»O

«o

CV*

Ź J7J-

' Rok XVII. (‘

Nä£>|o 2>4Q OĄ

Zeszyt 13

NAFTA

NAFTA

EDWARDA HELLWIGA

NAFTA

ORGAN KRAJOWEGO TOWARZYSTWA NAFTOWEGO

wychodzi 2 razy na miesiąc iS-go i SO-go

Redaktor:

Dr. Stefan Bartoszewicz

Wydawca:

Krajowe Towarzystwo Naftowe

Sti

&l?I3Sls§I®ISE^iś^l£IMSS2£l®^SSEI^§§:^Il§3S>3g:I^&

1 Soûoinicûi & Wiéniewsûi I

fabryka elektrotechniczna i Zakład instalacyjny ^

Adres telegr.: Grom Lwów

IfWÓW Fabryka przy ul. Na Błonie 1.38

Ul Biuro główne: Lwów, Słowackiego 1.18. — ?iiia w Krakowie: Bracka 1. 8.    j§{

Wyrób artykułów elektrotechnicznych

SU

Budowa całkowitych stacyj elektrycznych. Przenoszenie siły i zastosowanie energii elektrycznej w przemyśle' i gospodarstwach rolnych.

SU

Dla kopalnictwa nafty:

Budowa gromoclironów

* i asbestowęj , uznane i obję-

}§{    Druty w izolacyi

IÛJ    te przepisami Urzędu Górn.

®    Prowadniki izolowane i Sole miedziane

[§]    rrzewoaniKi Tow. akc. Seiten & Gmi-

|k    leanme we Wiedniu (wyłączna reprez.)

IA1    Mfttni'V zwykłe i szczelnie zamknięte, za-

IgJ    iUUlUIj bezpieczone przeciw dział, gazów.

Dostawa wszelkich materyałów instalacyjnych.

na zbiornikach, własnego systemu uznanego przez Tow. Asekuracyjne.

pomysłu inż. Postęp-skiego wzór własny,

szczelne na wyłącznik i bezpieczniki.

Armatury szybowe

prawnie ochroniony.

Skrzynki rozdzielcze

SU

te

Toto. udział, dla fecfintói głęBohicR wierceń i Budowy motorów

TRAUZL & Co.

przedtem FAUCK & Co.

WIEDEŃ 1V./2., WIEDENERGÜRTEL Nr. 2. HEUGASSE 80.

Zastępca nu Gjalicyę i Buko wilię

Marek Seemann

(/,

fj

w Drohobyczu

cniQi

...

Skład w Borysławiu

Przyjmujemy zlecenia wykonywania w naszym zarządzie wierceń do możliwie największej głębokości i pod daleko sięgającą gwarancyą.

Ł;-

IfeSyj

mmmmm mmmm

Fabryka maszyn i narzędzi wiertniczych

dla wszelkicli systemów wierceń tak ręcznych jak i maszynowych.

gpecyalności !

Żurawie wiertnicze szybkoudarowe „Rapid“ o systemie płuczkowym w połączeniu z naszem patent, wierceniem rdzeni i automa-tycznym wy dźwigiem tychże zapomocą t. zw. odwrotnej płuczki.

Części żelazne do wahacza (balansu) kanadyjskiego z samoprężnem popuszczadłem do dokładnego popuszczania lub podnoszenia świdra w czasie wiercenia (według policyjno-górniczych przepisów z r. 1904, § 31).

Patentowe rozszerzacze (Nachnahmbohrer) znacznie ulepszone.

Hydrauliczne obcinacze (noże) rur. Pod względem pewności i dokładności w użyciu przewyższają wszystkie inne dotychczas znane tego rodzaju instrumenty. Obcięcie rury bez względu na jej dymenzyę uskutecznia się w ciągu kilku minut.

Wielokrążki o specyalnej konstrukcyi dla celów wiertniczych. Dopuszczalne obciążenie zwyż B0.000 kg.

Raki dające się z najbardziej wklinowanej pozycyi zluzować i wydostać, gdy rury nie idą. i t. d. i t. d. i t. d.

Najwyższe odznaczenie na międzynarod. wystawie w Bukareszcie w r. 1906.

[à

DYPLOM HONOROWY I ZŁOTY MEDAL.

Oddział Budowy motorów

Motory gazowe

popędu żurawi wiertniczych i do oświetlenia elektrycznego. —:

jftacjgL ?

Oddział Budowy motorów

IMory benzynowe do.

*    j    żurawi

Lokomotywy⁰ p°p^dzie zaP°-

-¹""¹■■■■■—■    mocą motorów ben

zynowych, spirytusowych i naftowych — nader praktyczne do różnego rodzaju kolejek. -==

pompowych.

Zastępca dla oddziału bud. motorów: MAURMtf GOfaDSGRMG-GfiAŻOWSKl

Lwów, ul. Gródecka 1. 42.

NAFTA

Organ Krajowego Towarzystwa Naftowego

wychodzi 2 razy aa miesiąc 15-ego i 30-eio lE’rena'a.m.erata, •wynosi rocznie 1© koron.

Członkowie „Krajowego Towarzj^stwa Naftowego“ otrz3^mują „Naftę“ bezpłatnie.

Adres Redakcyi i Administracyi : Lwów, ul. Kraszewskiego 1. 1, biuro Krajowego Towarzystwa naftowego.

Treść zeszytu 13.

Sanacya przemysłu naftowego. — Zmiana przepisów o przechowywaniu i transportowaniu olei mineralnych. — Regulamin Rady naftowej przy c. k. galicyjskiem Starostwie górniczem. — Z Borysławia. Przemysł naftowy w Stanach Zjednoczonych Ameryki w roku 1908. — "Wiadomości z targu ropnego

Kronika.

Sanacya przemysłu naftowego,

Komisya gospodarcza Izby posłów obradowała dnia 7. b. m. nad projektem rządowej ustawy, dotyczącej środków sanacyi przemysłu naftowego, a której treść podaliśmy czytelnikom w poprzednim numerze „Nafty“. Ze względu na ważność spraw dyskutowanych, uważamy a a stosowne podać przebieg obrad na tern posiedzeniu.

Obradom komisyi przewodniczył pos. Dr. Ellenbogen; ze strony rządu obecnym był minister skarbu Dr. Biliński oraz przedstawiciele innych ministerstw. Zastępcy rządu przedstawili obecną sytuacyę galicyjskiego przemysłu naftowego oraz środki zmierzające do jego sanacyi. Wskazywali, jak potrzebnem było, aby przez wmieszanie się rządu udaremnić układ Krajowego Związku producentów ropy z amerykanami. Przedstawiciele ministerstw oświadczyli się również katygoryczDie za koncesjonowaniem poszczególnych działów przemysłu naftowego.

W odpowiedzi przedstawicielom rządu oświadczył poseł Dr. Diamand, że w zupełności zgadza się z rządem o ile chodzi o budowę państwowych rezerwoarów i prowadzenie tychże w państwowym zarządzie,

sprzeciwia sic jednak stanowczo wydzierżawianiu zbiorników Krajowemu Związkowi producentów ropy. Mowea omawiał następnie kwestyę amortyzacyi kapitału zakładowego, o której terminie przedłożenie rządowe nie wspomina. Zada wreszcie, by państwo wzięło również w swój zarząd interes transportowy i magazynowy.

Minister Dr. Biliński zauważa, że akcye rządu trzeba podzielić na dwie kate-gorye. To, co jest zawarte w obecnym projekcie ustawy, wynikło z poczucia potrzeby stworzenia jakiegoś nagłego środka, którego stanowczo żąda obecne przesilenie w przemyśle naftowym. Pomimo zeszłorocznej energicznej akcyi zarządu kolei państwowych, produkeya obecnie tak się wzmogła, że założony podówczas Związek producentów ropy, nie byłby teraz faktycznie -w stanie uczynić zadość przyjętym zobowiązaniom. W tej niepomyślnej sytuacyi nawiązał Związek producentów układy najpierw z rafinerami austryae-kimi, a dopiero gdy próba porozumienia się z nimi zawiodła, rozpoczął pertraktacje z a-merykanami. Rząd dowiedziawszy się o tern, w tej chwili rozpoczął energiczną akcję, ale nie kierował się w tym wypadku nienawiścią | wobec kapitału amerykańskiego, lecz prze-ciwnie chętnie widziałby angażowanie się kapitałów zagranicznych w przemyśle m.onarchii. Rząd jest obowiązany do strzeżenia rodzimego przemysłu, musiał więc przeszkodzie układom Związku producentów z rafinerami, gdyż dojście do skutku takiego układu byłoby naraziło wielce na szwank tak interesy producentów jak i rafinerów.

Mówca omawia następnie najważniejsze punkty układu wstępnego, zawartego z ame-kanami, o ile treść jego doszła do publicznej wiadomości.

Wobec grożącego niebezpieczeństwa starał się mówca najpierw wciągnąć w ten interes kapitał prywatny. Długo ciągnące się układy zakończyły się żądaniem prywatnego kapitału, by rząd udzielił mu daleko idącej gwarancyi.

Rząd postanowił więc przedłożyć odpowiedni projekt ustawy do uchwały parlamentowi i podjął na nowo rokowania, mające na celu zbliśenie wzajemne austryackich producentów obu kategoryi. Rokowania te zostały uwieńczone pomyślnym skutkiem i dozwoliły rządowi zredagować projekt odnośnej ustawy w takiem brzmieniu, że przewidziano w niem z jednej stron) budowę rezerwoarów na koszt rządu, z drugiej strony zarządzono na razie, wobec braku innych środków sanacyjnych, pewne ograniczenia przez utworzenie przymusu koncesyjnego.

Rząd działał nietylko z myślą przeciw inwazyi kapitału amerykańskiego, lecz chciał także dać opiekę drobnym producentom, którym już nieraz krajowy kapitał dał się porządnie we znaki. Odnośnie do kwestyi prowadzenia rezerwoarów wpaństwowym zarządzie, zauważa minister skarbu, że rząd był zdania, iż będzie miał wolny wybów miedzy prowa dzeniem ich we własnym zarządzie a wydzierżawieniem ich, oraz sądzi, że byłoby bardzo celowem oddać zarząd tych rezerwoarów jakiemu przedsiębiorstwu, jak np. galicyjskiemu Bankowi Krajowemu.

Co się tyczy koncesyonowania przedsiębiorstw naftowych, oświadczył minister skarbu, że wszystkie odnośne przepisy, zawarte w o-becnem przedłożeniu rządowem, są pierwszym etapem w kwestyi monopolowej, którą obecnie rząd dokładnie studyuje. Odnośnie do należytości, to rząd będzie starać się z jednej strony o odpowiednie oprocentowanie i amor-tyzacyę kapitału (w każdym jednak razie nie w przeciągu 5 lat), z drugiej stronv o zabezpieczenie dostawy dla państwowych kolei kontraktowych ilości ropy.

W końcu prosi minister skarbu o przyjęcie rządowego projektu ustawy.

Po przemówieniu Dr. Bilińskiego rozwinęła się ożywiona dyskusya.

Szef sekcyi w ministerstwie robót publicznych Homann zauważa najpierw, że Krajowy Związek producentów ropy został utworzony pod pressyą nadzwyczajnie niepomyślnej sytuacyi w przemyśle naftowym, a deruta cen na galicyjskim targu ropnym byłaby z pewnością o wiele większą, gdyby nie przyszło do założę lia rzeczonego Związku. Siła Krajowego Związku producentów ropy polegała w udzielaniu zaliczek na magazynowane ilości ropy. W chwili jednak, kiedy znowu nastaną normalne ceny ropy, zaginie i siła Krajowego Związku i niebezpieczeństwo, że stanie się zawiązką kartelu. Odnośnie do planowanej budowy rezerwoarów, oświadcza mówca, że rząd zamierza na razie zbudować ziemne zbiorniki o pojemności 45.000 cystern a rezerwoary żelazne o pojemności 15.000 cystern. Koszta budowy jednego żelaznego zbiornika wynosiłyby około 150.000 Koron, koszta budowy jednego rezerwoaru ziemnego 45 do 46.000 Koron. Pomimo znacznej różnicy w cenie kosztów budowy, musi się wielką wagę przywiązywać do zbiorników żelaznych, ponieważ one są przenośne i że zachodzi możliwość, iż produkeya ropy będzie przesuniętą z Tustauowic na wschód. Dalsza korzyść z budowy zbiorników żelaznych polega na tern, że te rezerwoary mogą być budowane także i w porze zimowej. Rozumie się samo przez się, że rezerwoary będą budowane tylko stosunkowo do wydatności otworów wiertniczych, rząd w żadnym wypadku nie da wywierać na siebie żadnej presyi i tylko w razie rzeczywistej potrzeby przystępywać będzie do budowy rezerwoarów. Powstał dalej plan, aby t. zw. ropę państwową w ilości 60.000 cystern zamagazynować w zbiornikach Krajowego Związku producentów ropy, a dalsze 60.000 cystern umieścić w no-

wycli państwowych rezerwoarach. Co się ty* czy zarządu magazynami, to należy jeszcze rozważyć, czy państwo^ byłoby w stanie zarządzać niemi tak raoyonalnie, jak osoba prywatna. Nie ulega kwestyi, źe odnośny urzędnik państwowy musiałby posiadać odpowiednie wiadomości i doświadczenie, jest jednak moźliwem, źe cała manipulacya przy ewentualnym zarządzie wymagałaby większego nakładu i większej ilości sił pomocniczych, niź przy zarządzie prywatnym.

eyi. Wobec teraźniejszej sytuacyi w przemyśle naftowym, nie będzie na razie ministerstwo zawierać odnośnych umów.

Po przemówieniach posłów: Di am an da, Li cli ta oraz referenta ustawy Dr. Głąb i liski eg o, przyjęto projekt ustawy rządowej z temi zmianami, źe amortyzacya kapitału zakładowego powinna nastąpić w przeciągu ośmiu lat, oraz źe mające być zbudowane zbiorniki będą prowadzone w państwowym zarządzie.

Na referenta ustawy w pełnej Izbie wybrany został poseł Dr. Bataglia.

Zmiana przepisów o przechowywaniu i transportowaniu olei mineralnych.

Szef sekcyi w ministerstwie rolnictwa Zaleski, oświadcza, źe zarząd państwowych domenów rozporządza w okolicy Tustanowic dostateczną ilością gruntów, na których mogłyby być zbudowane zbiorniki na ropę.

Przepisy o przechowywani u i transportowania olei minerał-n y c li, zawarte w rozporządzeniu ministeryal-nem z dnia 13. kwietnia 1901 r., mają uledz zmianie.

Również i 30 nowych zbiorników Krajowego Związku producentów ropy stanie na gruntach państwowych, a powyższy Związek zawarł juź z zarządem dóbr państwowych kontrakt na 20 lat.

Wykonywanie tych przepisów natrafia w praktyce na wielkie trudności, to też ministerstwo zwróciło się do Izb handlowych z prośbą o zebranie opinii kół interesowanych co do zmiany tychprzepisów, przyczem zwraca uwagę na następujące braki obecnego roz-

„Przedewszystkiem badania zapalności olejów mineralnych zapomocą probierzy naftowych Abla dotychczas nie dało się przeprowadzić. Skutkiem tego przewidziany w § 2 rozporządzenia podział olejów mineralnych na dwie klasy stosownie do tego, czy przy stanie barometrowym 760 mm juź za ogrzaniem do mniej niź 21 stopni termometru stustopniowego wydzielają pary zapalne czy nie, przynajmniej częściowo jest pozbawiony praktycznego znaczenia, tak, źe niektóre przepisy rozporządzenia nie mogą być wcale stosowane.

Poseł dr. K o 1 i s c li e r zauważa, źe często powtarzające się przesilenie w przemyśle naftowym wywołuje pośrednio ustawa, uważająca właściciela gruntu równocześnie za posiadacza olejów, znajdujących się na jego terenie. Oświadcza się również za budową zbiorników, i żąda, by budowa tychże została rozdaną w drodze ofertowej. Mówca ubolewa, źe zarząd dóbr państwowych w ostatnich porządzenia: czasacli puścił w dzierżawę większą ilość terenów dla poszukiwania ropy prywatnym przedsiębiorstwom.

„Za wadę rozporządzenia uważa się następnie to, źe przepisy o magazynowaniu olejów mineralnych są zbyt surowe i mieszczą w sobie wymagania, które w rzeczywistości trudno dają się spełnić, źe brak osobnych

Po przemówieniach posłów: Zarańskiego i Wity ka, zabrał powtórnie głos minister skarbu Biliński i oświadczył, źe rząd nie będzie miał nic przeciwko temu, źe projekt ustawy zostanie zmieniony w tym duchu, źe przyszłe rezerwoary ma prowadzić państwo we własnym zarządzie. Związkowi producentów udzielono pozwolenie na magazynowanie (50.000 cystern ropy kolejowej, w tym celu, aby ułatwić porozumienie pod względem ceny na naftę między producentami a rafinerami.

Wskutek tego kontraktowa dostawa ropy dla kolei miałaby byt zapewniony.

Szef sekcyi Zaleski wyjaśnia, źe ministerstwo rolnictwa wydzierżawiało państwowe tereny pod eksploatacyę nafty wtedy, przepisów, dotyczących, olejów smarowych, kiedy jeszcze mowy nie było o hyperproduk- których traktowanie podług zasad, ouowią-

żujących względem reszty olejów pierwszej klasy lub choćby tylko drugiej klasy, niczem nie da się usprawiedliwić i że w końcu przepisy o pakowaniu olejów mineralnych są nie wystarczające.

„Wobec tego okazuje się nieodzowna konieczność reformy rozporządzenia mini-steryalnego.

„Reforma ta miałaby przedewszystkiem na celu usunięcie braków obowiązkowego rozporządzenia i wydanie norm, któreby odpowiadały faktycznym stosunkom i których stosowanie nie natrafiałoby na praktyczne trudności.

„Samo usunięcie braków obowiązującego rozporządzenia ministeryalnego jednak nie uczyniłoby jeszcze zadość ani istniejącym stosuukom i potrzebom handlu i przemysłu ani wymogom bezpieczeństwa publicznego. Istnieje bowiem cały szereg kwesty i, których wprawdzie samo rozporządzenie bezpośrednio nie dotyka, które jednak z jego treścią tak ściśle są związane, że przy rewizyi rozporządzenia nie mogą być pominięte.

„Przedewszystkiem należy tu często podnoszone żądanie oznaczenia minimalnego punktu zapłonięcia nafty, kwesty a wydania przepisów, dotyczących opalania ropą, która w ostatnich czasach stała się aktualną, unormowanie ruchu wozów tankowych (Tankwagen) i wydanie przepisów o prowadzeniu ruchu i o bezpieczeństwie w rafineryach olejów mineralnych.

„Podobnie należałoby dokładnie zbadać, jakie znaczenie ma używanie naczyń ogniotrwałych i bezpiecznych dc przechowywania i przewozu olejów mineralnych i jakie z tern łączą się skutki wedle przepisu rozporządzenia ministeryalnego z r. 1901.

„Szczególnie ważne jest pytanie, czy wydać się mające nowe przepisy, podobnie jak obowiązujące dotychczas rozporządzenie mają być rozszerzone także na obrót innymi łatwo zapalnymi płynami, jako to: spirytus, eter i t. p.“

Krajowe Towarzystwo naftowe zapytywane przez Izbę handlową lwowską o opinię w tej sprawie, wyraziła Swą opinię w piśmie z dnia 18. czerwca, którego treść tutaj przytaczamy :

„Musimy przedewszystkiem oświadczyć się za taka zmianą ministeryalnego rozporządzenia z dnia 23. stycznia 1901 roku I)z. u. p. Nr. 12, by ono w praktyce wylcony-wanem było, dotychczasowe bowiem rozporządzenie jest tylko martwą literą.

Przechodząc do poszczególnych paragrafów tego rozporządzenia, pozwalamy sobie wytknąć następujące usterki w niniejszem rozporządzeniu i pożądane zmiany :

§ 1., który określa, co należy uwaźaó za oleje ziemne, jest w stosowaniu terminologii nazwyczaj nieudolny. Przytoczone tam Dazwy rozmaitych produktów destylacyi nie są ani naukowe, ani w praktyce używane. Nie wiadomo, co rozporządzenie rozumie pod eterem naftowym lub esencyą naftową i żaden praktyk z pewnością tego nie wie. Niewiadomo dlaczego gazolina, która jest tylko specyalnym gatunkiem benzyny, figuruje jako coś odrębnego od benzyny. Żaden praktyk nie będzie wiedział, co to jest olej skalny rektyfikowany, natomiast każdy wie, że ropy (oleju skalnego) nie rektyfiknje się, tylko rektyfikuje się benzynę.

Terminologia więc produktów naftowych powinna być raz ustalona zgodnie z praktyką, aby nie figurowały jakieś mgliste nazwy, których dzisiaj nikt nie używa.

§ 2. mówi o podziale olei ziemnych na 2 klasy; podział ten może być zachowany.

Natomiast są bardzo niejasne i nie dają żadnego praktycznego znaczenia §§ 3—10 włącznie, które mówią o badaniu olejów za-poraocą aparatu Abel-Testa. Aparat sam jest uznany prawie w całej Europie jako dobry i nadający się do badania olejów mineralnych pod względem zapalności ; rozporządzenie przypisuje, kto ma badać aparaty i pouczać jak się z nimi obchodzić, ale nie mówi dość wyraźnie, kto ma tymi aparatami badać produkty naftowe, a wspomina tylko o organach, które Rząd ustanowi; jedynie w § 8 mówi, ie w samych rafineryach mają badania przeprowadzać władze skarbowe. Otóż całe rozporządzenie ministeryalne bez ścisłego określenia, kto ma produkty naftowe badać i co ma zarządzić badający, jeśli znajdzie przy badaniu fałszywe przesunięcie klas olejów, a przedewszystkiem całe rozporządzenie bez zakupna odpowiedniej ilości aparatów dla organów, które badania mają przeprowadzać, jest tylko zabawką legislatywną bez praktycznego znaczenia.

§ 8. rozporządzenia,, który mówi o badaniu nafty rafinowanej lub półratinowanej (?) w rafineryaoh w rezerwoarach przez władze skarbowe, winien być zniesiony o tyle, iź badać należy tylko produkty gotowe przed ich wysyłką z rafineryi, nigdy zaś półfabrykaty, których punkt zapalności po> komplet-nem oczyszczeniu, podgrzaniu i t. d. ulega zmianie; władze więc b-adając półfabrykaty, miałyby fałszywe wyniki; badanie w rezer-woarach byłoby wtedy tylko dopuszczalne, jeśli w rezerwoarze danym zawarty jest produkt gotowy i z niego wprost odbywa się napełnianie cystern lub beczek, przeznaczonych do wysyłki.

§ 11. mówi o urządzeniach rafineryj, ale tak ogólnikowo, iź właściwie nic nie mówi. Samo urządzenie rafineryi, oddalenie budynków i pojedynczych urządzeń od siebie winno być unormowane osobnymi, bardzo obszernymi przepisami (a nawet takie przepisy przy uzyskiwaniu koncesyj na rafinerye istnieją) i te przepisy nie powinny mieć nic wspólnego z obrotem i przechowywaniem olejów mineralnych. W tych przepisach powinno być zawarte także, czego dotąd niema, postanowienie o kierownikach rafineryj, gdyż wedle obecnie obowiązującej ustawy kierownikiem rafineryi może być każdy „trzeźwy“ człowiek, gdy tymczasem zwykły „palacz“ musi już mieć odpowiedni egzamin.

Następne paragrafy, tyczące się przewozu olei mineralnych, są zawarte w odnośnych przepisach kolejowych lub okrętowych.

Co się tyczy przechowywania olejów mineralnych, to musimy zwrócić uwagę, iź § 24. rozporządzenia, który mówi o lokalach cząstkowej sprzedaży, jest zbyt ostry; jeśli lokal cząstkowej sprzedaży jest należycie urządzony i jest wyłącznie lokalem cząstkowej sprzedaży nafty, przechowywanej w naczyniach metalowych, kurkiem zaopatrzonych, to ilość olejów pierwszej i drugiej klasy, którą przechowywać można, należałoby podnieść przynajmniej do 50 i 500 kg, gdy w handlach, gdzie oprócz nafty sprzedaje się i inne rzeczy, ilość nafty powinna być jak najmniejsza, a benzyna zupełnie wykluczona.

Bardzo ważną byłaby kontrola w lokalach cząstkowej sprzedaży nad handlem naftą zapalną, która należy do olejów mineralnych pierwszej klasy. Nafta zapalna, którą fabrykuje często sam handlarz przez zmieszanie oleju solarowego z benzyną, nie powinna wogóle w handlu istnieć, gdyż ona sprowadza najczęściej nieszczęśliwe wypadki; taka kontrola jest jędnak możliwą tylko wtedy, gdy będzie rzeczywiście jakaś władza, zaopatrzona w aparat Abel-Testa, powołaną do kontroli składów i lokali cząstkowej sprzedaży nafty.

Pomijamy już okoliczność, że handlarz przez mieszanie oleju solarowego (nie podlegającego podatkowi) z benzyną i wytwarzanie sztuczne nafty zapalnej, ukróca skarb w jego dochodach z podatku konspiracyjnego.

Będąc w zasadzie za podziałem olei mineralnych na dwie klasy (olei zapalnych i nie-zapalnych w normalnej temperaturze), sądzimy wszakże, że w nowych przepisach należałoby wprowadzić jeszcze trzecią kategoryę produktów zapalnych wyżej 100 —150 stopni Celsiusza, do tej kategoryi należałyby smary wszelkiego rodzaju i tę kategoryę należałoby albo zupełnie wyłączyć z odnośnych przepisów albo stworzyć dla nich co do przechowywania i transportowania przepisy o wiele mniej surowe; natomiast łatwo zapalne płyhy, jak eter i spirytus, choć nie należą do olei mineralnych, podporządkować pod istniejące przepisy o olejach mineralnych pierwszej klasy.

Kwestya wydawania osobnych przepisów o o p a 1 a n i u ropą stała się rzeczywiście aktualną, wymaga jednak wielkiego rozgraniczenia zależnie od tego, czy chodzi tutaj o opalanie w zakładach przemysłowych, czy o opalanie kotłów parowych, które dla in-stalacyi elektrycznej lub centralnego ogrzewania są umieszczone w mieście przy samych budynkach mieszkalnych, czy wreszcie chodzi o opalanie mieszkań. Dokładne przepisy pod tym względem może opracować tylko ankieta fachowców.

Co się tyczy unormowania ruchu wozów tankowych, to jesteśmy zdania, że rozwożenie

Regulamin Rady naftowej

nafty, a więc olejów mineralnych drugiej klasy czyli niezapajnych w normalnej temperaturze, w cysternach żelaznych zamkniętych, opatrzonych kurkiem do spuszczania, co jest praktykowane w Ameryce jak i w całej Europie, mogłoby byó dozwolonem i u nas'⁴.

przy c. k. galicyjskiem Starostwie górniczem

(Uchwalony na pierwszem posiedzeniu, odbytem we Lwowie 22. czerwca 1909 r.).

§ 1. Czynności Rady odbywają się na posiedzeniach niepublicznych.

§ 2. Przewodniczący (Starosta górniczy lub jego zastępca) zwołuje Radę:

a)    w miarę potrzeby, ale przynajmniej raz w roku kalendarzowym,

b)    na posiedzenie nadzwyczajne, jeśli tego zażąda przynajmniej sześciu członków. W tym wypadku ma nastąpić zwołanie Rady w ciągu 4 tygodni od wniesienia żądania.

§ 3. O mającem się odbyć posiedzeniu należy uwiadomić każdego członka z podaniem miejsca, dnia i godziny zebrania jak również porządku dziennego a to z reguły przynajmniej 8 dni naprzód.

§ 4. Przewodniczący (zastępca) może w razie potrzeby przybrać do obrad także innych znawców z poza grona Rady, między innymi także robotników i urzędników Władz górniczych lub innych urzędników administracyjnych dla udzielania informacyi przy obradach.

§ 5. Radzie przewodniczy Starosta górniczy, lub w razie jego przeszkody, oznaczony przez niego zastępca.

§ 6. Przedmioty, nie objęte porządkiem dziennym (§ 3) mogą być poddane obradom i uchwałom — według uznania przewodniczącego — tylko w razie nagłości.

§ 7. Opinie i wnioski uchwalają obecni członkowie na podstawie głosowania

Za przyjętą uważa się tę uchwałę, za którą oświadczyła się większość głosów obecnych członków; w razie równości głosów rozstrzyga głos przewodniczącego.

§ 8. O kaźdem posiedzeniu ma być spisany protokół, który ma zawierać:

a)    Miejsce i datę posiedzenia,

b)    nazwiska obecnych członków względnie innych znawców (§ 4.),

Ć) porządek dzienny,

d) wnioski i powzięte uchwały wraz z jej uzasadnieniem i wynik głosowania.

Protokół spisuje jeden z członków Rady przez przewodniczącego na ten cel uproszony, z reguły jeden z członków mianowanych przez ministra robót publicznych.

Protokół ma byó podpisany przez prowadzącego pióro i — po ewentnalnem sprostowaniu — także przez przewodniczącego.

Każdemu członkowi Rady należy dorę-czyó odpis protokołu.

§ 9. Członkowie, którym wedle §§ 8 i 9 statutu Rady (rozp. Min. robót publicznych z 31. sierpnia 1908 Dz. u. p. i rozp. kraj, dla Galicyi Nr. 109) należą się dyety i zwrot kosztów podróży z funduszu krajowego, mają swoje wykazy kosztów podróży przesłać w 14 dniach po posiedzeniu pod adresem, wskazanym w § 12.

We wykazach tych należy podać dni, za które policzono dyety i wyszczególnić koszta podróży.

Przewodniczący Rady przesyła te wykazy Wydziałowi Krajowemu z prośbą o wyasygnowanie i wypłacenie naleźytości wprost członkom za rówuoczesnem uwiadomieniem o tem Rady.

§ 10. Urzędnicy władz górniczych będący członkami Rady przekładają swoje wykazy kosztów podróży stosownie do obowiązujących przepisów, < dnoszących się do zaliczania naleźytości za podróże urzędowe wogóle. *

§ 11. Czynności kancelaryjne Rady sprawuje Starostwo górnicze.

§ 12. Pisma przeznaczone dla Rady należy adresować do „Rady naftowej przy ck. Starostwie górniczem w Krakowie“.

§ 13. Dla spraw Rady prowadzi się w Starostwie górniczem osobny protokół podawczy; odnośne akta przechowuje się również osobno.

§ 14. Wszystkie załatwienia mają być wydawane imieniem Rady naftowej i pod pisywane przez przewodniczącego lub jego zastępcę.

na-

Za Borysławia

piszą nam: „Dowodem, źe rząd zaczyna nareszcie naprawdę interesować się galicyjskim przemysłem naftowym, który dotychczas traktował po macoszemu, ciągnąc z niego kolosalne zyski, jest urządzona przed kilkoma dniami wycieczka do Borysławia, przedstawiciele prawie wszystkich ministerstw, składająca się z 22 członków, pod przewodnictwem szefa sekcyi ministerstwa robót publicznych, radcy Hohmanna, której celem było zapoznanie się ze stanem produkcyi i magazynowania ropy, oraz obejrzenie i wyznaczenie terenu pod mające się budować zbiorniki rządowe.

Goście wiedeńscy przybyli dnia 10. bm. przedpołudniem z Drohobycza powozami do Modrycza, gdzie lir. Zamoyski i dyr. Bła-chowski oprowadzali ich po zbiornikach ziemnych Krajowego Związku producentów ropy, których typ uznano za bardzo dobry i ko* rzystny dla magazynowania ropy, znacznie lepszy od zbiorników żelaznych, gdyż w tych ostatnich dłuższy czas magazynowana ropa, prawie zupełnie się odbenzynowuje, a więc traci nietylko na wartości lecz i na ilości. Obejrzawszy cały kompleks zbiorników doskonale uszczelnionych i doprowadzonych do zupełnego porządku, oraz stawiane obecnie na tłoce modryckiej budynki przemysłowe Krajowego Związku, między innemi znajdujące się na ukończeniu stacyę odbiorczą z 12 miernikami wewnątrz, udano się na obiad do Truskawca. Po południu zawieziono gości do Kołpca, miejsca projektowanych zbiorników rządowych. Przygotowane tam już były doły próbne, można więc było dokładnie zbadać podkład. Skonstatowano, źe teren ten jest pod zbiorniki wprost idealny, jakiego dotychczas w okolicy Borysławia nie znaleziono. Żadnego szutru, wody, ani śladu, tylko tłusta ziemia, nie przepuszczająca ropy, a zatem doskonale nadająca się do jej magazynowania.

Następnego dnia zwiedzali goście kopalnie, przejeżdżając cały pas naftowy od Borysławia aż pod Truskawiec. Wrażenie, odniesione przez nich z całej wycieczki, było bardzo korzystne, więc odjechali, pozostawiając liczne obietnice, które gdyby zechciano spełnić, możeby nastały lepsze czasy dla szego biednego przemysłu naftowego, przechodzącego juz od dłuższego czasu straszną kryzys.

W Dobrókostowie rozpoczęto juz próbne wiercenia. Mają tam po jednym szybie: Nafta, Karpaty oraz Galicya. Tow. Karpackie kładzie rurociąg z Dąbrowy do Do-brohostowa, jakoteź rozpoczęło budowę nowej drogi“.

Przemysł naftowy

w Stanach Zjednoczonych Ameryki w roku 1908.

Kurt Pietrusky, Chikago.

(Ciąg dalszy).

Najżywsza czynność wiertnicza rozwinęła się w północnej części terenów naftowych Alluwe i Coodys Bluff, w okolicy Shallow sand. Tamtejszy piaskowiec ropny znajduje się z reguły w głębokości około 700 stóp, jednak bywają wypadki, źe rezultaty wierceń okazują się juz w głębokości 400 stóp. Małe stosunkowo koszta wiercenia dają pochop do dalszej działalności. Rurociągi okazały się tam, podobnie jak w okręgu Bartlesville, zupełnie nie wystarczające tak, źe producenci ropy wnieśli do gubernatora Haskella odpowiedni memoryał, na który otrzymali pomyślną odpowiedź.

Zawarto z tow. „Praivie Oil and Gas Co.“ układ, na mocy którego firma ta poprowadziła od granicy stanu Kansas do basenu Shallowsand ośmio calowy, a do basenu Hogz-kooter krótki 4 calowy rurociąg.

Z koncern roku sprawozdawczego natrafiono, na terenie naftowym w okolicy Morris, na szyb wybuchowy o dziennej produkcyi 1400 beczek, który stał się powodem gorączkowych czynności wiertniczych o również świetnym rezultacie. Tow. „Golf Pipe Line Co.“ przeprowadziło do tego pola boczny rurociąg. Z końcem roku sprawozdawczego było w Oklahoma 209 zaczętych szybów i 65 wieź wiertniczych czyli razem było w tym stanie 276 niedokończonych szybów.

Możliwą dzienną zdolność produkcyjną całego pola naftowego w Midcontineut, można oszacować na 177.000 beczek w roku spra-

wozdawczym wobec 192.800 beczek z koncern przeszłego roku. Na poszczególne okręgi natto-we przypadają następujące .ilości ropy:

Dzienna prod. w beczkach: w r. 1908 .    4.000

. 23.000

Okręg

w r. 1907

Kansas .

Osage

Cherokee shallow sand 58.000 „ dee > sand .    32.000

Creek Cleveland Muskogee Bald Hill

5.000

18.000

40,000

38.000

88.000

8.000

1.000

800

razem

. 177.000

192.800

To zmniejszenie ogólnej produkcyi w r. sprawozdawczym można wytłumaczyć małą produkcyę basenu Glenn, położonego w okręgu naftowym Creek, którego wydatność, po osiągnięciu punktu kulminacyjnego w roku zeszłym, obecnie z każdym dniem coraz więcej się obniża.

Obraz rzeczywistej produkcyi oraz zapotrzebowania w roku sprawozdawczym, daje poniższa tabelka zestawiona na podstawie raportów tłoczenia tow. „Prairie Oil - GasComp.“

Rzeczy w. produkcya beczek

2.914.843 2,773.592 2,985.697

2.979.844 2,787.426 2,395.326 2,950.757

Miesiąc:

Styczeń

Luty

Marzec

Kwiecień

Maj

Czerwiec

Lipiec

Sierpień

Wrzesień

Październik

Listopad

Grudzień

Zapotrzebowanie : beczek

2,858.651

2,674.265

2,773.996

2,620.725

2,851.161

2,332,098

2,005.285

1,994.992

1,941.284

1,987.341

2,162.762

2,326.765

2,353.609

2,705.831

2,297.333

2,310.282

2,166.579

razem 33,260.282    26,284.023

W przeszłym roku ilość przetłoczonej przez tow. „Prairie Oil & Gas Co.“ ropy wynosiła 35,610.370 beczek, a ilość oddanej ropy 25,167.321 beczek. Inne towarzystwa rurociągowe oddały w ostatnim roku około 11 milionów beczek, a koleją wysłano około 3,400.000 beczek. Na podstawie tych dat wynosiłaby ogólna produkcya 47,822.282 beczek, czyli po doliczeniu lokalnego zapotrzebowania i ilości zamagazynowanyoh przez samych producentów, — około 48Yg milionów beczek. Ilości te przedstawiałyby się bezwątpienia o wiele okazalej, gdyby władze zajmowały trochę przychylniejsze stanowisko wobec firm rurociągowych. Zapasy tow. „Prairie Oil & Gas Co.“ wynosiły 1. stycznia 1909 roku 38,959.233 beczek. Do tej liczby trzeba jeszcze dodać zapasowe ilości innych firm tj. tow. „Gulf Pipe Line Co.“, „Texas Co.“ oraz samych producentów, a wtedy otrzymamy na łączną zapasową ilość ropy imponującą liczbę 50 milionów beczek!

Texas-Louisiana. Do właściwego naftowego pola t. zw. „Golf“ należą oprócz Louisiany tylko jeszcze następujące okręgi, położone w północnej części stanu Texas: Humble, Spindletop, Saraloga, Batzon, Sour Lake, Markham, Dayton i Grose Creek; wszystkie te okręgi dostarczają ropę ciężkiej jakości. Okręgi zaś: Powell, Corsi-cana i Petrolia, chociaż znajdują się w północnej części Texas, należą już do pola naftowego Midcontinent. Pierwszy okręg produkuje ropę ciężkiej jakości, dwa pozostałe lekkiej jakości.

Czynność wiertnicza w Texas, tak na południu“jakoteź i na północy znacznie osłabła w roku przeszłym; przekonujemy się o tern z następującego zestawienia:

Nowa produkcya:

w połudn, Texas

Humble Batzon Spindletop Sour Laake

N P

m ^ 215

Ogółem beczek :

przeciętnie beczek :

46260    215,1

Szj’-by suche:

Gazowe:

43

82

2806

65,2

9385    114,4

7376    102,4

CM O ZO Ci

*—¹ zastanowio-

ne :

bc t— co a: CC M ©

Saratoga

Dayton

Hoskins Mound Markh am Goose Creebk

„ Szyby pro-dukty

wne :

l\G O

razem ewent. f 462 przeciętnie ^

w p o ł n. Ï e x a s Corsieana Po well

Pet roi i a (Henriettą)

S. Boso ue

30

19

razem ewent. /    57

przeciętnie

ogółem

Ogółem beczek :

przeciętnie beczek :

41

5,1

368

12,3

718

37,8

1127

19,8

519    75374

| Szyby suclie:

Gazowe:

zastanowio-

ne:

13

274

8    147    274

te

3    21

-O GO.

22

11    168    296

zmniejszyła się w porównaniu z rokiem ze- z końcem roku sprawozdawczego, szłym ilość dokończonych szybów o 207, suchych szybów o 63 a gazowych o 3, pod-    żuje okręg Batso n, gdyż ilość otworów

czas gdy ilość zastanowionych otworów w i er-    wiertniczych zmiejszyła się tutaj o

w ślad za tern i przeciętna dzienna produk-cya wykazywała zniżkę 15.198 beczek.

Również i w Sou r Lake zmniejszyła się ilość źródeł ropnych o 48, a nowa dzienna produkcya o 5105 beczek.

W G o o s e Greek dowiercono 2. czer-

W połuiln owej części stanu Texas | ożywionej czynności wiertniczej, szczególniej

tniczych wzrosła z 252 na 274 czyli o 22 szybów. Cała nowa produkcya zmniejszyła się o 9850 beczek, przeciętna zaś wydatność ropodajnych otworów wiertniczych powiększyła się o 35 beczek.

Okręg H u m b 1 e jest jedynym, w którym rozwinęła się czynność wiertnicza na wielką skalę, tak, że w r. 1908 dowiercono o 45 szybów więcej, n;ź w roku zaprzeszłym. Wzrosła również i przeciętna wydatność otworów wiertniczych tego okręgu, tak, że nowa dzienna produkcya wykazywała zwyżkę 15.600 beczek. W lipcu z. r. dowierciła w tym okręgu firma „Sun Oil Co“ źródło ropne o początkowej produkcyi 300 beczek, a w sierpniu tego samego roku firma „W. S. Far i st“ jedno źródło o produkcyi 1400 beczek a drugie o produkcyi 1200 beczek. W ciągu całego roku miało 8 szybów początkową dzienną produkcyę przeszło 1000 beczek, 28 szybów zwyź 500 beczek a 48 szybów każdy najmniej po 200 beczek. Te dodatnie rezultaty stały się powodem bardzo

Największą zniżkę w produkcyi wyka-131;

wca 1908 r. w miejscowości, oddalonej od Houston o 25 mil angielskich, w głębokości 1600 stój) źródło rojnie, o jioczątkowej pro-dukcyi 30 beczek na godzinę. Roj>a ta miała ciężar gatunkowy 18° B. Z końcem miesiąca sj)adła ta produkcya na 425 beczek dziennie i od tego czasu zaczęła się już stale obniżać.

W północnej części stanu Texas, wykazuje okręg P e t r o 1 i a stosunkowo bardzo dodatnie rezultaty. Nowa dzienna produkcya wzrosła o 500 beczek, a przeciętna wydatność o 24‘5 beczek. Okręg Corsieana, który swego czasu odgrywał bardzo wielką rolę pod względem produkcyi, obecnie zeszedł prawie na ostatni j>lan.

Na czynność wiertniczą w stanie Louisa na daje pogląd j)oniźsze zestawienie:

Nowa produkcya:

Szyby

ropodajne:

Ogółem beczek :

Przeciętnie

beczek:

Szyby gazowe :

Szyby

suche:

Szyby

zastanów.

Jemings

Caddo

A use la, Butte Welsh

o

-.1 OS 4-

cc

os

70

ogółem wzgl. 154 przeciętnie

107.175    676,4

8    54    52

Czynność wiertnicza w tym stanie była dość ożywioną i wykazała bardzo dobre rezultaty. W okręgu J e n n i s ilość szybów ropodajnych powiększyła się o 51 czyli o drugie tyle, co w roku zeszłym. To samo można powiedzieć o przeciętnej dziennej pro-dukcyi tych otworów wiertniczych. Ilość suchych szybów wzrosła o 15, a ilość zastano-wionych szybów zmniejszyła się o 5.

Ilość otworów wiertniczych ropodajnych w. okręgu Caddo zwiększyła się o 35, a przeciętna wydatność o 211.8 beczek. Nowa dzienna produkcya podniosła się z 975 beczek na 14.355 beczek.

W okręgu Ause-la-Butte ukończono we wrześniu 1908 r. dwa szyby, które z początku dawały dziennie 4500 beczek; w krótkim jednak czasie produkcya ich bardzo znacznie się obniżyła.

14 z e c z y w i s t ą produkcyę pola naftowego Texas-Louisiana w ostatnich dwóch latach przedstawia następująca tabelka:

w Texas

1908

1907

beczek

beczek

Zwyżka ewent. zniżka beczek

Humble Spindletop Saratoga Batson Sour Lakę Markh am Dayton Powell

Corsicana i Petrolia

3,777.316

1,741.070

1,700.986

1,584.500

1,580.655

60.869

39.901

398.649

299.173

2,920.640

1,699,943

2,130.928

2,164.453

2,353.940

108.038

596.897

309.571

+ 847.676 -f- 41.127

—    429.942

—    579.953

—    773.285

+    60.869

—    68.137

—    198.248

—    10.397

razem

11,217.155

12,322.696 —1,105.541

Louisiana

Jennigs

Caddo

Auze la Butte Welsh

4,856.889

513.504

219.265

43.976

4,895.905

48.266

76.938

47.315

—    39.016 4 465.238 -f- 142.327

—    3.340

razem

5,633.634

5,061.425

-f 565.209

ogółem

16,950.789

17,391.121

- 540.332

(Dokończ, nast.)

'Wiadomości z targu ropnego.

Według podania p. Alfonsa Gostkowskiego, zaprzysiężonego senzala dla sprzedaży produktów naftowych i ropy we Lwowie, ceny ropy w czerwcu i lipcu przedstawiały się następująco:

DATA

WALUTA

15/VII.

31/VH.

30/V1II.

sierp.“—wrz. wrz.—paźdz.l październ. listopad. |

R. 1910.

29. czer. 1909

140-141

143-145

145-147 148-150

152—154 190-200

30.    „    „

1. lipca „ 2

a »

142—143

143—144 143-144

146—147

147-148 147—148 147—149 150-15!

150—151 150-152

154-156 154-156

153-155

156—158 156-158 190-200 190—200 190—200

3.    „

143-144

147-148 150-151 154-156 156-158 190—200

4.

143-144

147-148

150-151

154-156

156—158

190-200

8. „

150—151

150-151 153-154 154-155 153—154 153-154

155-156

158-160 156-157 156—157 159-160 160—162

157-160 157-160

163-165

164-166

162-165 162—165 165-168 166-168 200—220 200-200 200-220 200-220

9.    „

10.    „ 11. „ 12. „

166—167

166—167 166-167 166-167 168—170 168—170 169—170 169—170

173-175

173-175

174-175

174-175 175-180 175-180

175—180

175—180 180-182 180—182 180-182 180—182 210-220 210-220 215—220 215—220

Inżynierowie przedsiębiorcy

| Bielski, Łukaszewski & Ska kom. |

y Borysław, telefon 121.    W BÖI^YSLAWIU    Lwów, telefon 848. ß

\fż

to

\lż

vłż

Vf/

Vf/

to

to

to

KRONIKA.

Galicyjskie Karpackie akcyjne Towarzystwo naftowe. Dnia 7. lipca b. r. odbyło się we Wiedniu XIV. zwyczajne Walne Zgromadzenie wyżej wymienionego Towarzystwa pod przewodnictwem barona Roberta Biedermanna.

Dyrektor Otto Brunner złożył sprawozdanie z działalności Towarzystwa za rok ubiegły i oświadczył między innemi, że kryzys, która już tak długo trwa w przemyśle naftowym, pi’zybrała jednak w roku zeszłym wprost katastrofalny charakter. Pomimo energicznej akcyi zapobiegawczej ze strony Krajowego Związku producentów ropy, nie

można było absolutnie przeszkodzić szalonej zniżce cen ropy, która dała się odczuć boleśnie i na targu rafinadą. Zarządowi Towarzystwa udało się wprawdzie uzyskać ze swoich szybów mierną pioduk-cyę, jednak sprzedaż wyprodukowanej ropy nie dała w tym roku żadnych zysków. Natomiast interes transportowo-magazynowy, jak również fabryczny dał zadowalniające rezultaty. Ogólny bilans Towarzystwa zamyka się z zyskiem 519.849 Koron. Dyrekcya proponuje rozdzielać między akcyonaryuszy Towarzystwa B°/₀ dywidendy oraz przeniesienie na rok nowy kwoty 39.849 K.

Po wyjaśnieniu przez przewodniczącego obecnej sytuacyi handlowej oraz po omówieniu przy-

C. k. Ministerstwo skarbu oznajmiło reskryptem z 26. kwietnia 1908 1. 37.537/908, że powyższe zapatrywanie Trybunału administracyjnego podziela.

Ciekawy proces w sprawie terenów ozo-kerytowych (wosku ziemnego) w Mołdawii.

Pierwsza sekeya kasacyjnego trybunału sądziła w ostatnią środę bardzo ciekawą kwestyę. Chodziło o sądowe stwiedzenie, czy właściciele terenów w Tirgul-Ocna i Sianie mają prawo zezwolić na eksnloatacyę terenów podziemnych, uposażonych bardzo w wosk ziemny. Prawo eksploatacyi ozokerytu wydzierżawił przed kilku laty zastępcy angielskiego syndykatu p. Dr. Borchten’owi niejaki Yasyl Popa, który wynajął od włościan wielką ilość gruntów. Temu faktowi sprzeciwiło się państwo twierdząc, że włościanie nie mieli prawa wydzierżawiać terenów podziemnych, lecz mogli jedynie rozporządzać dowolnie powierzchnią swo-

szłej polityki handlowej, uchwaliło Walne Zgromadzenie zmianę kilku punktów obecnego statutu. Następnie przystąpiono do wyboru dwóch członków Rady Nadzorczej, któremi wjdmano ponownie pp. : F. J. Mac-Garveya i barona Wiktora Schos-bergera; do komisyi rewizyjnej weszli pp. : Moritz Aigner i Emil Löbl, jako członkowie, a pan Edwarn Freisster, jako zastępca.

Po obradach Walnego Zgromadzenia odbyło ■się konstytuujące posiedzenie Rady Nadzorczej Towarzystwa. Prezesem obrano p. Augusta Korczak G- o r a y s k i eg o, wiceprezesem p. W. H. Mac-Garveya. Dotychczasowy zastępca dyrektora p. Teodor Franciszek Miillner, został zamianowany komereyalnym dyrektorem Towarzystwa.

Reskrypt ministerstwa handlu. C. k. Trybunał administracyjny w orzeczeniu z 21. grudnia 1907 1. 8946 wyraził zapatrywanie, że przedsiębiorstwa górnicze należy zaliczyć do przedsiębiorstw przemysłowych. Wychodząc z tej zasady, orzekł Trybunał administracyjny w odnośnym szczegółowym wypadku, że uwolnienie od należytości, które § 9 ustawy z 29. lutego 1864, Dz. u. p. Nr. 20, przyznaje kupcom i przemysłowcom, przysługuje także korespondeneyom przedsiębiorców górniczych.

Dodało jednak, że przedsiębiorcy górniczy mają odtąd przestrzegać także innych norm należytościowych, które dotyczą przemysłowców wogóle, te normy dotychczas miały zastosowanie tylko do tych posiadaczy kopalń, których za kupców uważać należy, ii. p. do spółek akcyjnych)

Do tych przepisów należytościowych, które odtąd obowiązywać będą wszystkie przedsiębiorstwa górnicze bez wyjątku, należą w szczególności, przepisy o stemplowaniu ksiąg przedsiębiorstwa (por. tar. 59 ustawy z 13. grudnia 1862 Dz. u. p. Nr. 89 i § 11 ustawy z 29. lutego 1864, Dz. u. p. Nr. 20), rachunków zwyczajnych poz. tar. 83 B. 2 ustawy z 13. grudnia 1862 Dz. u. p. Nr. 89 i § 19, ustawy z 18. marca 1876 Dz. u. p. Nr. 26) i rachunków bilansowych (poz. tar. 28 ustawy z 9. lutego 1850, Dz. u. p. Nr. 50 i § 10 ustawy z 29. lutego 1864, Dz. u. p. Nr. 20).

Nafta w Rumunii. Produkeya naftowa w Rumunii wykazuje coraz lepsze postępy. W kwietniu b. r. wynosiła ona 107.966 tonn wobec 101.309 t. w marcu b. r., czyli o 7.000 tonn więcej. Według dyskryktów przedstawia się ona następująco : Pra-howa 102.116 tonn (w marcu 95.465 tonuj, Dim-bovitza 2.027 tonn (2.294 tonn), Buzen 2.180 ton (1.925 t.), Bacan 1.643 t. (1.6251.). Z tego zestawienia wynika, że tylko okręg Dimbowitza wykazuje nieznaczną zniżkę. Pierwsze miejsce w produkcyi krajowej w kwietniu zajmują kopalnie: Bustenari, Calinot i Buehoi o łącznej produkcyi 34.949 tonn,

chociaż w porównaniu z miesiącem marcem wykazują zniżkę 2.000 tonn. Bardzo znacznie natomiast ^wzmogła się produkeya drugiej z rzędu, pod względem produkcyi kwietniowej, grupy kopalń w Campina, Poiana i Moreni. Produkeya kopalń w Campina i Poiana wynosiła w kwietniu 28.337 tonn wohec 23.567 tonu w marcu, w Moreni 29.217 tonn wohec 24.357 tonn w marcu.

Przyszłość ropy opałowej. Na kongresie dla chemii stosowanej, który odbył się w ostatnich dniach w Londynie, miał Sir Boverton B-odiood bardzo ciekawy odczyt, w którym wykazał bardzo szczegółowo wyższość ropy opałowej nad węglem, oraz oświadczył się za zastosowaniem najróżnorodniejszych środków opałowych, ażeby grożący w przyszłości brak węgla przesunąć na jak najdalszą metę. Twierdził, że jest obowiązkiem rządu każdego państwa, w którem znajduje się nafta, popierać o ile możności jej eksploatacyę i zastosowanie. Odnośnie do ropy opałowej, nie zachodzi bynajmniej obawa hyperprodukcyi, jeśli się zastosuje odpowiednie urządzenia transportowe, nie można jednak łudzić się nadzieją, że ropa opa-ołowa zdołałaby w przyszłości zastąpić węgiel. Obecna produkeya ropy jest rezultatem przeszło półwiekowej czynności inwestycyjnej. Amerykański statystyk naftowy Dr. Dawid T. D a y obliczył, że w Stanach Zjednoczonych obecnie znajdująca się ropa — jeżeli produkeya w dotychczasowem tempie wzrastać będzie — już w roku 1935 (za 26 lat) zupełnie się wyczerpie, a jeżeli produkeya zatrzyma się na dotychczasowym poziomie, to wystarczy tylko jeszcze na 90 lat. Wprawdzie, według wszelkiego prawdopodobieństwa, odkryte zostaną nowe źródła ropne, ale jest rzeczą w najwyższym stopniu nieprawdopodobną, by ilości ropy były kiedyś tak wielkie, aby wywołały re-wolucyę w przemyśle opałowym. Jednak wobec wielkich korzyści, jakie daje ropa opałowa przy zastosowarifu jej do pewnych celów (np. opalanie okrętów), powinno się wszelkiemi siłami dążyć do powiększenia produkcyi, a kraj, który pod tym względem osiągnie najpomyślniejsze rezultaty, zajmie bezwątpienia wysoką pozycyę w światowym przemyśle.

33.000 q w Drohobyczu 16.000 » w Stebniku

26.000 »    129.000 q

icli gruntów. Sądowa komisya konsolidacyjna w Bącau przychyliła się na stronę rządu, wskutek czego trybunał apelacyjny w Jassach odrzucił protest, wniesiony przez pp. Theiier’a Huciska i Elias & Taubes, którzy w międzyczasie otrzymali również od włościan koncesyę na dobywanie ozokerytu. Wyżej wymienieni wnieśli rekurs do trybunału kasacyjnego i wysłali na rozprawę swoich zastępców pp. Tako Jonescu i Hosenthal'a. Trybunał kasacyjny odłożył ogłoszenie wyroku na dzień 27. maja starego stylu. Proces powyższy obudzą we wszystkich kołach naftowych krajowych i zagranicznych oraz u posiadaczy kopalni wosku ziemnego, bardzo wielkie zainteresowanie, ponieważ okolice Sianie i Tirgul-Oca znane już są od wielu lat jako mieszczące w sobie bardzo bogate pokłady wosku ziemnego. Istnienie ich w Rumunii w okolicy Sianie, stwierdził po raz pierwszy w r. 1860 niemiecki lekarz Mayer.

Eksport nafty do krajów północnych. Od 1. stycznia 1906 istnieje pomiędzy Danią, Szwecyą i Norwegią z jednej strony, a Austro-Węgrami z drugiej strony, ruch towarowy zapomocą dwóch linii kolejowych : Warnmünde-Gjodsor i Sassnitz-Trolloburg. Na pierwszej linii kolejowej jest połączenie wprost z krajami północnemi, przy posługiwaniu się drugą linią bywają towary w Sassnitz przeładowywane na okręty, a w Treli oburg do wagonów. Przez utworzenie połączenia kolejowego między Sassnitz a Trolloburg, które będzie oddane do publicznego użytku z dniem 1. lipca b. r., nastanie i dla tej linii proste połączenie dla ruchu towarowego i osobowego. Za przykładem zarządów kolejowych krajów północnych, które postanowiły zmienić wskutek powyższego nowego połączenia powstałe niemiecko-północno taryfy kolejowe, poszły i zarządy kolei austryackicli i zamierzają z dniem 1. lipca b. r. wydać nową taryfę dla północnego ruchu handlowego. Temu zamiarowi sprzeciwiają się szczególniej galicyjscy przemysłowcy naftowi, gdyż te nowe taryfy naftowe będą zawierać częściowo zniżki dotychczasowych opłat taryfowych. Znaczenie i ważność kolejowego połączenia Sassnitz - Trelleburg dla galicyjskiego przemysłu naftowego i benzynowego polega głównie na tem, że cysterny, napełnione naftą, benzyną i t. d , od stacyi wysyłkowej aż do skandynawskiej stacyi odbiorczej mogą posługiwać bez przeładowywania najkrótszym torem kolejowym. Galicyjskie koła naftowe spodziewają się, że znajdą w Skandynawii pole zbytu dla swoich produktów.

Wybory do Delegacyi komitentów Krajowego Związku producentów ropy na okres od 1. czerwca do 30. listopada br. dały następujący rezultat :

Z grupy I. zostali wybrani: pp. inż. Eelicyan Dembowski, inż. Julian Fabiański, Stanisław Kurtz, Felicyan Rodziński, Stanisław Moraczewski, Dr. Eugeniusz Reiter. Z grupy II. : pp. Adolf Kiesler, Mieczysław Longchamps, Tadeusz Malczewski, Dr. Ludwik Röhr, inż. Wit Sulimirski, inż. Stanisław Szczepanowski.

PO ZAMKNIĘCIU NUMERU.

Z Borysławia donoszą nam : Dnia 6. lipca dowierciły się znaczniejszej ropy następujące szyby:

„Tryumf I“ firmy Spit/.mahn, Kammermann, Morgenstern w głębokości 1227 m. około 20 cystern; — „Maria Hieressia IJ1“ firmy hr. Rcsseguier & Dr. Fränkel w głębokości 1212 m. około 15 cystern. — „Br. Popperowa I“ wgłęb. 1215 m. około 18 cyst.

C. k. Zarząd Salinarny w Dolinie.

L. 837/909.

Ogłoszenie licyfacyi.

Celem zabezpieczenia dostawy ropy opałowej dla kilku zarządów salinarnych, a mianowicie:

w czasie od 1. stycznia 1910 do końca grudnia 1910 :: :: ::

dla zarządu salinarnego: w Lacku

33.000 »

w Bolechowie 21.000 » w Dolinie

w czasie od Ï. marca 1910 do końca grudnia 1910 :: :: dla zarządu salinarnego w Kałuszu 17.500 q odbędzie się w kanceiaryi c. k. zarządu salinarnego w Dolinie publiczna licytacya zapomocą pisemnych ofert

dnia 11. sierpnia 1909 r.

Oferty według udzielonego wzoru sporządzone, należycie ostemplowane, własnoręcznie podpisane, zaopatrzone w poręczne w wysokości 5°/o rocznej kwoty, obliczonej według ilości ropy i oferowanych cen jednostkowych w gotówce lub papierach wartościowych, zawierające oświadczenie, że oferentowi znane są warunki licytacyjne i że się im bezwarunkowo poddaje, mają być wniesione najpóźniej do godziny 12 w południe dnia 11. sierpnia 1909 do rąk Naczelnika c. k. zarządu salinarnego w Dolinie.

Oferty po terminie wniesione jakoteż wszelkie dotatkowe oferty nie będą uwzględnione.

Bliższe warunki licytacyjne, jakoteż formularz oferty i t. d. można przejrzeć w zarządzie salinarnym w Lacku, Drohobyczu, Stebniku, Bolechowie, Dolinie i Kałuszu w godzinach urzędowych.

C. K. ZARZĄD SALINARNY.

Dolina, dnia 12. lipca 1909.

PIERWSZA KRAJOWA

Fabryka chemiczno - technicznych smarów i pakunków do maszyn parowych

EDWARDA HELLWIGA

we Lwowie, ulica Kopernika liczba 29 Adres telegraficzny : Hellwig, Lwów, Kopernika, poleca

znakomite szczeliwa (pakunki) i smary do maszyn parowych, a mianowicie:

8zczeliwa »Wulkan“> „Pionier" i „Smok“ z najlep-

--szego asbestu, konopi i bawełny.

SmarU • „Wulkan“, „Pionier“ i „Smok“ do szczeliw.

—.........* * „Saturn“ do kurków parów. „Merkur“ do

skóry. „Eros“ do kolektorów. „Neptun“ do lin konopnych. „Jupiter“ do rzemieni z sierści wielbłądziej. „Jowisz“ do lin drucianych. „Mars" do rzemieni. „Conservator" do gumy. „Regulator“ do trybów. „Apollo“ do łożysk. „Wezuwiusz“ do lak. kotłów. „Puritas“ przeciw tworzeniu się kamienia w kotle. „Venus“ do czyszczenia metalu. Tłuszcz tawotowy. Waseiina.

Na składzie utrzymuje : oliwę, ragozynę S. M.

Schibaeffa & Co w Baku, oleje cylindr. ameryk.

i krajowe i wszelkie inne przybory do maszyn paro wy cli.

tt ùt ùt ’ùt ùt ùt 'ùt ùt ùt ùt ùt

DOM KOMISOWO-HANDLOWY

«T

Lwów, ul. Bielowskiego 1. 6.

(FIRMA ZAPROTOKOŁOWANA).

Przyjmuje zastępstwa fabryk krajowych, pośredniczy i informuje w kwestyach rodzimego przemysłu i handlu.

Nadto zajmuje się „Porządkowaniem stosunków majątkowych“, regulowaniem hipotek, wyrabianiem i konwersyą pożyczek hipotecznych. Pośrednictwo w kupnie i sprzedaży majątków. Przeprowadzanie komisowej częściowej parcelacyi.

Pośredniczy w sprzedaży i zakupnie, wydzierżawianiu terenów i kopalń naftowych, jako też udziałów w tychże uprawnieniach pod najprzystępniejszymi warunkami. Kupuje i sprzedaje ropę.

Zastępstwo firm zagranicznych.

Dom omisowy posiada najznakomitsze siły fachowe tak w technicznym zakresie jak i w handlowym. Załatwia wszelkie zlecenia punktualnie i szybko.

’Ùt ’ùt ’ùt ’ùt ’Ùt ’ùt ’ùt ’ùt ’ùt ’ùt ùt

—*■ «wäKIS®53 SSI

-*°?=

■"•rO

44-

sa

43s

-Sa

OLEJE MASZYNOWE pierwszorzędnej jakości OLEJE DO PODŁÓG OLEJE i ROPĘ DO PĘDZENIA MOTORÓW KOMPOZYCYE DO ROPNYCH PALNIKÓW POKOJOWYCH

JL i.

»»ä»?3ISSLn^2»l83K8öl^lS3IS8lfofi8IS5IS?IS8iS

NAFTĘ DO PALNIKÓW „LUX“ I DOSKONAŁE specyalne SORTY NAFTY BENZYNY MOTOROWE po naj tańszej cenie BENZYNY AUTOMOBIL, i BENZYNY DO LAMP‘GÓRNICZYCH i wszelkich celów

Ę:

12:

!**-

§ś<h~-

4a

4:1

POLECA FABRYKA NAFTY

:3^~

Js«G-

Üf

4;r

:::

Waleryana Stawiarskiego i Spółki

S<H~

S<H<-

KROSNO

4a

tü

441

SKŁAD KOMISOWY W BORYSŁAWIU POD KIEROWN. P. BACHOWSKIEGO gdzie jest zawsze dostateczny zapas wszystkich towarów.

««• F-

Kt

•U:

et

isîlr

fer

St-

|4-

et

S<H-

—......

Sffii^SKESBIIiSrasäraSSISSBiraSS^^

<s

Poczt. Kasa oszcz. Nr. 74046.

Telefon Nr. 905 •

*S)

Ostrowski & Cudek

Dom handlowy dla interesów przemysłowo-naftowych

we Ł^OTO, ul. Kopernika 1 21.

!»

Przeprowadza: Kupno i sprzedaż udziałów kopalnianych, kupno i sprzedaż ropy. Organizuje: Spółki naftowe z drobnymi udziałami. Poleca: Przedsiębiorców wiertniczych do wierceń akordowych.

Ofiarujemy usługi jako eksperci przy wszelkich transakcyach z przemysłem naftowym łączność mających.

!»

Dla wygody naszych P. T. Klientów urządziliśmy

Biuro techniczne

które pozostaje pod kierownictwem inżyniera Seweiyna 33.ar ma,.

Sporządzamy : Pomiary i niwelacye terenów, plany sytuacyjne terenów, kopalń i szybów naftowych, zgłoszenia kopalń do władz górniczych, profile otworów świdrowych i wszelkie czynności w zakres miernictwa wchodzące.

Posiadamy bogato zaopatrzony zbiór kopii map katastralnych Adres dla telegramów: Ostrowski Cudek Lwów.

r.

Przedsiębiorstwo dla głę=

bokich wierceń

przez Izbę handlową i przemysłowa we Lwowie mianowany, i przez e. k. Namiestnictwo potwierdzimy i zaprzysiężony

senzal

W Sulimirski

w Borysławiu

długoletnie doświadczenie na kopalniach ropy w Galicyi, na Kaukazie i w Rumunii; obejmuje akordy wiertnicze ewent. z własnym udziałem. Ekspertyzy terenów galicyjskich i kaukazkieb. Kupno i sprzedaż terenów naftowych.

dla sprzedaży i kupna ropy, wosku ziemnego i produktów tych minerałów. Jako urzędnik pu-bliezny pobiera przy transakeyacli ściśle oznaczoną a zatwierdzoną przez Namiestnictwo opłatę senzala. Udziela swej klienteli rzeczowych i wiarygodnych informacyi w zakres przemysłu naftowego wchodzących.

t *

Biura: Lwów, plac Smolki 1. 4. Tek: 1059

V>

URZĄDZENIA

ELEKTRYCZNE

TELEFON NR. 40

ü-

ŚWIATŁA =SIŁY = TRAKCY1

SKŁADY MATERYAŁÓW INSTALACYJNYCH =

Inżynierowie KNAUS & CZAJKOWSKI

PRZEDSIĘBIORSTWO ROBÓT ELEKTROTECHNICZNYCH

LWÓW, UL. KOPERNIKA 26

PROJEKTY I KOSZTORYSY BEZPŁATNIE

iliÉiÉiÉÉiÉÉiÉÉiiiiiiüÉiÉüiÉiÉiê

TOWARZYSTWO

dla handlu, przemysłu i rolnictwa

we Lwowie

VEREIN FÜR. HANDEL, GEWERBE UND ACKERBAU IN LEMBERG,

Wyłączne zastępstwo na Oalicyę:

Fabryki rur Mannesmanna w Komotau. — walcownia rur w Schönbrunn, — oraz Galicyjskiego karpackiego naftowego Tow. przedtem Bergheim &. Mac Garvey w Glinniku maryampolskim.

Dyrekcya we Lwowie, ul, Romanowicza 3. # Filie Towarzystwa w Borysławiu, Krośnie i Zagórzu.

Konto p. k. o. 825 091.

Rach. bieżący w Banku krajów.

Telefon Nr. 168.

Towarzystwo dostarcza :

Rury wiertnicze, gazowe, pompowe, do wodociągów i inne wszelkiego rodzaju. Maszyny i kotły pai’owe. Narzędzia wiertnicze. Liny druciane we wszelkich wymiarach. Kompletne urządzenia do elektrycznego oświetlania. Fittingi, kurki, połączenia itp. Wszelkie materyały potrzebne tak przy instalacyi jak i popędzie maszynowym.

Zastępując firmy lub sprowadzając towary, towarzystwo kieruje się przedewszystkiem myślą przewodnią dostarczenia swojej klienteli maszyn, narzędzi i materyałów pierwszorzędnej jakości.

Adres telegraficzny: Towarzystwo handlowe Lwów.

Telegramm-A dresse : Handelsverein Lemberg.

m-

18-

rei

\’.s/

Odpowiedzialny redaktor Roman Załoziecki.

Z Drukarni „Słowa Polskiego“ we Lwowie, pod zarz. J. Ziembińskiego.

:-— FILIA =

PRASKIEGO BANKU

linii Hi

patentu Romana Gierszyńskiego z wymienialnymi bakami do rur

5”, 6”, 7”, 9” i 10”

KREDYTOWEGO

we Lwowie — ulica Karola Ludwika 1 29.

Tel. 937, 946, 846. — Zakład centralny w Pradze.

Filie w Kolinie i Ołomuńcu. Wpłacony kapitał akcyjny kor. 6,000.000 — Fundusze rezerwowe i gwarancyjne kor. 3,200.000.

KORZYSTNE ZAŁATWIENIE

wszelkich transakcyj bankowych i lokacyi kapitałów.

oraz do rozkręcania lewych rur sprzedaje i wypożycza Fabryka narzędzi i instrumentów wiertniczych

W. Wolski

W. Zdanowicz i Sp.

w Borysławiu

Kupno i sprzedaż papierów wartościowych. — Przeprowadzanie wszelkich obrotów giełdowych na targach krajowych i zagranicznych.

Promesy, Losy (Sprzedaż losów za wypłatą w rachunku bjeżącym). — Otwieranie Kredytów I udzielanie pożyczek na podkład papierów wartościowych. Przyjmowanie w przechowanie i w zarząd papierów wartościowych. Ubezpieczanie losów i efektów od strat z powodu wylosowania. — Wykupno płatnych kuponów i wylosowafïÿch papierów wartościowych. Listy polecające i akredytywy na sezony podróży. — Eskont wcKsli. Inkasa i wypłaty w kraju i na miejsca zagraniczne. — Wkładki pieniężne na książeczki wkładkowe (podatek rentowy opłaca Bank) oprocentowuje po

: 4V₂ procent ==========

na asygnaty kasowe z 90-dniowem wypowiedzeniem: oprocentowanie po 4i/2 procent w rachunku bieżącym.

ODDZIAŁ KOMERCYALNY: Finansowanie przedsiębiorstw przemysłowych i budowli publicznych, kredyty na podatki i cła. Zaliczkowanie faktur towarowych. Kupno i sprzedaż w drodze komisowej towarów i zaliczkowanie tychże.

urn.

Międzymiastowy telefon Nr. 13.

W BORYSŁAWIU

Adres dla telegr.:

„Nafta“ Borysław.

Fabryka narzędzi wiertniczych w Borysławiu wykonuje i ma na składzie:

Żurawie wiertnicze szczególnie silnej konstrukcyi,

Żerdzie wiertnicze z najlepszego materyału,

Świdry ekscentryczne patentu M. Longchamps’a, jakoteż wszelkie przybory do głębokich wierceń,

Tłoki do wydobywania ropy patentu Mikucki, Krynicki, Żubr, Zbiorniki na ropę opałową, bazowniki specyalnej konstrukcyi,

Mierniki na ropę,

Odlewy żelazne i metalowe,

Naprawa kotłów parowych.

Cenniki i kosztorysy na żądanie.

ROBERT KERN

Zastępstwa Witkowickiej fabryki rur.

Centralne biuro dla Galicyi we Lwowie, Kopernika 18 = Skład w Borysławiu =

wykonuje

Rury wiertnicze spajane i bez szwu,

Rury gazowe i wodociągowe,

Rury ropociągowe dla wysokiego ciśnienia,

Rury płomienne bez szwu,

Rury lane żelazne gazowe i wodociągowe,

Rezerwoary żelazne dla ropy, każdej wielkości,

Liny druciane marki: „Priv. öst. ung. Statts- Eisenbahn Gesell., Żerdzie ratunkowe i wiertnicze witkowickiej marki specyalnej, Suwaki wodne i ropne, modelu ciężkiego i lekkiego, fabrykat specyalny,

Wszelkie armatury dla pary i wody,    .

Elektrycznie spajane żelazne witkowickie beczki dla transportu ropy i spirytusu.

Filia wiedeńskiej fabryki narzędzi firmy Biaua i S-ki Wiedeń, XX/2 Hellwagstr. 4—8.

Cenniki i oferty na żądanie odwrotnie darmo i opłatnie.

JL

Adres na telegramy: Robert Kern, Lwów. — Telefon nr. 766.

Odpowiedzialny redaktor Roman Załoziecki.

Z Drukarni Słowa Polskiego we Lwowie, pod zarz. J, Ziembińskiego.