!?a

fO

iO

04

wmijk

Rok XVII.

N)qjp>|o 'hhQOÏJ

Zeszyt 5.

G§?y;

G§?v!

ORGAN KRAJOWEGO TOWARZYSTWA NAFTOWEGO

PRASKIEGO BANKU

ORGAN KRAJOWEGO TOWARZYSTWA NAFTOWEGO

wyehodzi 2 razy na miesiąc lB-go i 30^go

Redaktor:

Dr. Stefan Bartoszewicz

Wydawca :

Krajowe Towarzystwo Naftowe

Iä

^3 G§?v;

^§3

su

fabryka elektrotechniczna i Zakład instalacyjny

Adres telegr.: Grom Lwów

Fabryka przy ul. Na Błonie 1.38

Biuro główne: Lwów, Słowackiego 1.18. — filia w Krakowie: Bracka). 8.

Wyrób artykułów elektrotechnicznych

'II

Budowa całkowitych stacyj elektrycznych. Przenoszenie siły i zastosowanie energii elektrycznej w przemyśle i gospodarstwach rolnych.

Dla kopalnictwa nafty:

Unity w plitcyi miniowej Àiimffobï Budowa pmodironów

te przepisami Urzędu (fórn.

ss

l)i,r/,niTrulni'l’! izolowane i gołe miedziane ll/lWOlIllIkl Tow. akc.' Felten & Gnił-

na zbiornikach, własnego systemu uznanego przez Tow. Asekuracyjne.

Armatury szybów«Ę¹““ Ä

SD

leaume we Wiedniu (wyłączna reprez.)

tfnlni'V zwykłe i szczelnie zamknięte, za .ilululj bezpieczonę przeciw dział, gazów.

prawnie ochroniony.

Skrzynki rozdziel« fw§SSl%cznik

Dostawa wszelkich materyałów instalacyjnych.

Ul

łH

Toro. udział, dla fecfini&i głębokich wierceń i Budowy motorów

TRAUZL & Co.

przedtem FAUCK & Co.

WIEDEŃ 1V./2., WIEDENERGÜRTEL Nr. 2. HEUGASSE 80.

Æ\

Zastępca na’ Galicy ę i Buko w i u ę}

F!

%.

as>

ts.„r,

t.*

ClV'/r'C^- -

Marek Seemann

[w Drohobyczu

Skład w Borysławiu.

fzï

wm

•.n'in'uyMlTifl

uMM;

~~ î

iWûiMû\WûW\Mû

Przyjmujemy zlecenia wykonywania w naszym zarządzie wierceń do możliwie największej głębokości i pod daleko sięgającą gwarancyą.

Ęfe^srs

îlMP.

Fabryka maszyn i narzędzi wiertniczych

räJ

dla wszelkich systemów wierceń tak ręcznych jak i maszynowych.

Specyalności!

~~~ tycznym wydźwigiem tychże zapomocą t. zw. odwrotnej płuczki.

Części żelazne do wahacza (balansu) kanadyjskiego z sainoprężnem popuszczadlem do dokładnego popuszczania lub podnoszenia świdra w czasie wiercenia (według policyjno-górniczych przepisów z r. 1904, § 31).

Patentowe rozszerzacze (Nachnahanbohrer) znacznie ulepszone.

Hydrauliczne obcinacze (noże) rur. Pod względem pewności i dokładności w użyciu przewyższają wszystkie inne dotychczas znane tego rodzaju instrumenty. Obcięcie rury bez względu na jej dymenzyę uskutecznia się w ciągu kilku minut.

Wielokrążki o specyalnej konstrukeyi dla celów wiertniczych. Dopuszczalne obciążenie zwyż 50.000 kg.

Raki dające się z najbardziej wklinowanej pozycyi zluzować i wydostać, gdy rury nie idą. i t. d. i t. d. i t. d.

Najwyższe odznaczenie na międzynarod. wystawie w Bukareszcie w r. 1906.

DYPLOM HONOROWY I ZŁOTY MEDAL.

Oddział Budowy motorów

Motory gazowe przybyciuga-

* °    zu ziemnego do

popędu żurawi wiertniczych i do oświetlenia elektrycznego.

Motory benzynowed0. p°p^du

Ł    J — żurawi

ä\

........

pompowych.

łŁL~:

Oddział Budowy motorów

Lokomotywy⁰ p°psdzie zap°-

...............    mocą motorów benzynowych, spirytusowych i naftowych — nader praktyczne do różnego rodzaju kolejek. :—

Zastępca dla oddziału bud. motorów: MAWTO GOŁDSCfiLAG"GLAŻG\SSRl

Lwów, ul. Gródecka 1. 42.

Lwów, 15. marca 1909.

Zeszyt 5.

NAFTA

Organ Krajowego Towarzystwa Naftowego

wychodzi 2 razy na miesiąc 15-ego i 30-eśo

Prenumerata -wynosi rocznie 3_© koron.

Członkowie „Krajowego Towarzystwa Naftowego“ otrzymują „Naftę“ bezpłatnie.

Adres Redakcyi i Administracyi : Lwów, ul. Kraszewskiego“ 1. 1, biuro Krajowego Towarzystwa naftowego.

Treść zeszytu 5.

Walne Zgromadzenie Krajowego Towarzystwa Naftowego, odbytego dnia 6. marca 1909 we Lwowie. — Wiadomości handlowe. — Światowe rurociągi naftowe. — Z targu ropnego — Kronika.

V'

"Waln e Zgromadzenie

Krajowego Towarzystwa Naftowego, odbyte dnia 6. marca 1909 we Lwowie.

W zgromadzeniu wzięło udział kilkudziesięciu członków i reprezentantów firm, a prócz tego przedstawiciele: ministerstwa robót publicznych starszy komisarz górniczy Dr. Antoni Meyer, starosta górniczy radca dworu Pielił, członek Wydziału K raj owego Dr. W. J a h 1, d y-rektor kolei państwowych we Lwowie r a d c a d w o r u Rybicki, kie r o w n i k urzędu górniczego w Drohobyczu starszy komisarz górn. Mokry, dy-r rektor centralnego banku czeskich kas oszczędności Pr. Pecienka, posłowie do Rady Państwa Dr. R. br. Ba tt agi i a i Jan Zarański, tudzież reprezentanci prasy.

Prezes Gorayski powitał przede-wszystkiem reprezentantów władz, a w przybyciu ich na Walne Zgromadzenie i zainteresowaniu się przemysłem naftowym upatrywał rękojmię większej ochrony tak ciężkie przesilenie przebywającego przemysłu naftowego. Mimo trudnych warunków, mówił prezes Towarzystwa Naftowego, do katastrofy w tym przemyśle nie przyszło i jest nadzieja, źe dzięki samopomocy i pomocy miarodajnych czynników coraz więcej przemysłem naftowym się interesujących, przetrwamy to długie i ciężkie przesilenie.

Następnie poświęcił Prezes gorące wspomnienie tak tragicznie w roku zeszłym zmarłemu namiest nikowi Potockiemu, który jako dzielny syn swej ojczyzny interesował się tez gorąco przemysłem naftowym, tudzież zmarłym w roku zeszłym: Drowi G. Małachowskiemu, referentowi krajowej ustawy naftowej w Sejmie, weteranowi przemysłu naftowego Józefowi Le niecki emu i dawniejszemu członkowi Wydziału Towarzystwa Janowi Sholmanowi.

Następnie zabrał głos reprezentant ministerstwa robót publicznych st. komisarz górn. Dr. A. Meyer i oświadczył, źe na zaproszenie ministerstwa przez Krajowe Tow. Naftowe otrzymał polecenie, aby zastępował na Walnem Zgromadzeniu Towarzystwa ministerstwo robót bublicz., które sprawami przemysłu naftowego żywo się interesuje, a działalność i znaczenie Towarzystwa dla przemysłu naftowego w zupełności uznaje.

Te słowa reprezentanta ministerstwa robót publicznych zostały przyjęte oklaskami przez zgromadzonych.

Prezes podał następnie do wiadomości usprawiedliwienie się drugiego wiceprezesa Towarzystwa W. H. Mac Garveya, że nie może przybyć na Walne Zgromadzenie.

Na wniosek st. radcy Horszowskiego odstąpiono od odczytania protokołu z ostatniego Walnego Zgromadzenia, poczem sekretarz Towarzystwa Dr. Stefan Bartoszewicz, przedkładając sprawozdanie z działalności Towarzystwa za rok 1908, podkreślił ważniejsze sprawy, związane z działalnością towarzystwa i rzucił parę uwag o ogólnej sytuaeyi przemysłu naftowego. Podkreślił znaczenie powstania Związku producentów ropy, którego pierwszym sukcesem była umowa o sprzedaż ropy Kolei, przez co wciągnięto rząd do spraw przemysłu naftowego. Podniósł dalej zmienioną sytuacyę wskutek rozbicia kartelu rafinerów i przyszłego objęcia odbenzyniarni przez Związek producentów, przez co Związek ma stać się do pewnego stopnia rafinerem i jeśli stosunki się nie zmienią, będzie musiał wziąć udział w tej walce konkurencyjnej rafineryi.

W tej walce konkurencyjnej rafineryi zarysowywać się zaczyna jeden rys charakterystyczny, zaczyna się walka rafineryi poza-galicyjskich z rafineryami w Galicyi położonemi o wewnętrzne rynki zbytu w monarchii; rozpoczyna się walka, która już miała miejsce przed laty dwudziestu i która się skończyła porażką rafineryi w Galicyi, bo ówczesne stosunki cłowe, dozwalające sprowadzania falsyfikatu kaukaskiego, umożliwiały powstawanie rafineryi na Węgrzech i poza Galicyą, które przerabiały falsyfikat. Są zakusy dzisiaj, przeniesienia tej walki z terenu cłowego na teren taryfowy przez różniczkowanie taryf kolejowych na ropę i naftę tj. przez podniesienie taryf na naftę, a obniżenie lub pozostawienie w tej samej wysokości taryfy na ropę, postawić rafinerye galicyjskie w gorszych warunkach konkurencyjnych od rafineryi pozagalicyjskich. Stoimy wobec ogólnej rewizyi taryf w monarcho w tym roku i staraniem Towarzystwa będzie nie dopuścić do różniczkowania tych taryf, gdyż byłoby to ze szkodą i dla Związku producentów i dla ra-fineryi galicyjskich i dla ekonomicznego stanu całego kraju, gdyby punkt ciężkości przemysłu rafineryjnego miał być przeniesiony poza granice Galicyi.

Przemysł naftowy przybrał dzisiaj takie rozmiary, że musi szukać jak najszerszego zbytu; zbyt na ropę w monarchii jest ograniczony, jakkolwiek zwiększył się dzisiaj o 30.000 wagonów ropy opałowej, ale jest jeszcze za mały wobec rozmiarów produkoyi i trzeba go szukać w zwiększonej jeszcze przeróbce naszych rafineryi i w zwiększonym eksporcie naszych produktów za granicę; do tego jednak potrzebną jest konsolidacya obydwu gałęzi przemysłu produkoyi, ropnego i rafineryjnego co na dzisiaj powinno być programowym hasłem.

Należy ująć ten przemysł w ramy ustawy czysto kontyngentowej, tak jak w Rumunii, z oznaczeniem cen minimalnych surowca i ra-finadv, czyto monopolu zakupna ropy i sprzedaży rafinady. Zachodzi w każdym razie potrzeba jakiejś interwenoyi państwa i trzeba poruszyć opinję w tym kierunku i dlatego życzyć należy, aby Wydział krajowy jak najprędzej zwołał uchwaloną przez Sejm ankietę dla sanacyi przemysłu naftowego, a Starostwo Górnicze Krajową Radę Naftową.

Wiceprezes Towarzystwa inż. Wolski następnie zaznaczył, że obecnie, kiedy przez zorganizowanie Związku producentów', towarzystwo pozbyło się agendy kupieckiego popierania przemysłu naftowego, musi tern in-tenzywniej zająć się pozostałą agendą moralnego popierania tego przemysłu, musi starać się o wyrobienie odpowiedniej dla niegc opinii, aby przestano mówić o przemyśle naftowym jako o loteryi, aby nietylko Wydział krajowy, ale i instytueye finansowe zajęły się nim odpowiednio.

Przemysł nasz przybrał tak wielkie rozmiary, że wyszedł już z partykularnego, zaściankowego stadyum, instytueye jednak nasze i wogóle austryackie niedostatecznie go oceniają i niedostatecznie się nim zajmują. Należy znaleźć zrozumienie dla przemysłu naftowego, należy urabiać w tym kierunku opinię, że dla tego przemysłu potrzeba potężnych sił finansowych, potężnych assocyacyi.

Przy trzecim punkcie porządku dziennego

56.78

1000.—

6000.— 3000 — 5000.— 2250 —

Razem

7200.—

770.—

2500.—

1000.—

150.—

400.-

150.—

150.—

2500, -

11) Wydatki za czas. „Nafta“ zr. 1909 3000.—

1000.— 250.— 50q.—

Razem

będzie

j). Zarański przedstawił sprawozdanie komisy i rewizyjnej z wnioskiem na udzielenie absolutoryum. Wniosek jednomyślnie przyjęto.

Imieniem Wydziału Towarzystwa przemawiał następnie Dr. A. Gol dh am mer do punktu 4 porządku dziennego uzasadniając potrzebę zmian) §§. 5 i 13 statutów Towarzystwa. Zmiany statutu dotyczą podwyższenia wkładek i odpowiedniego do zmienionych świadczeń prawa głosu. I tak członek zwyczajny opłacad będzie tytułem wpisowego 10 kor., oraz wkładkę 50 kor. Przedsiębiorstwa naftowe i wosku ziemnego, lub tez przedsiębiorstwa przemysłowe, płacą minimalną roczną wkładkę 100 kor. Członek płacąc 50 kor. rocznej wkładki, ma na Zgromadzeniu jeden głos, firmy płacące 100 kor. dwa głosy, firmy z wkładką roczną 200 kor. trzy głosy, każde następne 200 kor. uprawnia do jednego głosu, a więc firmy płacące 400 kor. mają 4 głosy, z wkładką 600 kor. 5 głosów i td. Najwyżej jednak, bez względu na wysokość wkładki firma może mied 10 głosów. Nieobecnemu na zgromadzeniu członkowi lub przedstawicielowi firmy wolno dad sic zastąpid przez pełnomocnika, w osobie którego z członków obecnych. Jeden członek nie może mied więcej niż dwa pełnomocnictwa.

W dyskusyi na ten temat zabierali głos Dr. Guńkiewicz i p. K. Weydlich, sprzeciwiając się podwyższeniu wkładek, jednak wnioski Wydziału zostały olbrzymią większością przyjęte.

Oprócz tego uchwaliło Walne Zgromadzenie na wniosek Dra Golhammera rezolu-cyę, aby Wydział Towarzystwa starał się u Wydziału krajowego o podwyższenie corocznie udzielanego dodatku za prowadzenie statystyki.

Przy piątym punkcie porządku dziennego zabrał głos Dr. Artur Goldharamer i imieniem Wydziału postawił wniosek na przyjęcie następującego preliminarza przychodów i rozchodów Krajowego Towarzystwa Naftowego :

Przychody:

1)    Saldo z roku 1908

2)    Kraj. Związek Producentów ropy 4000.—

3)    Wydział Krajowy

4)    Tow. Akcyjne i większe firmy

5)    Mniejsze firmy

6)    Członkowie

7)    Zaległości ściągalne

Kor. 21.306.78

Rozchody:

1)    Pensye Sekretarza i urzędnika

2)    Płaca woźnego

3)    Koszty podróży

4)    Czynsz za lokal, opał i światło 2000.—

5)    Wydatki kancelaryjne

6)    Prenumerata czasopism

7)    Asekuracya

8)    Podatki

9)    Druki i biblioteka

10)    Czasopismo Nafta zaległośd z roku 1908

12)    Zwrot pożyczki dou funduszu dyspozycyjnego

13)    Wkładki do Związków

14)    Nadzwyczajne

Kor. 21.570.—

Niedobór: K. 263.22.

W razie gdyby dochody przez usilną agitacyę okazały się większe, Walne Zgromadzenie preliminuje dodatkowo 1000 K. na dodatek niemiecki do Nafty i 2400 K. na nową siłę pomocniczą do biura.

Budżet proponowany przez Wydział Towarzystwa został przez Walne Zgromadzenie en bloc przyjęty.

Po przerwie zarządzonej przez przewodniczącego prezesa Gorayskiego, inź. Pierś-ciński zabrał głos i oświadczył, że wobec tego iż Związek Techników wiertniczych wystąpił gremialnie z Towarzystwa, nadal należeć do niego tylko jako korpora-cya, czuje się spowodowanym zrezygnowaó z godności członka Wydziału Towarzystwa. Rezygnacyę p. Pierścińskiego przyjęło Walne Zgromadzenie do wiadomości i wobec tego przystąpiono do wyboru drugiego wiceprezesa i pięciu członków Wydziału. Do Komi-syi skrutacyjnej powołał przewodniczący pp. Bielskiego, Gąsiorowskiego i Liebermana. II wiceprezesem wybrano pzzez aklamacyę p. Wiliama Henryka Mac-Garvey’a; do wy-

działu weszli pp. Franciszek hę. Zamoyski Dr. Alfred Halban, Szulim Sehreier, Jerzy wydawania przez Towarzystwo codziennych Meszaros, Adam Trzecieski; do komisyi re- biuletynów o ważniejszych wypadkach w prze-wizyjnej pp. Kazimierz Gąsiorowski, Jan Zarański, Ludwik Gawroński.

Dr. W asserberger porusza sprawę

myślę, tyczących się cen ropy, nowych wybuchów i t. d.; biuletyny podawałyby wiadomości wiarygodne i temsamem paraliżowałyby niektóre sztuczki spekulantów. Poruszając tę myśl Dr. Wasserberger decyzyę co do tej sprawy oddaje Wydziałowi Towarzystwa do rozpatrzenia. W tej formie wniosek Dra Wasserbergera przyj eto.

Inżynier Anger man interpeluje, w jakiem stadjum znajdują się prace komisyi wybranych na ostatniej ankiecie wiedeńskiej, które miały opracować poszczególne postulaty przemysłu w sprawach podatkowych, taryfowych, przepisów górniczo-policyjnych, monopolu naftowego i t. d., a dalej jak stoi sprawa budowy zbiorników; nadto p. Angerman wskazuje na pewną lukę w sprawozdaniu Towarzystwa, gdyż niema w nim wzmianki o powstaniu Związku Bruttowców. Hr. Zam o y ski w odpowiedzi wyjaśnia, że sprawy podatkowe podniósł w Sejmie na podstawie wniesionej przez Towarzystwo Naftowe petycyi; referaty członków komisyi ankiety będą ukończone, skoro tylko będzie wygotowany protokół ankiety a następnie daje lir. Zamoyski wyjaśnienia co do zbiorników. Związek producentów ma obecnie 7 zbiorników pełnych, 3 niezupełnie zapełnione, a 20 próżnych, prócz tego zaś 3 rządowe. Obecnie przystępuje Związek do budowy dalszych 30 zbiorników, a jeżeli i to nie wystarczy, jest w projekcie budowa dalszych 30, tak, że Związek będzie miał do dyspozyci 90 zbiorników po 1.000 cystern. Sprawa sfinansowana będzie przy poparciu jednej z wielkich instytucyi finansowych na normalnych kupieckich warunkach.

Przy ostatnim punkcie porządku dziennego rozpoczęła się bardzo ożywiona dysku-sya. Pan P lutyński interpelował Wydział o stanowisko delegata Towarzystwa do Państwowej Rady Kolejowej prof. Załozieckiego, który w dwóch sprawach zajął stanowisko odmienne od opinii producentów, oświadczając się za użyciem ropy odbenzynowa-nej do opalania lokomotyw zamiast surowej i zadawalniając się niedostateczną koncesyą taryfową rządu dla ropy eksportowej do Rumunii (1 korona zamiast taryfy wyjątkowej II).

Dr. Bartoszewicz w odpowiedzi na interpelacyę oświadczył, iż prof. Załoziecki w pierwszej kwestyi opierał się na zdaniu swojem ze stanowiska fachowego, jakkolwiek opinia producentów i Towarzystwa była mu zakomunikowana, w drugiej zaś kwestyi prof.

Załoziecki twierdził, iż sprawy tak nie stawiał, że 1 korona za przewóz ropy eksportowej do granicy rumuńskiej jest koncesyą dostateczną; w tym roku przypadają wybory do państwowej Rady kolejowej na nowe trzechleeie, Wydział wtedy ma zając stanowisko względem dotychczasowego delegata.

Dr. Bartoszewicz oświadcza, że o Związku Bruttowców umieścił artykuł w „Nafcie“, a w sprawozdaniu o tern niema wzmianki, gdyż Towarzystwo Naftowe nie współdziałało przy powstaniu Związku Bruttowców.

Pan Zukows k i poruszył sprawę projektowanego wstrzymania ekspedycyi ropy przez jakiś czas w Borysławiu z powodu re-konstrukcyi torów i zwrotnic na dworcu Bo-rysławskim; takie wstrzymanie ruchu obecnie byłoby klęską dla interesowanych, gdyż niema dostatecznego miejsca do zamagazynowa-uia ropy. W sprawie tej przemawiali lir. Zamoyski, Dr. Bartoszewicz i inżynier Wolski i po tej dyskusyi uchwa-ono :

1)    Polecić Wydziałowi Towarzystwa, aby odniósł się do lwowskiej dyrekcyi kolei z przedstawieniem, iżby przed 1. kwietnia ekspedycyi w Borysławiu stanowczo nie wstrzymywano i

Pan Wolski, nawiązując do prac komisyi wybranych na ankiecie, z których jedna obejmuje sprawy górniczo-policyjne, wyraża życzenie, by cała akcya w tej sprawie

2)    by Dyrekcya kolei co do terminu rozpoczęcia robót rekonstrukcyjnych i termimu wstrzymania ekspedycyi porozumiała się z Krajowym Związkiem Producentów ropy.

była jednolitą i szła w parze z opinią Rady sali delegata Towarzystwa do kuratoryi szkoły

wiertniczej, lir. Zamoyskiego, obiecuje Dr. Bartoszewicz sprawę tę poruszyć na naj-bliźszem posiedzeniu Wydziału.

Pan L a n g i e r porusza sprawę publikowania przer organ „Naftę“ dat produkcyi poszczególnych szybów; pan Langier jest zdania, źe takie pubiikaeye nie powinny mieć miejsca ze względu na władze podatkowe. Dr. Bartoszewicz odpowiada, źe daty takie publikują inne pisma naftowe i wielu czytelników pragnie mieć te daty; w wywodach tych poparł Dra Bartoszewicza p. Duczyński, a na wniosek p. Wolskiego uchwalono przekazać tę sprawę do rozpatrzenia Wydziałowi.

naftowej i dlatego stawia wnioski:

1)    Walne Zgromadzenie poleca Wydziałowi, aby zwrócił się do Starostwa Górniczego w Krakowie z prośbą o możliwie rychłe zwołanie Rady naftowej.

2)    Walne Zgromadzenie poleca Wydziałowi, aby przedstawił c. k. Starostwu Górniczemu punkty, których postawienie na porządku dziennym obrad Rady Naftowej uważa Krajowe Towarzystwo Naftowe za pożądane.

Oba wnioski przyjęto jednomyślnie.

Pan Macher imieniem Izby Handlowej lwowskiej oświadcza, że Izba handlowa zawsze żywo się interesuje sprawami przemysłu naftowego i będzie popierać dążności Towarzystwa Naftowego i jego cele szczególnie w sekcyach kolejowej, podatkowej i górniczej.

Pan Szczep anowski poruszył sprawę ograniczeń produkcyi, podkreślając, źe o ile wskazane jest wstrzymanie się od do-wiercania już istniejących szybów, w których spodziewana jeot wielka produkeya, o tyle nieuzasadnione jest utrudnianie wiercenia nowych, łatwo bowiem może to spowodować, źe za parę lat produkeya galicyjska nie będzie mogła odpowiedzieć przyjętym zobowiązaniom.

Po dyskusyi, w której zabierali głos pp. Dr. BartoszewG.cz, poseł Długosz, który wspomniał o uchwale robotników w Borysławiu, wzywającej posłów ludowych do solidaryzowania się z akcyą Kraj owrngo Związku Producentów ropy, uchwaliło Zgromadzenie wniosek p. Szczepanowskiego następującej treści :

Walne Zgromadzenie poleca Wydziałów zwołanie zebrania producentów i innych interesowanych przed zwołaniem Rady Naftowej, celem rozpatrzenia sprawy ograniczenia wiercenia. Przed wydaniem opinii tego zebrania Towarzystwo Naftowe ma się starać, by nie czyniono żadnych kroków popierających utrudnienie wiercenia nowych szybów.

Poseł Długosz podnosi sprawę, aby Wydział Towarzystwa poczynił kroki, by do Krajowej Komisyi Górniczej weszli ludzie fachowi, praktycznie z górnictwem obeznani.

Inżynier Brugger interpeluje jak stoi sprawa z reorganizacyą szkoły wiertniczej w Borysławiu. Wskutek nieobecności na

Pan PIutyński stawia wniosek, by Towarzystwo Naftowe zasadniczo domagało się dla ropy eksportowej tejsamej taryfy, tj. wyjątkowej taryfy II. co i dla taryfy rafinowanej, przeznaczonej na eksport. Po Wyjaśnieniu Dr.Bartoszewicza wmiosek ten przyjęto, na czerń obrady Wal. Zgromadzenia zamknięto.

Wiadomości handlowe.

Na początku miesiąca krążyły cokolwiek przesadne wiadomości o produkcyi Borysławia i Tristanowie w miesiącu lutym; mówiono o sumarycznej produkcyi 18.000 wagonów. Po zestawieniu przetłoczonej ropy przez towarzystwa transportowe, okazało się, iż produkeya Borysławia wynosiła 1325 wagonów, a Tustauowice 14.434 wagonów czyli razem 15.759 wagonów. W każdym razie jest to produkeya bardzo znaczna i jeśli uwzględnimy iż miesiąc luty ma tylko 28 dni, to trzeba przyznać, źe produkeya znów wzrosła w porównaniu z poprzednimi miesiącami.

Do silnie wybuchowych szybów, które przybyły w końcu stycznia i na początku lutego (Tomasz, Władysław Premier (Synge), Juliusz, Bitum) przybyła wielka produkeya w szybie Dembowskiego, którą szacują na 45—50 wagonów, szyb „Oil City“ znów zwiększył produkeye i wydał w lutym blisko 500 wagonów; natomiast pogłoski o silnych wybuchach ropy w szybie „Alfred“ (Galicya) okazały się przesadne.

Cena ropy na targu spadła do 1 korony.

Co się tyczy innych produktów naftowych, to na targu parafinowym należy skonstatować ogromy popyt na parafinę; zapasy parafiny we fabrykach są małe, gdyż prawie całą produkcyę z r. 1909 fabryki już sprzedały przeważnie na dostawy zamorskie, cena parafiny wynosi M 48—50 loco Ham-b u r g.

Komitenci Krajowego Związku producentów otrzymują za ropę kolejową 1 K. 42 halerzy od cetnara tytułem zaliczki, po raz pierwszy spekulacya niektórych producentów okazała się fałszywą i przyniosła rezultat wrzęcz przeciwny, niż się spodziewano. Mianowicie niektórzy producenci licząc na to że cena ropy na targu wolnym, będzie zawsze wyższą od zaliczek udzielanych przez Organizacyę, starali się część owej produkcyi przez przedłożenie fikcyjnych „szlusów“ uchronió od obowiązku oddawania Krajowemu Związkowi; Dyrekcya Związku umowy te uwzględniła i przyjmowała tylko część produkcyi; resztę producenci volens-nolens, musieli rzucić na targ, nie mając umów faktycznych o dostawę ropy. Giełda Drohobycka operuje dzisiaj w każdym razie znacznie słabiej; Krajowy Związek i Związek brutto wcó w koncentruje coraz więcej ropę w swym ręku i znaczniejszych ilości ropy na prompt dzisiaj kupić nie można.

Krajowy Związek producentów w połowie tego miesiąca przystępuje do budowy dalszych 30 rezerwoarów ziemnych każdy na 1000 wagonów.

Wśród rafineryj naftowych po zozbiciu usiłowań zawiązania kartelu, gdy jedna z większych rafineryj rozpoczęła sprzedaż nafty na przyszłą kampanię, panuje przygnębienie i rozgoryczenie, w prasie poruszono nawet myśl bojkotu tej rafinery i w rejonach jej zbytu; jedno z pism („Ekonomist“) w ten sposób charakteryzuje przyczyny, dla których usiłowanie zawiązania kartelu spełzły na niczem. „W obecnych usiłowaniach utworzenia kartelu nie było hasła, któreby zgromadziło wszystkich koło jednego sztandaru; nie było hasła, gdyż nie ma osobistości w przemyśle naftowym, która by posiadała niezwykłą energję i inteligencyę by myśli tej nadać należyty wyraz. Właściwością przemysłu naftowego jest,- że jej przedstawiciele jakby sprzysięgli się na mądrość, chytrcść i nadmierny spryt. Każdy chce patrzeć w karty drugiemu; żaden nie odstąpi drugiemu cetnara nafty (z kontyngentu), prędzej pozwoli zgnieść się przez ogólny los; jeden drugiemu niedowierza, każdy tylko chce wszystko dla siebie, nic dla ogółu. Bardzo mądrzy ludzie czasami popełniają największe głupstwa; to zjawisko można teraz obserwować we walce o zawiązanie kartelu rafineryj“. Tyle pismo „Ekonomista“.

Rezultatem rozbicia kartelu jest ponowny spadek cen nafty; na przyszłą kampanję rafinerye sprzedają naftę po cenie K. 25 loco Bogumin; znane są i niższe oferty po cenie K. 23 loco Zagórzany z tak zwaną „baisse-klauzulą“; sprzedają też i loco rozmaite stacye węgierskie nie uwzględniając zupełnie projektowanego podniesienia taryf kolejowych, które ma nastąpić od 1-go października; słowem samobójcza walka panuje na całej linii.

Na targu benzynowym daje się teraz odczuwać pewne polepszenie, a zapewne ceny pójdą w górę w obec zawartej konwencyi ,,Standard Oil Company“ z Królewsko-ho-lenderskiem towarzystwem nafto wem, które dotąd prowadziły walkę konkurencyjną między sobą; wogóle produkcya benzyny wzrosła tylko w Galicy i i Galicya obecnie jest powołaną do wypełnienia tej luki na targu benzynowym światowym, która powstaje przez ciągłe zwiększanie konsumcyi do Niemiec; eksport galicyjskiej benzyny wynosił w roku ubiegłym 9060 tonn zamiast 3405 tonn w roku 1907.

Konstrukcya okrętów powietrznych wymaga coraz większej ilości benzyny, używając wielkiej ilości motorów o sile 150—200 koni parowych; szczególnie silnym jest popyt na frakcye lekkie benzynowe.

Stan targu olei gazowych nie jest zbyt pomyślny, produkcya tych olei ogromnie się wzmogła i ceny spadły niżej 3 koron; cena olei smarowych pozostała niezmienną.

Światowe rurociągi naftowe.

Sposób przeprowadzania płynów rurami ma swój początek już w zamierzchłych cza-

Jak z tego widzimy, era rurociągów amerykańskich nie jest tak dawną, a początki ich były bardzo skromne. Dzisiaj prowadzą rurociągi z kopalń do Nowego Jorku, Filadelfii, Baltimore, Cleveland i do zatoki Meksykańskiej, a taka np. linia z Oklahomy przez Chicago do Nowego Jorku, ma ni mniej rykańskie uprzedziły ni więcej jak 1400 mil długości! A ze skrom-

sach, chociaż nie wiemy któremu narodowi w starożytności mamy przypisać ten wynalazek. Już Herodot w swych pismach wspomina o rurociągach wodnych. Pierwsze rurociągi naftowe zostały założone na terenie amerykańskich kopalń naftowych; w kilka lat później wszystkie kopalnie Alapaohy były połączone rurociągami nietylko z rafineryami, ale także z liniami kolejowemi, które przewoziły ropę. Rurociągi, prowadzące do portów morskich, zostały zbudowane znacznie później. Pierwszy większy rurociąg o długości 5 mil (ang.) założony został w pobliżu Pithole-City ; wykończono go w roku 1865. Osada ta wzrosła w przeciągu jednego roku z osady w miasto o 20.000 ludności, a w kilka lat później została zupełnie opuszczoną. Wkrótce potem zbudowano rurociąg z miasta Pithole do Henris Bend wzdłuż rzeki Allehany, zaopatrujący trzy rafinerye ropą, tłoczony małą pompką Wortington Duplex. W tej okolicy wzrosła jednak produkcya do takich rozmiarów, że musiano zbudować nowy większy rurociąg z silniejszemi pompami rotacyjnemi. Później dobudowywano do niego nowe staeye tłoczące pośrednie. Aż do roku 1873 całą amerykańską produkcyę ropy tłoczono rurami dwucalowemi, a gdzie taki rurociąg nie wystarczał, kładziono linie równoległe, tak, że w niektórych miejscach było ich po sześć nawet jedna koło drugiej.

Dopiero od tego roku począwszy zbudowano rurociąg trzechcalowy z North-Wa-shington, Boutler i County do Raymilton, stacyi kolejowej linii Oil-City kolei Lake-Shore. Linia ta miała 20 mil ang. długości. W roku 1877 położono czterocalowy rurociąg z Carbon-Centre do Pittsburga, przebiegający zatem 40 mil ang. Pięciocalowy rurociąg z Hiliardshill do Cleveland miał 100 mil augielsk. długości i został ułożony w latach 1879 i 1880.

nej pompy, ważącej 800 funtów, ze sprawnością dzienną 1000 baryłek, nastąpiło zwolna przejście do pompy potrójnie ekspanzyjnej o sprawności 50.000 baryłek dzienuie ; jedna tylko firma Standard-Oil-Cy. posiada 40.000 mil ang. własnych rurociągów, które w samym tylko dystrykcie Appalachia przetłaczają dziennie 104.000 baryłek, czyli 1700 wagonów. Drobnym się przy nim wydaje rurociąg położony na Kaukazie przez Braci Nobel, idący od Baku do Batum, o długości 600 mil. Oprócz olbrzymich rurociągów posiada Standard-Oil-Cy także 12.000 własnych cystern i ogromną ilość okrętów cysternowych. Główne rurociągi obecne mają zwykle 6—8 cali światła, chociaż bywają także o przekroju 12 cali, a przeważnie biegną wzdłuż linii kolejowych obok samego toru. Ropę tłoczy się potężnemi pompami, ustawiauemi co 30—70 mil, chociaż bardzo wiele rurociągów jest urządzonych w ten sposób, że ropa spływa w nich własnym ciężarem, ponieważ są założone w miejscach dobywania, położonych o wiele wyżej jak ich wylot. Mniejsze staeye pompowe opalane są ropą, większe zaś węglem, z wyjątkiem Texas i Kalifornii, gdzie do popędu maszyn pompowych używa się wyłącznie ropy. Sprawność rurociągu jest zależną od przekroju rur, długości rurociągu, ciśnienia i gęstości ropy, a wzrasta z jego wielkością w więcej jak kwadratowym stosunku różnicy światła rur, ponieważ przy większej średnicy zmniejsza się także tarcie ropy o ściany rur. Przy rurach o mniejszym przekroju można użyć większego ciśnienia. Grubość ścian jest tak przy sześcio, jak i ośmiocalowych rurach tasaraa. Długość trwania rurociągów jest .zależną od właściwości warstw ziemi, przez którą przechodzą, a do dzisiaj jeszcze funkeyo-nują rurociągi, założone przed 30 laty. Najwięcej niszczy rury woda morska, czemu starają się zapobiedz Amerykanie, sporządzając rury w portach ze specyalnego materyału, więcej odpornego przeciw zgubnemu wpływowi tego żywiołu.

Z opisu powyższego, zamieszczonego w tygodniowym dodatku technicznym do nowojorskiego Times’a widzimy, że rurociągi ame-nasz pierwszy większy rurociąg, położony przez ś. p. Szczepanow-

Świeża prod. baryłek

4605

1375

y.

214

5060

r - CO tF Ci —<

CO CO

22525

33779

39355

O CO o

1330

1467

31

5576

szyb 23Y₂ ba-

W Wirgini zachód, dowiereono w styczniu 130 szybów, z czego 28 suchych, a 16 z ga-

skiego w Słobodzie rungurskiej do stacyi, o kilkukilometrowej długości, o 21 lat, a od tego czasu oprócz rurociągów kopalnianych, n:e zdobył się nasz biedny przemysł naftowy na żaden większy rurociąg, jak tylko na Schodnicki. Wszystkie inne są to rurociągi wprawdzie dzisiaj już liczne, ale krótkie, o przeważnie bardzo małym, bo dwucalowym przekroju.

Z Ameryki.

Na stopień rozwoju produkcyi Stanów Zjednoczonych w roku 1908 wpływało wiele momentów niepomyślnych, wskutek czego też produkcya amerykańska nie wykazuje tak znacznego wzrostu w tym roku w porównaniu z rokiem 1907, jak tego ostatniego z rokiem 1906. Do tych niepomyślnych momentów należy w pierwszym rzędzie to, źe właśnie w roku 1907 tak nadmiernie eksploatowano tereny naftowe, źe z braku większego zbytu pozostały wielkie zapasy produktów, które też ciężyły i na targu roku 1908. Do tego dołączyły się także znane trudności na targu pieniężnym, upadek ogólny wszelkich interesów, a za tern spadek konsumcyi we wszystkich prawie gałęziach przemysłu, cały zaś okręg kopalniany środkowy, a więc głównie Oklahoma ucierpiał bardzo tak na wiosnę, jak i w jesieni od ogromnych powodzi. W przeciwieństwie do środkowych Stanów nawiedziła wschodnie prowineye naftowe długotrwała posucha, wstrzymująca znacznie wiercenie nowych szybów. Pomimo tego wszystkiego wyprodukowano w ubiegłym roku w Ameryce o wiele więcej ropy, jak w którymkolwiek poprzednim, bo 175 do 185 milionów baryłek, czyli w porównaniu z 166 milionami, roku 1907 5 do 9°/₀ więcej.

Pomimo tych wszystkich złych warunków ogólna wartość produkcyi wzrosła nawet wskutek podniesienia się ceny ropy kalifornijskiej i utrzymania się cen w innych stanach, z wyjątkiem Meksyka.

Statystyka wierceń w styczniu b. r. w Stanach Zjednoczonych przedstawia s;ę jak następuje:

Gotowe

szyby

Pensywalia

Lima

Kentucky

Illinois

Mi<l-Continent

razem

w grudniu 1908 ubytek w styczniu 137

Na terenie Pensylwanii, obejmującym

stany Nowy Jork, Pensylwanię, Wirginię Zach. i poł. wschodnią część stanu Ohio, wywiercono w styczniu b. r. najmniejszą ilość szybów jaka była notowaną od maja 1908. Ze 158 suchych szybów było 34 wydających gazy. Przeciętna dzienna produkcya 442 wydajnych szybów wynosiła od szybu 10³/₈ baryłek, t. zn. źe wydajność ta jest lepszą jak w grudniu w którym z dowierconych 642 szybów było 144 suchych, a 47 gazowych, zaś wydajnych 451 szybów wynosiła tylko 3919 baryłek. Z końcem stycznia było na pensylwańskim terenie ogółem 521 szybów, postawiono zaś 262 nowe wieże, z końcem grudnia zaś 519 szybów i 208 wieź.

Na południowo - wschodnią' część stanu Ohio wypadło 145 wierceń ukończonych w styczniu, z czego 57, czyli blisko 40°/₀ było suchych, dzienna produkcya wynosiła 2054 baryłek, czyli przeciętnie na ryłek. W grudniu zeszłego roku wykończono 174 szybów, z czego 64 było suchych co odpowiadało 47°/₀ wszystkich wywierconych szybów, zaś 18 dawało gazy. Produkcya w grudniu wynosiła tylko 1174 baryłek, co odpowiada 12³/₄ bar. na 1 szyb dziennie, z czego widać, źe wydajność szybów dowierconych w styczniu była o wiele wyższą od wydajności szybów grudniowych. W dystrykcie Alliance tego terenu dowiereono 13 szybów o przeciętnej wydajności 50 baryłek. Także w Mingo-Pool uzyskano kilka szybów z ładną produkcya, przez co rozszerzyło się znacznie to pole naftowe. Tak w Monroe, jak Wa-shington-Counties, które w tym terenie zawsze prym wodziły, nowe wiercenia żywo postępują.

C. d. n.

zami, resztujące 86 fzybów wykazały produ kcyę 1682 beczek, czyli na szyb dziennie 20 baryłek. W grudniu z. r. dowiereono 116 szybów, z Czego 27 suchych i 12 z gazami, ogólna zaś wydajność dzienna wynosiła 1997 baryłek czyli 26 beczek od szybu. W tym zatem okręgu rezultaty ułożyły się mniej pomyślnie niż w innych. W południowo-wschodniej częśei stanu dokonuje się obecnie dużo wierceń dzikich, t. zn. przedsiębranych na niezbadanym terenie, dotychczas jednak bez rezultatu. Jedyną częścią tego stanu, w której się jeszcze spodziewają rozległego ropo-nośnego terenu, jest okolica Lincoln-County, tam też prowadzono najżywiej wiercenia,-wykończone jednak szyby wykazały tylko średnią produkcyę, i tak n. p. av styczniu do-wiercono tam 17 szybów, które dziennie wydawały 28 baryłek. W Roane-County dowier-cono 11 szybów z produkeyą 26 baryłek. Najlepsze rezultaty osiągnięto co do produk-cyi na małym terenie Keener-Landpool w okolicy Ritchie. Pole to daje obecnie blisko 1000 baryłek dziennie, a dowiercenie szybu wybuchowego na farmie Emblen o produkcyi 200 baryłek dziennie dało pochop do zdwojonej czynności wiertniczej. Dnia 31 stycznia było 183 szybów w ruchu, a postawiono 93 no

wych wież, czyli że nowych wierceń było 276 t. zn. że powstało w styczniu o 14 więcej aniżeli w grudniu.

W północnych okręgach zach. Wirginii jak Alleghany, Bradford i Midie, wykonano ogółem 96 szybów, z czego 6 suchych, a 7 z .gazami, resztujące 83 szyby wydały 187 baryłek, czyli na jeden szyb po % baryłki dziennie. W okręgu Jenango-Varion wynosiła ilość dowierconych szybów 161, z tego było 11 suchych, a 3 gazowe, 146 wydajnych szybów wykazywało produkcyę 429 baryłek, czyli przeciętnie dziennie z szybu 3 baryłki. Okręg Butler-Armstrong wykazuje 33 szyby, z czego 12 suchych, a 2 gazowe, reszta wydawała 127 beczek, czyli z szybu 27 baryłek dziennie. Najlepszy rezultat wykazała Alleg-hany-Oil-Cy szybem wydającym 30 baryłek dziennie, wreszcie w poł.-zach. Pensylwanii było 36 szybów, z czego 14 suchych a jeden gazowy, reszta 20 szybów wydawały 126 bar. czyli z szybu po 6V₂ bar.

Z całej prowincyi tego terenu bÿlo 4605 bar. z czego wypada na poł.-wsch, Ohio 2054 bar. czyli zwyż 44°/₀ na zach. Wirginię, 1682 bar. albo 37% reszta zaś t. j. 869 bar, czyli 19₀/₀ przypada na okręgi Nowy Jork i Pensylwanię.

AYiadomości z targu ropnego.

Według’ podania p. Alfonsa Gostkowskiego, zaprzysiężonego senzala dla sprzedaży produktów naftowych i ropy we Lwowie, ceny ropy w miesiącu marcu przedstawiały się następująco:

DATA

WALUTA

15/111.

marzec

maj

kwiecień

czerwiec

1909 — 1910 kwiecień maj

6. marca 1909.

101—102

101-102

102-1041107-109 109-112 112-115 102—104 107—108 109-112 112—115

140 - 145

140—145

102-103

104—106

107-110 110-113 114-118

00 — 00

v2

102-103

104—106

109-112 112-114 114—118

00-00

102—104

106-108

108-110 111-114 114-118

00-00

102-104

106—108

108-110 111—114 114—118

00 — 00

h-⁴-

r\i

102—104

106-108

112-114 112-115 116—118

00 — 00

KRONIKA.

Giełda towarowa. 10 bm. odbyła się w Izbie handlowej lwowskiej ankieta, która obradowała nad projektem statutu mającej powstać we Lwowie w nowym gmachu Izby handlowej giełdy towarowej i zbożowej. W ankiecie wzięli udział przedstawiciele świata kupieckiego i handlowego; przemysł nafiowy reprezentawał sekretarz Tow. naftowego Dr. Bartoszewicz, ponadfo obecny był członek izby radca cesarski Buber i zaprzysiężony senzal dla produktów naftowych p. Alfons Gostkowski. Ankieta uchwaliła podnieść ilość członków starszyzny giełdowej z 18 na 24: 8 z tych członków według statutu mianuje ministerstwo handlu na przedstawienie ck. galicyjskiego towarzystwa gospodarczego, z pozostałych 16 przemysł naftowy otrzyma 3 członków (zamiast początkowo projektowanych 2.) przemysł spirytusowy i piwowarski 3, przemymł i handel rolniczy, drzewny i młynarski 6, inne przemysły 4.

Projekt sądu rozjemczego przyjęto według proponowanego statutu, a dalej postanowiono, że pierwszą starszyznę giełdową wybiorą członkowie założyciele, którzy na koszty powstania giełdy złożą 500 koron.

Do komisy i giełdowej wybrano 5 członków ankiety, w tej liczbie z ramienia przemysłu naftowego Dra Bartoszewicza.

Spółka naftowa- „Kraj“. 12-go b. m. odbyło się doroczne Walne Zgromadzenie spółki „Kraj“> założonej przed dwoma laty celem skupowywania procentów naftowych brutto na rozmaitych kopalniach i rozdzielenia racyonalnego w ten sposób ryzyka. Zgromadzeniu przewodniczył prezes spółki P. Świeżawski. Sprawozdanie bilansowe imieniem Rady nadzorczej składał p. inżynier Zaszecz. Przy kapitale udziałowym 106.000 koron czysty zysk po odpisaniu przeszło 8.000 koron na amortyzacyę wynosił 12.308 koron i 23 hal., spółka posiada procenty brutto na 29 szybach, z tych 12 .jest produktywnych i dały spółce 315 wagonów ropy, ktróre sprzedano po przeciętnej cenie 146 k. Sprawozdanie Rady nadzorczej stwierdza normalny i dobiy rozwój interesów spółki, jeśli się uwzględni iż przy niższej cenie ropy i pewnej stagnacyi w przemyśle spółka zdołała dać stosunkowo znaczny zysk. najlepszy to dowód, że myśl założenia takiej spółki była racyonalna i dzisiaj na ten wzór powstają już dwie nowe. Zgromadzenie uchwaliło 8% dywidendy dla członków. Imieniem komisyi rewizyj-noj Dr. Godlewski postawił wniosek na udzielenie Radzie nadzorczej i Dyrekcyi absolutoryum i wyrażenie podziękowania. Do Rady nadzorczej w miejsce Pp. Epplera i Perutza którzy wystąpili, wybrano Pp. Kruszewskiego i Mikuckiego, do komisyi rewizyjnej Pp. Dra Godlewskiego, Tennera i Kulikowskiego.

Tow. Akcyjne „Schodnica“ 1 1). m. odbyło się posiedzenie Rady Nadzorczej tego Towarzystwa, na którem omawiano bilans za rok 1908. Rada nadzorcza zamierza przedłożyć Walnemu Zgromadzeniu Towarzystwa, które ma się odbyć 26 b. m. w Wiedniu, projekt pokrycia strat powstałych z zaniechanych wierceń w Borysławiu zapomocą funduszu rezerwowego. G-dyby projekt ten został przyjęty przez Walne Zgromadzenie akcyonaryuszy, w takim razie przyjdzie jeszcze do odpisania kwota K. 1,479.411 na amortyzacyę urządzeń, znajdująca pokrycie w zwyczajnych dochodach. Czysty pozostały zysk w kwocie Koron 51.681 ma być przeniesiony na nowy rachunek.

Rumuński przemysł naftowy. W rumuńskim przemyśle naftowym inwestowanych jest przez same tylko towarzystwa akcyjne 213,500.000 franków. Jeżeli doliczymy do tego kapitały włożone w zakłady eksportowe z siedzibą w porcie Constat za, to otrzymamy blisko 250,000.000 franków. W kapitałach tych partycypują Niemcy prawie w połowie, bo 120 milionami franków, rumuńscy kapitaliści z 42 milionami, Holandya 38, Francya 36-5, Ameryka 22'5, Włochy 18, Anglia 10, Belgia 8, a Austro-Węgry, zarówno jak i „inne kraje“ tylko 2 milionami franków. Suma powyższych wkładów jest większą od wyż wymienionej, zawarte w niej jednak są także kapitały pożyczone na hipotekę, tudzież różne zaliczki.

Tow. Akc. dla przemysłu naftowego i woskowego „Borysław“, jak wiadomo, utworzone pod egidą Banku dla krajów koronnych, (Länderbank) odbyło w ostatnich dniach posiedzenie, na którem przyjęto zamknięcie rachunkowe i sprawozdanie za rok 1908. Sprawozdanie to wykazuje, że wskutek większych potrzebnych wkładów Towarzystwo to nie wypłaci za ubiegły rok żadnej dywidendy. W zeszłym roku wypłacało Towarzystwo 3 pio-centową dywidendę za rok 1907.

Pożar w Baku. Jak donoszą z Baku pod datą 2 marca stoją w płomieniach kopalnie nafty w Bibi-Ejbat. I tak : firmy Subatow 5 szybów i 1 rezerwoar, firmy Rothschild 1 szyb, Szibajew 2 i towarzystwa „Wotan“ 2 szyby. Dwu chłopów mahometańskiego wyznania, podejrzanych o podpalenie zaaresztowano. Pożar się szybko zmniejszał i został wkrótce ugaszony.

Rewizya taryf a przemysł naftowy. Wskutek zapowiedzianej rewizyi, a właściwie podwyższenia taryf na austryackich kolej ach państwowych, irtworzył się z łona rafinerów komitet, który będzie miał za zadanie zebrać życzenia i postulaty przemysłu rafineryjnego i przedłożyć je kompetentnym czynnikom.

Przedsiębiorstwa wiertnicze mogą mieć w Austryi w najbliższym czasie wielką przyszłość, jak bowiem wiadomo, projekt nowej ustawy górniczej zawiera postanowienie, aby poszukiwania za węglem na dotychczasowych, wyłącznościach górniczych, zostały ukończone do trzech lat. Ten

tak krótki termin zwalczają naturalnie posiadacze tych wyłączności twierdząc słusznie, że w Niemczech znane podobne prawo „lex Gamp“ mogło być przeprowadzone, chociaż i tam nastręczało ogromne trudności, ponieważ teren zwiercić się mający był w Niemczech znikomo mały w porównaniu z terenem austryackim, na którego zwiercenie w przeciągu trzech lat nie wystarczyłyby nawet wszystkie rygi całej Europy. Jak się zdaje, termin ten zostanie przedłużony do 6 a nawet może i do 10 lat, niemniej jednak ruch wiertniczy za węglem przybierze w Austryi w najbliższym czasie wielkie rozmiary, a już dzisiaj daje się odczuwać nieusprawiedliwione jeszcze podrożenie artykułów w tym kierunku. W każdym razie zamierzają niemieckie wielkie firmy wiertnicze połączyć się w tym celu z austryackiemi, a nawet w jednym wypadku fuzya taka już nastąpiła.

Pożar rezerwoaru z benzyną w Blexen.

’ O dwunastej w południe 8. lutego b. r. zaczęto wypompowywać okręt cysternowy „Zeelandya“ w obrębie składu benzyny Towarzystwa Magazynowego dla benzyny w Blexen. Mniej więcej w trzy kwadranse potem nastąpiła w rezerwoarze, do którego naftę z Zeełandyi przepompowywano, detonacya i wybuch rezerwoaru Nr. * 9, który wyrwał jego dach i podniósł go do góry. W kilka sekund potem zapalił się także rezerwoar Nr. 8. Wkrótce potem zajęły się i rezerwoary Nr. 6 i 7, a to dlatego, ponieważ każdy z nich był od drugiego zaledwie 2 do 4 m. oddalony. Obok tych 4 nowszych rezerwoarów stało jeszcze 5 starszych także pełnych, ponieważ jednak odległość ich od palących się wynosiła około 11 m., przeto nie zajęły się wcale i ocalały. Tylko przy pierwszym rezerwoarze został dach oderwany; przy innych zapadały się dachy pomału do wnętrza.

Nowy system wiercenia w Rumunii. Jak z Bukaresztu donoszą, zebrało się w sali tamtejszej Izby Handlowej kilku przedstawicieli kół handlowych i finansowych, celem omówienia warunków założenia w Bukareszcie rumuńsko-nie-mieckiego Tow. Akcyjnego, mającego się zająć eksploatacyą nowego systemu wiercenia, wynalezionego przez inżyniera Beldimana. Zgromadzeniu przewodniczył p. Eugeniusz Carada. Wynalazca, syn ambasadora rumuńskiego w Berlinie, położył wielkie zasługi około rozwoju przemysłu naftowego w Rumunii, albowiem jego nowy system wiercenia jest wygodniejszy i praktyczniejszy, aniżeli wszystkie inne dotąd w Rumunii używane systemy, a szczególną jego zaletą jest znaczna różnica kosztów na jego korzyść, w porównaniu z dotychczas znanymi systemami. Inżynier Beldiman opatentował swój wynalazek we wszystkich państwach i zainicyował utworzenie tego właśnie towarzystwa akcyjnego z kapitałem 700.000 franków, celem eksploatàcyi tych patentów. Jak wielkie znaczenie przypisują Niemcy temu patentowi, świadczy fakt, że w samych Niemczech subskrybowano w krót-

kim czasie 500.000 fr., tak, że rumuńskim kapitalistom zostało tylko 200 000 fr. udziału w kapitale zakładowym. Między niemieckimi subskrybentami zajmuje główne miejsce dom bankowy Bleichródera w Berlinie, zaś w Bumunii firma bankowa Mar-marosz Blank z udziałem 108.000 franków. W radzie nadzorczej nowego towarzystwa będą mieli rumuńscy kapitaliści dwa miejsca zarezerwowane.

Pożar szybu nad rzeką San Geronimo koło Tampico w Meksyku. Aby powziąć wyobrażenie o potędze tego kataklizmu, trzeba sobie uprzytomnić, że płomienie dosięgały 1450 stóp wysokości, czyli przeszło 450 metrów, a nawet 1800 stóp, czyli 550 m. a miały w górze około 60 m. szerokości. Słup czarnego dymu wznosił się do 3000 m. wysokości, a z niego powstała chmura jeszcze 2000 m. wj^żej. Objętość płomienia została oszacowaną przez inżynierów na 4 miliony metrów kubicznych, a zawartość ropy nim objętej na 151 tysięcy litrów, czyli, że naraz płonęło 160 ton ropy. Płomienie wznosiły się z szybkością przeciętną 5 mil na godzinę, u wylotu szybu zaś z szybkością 12 mil. Wszystkie te dane wypośrodkowane zostały przez tamtejszych inżynierów. Sam szyb miał 600 m. głębokości, z czego 330 m. było z i,-rurowanych rurami 6 calowemi, reszta czteroca-lowenii. Skoro do wiercono do pokładu ropnego, nagromadzone gazy wyrzuciły tak świder z żerdziami, jak i rury żelazne w powietrze. W przeciągu pół minuty już po wybuchu zajęła się ropa od kotła, wybuchając przedtem zwartą kolumńą do wysokości 8 metrów. Z powyższego zestawienia widać, że na dobę spala się tam około 77.000 baryłek, czyli około 1200 wagonów. Po rozlicznych bezowocnych próbach, ugaszono nareszcie ten płonący gajzer zapomocą min dynamitowych i 6 pomp centryfugalnych, które wrzucały w płomienie ogromne ilości szlamu i piasku. Wkrótce po ugaszeniu ognia zaczęła się ropa wydobywać z otworu, w którym dawniej był szyb. Nie był to już zwykły otwór, był to raczej ogromny krater, o powierzchni 5 akrów, w którym wszystkie otaczające przedmioty a nawet stare drzewa przy ogłuszającym huku podziemnym bez śladu zniknęły. Otwór ten przez ciągłe porywanie ziemi z brzegów w górę i coraz dalsze ich zapadanie rozszerzył się tak znacznie. Teraz dopiero można było naprawdę oszacować ilość wydobywającej się ropy.

Oceniono ją na 20 milionów galonów na dobę. Ponieważ Towarzystwo, będące właścicielem szybu, nie mogło naturalnie tak ogromnych ilości ropy ująć, przeto puszczono ją do rzeki San Geronimo, która wpada do jeziora Tamischua, które ma mniej więcej 31 mil kwadrat, powierzchni. Cała ta powierzchnia jest powleczona grubą warstwą ropy, po której pływają w nieprzeliczonej ilości wszelkie stworzenia, które żyły w jeziorze i wskutek tego poginęły, a więc tak ryby, jak aligatory, krokodyle i t. d.

Krajowe Towarzystwo Naftowe wydało własnym nakładem nową

DOM KOMISOWO-HANDLOWY

ustawę naftową

wraz zodnośnemi rozporządzeniami władz górniczych w jednej broszurze.

Cena broszury 2 Korony.

Lwów, ul. Bielowskiego 1. 6.

(FIRMA ZAPROTOKOŁOWANA).

A

Stare kotły i blachy kotłowe

zakupuje w każdych ilościach :: i płaci za nie gotówką ::

Spółka Kowalska w Sułkowicach

(ad Izdebnik)

Stowarzyszenie zarejestr. z ogr. poręką

Przyjmuje zastępstwa fabryk krajowych, pośredniczy i informuje w kwesty ach rodzimego przemysłu i handlu.

Nadto zajmuje się „Porządkowaniem stosunków majątkowych“, regulowaniem hipotek, wyrabianiem i konwersyą pożyczek hipotecznych. Pośrednictwo w kupnie i sprzedaży majątków. Przeprowadzanie komisowej częściowej parcelacyi.

Pośredniczy w sprzedaży i zakupnie, wydzierżawianiu terenów i kopalń naftowych, jako też udziałów w tychże uprawnieniach pod najprzystępniejszymi warunkami. Kupuje i sprzedaje ropę.

Zastępstwo firm zagranicznych.

Dom Komisowy posiada najznakomitsze siły fachowe tak w technicznym zakresie jak i w handlowym. Załatwia wszelkie zlecenia punktualnie i szybko.

Krajowy

Związek Producentów Ropy

Stowarzyszenie zarejstrowane z ogr. poręką przystąpi w najbliższym czasie do budowy nowej seryi

ZBIORNIKÓW ZIEMNYCH NA ROPĘ

o pojemności po 1050 cystern ropy (o ciężarze gatunkowym 0'850), przy uwzględnieniu próżnego miejsca na przestrzeni 60 centymetrów od korony wałów. — Zbiorniki mają być wykonane ściśle wedle planu konstrukcyjnego, wyłożonego do przeglądnięcia w biurze Krajowego Związku producentów ropy we Lwowie i w Borysławiu, gdzie też udzielane będą bliższe wskazówki odnośnie do warunków budowy. Zaprasza się tedy Pp. interesentów do wnoszenia ofert, najdalej do dnia 18 marca br., na ręce Dyrekcyi Związku we Lwowie, ul. Kopernika 11. — Krajowy Związek zastrzega sobie zupełną swobodę w wyborze oferentów.

Dyrekcya Krajowego Związku producentów ropy,

——

Poczt. Kasa oszcz. Nr. 74046.

Telefon Nr. 905'

TS>

Ostrowski & Cudek

Dom handlowy dla interesów przemysłowo-naftowych

u/b LWOTO, ul. Kopernika 1. 21.

Przeprowadza : Kupno i sprzedaż udziałów kopalnianych, kupno i sprzedaż ropy. Organizuje: Spółki naftowe z drobnymi udziałami. Poleca: Przedsiębiorców wiertniczych do wierceń akordowych.

Ofiarujemy usługi jako eksperci przy wszelkich transakcyach z przemysłem naftowym łączność mających.

Dla wygody naszych P. T. Klientów urządziliśmy

Biuro techniczne

które pozostaje pod kierownictwem inżyniera Seweiyna ZQlaâxna,.

Sporządzamy: Pomiary i niwelacye terenów, plany sytuacyjne terenów, kopalń i szybów naftowych, zgłoszenia kopalń do władz górniczych, profile otworów świdrowych i wszelkie czynności w zakres miernictwa wchodzące.

Posiadamy bogato zaopatrzony zbiór kopii map katastralnych Adres dla telegramów: Ostrowski Cudek Lwów.

Przedsiębiorstwo dla głę=

bokich wierceń

przez Izbę handlową i przemysłową we Lwowie mianowany, i przez e. k. Namiestnictwo potwierdzony i zaprzysiężony

\Kif Sulimirski

senzal

w Borysławiu

długoletnie doświadczenie na kopalniach ropy w Galicyi, na Kaukazie i w Rumunii ; obejmuje akordy wiertnicze ewent. z własnym udziałem. Ekspertyzy terenów galicyjskich i kaukazkich. Kupno i sprzedaż terenów naftowych. Wyłączne zastępstwo fabryki lin stalowych Braci Batorowiczów w Drohobyczu.

dla sprzedaży i kupna ropy, wosku ziemnego i produktów tych minerałów. Jako urzędnik publiczny pobiera przy transakcyach ściśle oznaczoną a zatwierdzoną przez Namiestnictwo opłatę senzala. Udziela swej klienteli rzeczowych i wiarygodnych informacyi w zakres przemysłu naftowego wchodzących.

Biura: Lwów, plac Smolki 1. 4. Tek: 1059 — i Drohobycz.

jf

smi

■Pi

iï

URZĄDZENIA

ELEKTRYCZNE

ŚWIATŁA = SIŁY = TRAKCYI

SKŁADY MATERYAŁÓW INSTALACYJNYCH =

Inżynierowie KNAUS & CZAJKOWSKI

PRZEDSIĘBIORSTWO ROBÓT ELEKTROTECHNICZNYCH

LWÓW, UL. KOPERNIKA 26 — TELEFON NR. 40

PROJEKTY I KOSZTORYSY BEZPŁATNIE

-aa

-aa

yj

TOWARZYSTWO

dla handlu, przemysłu i rolnictwa

68

pip

we Lwowie

VEREIN FÜR HANDEL, GEWERBE UND ACKERBAU IN LEMBERG.

■m

~3!i

mi

w.

Wyłączne zastępstwo na Galicyę:

Fabryki rur Mannesmanna w Komotau, — walcownia rur w Schönbrunn, — oraz Galicyjskiego karpackiego naftowego Tow. przedtem Bergheim & Mac Garvey w Glinniku maryampolskim.

Dyrekcya we Lwowie, ul. Romanowicza 3. $ Filie Towarzystwa w Borysławiu, Krośnie i Zagórzu.

Konto p. k. o. 825 991.

Rach. bieżący w Banku krajów.

Telefon Nr. 168.

Towarzystwo dostarcza :

Rury wiertnicze, gazowe, pompowe, do wodociągów i inne wszelkiego rodzaju. Maszyny i kotły parowe. Narzędzia wiertnicze. Liny druciane we wszelkich wymiarach. Kompletne urządzenia do elektrycznego oświetlania. Fittingi, kurki, połączenia itp. Wszelkie materyaly potrzebne tak przy instalacyi jak i popędzie maszynowym.

Zastępując firmy lub sprowadzając towary, towarzystwo kieruje się przedewszystkiem myślą przewodnią dostarczenia swojej klienteli maszyn, narzędzi i materyałów pierwszorzędnej jakości.

Adres telegraficzny: Towarzystwo handlowe Lwów

Telegramm-Adresse : Handelsverein Lemberg.

jg£_

68-

@fr

18-

)}

Nafta 'Ki. Benzyna

Cerezyna

Parafina

Oleje mineralne

wszelkich odmian.

61

%

o)'

Dom Handlowy

w Wrocławiu

dobrze wprowadzony i ustosunkowany, pragnie zająć się importem wyżej wymienionych galicyjskich artykułów do Niemiec i uprasza interesowanych o złożenie ofert sub „Parafina“ w Redakcyi.

ROBERT KERN

Zastępstwo Witkowickiej fabryki rur.

Centralne biuro dla Galicyi we Lwowie, Kopernika 18 = Skład w Borysławiu =

wykonuje

Rury wiertnicze spajane i bez szwu,

Rury gazowe i wodociągowe,

Rury ropociągowe dla wysokiego ciśnienia,

Rury płomienne bez szwu,

Rury lane żelazne gazowe i wodociągowe,

Rezerwoary żelazne dla ropy, każdej wielkości,

Liny druciane marki: „Priv. öst. ung. Statts- Eisenbahn Gesell., Żerdzie ratunkowe i wiertnicze witkowickiej marki specyalnej, Suwaki wodne i ropne, modelu ciężkiego i lekkiego, fabrykat specyalny,

Wszelkie armatury dla pary i wody,

Elektrycznie spajane żelazne witkowickie beczki dla transportu ropy i spirytusu.

Filia wiedeńskiej fabryki narzędzi firmy BlaiTa i S-ki Wiedeń, XX/2 Hellwagstr. 4—8.

Cenniki i oferty na żądanie odwrotnie darmo i opłatnie.

Adres na telegramy: Robert Kern, Lwów. — Telefon nr. 766.

Odpowiedzialny redaktor Roman Załoziecki.

Z Drukarni Słowa Polskiego we Lwowie, pod zarz J. Ziembińskiego.

= FILIA-—

PRASKIEGO BANKU

KREDYTOWEGO

we Lwowie — ulica Karola Ludwika 1 29.

Tel. 937, 946, 846.

patentu Romana Gierszyńskiego z wymienialnymi bakami do rur

5”, 6”, 7”, 9” i 10”

Zakład centralny w Pradze. Filie w Kolinie i Ołomuńcu. Wpłacony kapitał akcyjny kor. 6,000.000 dusze rezerwowe i gwarancyjne kor. 3,200.000.

Fun-

KORZYSTNE ZAŁATWIENIE

wszelkich iransakcyj bankowych i lokacyi kapitałów.

oraz do rozkręcania lewych rur sprzedaje i wypożycza Fabryka narzędzi i instrumentów wiertniczych

W. Wolski

W. Zdanowicz i Sp w Borysławiu

Kiipno i sprzedaż papierów wartościowych. — Przeprowadzanie wszelkich obrotów giełdowych na targach krajowych i zagranicznych.

Promesy, Losy (Sprzedaż losów za wypłatą w rachunku bjeżącym). — Otwieranie kredytów i udzielanie pożyczek na podkład papierów wartościowych. Przyjmowanie w przechowanie i w zarząd papierów wartościowych. Ubezpieczanie losów i efektów od strat z powodu wylosowania. — Wykupno płatnych kuponów i wylosowanych papierów wartościowych. Listy polecające i akredytywy na sezony podroży. — Lskont weksli. Inkasa i wypłaty w kraju i na miejsca zagraniczne. — Wkładki pieniężne na książeczki wkładkowe (podatek rentowy opłaca Bank) oprocentowuje po

- ■ —=== 4V₂ procent    =

na asygnaty kasowe z 90-dniowem wypowiedzeniem: oprocentowanie po 4i/2 procent w rachunku bieżącym.

ODDZIAŁ KOMERCYALNY : Finansowanie przedsiębiorstw przemysłowych i budowli publicznych, kredyty na podatki i cła. Zaliczkowanie faktur towarowych. Kupno i sprzedaż w drodze komisowej towarów i zaliczkowanie tychże.

Międzymiastowy telefon Nr. 13.

W BORYSŁAWIU

Adres dla telegr.:

„Nafta“ Borysław

Fabryka narzędzi wiertniczych w Borysławiu wykonuje i ma na składzie:

Żurawie wiertnicze szczególnie silnej konstrukcyi,

Żerdzie wiertnicze z najlepszego materyału,

Świdry ekscentryczne patentu M. Longchamps’a, jakoteż wszelkie przybory do głębokich wierceń,

Tłoki do wydobywania ropy patentu Mikucki, Krynicki, Żubr, Zbiorniki na ropę opałową,

Oazowniki specyalnej konstrukcyi,

Mierniki na ropę,

Odlewy żelazne i metalowe,

Naprawa kotłów parowych.

Cenniki i kosztorysy na żądanie.

«K

fré

.«*'C

Przedsiębiorstwo wiertnicze

ALBERT

“r?

i Sp.

Towarzysko foomaiidyfome

äM

gpLà

\J

ii;

WIEDEŃ

111/2 vordere Zollamtsstrasse II

(Stadtparkhof)

fflSF" Uprasza się o dokładne zwa- . żanie na nazwę i adres firmy

Wykonanie głębokich wierceń z najdalej idącą

guaranom

O    %j c

za naftą, węglem, solą i t. d.

Urządzanie kompletnych inslalacyj wiertniczych własnym patentowanym systemem wiertniczym „Express“.

Korzystno zastąpienie wiercenia kanadyjskiego, dyamentowego

i wolnospadu.

Uzyskiwanie rdzeni przy rue) u ręcznym i parowym „automatyczne“ bez przerwy w wierceniu.

Głębokość dośyeliczsas osiąg-nięla przy robo« t stela sa kor do wy cli

metrów

przeszło

z €5” dymensyą końcową.

C. k. ministerstwo rolnictwa oddało firmie wykonanie głębokiego

wiercenia w Weis.

YJl

ms

Odpowiedzialny redaktor Roman Zaloziecki.

Z Drukarni „Słowa Polskiego“ we Lwowie, pod zarz. J. Ziembińskiego.