•.

X|

JO ■ - <

TT

Kîô^jo 'hĄ Go5

Zeszyt 9.

susi æüigi asssi^ süss

ORGAN KRAJOWEGO TOWARZYSTWA NAFTOWEGO

wychodzi 2 razy na miesiąc 15-go i 30-go

Wydawca:

Krajowe Towarzystwo Naftowe

Redaktor:

Dr. Stefan Bartoszewicz

PÀ

Eg?*

1 Soâotnicûi & Wiśniewski 1

su

^ fabryka elektrotechniczna i Zakład instalacyjny

ïlWOW Fabryka przy ul, Na Błonie 1. 38 JH Biuro główne: Lwów, Słowackiego 1.18. — filia w Krakowie: Bracka 1. 8.    $

Adres telegr. : Grom Lwów

Wyrób artykułów elektrotechnicznych

Budowa całkowitych stacy] elektrycznych. Przenoszenie siły i zastosowanie $j£ energii elektrycznej w przemyśle i gospodarstwach rolnych.

}§{    Druty w izolacyi miniowej

lAl    te przepisami Urzędu Grórn.

f»    Prynwnflnlkî izolowane i gołe miedziane

[2]    rrzewoanuu Tow. akc. Felten & Guil-

«    leaume we Wiedniu (wyłączna reprez.)

[vl    Motory zwy^^e szczelnie zamknięte, za-

Dla kopalnictwa nafty:

Budowa groinochronów

| i asbestowej uznane i obję-

na zbiornikach, własnego systemu uznanego przez Tow. Asekuracyjne.

pomysłu inż. Postęp-skiego wzór własny,

Armatury szybowe

prawnie ochroniony.

; Skrzynki rozdzielcze rzitfJ^UC2Dik

Dostawa wszelkich materyałów instalacyjnych.

Tom. udział, dla fEcńntói głęBofoicfi wierceń i Budowy moforów

TRAUZL & Co.

rj

przedtem FAUCK &. Co.

WIEDEŃ IV./2., WIEDENERGÜRTEL Nr. 2. HEUGASSE 80.

Zastępca na G-alicyę i Bukowinę

Marek Seemann

'WW.'

'“CW--

mmmwM

mm

w Drohobyczu

Skład w Borysławiu.

f:

iillwli

Przyjmujemy zlecenia wykonywania w naszym zarządzie wierceń do możliwie największej głębokości i pod daleko sięgającą gwarancyą.

-,

Fabryka maszyn i narzędzi wiertniczych

dla wszelkich systemów wierceń tak ręcznych jak i maszynowych.

Specjalności !

- tycznym wydźwigiem tychże zapomocą t. zw. odwrotnej płuczki.

Części żelazne do wahacza (balansu) kanadyjskiego z samoprężnem popuszczadłem do dokładnego popuszczania lub podnoszenia świdra w czasie wiercenia (według policyjno-górniczych przepisów z r. 1904, § 31).

Patentowe rozszerzacze (Nachnahmbohrer) znacznie ulepszone.

Hydrauliczne obcinacze (noże) rur. Pod względem pewności i dokładności w użyciu przewyższają wszystkie inne dotychczas znane tego rodzaju instrumenty. Obcięcie rury bez względu na jej dymenzyę uskutecznia się w ciągu kilku minut.

Wielokrążki o specyalnej konstrukoyi dla celów wiertniczych. Dopuszczalne obciążenie zwyż 50.000 kg.

[à

Raki dające się z najbardziej wklinowanej pozycyi zluzować .i wydostać, gdy rury nie idą. i t. d. i t. d. i t. d.

Najwyższe odznaczenie na międzynarod. wystawie w Bukareszcie w r. 1906.

DYPLOM HONOROWY I ZŁOTY MEDAL.

Oddział Budowy motorów

Oddział Budowy motorów

Motory benzynowe d0. PoP^du

u *    — żurawi

pompowych. =

Motory gazowe p^y użyciu ga-

■ i * .r    zu ziemnego do

popędu żurawi wiertniczych i do oświetlenia elektrycznego. ——__

bohomotywy⁰ p°psdzie zap°-

mocą motorów benzynowych, spirytusowych i naftowych — nader praktyczne do różnego rodzaju kolejek. .

pi

Zastępca dla oddziału bud. motorów: IJIAURÏCÏ GOŁDSCRLAG-GfiAŻOWSKI

tiwóu>, ul. Gródecka I. 42.

NAFTA

Organ Krajowego Towarzystwa Naftowego

wychodzi 2 razy na miesiąc 15-ego i 30-e^o

Premameiata •wynosi rocznie 1© koron.

Członkowie „Krajowego Towarzystwa Naftowego“ otrzymują „Naftę“ bezpłatnie.

Adres Redakcyi i Administracyi : Lwów, ul. Kraszewskiego 1. 1, biuro Krajowego Towarzystwa naftowego.

Treść zeszytu 9.

Sytuacya handlowa. — Ankiety taryfowe. — Projekt budowy wielkiego rurociągu. — Z Tristanowie O przyczynie częstych pożarów w Borysławiu i Tustanowicach. — Korespondencya z Groźnego. — .Międzynarodowa Komisya naftowa. — Z Rumunii. — Kronika. — Wiadomości z targu ropnego.

art 1 u ; wybrany

Sytuacya handlowa.

Ostatni pożar w Tustanowicach i ubytek przez ten pożar przeszło 100 wagonów ropy z dziennej produkcyi, spowodował w pierwszej chwili zwyżkę w cenie ropy do 1 kor. i 10 hal.; zwyżka ta jednak trwała tylko parę dni i cena ponownie spadła niżej korony; te jednak wahania się cen ropy, na które spekulacya wywiera dość znaczny wpływ, nie odgrywają już dzisiaj wielkiej roli, gdyż tran-sakeye w sprzedażach ropy są nieznaczne, wszyscy zajmują stanowisko wyczekujące; więksi producenci-rafiuerzy przerabiają własną ropę, a część jej magazynują; komitenci Związku umieszczają swoją ropę w rezerwo-arach Związku; Związek robi ciągłe starania, by na całe lato, a następnie do chwili puszczenia w ruch odbenzyniarni, mieć miejsce na ropę swych komitentów ; z nowej grupy trzydziestu rezerwoarów, ośm ma być gotowych już z końcem bieżącego miesiąca, oprócz tego Związek otrzyma w zarząd cztery rezer-woary od rządu. Gdy odbenzyniarnia zostanie puszczoną w ruch, zacznie się opróżniać miejsce w rezerwoarach dawnych. Produkeya ropy w kwietniu była blisko o trzy tysiące wagonów mniejsza, niż w marcu, co nieza-wodnic tez korzystnie odbije się na ogólnym stanie.

Polepszenie sytuacyi w naszym przemyśle leży w zbliżeniu się producentów do rafinerów; ei ostatni dotąd są jeszcze rozbici i n e można z nimi traktować, jako z jednolitą grupą; nawet układy z amerykanami o kon-tyngeut nafty eksportowej do Niemiec, pro-wadzo e oddawna, nie doprowadziły do rezultatu z powodu braku konsolidacyi rafinerów. 1 oto dopiero w ostanich czasach rafinerzy zjednej strony nagleni przez amerykanów z drugiej strony widząc konsolidącyę producentów w Związku, zaczęli znów energiczni e j p r a c o w a u do nowienie m wewnętrzne g

w tym celu komitet odbywa konferencye, z zastępcami poszczególnych rafineryj i daje się odczuwać już większe zbliżenie i łagodzenie istniejących sprzeczności. O tym nowym zwrocie, który może sprowadzić na lat kilka sanacyę stosunków naftowych, gdyż skartelowane rafinerye po zawarciu układu z amerykanami, przystąpią do zakupna ropy u producentów a także może i do jakiego układu o prowadzenie odbenzyniarni—piszą pisma wiedeńskie:

Długa i uporczywa walka ma sie żakom

*o

czyć teraz przez zaszczytny i dla wszystkich stron korzystny pokój. Obecnie toczą się rokowania w przemyśle naftowym, mające na celu orgauizacyę, któraby rzeczywiście była w stanie za jednym zamachem sprowadzić kompletny ład w te nieporządki straszne, jakie od kilku lat panują. W przemyśle naftowym przyzwyczajono się unikać przepowiedni, gdyż nadzieje na konsolidacyę stosunków tak często zawodziły. Jednakowoż dzisiaj z większem prawdopodobieństwem twierdzić można, że szanse dla utworzenia organizaeyi nigdy jeszcze od czasu rozbicia kartelu nie były tak dogodne, jak obecnie. A przytem obecnie nie idzie tylko o konsolidacyę przemysłu naftowego w Austryi, lecz o daleko ważniejsze zadanie — o układ z amerykańskim przemysłem naftowym i o skontyngentowanie austryackiego eksportu naftowego.

Jak się dowiadujemy, najwybitniesze ra-finerye naftowe w Austryi i na Węgrzech wybrały komitet, który otrzymał polecenie, doprowadzić do skutku układ z zastępcami Towarzystwa „Standard Oil Co.“, którzy już od dłuższego czasu przebywają we Wiedniu. Z tego należy wnioskować, iż jeśli raflnerye austro-węgierskie wybrały komitet, który z Amerykanami ma zawrzeć umowę co do rejonowania rynków zbytu w Niemczech, to musiało nastąpić daleko idące zbliżenie między rafinerami austryacko-węgierskimi i co do wewnętrznego kontyngentu; w przeciwnym wypadku komitet taki nie mógłby amerykańskim zastępcom postawić dokładnych i konkretnych wniosków.

Usiłowania do jakiegoś porozumienia z Amerykanami mają już swoją historyę, nie pozbawioną ogólnego interesu. Wielki roz-miar, jaki austryacki eksport nafty przybrał w ostatnich latach, wywołał przekonanie, że odnowienie kartelu na dawnej podstawie t. j. tylko na wewnętrznem kontyngentowaniu, jest zupełnie wykluczone. W dniach walki, które przemysł naftowy ma za sobą, raflnerye nafty starały się wyemancypować od targu wewnętrznego przez to, że dzięki eksportowi zdobyły dla swego interesu szerszą podstawę i tylko w ten sposób udało im się ciężkie czasy przetrzymać. Jasnem więc się stało, źe interes wewnętrzny i eksportowy nie mogą być rozdzielone, jeśli ma powstać nowa or-ganizacya; powstała więc myśl utworzenia centralnego biura sprzedaży; to bim*o centralne było tak pomyślane, że produkty ra-fineryj tak samo przeznaczone na konsum wewnętrzny jak i na eksport mają przechodzić przez biuro centralne. W kwestyi organizaeyi tego biura powstały pewne sprzeczności ; gdy jedni byli zdania, że wobec centralnego biura kontyngentowanie, które zawsze doprowadzało do rozbicia organizaeyi, jest niepotrzebne, drudzy byli zdania, że kontyngentowanie jest niezbędne.

Walka tych dwóch kierunków trwała dosyć długo, póki wreszcie nie wypowiedziano się ostatecznie za kontyngentowaniem, tern bardziej, iż wiele rafineryi w ostatnich latach znacznie rozszerzyło swoje urządzenia i łatwo było przewidzieć, iż odpowiednio do tego postawią i większe wymagania. Należało więc wskutek tego znaleźć sposób, któryby pozwalał przy rozdziale kontyngentu postępować liberalnie i szczodrze; to jest moźliwem tylko przez zabezpieczenie sobie zbytu za granicą przez układ z Amerykanami.

To jest punkt wyjścia tych usiłowań, które obecnm przez zawarcie konwencyi z Amerykanami mają być sankeyonowane. Na razie w adomem jest tylko, źe kontyngent eksportowy, jakiego raflnerye austro-węgier-skie żądają, ma znacznie przenosić dotychczasową ilość eksportowanej nafty i tylko w ten sposób dadzą się zadowolić wszystkie żądania wielkich kontyngentów.

Dalej wyraźnie należy skonstatować, źe centralne biuro sprzedaży ma tak samo służyć dla wewnętrznej sprzedaży jak i eksportu tak, iż kontyngentowanie wewnętrznego zbytu wyłącznie nie jest projektowane; centralne biuro sprzedaży będzie wspólnem dla zbytu wewnętrznego i zewnętrzngo, a rozchodzić się będzie tylko o to, by znaleźć klucz, któryby wszystkich zadowolił. Prawdopodobnie wielka rola w organizaeyi centralnego biura sprzedaży przypadnie towarz. „Olex“, które dotąd do pewnego stopnia scentralizowało sprzedaż eksportową.

Usiłowania organizacyjne będą o tyle znacznie ułatwione, iż obecnie nietylko roz-

nymi czynnikami. Chociaż nie chcemy przesadzać rezultatów nastąpić mającego porozumienia, to jednak poczuwamy się do obowiązku, wyrazić juz teraz nasze zapatrywanie na tę kwestyę.

Obydwie grupy producentów, tj. galicyjscy producenci ropy i galicyjscy rafinerzy, przedłożyli jednomyślnie następujące postulaty taryfowe:

. Unor owanie t d 1 a r p

egoi leju n eb e

rH-

CB

co

7? O et-

<TD ra

chodzi się o naftę lecz także i o uboczne produkty, fabrykacya których w ostatnim czasie podniosła się, tak, iż w rozmaitych kierunkach są możliwe kompensaty i wyrównanie przeciwieństw.

Jak z autentycznego źródła donoszą, po obydwóch stronach panują jak najlepsze chęci i należy oczekiwać, że zawarcie umowy nie długo da na siebie czekać.

Ankiety taryfowe.

W końcu ubiegłego miesiąca odbył się cały szereg ankiet taryfowych specyalnie dla interesów w Galicy i z powodu projektowanego przez rząd podniesienia taryf kolejowych. 26. kwietnia obradowała pod przewodnictwem członka Wydziału Krajowego Dąbskiego ankieta we Lwowie. Na tej ankiecie ułożono ostatecznie postulaty rolnictwa i wszystkich gałęzi przemysłu w Galicyi, które we formie memoryału z ramienia Wydziału krajowego zostały przedłożone ministerstwu dla Galicyi na ankiecie ministerstwa kolejowego referent; taryfowy ministerstwa, radca dworu Bardas przyrzekł uwzględnić wiele postulatów galicyjskich. Co się tyczy taryf naftowych specyalnie, to te będą przedmiotem obrad specyalnej naftowej ankiety z pewne dopiero w czerwcu, gdyż dotąd rząd jeszcze nie przedłożył projektu taryfy dla produktów naftowych. Ponieważ przemysł naftowy jest najważniejszym przemysłem w Galicyi, przeto Wydział krajowy galicyjski i referent taryf przemysłowych na ankiecie, poseł Battaglia i wreszcie reprezentanci Krajowego Towarzystwa naftowego: prof. Załoziecki, M. Schreier i Dr. Bartoszewicz poruszyli już na galicyjskiej ankiecie sprawę taryf naftowych i zasadnicze punkty zmian, umieszczone w memo-ryalo Wydziału krajowego, ułożonym przez referenta taryfowego Pana Chodkiewdćza.

Treść tego memoryału jest następująca:

„Kwestya taryf zagranicznych i krajowych dla produktów naftowych¹), będzie przedmiotem osobnej ustawy na podstawue uprzedniego porozumienia się z bezpośrednio interesowa-opłat

wy

j u gaz

g°-    %

Trwałe zastosowanie ropy do celów opałowych przybrało już takie rozmiary, iż wydaje się rzeczą konieczną zastanowić się nad ustaleniem opłaty taryfowej dla tego nowego środka opałowego.

Produkt ten musi wejść w zapasy z innymi materyałami opałowymi w pierwszem miejscu z węglem. Do tego nieodzownie potrzeba stałej taryfy, albowiem w interesie ropnym odgrywają przy kulkulaeyi handlowej wielką rolę koszty transportu, a kontrakty dostawy bywają prawie wyłącznie długoterminowe.

Dotychczasowa, zresztą bardzo niedostateczna i niejednolicie przeprowadzona osobna taryfa dla ropy opałowej, ma prowizoryczne znamiona taryfy, przyznanej wskutek wyjątkowego ciężkiego położenia, chociaż w tym wypadku nie można mówić o wyjątkowem położeniu wtem znaczeniu, iżby miało obniżać wartość produktu. W wyjątkowem położeniu znajduje się tylko produkcya; zastosowanie zaś produktu do rozmaitych celów nie jest jeszcze dowodem wyjątkowego położenia, lecz przeciwnie oznacza postęp techniki.

Wspomniany powyżej prowizoryczny charakter obecnej ustawy, jest wiec z jednej strony niekorzystnym dla zbytu produktu ropnego, z drugiej strony nie da się pogodzić z faktem, że ropa stanęła już obecnie w rzędzie zwykłych codziennych materyałów opałowych.

Stawia się przeto żądanie o ostateczne taryfowanie ropy opałowej jakoteż i innych produktów przemysłu naftowmgo, służących albo do tegosamego celu, albo do fabrykacyi gazu tj. oleju gazowego i oleju niebieskiego,

2. Ro

er

Odr

i nafta.

py, s ł u-

żąeej do destylacyi i dla nafty, nie powinna istnieć.

W razie koniecznego podwyższenia taryfy żąda sie bezwarunkowo, ^aby nie było żadnej różnicy w taryfowaniu między ropą a rafmadą, tak, aby wszelkie produkty, otrzymane z ropy, były transportowane na podstawie takiej taryfy, co ropa.

Tylko ten sposób będzie można uniknąć zgubnego w swoich skutkach dla przemysłu galicyjskiego przesunięcia istniejących

według nowej wyjątkowej taryfy I. A. T. I. Barem A., przyczem z tej samej tai-yfy winna korzy stad ropa, jeśli idzie na cele opałowe i do rafineryj nafty, przy za .zaniu odpowiedniej kontroli, aby z tej taryfy nie korzystała ropa, używana w rafineryach do de-stylacyi.

a do destylae na taryfa dla stosunków konkurenćyjnych.

3. Ruch w y w o z o w y.

Istniejące już opłaty eksportowe nie powinny być podwyższone.

Do wywozu ropy do wszystkich austrya-ckich stacyi granicznych należy zastosować tęsamą ulgę taryfową, która znajduje zastosowanie przy eksporcie nafty.

Produkcya ropy w Galicy i dosięgła już 20.000 cystern miesięcznie. Ponieważ przeróbka wszystkich austro-węgierskich rafineryj wynosi zaledwie 130.000 cystern, a więc połowę produkcyi surowca-, musi więc także i ten surowiec być wywożonym w stanie nie-czyszczonym.

4. Dla biegu próżnych cystern na ropę należałowy ustanowić albo w drodze taryfowej albo w drodze kontraktowej (kontrakt o wstawienie cystern do parku kolejowego, stałe terminy dostawy, a za przekroczenie tych kolej powinna udzielać pewnego odszkodowania.

Przy transporcie próżnych beczek naftowych (drewnianych i żelaznych), żąda się, aby przy nadawaniu przynajmniej 60 sztuk była stosowaną specyalna taryfa 2 z przera-ohowaniem na zachodnich państwowych liniach kolejowych na wypadek, gdyby nie można było utrzymać dotychczasowej wyjątkowej taryfy X.

Reprezentant rządu, radca Dworu Bardas nie dał jeszcze co do postulatów naszego przemysłu wyraźnego oświadczenia, odkładając to oświadczenie do ankiety specyalnie naftowej, przyrzekł jednak zachować dotychczasowe taryfowanie ropy opałowej, sprzeciwił się tylko rozszerzeniu tej taryfy na „olej niebieski“ i częściowo na ropę opałową we wschodniej Galicyi; obiecał w ułożeniu taryf naftowych przestrzegać tej zasady, by galicyjskie rafinerye naftowe nie były przez zmianę taryfy postawione w gorsze warunki konkurencyjne od rafinery i poza Galicyą położonych.

Projekt budowy wielkiego rurociągu.

Na ostatniem posiedzeniu sekeyi ekonomicznej Towarzystwa „Leo“ referował inż. miejski p. Mot z ko o projekcie budowy rurociągu, któryby łączył Borysław z Wiedniem.

Odległość między temi dwoma miastai. i wynosi 750 km., a więc jest mniejszą, niż między Bakum a Batumem, między któręmi odległość wynosi 800 km. Te ostatnie miejscowości są przecież połączone rurociągiem, chociaż teren tamtejszy jest o wiele gorszy od naszego, bo Batum, stacya odbiorcza, leży niżej od wybrzeża Baku o 25 m., podczas gdy Borysław jest o 150 m. wyżej położony ponad poziom morza, niż Wiedeń. Trudności więc terenowe dla projektowanego rurociągu prawie, że nie istnieją, bo różnice terenowe na Ślązku można wyrównać przez ustawienie instalacyj pompowych na linii, któreby miały oprócz tego zadanie rekompensować stratę ciśnienia, spowodowaną długością rurociągu. Całą więc linię rurociągową można byłoby rozdzielić na poszczególne części. Z głównych stacyi można poprowadzić odgałęzienia rurociągowe, któreby tłoczyły ropę do okolicznych miejscowości.

Koszty budowy takiego rurociągu byłyby względnie małe. A mianowicie: Biorąc pod uwagę, że 1 m. rury kosztuje 40 K, to 750.000 m. będzie kosztować 30,000.000 K. Koszty izolacyi, licząc po 10 Koron za metr, wyniosą 7.5 miliona Koron, koszty założenia rur pod ziemią, licząc po 2 Korony za metr, wyniosą 1.5 miliona Koron, inne wydatki na

strzeżenie i utrzymanie w ruchu rurociągu 3 miliony, 6 milionów na zakupno kopalni naftowej. Ogólny koszt więc budowy tego wielkiego rurociągu wyniesie 48 milionów koron.

Jedyne poważne „ale" tego projektu może stanowić ewentualne zatkanie się rurociągu. Galicyjska ropa jest, jak wiadomo, znacznie gęściejszą od amerykańskiej, zawiera tylko 35u/₀ materyału świetlnego²), podczas gdy ropa amerykańska jest 2 razy od niej rzadszą. Galicyjska ropa ma jednak większą ilość smarów’, a ponadto zawiera 12 procent parafiny, która osiada, na ścianach rur przy tłoczeniu³). Ale i ta wada byłaby możliwrą do usunięcia. Wybudowanie fabryki do od-parafinowania w Borysławiu byłoby rzeczą w wysokim stopniu kosztowną i niepraktyczną, możnaby więc wziąć pod uwagę usunięcie sposobem mechanicznym osadzania się parafiny. Ropa borysławska krzepnie przy 5 stopniach Cels., przy 35 stopniach Cels. parafina w ropie kompletnie się rozpuszcza. Gdyby się więc ogrzało ropę powyżej 35 stopni, wtedy roztworzona w ropie parafina nie osiadałaby się na ścianach rur. Aby zaś zachować tę temperaturę na całej długości rurociągu, trzebaby na stacyi w Borysławiu ogrzewać ropę od 120—140 stopni Cels., a na dalszych stacyach przynajmniej do 60 stopni. Widzimy, że i ta procedura okazuje się niepraktyczną, mimo, że wielkich wydatków nic pociągnęłaby, gdyż do ogrzewania użytoby także ropy.

Mniej skomplikowanym byłby następujący sposób odgęszezenia ropy :

Rury, przez które ropa ma przechodzić, należy opatrzyć wewnątrz wężowuicą spiralną, podobnie jak w lufach karabinowych lub armatnich. Produkt przechodząc przez tak skonstruowane rury, a rozgrzewany przez mechaniczną prace ciągłej zmiany kierunku, nie pozostawi po sobie żadnych śladów parafiny. Gdy ropę tę zmieszamy jeszcze z wodą, to ta ostatnia jako ciało lżejsze od ropy, będzie we wnętrzu rur niejako płaszczem ochronnym przed dotykaniem do ścian ropy i osadzaniem się parafiny.

Przy zastosowaniu powyższej metody, nie może byó nawet mowy o zatkaniu się rur. Na stacyach odbiorcych można wodę oddzielić od ropy bardzo łatwo na mocy różnicy ciężarów gatunkowych tych dwóch produktów.

Pozostaje dalej do omówienia niebezpieczeństwo eksplozyi.

P. Motzko ma tu na myśli nie wybuch ropy płynącej w rurach, gdyż to jest absolutnie wykluczonem, tylko ewentualny wybuch ropy podczas magazynowania jej w zbiornikach t. j. w wypadku i dzisiaj już mającym miejsce. Mówca ubolewa, że temu złemu dotychczas nie wszędzie zaradzono, chociaż technika znalazła na to sposób i to dwojaki: albo przez odprowadzenie parującej benzyny na zewnątrz, albo przez izolowanie ropy zawartej w zbiornikach zapomocą warstwy kwasu węglowego Te dwie metody, których należy użyć przy realizowaniu projektu budowy wielkiego rurociągu, bywają i teraz gdzieniegdzie zastosowywane. A przecież byłoby powinnością rządu wydać przepisy, zmuszające wszystkich do bezwzględnego zachowywania tych środków ostrożności.

Założenie rur w ziemię zajęłoby tylko kilka miesięcy czasu, takisam prawie okres byłby potrzebny do wybudowania instalaeyj tłoczniowych.

Jeżeli powyższe przedsiębiorstwo wziąłby w swoje ręce rząd, to uniknęłoby się wywłaszczenia posiadaczy gruntów, gdyż możnaby w takim wypadku poprowadzić rurociąg równolegle do torów kolejowych lub państwowych dróg.

P. Motzko sądzi że projektowany rurociąg zastąpiłby w zupełności kanał Dunaj-OJra, gdyż ustałaby wobec ułatwionego transportu taniej ropy opałowej, konieczność przewozu tym kanałem drogiego węgla kamiennego. Również i ruch towarowy na kolei północnej byłby wtedy regularniejszy, gdyż wagony, które teraz wożą ropę, mogłyby być zużywane, po należytem ich oczyszczeniu, do przewozu innych produktów.

Projektodawca podnosi, że w każdym razie projektowany rurociąg zapewniłby nie-

oca-

zgaszony.

tylko galicyjskiej ropie większy zbyt, lecz przyczyniłby się również do rozwoju przemysłu austryackiego. Biorąc bowiem pod uwagę, że opał węglem jest i gorszy i droższy, oszczędziłyby fabryki na opale ropnym od 20 — 30 procent. Przy tern spalona ropa nie pozostawia po sobie ani popiołu, ani sadzy, ani czadu. Przeróbkę pieców na opał ropą można uskutecznić w bardzo krótkim czasie i bardzo małym kosztem.

P. Motzko podaje wreszcie myśl, aby założyć na razie próbny rurociąg np. z Borysławia do Lwowa ⁴) i sądzi, że amortyzacya kosztów nastąpiłaby w przeciągu 3—4 lat. W końcu zachęca do zrealizowania tego projektu prywatne osobistości.

Z Tustanowie

piszą nam : We wtorek, dnia 4. b. m. mimo zimnej temperatury rozszalała nad Borysławiem i Tustanowicami straszna burza gradowa z grzmotami i piorunami. Pierwszy piorun o godzinie 10. wieczorem uderzył w szyb Trunkwalter, a pożar wnet ogarnął całą kopalnię, gdyż dół i rezerwoar napełnione były ropą. Prócz kotłowni nic nie lało. Ponieważ szyb nie był wybuchowy, tylko zapomocą tłoka wydobywano ropę, ugaszono ogień już 5go po południu. W otworze świdrowym został tłok. Prawie równocześnie z Trunkwalterem stanął w płomieniach szyb Premier Pet. Ges. Nr. I, produkujący około 15 wagonów dziennie. Na kopalni nie było żadnych zapasów, więc można było zaraz zabrać się do gaszenia otworu. Kilkudziesięciu robotników sypało ziemię, a celem odprowadzenia na bok dobywającej się ropy położono rury i 6go wieczorem ugaszono pożar. Otwór jest czysty.

O godzinie 12, tego samego krytycznego dnia uderzył nowy piorun, a równocześnie 3 nowe słupy płomieni uderzyły w niebo. Tym razem od jednego porunu zajął się szyb Dembowskiego, Nr. II Nafty i „Alfred“ Galicy i.

Dopiero o godzinie 3ciej po północy uciszyła się burza. Atoli rano niebo znowu powlokło się czarnerni chmurami i odezwały się głuche grzmoty. O godzinie 7 rano 3 nowe szyby stanęły w płomieniach : Rosa, Wilno II i Erdöl werke Galizien Nr. VII, który dopiero niedawno odbudowano po pożarze.

Na wszystkich punktach rozwinięto silną akcyę ratunkową. Na Rosie spalił się znaczny zapas ropy, znajdujący się w rezerowoarze i dole. Ogień ugaszono 5go wieczorem. W otworze świdrowym została łyżka.

Dnia 6go bm. przed poł. ugaszono Erdöl werk 3 VII, w którego otworze został świ ■ der ze sztangami. Alfreda ugaszono Tgo przed południem, otwór czysty. Wdno tego samego dnia po południu.

Na kopalni Dembowskiego zostały w otworze narzędzia, spoczywające na widełkach, wskutek czego ropa wybucha na boki, a robotnicy stopniowo okalając coraz ciaśniejszym wałem otwór, lokalizują ogień, który dziś lub jutro spodziewają się ugasić⁴).

Najtrudniejsza sprawa jest z Naftą II, tam otwór jest całkiem czysty i ropa wybuchając zapala się w powietrzu, a słup oguia dosięga 15 metrowej wysokości, szerząc wokół straszny żar, nie dozwalający na przystęp. Gaszenie oddało Towarzystwo w akord żydom tutejszym, specyalistom od gaszenia, którzy za cenę 18.000 koron zobowiązali sic do trzech tygodni szyb ugasić. Prócz tego Towarzystwo ma próbować ugasić ogień za-pomocą żelaznego dzwonu, z jakim robiono już próby przy pożarze Oil City.

12. maja donoszą nam dalej:

Gaszę ni e szybu Nafty postępuje raźno naprzód; Towarzystwo przyrzekło znaczne premje za wcześniejsze ugaszenie ognia, więc postawiono przeszło 150 robotników do pracy, która ułatwioną została przez narzucenie na otwór żelaznego dzwonu. Przypuszczają, że dziś a najdalej jutro pożar będzie całkiem

Szyb Dembowskiego ugaszono w poniedziałek o godz. 3-ciej rano.

P r o d u k c y e. Premier I stracił zu-

Redakcyi).

*) lOgo ugaszono szyb Dembowskiego (PrzJ

pełnie produkcyę, otwór bowiem całkowicie jest zabity parafiną, a oczyścić go będzie można dopiero po wybudowaniu nowej wieży i zmontowaniu szybu. Do tego czasu o jakiejkolwiek produkcyi nie może byd mowy. Produkcya szybu Dembowskiego wynosi 18—20 cystern, co dopiero dziś można było stwierdzić. Szyb Karpackiego Tow. Nr. XXI Bukowiee dostał wczoraj bardzo silny, lecz krótkotrwały wybuch, silne gazy każą się spodziewać wkrótce znaczniejszej ropy. — Alfred „Galicyi“ ma mniejszą o kilka cystern produkcyę, przypuszczalnie także wskutek zabicia rur parafiną.

W Borysławiu szyb Wanda (Bloch & Waldinger) do wiercił się dzisiaj ropy, około 6 cystern.

Produkcya w Tustanowicach za kwiecień wynosiła 15217 wagonów, w Borysławiu 1859Y2 wagona czyli razem    wagona,

a wiec o 2800 wagonów mniej, niż w marcu. Wyekspedyowano w kwietniu 11.777 wagonów. Ważniejsze zmiany, jakie zaszły w produkcyi poszczególnych szybów, dotyczą szybu Władysław I (Długosz i Ska), który 2-go maja w głębokości 1186 metrów dostał znacznie większą produkcyę, mianowicie zamiast 16 cystern, jak było do tego czasu, daje obecnie 30—32 wagonów na dobę, a po szczelnem zamknięciu otworu spodziewana jest jeszcze większa produkcya; równocześnie ze wzrostem produkcyi na Władysławie spadła pierwszego dnia znacznie produkcya na szybie Dembowskiego. (17 cystern, zamiast 26, jak było Igo b. m.). Po ugaszeniu pierwszego dnia wynosiła 18—20 wagonów.

W Jasienicy, gdzie Towarnicki Eysmont wiercilili dla B:aganzy, na 520 metrze wstrzy-wanono ruch, gdyż nie znaleziono żadnych śladów ropy.

O przyczynie częstych pożarów w Borysławiu i Tustanowicach.

towego i dlaczego w ostatnich latach nawiedzają daleko częściej, niż przedtem. Podając najpierw jako przyczynę znane tłokowanie szybów, przy którem powstaje często iskra i powoduje eksplozyę gazów naftowych, p. Leinweber zwraca uwagę, iż dzisiaj tłokowanie nie odgrywa pierwszorzędnej roli przy powstawaniu pożarów, które powstają najczęściej podczas burzy.

Częste pożary podczas burzy, zdaniem inż. Leinwebera, mają swe źródło w tern, iż stosownie do rozporządzenia urzędu górniczego wieże wiertnicze i wszystkie budynki kopalniane są w Tustanowicach pokryte blachą żelazną zamiast oszalowania deskami; to jest dobre zabezpieczenie w razie ognia przeciwko przenoszeniu pożaru przez iskry, lecz przy paleniu się ropy iskry są rzadkie, natomiast w okolicy szybów produktywnych ziemia jest tak przesycona ropą, iż ona ogień przenosi; chronione przez oszalowania żelazne są tylko te szyby, które są dopiero w wierceniu i nie mają gazów. Natomiast wieże, pokryte blachą, są niczem innem, jak elektrostatycznymi kondensatorami, które podczas atmosferycznych wyładowań elektrycznych powodują błyskawicę i piorun. Na to zwrócił już uwagę przed rokiem prof. Załoziecki.

Sprawa jednak na tern się nie kończy.

Otw.ory wiertnicze są wyłożone żelaznemi rurami, których w przeciętnym tustanowickim otworze jest 1600—1800 metrów. Rury te są przynajmniej w górze otoczone ziemią, przesiąkniętą parafinową ropą, czyli doskonałym elektrycznym izolatorem. Na to nasadzona jest wieża wiertnicza, obłożona kiko-maset metrami kwadratowymi blachy i w ten sposób znana uczniom trzeciej klasy szkoły realnej flaszka Lejdejska jest gotowa w tak doskonałem wykonaniu, jakiego mogą dostarczyć tylko najlepsi elektromechanicy i w takich olbrzymich rozmiarach, jakto się nigdzie ]ndziej nie zdarza.

Jeśli są jeszcze w otwox*ze sztangi albo

Inżynier Bruno Leinweber, opisując w Gazecie „Verkehrs- u. Industrie-Zeitung“ ostatni pożar w Tustanowicach, zajmuje się także kwestyą, dlaczego pożary tak często nawiedzają nasze środowisko przemysłu naf- powiędnie napięcie elektryczne, to wyskakuje

korona parafinowa, to jest już i przewodnik i guzik dla kontaktu w najlepszem wykonaniu i przy najbliższej burzy ta flaszka Lejdejska jest naładowaną nawet bez błyskawicy.

Jeśli zostanie osiągnięte najwyższe od-

na

iskra gdziekolwiek, we wieży, nawet jeśli błyskawica gdzieś 300 metrów dalej spowodowała wyrównanie napięcia elektrycznego.

Piorunochrony nic nie pomagają, przeciwnie są nawet bardzo niebezpieczne. One będą działać tylko wtedy, jeśli cała powierz clinia metalowa szybu z końcem piorvmo-chrona jest połączona przez przewodniki dobre, lecz we wieży, gdzie wszystko jest ochlapane ropą, tym dobrym izolatorem, jest to prak-ty e z nie nie wy ko n aln e.

A gdy to nie jest wykonanem, wtedy piorunochron właśnie sprowadza ładowanie tej flaszki Lejdejskiej przez proces t. zw. influencyi, gdyż elektryczność, szukająca wyrównania, przezeń kieruje się do ziemi. W ostatnich czasach wiele kopalń zostało zaopatrzonych w piorunochrony i właśnie burza wyszukiwała sobie zawsze te kopalnie ze szezególnem upodobaniem.

Burza nadzwyczaj chętnie wznieca pożary oprócz otworów, w których są zapuszczone sztangi wiertnicze, jeszcze w otworach z wielką produkcyą; na to mamy wiele przykładów : Gil City w lipcu roku zeszłego z produkcyą 100—120 cystern i obecny pożar (Nafta II, Dembowski), Zjawiska elektryczne przy głębokich ropnych wierceniach nie są niestety bliżej zbadane. Należy jednak przyjąć z zupełną pewnością, że przez wybuchającą z otworu ropę wytwarza się elektryczność przez tarcie ropy o rury otworu, jak to ma miejsce w znanej od 70 lat maszynie parowej elektryzującej Armstronga. Szyby produktywne są wiec jednocześnie statycz-nemi maszynami elektryzującemu, które dla podniesienia ich niebezpiecznego pod względem ognia działania są jeszcze zaopatrzone rozkaz władzy w prawdziwe kondensatory. Jeśli się chce zmniejszyć niebezpieczeństwo pożaru podczas burzy, to należy p r z e d e)w s z y stki e m znieść oszalowanie wieź i budynków b lach ą.

Czy gdzieindziej udowodniona radioaktywność ropy, odgrywa tutaj także pewną rolę, — nie wiadomo, gdyż brak pod tym względem jakichkolwiek doświadczeń.

W każdym razie ropa borysławska przy-chodzi z ziemi bardzo radioaktywna, gdyż pochodzi ona z bardzo wielkiej głębokości.

FiorespondEcya z groźnego.

Groźnyj 24. maja 1909.

Groźnyj doszedł w r. 1908 do niebywałej w poprzednich latach produkcyi, osiągnął bowiem 85377 wagonów, aczkolwiek nie wzmogła się zupełnie działalność wiertnicza. Nie można również przypisać tego większej ilości szybów w eksploatacyi, gdyż ilość tego rodzaju otworów spadła nawet.

Rozwiązania zagadki należy szukać w pogłębieniu starych, już wyczerpanych otworów, które osiągnęły IV, już dawniej znany, bardzo bogaty horyzont naftowy.

Głównie trzy firmy wzięły w tern zwiększeniu udział, a mianowicie: Achwerdorf, któremu 8 szyb. dało 20193 wagonów; Schpiss z jednym otworem o Ó720 wmg. i Anglo-Ma-ksymowskie, 2 otwory o produkcyi 9406 wag. Wybuchami otrzymały kopalnie w tym' roku 43480 wag., reszta pada na łyżkowanie.

Wciąż wzrastające znaczenie Groźnego na rynku naftowym rosyjskim najlepiej uwidoczni porównanie:

Ogólna produkcyą R osy i w r. 1907 Groźnego

824,779 wag. 63,079 wag. „    „    „ w r. 1908

770,000 wag. 85,377    „

Liczby jednakowoż zbyt mało jeszcze uwidaczniają cały stosunek na korzyść Groźnego, ponieważ w Bałachanach od lat kilku łyżkuje się nawet takie szyby, które od dziesiątek lat zarzucono z powodu nieznacznej produkcyi. W Binagadacb, nad któremi dawno krzyż postawiono, wiercą by dostać 100 pudów nafty dziennie. Lekkomyślna gospodarka zalała wodą Babi-Ejbat, to samo niemal dzieje się w Romanach. Prawo, z trudem przywrócone do życia w Groźnem, prawo zamykania cody, do dnia dzisiejszego nie znalazło zastosowania w Baku i mści się strasznie.

Już dawniej zaznaczyłem, że w Groźnem zaledwie połowa ziemi naftowej zajęta pod

w mieście. Wobec zapełnienia rezerwoarów kolejowych ropą bakińską, ta ostatnia odmówiła przyjmowania ropy przemysłowców groźnieńskich, którzy obecnie są w położeniu bez wyjścia.

Drugi akt rozegrał się w ten sposób, że Nobel z Rotschildem zakupili wszystkie pro-dukta rafineryi Achwerdorffa i kolei. Co dalej ? Nie wiadomo, w każdym razie oni będą dyktować ceny na kopalniach. Nadzwyczaj ciekawe będą dalsze kroki tego już dziś niemal skrystalizowauago „Staudartu“ rosyjskiego.

Poniżej szczegółowa tabelka produkcyi

kopalnie i że kopalnia ma zapewnioną egzy-stencyę na lata.

Głównym odbiorcą tutejszych kopalń jest kolej, tymczasem wobec braku nafty w Baku,

Rotschild i Nobel potrafili i tutejsze firmy zabrad w swoje ręce. Stało się to bardzo dowcipnie a w następujący sposób:

Z początkiem bieżącego roku sprzedali kolei 20.000 wagonów, przez co zapełnili re-zerwoary kolejowe. Z dwu stacyi pompowych jedna należy do kolei, druga do Achwerdorffa, która to kopalnia ma ją tylko speeyalnie dla siebie. Kolejowa była na usługi reszty firm, które korzystały również i z jej rezerwoarów | Groźnego.

P IRMA

Dobyto

wagonów

Otworów w eks. ploat.

we

wierceń.

zarzuco

nych

i Ogólna ' ilość otworów

Ilość

cono mtr.'hektarów

Uwier-

Tow. Aehwerdorfa

35808

46

23

11

80

4128

88 V₈

Anglo-rosyj. Maksymowskie *)

16728₆

20

'5

34

2786

32

Moskiew. Tow. **)

821«

11

244

30

Petersb. Tow. *)

563

11

580

10

Rosyjski Standart **) Tow. Schpiss Karbekski Syndykat .

1715

19290

5663

40

13

16

20

69

20

864

493/4

4939

2681

259i/₂

40

Czelek.-Dagest. Tow.. Kaspij. Czerń. Tow.**)

1713₅

426₆

11

16

1440

29³/₄

92

20

Północno-Kaukazkie .

2171(5

15

1506

28

D. Mac-Garvey .

455

113

20

Suma

85377

158

70

59

287

19388

487>/₃

Z tego wybuchami 23480 *) **) zlały się w jedno.

Inż. J. Strzetelski.

Międzynarodowa Kornisya naftowa.

30. kwietnia w Ministerstwie handlu pod przewodnictwem szefa sekcyi Broschego odbyło się konstytuujące posiedzenie austryac-kiego oddziału międzynarodowej Komisyi naftowej. Myśl utworzenia takiej komisyi i jej oddziałów w ważniejszych państwach europejskich i w Stanach Zjednoczonych Ameryki powstała, jak już donosiliśmy, podczas ostatniego międzynarodowego kongresu naftowego w Bukareszcie ; komisya ma się zajmowaó ujednostajnieniem metod badania i momenklatury produktów naftowych, sprawą międzynarodowego transportu na lądzie i morzu ropy i jej produktów, wreszcie sprawami magazynowania, handlu i bezpieczeństwa przy wydobywaniu, przeróbce i przechowywaniu produktów naftowyoh ; odpowiednio do tego i oddział austryacki został podzielony na wniosek prof. Załozieckiego na 4 subkomitety: 1) dla ujednostajnienia metod badania i nomenklatury produktów naftowych, 2) dla spraw transportowych, 3) dla spraw technicznych (bezpieczeństwo i magazynowanie) i 4) dla spraw handlowych. Przewodniczącym austryac-kiego oddziału został wybrany szef sekcyi ministerstwa handlu Brosche, zastępcą szef sekcyi ministerstwa robót publicznych Dr. Homan, generalnym referentem komisyi prof. Załoziecki, jego zastępcą dyrektor Dr. Leopold Singer, z Galicyi w skład komisyi weszli: inź. Angerman, Dr. Bartoszewicz jako delegaci krajowego Towarzystwa naftowego, lir. Zamoyski jako delegąt krajowego Związku producentów i inż. Wolski, jako delegat Izby handlowej lwowskiej ; Związek austryac-kicli rafinerów delegował dyrektorów Meissnera i Metzisa, a austryacki klub automobi-listów majora Golda. Ponadto do komisyi weszli prof. Donat, Dr. Böhm i dyrektor Neurath. Na posiedzeniu uchwalono kooptować jeszcze przestawiciela rolniczo przemysłowej stacyi doświadczalnej chemicznej, przedstawiciela towarzystw asekuracyjnych, dele-gataZwiązku grossistów handlowych naftowych, przedstawiciela fabrykantów świec i profesorów Klaudyusza i Hirscha. Do komisyi wejdą także przedstawiciele ministerstwa handlu, robót publicznych, kolei i skarbu i ewentualnie także i wojny. Ministerstwo handlu, jak oświadczył szef sekcyi Brosche, zaini-cyuje przez komisyę naftową zmianę rozporządzeń co do magazynowania i handlu olei mineralnych (Mineral-Ol-Verordnung). Tymczasowe przewodnictwo w subkomitetach objęli Dr. Böhm, dyrektor Neurath i prof. Załoziecki. Jako delegaci komisyi austryackiej na zjazd międzynarodowy przedstawicieli wszystkich komisji innych państw, który odbędzie się w Londynie w końcu maja, pojadą pp. Dr. Böhm i Singer.

Z Rumunii.

(Sprawozdanie konsulatu austryaekiego w Kon-stancyi i Ploesti).

Od przeszłego roku trwające przesilenie gospodarcze w Rumunii, które dotknęło boleśnie prawie wszystkie gałęzie przemysłu tamtejszego, ominęło, jak czytamy w rocznem sprawozdaniu austryaekiego konsula w Kon-stanc.yi, tameczne interesy naftowe, tak, iż przemysł naftowy rumuński wykazał w roku sprawozdawczym rezultaty dodatnie. Wprawdzie produkeya kopalń rumuńskich nie podniosła się, a nawet zważywszy, że w ostatnich czasach powstała wielka ilość nowych szybów, można powiedzieć, że produkeya ta cokolwiek się obniżyła, to jednak fachowcy tamtejsi wielką nadzieję przywiązują do terenów na-Itowych w Pacureti, Tintea oraz Bustenari i Moreni. Spodziewają się, że wzmożona produkeya tych miejscowości pokryje niedobory innych terenów.

Co się tyczy warunków zbytu ropy ru-muń k i ej i jej produktów, to te ułożyły się również pomyślniej, jak roku zeszłego. Np. z portu w Konstancyi wyekspedyowano za granicę363,070.352 kg. produktów naftowych. Pierwsze miejsce, podobnie jak w roku zeszłym, zajęła Francya, która importowała 123,928.074 kilogram., Anglia spotrzebowała 95,983.991 kg., Indye 51,849.074 kg., Belgia 17,779.356 kg., Egipt 43,835.756 kg., Włochy 20,097.329 kg., Niemcy 5,270.113 kg. i Austrya 3,306.544 kg.

Destylowaną naftę, podlegającą we Fran-cyi, jak wiadomo, mniejszej opłacie celnej, niż rafinada, wywożono wyłącznie do tego państwa i to w ilości 55,673.418 kg. Z odpadków ekspedyowano tylko 7.800 tonn, co można sobie wytłumaczyć coraz bardziej wzmagającem się w samej Rumunii zapotrzebowaniem tego artykułu, jako środka opałowego dla zakładów przemysłowych, parowców, kolei i t. d. Cena odpadków z destylacyi ropy w kraju wynosiła 4 Lei 35 bani za 100 kg. loco fabryka Towarzystwa „Orient“. Nafta rumuńska w bidonach spotyka się z silną konkurencyą wyrobów rosyjskich. Co do jakości wprawdzie i opakowania równa • się produkt rumuński rosyjskiemu, ale na targach wschodnich lepiej znają towar rosyjski i przenoszą go nad rumuński. Ekspedyo-wano ogółem 1,200.000 bidonów po 15.500 kg. f j. 17,400.000 kg.

Z powodu walki konkurencyjnej, rozwiniętej w Standard Oil Co., ceny benzyny (0-710,0.715) obniżyły się z 21 franków do 17 franków. Również spadły ceny za inne gatunki benzyny — i ta właśnie okoliczność sprawiła wielki zastój w handlu eksportowym benzyny, tak, iż w czerwcu roku zeszłego około 80.000 t. benzyny czekało w porcie Konstancyi na ekspedycyę. Dopiero po zawiązaniu kartelu przez konkurencyjne firmy, ceny poszły w górę, tak, że w ostatnich miesiącach roku zeszłego rozwinął się bardzo żywy ruch eksportowy benzynowy. A więc wywieziono: do Anglii 20,858.237 kg., do Francyi 67,441.484 kg., do W.och 4,294.729 kg. Największe zapotrzebowanie benzyny było w Egipcie i w Indyach. Lepsze gatunki łatwo znajdowały zbyt po dobrej cenie 7.25—7.75 franków.

Z ostatniego sprawozdania konsulatu w P 1 o j e s t i dowiadujemy się o tamtejszym przemyśle naftowym, co następuje: Ogólna produkcyanie wykazuje poważniejszej zwyżki; w międzyczasie przedsięwzięto wiele nowych wierceń, ale rezultatów oczekują wszyscy dopiero z początkiem wiosny. Ceny ropy, wskutek bardzo małych jej zapasów, jak również ceny nafty i produktów ropnych są stałe. Nieprzyjazny ruch tamtejszych producentów ropy przeciw importowi galicyjskiemu sprawił, iż wręczono Radzie ministrów memoryął, w którym na pierwszem miejscu zażądano od rządu, by zasystował dowóz ropy galicyjskiej bez cła. Rząd obiecał uczynió zadość temu żądaniu z tern jednak zastrzeżeniem, że wolne będą od cła tylko te ilości ropy galicyjskiej, na które już zostały zawarte umowy i że odpadki z ropy galicyjskiej nie otrzymają zniżenia cłowego. Odnośnie do innych żądań memoryału, aby rząd rozdzielał subwencye tym przedsiębiorcom, którzy będą zajmować się eksploatacyą ropy pod kontrolą państwa, dalej, aby kreował Zakład kredytowy naftowy, któryby przedsiębiorcom naftowym udzielał zaliczek na niską stopę procentową, Rada ministrów decyzyi w tych sprawach ieszcze nie powzięła. Obecnie coraz częściej odbywają się zgromadzenia, protestujące przeciw dowozowi ropy galicyjskiej. Mówcy wskazują ciągle na niebezpieczeństwo, jakie może sprowadzić na rumuński przemysł naftowy dowóz ropy z Galicyi. Tymczasem wywóz produktów za granicę odbywa się ciągle w spiesz-nem tempie, szczególnie wzmaga się eksport do Anglii nafty i oleju gazowego. Ceny produktów eksportowych są następujące:

«/

Inżynierowie przedsiębiorcy

I Bielski, Łukaszewski & Ska kom. 1

vł>    ⁷    (I)

Vl>

% Borysław, telefon 121.    BORYSŁAWIU    Lwów, telefon 848. J)ji

3)

KRONIKA.

Walne Zgromadzenie Towarzystwa dla handlu, przemysłu i rolnictwa we Lwowie, stowarz. zarej. z ogran. poręką, odbędzie się we środę dnia 19. maja 1909 roku o godzinie 4-tej po południu, w biurze Towarzystwa we Lwowie, ulica T. Ro-manowicza 1. 3.

Porządek dzienny:

1) Odczytanie i przyjęcie protokołu z 23. maja .1908 roku.

2) Sprawozdanie Dyrekcyi za rok 1908.

Komisy i rewizyjnej z wnioskiem o udzielenie absolutoryum dla Dyrekcyi.

4)    Rozdział zysku.

5)    Wybór 4 członków Rady Nadzorczej i jednego zastępcy na lat 3 (w miejsce ustępujących).

6) Wybór 3 członków Komisyi rewizyjnej.

7) Wnioski samoistne.

Personalia. Do państwowej Rady kolejowej wybrani zostali: jako delegaci Krajowego Towarzystwa naftowego pp. inż. Wacław Wolski, jako członek i p. Dr. Bartoszewicz jako zastępca ; z ramienia Krajowego Związku producentów ropy : jako członek p. Franciszek hr. Zamoj'ski, jako zastępca p. Dr. Artur Goldhammer.

Strejk robotników w rafineryi nafty w Li-

manowej, który rozpoczął się w połowie kwietnia, został no 4-dniowem trwaniu ukończohy.

Rumuńskie państwowe tereny naftowe. Geologiczny instytut w Bukareszcie będzie się zajmował w tycli dniach ustaleniem tych państwowych terenów naftowych, które wchodzą w grę przy zastosowaniu nowej ustawy o wydzierżawieniu tych terenów. Po ukończeniu tych czynności, będą wypracowane przepisy o wprowadzenie w życie tej ustawy.

'Wiadomości z targu ropnego.

Według podania p. Alfonsa Gostkowskiego, zaprzysiężonego senzala dla sprzedaży produktów naftowych i ropy we Lwowie, ceny ropy w kwietniu i maju przedstawiały się następująco:

DATA

WALUTA

15/V.    31/V.    30/VI.

czerw.—lip. sierpień

lip.—sierp. |    1909 — 1910

wrzesień j czerwiec maj

30. kwietnia 1909.

94-95    95-97

00

103-104

106—107

00 — 00

1. maja

95-96

97-99

00

103-104

106-107

00 — 00

2.

94-95

97—98

100 -102

103-105

105-107

00 — 00

3.

94—95

97-98

100—101

104-105

106-108

00-00

4.

95-96

97—98

100-101

104-105

106-108

00-00

5.

105—106

107—109

110—112 112-114 114-115

00 — 00

6.

105—106

106-108

109-110

110-112

112-114

00 — 00

7.

101-102

102-105

105-106

106-108

108-110

00 -00

8.

33

98-99

100-101

102-103

103-105

105-107

00-00

9.

96-98

98-102

102-104 103-105

105-107

00 — 00

10.

96-97

98-101

101-103

103—105

105-107

00-00

IV. Międzynarodowy kongres naftowy

Jak wiadomo IV. międzynarodowy kongres naftowy miał się odbyć pierwotnie we Lwowie,; uwzględniwszy jednak nieszczególną sytuacyę przemysłu w Galicyi, postanowiono odbyć kongres w innym kraju naftowym. Wskutek tego propaguje się myśl p. dra Daya o odbyciu kongresu w Ameryce. Niedawno odbyte zgromadzenie Narodowego Towarzystwa naftowego w Cambrigde Springs w Stanach Zjednoczonych, orzekło się za tym projektem i poleciło swoim urzędnikom wejść w tym celu w kontrakt z rządem związkowym. Amerykańscy interesenci naftowi starają się dla swego planu pozyskać wybraną na ostatnim kongresie naftowym w Bukareszcie międzynerodową komisyę do ułożenia i ujednostajnienia metod badania produktów naftowych.

Do tej międzynarodowej komisyi, składającej się z 20 członków, należą tylko dwaj Amerykanie, reszta przypada na rozmaite kraje Europy. Posiedzenie tej komisyi odbędzie się w jesieni. Gdyby Amerykanie zamyślali zaprosić komisyę na posiedzenie do Ameryki, co ma dla nich wielkie znaczenie, to musieliby już rozpocząć do tego przygotowania w maju br. podczas obrad międzynarodowego kongresu dla stosowanej chemii w Londynie. Amerykanie widzą interes w tern, aby komisya obradowała w ich kraju, gdyż europejskie sposoby badania stoją w większej zgodności ze sobą, aniżeli z amerykańskiemi metodami i wskutek tego europejskie wnioski mogłyby mieć przewagę.

Utworzenie oddziału naftowego w Towarzystwie wzajemnych ubezpieczeń urzędników prywatnych nastąpiło na zgromadzeniu służbodaw-

ców i urzędników naftowych 12 maja. Oddział naftowy, jako grupa zawodowa, będzie miał na celu obradować nad wewnętrznemi sprawami ubezpieczonych urzędników naftowych i bronić ich interesów i wedle statutu może w łonie swojem utwo~ rzyć specyalny fundusz zapomogi doraźnej. Prze' wodniczącym Wydziału obrano na zgromadzeniu P. Włodzimierza Eminowicza, członkami Wydziału Pp. Józefa Przybyłowicza, Jana Kaana, Jana Lan-giera, Bronisława Skórskiego, Jana Florkiewicza i Marcina Siutę.

Zgromadzenie uchwaliło dalej w zasadzieutwo-rzyć fundusz zapomogi doraźnej, a wysokość wkładki na ten cel ma się oznaczyć po rozpatrzeniu tej sprawy przez wydział.

To samo zgromadzenie wybrało delegatów na Walne Zgromadzenie Towarzystwa wzajemnych ubezpieczeń urzędników, a mianowicie ze strony służbodawców Pp. Kazimierza Gąsiorowskiego i Stanisława Moraczewskiego, w zastępstwie WP. Henryka Machera i Wita Sulimirskiego, na delegatów ze strony urzędników Pp. Dra Stefana Bartoszewicza i Józefa Przybyłowicza, na zastępców Pp. Władysława Wahała i Włodzimierza Eminowicza.

Państwowe naftowe tereny rumuńskie. Nowy rumuński projekt o wydzierżawienie państw, terenów naftowych i o ich uprzywilejowaniu wywołał ożywioną, dyskusyę w Izbie posłów. Do ożywienia obrad przyczynił się szczególniej były prezydent ministrów Carp, obecnie głowa stronnictwa konserwatywnego, który sam już swojego czasu wniósł podobnj⁷ projekt. Carp oświadczył, że zgadza się z większością artykułów projektu, życzy sobie jednak zmiany § 1. Poseł N. Fiera nazywa tę ustawę przywilejem, gdyż chce ona zatrzymać czwartą część terenów naftowych dla istniejących już towarzystw, które posiadają najmniej 500.000 franków kapitału — i twierdzi, że obecny⁷ projekt nie jest jeszcze dostatecznie opracowany. P. Jean Lahovary skrytykował również projekt tej ustawy i wskazał przy tej sposobności na historyę tego projektu i na dawniejsze próby rozwiązania kwe-styi państwowych terenów nafto wy cli, przy których to próbach on sam niegdyś brał udział. Zarzucił projektowi między innemi, iż kwesty a eksploatacyi terenów jeszcze nie uznanych za zawierające ropę, została oddzieloną od kwestyi kon-cesyonowania terenów, uznanych za naftowe. Mówca ostrzegał w dalszym ciągu przed strachem przed cudzoziemcami, uwydatnionym w projekcie ustawy, faworyzowaniem rumuńskiego kapitału i wyraził przekonanie, że Rumunia nie prędko jeszcze będzie tak zasobną, by rozwój przemysłu naftowego wziąć wyłącznie w swoje ręce. Przeszło 150 milionów franków jest inwestywowanych w rumuńskim przemyśle naftowym, a z tej cyfry tydko 25 milionów stanowi kapitał rumuński.

Wywodom Lahovary’ego sprzeciwił się minister Djuvara, który w przeciwieństwie do swego przedmówcy wskazał na to, że państwowe tereny7 naftowe zajmują nie 3500 ha tylko 500 ha. Kwe-stya terenów, nie uznanych za naftowe, nie może być równobrzmiąco załatwioną, lecz wymaga osobnego uregulowania. W ostateczności przyjęła Izba projekt ustawy w całości i w szczegółach 53 głosami przeciw 11.

Związek rafinerów nafty niezawisły od trustu, utworzył się według doniesienia niemieckiego konsulatu w St. Louis w połowie lutego b. r. Związek ten nie chce zwalczać trustu rafinerów nafty, tylko chce wywalczyć dopuszczenie do wolnego współzawodnictwa i uczestnictwa w handlu. Kapitał obrotowy towarzystw, zawiązanych w to nowe stowarzyszenie, ma wynosić 15—20 milionów dolarów. Roczna produkcya rafi-neryj, należących do nowego Związku, wynosi około 1,314.000 beczek ; w przeciągu 30 dni mógłby7 Związek wybudować nowe fabryki dla zdwojenia ruchu. Związek zamierza postarać się najpierw o dostawę nafty dla stanu Missouri. ZapoHzebo-wanie w ty⁷m stanie ma wynosić około 250.000 beczek, co Związek mógłby bez trudności zaspokoić. O tern, czy Związek będzie się starał o pokrycie zapotrzebowania i w stanach Kansas, Oklahoma i Illinois, na razie nie można jeszcze nic pewnego powiedzieć.

Opał ropny. Rząd włoski pertraktuje o dostawę rosyjskiej ropy opałowej dla wojennej marynarki włoskiej. Eksport odpadków z Batum był do tego czasu bardzo szczupły. "Wynosił od roku 1900-1908 1,50, 1,01, 1,47, 0,98, 1,38, 0,37, 1,05, 1,92, 2,06 milionów pudów. W roku bieżącym eksport zwiększył się bardzo znacznie, a mianowicie wywieziono już do końca marca prawie 978.000 pudów zapasów. To wzmorzone zapotrzebowanie ropy opałowej przyniosłoby korzyść nie-tylko samemu przemysłowi naftowemu, lecz także i kolei kaukazkiej, albowiem od czasu otwarcia rurociągu dla rafinowanej nafty z Baku do Batum, stoi nieczynnie znaczna ilość cystern, któreby toraz lńogły być użyte do przewożenia ropy opałowej. Włoski rząd postanowił zakupić do transportu ropy opałowej cztery parowce.

W wiedeńskim zakładzie kąpielowym miejskim im. Teresy uchwalono na ostatnim posiedzeniu zaprowadzić kosztem 3852 koron opał ropą zamiast dotychczasowego opału węglem.

Po zamknięciu numeru. NOWE WYBUCHY ROPY:

Z Tustanowic telegrafują nam o nowych wybuchach ropy: szyb „Dziunia“ otrzymał 18 wagonów ropy, szyb „Salo“ 8, „Bukowice“ 3 wagony.

Według wiadomości z 15. maja produkcya szybu „Dziunia“ wzrosła do 25 wagonów; pro--ckikcya szybu „Kalifornia“ do 16 wagonów, „Agaty“ do 13 wagonów; szyb „Nafta II“ został ugaszony i wyrzuca 32 wagony.

PIERWSZA KRAJOWA

Fabryka chemiczno - technicznych smarów = i pakunków do maszyn parowych

EDWARDA

HELLWIGA

we Lwowie, ulica Koper-.iika liczba 29

Adres telegraficzny : Hellwio, Lwów, Kopernika,

poleca

znakomite szczeliwa (pakunki) i smary do maszyn parowych, a mianowicie:

ggczeliwa ^Wulkan“, „Pionier" i „Smok“ z najlep-

—--szego asbestu, konopi i bawełny.

§marV; „Wulkan", „Pionier“ i „Smok“ do szczeliw.

-S— „Saturn“ do kurków parów. „Merkur“ do

skóry. „Eros“ do kolektorów. „Neptun“ do lin konopnych. „Jupiter“ do rzemieni z sierści wielbłądziej. „Jowisz“ do lin drucianych. „Mars" do rzemieni. „Conservator" do gumy. „Regulator" do trybów. „Apollo“ do łożysk. „Wezuwiusz“ do lak. kotłów. „Puritas“ przeciw tworzeniu się kamienia w kotle. „Venus“ do czyszczenia metalu. Tłuszcz tawotowy. Waselina.

Na składzie utrzymuje : oliwę, ragozynę S. M.

Schibaeffa & Co w Baku, oleje cylindr. ameryk.

i krajowe i wszelkie inne przybory do maszyn parowych.

tt Ùt ’Ùt ’Ùt ’Ùt ’Ùt ’Ùt ’Ùt ’Ùt ’Ùt ’Ùt

DOM KOMISOWO-HANDLOWY

Lwów, ul. Bielowskiego 1. 6.

(FIRMA ZAPROTOKOŁOWANA).

Przyjmuje zastępstwa fabryk krajowych, pośredniczy i informuje w kwesty ach rodzimego przemysłu i handlu.

Nadto zajmuje się „Porządkowaniem stosunków majątkowych“, regulowaniem hipotek, wyrabianiem i konwersyą pożyczek hipotecznych. Pośrednictwo w kupnie i sprzedaży majątków. Przeprowadzanie komisowej częściowej parcelacyi.

Pośredniczy w sprzedaży i zakupnie, wydzierżawianiu terenów i kopalń naftowych, jako też udziałów w tychże uprawnieniach pod najprzystępniejszymi warunkami. Kupuje i sprzedaje ropę.

Zastępstwo firm zagranicznych.

Dom omisowy posiada najznakomitsze siły fachowe tak w technicznym zakresie jak i w handlowym. Załatwia wszelkie zlecenia punktualnie i szybko.

tt ’ùt ’ùt ’ùt ’ùt ’Ùt ’ùt ’ùt ’ùt ’ùt

-b»gi

^1

4M

4^

—

-»»g

—K>£!

£1

-HP

-H»îp

4M

OLEJE MASZYNOWE pierwszorzędnej jakości OLEJE DO PODŁÓG OLEJE i ROPĘ DO PĘDZENIA MOTORÓW KOMPOZYCYE DO ROPNYCH PALNIKÓW POKOJOWYCH

NAFTĘ DO PALNIKÓW „LUX“ I DOSKONAŁE specjalne SORTY NAFTY BENZŸNY MOTOROWE po najtańszej cenie BENZYNY AUTOMOBIL, i BENZYNY DO LAMP GÓRNICZYCH i wszelkich celów

POLECA FABRYKA NAFTY

Waleryana Stawiarskiego i Spółki

KROSINO

SKŁAD KOMISOWY W BORYSŁAWIU POD KIEROWN. P. BACHOWSKIEGO

gdzie jest zawsze dostateczny zapas wszystkich towarów.

fct

§*+-

r⁴-

1K

Sr

S<H—

«-?«-

o-i

<H

o-S-

V-

Telefon Nr. 905 *

Poczt. Kasa oszcz. Nr. 74046.

Ostrowski & Cudek

Dom handlowy dla interesów przemysłowo-naftowych

we ŁJBOTO, ul. Koperniba 1- 21.

Przeprowadza : Kupno i sprzedaż udziałów kopalnianych, kupno i sprzedaż ropy. Organizuje: Spółki naftowe z drobnymi udziałami. Poleca: Przedsiębiorców wiertniczych do wierceń akordowych.

Ofiarujemy usługi jako eksperci przy wszelkich transakcyach z przemysłem naftowym łączność mających.

Dla wygody naszych P. T. Klientów urządziliśmy

Biuro techniczne

które pozostaje pod kierownictwem inżyniera 3eweiyna BIa.Iiri.a-.

Sporządzamy: Pomiary i niwelacye terenów, plany sytuacyjne terenów, kopalń i szybów naftowych, zgłoszenia kopalń do władz górniczych, profile otworów świdrowych i wszelkie czynności w zakres miernictwa wchodzące.

Posiadamy bogato zaopatrzony zbiór kopii map katastralnych Adres dla telegramów: Ostrowski Cudek Lwów.

'&c

Przedsiębiorstwo dla głę=

babich wierceń

przez Izbę handlową i przemysłowa we Lwowie mianowany, i przez c. k. Namiestnictwo potwierdzony i zaprzysiężony

W Sulimirshi

¹

Patrz: (Objaśnienia do nowej taryfy przewozowej, str. 14. Ru cli eksportowy).

²

Ropa borysławska zawiera 50 procent materyału świetlnego. (Przy Red.).

³

Ropa borysławska zawiera tylko 6—7 procent parafiny (Przyp. Red.).

⁴

O wiele praktyczniejszym byłby rurociąg do Sambora (Przyp. Red.).

senzal

W Sulimirshi

w Borysławiu

długoletnie doświadczenie na kopalniach ropy w Galicyi, na Kaukazie i w Rumunii; obejmuje akordy wiertnicze ewent. z własnym udziałem. Ekspertyzy terenów galicyjskich i kaukazkich. Kupno i sprzedaż terenów naftowych. Wyłączne zastępstwo fabryki lin stalowych Braci Batorowiczów w Drohobyczu.

dla sprzedaży i kupna ropy, wosku ziemnego i produktów tych minerałów. Jako urzędnik publiczny pobiera przy transakcyach ściśle oznaczoną a zatwierdzoną przez Namiestnictwo opłatę senzala. Udziela swej klienteli rzeczowych i wiarygodnych informacyi w zakres przemysłu naftowego wchodzących.

Biura: Lwów, plac Smolki 1. 4. Tel.: 1059

li

naiii

i-:'

URZĄDZENIA

ELEKTRYCZNE

ŚWIATŁA = S1LY = TRAKCY1

Hf*!

SKŁADY MATERYAŁÓW INSTALACYJNYCH =

Inżynierowie KNAUS & CZAJKOWSKI

PRZEDSIĘBIORSTWO ROBÓT ELEKTROTECHNICZNYCH

LWÓW, UL. KOPERNIKA 26 — TELEFON NR. 40

PROJEKTY I KOSZTORYSY BEZPŁATNIE

SsâÉâÉSèââiÈÉâifiSÉÉâÉiSÉÉÉÉlÉÉÉÉiê m    :    *

TOWARZYSTWO

dla handlu, przemysłu i rolnictwa

we -Lwowie

VEREIN FÜR HANDEL, GEWERBE UND ACKERBAU LN LEMBERG.

ÜP"

m

Wyłączne zastępstwo na Galicyę:

Fabryki rur Mannesmanna w Komotau, — walcownia rur w Schönbrunn, — oraz Galicyjskiego karpackiego naftowego Tow. przedtem Bergheim & Mac Garvey w Glinniku maryampolskim.

Dyrekcya we Lwowie, ul. Romanowicza 3. $ Filie Towarzystwa w Borysławiu, Krośnie i Zagórzu.

Konto p. k. o. 825 991.

Rach. bieżący w Banku krajów.

Telefon Nr. 168.

Towarzystwo dostarcza :

Rury wiertnicze, gazowe, pompowe, do wodociągów i inne wszelkiego rodzaju. Maszyny i kotły parowe. Narzędzia wiertnicze. Liny druciane we wszelkich wymiarach. Kompletne urządzenia do elektrycznego oświetlania. Fittingi, kurki, połączenia itp. Wszelkie materyaly potrzebne tak przy instalacyi jak i popędzie maszynowym.

Zastępując firmy lub sprowadzając towary, towarzystwo kieruje się przedewszystkiem myślą przewodnią dostarczenia swojej klienteli maszyn, narzędzi i materyałów pierwszorzędnej jakości.

Adres telegraficzny: Towarzystwo handlowe Lwów.

Telegramm-Adresse : Handelsverein Lemberg.

«-ÿ® Il__-,    __________________________

Odpowiedzialny redaktor Roman Załoziecki.

Z Drukarni „Słowa Polskiego“ we Lwowie, pod zarz. J. Ziembińskiego,

—:— FILIA-

PRASKIEGO BANKU

KREDYTOWEGO

we Lwowie — ulica Karola Ludwika 1 29.

patentu Romana Gierszyńskiego z wymienialnymi bakami do rur

5”, 6”, 7”, 9” i 10”

Tel. 937, 946, 846. — Zakład centralny w Pradze.

Filie w Kolinie i Ołomuńcu. Wpłacony kapitał akcyjny kor. 6,000.000 — Fundusze rezerwowe i gwarancyjne kor. 3,200.000.

KORZYSTNE ZAŁATWIENIE

wszelkich transakcyj bankowych i lokacyi kapitałów.

oraz do rozkręcania lewych rur sprzedaje i wypożycza Fabryka narzędzi i instrumentów wiertniczych

W. Wolski

W. Zdanowicz i Sp.

w Borysławiu

Kupno i sprzedaż papierów wartościowych. — Przeprowadzanie wszelkich obrotów giełdowych na targach krajowych i zagranicznych.

Promesy, Losy (Sprzedaż losów za wypłatą w rachunku bjeżącym). — Otwieranie krcdytdw i udzielanie pożyczek na podkład papierów wartościowych. Przyjmowanie w przechowanie i w zarząd papierów wartościowych. Ubezpieczanie losów i efektów od strat z powodu wylosowania. — Wykupno płatnych kuponów i wylosowanych papierów wartościowych. Listy polecające i akredytywy na sezony podróży. — Eskout weksli. Inkasa i wypłaty w kraju i na miejsca zagraniczne. — Wkładki pieniężne na książeczki wkładkowe (podatek rentowy opłaca Bank) oprocentowuje po

================ 4V₂ procent =====

na asygnaty kasowe z 90-dniowem wypowiedzeniem: oprocentowanie po 4i/2 procent w rachunku bieżącym.

ODDZIAŁ KOMERCYALNY ; Finansowanie przedsiębiorstw przemysłowych i budowli publicznych, kredyty na podatki i cła. Zaliczkowanie faktur towarowych. Kupno i sprzedaż w drodze komisowej towarów i zaliczkowanie tychże.

Międzymiastowy telefon Nr. 13.

W BORYSŁAWIU

Adres dla telegr.:

„Nafta“ Borysław'.

Fabryka narzędzi wiertniczych w Borysławiu wykonuje i ma na składzie:

Żurawie wiertnicze szczególnie silnej konstrukcyi,

Żerdzie wiertnicze z najlepszego materyału,

Śnidrj ekscentryczne patentu M. Longchamps’a, jakoteż wszelkie przybory do głębokich wierceń,

Tłoki do wydobywania ropy patentu Mikucki, Krynicki, Żubr, Zbiorniki na ropę opałową,

Oazowniki specyalnej konstrukcyi,

Mierniki na ropę,

Odlewy żelazne i metalowe,

Naprawa kotłów parowych.

Cenniki i kosztorysy na żądanie.

ROBERT KERN

Zastępstwo Witkowickiej fabryki rur.

Centralne biuro dla Galicyi we Lwowie, Kopernika 18 = Skład w Borysławiu —

wykonuje

Rury wiertnicze spajane i bez szwu,

Rury gazowe i wodociągowe,

Rury ropociągowe dla wysokiego ciśnienia,

Rury płomienne bez szwu,

Rury lane żelazne gazowe i wodociągowe,

Rezerwoary żelazne dla ropy, każdej wielkości,

Liny druciane marki: „Priv. öst. ung. Statts- Eisenbahn Gesell., Żerdzie ratunkowe i wiertnicze witkowickiej marki specyalnej, Suwaki wodne i ropne, modelu ciężkiego i lekkiego, fabrykat specyalny,

Wszelkie armatury dla pary i wody,

Elektrycznie spajane żelazne witkowickie beczki dla transportu ropy i spirytusu.

Filia wiedeńskiej fabryki narządzi firmy Blau’a i S-ki Wiedeń, XX/2 Hellwagstr. 4—8.

Cenniki i oferty na żądanie odwrotnie darmo i opłatnie.

Adres na telegramy: Robert Kern, Lwów. — Telefon nr. 766.

Odpowiedzialny redaktor Roman Załoziecki.

Z Drukarni Słowa Polskiego we Lwowie, pod zarz. j. Ziembińskiego.