% opłat taryfowych. Odkrycia dokonał znany były oaczełny dyrektor Związku wiertniczego w Erkelenz Antoni Raky.

Wiadomości z Meksyku. W ostatnich czasach odkryto tutaj cały szereg nowych źródeł ropnych, które się odznaczają badzo wielką produk-cyą. Koszta eksploatacyi są stosunkowo nie wielkie, gdyż ropa znajduje się tu już w głębokości 100—150 m „Sonana Mercantil“ organ’ Związku przemysłowców i handlowców, twierdzi, że Meksyk byłby wstanie pokrywać najmniej przez 200 lat zapotrzebowanie ropy całego świata, gdyby nastąpiła eksploatacya wszystkich terenów naftowych. Chociaż w powyższem twierdzeniu jest trochę przesady, to jednak łatwo pojąć, że zdanie to napełnia obawą niezawisłych do tego producentów ropy w Stanach Zjednoczonych i że ci ostatni stanowczo sprzeciwiają się uwolnieniu od cła ropy meksykańskiej.

Zakupno terenów naftowych. Pewne amerykańskie konsorcyum handlowe wysłało swoich zastępców do Baku dla zakupna terenów naftowych. Równocześnie traktuje konsorcyum w kraju zakaukazkim o zakupno tamtejszych gruntów. Prawdopodobnie przybędą przedstawiciele tego konsorcyum także i do Rumunii, ażeby zbadać sytu-acyę tamtejszego przemysłu naftowego i ewentualnie uzyskać jakieś koncesye.

PO ZAMKNIĘCIU NUMERU.

Donoszą nam z Vichy, źe bawiący tarn na kuracwi p. Adam T r z e c i e s k i, członek Wydziału Krajowego Towarzystwa naftowego, podczas wycieczki automobilem został wskutek pęknięcia pneumatyku wyrzucony z automobilu tak nieszczęśliwie, źe cała prawa ręka została zgrucho-tana a temsamem musiała natychmiast nastąpić amputacya całej ręki. Chory, który znajduje się w szpitalu, ma się stosukowo dobrze.

Krajowe Towarzystwo Naftowe wydało własnym nakładem nową

ustawę naftową

wraz z odnośnemi rozporządzeniami władz górniczych w jednej broszurze.

Cena broszury 2 Korony.

w Lacku

33.000 »

26.000 »    129.000 q

17.500 q

C. k. Zarząd Salinarny w Dolinie.

L. 837/909.

Ogłoszenie licyfacyi.

Celem zabezpieczenia dostawy ropy opałowej dla kilku zarządów salinarnych, a 'mianowicie:

w czasie od 1. stycznia 1910 do końca grudnia 1910 :: :: ::

dla zarządu salinarnego:

. 33.000 q w Drohobyczu 16.000 » w Stebniku w Bolechowie 21.000 » w Dolinie

w czasie od 1. marca 1910 do końca grudnia 1910 ::

dla zarządu salinarnego w Kałuszu odbędzie się w kancelaryi c. k. zarządu salinarnego w Dolinie publiczna licytacya zapo-mocą pisemnych ofert

dnia 11. sierpnia 1909 r.

Oferty według udzielonego wzoru sporządzone, należycie ostemplowane, własnoręcznie podpisane, zaopatrzone w poręczne w wysokości 5% rocznej kwoty, obliczonej według ilości ropy i oferowanych cen jednostkowych w gotówce lub papierach wartościowych, zawierające oświadczenie, że oferentowi znane są warunki licytacyjne i że się im bezwarunkowo poddaje, mają być wniesione najpóźniej do godziny 12 w południe dnia 11. sierpnia 1909 do rąk Naczelnika c. k. zarządu salinarnego w Dolinie.

Oferty po terminie wniesione jakoteż wszelkie dotatkowe oferty nie będą uwzględnione.

Bliższe warunki licytacyjne, jakoteż formularz oferty i t. d. można przejrzeć w zarządzie salinarnym w Lacku, Drohobyczu, Stebniku, Bolechowie, Dolinie i Kałuszu w godzinach urzędowych.

Posada.

Zarząd Szkoły górniczej w Dąbrowie (Ślązk austr.) rozpisuje niniejszem konkurs na posadę asystenta. Z posadą tą, która będzie nadaną na przeciąg dwóch lat począwszy od 1. września br. są połączone następujące pobory : w ciągu trzech pierwszych miesięcy próbnych pensya w wysokości 120 Kor. (sto dwadzieścia) miesięcznie i wolne pomieszkanie, opał i światło, po trzech zaś miesiącach zadowalniającej pracy nastąpi podwyższenie płacy o 50 Kor. miesięcznie.

Podania zaopatrzone w świadectwo z drugiego egzaminu państwowego złożonego na jednym z Wyższych Zakładów Montanistycznych, należy listem poleconym wnosić najpóźniej do dnia 15. sierpnia, na ręce Zarządu Szkoły.

Zarząd Szkoły Górniczej

Dąbrowa (Śląsk austr.)

B4B4B*B4B*B*B*B*

KRAJOWA

icza i

W BORYSŁAWIU

Nauczyciel wiertnictwa:

pan inżynier Kazimierz Miński

Nauczyciel górnictwa:

pan inż. Kazimierz Broniowski

ROK SZKOLNY ROZPOCZYNA SIĘ

1-GO PAŹDZIERNIKA

::: KAŻDEGO ROKU :::

C. K. ZARZĄD SALINARNY.

Dolina, dnia 12. lipca 1909.

Zgłoszenia przyjmuje:

Dyrekcya szkoły w Borysławiu.

PIERWSZA KRAJOWA

Fabryka chemiczno-technicznych smarów i pakunków do maszyn parowych

EDWARDA

Zastępstwo Witkowickiej fabryki rur.

EDWARDA

HET J .Wh; A

we Lwowie, ulica Kopernika liczba S9

Adres telegraficzny : Hellwig, Lwów, Kopernika, poleca

znakomite szczeliwa (pakunki) i smary do maszyn parowych, a mianowicie:

taeliwa »Wulkan“, „Pionier“ i „Smok“ z najlep-

--szego asbestu, konopi i bawełny.

SlUarU* „Wulkan", „Pionier“ i „Smok“ do szczeliw.

-=L* „Saturn“ do kurków parów. „Merkur“ do

skóry. „Eros“ do kolektorów. „Neptun“ do lin konopnych. „Jupiter“ do rzemieni z sierści wielbłądziej. „Jowisz“ do lin drucianych. „Mars“ do rzemieni. „Conservator“ do gumy. „Regulator" do trybów. „Apollo“ do łożysk. „Wezuwiusz“ do lak. kotłów. „Puritas“ przeciw tworzeniu się kamienia w kotle. „Venus“ do czyszczenia metalu. Tłuszcz tawotowy. Waselina.

Na składzie utrzymuje : oliwę, ragozynę S. M.

Scbibaeffa <fc Co w Baku, oleje cylindr. am ery k.

i krajowe i wszelkie inne przybory do maszyn parowych.

tt tt Ùt tt ’tt tt tt ’tt 'tt 'tt tt

DOM KOMISOWO-HANDLOWY

Lwów, ul. Bielowskiego 1. 6.

(FIRMA ZAPROTOKOŁOWANA).

Przyjmuje zastępstwa fabryk krajowych, pośredniczy i informuje w kwestyach rodzimego przemysłu i handlu.

Nadto zajmuje się „Porządkowaniem stosunków majątkowych“, regulowaniem hipotek, wyrabianiem i konwersyą pożyczek hipotecznych. Pośrednictwo w kupnie i sprzedaży majątków. Przeprowadzanie komisowej częściowej parcełacyi.

Pośredniczy w sprzedaży i zakupnie, wydzierżawianiu terenów i kopalń naftowych, jako też udziałów w tychże uprawnieniach pod najprzystępniejszymi warunkami. Kupuje i sprzedaje ropę.

Zastępstwo firm zagranicznych.

Dom omisowy posiada najznakomitsze siły fachowe tak w technicznym zakresie jak i w handlowym. Załatwia wszelkie zlecenia punktualnie i szybko.

d d d d d d d d d ’d d

ii

4:1

53

fs<H-

-*-*S

-HP

43

5«

ńj

OLEJE MASZYNOWE pierwszorzędnej jakości OLEJE DO PODŁÓG OLEJE i ROPĘ DO PĘDZENIA MOTORÓW KOMPOZYCYE DO ROPNYCH PALNIKÓW POKOJOWYCH

NAFTĘ DO PALNIKÓW LUX“ I DOSKONAŁE specyalne SORTY NAFTY BENZŸNY MOTOROWE po najtańszej cenie BENZYNY AUTOMOBIL, i BENZYNY DO LAMP GÓRNICZYCH i wszelkich celów

POLECA FABRYKA NAFTY

Î5

S?

«►*-

è®*"

go-j®-

tS

IS

IS

-H»a

53

Waleryana Stawiarskiego i Spółki

S«R-

43

43

43

KROSNO

1-

•fS-

18®*-

SKŁAD KOMISOWY W BORYSŁAWIU POD KIEROWN. P. BACHOWSKIEGO

gdzie jest zawsze dostateczny zapas wszystkich towarów.

tg®*-

!®j~

§p®*-

Kjr

Bo

............ ■■■    »V» ^

Poczt. Kasa oszcz. Nr. 74046.

Telefon Nr. 905 •

łS)

Ostrowski & Cudek

Dom handlowy dla interesów przemysłowo-naftowych

we ŁJOTli, ul. Kopernika j. 21.

Przeprowadza : Kupno i sprzedaż udziałów kopalnianych, kupno i sprzedaż ropy. Organizuje: Spółki naftowe z drobnymi udziałami. PoJeca : Przedsiębiorców wiertniczych do wierceń akordowych.

Ofiarujemy usługi jako eksperci przy wszelkich transakcyach z przemysłem naftowym łączność mających.

Dla wygody naszych P. T. Klientów urządziliśmy

Biuro techniczne

które pozostaje pod kierownictwem inżyniera Seweiyna Blaiiaa.

Sporządzamy: Pomiary i niwelacye terenów, plany sytuacyjne terenów, kopalń i szybów naftowych, zgłoszenia kopalń do władz górniczych, profile otworów świdrowych i wszelkie czynności w zakres miernictwa wchodzące.

Posiadamy bogato zaopatrzony zbiór kopii map katastralnych Adres dla telegramów: Ostrowski Cudek Lwów.

täte

ifi

Przedsiębiorstwo dla głę=

bokich wierceń

W Sulimirshi

w Borysławiu

długoletnie doświadczenie na kopalniach ropy w Galicyi, na Kaukazie i w Rumunii; obejmuje akordy wiertnicze ewent. z własnym udziałem. Ekspertyzy terenów galicyjskich i kaukazkich. Kupno i sprzedaż terenów naftowych.

przez Izbę handlową i przemysłową we Lwowie mianowany, i przez o. k. Namiestnictwo potwierdzony i zaprzysiężony

senzal

dla sprzedaży i kupna ropy, wosku ziemnego i produktów tych minerałów. Jako urzędnik publiczny pobiera przy transakcyach ściśle oznaczoua a zatwierdzona

C

przez Namiestnictwo opłatę senzala. Udziela swej klienteli rzeczowych i wiarygodnych informacyi w zakres przemysłu naftowego wchodzących.

Biura: Lwów, plac Smolki 1. 4. Tek: 1059

NÎH Ite

ii

■ii

URZĄDZENIA

ELEKTRYCZNE

ŚWIATŁA =SIŁY = TRAKCY1

i©

SKŁADY MATERYAŁÓW INSTALACYJNYCH =

Inżynierowie KNAUS & CZAJKOWSKI

PRZEDSIĘBIORSTWO ROBÓT ELEKTROTECHNICZNYCH

LWÓW, UL. KOPERNIKA 26 — TELEFON NR. 40

PROJEKTY I KOSZTORYSY BEZPŁATNIE

ÂÉâiiâÉâÉÉÉââiÊÉÉÉÉSÊÉâÉÉiââÉÉiê m ;    m

-aa

-38

TOWARZYSTWO

dla handlu, przemysłu i rolnictwa

-38

we Lwowie

VEREIN FÜR HANDEL, GEWERBE UND ACKERBAU IN LEMBERG.

g?

g,||

Wyłączne zastępstwo na Galicyę:

Fabryki rur Mannesmanna w Komotau, — walcownia rur w Schönbrunn, — oraz Galicyjskiego karpackiego naftowego Tow. przedtem Bergheim &. Mac Garvey w Glinniku maryampolskim.

Dyrekcya we Lwowie, ul. Romanowicza 3. $ Filie Towarzystwa w Borysławiu, Krośnie i Zagórzu.

Konto p. k. o. 825 991.

Rach. bieżący w Banku krajów.

Telefon Nr. 168.

Towarzystwo dostarcza :

Rury wiertnicze, gazowe, pompowe, do wodociągów i inne wszelkiego rodzaju. Maszyny i kotły parowe. Narzędzia wiertnicze. Liny druciane we wszelkich wymiarach. Kompletne urządzenia do elektrycznego oświetlania. Fittingi, kurki, połączenia itp. Wszelkie materyały potrzebne tak przy instalacyi jak i popędzie maszynowym.

Zastępując firmy lub sprowadzając towary, towarzystwo kieruje się przedewszystkiem myślą przewodnią dostarczenia swojej klienteli maszyn, narzędzi i materyałów pierwszorzędnej jakości.

SB-

Adres telegraficzny : Towarzystwo handlowe Lwów.

Tèlegramm-Ad resse : Handelsverein Lemberg.

m-

mßä

Odpowiedzialny redaktor Dr. Stefan Bartoszewicz. Z Drukarni „Słowa Polskiego“ we Lwowie, pod zarz. J. Ziembińskiego.

=— FILIA =

PRASKIEGO BANKU

KREDYTOWEGO

we Lwowie — ulica Karola Ludwika 1 29.

Tel. 937, 946, 846. — Zakład centralny w Pradze.

patentu Romana Gierszyńskiego z wymienialnymi bakami do rur

5”, 6”, 7”, 9” i 10”

Filie w Kolinie i Ołomuńcu. Wpłacony kapitał akcyjny kor. 6,000.000 — Fundusze rezerwowe i gwarancyjne kor. 3,200.000.

KORZYSTNE ZAŁATWIENIE

wszelkich transakcyj bankowych i lokacyi kapitałów,

oraz do rozkręcania lewych rur sprzedaje i wypożycza Fabryka narzędzi i instrumentów wiertniczych

W. Wolski

W. Zdanowicz i Sp.

w Borysławiu

Kupno i sprzedaż papierów wartościowych. — Przeprowadzanie wszelkich obrotów giełdowych na targach krajowych i zagranicznych.

Promesy, Losy (Sprzedaż losów za wypłatą w rachunku bjeżącym). — Otwieranie kredytów⁷ i udzielanie pożyczek na podkład papierów wartościowych. Przyjmowanie w przechowanie i w zarząd papierów wartościowych. Ubezpieczanie losów i efektów od strat z powodu wylosowania. — Wykupno płatnych kuponów i wylosowanych papierów wartościowych. Listy polecające i akredytywy na sezony podróży. — Eskont weksli. Inkasa i wypłaty w kraju i na miejsca zagraniczne. — Wkładki pieniężne na książeczki wkładkowe (podatek rentowy opłaca Bank) oprocentowuje po

— - ■■    - 4V₂ procent    ......——-

na asygnaty kasowe z 90-dniowem wypowiedzeniem: oprocentowanie po 4i/2 procent w rachunku bieżącym.

ODDZIAŁ KOMERCYALNY: Finansowanie przedsiębiorstw przemysłowych i budowli publicznych, kredyty na podatki i cła. Zaliczkowanie faktur towarowych. Kupno i sprzedaż w drodze komisowej towarów i zaliczkowanie tychże.

Tiulu i. b m iin

Międzymiastowy telefon Nr. 13.

W BORYSŁAWIU

Adres dla telegr.:

„Nafta“ Borysław.

Fabryka narzędzi wiertniczych w Borysławiu wykonuje i ma na składzie:

Żurawie wiertnicze szczególnie silnej konstrukcyi,

Żerdzie wiertnicze z najlepszego materyału,

Świdry ekscentryczne patentu M. Longchamps’a, jakoteż wszelkie przybory do głębokich wierceń,

Tłoki do wydobywania ropy patentu Mikucki, Krynicki, Żubr, Zbiorniki na ropę opałową,

Gazowniki specyalnej konstrukcyi,

Mierniki na ropę,

Odlewy żelazne i metalowe,

Naprawa kotłów parowych.

Cenniki i kosztorysy na żądanie.

ROBERT KERN

Zastępstwo Witkowickiej fabryki rur.

Centralne biuro dla Galicyi we Lwowie, Kopernika 18 == Skład w Borysławiu =

wykonuje

Rury wiertnicze spajane i bez szwu,

Rury gazowe i wodociągowe,

Rury ropociągowe dla wysokiego ciśnienia,

Rury płomienne bez szwu,

Rury lane żelazne gazowe i wodociągowe,

Rezerwoary żelazne dla ropy, każdej wielkości,

Liny druciane marki: „Priv. öst. ung. Statts- Eisenbahn Gesell., Żerdzie ratunkowe i wiertnicze witkowickiej marki specyalnej, Suwaki wodne i ropne, modelu ciężkiego i lekkiego, fabrykat specyalny,

Wszelkie armatury dla pary i wody,

Elektrycznie spajane żelazne witkowickie beczki dla transportu ropy i spirytusu.

Filia wiedeńskiej fabryki narzędzi firmy Blaua i S-ki Wiedeń, XX/2 Hellwagstr. 4—8.

Cenniki i oferty na żądanie odwrotnie darmo i opłatnie.

Adres na telegramy: Robert Kern, Lwów. — Telefon nr. 766.    11

Odpowiedzialny redaktor d7. Stefan Bartoszewicz, Z Drukarni Słowa Polskiego we Lwowie, pod zarz. j. Ziembińskiego.