*n

■//-

il J,

JŚ&

-v. TM

er»

Rok XVII.

Zeszyt 2.

N£LC>|g 3/1 599

L?

NAFTA

ORGAN KRAJOWEGO TOWARZYSTWA NAFTOWEGO

ROBERT KERN

ORGAN KRAJOWEGO TOWARZYSTWA NAFTOWEGO

wychodzi 2 razy na miesiąc lB-go i 30-go

Wydawca:

i iii

Redaktor:

Dr. Stefan Bartoszewicz

. Krajowe Towarzystwo haftowe

mmm ajasaB aasEs« wmm

■-

8S69g3@e3g3S3g3S%BSS@g3@@g3g3S3e §E3@8

si

Si

SI

SI

SI

SI

SI

SI

SI

SI

Soüoinicûi & Wiśniewski I

SI

fabrka elektrotechniczna i Zakład instalacyjny ^

LWÓW Fabryka przy ul. Na Błonie ł. 38    |||

Biuro główne: Lwów, Słowackiego 1.18. — ?ilia w Krakowie: Bracka 1. 8.    j§{

Wyrób artykułów elektrotechnicznych

Adres telegr. : Grom Lwów

SI

Budowa całkowitych stacyj elektrycznych. Przenoszenie siły i zastosowanie $8$ energii elektryczne] w przemyśle i gospodarstwach rolnych.

SI

Dla kopalnictwa nafty:

Unity w izolacji miniowej    Budowa gromochronów

te przepisami Urzędu Górn.

P«70WAJ,₁|]rJ izolowane i gołe miedziane 1 lAtWUllllliVl ,p0W- akc. Kelten &, Gnił-

zbtŚr^fiaŚlł,

właSnego systemu uznanego przez Tow. Asekuracyjne.

Armatury szybowe, JSgfUS

prawnie ochroniony.

Skrzynki rozdzielcze

na

î>

leaume we Wiedniu (wyłączna reprez.) zwykłe i szczelnie zamknięte, zabezpieczone przeciw dział, gazów.

Dostawa wszelkich materyałów instalacyjnych.

Motory

SI

SI

SI

Ton. udział, dla fecfini&i głęBofoicfi wierceń i Budowy moforów

TRAUZL & Co.

przedtem FAUCK & Co.

WIEDEŃ IV./2., WIEDENERGÜRTEL Nr. 2. HEUGASSE 80.

Zastępca na Galicyę i B ukowinę]

'f "

• cP

Marek Seemann

,w Drohobyczu

Skład w Borysławiu,

'.—Ś,

35

‘IIP

ii

Przyjmujemy zlecenia wykonywania w naszym zarządzie wierceń do możliwie największej głębokości i pod daleko sięgającą gwarancyą.

[F

Fabryka maszyn i narzędzi wiertniczych

dla wszelkich systemów wierceń tak ręcznych jak i maszynowych.

Speeyalności !

tycznym wy dźwigiem tychże zapomocą t. z w. odwrotnej płaczki. Części żelazne do wahacza (balansu) kanadyjskiego z samoprężnem popuszczadłem do dokładnego popuszczania lub podnoszenia świdra w czasie wiercenia (według policyjno-górniczycli przepisów z r. 1904, § 31).

Patentowe rozszerzacze (Nachnahmbohrer) znacznie ulepszone.

Hydrauliczne obcinacze (noże) rur. Pod względem pewności i dokładności w użyciu przewyższają wszystkie inne dotychczas znane tego rodzaju instrumenty. Obcięcie rury bez względu na jej dymenzyę uskutecznia się w ciągu kilku minut.

Wielokrążki o specyalnej konstrukeyi dla celów wiertniczych. Dopuszczalne obciążenie zwyż 50.000 kg.

Raki dające się z najbardziej wklinowanej pozycyi zluzować i wydostać, gdy rury nie idą. i t. d. i t. d. i t. d.

Najwyższe odznaczenie na międzynarod. wystawie w Bukareszcie w r. 1906.

DYPLOM HONOROWY I ZŁOTY MEDAL.

g\

Oddział Budowy motorów

Oddział Budowy moforów

Ë£ÎHÜÆ2W£

popędu żurawi wiertniczych i do oświetlenia elektrycznego.

n~ '

li

Lokomotywy⁰ p°p§dzie zaP°-

------mocą motorów ben-

Motory benzynowed0. p°ps.du

*    J    żurawi

«Sfl.

pompowych.

__ ____

zynowych, spirytusowych i naftowych —■ nader praktyczne do różnego i’odzaju kolejek. ------

Zastępca dla oddziału bud. motorów: IKlAłJR^y GOLDSCfiLAG=GLAŻQ\SSKI

Lwów, ul. Gródecka 1. 42.

îfak XVH.

Lwów, 30. stycznia 1909.

Zeszył 2.

NAFTA

Organ Krajowego Towarzystwa Naftowego

wychodzi 2 razy na miesiąc 15-ego i 30-eio

IF’rem.-a.znri.era.ta, -wynosi rocznie 1S koron.

Członkowie ..Krajowego Towarzystwa Naftowego“ otrzymują „Naftę“ bezpłatnie.

Adres Redakcyi i Administracyi : Lwów, ul. Kraszewskiego 1. 1, biuro Krajowego Towarzystwa naftowego.

Treść zeszytu 2.

Sprawozdanie z działalności Krajowego Towarzystwa Naftowego za rok 1908. — Posiedzenie Wydziału Krajowego Towarzystwa Naftowego. — Wypowiedzenie kontraktów dzierżawy cystern ze strony kolei państwowych. — Pak uniwersalny. — Rumuńskie państwowe tereny naftowe. — Kronika handlowa. —

ANiadomości z targu ropnego. — Kronika..

Sprawozdanie

z działalności Krajowego Towarzystwa Naftowego za rok 1908.

Rok 1908 w historyi naszego przemysłu naftowego będzie niewątpliwie uważany za najcięższy. Przesilenie, które się rozpoczęło jeszcze w połowie roku 1907 po rozbiciu organizacyi producentów ropy, stworzonej pod egidą Zakładu Kredytowego przez Towarzystwo „Petrolea“, wystąpiło w całej pełni w roku sprawozdawczym. Rok 1908 wykazał produkcyę ropy przeszło 17 milionów eetnarów, najwyższą jaka była dotąd w Galicyi, o 50°/₀ większą, niż rok 1907. Naturalną zupełnie konsekwencyą takiego raptownego wzrostu produkcyi w chwili, kiedy przemysł ten nie był zorganizowany, była olbrzymia deruta ceny na niezorganizo-wanym targu ropnym: były momenty w roku sprawozdawczym, kiedy cena ropy spadała do 70 halerzy, a wyższych notowań ponad l¹/₂ korony nie było. Zdawało się, że ci producenci, którzy nie otrzymali szybów o produkcyi znacznej ponad 10 wagonów dziennie, będą zmuszeni przy takich cenach przedsiębiorstwa swoje likwidować; nie stało się to tylko dzięki ruchliwości przedsiębiorców i polepszeniu się ogólnych stosunków kredytowych na targu pieniężnym.

Szczególnie krytyczną była chwila w roku sprawozdawczym, kiedy w lipcu wybuchł potężny szyb „Oil-City“ z produkcyą przeszło 200 wagonów dziennie; chwila ta jednak była jednocześnie i punktem zwrotnym w dziejach naszego przemysłu naftowego; od tej chwili bowiem datuje się powstanie Krajowego Związku Producen-t ó w r o p y i powolna ale stateczna praca tego Związku nad organizacyą produkcyi. Praca ta jeszcze w całej pełni nie jest ukończona, ale położone już są podwaliny pod trwałą sanacyę przemysłu naftowego.

Możemy śmiało powiedzieć, że powstanie Krajowego Związku Producentów ropy było dziełem naszego Towarzystwa; w chwilach ogólnej dezorganizacyi handlowej, Towarzystwo nasze było zawsze jedynym łącznikiem przemysłowców naftowych w Gali-cyi i wierne zawsze zasadzie silnej organiza-cyi handlowej w przemyśle, nie ustawało tak długo w swoich usiłowaniach, aż organizacya taka stworzoną została. Już w lutym roku sprawozdawczego na dorocznem Walnem Zgromadzeniu naszego Towarzystwa, Prezes Go-rayski i nowowybrauy wiceprezes inżynier

Wolski oświadczyli, ze za jedno z najwa- polskiemu, prezydentowi ministrów, mini-ź ni ej szych zadań Towarzystwa uważać będą strowi kolei,. handlu, rolnictwa i robót pu-pracę nad stworzeniem organizacyi handlowej producentów. Od tego czasu stwo nasze ciągle zwoływało liczniejsze i mniej ;

któ- ;

blicznych i ministerstwu dla Galicyi memo-Towarzy- I ryał, zakończony następującymi postulatami:

1) Udzielenie natychmiastowej subwen-cyi państwowej conajmniej w wysokości pół-

liczne konferencye przemysłowców, na pych debatowano nad sprawą organizacyi, i tora miliona koron na natychmiastową bu-omawiano sprawę centralnego biura sprze- i dowę prymitywnych zbiorników ziemnych daży^ ropy, organizacyi dla sprzedaży ropy ; ropę objętości 30.000 wagonów i zakupno opałowej, konferowano z instytucyami finan- : sowemi. 29. kwietnia roku sprawozdawczego !

na

30.000 wagonów ropy,

2) Natychmiastowe zaprowadzenie opału ropnego na wschodnio-galicyjskioh kolejach

zwołało nasze Towarzystwo już liczniejsze zebranie producentów ropy do Lwowa i na tern zebraniu uznano już jednogłośnie potrzebę założenia Krajowego Związku Produ- pie dla celów opałowych centów ropy, jako stowarzyszenia z ograni- cyjskie koleje, czoną poręką. Wybrano komitet 10 dla opracowania statutów związku. Komitet, w skład którego weszli: wiceprezes naszego Towarzystwa inżynier Wolski, członkowie Wydziału poseł Długosz, Dr. Goldhamer i sekretarz Dr. Bartoszewicz, a ponadto pp.

Dr. Pachtman, Perutz, Moraczewski, Dr. Reiter, Dr. Sckrenzel, Dr. Spitzman, w maju stryi do ¹/₃ konsumcyi w innych krajach cy-

państwowych.

3) Udzielenie wyjątkowej taryfy II. ro-na wszystkie gali-

4) Rozszerzenie taryfy wyjątkowej II. przysługującej rafinowanej nafcie eksportowej, także i na ropę, która ewentualnie zagranicę

wywozić się będzie.

5) Wydatne zniżenie podatku konsum-cyjnego od nafty, który w dzisiejszej swej wysokości redukuje konsumcye nafty w Au-

ułożył ostateczną redakcyę statutów stówa- wilizowanych. rzyszenia; 23. maja odbyło się w biurze naszego Towarzystwa zebranie założycieli j ropy opałowej.

Związku, na którem w obecności notaryusza podpisano statut, a 14. czerwca, w parę dni po wybuchu „Oil-City“, po zatwierdzeniu statutów Związku, odbyło się wielkie zgromadzenie w Drohobyczu, gdzie rozpoczęto już podpisywanie deklaracyi przystąpienia; na zgromadzeniu tern byli obecni posłowie i przedstawiciele instytucyi finansowych. Wiceprezes naszego Towarzystwa, inżynier Wolski zultaty. Dzięki interwencyi ministra K o r y-

towskiego, minister kolei Dr. D e r-s c h a 11 a wyjechał na drugi dzień wraz z naszą deputacyą do Borysławia i po oglądnięciu naszych kopalń w Tustanowicach, po obejrzeniu wybuchającego szybu Oil-City i wielkich zapasów ropy w rezerwoarach żelaznych dał przyrzeczenie, że koleje w Galicyi będą opalane ropą; zarysy umowy z ministerstwem o dostawę ropy zostały ułożone następnego dnia w Drohobyczu, w obecności namiestnika Pana Bobrzyńskiego.

Na tern miejscu poczuwamy się do mi-

zagaił zgromadzenie, wskazał na niedomagania naszego przemysłu i wezwał do podpisywania deklaracyi; za stworzeniem organizacyi przemawiali posłowie Dr. Jahl, Dr. Loe-wenstein, Dr. Halban, Hr. Zamoyski i dyrektor banku Biechoński.

6) Budowa 500 cystern dla transportu

Pierwsze dwa postulaty stały się podstawą umowy Krajowego Związku producentów ropy z ministerstwem kolei o dostawę ropy do opalania lokomotyw. Lnergiczna postawa deputacyi producentów wywołań czy wiście groźnym stanem przemysłu, dzięki energicznemu poparciu Koła polskiego, osiągnęła tym razem we Wiedniu pozytywne re-

a rze-

Zgromadzenie uchwaliło rezolucyę Dra Bartoszewicza z wezwaniem do rządu o natychmiastowe zaprowadzenie opału ropnego na kolejach galicyjskich i w tym duchu wysłało telegramy do ministra kolei i do Koła polskiego. 19. czerwca pod egidą naszego Towarzystwa udała się masowa deputacya łego obowiązku złożenia podziękowania wszy-producentów do Wiednia i przedłożyła Kołu stkim tym osobom, które w krytycznej

iana

chwili wzięły w obronę nasz przemysł, a więc: Panom ministrom Korytowskiemu, Dr. Der-schatcie, Abrahamowiczowi, namiestnikowi Bobrzyńskiemu, Prezydyum Koła polskiego, a w szczególności Panom Posłom Głąbiń-skiemu, Stwiertni, Stapińskiemu, Drowi Ko-lisoherowi, Drowi Loewensteinowi, Zarańskiemu, jakoteź dyrektorowi kolei we Lwowie Panu radcy dworu Rybickiemu, radcy mini-steryalnernu p. Homanowi i Dr. Horsźowskiemu.

Piątego lipca w sali ratuszowej we Lwowie ukonstytuował się Krajowy Związek Producentów ropy i w ciągu lipca prezydyum nowego Związku wraz z naczelnym dyrektorem perfekcyonowało układ z koleją o dostawę ropy opałowej po 30.000 wagonów rocznie. Układ ten, przez który postulat naszego Towarzystwa od lat kilkn podnoszony na zgromadzeniach i w artykułach dziennikarskich został wreszcie urzeczywistniony, stał się zarazem pierwszą realną podstawą egzystencyi Krajowego Związku Producentów ropy. Przez układ ten została także osiągniętą i wielka moralna korzyść, że z tą chwilą rząd zaczął się żywiej interesować sprawami naszego kopalnictwa naftowego. Starania naszego Towarzystwa około utworzenia Związku Producentów ropy uwieńczone pomyślnym rezultatem uważany za jeden z najważniejszych momentów działalności naszego Towarzystwa w roku sprawozdawczym; poza tern jednak zajmowaliśmy się innemi ważnemi dla przemysłu naftowego sprawami, pow- Jak wiadomo, rząd zainicyował zmianę a wy n g ó r - P 0 w s z e c h n e j ustawy górniczej z roku 1854 niczej i odniósł się do Izb handlowych i Towarzystw górniczych z prośbą o podanie w ogólnych zarysach życzeń, w ^jakim kierunku zmiana powszechnej ustawy górniczej jest pożądana. Towarzystwo nasze zaproszone do współpracownictwa na równi z innemi towarzystwami górniczemi przesłało do ministerstwa za pośrednictwem Starostwa górniczego w Krakowie memoryał, w którym zwróciło uwagę na potrzebę zmian §§ 99—103 powszechnej ustawy górniczej, tyczących się wywłaszczenia gruntów na rzecz przedsiębiorcy górniczego dla przeprowadzenia na tym gruncie potrzebnych dróg, mostów, rurociągów i t. d.

Towarzystwo nasze wyraziło przekonanie, że sam proceder wywłaszczenia powinien być uproszczony i że rozstrzygać powinny o niem władze górnicze po wysłuchaniu władzy politycznej. i że orzeczenie władzy górniczej powinno być prawomocne, jeśli władza polityczna do oznaczonego terminu nie objawi swego zdania. Co do dróg prowadzonych przez obce grunty, ustawa górnicza powinna się opierać na nowszej ustawie o drogach koniecznych. Dodatkowo jeszcze wysłało nasze Towarzystwo drugi memoryał, w którym domagało się, by przy okazyi zmiany powszechnej ustawy górniczej, została załatwioną także sprawa assocyacyi w przemyśle góiniczym, a specyalnie naftowym w tym duchu, by istniejącym spółkom naftowym przysługiwało prawo prowadzenia firmy i rejestru w sądzie górniczym, by zarządy tych spółek miały ustawowe prawo reprezentacyi i by następca spólnika, obejmował prawne obowiązki poprzednika; oprócz tego domagaliśmy się by przeds ębiorstwa górnicze miały prawo tworzenia wszelkich innych form assocyacyi, dopuszczalnych w ustawie handlowej. Dalej domagaliśmy się powoływania senatów górniczych do rozstrzygania spraw w kopalnictwie naftowem. Niezależnie od wysłania memoryału wzięliśmy przez naszych delegatów udział w ankiecie Izby Handlowej Lwowskiej i tam także daliśmy wyraz naszym zapatrywaniom co do zmian powszechnej ustawy górniczej.

Gdy w izbie wiedeńskiej pojawiły się wnioski posłów socyalistycznych o skrócenie czasu trwania pracy w górnictwie do ośmiu godzin, o wypłatach tygodniowych i o zaprowadzeniu inspekcyi kopalnianych, w skład której wchodziliby stali delegaci robotników, wysłaliśmy do Kuła polskiego i do ministerstwa robót publicznych memoryał, w którym zwróciliśmy uwagę na odmienny charakter pracy w kopalnictwie naftowem od pracy we właściwem górnictwie i wyraziliśmy przekonanie, że w kopalnictwie naftowem co do czasu trwania pracy, powinny obowiązywać te same przepisy co do pracy w zakładach fabrycznych. Co do wypłat tygodniowych, to wysłani na ankietę ministeryalną delegaci naszego towarzystwa Pp. radca Szumski

3) Nie dopuścić do dalszego różniczkowania w taryfowaniu ropy transportowanej do rafineryi i nafty rafinowanej, czyli dążyć do tego, by stosunek dotychczasowy w wysokości taryfowania ropy i nafty rafinowanej był zachowany, ń to z tego względu, by przez zmianę tego stosunku, rafinerye galicyjskie nie były w gorszych warunkach konkurencyjnych, niż rafinerye poza Galicyą położone i by wskutek tych warunków nie budowano Rząd wniósł już do parlamentu projekt nowych* rafineryi poza Galicyą, zamiast u nas zmiany powszechnej ustawy górniczej i pro- w kraju, jekt co do inspekcyi kopalń i komisyi robotniczych. Niezawodnie będziemy mieli spo- ! sobność jeszcze bronić naszych zapatrywań po bliższem rozpatrzeniu projektów rządowych.

z przemysłu woskowego i inżynier Angerman w zastępstwie dyrektora Żukowskiego z przemysłu naftowego wyrazili zapatrywania przedsiębiorców i zwyczaje, jakie pod tym względem w kopalnictwie woskowem i naftowem panują; co się tyczy stałych delegatów robotniczych do inspekcyi kopalń, wyraziliśmy zapatrywanie, że w poszczególnych wypadkach delegaci robotników mogą być powoływani.

W samym końcu roku sprawozdawczego ministerstwo kolei próbowało przez skasowa- '    "

nie pewnych refakeyi dla rafineryi galicyjskich wytworzyć stosunek niekorzystny dla tych rafineryi na targu w Czechach i na Morawach i tylko przez interwencyę naszego Towarzystwa wraz z delegacyą rafineryi galicyjskich, u p. ministra dla Galicyi i kierownika ministerstwa kolei, udało się, te próby referenta kolejowego udaremnić.

Sprawy taryfowe zostały sformułowane także w osobnym referacie Dra Bartoszewicza dla komisyi administracyjno-politycznej wybranej z łona ankiety ministerstwa robót publicznych, która się zastanawiała nad środkami sanacyi przemysłu naftowego.

Przez naszego delegata do Państwowej Rady Kolejowej, Prof. Dra Załozieckiego poruszyliśmy w roku sprawozdawczym niedostateczne wyposażenie stacyi Borysław w zdolność ekspedycyjną, żądaliśmy przeprowadzenia drugiego toru do Drohobycza i kredyty na ten cel są częściowo na rok 1909 przez rząd wstawione. Na nasze żądanie lwowska dyrekcya kolei zaprowadziła osobne wozy turnusowe przy nocnym pociągu Borysław-Lwów, jak również na nasze przedstawienie skasowała sześciogodzinny termin wyładowania w Borysławiu, co dla przedsiębiorców było bardzo uciążliwe. Nasze starania o zaprowadzenie osobnego pociągu pospiesznego między Lwowem a Borysławiem, wznawiane kilkakrotnie na posiedzeniach państwowej rady kolejowej, rozbijają się ciągle o brak lokomotyw na kolejach galicyjskich.

W roku sprawozdawczym mieliśmy spo- ^an^e w sobność zabrać głos i wyrazić naszą opinię w sprawie budowy w naszym kraju kanałów

Sprawy taryfowe i kolejowe

W sprawach taryfowych odnieśliśmy w roku sprawozdawczym sukces pozytywny.

Na skutek licznych z naszej strony petycyi i przedstawień ministerstwo kolei z dniem 1. lutego roku sprawozdawczego udzieliło dla ropy opałowej zniżki taryfowej, stosując dla ropy opałowej taryfę wyjątkową I. lecz tylko na zachód od stacyi Rogoźno i Tarnawiee.

Taryfa ta jest jeszcze wyższą od taryfy węglowej, a przytem nie obejmuje Galicyi wschodniej, usiłowaniem przeto naszem będzie dążyć ciągle i bezustannie do zrównania taryfy przewozowej na ropę opałową z taryfą węglową. Ministerstwo kolei projektuje obecnie rewizyę ogólną taryf kolejowych, przy-czem nie kryje się z zamiarem podwyższenia ogólnego taryf. Za inicyatywą centralnego Związku fabrycznego Wydział krajowy zwołał w październiku roku sprawozdawczego ankietę, by przedstawiciele rozmaitych gałęzi przemysłu w naszym kraju sformułowali swoje życzenia i postulaty przy zamierzonej rewizyi taryf. Towarzystwo nasze po wysłuchaniu opinii producentów ropy i przedstawicieli galicyjskich rafineryi, sformułowało w osobnem piśmie do Wydziału krajowego swoje żądania w głównych punktach w sposób następujący:

1)    Sprzeciwić się podwyższeniu taryf eksportowych.

2)    Sprzeciwić się podwyższeniu taryfy na ropę opałową, przeciwnie dążyć do tego, by taryfa na ropę opałową była zrównoważoną z taryfą węglową.

wodnych. Izba handlowa wiedeńska w lutym zwołała do Wiednia wielkie zebranie demon-straoyjne kół interesowanych w sprawie budowy kanałów w Austryi, która mimo uchwalenia za ministerstwa Körbera ustawy, prawie nic nie postąpiła naprzód. Wezwani przez Izbę handlową wiedeńską wypracowaliśmy odpowiedni referat o znaczeniu kanałów wodnych w Galicyi ze stanowiska przemysłu naftowego i upoważniliśmy posłów Zarańskiego, Długosza i Lewakowskiego do zastępowania nas na Zgromadzeniu. Poseł wody petycyi Krajowego Towarzystwa Naftowego z 5. marca 1907 1. 798.

Wzywa sie rząd:

1) Aby przedłożył do ustawodawczego załatwienia projekt noweli do ustaw państwowych o wymiarze podatku zarobkowego i osobisto-dochodowego w tym kierunku, aby:

a)    obowiązek płacenia podatku zarobkowego rozpoczynał się dopiero z chwilą, kiedy kopalnia staje się produktywną;

b)    wymiar podatku zarobkowego dla przemysłu naftowego obejmował tylko ten

Zarański na tem zgromadzeniu w dłuższej ! okres, w którym ropa istotnie jest wydo-przemowie poparł wywody naszego referatu, j bywaną; który był następnie drukowany w osobnym pamiętniku. W referacie tym domagaliśmy się budowy kanałów wzdłuż całej Galicyi, a więc połączenia Wisły z Dniestrem, z uwzględnieniem miejscowości naftowych; ze sfer fachowych otrzymaliśmy za ten referat podziękowanie, że wystąpiliśmy za budową kanału wzdłuż całego kraju, a nie ograniczyliśmy się tylko do żądania połączenia Wisły z Odrą, co leżało tylko w interesie przedsiębiorców węglowych (przeważnie pruskich) i w intencyach rządu.

Jeszcze w roku 1907 wnieśliśmy do Sejmu naszego petycyę w której wskazaliśmy na nieodpowiednie stosowanie do przedsiębiorstw naftowych przepisów o wymiarze podatku zarobkowego i osobisto-dochodowego i domagaliśmy się w tej petycyi z jednej strony zmiany ustawy państwowej o wymiarze podatku zarobkowego i osobisto-docho-

prawy podatkowe

1907 następującej treści:

Poleca się Wydziałowi krajowemu:

Aby zbadał sprawę wymiaru opłat z tytułu datków konkurencyjnych przez przedsiębiorstwa tylko czasowo w gminie operujące i przedłożył w tej mierze odpowiednie wnioski uwzględniające o ile możności wy-

c) władza obowiązaną była podaó opo

datkowanemu w całej osnowie opinię znawcy;

d) aby wymiar podatku osobisto-dochodowego następował według wyniku. poprzedniego roku kalendarzowego z uwzględnieniem jak najkrótszej amortyzacyi wkładu;

2) aby przed wydaniem nowel podatkowy cli wzmiankowanych w rezolucyach pod 1) polecił przynajmniej władzom podatkowym, aby w stosowaniu przepisów obecnych ustaw podatkowych uwzględniały wszelkie wyjątkowe właściwości tego przemysłu, a w szczególności te przerwy, które chwilowo powstają wskutek czy to zagwoźdźenia szybu, czy zaniechania wydobywania nie opłacającej eks-ploatacyi ilości ropy i wiercenia do głębszego horyzontu.

Niezależnie od legislatywy w tym kierunku tylko należyta obrona przedsiębiorstw naftowych w każdym poszczególnym wypadku dowego, z drugiej strony przy stosowaniu przez wniesienie odpowiednio ułożonego re-istniejących przepisów uwzględnienia właści- kursu może przynieść pewne ulgi podatkowe, wości przemysłu naftowego. Sejm odpowiednie ' Próbowaliśmy więc z tego powodu nawiązać rezolucye do rządu i Wydziału uchwalił, lecz i stosunki z Towarzystwem prawnej ochrony rząd uchwał sejmowych dotąd nie uwzglę- podatników, lecz stosunkowo mała ilość firm dnił. W roku więc sprawozdawczym pono- ! naftowych oddała zastępstwo interesów powiliśmy naszą petycyę do Sejmu i Sejm po datkowych temu towarzystwu. Wielką wagę raz wtóry na podstawie sprawozdania posła pod względem ulg podatkowych przywiązu-Hr. Zamoyskiego uchwalił rezolucyę z roku ! jemy do odpowiedniego składu komisyi podatkowych i do pilnego uczęszczania członków wybranych na posiedzenia tych komisyi, gdyż tam jest najodpowiedniejszy teren do wywalczenia sprawiedliwego wymiaru podatku. W komisy ach tych tak we Lwowie jak i w Drohobyczu uzyskaliśmy miejsce dla zastępców przemysłu naftowego, lecz niestety

r. 1908 do-

czasop. „Nafta“ 2.500 kor. i do funduszu i 7) Pan Angerman stawia wniosek, by dyspozycyjnego 2000 kor. tak, iż rok ubiegły tow. naftowe udało się do Koła Polskiego

z przedstawieniem, że rząd nie poczynił dotąd żadnych kroków w sprawie rezolu-cyj sejmowych, tyczących się niesprawiedliwego przez władze podatkowe stosowania ustawy przy wymierzaniu podatku zarobkowego i osobisto-dochodowego dla przedsiębiorców naftowych.

Wniosek ten uchwmlono i na tern posiedzenie zamknięto.

niezbyt pilne uczęszczanie członków na posiedzenia, pozbawia przemysłowców obrony przed niesprawiedliwym wymiarem podatku.

(Dokończenie nastąpi).

Posiedzenie Wydziału Krajowego Towarzystwa Naftowego

z dnia 23. stycznia 1909 r.

Porządek dzienny:

1)    Odczytanie protokołu z ostatniego posiedzenia,

2)    Sprawozdanie kasowe Towarzystwa za rok 1908,

3)    Wylosowanie 4 ustępujących członków Wydziału,

4)    Oznaczenie terminu Walnego Zgromadzenia,

5)    Wybór jednego delegata do Państwo wej Rady Przemysłowej,

6)    Sprawa kongresu naftowego i międzynarodowej komisyi naftowej,

7)    Wnioski i interpelacyei

Obecni Pp. Prezes Gorayski, wiceprezes Wolski, członkowie wydziału: Pp. Anger-man, Długosz, Dr. Goldhamer, Kiesler, Mars, Pierściński, Schreier, Żukowski i sekretarz dr. Bartoszewicz.

1)    Odczytany protokół z ostatniego posiedzenia przyjęto.

2)    Sekretarz przedstawia roczne sprawozdanie kasowe. Dochody w r. 1908 wynosiły 17.297 kor. i 66 hal.; w kwocie tej mieści się pożyczka z funduszu dyspozycyjnego 2000 kor.; rozchody wynosiły 17.240 kor. i 88 hal.; preliminowano na chody na 20.051 kor. i 76 hal.; towarzystwo jest jeszcze dłużnem z tytułu subwencyi na zamknięto deficytem 450U kor., który zwiększy się jeszcze przez to, iż z powodu zaprzestania wydawnictwa niemieckiej „Nafty“ prof. Załoziecki całą zaległość drukarni w kwocie około 6000 kor. przekazuje do zapłacenia Towarzystwu.

Nad sprawozdaniem tern kaso wem, jak i nad wydawnictwem pisma „Nafty“ rozwinęła się obszerna dyskusya, w której zabierali głos wszyscy obecni członkowie wydziału; w rezultacie uchwalono wybrać komitet, składający się z Pp. Angermana, dr. Gold-karnera i Marsa z udziałem dra Bartoszewicza, który ma się zająó sprawą podniesienia dochodów towarzystwa na rok 1909 i w związku z budżetem traktować sprawę pisma w języku polskim i komunikatów w języku uie-mieckim.

3)    W myśl § 1.5. statutu wylosowano na r. 1909 następujących członków Wydziału: Pp. W. H. Mac-Garweya, Schulima Sehreiera, Franciszka lir. Zamoyskiego i Zygmunta Bielskiego, w miejsce których odbędzie się wybór na Walnem Zgromadzeniu.

4)    Po krótkiej dyskusyi uchwalono odbyć zwyczajne Walne Zgromadzenie we Lwowie 20. lutego o godzinie 4. popołudniu, a posiedzenie wydziału 10. lutego.

5. Do Państwowej Rady przemysłowej na zaproszenie ministerstwa handlu uchwalono delegować dra Artura Goldhamera.

6) Po krótkiej dyskusyi wydział oświadczył się za odroczeniem międzynarodowego kongresu naftowego we Lwowie w r. 1910 i uchwalił by biuro Towarzystwa w odpowiedniej formie z powołaniem się na trwające jeszcze ciągle przesileuie w przemyśle naftowym zawiadomiło o tern komitet kongresowy w Bukareszcie.

Dr. Bartoszewicz referuje następnie sprawę międzynarodowej komisyi naftowej, w skład której mają wejść delegaci rządów i delegaci przemysłów naftowych rozmaitych państw ; na wniosek p. Kieslera uchwalono odroczyć wybór delegatów do tej komisyi do następnego posiedzenia po zbadaniu, jakie tow. naftowe będą powołane do wysłania delegatów do tej komisyi.

żadnych naleźytości ani za czas, ani za kursy, ani za zwłokę, pokrywają jednak wszelkie wydatki na naprawę kół z panew-kami, hamulców i rusztowania wozu, tak, źe właścicielom pozostawały koszty naprawy ko-.tła samego, które nie są jednak małozna-czne; tracą wszakże wszelkie należytości za czas i kursy, (Zeit & Laufgebühr) co dla nich stanowić będzie wielką rubrykę. Jeżeli już zatem koleje państwowe chcą zabierać dla siebie wszelkie dochody płynące dla nich z wynajmu cystern obcych, czemu wobec dzisiejszej tendencyi trudno będzie zdaje się zapobiedz, to niech przynajmniej, biorąc wszystkie dochody, pokrywają także i wszystkie wydatki, a więc i na naprawę kotłów cysternowych. Tego chyba mogą żądać prywatni właściciele cystern, aby ten, który uważa te cysterny jak swoją własność i pobierający z nich całkowite dochody, poczuwał się także do obowiązku utrzymywania ich całkowicie.

Wypowiedzenie kontraktów dzierżawy cystern ze strony kolei państwowych.

W ostatnich dniach listopada wypowiedział zarząd dawnej kolei północnej wszystkie kontrakty przyjęcia do ruchu kolejowego wagonów będących własnością prywatną, z tem nadmienieniem, źe wagony te mogą nadal pozostać na liniach kolei północnej tylko w takim razie, jeżeli właściciele zgodzą się na warunki objęte odnośnymi przepisami „Postanowień i warunków“ na kolejach państwowych.

Zarządzenie to dotyka przeważnie właścicieli cystern, ponieważ ze wszystkich 1887 wagonów, które były wstawione do parku kolei północnej, tylko 32 wagony należą do innego typu wozów, zaś 1856 wagonów są to same cysterny. Do tych doliczyć także należy 1555 cystern, (podług stanu z 31. grudnia 1907) prowadzonych w ewidencyi kolei północnej, a będących własnością Towarzystw wypożyczania wagonów, wobec czego znikoma ilość wagonów innego typu, będących prywatną własnością, nie wchodzi wcale w rachubę.

„Postanowienia i warunki“ c. k. kolei

państwowych nie odpowiadają jednak zupełnie wymaganiom przemysłu używającego cystern. Zastanówmy się zatem nad tem, jakie skutki dla przemysłu wywołało właśnie wypowiedzenie kontraktów ze strony zarządu dawnej kolei północnej, obecnie już jednak także c. k. państwowej.

Najcięższą stratą dla prywatnych właścicieli cystern będzie ubytek naleźytości za wypożyczenie cystern. Dawna kolej północna płaciła właścicielom cystern za wszystkie dnie, w których cysterna biegała po obcych liniach, naleźytości pobrane za czas, kurs i zwłokę- Za to musieli właściciele pokrywać z własnych funduszów wszelkie naprawki swych cystern, co jednak nie stało w żadnym stosunku do wpływów za ści, które po potrąceniu kosztów naprawek dawały zwłaszcza większym firmom dziesiątki tysięcy koron dochodu, który był zużywa-

Drugim, pod względem finansowym także . bardzo ważnym punktem jest postępowanie kolei państwowych w wypadkach zawleczenia próżnych cystern. Wspomniane powyżej „Postanowienia i warunki“ nie zawierają w tym kierunku żadnych „postanowień“, kolej państwowa wstawia jednak do „warunków ogólnych“ odnośnych kontraktów (Mantel vertrüge“) paragraf, który brzmi; „Jeżeliby wsta-wioue wozy (cysterny) w czasie gdy biegną próżne, nawet bez winy właściciela prywatnego zostały zawleczone ua inną rutę, lub opóźniły się z przybyciem na miejsce przeznaczenia, to i w takim razie nie przysługuje prywatnemu właścicielowi żadne prawo żądania od zarządu kolei jakiegokolwiek odszkodowania“. Ten warunek narzucony właścicielowi prywatnemu wywoływał zawsze ogromne niezadowolenie i rekryminacye, a jest wprost klęską w obecnych ciężkich warunkach transportowych, szczególnie co do ruchu cystern. Każdy fa-te należyto-    chowy wie o tem    bardzo dobrze jakie nie

przyjemności, koszty i straty wynikają z takiego zawleczenia gwałtownie potrzebnych cystern na jakąś linię, o których się nawet nym na o    tyle szybszą amortyzacyę kapitału    dowiedzieć trudno    gdzie są i kiedy wrócą,

włożonego    w    zakupno    cystern. Koleje pań-    O tyle cięższą do    zniesienia jednak jest ta

stwowe nie    zwracają    właścicielom cystern | zupełna bezsilność    w tym kierunku i niemo-

i kiedy rafinerzy, ma-

2) Szkoda jaką mógłby właściciel wagonu ponieść przez przekroczenie terminu dostawy zostanie mu wynagrodzoną w kwocie nieprzechodzącej 10 marek za dzień i cysternę, o ile powstanie z winy zarządu kolei, a nie z winy właściciela.

Austryaccy właściciele wagonów powinni żądać z całą stanowczością, aby w nowo zawrzeć się mających kontraktach umieszczony został analogiczny przepis, a przez to zostało usunięte poczucie zupełnego bezprawia i bezsilności wobec kolei.

żność pociągnięcia do odpowiedzialności, za straty stąd wynikłe, przedsiębiorstwa transportowego, t.j. c. k. kolei państwowej. Wiadome każdemu są trudności ruchu na jamie narażeni byli rafinerzy ostatniej zimy, kiedy to cysterny z rafinery i przy kolei północnej położonych szły do Borysławiu zamiast 4 — 6 dni, 4—G tygodni jąc w ten sposób odcięty dowóz ropy musieli nietylko ograniczać, ale nawet zastanawiać ruch swoich fabryk, nie mogąc w zamian za te nieobliczalne straty żądać od zarządów kolei ani grosza odszkodowania. Kolej państwowa staje w tym wypadku na bardzo wygodnem stanowisku, sądząc, że kiedy cysterna bieży próżna z powrotem za darmo, to można ją już uważać za bezpańskie dobro, z którem się można obchodzić jak się komu spodoba. To zapatrywanie może być bardzo wygodnem, bo uwalnia koleje państwowe od wszelkiej odpowiedzialności za próżne cysterny, nie jest odo jednak ety-cznem i wykracza przeciw wszelkiemu poczuciu sprawiedliwości, które każe odpowiadać każdemu za jego niedbalstwo lub popełnione błędy. Ze za granicą panują pod tym względem inne, powiedzmy więcej moralne stosunki, mamy dowód w tern, że § 5. „Warunków wstawiania prywatnych wagonów“ na pruskich kolejach, brzmi:

1) Bezpłatny transport próżnych wagonów prywatnych ma się odbywać w tymsa-mym czasie, który jest przepisany jako termin dostawy towarów (§ 63. regulaminu ruchu).

A teraz przystąpmy do trzeciego punktu tych sławnych „Postanowień i warunków“, który między innemi traktuje także o sprawie dysponowania „w łasnemi cysterna m i“!

W artykule tym kwalifikuje kolej państwowa odstępowanie własnych cystern innej firmie, a więc dalsze wydzierżawianie jako niedotrzymanie warunków kontraktu (Kontraktbruch), co ją upoważnia do natychmiastowego rozwiązania umów bez wypowiedzenia. Postanowienie to jest zupełnie przesta-rzałem i bywa z reguły obchodzonem przez kolej z całą świadomością. Nie można też rzeczywiście znaleźć żadnego powodu, dla jakiegoby miała kolej ponosić jakąkolwiek szkodę z tego powodu, że właściciel cysterny, nie potrzebując jej chwilowo, wypożycza ją na jakiś czas komu innemu. Powiunoby to właśnie być na rękę zarządowi kolei, że cysterny kursują ciągle, zamiast żeby stały na stacyach depozytowych i tam zajmowały miejsce na torach bezpożyteeznie. Faktycznie nikt się dzisiaj nie troszczy o ten przepis, ani kolej ani rafinerzy np. jako właściciele, którzy cystern swoiclr pożyczają innym firmom, z czego jeszcze dla nikogo nie wyniknęła żadna szkoda. Przez zniesienie tej klauzuli zostałby zatem tylko zatwierdzony istniejący stan rzeczy.

Zastarzałym i zupełnie bezcelowym jest także czwarty punkt przeciw któremu powstawać musimy, a mianowicie artykuł czwarty, omawiający najmniejszą ilość kilometrów, jaką ma przebyć cysterna w jednym roku (Minimalleistung). Artykuł ten przepisuje, że każda cysterna ma w przeciągu roku przebiedz na liniach własnych kolei państwowej przynajmniej 5000 kim. i nakłada na prywatnych właścicieli wagonów obowiązek przedkładania co miesiąca dokładnych szczegółowych wykazów odbytych tur. Postanowienie to miało tak długo pewną podstawę, dopóki koleje pań-twowe zwracały prywatnym właścicielom wagonów wszystkie naleźytości, jakie wpłynęły do ich kas za drogi przebyte przez prywatne wozy Da obcych kolejach. Dzisiaj jednak, kiedy koleje państwowe chowają do własnej kieszeni wszystkie takie naleźytości, powinnoby to kolejom być nawet na rękę, aby takie prywatne wagony wstawiane do ich parku wozowego jaknajdłużej i jaknajwięcej kursowały

na sprowadzanie ropy z Galicyi, n. p. mię-Borysławiem, zrobi ro-

Spodziewamy się, że zarząd kolei państwowych uzna słuszność tych skromnych życzeń jakie tu podniesiono, a jakie są bezwarunkowo także częścią tylko postulatów właścicieli cystern, usunie te przestarzałe przepisy i przez to zerwie już raz z tym starym systemem, który uważał wstawianie pr watnych wagonów w park kolejowy jako jakąś łaskę wyświadczaną właścicielom. Kupowanie takiej ogromnej ilości cystern jest połączone z wielkiemi bardzo ofiarami dla przedsiębiorców, którzy nie mogąc otrzymać dostatecznej ilości cystern od kolei, która powinna ich sama dostarczać, musieli włożyć | telne zagwoźdźenia, natomiast rak p. Gier-

»o

po obcych liniach. Zresztą dzisiaj, kiedy już prawie wszystkie koleje w Austryi są juz upaństwowione, można ze spokojem przyjąć jako pewnik, że każdy wagon prywatny załadowany zrobi do roku w przecięciu nawet przeszło 5000 kim. Przy cysternach należących do rafineryi można przeprowadzić dowód tego naszego twierdzenia w bardzo łatwy sposób. Każda rafinerya sprowadza z Galicyi o wiele więcej ropy, aniżeli wywozi produktów destylowanych w cysternach. Cysterna będąca w użyciu przez cały rok na

dzy Boguminem cznie, ropą naładowana, przeszło 18.000 kim. jeżeli nawet przyjmiemy, że robi tylko 3 tury miesięcznie. Gdyby zatem nawet rafine-rye położone blisko granicy, jak: w Trzebini, Boguminie i Dziedzicach wywoziły bardzo wiele swych produktów w cysternach, to i tak wypadnie, że jej cysterny sprowadzające ropę z Galicyi, a więc na kolejach państwowych, zrobią w przecięciu więcej jak 5000 kim. rocznie. Artykuł 4. stwarza zatem tylko niepotrzebną stratę czasu tak dla kolei jak i dla właścicieli wozów prywatnych, którzy muszą co miesiąc bardzo wiele trudu, pracy i czasu wkładać w sporządzanie wykazów tur przebieźonych przez ich cysterny, każda bowiem większa rafinerya posiada ich paręset sztuk. Tak zarządowi kolei państwowych, jak i właścicielom cystern możnaby zaoszczędzić bardzo wiele niepotrzebnie i zupełnie bezcelowo traconego czasu, przez usuniecie tego artykułu z tych „postanowień i warunków“.

w te 0000 cystern kapitał zwyż 30 milionów, którego oprocentowanie i amortyzacya zarządu kolei państwowych ani centa nie kosztuje.

Rak uniwersalny.

Doniosłym wynalazkiem w dziedzinie instrumentów ratunkowych w wiertnictwie jest opatentowany rak p, Komana Gierszyń-skiego, kierownika warsztatów firmy W. Wolski, W. Zdanowicz i Spółka w Borysławiu, Ostatni numer urzędowego dziennika patentowego z dnia 15. stycznia br. donosi właśnie o udzieleniu patentu Nr. 36411 p. Gier-szyńskiemu na jego wynalazek z dniem 15. września 1908.

Doniosłość tego wynalazku przy instru-mentacyach jest bardzo wybitna, a polega na konstrukcyi raka, wykluczającej wszelkie jak dotąd liczne zagwoźdźenia, a użycie go przez niektóre tutejsze firmy jak np. Sulimirski, „Montan“, Łaszcz, Ulbrich i w. i. wydało jak najpomyślniejsze i spodziewane wyniki.

Instrumentowi temu nadał p. Giorszyń-ski nazwę raka uniwersalnego, jeden bowiem korpus jego może być użytym do rur różnych dymenzyi a mianowicie do rur 5”, 6*’, 7”, 9” i 10” przez wymienianie odpowiednich szczęk, które chwytają rurę na całym obwodzie, zesunięcie się zatem raka po rurze jest bezwarunkowo wykluczone. Wybitną zaletą tego raka jest to, że da się go nader korzystnie używać do rozkręcania rur i jak dotąd praktyka wykazała, rak taki jest jedynym dającym się korzystnie do tego celu użyć instrumentem. Zupełnie odmienna kon-strukcya nowego raka, niż dotychczasowych tego rodzaju instrumentów, umożliwia nader łatwe zapięcie go w każdej głębokości otworu świdrowego i na odwrót, z każdej głębokości można go bez żadnego niebezpieczeństwa z największą łatwością odpiąć. W wypadku urwania się raka lub sztang ratunkowych okazuje się również bardzo korzystna strona jego konstrukcyi, dotychczasowe raki przy upadaniu na spód otworu świdrowego otwierały się i powodowały tak liczne śmier-szyńskiego działa wprost przeciwnie, gdyż w razie spadnięcia na spód otworu szczęki jego zesuwają się do najmniejszej średnicy, tak, że wyciągnięcie go z otworu szybowego nie jest wcale utrudnione.

Prawo wyrobu i sprzedaży swego wynalazku udziełił p. Gierszyński firmie W. Wolski. W. Zdanowicz i Sp. w Borysławiu, która raki takie również wypożycza.

Rumuńskie państwowe tereny naftowe.

Sprawa eksploątacyi państwowych terenów naftowych, tak ważna dla rumuńskiego przemysłu naftowego, zajmuje coraz żywiej, nietylko koła interesowane, ale i sfery polityczne rumuńskie, z okazyi odbywającej się obecnie w Bukareszcie sesyi parlamentu.

W dyskusyi, która się na ten » temat rozwinęła, zabierali między innymi głos pp. Take Jonesco, były minister finansów i Yiu-tiia Bratiano, prezydent Bukaresztu. Pierwszy z nich, omawiając sprawę utworzenia nowego ministerstwa handlu i przemysłu, zgadzał się na jego utworzenie, wyraził jednak zdziwienie, że mowa tronowa nie zawierała ani słowa wzmianki o sprawie rządowych terenów naftowych, która powinna byd na porządku dziennym obrad parlamentu. Dzisiaj, kiedy produkoya ropy w Rumunii stanęła na punkcie zwrotnym, kiedy nie można się spodziewać jej zwiększenia, a okazuje się, że zapotrzebowanie rafineryi jest coraz większe, tak, że minister finansów widział się zniewolonym poczynić daleko idące ustępstwa importowi galicyjskiej ropy, kwestya terenów państwowych stała się naglącą. Eksport rumuńskich produktów naftowych wzrasta, pojemność rafineryi się zwiększa a tereny dotychczasowe się wyczerpują, oddanie przemysłowi naftowemu rozległych terenów rządowych pod eksploatacyę, jest koniecznem ze względów na rozwój tak tego przemysłu wo-góle, jak i rozwój ekonomiczny całego kraju. — Państwo posiada dwojakie tereny naftowe: takie, które są już zbadane poniekąd przez inneg sąsiadujące kopalnie i są uznane za roponośne i takie, co do których jest nadzieja, że będą roponośne, ponieważ ich po-łożeuie geologiczne jest korzystne. P. Take Jonesco proponuje, aby państwo wydzierżawiało niezbadane jeszcze tereny rządowe ma-łemi częściami po 15—20 hektarów przemysłowcom i kapitalistom rumuńskim, takie zaś jak w Moreni, które są pewne, eksploatowało samo, lub w spółce z przedsiębiorstwami krajowemi.

Wręcz odmiennego zdania jest p. Vin-tila Bratiano, który postawił wniosek, aby właśnie państwo odkrywało własne tereny państwowymi funduszami, zatrudniając tylko krajowe siły robocze i rumuńskich inżynierów, a wydzierżawiało tereny dopiero po ich odkryciu, wtedy, gdy już będzie wiadomym rezultat próbnych wierceń ; zbadane zaś już tereny powinno państwo wydzierżawiać przedsiębiorcom rumuńskim, zastrzegając sobie udział w zyskach.

Zdaje się nie ulegaó kwestyi, że parlament uchwali, aby na cele odkrywania i badania terenów' rządowych, była rokrocznie wstawiana pewna kwota ryczałtowa. Tereny już odkryte będą wydzierżawione rumuńskim obywatelom, nie jest zaś wykluczonym nawet udział państwa w kosztach eksploatacyi.

Kronika handlowa.

Tłoczenie ropy komitentów Krajowego Związku producentów do rezerwoarów kolejowych jest w pełnym toku. Jak się dowiadujemy, jeden rezerwoar jest już pełny, a tłoczenie odbywa się do dalszych trzech tak, iż wkrótce cztery rezerwoary będą już ropą napełnione; pełnienie ze względu na osiadanie się wałów odbywa się w ten sposób, że pozostawia się 60 centymetrów u góry miejsca wolnego czyli pełni się do jednego re-zerwoaru cokolwiek więcej jak 800 cystern. 21 rezerwoarów już zostało oddanych do użytku Związku, reszta będzie gotowa successive do końca marca b. r., pierwsze zaliczki do końca stycznia będą wypłacone.

Układ między Towarzystwami transpor-towemi a Związkiem producentów ropy, normujący warunki odbioru i przetłaczania ropy do zbiorników krajowych i kolei, został podpisany.

Zamówienia na kotły i instalacye dla

1 K. 45 h. i

budowy odbenzyniarni zostały juz oddaue konsoreyum fabryk, w skład którego wchodzą fabryka maszyn Berno-Königsfeld, wit-kowicka i cieszyńska fabryka, a z galicyjskich Zieleuiewski i Sanok, ponadto obstalo-wano 212 cystern dla rozwożenia „ropału“ u firmy Bronowski, Schultz i Syn; zatem pójdą obstalunki na rezerwoary i urządzenia stacyjne za sumę P7 milionów koron, wreszcie rezerwoary na lokomotywach, które ob-stalowano podobno u firm Negedly-Saxl i I. Sperbera; dostawa palników na lokomotywach nie jest jeszcze rozstrzygnięta ze względu na przedłożenie paru opatentowanych systemów palników.

Ceny ropy, które na początku miesiąca wykazywały silną tendeucyę zwyżkową, spadły cokolwiek w połowie miesiąca wskutek silnego wybuchu ropy w szybie karpackiego towarzystwa na Dąbrowej, jednakowoż ustaliły się przy sprzedażach za prompt na 1 K. 32 h. — 1 K. 34 h., a przy sprzedażach na dłuższe terminy ofiarują 1 K. 43 h. — na sprzedaż do końca roku 1 K. 60 h.; produkcya w grudniu była jeszcze dość silną, gdyż Borysław i Tustanowice dały przeszło 14.000 wagonów; natomiast w bieżącym miesiącu daje się spostrzegać silny spadek produkcyi w wielu szybach. Sprawa skartelowania rafineryj nafty w bieżącym miesiącu nie posunęła się wiele naprzód; jest projektowanym na razie zawarcie umowy między rafineryami, by nie sprzedar wać nafty na dłuższe terminy, a w każdym razie, jeśli taka sprzedaż okaże się konieczną, zameldować ją poprzednio komitetowi kartelowemu; ma to na celu osłabienie sprzedaży terminowych, które najprędzej są w stanie rozbić dojście kartelu do skutku.

Na targu naftowym (przy sprzedażach rafinowanej nafty wewnątrz monarchii) daje się odczuwać tendencya zniżkowa, gdyż rafi-nerye z końcem sezonu znów rzucają na targ wielkie ilości nafty byle pozbyć się zapasów.

Towarzystwo „Standard Oil Company“ zastraszone postępami, jakie robi eksport nafty galicyjskiej do Niemiec, wniosło do zarządów kolei ńiemieckich ofertę o dostawę nafty o jedną koronę tańszą na cetuarze nafty, niż austryackie towarzystwo „Olex“,

które i tak zniżyło cene dawna o 10 feni-gów w porównaniu z ofertą zeszłoroczną, stawiając cenę. 4 marki i 90 fenigów za cetnar loco stacya graniczna, słowem warunki konkurencyjne zbytu nafty stają się coraz gorsze. Eksport nafty galicyjskiej do Niemiec robi mimo to coraz większe postępy. Według broszury Dra Szwarca „Das Vordringen des galizischen Petroleums in Deutschland“, import nafty galicyjskiej do Niemiec zajmował w roku 1907-ym drugie miejsce po Ameryce i stanowił 8‘2ö°/₀ oałego importu nafty; Ameryka importowała B1 *83°/₀, Rosya 7*25°/0 i Rumunia 2'59°/₀, w miesiącu październiku ubiegłego roku import nafty galicyjskiej dosięgną! już 11²/₃°/₀• Niemcy przedstawiają także coraz większe pole odbytu dla benzyny, konsumując więcej benzyny niż Anglia i Fraucya; do Niemiec jednak benzyna nasza idzie w stanie surowym, gdyż w ostatnich czasach powstało w Niemczech sporo fabryk, które przerabiają surową benzynę, poddając ją rektyfikacyi i rafinowaniu; holenderskie towarzystwo, „Koninklijke Petr. Matsch.“ ma wielką fabrykę dla przeróbki swojej surowej benzyny w Diisseldorfie, amerykanie oprócz fabryki „KorfF“ w Bremen, wybudowali ben-zyniarnie w Hamburgu i Diisseldorfie; ro-syanie także mają duże fabryki benzyny w Niemczech; galicyjska benzyna idzie do przeróbki do benzyniarni w Norymberdze i Kosel; tylko Rumunia jeszcze nie posiada swvch benzyniarń. W końcu tej kroniki za-, notować musimy jeszcze jeden charakterystyczny fakt, jakiego znów dopuścił się referent w ministerstwie kolei, ze szkodą dla naszego przemysłu. Oto, gdy na Węgrzech mimo usilnych starań interesentów węglowych, minister handlu utrzymał dla ropy opałowej na rok 1909-ty, zniżoną taryfę (klasę C), by te fabryki na Węgrzech, które zaprowadziły opalanie ropą, mogły zamortyzować wkłady, austryackie ministerstwo kolei co do ruchu galicyjsko-węgierskiego skasowało od nowego roku tę zniżkę dla ropy do stacyj galicyjskich graniczących z Węgrami. Krajowe Towarzystwo naftowe wniosło odpo-.wiednie przedstawienie do Koła polskiego i do ministerstwa dla Galicyi.

zwyżki.

17/1 1907 r. ult. styczeń 128—130, ult. luty 133—135, luty-kwiecień 137—141, luty-czerwiec 143—146, roczny szlus 157—163.

Tendencya: usposobienie targu z początku cokolwiek się poprawiło, później stało się wyczekujące. Niedzielny targ drohobycki jak zwykle wykazywał lepsze ceny, jak lwowski.

18/1 1909 r. ult. styczeń 128—130, ult. luty

133— 135, luty-kwiecień 137—141, luty-czerwiec 143—146, roczny szlus 157—163.

Tendencya: ceny bez zmiany, usposobienie wyczekujące, na targu nie ma żadnych transakcyi. 19/1 1909 r. ult. styczeń 128—131, ult. luty

134— 136, luty-kwiecień 137—141, luty-czerwiec 143—146, roczny szlus 155—160.

Tendencya: ciągle wyczekująca. Transakcyi

Wiadomości z targu ropnego.

Według podania p. Alfonsa Gostkowskiego, zaprzysiężonego senzala dla sprzedaży produktów naftowych i ropy we Lwowie, ceny ropy w miesiącu styczniu przedstawiały się następująco:

13/1 1909 r. ult. styczeń 126—128, ult. luty 131—134, luty-kwiecień 137—140, luty-czerwiec 142—146, roczny szlus 152 — 157.

Tendencya ; stale zwyżkowa, oczekują dalszej

14/1 1909 r. ult. styczeń 127 — 130, ult. luty 134—136, luty-kwiecień 138—141, luty-czerwiec. 144—147, roczny szlus 00.

Tendencya: ceny stałe, bez wahań.

15/1 1909 r. ult. styczeń 127—130, ult. luty 134—136, luty-kwiecień 138—141, luty-czerwiec 144—147, roczny szlus 00.

Tendencya: ceny jak wczoraj pomimo najlepszych usposobień, zwyżka, nie nastąpiła.

16/1 1909 r. ult. styczeń 126—129, ult. luty 132—134, luty-kwiecień 137—141, luty-czerwiec 143 — 146, roczny szlus 157—163.

Tendencya: usposobienie cokolwiek osłabło, ofiarują niższe ceny jak poprzedniego dnia, choć sprzedających nie ma. Pogłoski o zwiększonej pro-dukcyi działające na zniżkę nie mają realnej podstawy.

nie wiele.

20/1 1909 r. ult. styczeń 129—132, ult. luty

134— 137, luty-kwiecień 137—141, luty-czerwiec 143 - 146, roczny szlus 00.

Tendencya: usposobienie ciągle jednakowe, wyczekujące, zauważyć się daje nieznaczna zwyżka na krótkie termina.

21/1 1909 r. ult. styczeń 131—135, ult. luty

135— 139, luty-kwiecień 140- 142, luty-czerwiec 144—147, roczny szlus 00.

Tendencya : usposobienie zwyżkowe, oczekują dalszej zwyżki. Wpływa na to tak spodziewane zaliczkowanie ropy w najbliższych dniach jak i spadek produkcyi.

22/1 1909 r. ult. styczeń 131—135, ult. luty

135— 139, luty-kwiecień 140—142, luty-czerwiec

144— 147. Roczny szlus 00.

Tendencya: Ceny bez zmiany, cboć wyczekiwana zwyżka.

23/1 1909 r. ult. styczeń 132—135, ult. luty

136— 139, luty-kwiecień 140—147, luty-czerwiec 144 — 147, roczny szlus 00.

Tendencya : transakcyi mało, bo chociaż jest podaż towaru, kupujący nie zgadzają się na ceny ofiarowane, przypuszczają jednak bliską zwyżkę. 24/1 1909 r. ult. styczeń 133—135, ult. luty

136— 139, luty-kwiecień 140—144, luty-czerwiec

145— 148, roczny szlus 155—160.

Tendencya : stale zwyżkowa.

25/1 1909 r. ult. styczeń 134—135, ult. luty

137— 140, luty-kwiecień 140—144, luty-czerwiec 145—148, roczny szlus 155 — 160.

Tendencya: z powodu zaliczek „Związku“ na ropę, spodziewanych w tych dniach, bardzo silną, pomimo pogłosek o przyjściu ropy w nowym szybie ceny nie spadły. Transakcyi mało.

26/1 1909 r. ult. styczeń, ceny jak wczoraj. Tendencya: ceny utrzymują się dalej bez zmian, oczekują rezultatu układów związku producentów z tow. magazynowemi. Targ drohobycki wykazuje cokolwiek niższe ceny.

KRONIKA.

Stosownie do uchwały Wydziału z dnia 23. bm. Walne Zgromadzenie członków Krajowego Towarzystwa Naftowego odbędzie się dnia 20. lutego o godzinie 4 popołudniu w sali Towarzystwa Politechnicznego przy ul. Zimo-rowicza 1. 9.

Sprawy patentowe. P. Marcin Domiszewski & Sp. otrzymali patent na nowy przyrząd do opalania pieców pokojowych i kuchennych ropą zwykłą, odbenzynowaną, lub olejem, różniący się od dotychczasowych tern, że posiada urządzenie do ogrzewania i rozdmuchiwania powietrza potrzebnego do spalania się ropy.

Pożar rafineryi. Dnia 24. b. m. spaliła się prawie doszczętnie rafinerya nafty w Orszowie na Węgrzech. Pożar powstał w parafiniarni i przerzucił się na budynek mieszczący maszyny, które uległy zupełnemu zniszczeniu ; spaliły się również domy robotnicze. Szkodę obliczają na R/₂ miliona koron.

„Moniteur du Pétrole Roumain“ czasopismo naftowe w Bukareszcie zostało sprzedane przez swego dotychczasowego właściciela, jak donosi o tern „Bursa“ rumuńska za 150.000 franków.

Galicyjskie Karpackie Akcyjne Towarzystwo Naftowe wykazuje za ubiegły rok dość znaczne zwiększenie produkcyi ropy w porównaniu z rokiem 1907. Wiercenia dokonane w zeszłym roku odkryły niektóre nowe tereny, jak n. p. osta-

tni szyb „na Dąbrowie“ w Tustanowicacli. Produkcja ropy Karpackiego Towarzystwa od 1. maja do ostatniego grudnia zeszłego roku wykazuje 11.128 wagonów, czyli prawie tyle co za cały poprzedni rok gospodarczy, t. i. od 1. maia 1907 do 30. kwietnia" 1908.

19. Ludwik

kiedy cena stała bardzo nisko. Dzisiaj ceny ustaliły się już dzięki działalności Związku producentów, mniej więcej na K. 1'32, a skoro ropę zaczęto już zaliczkować z dniem 25. bm, po K. 1-40, cena jeszcze wyżej pójdzie, na czem Towarzystwo Karpackie dużo zyska i nie będzie potrzebowało odpisywać część wartości swycli zapasów jak w zeszłym roku. Nadto wybudowało Towarzystwo w Maryampolu rezerwoary na 3000 wagonów, do których będą doprowadzać ropę osobne rurociągi o zdolności przetłoezenia 1000 wagonów miesięcznie. Produkcya rafineryi wzmogła się także tak, że za ostatnie dziesięć miesięcy zeszłego roku wykazuje wartość 12⁻44 miliona, podczas gdy w tym-samym okresie roku administracyjnego 1907—1908, wykazywała tylko 11 ‘39 miliona. Tylko eksport produktów naftowych Towarzystwa do Kumunii doznał uszczerbku z powodu wysokich ceł, jakie Rumunia na nie nałożyła. Jakiś czas nosiło sie Towarzystwo z myślą utworzenia własnej rafineryi w Rumunii, zaniechało jednak tego zamiaru, rozszerzając natomiast swoje zakłady w Maryampolu, a przenosząc część warsztatów swoich z Ma-ryampola do Borysławia.

Podniesienie się produkcyi ropy i produktów naftowych wpłynie niezawodnie na zwiększenie dywidendy, która za poprzedni rok administracyjny wynosiła tylko 15 koron.

Z Borysławia i Tustanowie. Jak już donosiliśmy w poprzednim numeize, produkcya Borysławia w grudniu z. r. wynosiła 1978 cystern, a Tustanowice 12.229 cystern, czyli razem 14.207 cystern. Produkcya ta w następujący sposób dzieli 20. Faust się pomiędzy poszczególne szyby:

1.    Albert i Leo

2.    Aniela

3.    Aleksander

4.    Blochówka

5.    Bojko-Kurytyba

6.    Charitas

7.    Estera

8.    Fanto

9.    Feniks

Z przeniesienia .

. 474

10.    G-alicya

11.    George

12.    G-iuzel-Perutz

13.    Jeanetta

14.    Johanna

61

110

48

148

46

15

47

Zwiększenie się produkcyi szybów pociągnęło 15. Kasa oszczędności za sobą naturalnie zmniejszenie się kosztów eks--    16. Koppel II.

ploatacyi. Kopę częściowo tylko magazynowano 17. Kornhaber, Segel w rezerwoarach w Borysławiu, mała zaś część | 18. Lubomirska (Dienstag) została użytą do przeróbki we własnej rafineryi ponieważ Towarzystwo miało do przerobienia duże . 20. Maurycy ilości ropy zakupionej od osób trzecich wtedy, j 21. Nadzieja

22.    Nafta

23.    Natan

24.    Oskar

25.    Katoczyn

26.    Sobieski

27.    Światowid

28.    Schutzmann, Hammermann

29.    Syndykat

30.    Ural

31.    Zgoda

148

147

19

38

184

38

678

19

o oc

iH CM

Razem 1978

Tustanowice.

1.    Aba

2.    Agata

3.    Annen

4.    Banzaj

5.    Barbara

6.    Bertold

7.    Bitum

8.    Carlos

9.    Cecylia

10.    Clay

11.    Dembowski

12.    Długosz i Ska

13.    Dziunia

14.    Elgin

15.    Eleonora

16.    Emil

17.    Erdölwerke

18.    Ernestyna

19.    Ewka

15

539

946

69

112

369

226

439

213

10

21.    Flora

22.    Gal. Ska Naftowa

Wykaz produkcyi ropy w grudniu 1908, Borysław.

23.    Galicya I.

24.    Gliński-Montan

25.    Hadwiga

⁷⁸    26. Hala

⁸⁸    27. Flammonia

16    28    Hermann

⁵⁰    29.    Hilda

30.    Hohenstein

31.    Hucuł

⁷^    32.    Ignacy

³⁷    33.    Izabella

109

O 03

32

216

91

84. Jadwiga

35.    Jakób

36.    Józef

37.    Juliusz, Angermann

38.    Juliusz, Galicia

39.    Kalifornia

40.    Karpaty

41.    Kinga •

42.    Kometa

43.    Kordyan I.

44.    Laura

45.    Lilien

46.    Litwa

47.    Marya Teresa

48.    Miner w a

49.    Mercedes

50.    Mukden

51.    Nahlik

52.    Oil-City

53.    Otylia

54.    Parnes

55.    Pluto

56.    Popielanka

57.    Premier-Synge

58.    Ressegnieur

59.    Roman

60.    Rosa

61.    Rozwadów

62.    Sas

63.    Salo

64.    Sezam

65.    Śląsko

66.    Smolka

67.    Sumatra

68.    Sycylia

69.    Tomasz

70.    Tristan

71.    Trunkwalter

72.    Tryumf

73.    Tsuscłiima

74.    Urycz

75.    Wacław

76.    Wiliam

77.    Wilno

78.    Wygoda

79.    Zuzia

Z przeniesienia .    •    5285

15

35

71

229

900

70

165

49

96

247

70

21

121

153

118

998

25

126

792

604

79

32

26

132

25

64

11

252

42

46

124

11

60

111

103

236

394

11

CD CD OJ

81

Razem 12229

Ropa w półnopno-wschodniej Rosyi europejskiej. (lory Tiumańskie rozciągają się od źródeł Wyczegdy, prawego dopływu Dwiny (rosyjskiej, nie litewskiej Dźwiny) w kierunku z południowego wschodu na północny zachód aż do Tiumańskiego brzegu morza polarnego. Góry te były badane jeszcze w czwartym dziesiątku zeszłego stulecia przez hrabiego Kaiserlingka. Dopiero w roku zeszłym utworzono przedsiębiorstwo, które stwierdziło wierceniami próbnemi istnienie ropy w tych górach. Ropa ukazuje się w środkowej części południowego łańcucha tych gór koło Dichty wpadającej do Peczory, i to w bardzo niewielkiej głębokości. 1 tak : w głębokości 12*2 m. niewielkie ilości z 4 calowych rur, w innem zaś miejscu także z takiej dymensyi rur z głębokości 3 m. już większe ilości przy nieustającym przypływie. Dalsze próbne wiercenia wydały następujące rezultaty: w głębokości 58 m z czterocalo-wycli rur drugiego szybu 5 do 10 ton na dobę. Wogóle zdaje się, że i tam będzie obfitsza ropa dopiero po większych głębokościach. Ciężar gatunkowy ropy tiumańskiej wynosi 0*881 do 0*923, a zawartość nafty 36 — 47*8 prc., czyli, że jestto gatunek bardzo zbliżony do ropy kaukazkiej, wydającej dużo parafiny, waseliny i olej i. Bardzo rozległy teren Tiuinański będzie miał niezaprzeczoną przyszłość w Rosyi, o ile przedsiębiorstwom tam zajętym uda się przezwyciężyć dotychczasowy brak komunikacyi w tym skąpo bardzo zaludnionym północnym zakątku Rosyi europejskiej. (Wiadom Ros. Tow. Tech.).

Nowe niemieckie przedsiębiorstwo wiertnicze powstało w Niemczech pod opieką firmy bankowej Bleichródera w Berlinie. Nowe to Towarzystwo akcyjne utworzyło się z dawnego przedsiębiorstwa wiertniczego H. Thuman w Halli nad Saalą z kapitałem 700.000 Mk. Założycielami są: S. Bleichröder, Berlińskie Tow. Handlowe, B. Bor-sig, Tow. dyskontowe, Steaua Romana, H. Thu-mann i konsorcyum rumuńskie, a obejmuje wszystkie zobowiązania firmy H. Thumann.

Nowe tereny naftowe w RumuniiJ zostały odkryte w Valea Telega i Barloia, przez co ustalona została łączność terenów naftowych w Buste-nari z terenami w Campinie. Tak wskutek tego, jak i wskutek lepszych rezultatów eksploatacyi w okolicy Dambowitzy i Prahowy, wzrost pro-dukcyi ropy w Rumunii zdaje się być zapewnionym.

Rekapitulacya.

Borysław cystern Tustanowice „

1978

12229

Suma 14207

W chwili oddania numeru do druku dowiadujemy się, że w dniu 27. b. m. wybuchły dwa nowe szyby („Władysław“ około 50 wagonów i „Tomasz“ około 50 wagonów dziennie) co wywołało na wolnym targu nagłą zniżkę, dochodzącą do K. 1*30.

Krajowe Towarzystwo Naftowe wydało własnym nakładem nową

ustawę naftową

wraz z odnośnemi rozporządzeniami władz górniczych w jednej broszurze. Cena broszury 2 Korony.

NAFTA

,03;

iif

Przedsiębiorstwo dla głę

bokich wierceń

przez Izbę handlową i przemysłowa we Lwowie mianowany, i przez c. k. Namiestnictwo potwierdzony i zaprzysiężony

U'

senzal

\Kif Sulimirshi

w Borysławiu

długoletnie doświadczenie na kopalniach ropy w Gralicyi, na Kaukazie i w Rumunii; obejmuje akordy wiertnicze ewent. z własnym udziałem. Ekspertyzy terenów galicyjskich i kaukazkich. Kupno i sprzedaż terenów naftowych. Wyłączne zastępstwo fabryki lin sialowych Braci Batorowiczów w Drohobyczu.

■ dla sprzedaży i kupna ropy, wosku ziemnego i produktów tych minerałów. Jako urzędnik publiczny pobiera przy transakcyach ściśle oznaczoną a zatwierdzoną przez Namiestnictwo opłatę senzala. Udziela swej klienteli rzeczowych i wiarygodnych informaeyi w zakres przemysłu naftowego wchodzący cli.

Biura: Lwów, plac Smolki i. 4. Tel.: 1059 — i Drohobycz.

Jf

HiÉâÉiÉÉâÉÉÉÉÉiÉÉiÉÉiiÉÉÉÉlÉÉÉâiê

'Wê

lig

-sa

TOWARZYSTWO

dla handlu, przemysłu i rolnictwa

!@r

we Lwowie

VEREIN FÜR HANDEL, GEWERBE UND ACKERBAU IN LEMBERG.

Up

-sa

sa

-sa

-sa

Wyłączne zastępstwo na Galtcyę:

Fabryki rur Mannesmanna w Komotau, — walcownia rur w Schönbrunn, — oraz Galicyjskiego karpackiego naftowego Tow. przedtem Bergheim & Mac Garvey w Glinniku maryampolskim.

Dyrekcya we Lwowie, ul. Romanowicza 3, $ Filie Towarzystwa w Borysławiu, Krośnie i Zagórzu.

Telegramm-Adresse : Handelsverein Lemberg.

Ufr

§8-

-sa

-sa

-sa

■m

-SB

Konto p. k. 0. 825 991.

Rach. bieżący w Banku krajów.

Telefon Nr. 168.

Towarzystwo dostarcza :

Rury wiertnicze, gazowe, pompowe, do wodociągów i inne wszelkiego rodzaju. Maszyny i kotły parowe. Narzędzia wiertnicze. Liny druciane we wszelkich wymiarach. Kompletne urządzenia do elektrycznego oświetlania. Littingi, kurki, połączenia itp. Wszelkie materyały potrzebne tak przy instalacyi jak i popędzie maszynowym.

Zastępując firmy lub sprowadzając towary, towarzystwo kieruje się przedewszystkiem myślą przewodnią dostarczenia swojej klienteli maszyn, narzędzi i materyałów pierwszorzędnej jakości.

Adres telegraficzny : Towarzystwo handlowe Lwów.

!fr

NAFTA

32

ROBERT KERN

Zastępstwo litkowickiej fabryki rur.

Centralne biuro dla Galicyi we Lwowie, Kopernika 18 = Skład w Borysławiu =

wykonuje"

Rury wiertnicze spajane i bez szwu,

Rury gazowe i wodociągowe,

Rury ropociągowe dla wysokiego ciśnienia,

Rury płomienne bez szwu,

Rury lane żelazne gazowe i wodociągowe,

Rezerwoary żelazne dla ropy, każdej wielkości,

Liny druciane marki: „Priv. öst. ung. Statts- Eisenbahn Gesell., Żerdzie ratunkowe i wiertnicze witkowickiej marki specyalnej, Suwaki wodne i ropne, modelu ciężkiego i lekkiego, fabrykat specyalny,

Wszelkie armatury dla pary i wody,

Elektrycznie spajane żelazne witkowickie beczki dla transportu ropy i spirytusu.

Filia wiedeńskiej fabryki narzędzi firmy Blau’a i S-ki Wiedeń, XX/2 Heliwagstr. 4—8.

Cenniki i oferty na żądanie odwrotnie darmo i opłatnie.

Adres na telegramy: Robert Kern, Lwów. — Telefon nr. 766.

Odpowiedzialny redaktor Roman Załoziecki.

Z Drukarni Słowa Polskiego we Lwowie, pod zarz J. Ziembińskiego^