V.

Rok XV!!.

Zeszyt 3.

hüü ni§§^

NAFTA

ORGAN KRAJOWEGO TOWARZYSTWA NAFTOWEGO

wychodzi 2 razy na miesiąc 15-go 1 30-go

Wydawca:

Krajowe Towarzystwo Naftowe

Redaktor:

Dr. Stefan Bartoszewicz

ssüh æ«i

Si

Soûoinicûi & Wiéniewsüi S

SI

SI

fabryka elektrotechniczna i Zakład instalacyjny

LWÓW Fabryka przy ul, Na Błonie 1.38    ^

Biuro główne: Lwów, Słowackiego 1.18. — ?ilia w Krakowie: Bracka 1. 8.    }§{

Adres telegr. : Grom Lwów

SI

SI

SI

Wyrób artykułów elektrotechnicznych

Budowa całkowitych stacyj elektrycznych. Przenoszenie siły i zastosowanie energii elektrycznej w przemyśle i gospodarstwach rolnych.

SI

Dla kopalnictwa nafty:

SI

Druty w izolacyi miniowej

SI

te przepisami Urzędu Górn.

i asbestowej uznane i obję

SI

Pr7Dumrlinin izolowane i gołe miedziane nMJWUUWftl Tow. akc. Pelten & Guil-

SI

SI

Budowa gromochronów    }$

uznanego przez Tow. Asekuracyjne.

pomysłu inż. Postęp-skiego wzór własny,

Armatury szybowe

SI

leanme we Wiedniu (wyłączna reprez.) zwykłe i szczelnie zamknięte, zabezpieczone przeciw dział, gazów.

Dostawa wszelkich materyałów instalacyjnych.

prawnie ochroniony.

Motory

Skrzynki rozdzielcze nïï&SÜH¹*

SI

Toro. udział, dla fecBni&i głęBo&icB wierceń i Budowy moforów

TRAUZL & Co.

przedtem FAUCK & Co.

WIEDEŃ 1V./2., WIEDENERGÜRTEL Nr. 2. HEUGASSE 80.

cg

HjS

Zastępca na Gralicyę i Bukowinę!

Hw.

Marek Seemann

[w Drohobyczu

Skład w Borysławiu.

Tili

llül

ty l r

Przyjmujemy zlecenia wykonywania w naszym zarządzie wierceń do możliwie największej głębokości i pod daleko sięgającą gwarancyą.

mmmmmm

Fabryka maszyn i narzędzi wiertniczych

dla wszelkich systemów wierceń tak ręcznych jak i maszynowych.

Specyalnaści !

Żurawie wiertnicze szybkoudarowe „Rapid“ o systemie płuczkowym w połączeniu z naszem patent, wierceniem rdzeni i automatycznym wydźwigiem tychże zapomocą t. zw. odwrotnej płuczki.

Części żelazne do wahacza (balansu) kanadyjskiego z samoprężnem popuszczadłem do dokładnego popuszczania lub podnoszenia świdra w czasie wiercenia (według policyjno-górniczych przepisów z r. 1904, § 31).

Patentowe rozszerzacze (Nachnahmbohrer) znacznie ulepszone.

Hydrauliczne obcinacze (noże) rur. Pod względem pewności i dokładności w użyciu przewyższają wszystkie inne dotychczas znane tego rodzaju instrumenty. Obcięcie rury bez względu na jej dymenzyę uskutecznia się w ciągu kilku minut.

Wielokrążki o specyalnej konstrukcyi dla celów wiertniczych. Dopuszczalne obciążenie zwyż 50.000 kg.

Raki dające się z najbardziej wklinowanej pozycyi zluzować i wydostać, gdy rury nie idą. i t. d. i t. d. i t. d.

Najwyższe odznaczenie na międzynarod. wystawie w Bukareszcie w r. 1906.

DYPLOM HONOROWY I ZŁOTY MEDAL.

Oddział Budoroÿ motorów

Oddział Budowy motorów

IKlotory gazowe pożyciu ga-

J ^    zu ziemnego do

popędu żurawi wiertniczych i do oświetlenia elektrycznego. —

IJf

Motory benzynowed0. p°p^du

J    J    żurawi

Lokomotywy⁰ p°p^dzie zap°-

¹ ...................■■ mocą motorów ben

zynowych, spirytusowych i naftowych — nader praktyczne do różnego rodzaju kolejek. -—

pompowych.

Zastępca dla oddziału bud. motorów: MANTO! GQŁD§GfiLAG=GLAŻQ\B§Kl

Lwów, ul. Gródecka 1. 42.

Rok XVII.

Lwów, 15. lutego 1909.

Zeszyt 3.

N AF TA

Organ Krajowego Towarzystwa Naftowego

wychodzi 2 razy na miesiąc 15-ego i 30-ego

Pren-amerata -w;y23-©si rocznie 1© koron.

Członkowie „Krajowego Towai-zysfcwa Naftowego“ otrzymują „Naftę“ bezpłatnie.

Adres Redakcyi i Administracyi : Lwów, ul. Kraszewskiego 1. 1, biuro Krajowego Towarzystwa naftowego.

Treść zeszytu 3.

Sprawozdanie z działalności Krajowego Towarzystwa Naftowego za rok 1908. — Posiedzenie Wydziału Krajowego Towarzystwa Naftowego. — Projekt zmiany ustawy górniczej. — Wiadomości liandlowe. — Rumuński przemysł naftowy w roku 1908. — Eksport nafty galicyjskiej do Niemiec. — Wiadomości

z targu ropnego. — Kronika.

Stosownie do uchwały międzynarodowego

^dzynarodo^"^OD^reSU na^toweg° w Bukareszcie, że nawy Zjazd stępny kongres naftowy ma się odbyć we Lwo-techników wiertniczych

Kongres na

. poprzednim Zjeździe,

na

Sprawozdanie

z działalności Krajowego Towarzystwa Naftowego za rok 1908.

(Dokończenie).-wie w roku 1910, Towarzystwo nasze na początku roku sprawozdawczego zaczęło robić pewne przedwstępne przygotowania do kongresu. Delegaci naszego Towarzystwa Franciszek hr. Zamoyski, Prot. Załoziecki i Dr. Bartoszewicz zwołali we Wiedniu posiedzenie rafinerów naftowych i posiedzenie przedstawicieli tych fabryk maszyn i narzędzi, które w kongresie naftowym i planowanej wystawie mogłyby mieć interes , celem omówienia udziału tych sfer w kongresie, lecz spotkali się tam z wielką rezerwą i obojętnością dla całej sprawy; następnie nasze kopalnictwo naftowe popadło w okres ciężkiego przesilenia, z którego tylko bardzo powoli dźwigać się będzie w stanie. Słowem ogólny stan przemysłu naftowego jest jeszcze tego rodzaju, że wszelkie przygotowania do tego kongresu nie mogą być poparte materyalnie i moralnie przez przedsiębiorców naftowych i z tego powodu Wydział naszego Towarzystwa czuł się zniewolonym, odwołać kongres w roku 1910 ze względu na ciężkie stosunki w przemyśle.

Natomiast w roku sprawozdawczym przy końcu sierpnia Towarzystwo nasze wspólnie ze Związkiem Techników Wiertniczych w Borysławiu urządziło we Lwo-Między narodowy Zjazd Techników Wiertniczych.

Zjazd ten, któremu przewodniczył Prof. "Politechniki Leon Syroczyński, wybrany przewodniczącym w Hamburgu, wypadł bardzo dobrze, jak o tern świadczyły pochlebne wzmianki w zagranicznych dziennikach; szczególnie imponujące wrażenie na uczestnikach zrobił Borysław. Lwowska Dyrekcya kolei dała osobne wozy i wóz restauracyjny dla uczestników podczas podróży do Borysławia. Prezydyum miasta ułatwiło uczestnikom zwiedzenie Miejskiej Galeryi obrazów. Odczyty były wygłoszone wyłącznie przez naszych techników, z wyjątkiem jednego, odczytu o budowie re-zerwoarów ziemnych p. Gogu Constantinescu z Bukaresztu. Walne Zgromadzenie Związku Techników, które się odbyło podczas Zjazdu, mianowało wiceprezesa naszego Towarzystwa,

Ubezpiecze-

talne urzęd- w życie ustawa o obowiązkowem ubezpiecze-ników naftowych

Sprawy

woskowe

surowy. Na ankiecie, którą zwołało w tym celu ministerstwo handlu, zastępował nasze Towarzystwo p. Maurycy Werber, obecnie c. k. inspektor kopalń naftowych i woskowych.

Osobna wzmianka w sprawozdaniu naszem Publikacye

Towarzystwa

Wierny zasadzie, że tak wielki przemysł Nasza repre-

jakim jest przemysł naftowy, winien mieć wpaliainen-

swoich zastępców w ciałach ustawodawczych cie, Sejmie

i ciałach doradczych

p. inżyniera Wolskiego, członkiem honorowym. Na tern miejscu poczuwamy się do miłego obowiązku złożenia podziękowania Pre-zydyum miasta Lwowa i Lwowskiej Dyrekcyi kolejowej za okazaną życzliwość i udogodnienia dla Zjazdu.

Z dniem 1 stycznia 1909 roku weszła niu emerytalnem urzędników prywatnych. Uznając ważność tej ustawy dla urzędników przemysłu naftowego, a z drugiej strony przypisując wielkie znaczenie temu, by kapitał, jaki firmy i urzędnicy składają na ubezpieczenie pozostał w kraju naszym, a nie zasilał wyłącznie centralnego zakładu wiedeńskiego, rozpoczęliśmy z końcem roku sprawozdawczego agitacyę za tem, by firmy naftowe pracujące w Galicyi, ubezpieczały urzędników swoich w Towarzystwie Wzajemnych Ubezpieczeń Urzędników Prywatnych we Lwowie jako w zastępczym zakładzie rządowym. W tym celu zainieyowaliśmy parę zgromadzeń urzędników naftowych w Borysławiu i we Lwowie, na których sprawy ubezpieczenia obszernie objaśniał i referował dyrektor tow. wspomnianego p. Stanisław Bal, a oprócz tego. wydaliśmy odezwv do wszystkich firm naftowych w Galicyi operujących, by ubezpieczali urzędników swoich w Lwowskim Zakładzie zastępczym. Agitacya nasza odniosła skutek pożądany i bardzo wiele firm zgłosiło już swoich urzędników do ubezpieczenia w tym zakładzie, przez co znaczny kapitał pozostanie w kraju. Oprócz tego* uzyskaliśmy pewną zniżkę premii dla urzędników naftowych, przy ubezpieczeniu według normy A. Skoro już formalności połączone z ubezpieczeniem zostaną ukończone, będziemy się starali o utworzenie w Towarzystwie Ub. Urz. Prywatnych specyalnego działu naftowego, jak również będziemy czuwali nad tem by przemysł naftowy miał odpowiednią repre-zentacyę w organach nadzorczych i kontrolujących tego Towarzystwa.

W roku sprawozdawczym wystąpiliśmy także w obronie przemysłu woskowego, protestując w wysłanym do ministerstwa handlu i robót publicznych memoryale przeciwko importowi bez cła surogatów woskowych służących do fabrykacyi cerezyny, przez co mógłby się zmniejszyć popyt na nasz wosk należy się naszym publikacyom. Organ naszego Towarzystwa, czasopismo „Nafta“ wydawaliśmy przez cały rok w języku polskim i niemieckim i w obydwu wydawnictwach służyliśmy interesom przemysłu naftowego; z końcem jednak roku sprawozdawczego zaprzestaliśmy wydawnictwa „Nafty“ w języku niemieckim ze względu na stały deficyt, jaki pismo to przynosiło. Zamierzaliśmy początkowo podtrzymać to wydawnictwo do roku 1910 t. j. do daty międzynarodowego kongresu naftowego; z powodu jednak, że kongres ten w roku 1910 się nie odbędzie, zaprzestaliśmy wydawnictwa niemieckiego. Tem większą opieką musimy otoczyć wydawnictwo polskie, a cała praca redakcyjna i administracyjna tego wydawnictwa koncentrować się będzie w biurze naszego Towarzystwa. Jak zwykle, tak i w roku sprawozdawczym wydaliśmy naszym kosztem tabele statystyczne ilustrujące rozwój przemysłu naftowego w r. 1907, oprócz tego wydaliśmy własnym nakładem nową krajową ustawę naftową z od-nośnemi rozporządzeniami wykonawczemi we formie osobnej broszury.

i w ciałach doradczych rządowych i krajowych, Wydział Towarzystwa naszego w roku sprawozdawczym, uchwalił przeprowadzić do Sejmu wybór kilku reprezentantów przemysłu naftowego. Postawieni przez Wydział kandydaci, Prezes Gorayski, Długosz, Lewakowski i Hr. Zamoyski, zostali rzeczywiście posłami wybrani: Gorayski z miasta Sanoka, Długosz z powiatu gorlickiego, Lewakowski ze Samborskiego, Zamoyski z drohoby-ckiego. Do grupy tych posłów przyłączył się wybrany z miasta Drohobycza poseł Dr. Alfred Hal ban. W ubiegłej kadencyi sejmowej nasi posłowie potrafili zainteresować Sejm sprawami przemysłu naftowego i przeprowadzili ważne dla przemysłu naftowego

z końcem roku sprawozdawczego ankietę dla zastanowienia się nad środkami sanacyi przemysłu naftowego. Towarzystwo nasze wzięło inicyatywę, by skupid w swojem łonie pracę komisyi i by w ten sposób przygotować ma-teryał dla ankiety którą ma zwołać Wydział Krajowy.

Wpłacono

451-76 5.000-— 170-— 2.250*— 2.250-— 225 — 3.023-45 512-28 1.000-— 11-97 403-20 2.000-—

451-76 5.000-— 100-— 2.500---2.000 — 1.000--7.000" —

uchwały. Sejmowa komisya górnicza; prezesem której jest nasz prezes Gorayskb a sprawozdawcą był członek Wydziału Hr-Zamoyski, spowodowała uchwałę Sejmu o zwołanie ankiety przez Wydział krajowyp dla zastanowienia się nad środkami sanacyi przemysłu naftowego, poruszyła niesłuszną interpretacyę ustaw podatkowych odnośnie do przemysłu naftowego, wreszcie poruszyła sprawę uregulowania strony prawnej spółek naftowych. Poseł Długosz poruszył sprawę wydzierżawienia Krajowemu Związkowi producentów, krajowych zbiorników naftowych.

Stosownie do nowej ustawy naftowej, która wprowadza instytucyę Rady Naftowej, uzyskaliśmy do tej Rady prawo wyboru dwóch delegatów, na których Wydział wyznaczył prezesa Gorayskiego i członka Wydziału Schulima Schreiera, a ponadto staraliśmy się, by inne stowarzyszenia zawodowe wysłały także znawców przemysłu naftowego. A więc Towarzystwo Politechniczne wysłało wiceprezesa naszego Towarzystwa Wacława Wolskiego, Krakowskie Towarzystwo górnicze Posła Zarańskiego, a Związek Górników i Hutników Polskich, przedsiębiorcę naftowego, Wita Sulimirskiego. Uzyskaliśmy w tym roku mandat do Państwowej Rady Przemysłowej, do której Wydział wydelegował członka Wydziału Dra Artura Goldhammera. Do Izby Handlowej Lwowskiej przeprowadziliśmy wybór wiceprezesa Wacława Wolskiego, Schulima Schreiera i Henryka Mâchera; ponadto jeszcze z dawnych wyborów pozostaje w Izbie poseł Lewakowski. Po powstaniu przy Lwowskiej Izbie Handlowej Giełdy towarowej, niezawodnie uzyskamy zastępstwo w tej instytucyi, jak i w mających powstaó przy Izbie sądach polubownych.

Z zadowoleniem skonstatowaó możemy, że sfery rządowe i krajowe teraz daleko pilniej zajmują się sprawami przemysłu naftowego i że po długiem zaniedbaniu spraw tego przemysłu powoli zdobywamy dla tego przemysłu należną opiekę i zainteresowanie. Nie małą w tern zasługę ponosi nasze Towarzystwo, które zawsze walczyło w obronie tego przemysłu.

Ministerstwo robót publicznych zwołało

Towarzystwo nasze jest w ciągłym kontakcie z Izbą Handlową Lwowską i Krakowską, udzielając tym Izbom potrzebnych informacyi z dziedziny przemysłu naftowego, z Centralnym Związkiem fabrycznym, ze Związkiem Techników Wiertniczych w Bory-słrwiu, ze Związkiem Górników i Hutników polskich w Austryi.

Członków liczy nasze Towarzystwo 281, w czem 9 członków honorowych, 53 firm, 108 przemysłowców i 111 członków Związku Techników wiertniczych.

• Sprawozdanie kasowe za rok 1908 przedstawia się następująco:

I. DOCHODY:

Prelimin.

Saldo z roku 1907 Towarzystwa Akc. Wpisowe

Wkładki po K 50.— „    25.—

Zaległości z r. 1907 Dodatki produkcyjne Związek Techn. Wiertn. 1.000-— Subwencya Wydz. Kraj, 1.000'—

Procenty Nadzwyczajne Pożyczka z fund. dysp.

Razem 20.051.76    17.297-66

II. ROZCHODY.

Pensya sekretarza Pensya urzędnika Płaca woźnego Koszty podróży Czynsz za lokal Opał i światło Wydatki kancelaryjne Prenumerata pism Asekuracya

Prelimin. Wypłacono

6.000-— 6.000-—

1.200-—    1.210-—

640-—    640-—

2.500-—    2.500’—

1.600-—    1.600-—

411-32 777-30 112-80 295-94

400- — 800-— 150*— 300-—

K. 2.000--

K. 2.500-—

K. 4.500-—

Porządek dzienny :

1)    Odczytanie protokołu,

2)    Sprawozdanie komisyi budżetowej Towarzystwa i preliminarz budżetu na rok 1909,

lił

Podatki

Centralny Zw. Fahr.

Subwencya „Nafty“

Nadzwyczajne

Statystyka

Druki i biblioteka

130-— 130-—

120*56 130’— 5.000’—    2.500’—

200-—

1000.—

418-98 356- — 167-98

chody bieżące w kwocie K 20.306.78, z po-zycyi zaległych a ściągalnycli K 2.250, czyli razem dochody w kwocie K 22.556.78; dla osiągnięcia tej cyfry dochodów komisya proponuje podniesienie zasadnicze wkładek członków na 50 K a firm na 100 K.

Razem 20.050 -    17.240*88

Ze sprawozdania kasowego wynika, że dochody Towarzystwa wynosiły o 4.754-10 K. mniej, niż preliminowano, od sumy przychodów bowiem odciągnąć należy pożyczkę zaciągniętą z funduszu dyspozycyjnego w kwocie K. 2.000-—. Rozchody były mniejsze od preliminowanych o K. 2.810-88. Rok 1908 został zatem zamknięty niedoborem długu zaciągniętego w funduszu dyspoz. i długiem w wydawnictwie czasopisma „Nafta“

czyli razem

Prezes:

August Gorayski.

Sekretarz :

Dr. Stefan Bartoszewicz.

Posiedzenie Wydziału Krajowego Towarzystwa Naftowego

z dnia 10. lutego 1909 r.

Obecni Pp. Prezes Gorayski, wiceprezes Wolski, członkowie wydziału: Pp. Anger-man, Długosz, Dr. Goldhamer, Kiesler, Lewa-kowski, Mars, Schreier, hr. Zamoyski, Żukowski i sekretarz dr. Bartoszewicz.

3) Wybór delegata do Krajowej Rady Kolejowej i dwóch członków do międzynarodowej Komisyi Naftowej,

7) Wnioski i interpelacye.

Sekretarza zwolniono od odczytywania protokołu. Przy punkcie drugim imieniem komisyi budżetowej wybranej na poprzedniem posiedzeniu, zabiera głos Dr. Goldhammer i proponuje na rok 1909 preliminować do-

Rozchody preliminuje komisya na K 24.970, w czem mieści się zwrot zaciągniętych długów w kwocie K 3.500; ponadto komisya wstawia do rozchodów nowe pozy-cye K 1.000 na wydawanie przy polskiej Nafcie krótkich niemieckich komunikatów i K 2.400 na nową siłę pomocniczą do biura i statystykę.

Wydział uchwalił przedłożyć Walnemu Zgromadzeniu do aprobaty preliminarz budżetowy ułożony przez komisyę z dodatkiem sekretarza Dra Bartoszewicza, że wydawnictwo niemieckiego komunikatu przy polskiej Nafcie i angażowanie nowej siły do biura nastąpi wtedy, gdy można się będzie zorjen-tować, że proponowane podniesienie wkładek da spodziewany rezultat. Ponadto Wydział uchwalił, by wybrana na poprzedniem posiedzeniu komisya budżetowa funkcyonowała stale i była pomocną Sekretarzowi Towarzystwa w niektórych wypadkach przy ściąganiu należytości; celem agitacyi dla zjednywania nowych członków Wydział uchwalił na wniosek komisy i, by biuro rozesłało wszystkim członkom Wydziału spis istniejących członków. W 1 n e Zgromadzenie uchwa-W dzi ł odroczyć do 6 marca ? o z i n 4 p o p o ł u d n i u.

Do krajowej Rady Kolejowej na wniosek posła Lewakowskiego uchwalono delegować posła Franciszka Hr. Zamoyskiego, do międzynarodowej komisyi naftowej pp. inżyniera Klaudyusza Angermana i sekretarza Dra Bartoszewicza, przyczem na wniosek p. Żukowskiego uchwalono, by Dr. Bartoszewicz miał prawo likwidowania sobie kosztów tych podróży, jakich praca w międzynarodowej komisyi naftowej będzie wymagać.

Następnie sekretarz odczytuje list ministerstwa handlu, które zawiadamia Towarzystwo, że ze swej strony do międzynarodowej komisyi naftowej wydelegowało p. radcę mi-nisteryalnego Roberta Kreutzbrucka von Lilienfels.

ustaw

c-t-

w z a li

CD

fs

c*t-

a,

CD C

O CD

a. 3

Do prośby Związku Techników wiertniczych, by Walne Zgromadzenie odbyło się w Borysławiu, Wydział się nie przychylił i uchwalił wydelegować przed Walnem Zgromadzeniem do Borysławia członka Wydziału Franciszka Hr. Zamoyskiego i sekretarza Dra Bartoszewicza, dla omówienia z Wydziałem Związku niektórych spraw, które będą na porządku dziennym Walnego Zgromadzenia.

Poseł Lewakowski podnosi, iż po nowych    wyborach    do Izby    Handlowej    Lwowskiej,    obecnie    w Izbie    Handlowej    będzie

siedmiu przemysłowców    naftowych,    którzy

mogą    utworzyć    osobną    komisyę naftową.

Uchwalono, by biuro Towarzystwa zaprosiło na speeyalne posiedzenie tych siedmiu członków przed pierwszem posiedzeniem Izby Handlowej, dla utworzenia solidarnej grupy naftowej w Izbie Handlowej Lwowskiej.

Na tern posiedzenie zamknięto.

Projekt zmiany nstawy górniczej

Z końcem zeszłego miesiąca wniósł rząd do parlamentu p r o j e k t z m i a n y górniczej w k i e r u ku utwór enia „wydziałów o b o n i-c z y c h“ i i n s ty tac y i „m fan i a robotników, mających czu-wad nad bezpieczeństwem pracy w k o p a 1 n i a c h“.

Projekt ten podajemy poniżej w streszczeniu :

§ 1. postanawia, że w każdej kopalni, w której pracuje zwyż 30 robotników, mają być ustanowione wydziały robotuicze.

§ 2. objaśnia jakie przedsiębiorstwa mają się rozumieć pod nazwą kopalnia i zalicza do t e j kategoryi kopalnie nafty i w o s k u.

§ 3. daje ministrowi robót publicznych władzę postanawiania, czy niektóre kopalnie zatrudniające mniej niż 30 robotników mają mieć także swoje wydziały, lub też przyłączone zostaną do innych.

§ 4. zawiera przepis, podług którego na każde 100 robotników wybierać się ma jednego członka wydziału robotniczego i dwu zastępców, każda dalsza zaczęta setka robotników uważać się ma za całą. Wydział ma się składać najmniej z 3 członków, a gdyby ilość robotników danej kopalni nie miała prawa wybierać 3 członków, w takim razie tworzą wydział także wybrani zastępcy.

§ 5. Do wydziału wybierają wszyscy robotnicy którzy ukończyli 21 rok życia, bez różnicy płci.

§ 6. postanawia, że wybieralnymi są tylko ci mężczyźni, którzy ukończyli 24 lat życia i umieją czytać i pisać, a są od trzech lat zajęci w przedsiębiorstwie należącem do tegosamego okręgu górniczego jak to, z którego mają być wybrani.

§ § 7, 8 i 9. Pierwsze wybory zarządza Urząd górniczy okręgowy, następne przewodniczący Wydziału przed terminem wygaśnięcia, ustanowionym na 3 lata.

§ 10. Organizacya i prowadzenie agend Wydziału podlegają zatwierdzeniu Urzędu górniczego.

§11. Zad ni m W y d z i ot, niczeg jes starać s ę

z y robotni a mi clile b awcą, a gdyby on zostało zakłócone, o najszybsze przywrócenie normalnych stosu n k ó w. Wydział może z własnej inicya-tywy stawiać wnioski dążące do poprawy wzajemnych stosunków między pracodawcą a robotnikami.

§ 12. Członkowie Wydziału mają obowiązek czuwania nad stosunkami robotników w kopalni.

§ 13. W każdej kopalni liczącej więcej jak 30 robotników’ ma się ustanowić przynajmniej jednego męża czuwającego nad bezpieczeństwem pracy robotników. Dla mniejszych kopalni może być za rozstrzygnięciem ministerstwa robót publicznych ustanowiony jeden mąż bezpieczeństwa dla kilku kopalń naraz. Przy większych kopalniach ustanawia się jednego męża bezpieczeństwa na każde 400 robotników. Mniejsze ilości jak 400. uważane będą za dalszą jednostkę przy obliczaniu, jeżeli przekraczają 100, Wybrani przez robotników mężowie bezpieczeństwa rozdzielają między siebie poszczególne części kopalni, których mają dozorować. Podziął

Z cyfry powyższej widzimy, że produkcya w porównaniu z grudniem zeszłego roku cokolwiek wzrosła, blisko o tysiąc cystern.

Komitenci Krajowego Związku Producentów ropy natomiast za dostarczoną do

ten ma być podany do wiadomości zarządu kopalni i urzędu górniczego, — który ten podział zatwierdza.

§ 14. Każdy mąż bezpieczeństwa ma mieć także wybieralnego zastępcę.

§ 15. Wydział robotniczy wybiera mężów bezpieczeństwa z terna postawionego przez zarząd kopalni, z pomiędzy członków Wydziału lub ich zastępców. Gdzie jest tylko trzech członków Wydziału z zastępcami, tam musi być przez Zarząd postawiony kandydat tylko z pomiędzy tych trzech.

§ 16. Mężem bezpieczeństwa może być obrany tylko taki, kto przekroczy 30 rok życia, nie był karany od pięciu lat za przekroczenia przepisów bezpieczeństwa i pracuje w danej kopalni przynajmniej od trzech lat, albo od pięciu lat w danym okręgu górniczym.

§ 17. Wybór mężów zaufania następuje większością głosów członków Wydziału robotniczego.

§ 18. Wybór mężów zaufania podlega zatwierdzeniu Urzędu górniczego.

§§ 19, 20 i 21 ustanawiają termin i sposób wyborów, funkcyonowania i zatwierdzania lub mianowania z urzędu mężów zaufania.

c    c

§§ 22, 23 i 24. Mężowie bezpieczeństwa mają obowiązek przez cztery dni w miesiącu badać przydzielone im działy w kierunku bezpieczeństwa pracy robotników i zdawać sprawę ze swoich spostrzeżeń; — paragrafami tymi jest unormowauy porządek, czas i sposób badania kopalni pod tym względem.

§ 25. normuje sposób protokołowania spostrzeżeń i życzeń męża bezpieczeństwa w odnośnej ku temu celowi założyć się mającej „księdze objazdów“, którą ma kontrolować kierownik kopalni celem spełniania życzeń w niej zawartych i Urząd górniczy okręgowy celem kontroli, względnie pośredniczenia między właścicielem kopalni i mężami bezpieczeństwa.

§§ 26, 27, 28, 29, 30 i 31 omawiają stanowisko, prawa i obowiązki, tudzież stosunek do służbodawcy mężów bezpieczeństwa jakoteź termin trwania ich urzędowania, usunięcie ze służby lub wykonywanego urzędu etc.

§ 32. postanawia, że wszelkie spory ja-kieby mogły powstać między Wydziałem robotniczym lub mężami bezpieczeństwa z jednej strony a właścicielem kopalni z drugiej strony, mają być rozstrzygane przez sąd polubowny, którego skład, wybór, czas trwania, funkcjonowania i t. p. są objęte §§ 33, 34, 35, 36 i 37 Przeciw rozstrzygnięciu sadu polubow-nego przysługuje każdej ze stron rekurs do Starostwa górniczego w przeciągu 14 dni od dnia zapadnięcia wyroku.

§§ 38, 39 i 40 omawiają uprawnienia sądu polubownego, § 41 koszty jakie mogą sobie likwidować jego członkowie przez przewodniczącego. Tak dyety członków, jak i kary pieniężne nałożone na sporne strony ściąga Starostwo polityczne na rzecz odnośnych kas brackich, a w braku tychże, kas chorych kopalni, zaś wykonanie innych kar poruczo-nem jest odnośnemu sądowi.

§ 42. postanawia założenie funduszu, z którego mają być pokrywane wydatki sądu polubownego, dyet jego członków, kosztów powołanych świadków, lub rzeczoznawców etc. a który ma być pokrywany po połowie przez pracodawcę i robotników.

§§ 43—47. omawia postanowienia ustawodawcze nowej ustawy, postanowienia końcowe i czas wejścia odnośnej ustawy w moc obowiązującą.

Wiadomości handlowe.

Produkcya Tustanowic w styczniu b. r. wynosiła 13.475 cystern, produkcya Borysławia 1.720 cystern, czyli razem 15.195 wagonów,

W końcu zeszłego miesiąca przyszły nowe szyby wybuchowe „Tomasz“ i „Władysław“, których produkcya ustaliła się na ca 30 wagonów; na początku tego miesiąca zaś przyszedł szyb „Henryk“ z dzienną produkcya przeszło 20 wagonów; nowe szyby spowodowały ponowną zniżkę ceny, która spadła przy sprzedażach na prompt do 1 korony 20 halerzy.

rezerwoarów ;iemnyeh kolejowych ropę otrzymują już K. 1. 42 zaliczki, czyli cenę wyższą niż „outsiderzy“. Jak się dowiadujemy, już przeszło 4.000 wagonów ropy przetło-czono do rezerwoarów Związku ; Związek buduje już czwarty rurociąg do rezerwoarów ziemnych i odda go do użytku tym Towarzystwom Transportowym, które nie mogą tłoczyć przez istniejące dotąd trzy rurociągi.

Wobec wzrastającej ciągle produkcji ropy jest zamierzoną przez Związek, po ewen-tualnem porozumieniu się z rządem, budowa dalszych 30 rezerwoarów ziemnych na ogólną pojemność 30.000 wagonów.

Widoki dojścia do skutku kartelu rafinerów naftowych w ostatnim czasie się nie polepszyły; wprawdzie o zawieraniu umów na sprzedaż nafty na przyszłą kampanię nic nie stychać, nawet zmuszone były niektóre rafinerye stornować dawne umowy z powodu, iż przyjęły na siebie za duże zobowiązania dostawy nafty, a nie zaopatrzyły się dostatecznie w ropę, spekulując ciągle na kip>-no ropy tylko na prompt po niskich cenach; spostrzegać się więc daje śród rafinerów tenden-cya wyczekująca, lecz ciągle jeszcze rafinerye na zgodne porozumienie zdobyć się nie mogą.

Pewną konsolidacyę wykazały tylko rafinerye galicyjskie w walce o krzywdzące dla galicyjskich rafineryi podwyższenie z dniem 15 b. m. taryfy na rafinowaną naftę, która idzie do Czech i Moraw, przez zniesienie tak zwanych „Partikel-Tarife“. Deputacya galicyjskich rafinerów, w której brał udział i sekretarz Krajowego Towarzystwa Naftowego, dr. Bartoszewicz, prowadzona przez posłów Battaglię, Lövvensteina 1 Zarańskiego, była w tej sprawie 5. b. m. u kierownika ministerstwa kolei dra Forstera i otrzymała ze strony ministerstwa dwa przyrzeczenia : 1) że przy ogólnej rewizyi taryf nie nastąpi dalsze różniczkowanie w taryfowaniu ropy i rafinady, 2) że przed rewizyą taryf odbędzie się w ministerstwie dla Galicyi ankieta interesowanych w pzemyśle naftowym w Galicyi, która oznaczy granice, do jakich podwyższenie taryf w przemyśle naftowym jest możliwe. Natomiast kierownik ministerstwa odmówił cofnięcia zniesienia tych „Partikel-Tarife“ dla nafty rafinowanej, motywując to zarządzenie poprzednią ankietą rafinerów austryackich, na której większość była za zniesieniem tych refakcyi.

W zarządzeniach ministerstwa należy w każdym razie upatrywać niebezpieczne eksperymenty dla egzystencyi rafineryi galicyjskich i przy rewizyi taryf trzeba być czujnym, by dahze zamiary rządu paraliżować.

Jak się dowiadujemy, rafinerye firmy Kris & Singer w Kołomyi ma zakupić jakieś angielskie konsorcyum celam znacznego rozszerzenia tej rafineryi. W ostatnich czasach zaszła obawa zmniejszenia się eksportu nafty galicyjskiej do Francyi wskutek projektowanej uchwały nowej taryfy cłowej we Francyi. Nowo projektowana taryfa cłowa uchwaloną już została w komisyi parlamentarnej, a zawiera między innemi postanowienie, które znosi podatek od fabrykacyi nafty w wysokośii 1 franka i 75 eentimów od hektolitra. We Francyi dotąd różnica między cłem na rooę i na n ftę wynosiła 3 i ¹/2 franka na hektolitrze; wprowadzenie podatku od fabrykacyi nafty zmniejszyło tę różnicę o 1. franka i 75 eentimów i w ten sposób umożliwiło wprowadzanie nafry rafinowanej gotowej, a zadawało pewien cios istniejącym we Francyi rafineryora, które przerabiały głównie falsyfikat amerykański i założone zostały przez amerykańskie towarzystwo „Standard Oil-Oompany.

Amerykański trust miał do niedawna prawie monpol naftowy we Francyi i stosownie do umowy z rządem miał prawo zac*-patrywania konsumcyi wewnętrznej w wysokości 75°/₀ całej konsumcyi nafty z ropy amerykańskiej; cena nafty we Francyi do niedawna wynosiła 36 franków za hektolitr; z chwilą gdy austryackie rafinerye (głównie Fanto i Karpackie Towarzystwo) zaczęły importować galicyjską naftę i robić kon-kurecyę „Standard Oil-Comp.“, cena ropy spadła ns 21 franków ; rząd w interesie konsumentów poparł import nafty galicyjskiej i zaprowadził wspomniany podatek od fabrykacyi nafty w wysokości 1 fr. 75 cnt., który rafinerye. francuskie musiały opłacać; obecnie przez agitacyę tych rafineryi, podtrzymywanych przez „Standard Oil-Comp.“ podatek zamierza znieść, czem znów zadaje

Bilans rumuńskiego przemysłu naftowego za mk 1908 wykazuje stagnacyę ogólną, bo nietylko w Kierunku eksploatacyi i produkcyi, ale także w kierunku inwestyeyi nowych, kapitałów.

cios galicyjskim importerom, którzy w tym stosunku będą zmuszeni cenę nafty eksportowanej do Francyi obniżyć.

Poseł austro-węgierski w Paryżu, hr. Khevenhüller zrobił odpowiednie w tej sprawie przedstawienie rządowi francuskiemu, grożąc nawret zmianą taryfy w Austryi na niekorzyść niektórych produktów francuskich. i)

Rumuński przemysł naftowy w roku 1908.

Produkcya zwiększająca się od roku 1890 z zawrotną szybkością, bo dochodzącą od 5.330 wagonów w r. 1890 do 112.930 wagonów' w roku 1907, w którym podniosła się o 24.220 wagonów w porównaniu z rokiem 1906, wzrosła w roku 1908 w porównaniu z rokiem 1907 zaledwie o 2.000 wagonów.

Było to zresztą naturaluem, że procentowo tak wielki wzrost produkcyi od roku 1890 począwszy, nie może trwać bez końca w tymsamym stosunku i że nadejdzie chwila kiedy osiągnie pewną najwyższą cyfrę, a to z jednej strony dlatego, że tereny, które wydały dotychczas ogromne ilości ropy muszą się wyczerpywać, z drugiej zaś, ponieważ nowo odkryte tereny nie będą mogły w znaczniejszej mierze przewyższyć ubytku, spowodowanego zanikiem produkcyi w dawnych szybach.

Widoki nowego wzrostu produkcyi nie są jednak tak złe na początku bieżącego roku. Pomimo tego, źe wskutek kryzysu tak wewnętrznego jak zewnętrznego, nie tworzono w roku 1908 nowych przedsiębiorstw ze znaczniejszymi kapitałami, któreby, zwiększając ogólną działalność przyczyniły się temsamem do zwiększenia prodkucyi, to przecież, przedsiębiorstwa istniejące inwestowały znaczne

9 W ostatniej chwili dowiadujemy się, że sprawa budowy przez związek dalszych rezerwo-arów ziemnych na 30—50.000 wagonów jest na dobrej drodze; natomiast widoki kartelu naftowego słabe, gdyż rafinerye rozpoczęły sprzedaż nafty na przyszłą kampanię po 25 cnt. loco Bogumin z baiss-klauzulą.

sumy w odkrywanie nowych terenów tak w okolicach uznanych za roponośne, jak i w zupełnie nowych, których wydajność dotychczasowa pozwala na twierdzenie, źe stały wzrost produkcyi przerwany w roku 1908. rozpocznie się znowu w roku bieżącym.

Sprawa państwowych terenów naftowych, która teraz zajmuje umysły kierujących sfer jest w ścisłym związku z potrzebą wzmożenia produkcyi ropy, a wszyscy są o tern przekonaną źe ich eksploatacya mogłaby się w znacznej mierze do tego przyczynić. Będące obecnie w mocy prawo o koncesyonowaniu terenów państwowych postawiło tę sprawę w położeniu z którego trudno wybrnąć, miało bowiem być środkiem prohibicyjnym przeciw wyzyskowi lub roztrwonieniu dobra publicznego, przez to jednak właśnie przyczyniło się do wstrzymania wzrostu produkcyi ropy w kraju, dla którego zostało uchwalone. Rok 1908 przyniósł postęp w tym kierunku. Wszystkie kompetentne czynniki w państwie nabrały już przekonania o potrzebie zmiany dotychczasowego ustawodawstwa w tym kierunku i o konieczności fruktyfikowania dóbr państwowych jakiemi są tereny naftowe rządowe, nie dające dzisiaj zresztą prawie żadnego dochodu; rozchodzić się będzie zatem tylko o sposób w jaki mają być eksploatowane.

Z obecnego stanu stagnacyi produkcyi ropy w Rumunii, wyłoniła się jeszcze druga, bardzo ważna kwestya w przemyśle naftowym rumuńskim. Oto, biorąc na uwagę miarę wzrostu produkcyi ropy od roku 1890 do 1907 zakładano nowe rafinerye, a dawne dy-stylarnie powiększały znacznie swą zdolność przeróbki wT tymsamym stopniu, w jakim pro-dukcya wzrastała, tak, źe zdolność przeróbki rafineryi rumuńskich przekracza znacznie pro-dukcyę ropy roku 1908; liczono tak w tym jak i w przyszłych kilku latach na tensam procentowy wzrost, jakiego doznała produkcya w ostatnich 10 latach. I dzisiaj rafinerye rumuńskie, obliczone na blisko 200.000 wago-uów przeróbki, nie mają dość materyału surowego i musiały się uciec do sprowadzenia ropy galicyjskiej. Po wielu staraniach ze strony rafinerów uzyskano obniżenie kosztów' transportu ropy galicyjskiej na kolejach rumuńskich do wysokości- 20 franków za wagon i 100 kilometrów, a ministerstwo finansów uwolniło ropę galicyjską mającą być wprowadzoną do Rumunii w roku 1909 od cła w wozowego, jeżeli rafinerye sprowadzające wywiozą ją znowu za granicę pod postacią produktów rafinowanych. Tutaj jednak natrafiono znowu na ważne przeszkody, ponieważ rafinerye żądały przyznania im wysokiego procentu na odpadki, z drugiej zaś strony, cały import ropy galicyjskiej byłby korzystnym dla kraju właśnie tylko wtedy, jeżeliby te odpadki i mazut, którego koleje rumuńskie tyle co roku spotrzebowują, pozostały w kraju. Dzisiaj minister finansów waha się jeszcze, czy ma przedłożyć obecnie obradującemu parlamentowi projekt rządowy ustawy, upoważniającej rafinerye do pozostawienia reziduów w kraju, , tak, że wątpliwęm się zdaje, czy oprócz firm „Steaua Romana“ i „Aquila Franco Romana“, które już zakupiły ropę galicyjską, znajdzie się jeszcze jakaś rafine-rya, któraby zechciała zaryzykować kupno ropy galicyjskiej pod warunkiem . wywozu takiej samej ilości dystylatów.

Rok 1908 zaznaczył się także dodatnio w przemyśle naftowym rumuńskim, przez wprowadzenie prawa skontyngentowania wewnętrznej konsumcyi nafty dystylowanej.

Rafinerya firmy „Romano-Americana“, która jest właściwie filią „Standard-Oil-Cy“ zaczęła walkę konkurencyjną z innemi rafine-ryami, celem zdobycia całego wewnętrznego naftowego targu rumuńskiego, w tensam sposób, który im się udał już w Ameryce i Niemczech, t. j. przez raptowne znaczne obniżenie ceny. Doszło do tego, że cena jednego cetnara metr. nafty spadła na 6 a nawet 5*5 firanka! Lecz żywa agitacya reszty rafinerów i współdziałanie rządu, śledzącego pilnie i podejrzliwie tę działalność Amerykanów, doprowadziły do wprowadzenia ustawy o repartycyi wewnętrznej konsumcyi nafty, której kontyngent został rozdzielony między poszczególne rafinerye w stosunku do ich zdolności przeróbki.

Ustawa ta przyczyniła się do utworzenia się „Towarzystwa rozwozu nafty“, które objęło 60°/₀ płodukeyi dystylarń i zaopatruj e wewnętrzny targ w naftę i wszystkie inne dystylaty.

Chociaż jednak wszystkie wyżej opisane dane przemawiają za tern, że rok 1909 będzie mieć łatwe widoki rozwoju, druga połowa 1908 roku zaciemniła bardzo ten jasny horyzont przyszłości. Oto, zacięta walka konkurencyjna jaka się rozwinęła w drugiej połowie zeszłego roku między „Niderlandzko-Indyjskiètn Towarzystwem“ a „Koninklijke Nederl. Maatseh.“ co do opanowania rynków zbytu na benzynę, obniżyła tak dalece ceny tego produktu, że rentowność wszystkich, a więc i rumuńskich rafineryi, została przez to poważnie zagrożoną. Walka ta trwa dalej, obniża coraz więcej cenę benzyny, która, jako najdroższy produkt najwięcej się przyczynia do rentowności dystylarń, a nawet o niej decyduje — i nie da się przewidzieć jak długo jeszcze potrwa —- do jakiego poziomu obniży cenę benzyny.

Do spadku cen benzyny przyczynił się jeszcze i ten moment, że używanie benzolu zamiast benzyny w bardzo wielu kierunkach coraz więcej się rozpowszechnia.

Eksport nafty galicyjskiej do Niemiec.

Nafta galicyjska, o której na targach zagranicznych do niedawnych czasów tylko ze słuchu wiedziano, zaczęła sobie w ostatnich latach zdobywać coraz pocżestniejsze miejsce w krajach importujących naftę, szczególnie zaś w' Niemczech. I nic dziwnego, skoro produkcya dawno już przerosła zapotrzebowanie konsumcyi austryackiej — musiała sobie nafta galicyjska zdobywać z trudem na zagranicznych targach odbył, który w ostatnim dziewięćioleciu przybrał poważne

rozmiary.

Produkcya ropy, która w latach 1904, 1905 i 1906 trochę się cofała, wynosiła bowiem 82.711, 80.170 i 76.000''wagonów, podskoczjda w roku 1907 na 117,597 wagonów, w roku 1908 zaś na ogromną cyfrę 173.709 wagonów, zaś organizacya eksportu austryackich rafineryi, pomimo rozbicia się zjednoczenia producentów ropy i kartelu rafinerów, pozostała niezwruszona w swej działalności. Właśnie w tym czasie zdołała organizacya ta, pod firmą „Olex“ prowadzona, której kapitał został podniesiony z jednego na 3 miliony koron, pozawieraó stałe umowy komisowe z rafineryami i znacznie powiększyć koło swych odbiorców w rozmaitych krajach tak, że dzisiaj natta galicyjska ma juz zapewnione rynki zbytu w Niemczech, Szwaj-caryi, Belgii i Angl'i, a nawet i wschód juz bywa zaopatrywany w naftę galicyjską, chociaż tam oczywiście, tak Rosya jak i Rumunia są naturalnymi a niebezpiecznymi konkurentami galicyjskich produktów naftowych. Serbia, Bułgarya, Turcya europejska i azya-tycka, Anatolia, Palestyna i Egipt sprowadzają juz także naftę galicyjską, największym jednak naturalnym odbiorcą jej są bliskie Niemcy, które nie mają własnej ropy. Orga-nizacya eksportu nafty austryackiej podzieliła całe Niemcy na okręgi podlegające filiom poszczególnym Olexu, z których najgłówniejsze są: Południowo niemieckie Tow. Naftowe w Frankfurcie nad Menem, Bawarsko-austrya-ckie Tow. Naftowe w Norymberdze, Wscho-dnio-niemieckie Tow. Naftowe we Wrocławiu, Saskie Tow. Naftowe w Dreźnie, Nie-miecko-austryackie Tow. Naftowe w Ham-* burgu i Reńskie Tow. sprzedaży nafty w Diis-seldorfie. Nadto posiada Olex rezerwuary i magazyny w dwunastu większych miastach w Niemczech, a mianowicie: Sohönpriesen, Magdeburgu, Hamburgu, Mannheimie, Offenbachu, Mainz, Deggendorf, Brunświku, Erfurt, Gera, Heerdt i Feldkirch. W bardzo wielu miastach zaprowadzono rozwóz nafty w spe-cyalnych wozach rezerwoarowych, przez co rozszerzyła się znacznie sprzedaż nafty i jej konsumcya.

Podług austryackiej statystyki wynosił eksport austryackieh produktów naftowych w larach 1900—1907 następujące ilości: 210.701, 94.480, 309.162, 520.735, 915.000, 1,617.147, 1,708.178 i blisko 2

miliony cetnarów metrycznych, podniósł się zatem w ostatnich latach gwałtownie i bardzo znacznie. Szczególniej ostatni rok 1908 odznacza się raptowną zwyżką eksportu produktów naftowych galicyjskich do Niemiec. W samym miesiącu wrześniu importowały Niemcy 2135 wagonów nafty austryackiej, zaś w czasie od stycznia do pażdzter-nika 1908 roku wynosił eksport nafty austryackiej do Niemiec 896.332 C. M. czyli 11 i ³/₃°/₀ całego niemieckiego importu nafty, który wynosił 7,684.115 C. M. W fymsamym czasie roku 1907 wynosił import niemiecki 7,573.210 C. M., z czego 634.647 C, M. z Austryi, to znaczy, że austrycki przemysł rafineryjny wziął udział w niemieckim imporcie tylko w 8¹/₃ °/₀. Import nafty galicyjskiej do Niemiec wzrósł zatem w 10 miesiącach 1908 r. w porównaniu z r. 1907 o przeszło 2.600 wagonów, czyli o 41 °/₀ !

Wiadomości z targu ropnego.

Według podania p. Alfonsa Gostkowskiego, zaprzysiężonego senzala dla sprzedaży produktów naftowych i ropy we Lwowie, ceny ropy w miesiącu lutym przedstawiały się następująco:

8/2 1909, wal. 15/2 124-125, wal. 28/2 126 do 128, wal. marzec—maj 134—139, wal. Maj— kwiecień 1909/1910 00.

Tendencya : lekko zwyżkowa, pomimo zwiększonej produkcyi w szybie „Henryk“. Zwiększa się zaufanie w podniesienie się cen.

9/2 1909, wal. 15/2 120—121, wal. 28/2 122 do 125, wal. marzec maj 130—134, maj—kwiecień 1909/1910 00.

Tendencya: Wiadomość o zniżce, jaka miała miejsce na targu drohobyckim, podziałała także zniżkowo na targ lwowski, wpłynęła na to także wiadomość o zwiększonej prod. w Tustanowicach. Popołudniu jednak ceny cokolwiek się poprawiły, choć w stosunku do dnia poprzedniego znacznie spadły. Transakcyi trochę zawarto na prompt i na okres paromiesięczny, wogóle jednak usposobienie niepewne i wyczekujące.

10/2 1909, zamknięcie notowano o godzinie 5 popoł., wal. 15/2 117—119, wal. 28/2 120—122, wal marzec—maj 129—134, wal. maj—kwiecień 1909/1910 00.

Tendencya : Ciągle zniżkowa, oczekiwana dalsza zniżka.

11/2 1909, wal. 15/2 114-116, wal. 28/2 116 do 119, wal. marzec—maj 113—131, wal. maj — kwiecień 1909/1910. 00.

Tendencya: stale zniżkowa, chęć kupna jest, ale po niskiej cenie.

KRONIKA.

Walne Zgromadzenie krajowego Towarzystwa naftowego odbędzie się w myśl uchwały Wydziału z 10 bm. 6 marca br. o godzinie 4-tej popoł. w sali tow. Politechnicznego we Lwowie, a nie 20-go bm. jak było początkowo projektowane. Na porządku dziennym Walnego Zgromadzenia będzie uchwalenie budżetu na rok 1909; wybór 5 członków Wydziału w miejsce wylosowanych pp. W. H. Mac. Garveya, Zygmunta Bielskiego, Szulima Schreiera i Franciszka hr. Zamoyskiego, i w miejsce Pana Pawła Setkowicza, który

1907

wagonów

2.214.986

824.779

117.880

117.597

112.910

57.932

26.813

10.638

1.145

1908

Ameryka

Rosya

Indye holender. G-alicya Rumunia Indye angielskie Japonia Niemcy Inne państwa Razem :

3,484.680

Jak donosi „Journal du pétrole“ odkryto w Hiszpanii w głębokości 70—180 m. roponośne pokłady.

ustąpił wyjechawszy na Bukowinę ; ponadto będzie także na porządku dziennym zmiana statutów to-

warzystwa.

Wybory do lwowskiej Izby handlowej.

.Odbyte niedawno wybory do lwowskiej Izby handlowej dały bardzo dobry rezultat dla przedstawicieli przemysłu naftowego. Wybrani zostali wiceprezes towarzystwa naftowego p. inż. W acł a w Wolski i członkowie Wydziału Adolf K i e-sler i Schulim Schreier, ponadto pp. przedsiębiorca naftowy Henryk Macher i Leonard Wiśniewski. Z dawnych wyborów pozostali w Izbie poseł Lewakowski i naczelnik filii banka pragskiego M. II. Reich tak, iż obecnie przemysł naftowy ma 7 reprezentantów w Izbie handlowej lwowskiej.

Światowa produkcya ropy w roku 1908.

wynosiła w porównaniu z rokiem 1907 następujące ilości:

wagonów 2,420.000    .

770.000 150.000

173.709

115.000

60.000

30,000

10.000

1.200

3,729.9o9

Wzrost ogólnej produkcyi w roku 1908 w porównaniu z rokiem 1907 wynosił zatem 245,229 wagonów, z czego na samą Amerykę wypada 205.014 wagonów.

Glalicya i Indye holenderskie wykazują także wielką zwyżkę produkcyi; tylko Rosya wyprodukowała w roku 1908 o blisko 55.000 wagonów mniej jak w rok a 1907.

Standard Oil Cy zawarła jak donosi „die Zeit“ z Królewsko-Holenderskiem Towarzystwem Handlowem układ normujący ceny jakie oba te Towarzystwa mają pobierać za produkty naftowe.

Kopalnia To w. „Concordia“ w Burloi odkryła w szybie Nr. 183 w 164 metrach bogatą warstwę roponośną, co jest o tyle ważnem, że wskutek tego odkrywa się nowy rozległy teren naftowy, wiele obiecujący. Ropa z tego pokładu jest co do swoich właściwości prawie identyczną z ropą z Campiny, a wybuchała nawet w powyższym szybie do wysokości 5—6 metrów. Towarzystwo to posiada także na południowy wschód od powyższego szybu, szyb Nr. 185, który po zamknięciu wody w 186 metrach wykazuje już silne gazy.

Nowa fabryka benzyny ma powstać podług doniesienia Hamburger Nachrichten w Brunsbüttel; fabryka ta zamierza zajmować się także rafinowaniem nafty.

Czytelnia Polska akademików górniczych

w Przybramie. W niedzielę dnia 23 I. b. r. odbyło się w Czytelni polskiej akad. górn. walne zgromadzenie na którem po udzieniu absolutoryum ustępującemu Wydziałowi i podziękowaniu prze-wodnicząecemu kol. Obertyńskiemu za dwuletnią działalność di a naszego stowarzyszenia wybrano na rok 1909 następujący Wydział:

Kol. Kalinowski przewodn., kol. Zaleski sekretarz, kol. Knoll skarbnik, kol. Barański bibliotekarz, kol. Adamek gosp. lokalu, kol Horecki i Mazurkiewicz kom. rewizyjna.

Ropa w Persyi. Wiercenia za ropą w Persyi prowadzone przez Towarzystwo Darcy, utworzone przez australskiego milionera tego imienia, w Ara-bistanie miały wydać niespodziewane rezultaty po dłuższych bezowocnych próbach. Bez rezultatu pozostałe wiercenia w Kasze Shirin koło Beim Hor-mog, na wschód od dolnego biegu rzeki Karuno, zostały zaniechaue, natomiast przeniesiono się więcej na północ i tutaj, koło wioski Betune, około 80 kilometrów na południowy wschód od Ahwas, natrafiono na obfite źródła ropy bardzo dobrego gatunku.

Jak słychać, przyłączyło się teraz do tego Towarzystwa kilka większych firm, jak Botszyld londyński „Burma-Oil-Company“ i inne (sprawozd. niem. konsulatu w Bucharze).

Ropa na wyspie Czeleken. Bracia Nobel, sławna rosyjska firma naftowa, otrzymali na wyspie Czeleken szyb o produkcyi 10 — 15.000 ton. Wskutek tego zamierza rząd rosyjski cały tamtejszy teren podzielić na działy, ktoreby na licy-tacyach wydzierżawiał jako poszczególne kon-cesye.

Dwa towarzystwa, a mianowicie hiszpańskie „Sociedad petrolifera“ i „Belgijskie górnicze Tow.“ przedsięwzięły dalsze poszukiwania.

Wskutek tego panuje tam teraz zupełnie taka sama gorączka naftowa jak u nas do niedawna.

Jak wiadomo, wyjechał niedawno do Hiszpanii Dr. Rudolf Zuber profesor geologii na tutejszym Hniwersytecie, wezwany tamże przez poważne osobistości do wydania swojej opinii w tym kierunku, pomimo tego, że taką opinię wydał już swojego czasu znany w Belgii inżynier Legrand z Brukseli

Tereny naftowe Santa Maria w Kalifornii

wykazują analogiczną budowę i charakter terenu w Baku, a piaskowiec roponośny, dochodzący do 170, a nawet 350 metrów grubości, wprawdzie trochę ciemniejszy jak Bakińsld, jest z nim prawie identyczny. Piaskowiec roponośny terenu Sta Maria wykazuje przesiąknięcie o 25 do 40 prc. większe jak zwykle, tak, że uważają go ogólnie za niewyczerpany, a nadzwyczajnie silnie występujące gazy zwiększają wydatność szybów, prze-

•T

'T

.V

«L

(i.:

ważnie 800 do 1200 metrów głębokich. Najgłębszy wydajny szyb w Santa Maria wykazuje głębokość 4600 stóp, czyli około 1500 m. Szyb nr. 1. Towarzystwa Curien-Oil-City wydał w przeciągu 20 pierwszych miesięcy 3500 wagonów, a chociaż od grudnia 1904 kiedy został odkryty, produkeya jego bardzo spadła, to przecież może być zaliczonym do najlepszych tamtejszych szybów, ponieważ jeszcze dzisiaj wydaje około 50 wagonów miesięcznie. W najbliższem sąsiedztwie powyższego szybu znajdują się jeszcze inne liczne szyby, z produkcyą 2500 do 3000 baryłek czyli 50 wagonów dziennie. Ropa z Santa Maria wykazuje tylko 1—D/-2 prc. zanieczyszczenia wodą, zaś 22—32 prc. benzolu (Beaumó). Produkeya tego terenu wykazuje ogromny wzrost i tak : w r. 1902 wynosiła ca. 100.000, w roku 1907 zaś już 10 milionów baryłek rocznie i to tylko z 150 szybów, cała zaś zbadana powierzchnia terenu wynosi 40 mil ². Na podstawie milczącego porozumienia stawia się tam szyby w odległości 100 m. od siebie.

Jezioro smołowcowe na wyspie Trinidad, stanowi już od wielu lat ciekawy przedmiot badania dla rłczonych, zostało zaś odkryte przed blisko 100 laty przez admirała Cochrane, który nie czekając zapewnił swojej ojczyźnie Anglii zyski z tego oryginalnego występowania bituminów na powierzchnię ziemi. Do dzisiejszego dnia pobiera angielski zarząd wyspy od pewnej amerykańskiej spółki zajmującej się eksploatacyą tego jeziora po 5 dolarów za 1 tonę smołowca surowego, zaś po 7⁻5 dolara za tonę rafinowanego smołowca, — tak, że od roku 1893 począwszy, wynoszą dochody rządu z tego źródła przeszło 400.000 funtów szterlingów rocznie. Jezioro to znajduje się około 138 stóp nad poziomem morza a powierzchnia jego wynosi mniej więcej 127 akrów. Powierzchnia jeziora jest prawie gładką, w nocy smoła jest twarda i łamliwa, w dzień zaś, rozgrzana słońcem mięknie i wykazuje zwykłą znaną powszechnie pomarszczoną powierzchnię smoły. W środku jeziora znajduje się przypływ jego z głębi ziemi, odznaczający się występują-cemi ze stożkowatych wzniesień nad powierzchnią bańkami cuchnącego gazu i małych iiości wody. Gaz ten składa się z siarkowodoru i innych gazów, tak, że zapala się od zapałki. W tem miejscu smołowiec jest bardzo miękki, ale ani nie wala, ani nie jest lepki. Przechodzenie przez tę część jeziora jest niebezpieczne z powodu zapadania się w głąb, ponieważ zaś jest podniesioną ponad powierzchnię reszty jeziora, uważają ją za jeden z głównych przypływów. Smołowiec ten można łatwo oddzielać nawet wielkimi blokami, jeżeli się go podkopie, miejsce jednak takie w któ-rem odkopywano go, zarównuje się po kilku dniach zupełnie, tak, że niema ani śladu eksploatacyi. Składnikami tej smoły są : woda i gaz w 29 prc., części organiczne w 7, mineralne części w 25 i bitum w 39 procentach.

VI. Posiedzenie stałej delegaeyi Zjazdu polskich górników odbędzie się w Krakowie (ul. św. Jana 1. 3) w dniacli 14 i 15 lutego br. Na porządku dziennym -stanie sprawa układu z zarządami kopalń śląskich celem ustalenia bytu szkoły, górniczej w Dąbrowie na Śląsku austryackim, dale] narady nad utworzeniem Związku Górników i Hutników polskich w Królestwie i dalszą orga-nizacyą Związku w Austryi, oraz cały szereg spraw bieżących. Zaliczamy do nich : sprawę re-prezentacyi Związku austryackiego w Radzie naftowej, sprawę utworzenia wyższych studyów górniczych w kraju, noweli do ustawy górniczej i jej znaczenia dla zagłębia krakowskiego. Na posiedzeniu tern wreszcie odbędzie się wybór zastępcy przewodniczącego Stałej Delegaeyi, równocześnie prezesa Związku Górników i Hutników polskich w Austryi na miejsce Franciszka hr. Zamoyskiego, który zrezygnował z tej godności.

(Komunikat St. Del. Zj. P. G.) 3. II. 1909. 70,

Stare kotły i Blachy kotłowe

zakupuje w każdych ilościach :: i płaci za nie gotówką ::

Spółka Kowalska w Sułkowicach

(ad Izdebnik)

Stowarzyszenie zarejestr. z ogr. poręką

Inżynier luB fecRntä

z długoletnią praktyką wiertniczą, obznajomiony z wierceniem głębokich studzien artezyjskich o wielkich dymenzyach, znający dokładnie sposób płuczkowy, może znaleźć miejsce w Przedsiębiorstwie Wiertniczem. Szczegółowe curiculum vitae, odpisy świadectw, referencye oraz warunki, uprasza się nadsyłać pod adresem :

Biuro Wiertnicze

Łempicki i Sp.

Sosnowice, Królestwo Polskie.

i#

if

Przedsiębiorstwo dla głę=

bobich wierceń

przez Izbę handlową i przemysłową we Lwowie mianowany, i przez o. k. Namiestnictwo potwierdzony i zaprzysiężony

senzal

Wif Sulimirsfoi

iji

w Borysławiu

długoletnie doświadczenie na kopalniach ropy w Galicyi, na Kaukazie i w Rumunii; obejmuje akordy wiertnicze ewent. z własnym udziałem. Ekspertyzy terenów galicyjskich i kaukazkich. Kupno i sprzedaż terenów naftowych. Wyłączne zastępstwo fabryki lin stalowych Braci Batorowiczów w Drohobyczu.

dla sprzedaży i kupna ropy, wosku ziemnego i produktów tych minerałów. Jako urzędnik publiczny pobiera przy transakcyach ściśle oznaczoną a zatwierdzoną przez Namiestnictwo opłatę senzala. Udziela swrej klienteli rzeczowych i wiarygodnych informacyi w zakres przemysłu naftowego wchodzących.

Biura: Lwów, plac Smolki i. 4. Tel.: 1059 — i Drohobycz.

-aa

■aa

-aa

-aa

TOWARZYSTWO

dla handlu, przemysłu i rolnictwa

a )v

gy

•V

aa

rYjc)V-

we Lwowie

VEREIN FÜR HANDEL, GEWERBE UND ACKERBAU IN LEMBERG.

m-

ul

_gg|

Wyłączne zastępstwo na Galicyę:

Fabryki rur Mannesmanna w Komotau. — walcownia rur w Schönbrunn, — oraz Galicyjskiego karpackiego naftowego Tow. przedtem Bergheim & Mac Garvey w Glinniku maryampolskim.

Dyrekcya we Lwowie, ul. Romanowicza 3. & Filie Towarzystwa w Borysławiu, Krośnie i Zagórzu.

Konto p. k. 0. 825.991.

Racli. bieżący w Banku krajów.

Telefon Nr. 168.

Towarzystwo dostarcza:

Rury wiertnicze, gazowe, pompowe, do wodociągów i inne wszelkiego rodzaju. Maszyny i kotły parowe. Narzędzia wiertnicze. Liny druciane we wszelkich wymiarach. Kompletne urządzenia do elektrycznego oświetlania. Fittingi, kurki, połączenia itp. Wszelkie materyały potrzebne tak przy instalacyi jak i popędzie maszynowym.

Zastępując firmy lub sprowadzając towary, towarzystwo kieruje się przedewszystkiem myślą przewodnią dostarczenia swojej klienteli maszyn, narzędzi i materyałów pierwszorzędnej jakości.

HP"

Adres telegraficzny: Towarzystwo handlowe Lwów.

Telegramm-Adresse : Handelsverein Lemberg.

§fr

np_

Up⁻

ROBERT KERN

Zastępstwo SUlitkowickiej fabryki rur.

Centralne biuro dla Galicyi we Lwowie, Kopernika i8 =: Skład w Borysławiu =

wykonuje

Rury wiertnicze spajane i bez szwu,

Rury gazowe i wodociągowe,

Rury ropociągowe dla wysokiego ciśnienia,

Rury płomienne bez szwu,

Rury lane żelazne gazowe i wodociągowe,

Rezerwoary żelazne dla ropy, każdej wielkości,

Liny druciane marki: „Priv. öst. ung. Statts- Eisenbahn Gesell., Żerdzie ratunkowe i wiertnicze witkowickiej marki specyalnej, Suwaki wodne i ropne, modelu ciężkiego i lekkiego, fabrykat specyalny,

Wszelkie armatury dla pary i wody,

Elektrycznie spajane żelazne witkowickie beczki dla transportu ropy i spirytusu.

Filia wiedeńskiej fabryki narzędzi firmy Blaua i S-ki Wiedeń, XX/2 Hellwagstr. 4—8.

Ul

Cenniki i oferty na żądanie odwrotnie darmo i opłatnie.

Adres na telegramy: Robert Kern, Lwów. — Telefon nr

:jk

U:

v:>

Nafta •(?)' Benzyna

Cerezyna

Parafina

Oleje mineralne

wszelkich odmian.

Dom Handlowy

w Wrocławiu

dobrze wprowadzony i ustosunkowany, pragnie zająć się importem wyżej wymienionych galicyjskich artykułów do Niemiec i uprasza interesowanych o złożenie ofert sub „Parafina“ w Redakcyi.

rô

■z

<äl

Inżynierowie Knaus & Czajkowski

Inżynierowie Knaus & Czajkowski

Przedsiębiorstwo robót elektrotechnicznych m

we Lwowie

URZĄDZENIA ELEKTRYCZNE

KAŻDEGO RODZAJU

:: ::

ŚWIATŁA, SIŁY I TRAKCY1

SYGNAL1ZACYJ

ELEKTRYCZNYCH

MOTORY

M A T E R Y V Ł Y INSTALACYJNE

PROJEKTY I KOSZTORYSY BEZPŁATNIE

Biura: LWÓW, ul. Kopernika 1. 26

Adres telegraficzny : „MOTOR LWÓW“.

TELEFON Nr. 40.

Odpowiedzialny redaktor Roman Załoziecki.

Ha

Z Drukarni Słowa Polskiego we Lwowie, pod zarz J. Ziembińskiego.

===== FILIA =====

PRASKIEGO BANKU

KREDYTOWEGO

we Lwowie — ulica Karola Ludwika 1 29.

Tel. 937, 946, 846.

patentu Romana Gierszyńskiego z wymienialnymi bakami do rur

5”, 6”, 7”, 9” i 10”

Zakład centralny w Pradze. Filie w Kolinie i Ołomuńcu. Wpłacony kapitał akcyjny kor. 6,000.000 dusze rezerwowe i gwarancyjne kor. 3,200.000.

Fun-

KORZYSTNE ZAŁATWIENIE

wszelkich transakcyj bankowych i lokacyi kapitałów,

oraz do rozkręcania lewych rur sprzedaje i wypożycza Fabryka narzędzi i instrumentów wiertniczych

W. Wolski

W. Zdanowicz i Sp.

w Borysławiu

Kupno i sprzedaż papierów wartościowych. — Przeprowadzanie wszelkich obrotów giełdowych na targach krajowych i zagranicznych.

Promesy, l,osy (Sprzedaż losów za wypłatą w rachunku bjeżącym). — Otwieranie kredytów i udzielanie pożyczek na podkład papierów wartościowych. Przyjmowanie w przechowanie i w zarząd papierów wartościowych. Ubezpieczanie losów i efektów od strat z powodu wylosowania. — Wykupno płatnych kuponów i wylosowanych papierów wartościowych. Listy polecające 1 akredytywy na sezony podróży. — Eskont weksli. Inkasa i wypłaty w kraju i na miejsca zagraniczne. — Wkładki pieniężne na książeczki wkładkowe (podatek rentowy opłaca Bank) oprocentowuje po

=========== 4V₂ procent =====

na asygnaty kasowe z 90-dniowem wypowiedzeniem: oprocentowanie po 41/2 procent w rachunku bieżącym.

ODDZ3AL KOMERCYALNY: Finansowanie przedsiębiorstw przemysłowych i budowli publicznych, kredyty na podatki i cła. Zaliczkowanie faktur towarowych. Kupno i sprzedaż w drodze komisowej towarów i zaliczkowanie tychże.

Tiimsi itt. ii ni lin

Międzymiastowy telefon Nr. 13.

W BORYSŁAWIU

Adres dla telegr.:

„Nafta“ Borysław.

Fabryka narzędzi wiertniczych w Borysławiu wykonuje i ma na składzie:

Żurawie wiertnicze szczególnie silnej konstrukcyi,

Żerdzie wiertnicze z najlepszego materyału,

Świdry ekscentryczne patentu M. Longchamps’a, jakoteż wszelkie przybory do głębokich wierceń,

Tłoki do wydobywania ropy patentu Mikucki, Krynicki, Żubr, Zbiorniki na ropę opałową,

Gazowniki specyalnej konstrukcyi,

Mierniki na ropę,

Odlewy żelazne i metalowe,

Naprawa kotłów parowych.

Cenniki i kosztorysy na żądanie.

«SS

'4'

iii:

Przedsiębiorstwo wiertnicze

ALBERT

i Sp. Toroarzysfroo komandytowe

■I

VI

ii

fet

'i

WIEDEŃ

III/2 vordere Zollamtssłrasse 11

(Stadtparkhof)

.1

HBF“ Uprasza się o dokładne zważanie na nazwę i adres firmy 'TCd

Wykonanie głębokich wierceń z najdalej idącą

gwarancya

za naftą, węglem, solą i t. d.

Urządzanie kompletnych instalacyj wiertniczych własnym patentowanym systemem wiertniczym „Express“.

Korzystne zastąpienie wiercenia kanadyjskiego, dyamentowego

i wolnospadn.

Uzyskiwanie rdzeni przy ruchu ręcznym i parowym „automatyczne“ hez przerwy w wierceniu.

Głębokość dotychczas osiągnięta przy robotach akordowych

1.000

przeszło

z 6” dymensyą końcową.

metrów

C. k. ministerstwo rolnictwa oddało firmie wykonanie głębokiego

wiercenia w Weis.

Odpowiedzialny redaktor Roman Załoziecki.

Z Drukarni „Słowa Polskiego“ we Lwowie, pod zarz. J. Ziembińskiego.