Rok XVII.

®5

Mi i..

Noó o JM 5~gg

Zeszyt 1.

SUIS SIKS ÜÜH

ir

ORGAN KRAJOWEGO. TOWARZYSTWA NAFTOWEGO

wyehodzi % fazy na miesiąc 15-go i 3Q-go

Wydawca:

Firajowe Towarzystwo Naftowo

Rędaktor :

Dr. Stefan Bartoszewicz

æ*3gs süüi isinn

j<§SH3§3§3§§§§g3§3Œ»38BS3Œ3g§§3§3§3S3S3§3S8

Soüoinîcüi & Wisniewsâi i

ÏÏ

fabrka elektrotechniczna i Zakład instalacyjny w

Adres telegr. : Grom Lwów

ŁeUlFÓmF Fabryka przy ul. Na Błonie 1.38    ||

Biuro główne: Lwów, Słowackiego i. 1u. — ?ilia w Krakowie: Bracka !. 8.    }§{

Wyrób artykułów elektrotechnicznych    j£j

Budowa całkowitych stacyj elektrycznych. Przenoszenie siły i zastosowanie

energii elektrycznej w przemyśle i gospodarstwach rolnych.    j^j

Si

Dla kopalnictwa nafty:

Budowa pinocliroiiów

; i asbestowej uznane i obję-

Druty w izolacji miniowej

te przepisami Urzędu Górn.

izolowane i gołe miedziane Tow. akc. Felten & .Guilleaume we Wiedniu (wyłączna reprez.) Motftl'V zwykłe i szczelnie zamknięte, za-JlUtUiy bezpieczone przeciw dział, gazów.

na zbiornikach, własnego systemu uznanego przez Tow. Asekuracyjne.

Przewodniki

Armatury szybowe KSfkÏÏf Ä

prawnie ochroniony.

Skrzynki rozdzielcze nSÄ33,;,v“ik

Dostawa wszelkich materyałów instalacyjnych

PSI

!msm

Toro. udział, dla fecfinifoi głęiiofoicli mieiceń i Sudowy moforów

là

TRAUZL & Co.

WIEDEŃ IV.

przedtem FAUCK & Co.

2., WIEDENERGÜRTE^ Nr 2. HEUGASSE 80.

Zastępca na Galicyę i B u k o w i n ęl

<L

iiïïv

Marek Seemann

w Drohobyczu

Skład w Borysławiu.

mmmm

.iiuiwyMTiin

<«'1

«^=sr*

Przyjmujemy zlecenia wykonywania w naszym zarządzie wierceń do możliwie największej głębokości i pod daleko sięgającą gwarancyą.

.....

li'¹*’’

rlêê®êêiM

Fabryka maszyn i narzędzi

wiertniczych w*

dla wszelkich systemów wierceń tak ręcznych jak i maszynowych.

Specyalności !    ..

tycznym wy dźwigiem tychże zapomoCą t. z w. odwrotnej płuczki.

Części żelazne do wahacza (balansu) kanadyjskiego z samoprężnem popuszczadłem do dokładnego popuszczania lub podnoszenia świdra w czasie wiercenia (wedłup policyjno-górniczych przepisów z"r. 1904, § 31).

Patentowe rozszerzacze (Nachuahmbohrer) znacznie ulepszone.

Hydrauliczne obcinacze (noże) rur. Pod względem pewności i dokładności w użyciu przewyższają wszystkie inne dotychczas znane tego rodzaju instrumenty. Obcięcie rury bez względu na jej dymenzyę uskutecznia się w ciągu kilku minut.

Wielokrążki o specyalnej konstrukcyi dla celów wiertniczych. Dopuszczalne obciążenie zwyż 50.000 kg.

Raki dające się z najbardziej wklinowanej pozycyi zluzować i wydostać, gdy rury nie idą. i t. d. i t. d. i t. d.

Najwyższe odznaczenie na międzynarod. wystawie w Bukareszcie w r. 1906.

DYPLOM HONOROWY I ZŁOTY MEDAL.

Æ\

Oddział Budowy motorów

Oddział Budowy motorów

Motory benzynowedo. p°p^du

*    *    żurawi

Lokomotywy⁰ p°p§dzie zaP°-

——--mocą motorów ben-

jMSIOÄ SSÄ

popędu żurawi wiertniczych i do oświetlenia elektrycznego. .....

pompowych.

zynowycli, spirytusowych i naftowych — nader praktyczne do różnego rodzaju kolejek. ==

Zastępca dla oddziału bud. motorów: IMAURi/CS GOŁDSCRŁAG»GŁAŻOTOSFd

Lwów, ul. Gródecka 1. 42.

NAFTA

Organ Krajowego Towarzystwa Naftowego

wychodzi 2 razy na miesiąc 15-ego i 30-ąśo

ZEPrexi'cixri.era/ta. wynosi rocznie 1© koron.

Ozh

Traj owego Towarzystwa Naftowego“ otrzymują „Naftę“ bezpłatnie.

'i: Lwów, ul. Kraszewskiego 1. 1, biuro Krajowego Towarzystwa naftowego.

Treść zeszytu 1.

-j

a. — Snrocliany. — Fiskus galicyjski. — Opowiadanie nestora robo-Groźnem. — Sprawozdanie z ogólnego zgromadzenia członków Czy-v jueoDen. — Wiadomości handlowe. — Wiadomości z targu ropnego. — Kronika.

Od Redakcyi.

mieckiego wydawnictwa zamierzamy tern silniej podtrzymać wydawnictwo roku bieżącym rozpoczynamy sie- polskie, które powinno świadczyć o pol-as ty rok naszego wydawnictwa; w dzie- skim charakterze naszego krajowego przemy-,at*h przemysłu naftowego okres to bardzo słu; w ostatnich latach mimo znacznego in-długi. St^n przemysłu naftowego dzisiaj w po- westowania obcych kapitałów w nasz prze-równaniu ze stanem z przed siedemnastu laty mysł możemy śmiało powiedzieć, że nie uro-ogromnie się różni tak co do rozmiarów niliśmy nic z polskiego charakteru naszego jak i charakteru.    przemysłu, przeciwnie charakter ten wzmo-

Wszystkie te zmiany i ewolucye, jakie cniliśmy i utrwaliliśmy; założone w począ-przemysł nasz przechodził, w rocznikach na- tkach rozwoju naszego przemysłu przez pol-szego pisma są uwidocznione; każdy badacz skich przemysłowców ważne dla przemysłu dziejów naszego przemysłu znajdzie tam cen- Towarzystwa, jak Towarzystwo handlo-ny materyał historyczny; w tem leży pierw- we i Towarzystwo magazynowe odgry-szorzędne znaczenie naszego wydawnictwa wają i dzisiaj ważną rolę w rozwoju tego wobec małej liczby wydawnictw, jakiemi prze- przemysłu i zachowały w całej pełni swój mysł nasz może się poszczycić i z tego choćby krajowy charakter; przez zawiązanie w ro-względu wydawnictwo nasze zasługuje na po- ku ubiegłym krajowego Związku produ-parcie ogółu przemysłowców.    centów cały punkt ciężkości polityki lian-

■3

Wydawanie pisma fachowego w naszem dlowej ropnej został przeniesiony do kraju, społeczeństwie jeszcze za mało uprzemysło- a walka kilkuletnia po rozwiązaniu Towa-wionem jest połączone zawsze z pewną ofiarą rzystwa „Ropa“ — a zawiązania „Petro-wydawcy i dzisiaj Krajowe To warzy- lei“ skończyła się w tym kierunku zwycięz-stwo naftowe wobec słabego poparcia twem na rzecz naszego kraju; nie małym musi zaprzestać w y d a w n i c t w a czas o- sukcesem zeszłego roku jest też bezpośrednie nisma ..Nafta“ w języku n i e m i e- wciągnięcie kraju i rządu do spraw przemysłu c k i m, które szło równolegle z wydawnictwem naftowego przez budowę zbiorników krajo-polskiem ; jednakowoż wobec zaprzestania nie- wyeh i układ z koleją o dostawę ropy;

...

wszystko to utrwala krajowy charakter na- , cni posłowie Battaglia i Loewensteiu, oma-szego przemysłu i, jeśli wspomnimy jesz- wiano merytorycznie niektóre sprawy podnie-cze, o powstaniu w Galicyi    w roku ubie-    sione na ankiecie;    Dr. Goldkamer objął w tej

głym wielkiej rafineryi nafty    w Limanowej    koraisyi referat o    monopolu naftowym, a hr.

i o budowie odbenzyniarni w    Drohobyczu to    Zamoyski referat    zmiany ustawy naftowej

musimy śmiało powiedzieć, ze ze stanu po- w kierunku uregulowania sprawy assocyacyi siadania przemysłu naftowego w Galicyi dla : przedsiębiorstw naftowych i rozszerzenia zna-Galicyi nie uroniliśmy nic,    tylko zyska-    cznego minimum    kopalni naftowej. Korre-

! ferentem dla obydwu referentów wybrano Mamy świadomość tego, że te zdobycze ; starszego radcę skarbowego Dra Horszow-ekonomiczne i moralne wkładają też i na pi- skiego. smo reprezentujące przemysł coraz poważniej-    Komisya górniczo

sze i rozleglejsze obowiązki ; będziemy starać owała się wybierając się obowiązkom tym sprostać, informując su- sława Długosza, raiennie czytelników o wszystkich ważniejszych w dziedzinie naszego przemysłu wypadkach, poświęcając sporo miejsca sprawom handlowym przemysłu przez wprowadzenie stałego działu kroniki handlowej i stanu targu ropnego, wreszcie, jak dotąd, będziemy informowali czytelników o ważniejszych wypadkach w innych krajach naftowych.

Ze swej strony liczymy na poparcie tych obecnie jest już polem dość obsz przyjaciół naszego pisma, którym zależy na : ploatacyi. Aby nie .powtarzać jedne utrzymaniu krajowego charakteru naszego    gosamego po dwa razy, pomijam ^

przemysłu, mamy tutaj na myśli nie tylko po-    o czem pisał mój poprzednik odsyłaj

parcie materyalne, ale i moralne przez zasilanie jego opisu szanownych kolegów po świdrze, redakcyi korespondencyami i artykułami. a dla jakiej takiej pełności obrazu pozwalam sobie przypomnieć, że Suroehany pozostają ze sławnemi, a raczej osławionemi kopalniami w Baku w takimsarnym związku, co do położenia, jak n. p. Tustanowice z Borysławiem. Posiadają tę wyższość, że mimo zaledwie kilkuwiorstowej odległości, są połączone linią kolejową ze stacyą Sohonory skąd kolej idzie do Baku. Teren jest falisty, równie jak cały półwysep Apszeroński, pozbawiony prawie całkiem roślinności. Suro-chany znane były oddawna jako okolica obfitująca w gazy palne, czemu stara sekta Parsów, czcicied ognia, zawdzięczała swe powstanie. Dzisiaj stosunki zmieniły się, świątynia w której płonął święty ogień stoi pustkami, ogień z powodu bliskości szybów wybuchowych firmy Kokorew dawno już został zgaszony, a z czterech ostatnich kapłanów upadłej sekty dwóch dogorywa, jeden jest niewidoma, a ostatni, najmłodszy... wiecznie pijany. v

liśmy.

SUR

Ankieta naftowa.

-n:

°'Tina ukonstytu-osła Włady-

W jednyn

„Nafty“ z roku    n

wozdanie ogólnej treści, tyczące obiecującego terenu w Surochan

Wybrane na ankiecie wiedeńskiej w ministerstwie robót publicznych komisye dla sanacyi przemysłu naftowego odbyły dwukrotnie posiedzenia w Krajowem Towarzystwie naftowem we Lwowie. Komisya admi-nistracyjno-polityczna ukonstytuowała się, wybierając przewodniczącym p. inżyniera Wacława Wolskiego, ponadto kooptowała ze Związku bruttowców p. Dra Wasserbergera; referaty w tej komisyi objęli w sprawie rozszerzenia dworca borysławskiego i urządzeń ekspedycyjnych inżynier Wolski, w sprawach taryfowych — Dr. Bartoszewicz, w sprawach podatkowych — Dr. Wasserberger ; komisj a legislatywna ukonstytuowała się wybierając przewodniczącym posła hr. Zamoyskiego i kooptowała posła sejwowego Dra Halban'* posiedzeniu tej Komisyi, na którem byli o._

P1.V-

Za

trj powierzchnia terenu z chwilą zja-

co !

wienia się pierwszej fontanny „białej nafty“ zmieniła się bardzo. Surochany liczą dzisiaj przeszło 60 szybów należących do kilkunastu firm, z których większość prowadzi jeszcze wiercenia próbne. Prócz tego spora ilość szybów jest już w eksploatacyi, dają one przedewszystkiem gazy, które zużytkowuje się na miejscu do opalania mieszkań, a prócz tego wysyła do sąsiednich Bałachan, gdzie służą do opalania kotłów parowych. W wielu szybach oprócz gazów jest i ropa „biała“, a właściwie żółtawa, bardzo lekka i o wysokim procencie benzyny. Produkcya szybów wynosi od 200 do 1000 pudów na dobę prócz gazu. Głębokość warstw białej ropy różna, od 90 do 250 sążni; jest, przytem kilka horyzontów skonstatowanych. Ciśnienie gazów jest znaczne, po hermetyeznem zamknięciu rur wynosi czasem 100 do 250 funtów, t. j. około 7 do 16 atmosfer, a nawet niekiedy i wyższe. Najwyższe ciśnienie obserwowano w szybie Nr. 6 firmy Rotschild w miesiącu sierpniu b. r. bo wynosiło 350 funtów, czyli około 22 atmoofer.

Ilość gazu by w? także różna, oblicza rir ią zwykle zapumocą danych otrzymanych przy zastosowaniu t. z w. diafragmy, czyli tarczy z małym otworkiem, którą przytwierdza się na luźnej flanszy wentyla zamykającego rury. N. p. ciśnienie w szybie przy zamkniętym wentylu równa się 250 funtom ; po otwarciu, gdy gaz zacznie wychodzić przez otwór, ciśnienie opada z początku bardzo szybko, później jednak cocaz wolniej, nakoniec pozostaje bez zmiany, t. j. tyle gazu przechodzi przy danem ciśnieniu przez otwór, n. p. ]/₄ calowy, ile go szyb produkuje. Na zasadzie tych danych łatwo jest za pomocą specyalnych tablic oznaczyć ilość gazu, jaki się ma do dyspozycyi. Oznaczenie to, lubo nie ścisłe, dla praktyki wystarcza. Szyby eksploatuje się albo celem wydobycia gazu, albo celem uzyskania ropy, zależnie od potrzeby i warunków'; kto chce mieć więcej dziennej produkcyi gazu, powinien ropę raz na dzień energicznie wyczerpać, inaczej ciśnienie spada, kto zaś chce mieć rópę, a o gaz nie dba, ten „przedmuchuje“ szyb na dobę, t. zn. wypuszcza gaz

Ania,

wywołując w ten sposób fontannę ropy. Ropa „biała“ paruje tak szybko, że w kwadrans po ustaniu wybuchu wieża jest sucha i wszelkie ślady wybuchu znikają.

Surochany przechodziły na wiosnę b. r. gorączkę spekulacyjną z powodu odwiercenia pierwszego wybuchowego szybu (poprzednio sądzono, że prócz gazów nic tam niema), obecnie jesteśmy w drugim okresie gorączki spekulacyjnej, jeszcze poważniej ozej. Oto w paru szybach w większych głębokościach po przejściu przez białą ropę natrafiono poniżej 250 sążni na czarną zwykłą ropę, co będzie miało bezwarunkowo ogromny wpływ na dalszy bieg wypadków. Z początkiem listopada b. r. odwiercono w firmie „Bołszew“ (Bakińskie Naftowe Towarzystwo) szyb Nr. 28, który dał z głębokości 259 sążni przy średnicy rur 10 cali silne wybuchy czarnej ropy. Ropotrysk ten, od iskry wywołanej uderzeniem kamienia o rolkę zapalił się o godzinie 4 popołudniu i do godziny 2 w nocy olbrzymi słup ognia oświecał całą okolicę, poczem wskutek samozatkania się rur pożar ustał.

Co do warunków pracy w tutejszych kopalniach można nadmienić, że powoli się ustalają, gdyż ani strejki, ani terror, resp. strzelanie z zasadzki do kierowmików i inżynierów, a nawet majstrów i maszynistów, ani podpalanie szybów nie doprowadziły dotąd do zbyt korzystnych dla robotników zmian. Niektóre firmy w odpowiedzi na strejki ogłosiły ze swej strony lokaut, pozbawiając nagle parę tysięcy ludzi zarobku, co bardzo trzeźwiąco oddziałało na innych robotników. Prócz tego najznaczniejszym skutkiem strejków jest zjawisko, że wielkie firmy, jak Nobel, Rotszyld, Kokorew i inne „puchną“, t. zn. skupują za bezcen tereny i inwentarz drobniejszych, które bankrutują, a robotnicy nic na tern oczywiście nie zyskują. Zresztą inżynierowie i wogóle administracyjny personal techniczny został przez firmy ubezpieczony na rzecz rodzin, o które każdy wdęcej dba jak o swoje nędzne życie, zwłaszcza, gdy mu dobrze płacą; firmy dają także stałą eskortę, przeważnie kozaków.

Pozostaje nam jeszcze zrobió szczegółowy wykaz wszystkich firm . Surochańskich

szybów: s. Nr. 4

1 i 2 ca 93

1-1 O

s.

z danemi co do ich szybów, co tez czynię dodając, że jeżeli kiedy, to teraz jest najlepszy czas dla przedsiębiorcy, zrobienia w Su-rochanach dobrego Interesu.

Wykaz firm prowadzących roboty wiertnicze.

1)    Asadułłajew. 5 szybów, z czego 2 w eksploatyi (około 500 pudów ropy na dobę) 2 szyby są w wierceniu, jeden ryg w montowaniu; głę sążnie, Nr. 3

2)    Bakińskie Towarzystwo naftowe (Ko-korew). Ogółem 27 szybów, z tych 12 w eks-ploatacyi i prawie wszystkie wybuchowe, głębokość 85 do 220 sążni. Cztery szyby czasowo opuszczone (oczekiwanie na rezultaty u sąsiada); reszta w wierceniu i pogłębianiu. W szybie Nr. 9 w głębokości 222 sążni wybuchy czarnej ropy, w szybie Nr. 21 w głębokości 243 sążni to samo (szyb ten przed kilku dniami spalił się). Szyb Nr. 14 daje ropę zupełnie berbarwną jak woda, wszystkie inne blado żółtą przeźroczystą.

3)    Benkendorf. Ogółem 6 szybów, głębokość 60 do 159 sążni z tego 3 w eksploata-cyi, 2 w wierceniu, jeden czasowo zatrzymany.

4)    Halpern. Ogółem dwa szyby, jeden w eksploatacyi, jeden w wierceniu.

5)    Kaspijskie Towarzystwo. Jeden szyb w wierceniu, głębokość 97 sążni rury 32 calowe.

6)    Mantaszew. Dwa szyby, z tego jeden 163 s. czasowo wiercenie wstrzymane, drugi 197 s. w wiercenin.

7)    Mirzojew. Ogółem 10 szybów, z tych 5 w eksploatacyi, głębokość 115 do 224 s. 5 w wierceniu i pogłębianiu. W szybie Nr. 11 w głębokości 224 s. czarna ropa.

8. Nobel. Ogółem 6 szybów, z tego dwa w wierceniu (28 i 157 s.), 1 w eksploatacyi, głębokość 157 s. rury 8, 3 częściowo bezczynne, z nich dwa stare jeden niedokończony.

9)    Runo. Jeden szyb głębokość 175 s. w wierceniu.

10)    Siemionów. (Kaspijsko-Romanińskie Towarzystwo). Ogółem cztery szyby, wszystkie czasowo wstrzymane, w oczekiwaniu na rezultaty u sąsiada.

]1) Ter-Akopow. Jeden szyb w wierceniu, głębokość 160 sążni.

Oprócz powyższych firm, z których Ko-korew ma cztery działy. (Nr. 3, 11. Zych i Kara-Czkur), Benkendorf 3 działy (Nr. 8, 9, 18), Halpern 2 działy, Rotszyld 3 działy (Nr. 3, 5, i Kara-Czkur), Siemionów 4 działy, (Nr. 9, 16, 31 i 60), wszystkie inne zaś po jednej działce, jest jeszcze w Surochanach spora ilośó niezajętych terenów tak rządowych, jak i prywatnych. System wiercenia jak w Baku, wolnospadowy, żurawie wiertnicze najrozmaitsze, wiele szybów wiercą akor-danci. Średnica początkowa niekiedy dochodzi aź do 36 cali, końcowa zwykle 8 cali. Szyby wiercone na dziale Kara-Czkur wszystkie cementowane, taki silny przypływ wody. Kotłów parowych mało, najwięcej elektromo-torów, także motory gazowe, naftowe i t. p. sa w uzvciu.

c    *

Fiskus galicyjski.

Od Pana inżyniera K. Angermana otrzymujemy następujące uwagi: .    >

„Sposób w jaki władze wymierzają podatki naftowe przybrał ju’ takie rozmiary, że muszę imieniem przemysłowców wnieść otwmrty gorący apel do członków kornisyi obradujących nad przesileniem naftowem, by zechcieli jaknajenergiczniej domagać się przeprowadzenia tych uchwał, których spełnienia Sejm galicyjski w dwu kadencyach u rządu się domagał.

Słynna na cały świat śruba galicyjskich fiskalfttów czyni takie spustoszenia, jak gdybyśmy mieli dotąd kontrybucyę wojenną, lub też przez tyle lat dziesiątków zaniedbany jedyny nasz przemysł naftowy, przedstawiał jakieś eldorado dla przemysłowców i był tą cudowną cytryną, którą moźua wyciskać bez końca. Dowolność na każdym kroku.

Ani ogólna opinia wskazująca na straszne przesilenie, ani daty najdokładniejsze wyjęte z ksiąg handlowych, nie mają żadnego znaczenia; mnie samemu policzono dochód brutto z kopalni jako czysty, jako dochód netto.

Inspektor podatkowy jednym zamachem pióra skreślił wydatki ko’^rr z caft^o roku wsz^st¹-'

p:onęmi przez fiskus, dość już było cierpliwości, miara dawno się przebrała. Ukrywaniem tych strasznych galicyjskich stosunków niczego nie osiągniemy, musimy dostać co prędzej specyalnego referenta naftowego, by się uwolnić od ucisku i nie dozwolić, by dorobek przemysłowy długoletni poszedł na marne przez niewłaściwe stosowanie ustaw podatkowych“.

(Redakcya pisma naszego chętnie umieszczać będzie wszelkie konkretne wypadki, w których władze podatkowe przez nieracyo-nalne i zbyt wysokie wymierzanie podatku rujnują przedsiębiorstwa naftowe).

początku.

wne przedstawiając sobie, że ropa bez wiercenia sama przebija tysące metrów głębokie pokłady ziemi. Fantazya godna „Wernego“! Nie można się zatem dziwie, że wszyscy przemysłowcy naf*owi bez wyjątku podnoszą jeden głos oburzenia, krzywda ich bowiem jest jasną dla każdego kto sprawiedliwie sadzić umie.

Do czegośmy doszli z naszym fiskusem galicyjskim?

Kopalnie które produkują jedną cysternę dziennie, w których więc dochód brutto ledwie pokrywał wydatki, obłożono podatkiem zarobkowym 12.000 koron rocznie! Naturalnie więc robotników odprawiono, kierownicy zostali bez clileba.

Kto kupił drogo procenty brutto w kopalni, nie może wkładu swego zamortyzować, gdyż ogólny dochód uważają panowie inspektorowie za rentę i od tego płaci się podatek rentowy i 130°/₀ dodatków krajowych, jakkolwiek, gdy szyb przestanie dawać pro-dukcyę, to nawet nie odbierze się włożonego kapitału.

Broszę przemysłowców, by raczyli rubrykę tę zasilać wszystkiemi krzywdami popeł-

Opowiadanie

nestora robotników polskich.

Po kilku miesiącach praktyki w szybie przyjęto mię na magazyniera do kopalń we Wietrznie.

Moim bezpośrednim przełożonym był nazwiskiem Kędra, pełniący funkcyę

kierownika. Urodzony w tych stronach, od dziecka pracował na kopalni i własnemi oczyma patrzył na zawiązek przemysłu, który daje zajęcie i bogaci tysiące okolicznych mieszkańców. Kędra, średniego wzrostu, szczupły, z bystremi przebiegłemi oczyma, zawsze czarny, zasmolony, sprawiał wrażenie młodego, chociaż miał już 60-tkę.

Nie jedna studnia zawdzięczała mu swe odgwoźdźenie, nie jeden instrument ulepszenie a nawet pochodzenie, lecz pan Kędra zupełnie z tego nie dumny brał za młot gdy tego była potrzeba, cieszył się więc szacunkiem chlebodawcy i poważaniem robotników.

Zaraz na wstępie zapowiedział mi dyrektor ażebym starał się utrzymać dobre stosunki z kierownikiem, gdyż to człowiek doświadczony i dużo można od niego skorzystać.

Postanowiłem więc sobie starego zjednać, co się zupełnie powiodło.

Pewnego razu zaprowadził mię na Kę-drowe, gdzie była wieża i skąd miałem odbierać ropę. Droga prowadziła przez las a wzdłuż tejże pełno wież, słupów, rozprowadzających elektryczność, czystych domków i warsztatów. Wszystko się tam ruszało, huczało, stukało, masa ludzi, świadcząc, że życie kipi. Napisy głosiły, że tu państwo firmy „Bergheim i Mac Garvey“. Stary ze smutkiem spoglądał dokoła, pokazał kuźnię, w której pracował lat trzydzieści a wreszcie gdyśmy doszli do obelisku postawionego przez Trze-cieskiego stanął i rzekł: — Widzi pan, to na znak, od kiedy poczęto kopać u nas ropę; tyćko bez pana Trzecieskiego. Oj ! poszło pieniądzów, pon Klobasa po tysiąc śrybła przegrywał jednej nocy.

— Jak pon zechcom, to opowiem od

Przyjąłem propozycyę z największą chęcią a stary Kędra w ten sposób rozpoczął:

— Oj dawno to, dawno, pasał ja jeszcze konie, gdy tu po rowach zbierali ludzie mai, która z pod ziemi ciekła — a był tu staruszek, co to od lat zbierał w konewki, taj sprzedawał, a było całkiem gęste — pewnie od słoneczka.

Masiało być tak długo, bo i ludzie przyjeżdżali, taj zbierali.

na

i taki był początek.

Chorytiak był nadzorcą a panowie mieli spółkę; pon Trzecieski dał mu 500 ryńskich, a tamci nic, tylko obiecali.

Po śmierci Chorytiaka pon Klobassa płacił wdowie i dzieciom po 12 złr. miesięcznie cosik pare lat, a potem zaniechali.

Widzi pon, haw dom Chorytiaka.

Do roku 1893 kopano w Gzoźnem studnie, lub teź wiercono ręczne szyby ; od tego roku dopiero zaczęto wiercić zapomocą maszyn, systemem wolnospadowym. Wkrótce wyrugował ten system żuraw linowy amerykański, który pozostał do dzisiejszego dnia prawie niezmieniony.

Wiercono kilka szybów systemem kanadyjskim, nie utrzymał się on jednak, ponieważ miał do czynienia ze zbyt wielkimi wymiarami. Otwory 300 metrów głębokie o rurach 20 calowych nie należą w Groźnem do rzadkości.

Próby wiercenia -„Taranem“ nie dały jednym rogu coś bars z tego samego powodu nadzwyczajnych rezultatów, wiercenie bowiem w 24 calowych rurach wymagałoby wprowadzenia tak wielkich ilości wody, że o wypłukaniu tak wielkich ilości szlamu nie mogło byó mowy.

Temu warunkowi odpowiadałby najlepiej świder do łaty system Czapmana, przy którem wiercenie odbywa się temisamemi rurami, któremi się później ruruje, n. p. ośmiocalowemi, w rurach 10-calowych. Płukanie odbywa się tą samą wodą, która wychodzi z otworu. Często miesza się jeszcze glinę, gdy zajdzie potrzeba wzmocnienia ścian otworu. Jednakowoż i tutaj techniczne trudności nie pozwa-Ohorytiak nabrał do flaszki, zaniósł do { łaja przechodzić pewnych granic wv

A był w Miejscu pon Trzecieski, co w Polanie trzymał owce.

Przyszła zaraza i zabierała jedną za drugą; pon Trzecieski zawołał duchtora a on kazał dawać maź. Skąd tu wziąć? Ludzie mówiom, co w bobrzeekim lesie z ziemi płynie. Wtedy pon Trzecieski mówi do pona Klobasy : u ciebie w lesie płynie maź, pozwól żebym zbierał, bo mi zdychają owce.

Jak zaczął dawać ani jedna nie zmarniała, a że wtedy i w Rosyi była zaraza, zrobili spółkę. Pon Trzecieski dął krajcary, pokopali rowy i wysyłali do Rosyi. Bardzo dużo tego wychodziło, tylko mazi było mało, ta i ludziska kradli.

Był tu niejaki Chorytiak, co był w fi-nancirach, wystąpił i ożenił się tu z jedną i idzie do pona Trzecieskiego po służbę.

On mu gada: co nima służby, ale jak chcesz, dam ci 10 ryńskich miesięcznie a ty mi pilnuj mazi w lesie.

Chorytiak się zgodził, kupił se strzelbine, wybudował budę; chodził po lesie i bił żołny. Aż tu jednego razu idzie bez wodę i widzi, jak w jednem miejscu bulkoce. Idzie do pona Trzecieskiego, opowiada co widział i radzi kopać, bo może być mazi dużo.

Wtedy pon Trzecieski obiecuje mu 25 złr. miesięcznie, jak co będzie, niech weźmie ludzi i kopie a sam pojechał do pana Klobassy i mówi: wisz co, zrobim spółkę, ja dam piniądz, ty grunt i drzewo a może być maź.

Zaczęli kopać studnię i może we 20 metrze, abo i więcej, robotnicy znaleźli dnie jak siemie a w sycało. Ten co kopał uciekł i nie chciał włazić, bo się przestraszył, tamci drudzy na górze, co mu powietrze takim młynkiem podawali, mówią: ej, durniu, wisz co, weź świder, a mieli, bo budowali se chacine, ta wepchaj w to miejsce. Przybili mu i spuścili do studni a sami odeszli na chwilę. On tam na dole próbuje wepchać, taj się boi, aż wreszcie zapchał, a tu jak nie buchnie coś zielonego, a on gwałtu. Nim tamci przybiegli miał już po kolana. Wyciągnęli go, mówi, co tam jest, a nikt nie słyszał o czemś podobnem.

pona Trzecieskiego, ale on nie wiedział co to jest i poszedł z tem do pana Klobassy. Ten teź nie wiedział, pokiwał tylko głową i mówi: kto wi co to jest? W Jaśle jest bars uczony aptykarz Łukasiewicz, poszlijmy! Ale i sam Łukasiewicz nie wiedział, jednak jak zaczął gotowaó i smażyć, taj doszedł do kamfiny. Zaczęli wtedy czerpać ropę ze studni, odsyłali do Łukasiewicza, on postawił ra-fineryę

Wiercenia w Groźnem.

rur wiertniczych. Jedynie firma Sehpiss robi próby tym systemem, używaj ąe liny gdy przychodzą twarde pokłady. Wobec znalezienia w ostatnich dniach nowego horyzontu naftowego w głębokości 920 m. będzie i ta firma zmuszoną wrócić do liny, by nie tracić wymiaru otworów. Ostatni dotychczas odkryty horyzont był w głębokości 600 metrów.

Wiercono w Groźnem także systemem „Davy-Kalikst“, z podobnym skutkiem jak przy poprzednich. Wogóle o wierceniach za-pomocą wody można to tylko powiedzieć, że przy obecnym ich stanie nie mają przyszłości w kopalnictwie naftowem na Kaukazie. Wiercenie idzie wprawdzie bardzo szybko, ale tylko w małych otworach.

Luźny spad zasługuje na to, aby o nim jeszcze nieco pomówić. Początkowo używano przy nim żurawia,noszącego do dziś nazwę galicyjskiego, znanego ze Słobody rungur-skiej starym nafciarzom. Prototyp jego jest obecnie używanym w Baku, tak jak Mołota, Muchtarowa i innych. „Monografia wiertnictwa“ wydana przez „Radę naftową“ ba-kińską, wyraża się o nim bardzo pochlebnie, stwierdzając jedynie, że dla obecnych warunków jest zbyt słaby. Wpływ naszej techniki wiertniczej w tym wypadku zasłużenie czy nie, odbił się i nad brzegami Kaspijskiego morza.

Z powyżej powiedzianego widzimy, że Groźny, wypróbowawszy niemal wszystko, zatrzymał się na linie i nożycach. Baku używa luźnego spadu; lina nie dała tam pomyślnych rezultatów.

Jeżeli obecnie chcę bliżej poruszyć kwe-styę tego wiercenia, które już było tyle razy opisywane, to dlatego, że czas i specyalne warunki wniosły zawsze coś nowego do tego systemu, co może być interesującem dla czytelników „Nafty“.

Do wojny hiszpańsko-amerykańskiej wiercono w Groźnem lina manilowa o średnicy 3”, skręcaną specyalnie dla tego celu. Dla zaczynania otworu używano starych lin i wiercono t. zw. odciąganiem, polegającem na tem, że na linę wiertniczą zakładano drewniane siodełko, które przy pomocy liny łączono z korbą wału. Korba obracając się podciągała instrument zawieszony na linie

wiertniczej do góry i opuszczała go. Podczas takiej manipulacyi, robotnik siedzący na koronie polewał część liny, podlegającą tarciu na rolce, aby się nie zapaliła. W podobny sposób wiercono od 60 — 90 m. przy szybkości wiercenia 6—-10 m. na dobę w rurach 20 — 24 calowych. Aby umożliwić posuwanie rur za dłutem, wiercono świdrem Bieringa, lub zupełnie bez rur, dopóki się dawało. Dłuto to pracuje bardzo dobrze w pokładach o średniej twardości, w otworach nie mniejszych jak 12”. Mniejsze z powodu delikatności części składowych nie nadają się do wiercenia.

Po osiągnięciu wyż wspomnianej głębokości wierci się juź z wahacza. Lina tej długości ma juź sprężystość dającą to cięcie, które było ideałem tylu późniejszych wynalazców. Liną o długości 200 sążni można wywiercić otwór równej głębokości bez sztukowania, ponieważ można ja obracać i w lewo i w prawo. Wyciąganie i opuszczanie przyrządu wiertniczego jest bardzo szybkie i nie uciążlhve dla robotników, a taniość i prostota żurawia stawiają ten system, w pierwszym szeregu. Wadą jego jest wielki koszt liny manilowej, potrzeba doborowych wiertaczy, poddawanie się liny szkodliwemu działaniu wód gorących i słonych, jak również nadzwyczajna łatwość skrzywienia otworu.

Pierwszą pomyślną próbę wiercenia w Groźnem liną stalową zrobił p. Sulimirski na kanadyjskim żurawiu. Na wale postawił jeszcze jedną tarczę z rowkami po lewej stronie otworu. Koła instrumentowe, t. zw. „bulwer“ wzięto z amerykańskiego żurawia, dla nawijania liny wiertniczej. Początkowo dawał na wierzch liny żerdzie i w ten sposób wiercąc unikał ustawicznego rwania się sztang i ukończył szyb. Było to w r. 1902. Z powodu wojny nie można było dostać liny manilowejj w handlu, więc i inni poszli za jego przykładem z tą tylko różnicą, że mniej więcej do 200 m. wiercą żerdziami albo liną man iłową, a później dopiero zakładają stalową; przyczyną zaś takiego postępowania jest fakt, że lina stalowa dopiero przy znaczniejszej długości uzyskuje sprężystość równą sprężystości liny manilo wej. Używając liny w ten sposób można odwiercić jedną liną i dwa otwory po 600 metrów. Próby zaczy-

nania otworów liną stalową wykazały, że niszczy się bardzo szybko; drut wychodzi jakby posiekany lub pocięty, a lina po kilku zaledwie tygodniach roboty jest nie do użytku. Lina stalowa jest także z tego powodu niesvygodna, że po odwierceniu pewnej głębokości musi ' się doplatad nowy kawałek, tylko tak długi, o ile się pomieści na śrubie popustowej, t. zn. nie więcej jak 40 metrów.

Szyby kopane do wiercenia kopie się zwykle na 3 — 4 m. głębokości, o świetle 2 m. tak, aby można było popuszczać rury gdy . pokład się osypuje, przechowywać je w szybie kopanym, aby nie zawadzały w wieży, tudzież w celu łatwiejszego regulowania sa-motryskającej ropy lub wody.

Używanie rur blaszanych ma ogromne znaczenie w stosunkach kaukazkich, ponieważ wiercenie jest przy ich użyciu o wiele tańszem i można ich każdej chwili dostać, a co do możności oberwania się, to sądzę, że są daleko pewniejsze od rur hermetycznych n. p. 8 milimetrów grubych. Powodem małej wytrzymałości rur hermetycznych są prawdopodobnie gwinty.

Używanie rur wyrabianych przez fabryki rosyjskie przedstawia duże niebezpieczeństwo, ponieważ nie stoją jeszcze na wysokości swojego zadania, dlatego też dla poważniejszych robót sprowadza się je z Anglii lub Ameryki.

Co do pompy, czyli łyżki z tłokiem, to

Światło

Cena rur za 1 m. grubość ścian Vf’

Wyttzymałość na urwanie

10”

5    rb. 30 kop.

6    „ 17    „

12”

14”

16”

6 „ 65    „

8    „ 70 „

9    „ 50 „

134.400 kg. 168.000 „ 201.600 „ 235.200 „

Cena rur hermetycznych angielskich za .1 metr bieżący: Światło

Grubość ścian

Rbs.

Grubość ścian

Rbs.

8”

6’35 mm

10”

12”

14”

12-— 17*05 21-50 25-40

12-7 mm

24-50 31-56 39-42 • 46-89

Z wyjątkiem jedynie

tury daje się jaknajgrubsze, a koniec wzmacnia się butem o grubości ³/₄”. Różnica między wymiarami rur zwykle 2”, nic więc dzi-

przyznać trzeba, że działanie jej daje bardzo dobre rezultaty. Tłok jej wyciąga ze spodu wszystko do takiego stopnia, że wyciąga często nawet znaczniejsze kawałki żelaza, przez co zaoszczędza się często osobnego instrumento-wania. Po wyciągnięciu jej przewraca się ją poprostu na podłogę i oczyszcza wodą. Działanie łyżki piaskowej polega na tej samej zasadzie, co poprzedniej.

Kilka słów należy tu powiedzieć o rurowaniu.

rur służących do zamknięcia wody, wszystkie inne używane są z flanszami o grubości ścian 3/16, 4/16 lub 5/16”. Rury wychodzące z buta poprzedniej wnego, że rozszesza się od 3—5” więcej jak wymiar rur, tern bardziej gdy przy ich łączeniu nie zawsze się udaje utrzymać pion. Jeżeli robota jest prawidłowo prowadzoną, to można wywiercić do 300 m. pod butem poprzedniej.

Do zamykania wody używa się rur hermetycznych przeważnie z mufami, od 12—16” spotyka się jednak otwory, w których woda zamkniętą jest rurami szesnastocalowemi w głębokości 480 m.

Sposoby zamykania wody opisałem już w poprzedniej korespondencyi, wracam zaiem jeszcze do lin.

Wierci się linami 1 i l/₄ do 1 i ¹J₂ ca-lowemi o grubości drutu 1-4 do 1"6 mm. skręconemi w prawo, t. j. w stronę obrotu dłuta; linami plecionemi w ten sposób, aby

można było obracaó w prawo i w lewo, nie robiono jeszcze prób. Przypuszczam, że się ich nawet robió nie będzie, gdyż w ten sposób skręcone druty łamałyby się bardzo prędko na wale. Wymiaru wałów używanego dla liny manilowej, o średnicy 25”, używa się do dzisiaj także dla lin drucianych, na nich

dawniej pracowali Amerykanie, po których już dzisiaj i ślad zaginął. Wyjątkowo tylko spotyka się Lezginów i Czeczeńców. Wiercenie luźnym spadem zagarnęli Ormianie, żurawi takich jednak nie pracuje teraz więcej jak 3.

Od czasu strejku w roku 1904 na pod-

też łamie się lina druciana bardzo prędko,    stawie umowy firm ź robotnikami trwa praca

ponieważ powinnaby mieć więksrą średnicę.    8 godzin, naturalnie odbiło się to szkodliwie

W Baku używa się wałów o średnicy do 1¹j metra. Wogóle jest żuraw linowy t. zw. amerykański nie odpowiednim dla wierceń obecnych, przyzwyczajono się jednak do niego, co nie małą rolę w tym kierunku odgrywa.

Otwory wiertnicze zaczyna się świdrami 22 do 24-calowymi i prowadzi się w ten sposób, ażeby dojść jaknajwiększą dymenzyą do ropnego horyzontu, celem osiągnięcia jak-naj większej powierzchni płynu dla łyżkowania.

na postępie robót. Być może, że przyczyn cofania się produkcyi ropnej Kaukazu należy szukać głębiej, w ogólnem położeniu Bosyi, a być może, że to nagłe powiększenie się ilości wiertaczy przyniosło masę jeszcze nie wyrobionych ludzi. Ośmiogodzinny czas pracy wprowadzono tylko w Groźnem, a trwać będzie tak długo, dopóki nie spadnie cena nafty. Na podstawie tejsamej umowy z roku 1904 pomocnik wiertniczy dostaje miesięcznie 23 rbs. a takich jest dwu na szychtę; ha-mulczy, czyli „tormozczyk“ otrzymuje 27*50 rbs., zaś wiertacz, „klucznik“ 40—60 rbs., co zależy tylko od oceny jego wiadomości przez zarząd. Niektóre firmy płacą jeszcze sążniowe „klucznikom“, inne dają premię od ilości wywierconych na miesiąc sążni, wogóle jednak nie wynosi to więcej jak 15—20 rbs. miesięcznie, nawet w najlepszych warunkach. Kilka szybów prowadzi t. zw. „borowy majster“ czyli majster wiertniczy, stary „klucznik“ praktyk częstokroć nie umiejący więcej jak tylko podpisać się. Płaca jego wy-wymiar rur nosi nieraz więcej aniżeli kierownika kopalni.

Jak z powyższego widzimy, robotnicy nasi mogliby na Kaukazie znaleść zajęcie chyba w wyjątkowych wypadkach.

W akord oddaje się bardzo mały tylko procent wierceń w Groźnem; przeważnie wiercą firmy we własnym zarządzie. W pierwszym wypadku daje firma gotową wieżę z fundamentem i bębnem łyżkowym, maszynę, parę, rury, wodę dla otworu i światło, przedsiębiorca resztę. Cena za sążeń do 100 pierwszych po 50—70 rbs. każde 10 sążni głębiej o 10 rbs. drożej; za przerwy w robocie z winy zarządu powstałe dostaje akordaut Co się tyczy robotników to przy wier-    po 30 rbs.    dziennie,, tosamo za robotę przy

ceniu linowem w Groźnem zatrudnieni są | zamykaniu    wody i t. p. Wynagrodzenie to

przeważnie małorusini, którzy przynieśli swe    wydaje się    na oko duże, jeżeli się jednak

wiadomości z nad Czarnego Morza, gdzie    policzy, że    przedsiębiorca musi płacić 13%

Towarzystwo Achwerdow ma n. p. 20” rury w głębokości 178 m. w szybie nr. 83, zaś w szybie nr. 65 rury 16” w głębokości 512 m., w nrze 89 na 554 m. rury 18”.

Co do postępu robót to w pierwszych metrach robi się około 100 m. w dużych wymiarach rur, w mniejszych zaś niżej 14” od 150—200 m. w pierwszym miesiącu w dalszych miesiącach około 50 miesięcznie. I tak n. p. w szybie nr. 13 Północno-Kaukazkiego Tow. wywiercono: •

głębokość uwiercono w miesiącu kwiecień maj

czerwiec lipiec sierpień wrzesień

620 m.

42*6

72*5

55*4

42--

72*—

920*7 m. 59*7

to¹/.,

55*

Wogóle postęp wiercenia nie zależy tyle od głębokości, ile od średnicy, jeżeli odrzucimy zbytnią twardość pokładów, nieprzewidziane wypadki, próbne łyżkowanie otworu i zamykanie wody. To ostatnie trwa czasem i lata całe.

od zarobionej przez robotników płacy towarzystwu ubezpieczeń za nieszczęśliwe wypadki, po 3 rbs. dziennie za chorego robotnika w szpitalu, który ma swoją drogą prawo chorowaó na koszt chlebodawcy przez 3 miesiące, dowozić wodę do picia, dostarczać opału i mieszkań dla robotników, to zarobek ten ogromnie zmaleje.

W Baku przeciwnie, firmy starają się mieć z robotnikami jaknajmniej do czynienia i wszystkie roboty oddają w akord. Dlatego też cena za sążeń jest daleko większa bo wynosi 80 rbs. za pierwsze sążnie do 100, a przedsiębiorcy są zorganizowani w syndykacie i nie mają prawa brać roboty na niższych warunkach. Wogóle kwesty a robotnicza jest piekącą raną przemysłu naftowego na Kaukazie, ona stoi na przeszkodzie normalnemu rozwojowi tegoż. Co dnia słychać, że ta lub owa firma zamyka warsztaty wydalając setki robotników, inna grozi zamknięciem kopalni, jeżeli się powtórzy zabójstwo inżyniera lub coś podobnego; wogóle po każdym nowym gwałcie daje się zauważyć odbieranie robotnikom korzyści, wywalczonych w czasie rewolucyi.

Groźnyj w listopadzie 1908.

Inż. O. Strzetelski.

Sprawozdanie

z ogólnego zgromadzenia członków Czytelni Polskiej Akademii Górniczej w Leoben.

W dniach 6. i 7. grudnia b. r. obchodziła Czytelnia Polska akademików górniczych w Leoben jubileusz 30-to letniego istnienia. Na uroczystość tę przybyli: Stara Strzecha (dawny członek Czytelni) hr. Franciszek Zamoyski, poseł na Sejm krajowy, St. St. Adam Łukaszewski, sekretarz Stałej delegacyi Polskich górników i hutników, St. St, Roman Brzezowski, inź. górn. w Morawskiej Ostrawie i St. St. Tarnowski, inż. górn., następnie delegacye : Czytelni Polskiej ak. górn. w Przybramie, Związku ak. górn. „Sar-macya“ w Frieburgu, Związku ak. polskich „Ognisko“ w «Wiedniu i „Ognisko“ w Gracu, polsk. Stów. ak. w Pisku, wreszcie stowarzy-szeń ak. t. j. Stów. chorwackiego „Sloga“ i gruzińskiego „Saroma“ w Leoben.

Pierwszy dzień obchodu rozpoczął się uroczystem Walnem Zgromadzeniem, odbytem w lokalu Czytelni. Prezes Czytelni Henryk Kułakowski zagaił Walne Zgromadzenie powitaniem z dalszych stron przybyłych gości i przedstawieniem obecnego stanu Czytelni. Następnie odczytaną została lista członków Czytelni od początku jej istnienia. Liczba obecna członków wynosi 96, ogólna zaś liczba członków od założenia Czytelni dobiega cyfry 400.

Imieniem Stałej Delegacyi Polskich górników i hutn. zabrał głos St. St. kr. Fr. Zamoyski, poseł na Sejm krajowy, wyrażając radość z obecnego rozwoju i działalności Czytelni, a zaznaczywszy, co za zadania ma do spełnienia górnictwo polskie, wezwał obecnych Członków do wytrwałej pracy w tym samym co dotychczas kierunku i w myśl tych ideałów, jakie im zostały przekazane przez czcigodnych Założycieli tej instytucyi, tak ważne posłannictwo spełniającej w dziejach rozwoju górnictwa polskiego.

Z kolei składali życzenia Czytelni-Ju-bilatce: Czytelnia poi. ak. górn. w Przy-bramie, Związek ak. górn. „Sarmaeya“ w Frie-burgu, Związek ak. poi. „Ognisko“ w Wiedniu i „Ognisko“ w Gracu, a wreszcie Stowarzyszenia zaprzyjaźnione chorwackie „Slo-ga“ i gruzińskie „Saroma“ w Leoben.

Na jubileuszowem Walnem Zgromadzeniu zostały uchwalone jednomyślnie następujące wnioski:

I.    Wobec wielkich bogactw kopalnych, kryjących się w łonie ziem naszych, wobec braku wyższego zakładu naukowego górniczego w kraju, wskutek czego liczne zastępy młodzieży naszej zmuszone są do szukania fachowej wiedzy górniczej u obcych, Walne Zgromadzenie Czytelni Pol. w dniu jubileuszu poleca Wydziałowi, aby po porozumieniu się z pokrewnemi Stowarzyszeniami młodzieży, przedsięwziął energiczną akcyę za zrealizowaniem uchwały Sejmu lwowskiego z 1894 roku o utworzenie Wydziału górniczego na politechnice lwowskiej i wespół z młodzieżą politechniki lwowskiej powierzył tę sprawę przedstawicielom zawodu górniczego i zastępcom społeczeństwa.

II.    Walne Zgromadzenie uchwala odby-

eie się av r. 1918 ogólnego „Zjazdu koleżań-skiego“ wszystkich członków Czytelni.

Po uchwaleniu wniosków przewodniczą- L. Syroczyńskiego, profesora politechniki

lwowskiej, Wp. Wendelina, rektora Akademii montan, w Leoben, St. St. Zdzisława Ka-mińskiego, twórcy pieśni jubileuszowej pod tytułem „Odwalmy głaz, górnicy“!, Wp. J. Höf era, radcy dworu, St. St. J. Dietzego, radcy górn., St. St. Leona Celiaka, naczelnika saliny w Kaczyce i t. d. i t. d., wreszcie przez Towarz. akad. w Przybramie, Frei-bergu, Wiedniu, Lwowie, Krakowie i Gracu.

Uroczystośó „Skoku przez skórę“ zamknięta przez przewodniczącego, zakończyła się poufną pogadanką między uczestnikami zebrania.

Widoki zawiązania kartelu rafineryj nafty także się polepszają, coraz większa ilość rafineryj grupuje się koło myśli założenia centralnego biura sprzedaży produktów naftowych i myśl dobrowolnego skontyngen-towania rafineryj nie we formie ściśłego lecz przybliżonego oznaczenia kontyngentu zaczyna zyskiwać zwolenników śród rafinerów. Jak się dowiadujemy, nawet Vacuum Oil Company“ skłania się już ku te’ myśli, pewne trudności nastręcza przy centralnem biurze sprzedaży sprawa obliczenia kosztów przewozu W czasie uroczystości odczytano listy produktów, które rafineryom należałoby boni-

cy zamknął Walne Zgromadzenie.

Następnie po Walnem Zgromadzeniu odbył się Wieczorek listopadowy, na który złożyły się w myśl programu: słowo wstępne wypowiedziane przez kol. dr. K. Windakie-wicza, odczyt o przyczynach i przebiegu powstania listopadowego, wygłoszony przez kol. Plenkiewicza, chór i orkiestra pod batutą kol. Domańskiego i deklamacya.

Po wieczorku odbył się wspólny komeis w hotelu „Moor“ ku uczczeniu przybyłych St. Strzech i gości.

Następnego dnia wieczorem w hotelu „Gärnera“ odbyła się doroczna tradycyjna uroczystośó górnicza przyjęcia nowych adeptów do stanu górniczego, zwana „Skok przez skórę“.

Z pośród wielu przemówień, między te-mi St. St. Fr. Drobniaka, który nawoływał do pracy narodowej i St. St. R. Brzezow-skiego, zaznaczyła się swoją doniosłością mowa St. St. Ad. Łukaszewskiego sekretarza Stałej Delegacyi Pol. górn. i hutn. Mówca zwracając się do fuksów, którzy właśnie mieli wstąpić do stanu górniczego, zaznaczył dobitnie, jakie idee przyświecały członkom Założycielom Czytelni. Oto przed laty 30-tu garstka Polaków, rzucona na obcy grunt, ożywiona jednym duchem miłości i związana ścisłem ogniwem koleżeństwa zapragnęła właśnie stworzyć ognisko, któreby choć w części mogło zastąpić akademikom polskim na obczyźnie Ojczyznę i dom rodzicielski. Hasłem i dążnością Założycieli było skupiać w Leoben przebywających akademików poi., podtrzymywać idee miłości koleżeńskiej i pospieszać z pomocą materyalną i moralną potrzebującym. Z drogi tej nie zboczyła nigdy Czytelnia. Spadek ten przekazuje ona z pokolenia na pokolenie. Obowiązkiem jest właśnie młodszej generacyi przechować tak uświęcone idee nienaruszone, następcom. Starszym zaś kolegom, którzy niezadługo opuszczą mu-ry Akademii, przypomniał mówca obowiązki, jakie im spełnić przypadnie względem społeczeństwa.

i telegramy nadesłane z życzeniami przez St. St. Zarańskiego, posła do Rady państwa, Wp.

Wiadomości handlowe.

Nowy rok rozpoczęliśmy pod dobremi auspicyami dla przemysłu naftowego, prze-dewszystkiem cena ropy szła w górę i dochodziła już przy sprzedażach na prompt do 1 K 40 halerzy. Jakkolwiek wszelkie przepowiednie w kopalnictwie naftowem są często zawodne, to jednak od paru miesięcy skonstatować trzeba zmniejszenie się produkcyi w Tustanowicach i ten fakt wpływa na podniesienie się ceny ropy, niemniejsze znaczenie dla targu ropnego posiada okoliczność, że Krajowy Związek producentów ropy rozpoczął juz tłoczenie ropy kolejowej do zbiorników ziemnych i ustalił wysokość zaliczek na l¹/., koron. Pierwsza zaliczka będzie wypłacona w końcu stycznia. Zdaje się, jakoby zmierzamy ku trwałej sanacyi przemysłu naftowego.

fikować, lecz i pod tym względem istnieje projekt juz dość dojrzały. Ogólne choć nieznaczne jeszcze polepszenie przemysłu nafto-wago odbija się juz na podniesieniu akcyj naftowych, notowanych na giełdzie.

proceder w czasie kiedy ruch towarowy jest zmniejszony, n. p. w lipcu, czekano z tą inno wacyą do grudnia, który jak wiadomo wykazuje najwięcej wzmożony ruch towarowy, wskutek czego już pierwsze osobne pociągi z ropą uległy opóźnieniu w wysyłce, przerwom w biegu i t. d. tak, że wszystkie naprzód porobione obliczenia zawiodły. Rafinerzy uskarżają się na to, że są w bardzo kłopo-tliwem położeniu z powodu zbyt słabych zapasów surowca, a to tern więcej z tego powodu, że na rok 1909. sprzedali na eksport prawie dwa razy tyłe nafty co w roku zeszłym a teraz, wobec takich stosunków nie będą mogli dotrzymać swoich zobowiązań. Interes eksportowy musi być prowadzony bardzo starannie, a dostawy muszą się odbywać w należytych terminach, jeżeli wogóle o wywozie myśleć mamy, mając z taką, tak dobrze zorganizowaną konkurencyą jak w Niemczech ze Standard-Oil-Cy do czynienia. Tej firmie wagonów nie braknie, ani też kolej przez dwa razy dłuższy czas nie zatrzyma, jeżeli zatem rząd chce się starać rzeczywiście o sanaoyę przemysłu naftowego, to powinienby w pierwszej linii zacząć od zaprowadzenia ładu w tym kierunku. Rafinerye austryacko-węgierskie wstawiły w park kolejowy w ostatnich czasach kilkaset nowych cystern dla wywozu swych produktów za granice, pomimo tego jednak mijają całe dnie, że nawet wielkie rafinerye nie otrzymują ani jednego wagonu ropy, tak, że pomimo tego, że rozszerzyły znacznie na rok obecny swą zdolność, przeróbki, muszą ciągle odpowiadać odmownie na zapytania zagraniczne o znaczne dostawy, ponieważ boją się, czy będą mogły zadość uczynić już przyjętym zobowiązaniom. Czasby już zatem był, aby rząd nareszcie zapobiegł tym smutnym stosunkom transportowym na kolejach państwowych.

W roku obecnym ulegną gruntownej re-wizyi zapewne w kierunku podwyższenia 'taryfy na ropę i produkty naftowe; ministerstwo kolei próbowało juz z dniem 1-go stycznia znieśó pewne refakye dla rafineryj galicyjskich na naftę w Czechach; rafinerye galicyjskie jednak oparły się temu, stawiając zasadę utrzymania dotychczasowego stosunku w taryfowaniu ropy i nafty, gdyż przesunięcie tego stosunku wypadłoby zawsze z niekorzyścią dla rafineryj galicyjskich, a z korzyścią dla rafinery i ślązkich i morawskich.

Osobna deputacya rafinerów galicyjskich przy współudziale Dra Bartoszewicza, jako reprezentanta Krajowego Towarzystwa naftowego przedstawiła te żądania ministrowi dla Galicyi i kierownikowi ministerstwa kolei.

Skargi na smutne stosunki transportowe na kolejach państwowych galicyjskich i dawnej kolei północnej- dają się znowu słyszeć tak jak w zeszłym roku. Wszystkie rafinerye konstatują, że gdy dawniej cysterna potrzebowała 10 —12 dni na odbycie drogi do Borysławia, dzisiaj trzeba na nią czekać najmniej 4 tygodnie.

Sprawa eksportu ropy galicyjskiej do Rumunii nie została jeszcze ostatecznie załatwioną, ponieważ rząd rumuński postawił rafinerom za warunek wywóz produktów pozostałych w ich destylarniach z ropy galicyjskiej w całości, zgadzając się zaledwie na

Poszczególne stacye węzłowe jak Bogumin Szczakowa i Morawska Ostrawa są tak zapchane wagonami i różnymi pociągami towarowymi, że nawet najwięcej energiczni i ruchliwi naczelnicy tych stacyi nie mogą sobie już dać rady. Na jakie szkody przez to jest narażony przemysł rafiueryjny, to można łatwo sprawdzić i ustalić. Znaną zresztą jest rzeczą, że głównym powodem niesłychanej zniżki ropy jest niemożliwość szybkiego jej zamaga-zynowania, zarząd kolei mógłby zatem w znacznej mierze przyczynić się do poprawienia się ceny ropy przez szybkie odwożenie jej z Borysławia, i rychłą wysyłkę cystern na-nadesłanych do Borysławia do napełnienia przez wszystkie prawie rafinerye. Po długotrwałych pertraktacyach zdecydował się nareszcie zarząd c. k. kolei państwowych na zaprowadzenie bezpośrednich osobnych po- 5 procentowe manco, — rafinerzy zaś źadają pociągów z ropą. Zamiast jednak zacząć ten | prawa sprzedaży reziduów stąd powstałych

w całości w kraju, a motywują to swoje żądanie tom. że właśnie brak mazutu w Rumunii, potrzebnego do opalania prawie wszystkich zakładów przemysłowych spowodował ich do zakupienia ropy galicyjskiej. To było głównym powodem ich akcyi w tym kierunku, a nadto powołują się rafinerzy na to, że niema w Rumunii żadnej organizaoyi zajmującej się sprzedażą i eksportem reziduów za granicę. — Z powyższych powodów przyrzekł minister finansów przedłożyć parlamentowi rumuńskiemu wniosek na całkowity opust cła wwozowego dla ropy sprowadzonej z Galicyi do opalania kotłów. Na podstawie tego przyrzeczenia zakupiło Tow. Steaua Romana wielkie ilości ropy w Galicyi, tymczasem minister finansów waha się z przeprowadzeniem tej sprawy, zaznaczając, że mazut galicyjskiego pochodzenia byłby w zimie za gęstym wskutek krzepnięcia na mrozie do rozpylania przy zasilaniu kotłów. Na zarzut ten wskazali rafinerzy na dawno już w Galicyi wprowadzone urządzenia do przegrzewania ropy parą w cysternach zapomocą węźownie w nich umieszczonych. Sądzimy, że rząd rumuński nie powinien cofać raz danego przyrzeczenia, może bowiem bardzo wiele fabryk narazić na to co już uczyniła fabryka w Letea, że będą musiały przerobić paleniska ropne z powrotem na paleniska węglowe z powodu braku i znacznego podrożenia ropy opałowej.

Agitacya przeciw importowi galicyjskiej ropy do Rumunii zaczyna przybierać poważne rozmiary, jak bowiem donosi Tagblatt bukareszteński, odbyło się w Plo-jeśti 23. z. m. zebranie producentów ropy celem zaprotestowania przecim temu importowi. Rozmaici mówcy wskazywali na to, że rząd rumuński przez ułatwianie rafinerom wprowadzania galicyjskiej ropy, wyrządza przemysłowi rumuńskiemu niepowetowaną szkodę. Na zebraniu tem uchwalono także zredagowanie memoryału do ministra dla spraw przemysłowych. Na następną niedzielę zwołano ponowne zebranie protestujące przemysłowców z obwodów Prahoya, Buzeu i Dam-bowitza, zaprojektowano zaś zebrania w Cam-pinie, Bustenari etc.

leniwe.

Tendencya: wyczekująca, bardzo nie wiele

Wiadomości z targu ropnego.

Według podania p. Alfonsa Gostkowskiego, zaprzysiężonego senzala dla sprzedaży produktów naftowych i ropy we Lwowie, ceny ropy w miesiącu styczniu przedstawiały się następująco:

1/1 1909, medio styczeń: 126—129, ult. styczeń: 180—183, styczeń-kwiecień: 137—142, roczny szłus 00.

Tendencya : żywa.

2/1 1909, medio styczeń : 126—129, ult. styczeń. 130—133, styczeń-kwiecień: 135—140.

Tendency a: ożywiona, ofert na targu bardzo mało, wyczekują dalszej zwyżki.

3/1 1909, medio styczeń : 130—132, ult. styczeń: 134—137, styczeń-kwiecień: f39—142, roczny szłus 00.

Tendencya: bardzo ożywiona, clięć kupna na krótkie terminy, spodziewają się dalszej zwyżki.

4/1 1909, medio styczeń: .130—132, ult. styczeń: 134—138. styczeń-kwiecień: 139 — 142, roczny szlus 00.

lendencya: spokojna, chęć kupna osłabia, transakcyi bardzo mało.

5/1 1909, medio styczeń: 130—132, ult. styczeń : 135—138, styczeń kwiecień : 139—142, sty-czeń-grudzień : 160—165.

Tendencya: cokolwiek ożywiona, silne usposobienie do sprzedaży, na targu odczuwa się brak odbiorców ze względu na przeważającą ilość ofert.

6/1 1909, medio styczeń: 126—130, ult. styczeń: 128—132, styczeń-kwiecień 135—140, sty-czeń-czerwiec 138—1.44, styczeń-grudzień : 00.

Tendencya: wobec wiadomości o znaczniejszej ilości ropy szybie Tow. Karpackiego silny spadek cen.

7/1 1909, medio styczeń: 1.26—130, ult. styczeń: 128—132, styczeń-kwiecień: 135—140, sty-czeń-czerwiec : 138—144, styczeń grudzień 00.

Tendencya: spokojna, usposobienie do kupna

8/1 1909, medio styczeń: 123—126, ult. styczeń: 128—131, styczeń-kwiecień: 134—137, sty-czeń-czerwiec : 138—140.

transakcyi.

9/1 1909, medio styczeń: 118—121, ult. styczeń: 123—127, styczeń-kwiecień: 130—135, sty-czeń-czerwiec: 138—140, styczen-grudzień: 152—157.

Tendencya: stale zniżkowa, niewiele transakcyi, kolportują pogłoski o nowej producyi.

10/1 1909, medio styczeń: 114—116, ult. styczeń: 116 — 122, styczeń-kwiecień: 127—132, sty-czeń-czerwiec : 133 —136, styozeń-grudzień : 00.

Tendencya: ceny spadają, pomimo, że pogłoski o zwiększonej produkcyi w nowych szybach okazały się bardzo przesadzone. W porównaniu z, targiem lwowskim niedzielny targ drohobycki wykazuje ceny o kilka halerzy wyższe.

11/1 1809, medio styczeń: 112—425, ult. s ty-    wnocześnie reprezentantem Kola do centralnego

czeń : 117—122, styczeń-kwiecień : 128—133, sty-    Zarządu Związku naczelnika saliny w Łanczynie

ezeń-czerwiec: 135—142, styczeń-grudzień 150—155.    Zdzisława Kamióskiego, zastępcą wydziałowego

Tencya: wyczekująca, niepewna, transakcji inż. Franciszka Falka w Staruni.

niewiele.

12/1 1909, tesame ceiry jak 11.

Tendencya : bez przerwy wyczekująca, małe wahanie w cenach.

W Galieyjskiem Nafto wem To w. Akc. „Galicia“ odbyło się niedawno Walne Zgromadzenie, które uchwaliło między innemi podwyższenie kapitału Akcyjnego z 1¹j.₂ na miliona koron, rozdzielić 4% na dywidendę i przeznaczyć z zysków K. 656.280 na odpisania i amortyzacye.

KRONIKA.

f Józef Leniecki, inżynier, były major wojsk polskich z roku 1863 i długoletni pracownik w przemyśle naftowym w kraju i za granicą, urodzony w Warszawie 1839 r., zmarł 3. b. m. w Tustanowicach.

Smutnemu obrzędowi pogrzebowemu weterana walk narodowych i jednego z najstarszych pracowników przemysłu naftowogo odbytemu 5. b. m. na cmentarz w Wolanoe. towarzyszyły liczne rzesze przyjaciół zmarłego.

Wybory do Izby handlowej. Dnia 23-go

Aparat do odczyszezania ropy z emulsyi, wody i nam ul u został wynaleziony przez niejakiego p. M. Linus W. Brown i został zastosowany w Kalifornii, gdzie wydobywana ropa jest ogromnie zanieczyszczoną. Aparat ten ma funkcyono-wać bardzo sprawnie, wytwarzające się gazy, można oddzielić i zużytkować, a w przeciwieństwie do innych sposobów oczyszczania ropy, które czasem do 20°/₀ straty dawały, wykazuje minimalny ubytek ropy.

Rumuńskie Towarzystwo Przemysłowców Naftowych odbyło dnia 18. b. m. pod przewodnictwem p. Alimanisteanu posiedzenie, na któ-rem byli obecni zastępcy firm: Steaua Romana, b. m. rozpoczynają się uzupełniające wybory Concordia, Astra, Trajan i Colombia. Zgromadze-do Izby handlowej lwowskiej. Grono przemy- nie to uchwaliło nie obsyłać wystawy mającej słowców naftowych, wspólnie z Wydziałem się odbyć w roku bieżącym w Brukseli. Nadto Krajowego Towarzystwa Naftowego uchwaliło j uchwalono odbywanie w lokalu towarzystwa pe-popierać do Izby handlowej z kuryi przemy- j ryodycznych konferencyi na temat fachowo nau-słowej kandydata inżyniera Wacława Wol- j ko wy. Wszyscy obecni zgodzili się także na to, skiego, wiceprezesa Krajowego Towarzystwa że bardzo potrzebnem jest przedsiębranie w Ru-Naftowego i Prezesa Rady Nadzorczej Krajo- munii głębokich wierceii celem odkrycia nowych wego Związku Producentów ropy. Spodziewać horyzontów ropnych. Postanowiono zatem bez-się należy, że wszyscy przemysłowcy naftowi zwłocznie się zabrać do wiercenia projektowanego nie odmówią poparcia czynnego kandydaturze szybu do głębokości zwyż 1006 metrów, tego zasłużonego przemysłowca. Udział prze-    Pożar szybu w Meksyku. Na terenie spółki

Pensylwania Oil Cy, na którym już od paru lat znajdował się szyb o głębokości około 700 metr. dający dziennie 5000 baryłek, czyli ca 80 wagonów, odwiercono szyb Nr 3 do głębokości 600 m., z czego 400 m, było zarurowanych 8 calowemi rurami. Wtedy to wybuchł szyb, dając dziennie podług oszacowania ca 50.000 baryłek, czyli niesłychaną ilość około 800 wagonow.

Naturalnie, nieprzygotowany na tak olbrzymią ilość ropy zarząd, nie mógł opanować strumieni płynącej ropy, która też dostała się do palenisk i zaczęła płonąć. Płomień widziano na kilkadziesiąt mil wokoło.

mysłowca naftowego w Izbie handlowej, ze względu na projektowane utworzenie giełdy towarowej a temsamem ofieyalnych notowań ropy, jak i ze względu na utworzenie przy Izbie sądu polubownego w sprawach handlowych, jest nadzwyczaj ważny.

Krajowe Towarzystwo Naftowe wydało własnym nakładem nową

Nowy wybuch w Tustanowicach. Karpackie Tow. Naftowe otrzymało w dniu 5. b. m. z nowo dowierconego szybu Dąbrowa Nr. III. w głębokości 1270 m. przez pierwsze trzy dni silne wybuchy po blisko 70 cystern dziennie. Pro-dukcya ustalona wynosi obecnie 40—50 wagonów dziennie. Szyb jest zarurowany rurami 6 calo-wemi, został odwiercony w 22 miesiącach, a odkrył przez swą wydatność teren 400 morgowy „na Dąbrowie“ Karp. Towarzystwa.

ustawę naftową

Produkcya ropy w Borysławiu wrynosiła w grudniu 1978 wagónów, w Tustanowicach zaś 12.229, czyli razem Ï4.207 cystern.

wraz z odnośnemi rozporządzeniami władz górniczych w jednej broszurze.

Cena broszury 2 Korony.

---------- ---------------------------

Nowe Koło Związku Górników i Hutników polskich powstało w Stanisławowie, wybie- j rając swym przewodniczącym Radcę górniczego Marcina Szwabowicza, sekretarzem Zarządcę salin w Kałuszu Józefa Turkiewicza, skarbnikiem i ró- j

Przedsiębiorstwo dla głę

bokich wierceń

przez Izbę handlową i przemysłowa we Lwowie mianowany, i przez e. k. Namiestnictwo potwierdzony i zaprzysiężony

\Bif Sulimirski

Zastępstwo Witkowickiej fabryki rur.

Zastępstwo Witkowickiej fabryki rur.

senzal

\Bif Sulimirski

liU

w Borysławiu

długoletnie doświadczenie na kopalniach ropy w Galicyi, na Kaukazie i w Rumunii; obejmuje akordy wiertnicze ewent. z własnym udziałem.

| Ekspertyzy terenów galicyjskich i kaukazkich. Kupno i sprzedaż terenów naftowych. Wyłączne zastępstwo fabryki lin stalowych Braci Batorowiczów w Drohobyczu.

dla sprzedaży i kupna ropy, wosku ziemnego i produktów tych minerałów. Jako urzędnik publiczny pobiera przy transakcyach ściśle oznaczoną a zatwierdzoną przez Namiestnictwo opłatę senzala. Udziela swej klienteli rzeczowych i wiarygodnych informaeyi w zakres przemysłu naftowego wchodzących.

Biura: Lwów, plac Smolki i. 4. Tel.: 1059 — i Drohobycz.

iL) Jjl

-aa

TOWARZYSTWO

dla handlu, przemysłu i rolnictwa

we Lwowie

VEREIN FÜR HANDEL, GEWERBE UND ACKERBAU IN LEMBERG.

|p

!P

4 (i)

Wyłączne zastępstwo na Galicyę:

Fabryki rur Mannesmanna w Komotau, — walcownia rur w Schönbrunn, — oraz Galicyjskiego karpackiego naftowego Tow. przedtem Bergheim & Mac Garvey w Glinniku maryampolskim.

Oyrekcya we Lwowie, ul. Romanowicza 3. $ Filie Towarzystwa w Borysławiu, Krośnie i Zagórzu.

Konto p. k. o. 825 991.

Racli. bieżący w Banku krajów.

Telefon Nr. 168.

Towarzystw o dostarcza :

Rury wiertnicze, gazowe,' pompowe, do wodociągów i inne wszelkiego rodzaju. Maszyny i kotty parowe. Narzędzia wiertnicze. Liny druciane we wszelkich wymiarach. Kompletne urządzenia do elektrycznego oświetlania. Fittingi, kurki, połączenia itp. Wszelkie materyały potrzebne tak przy instalacyi jak i popędzie maszynowym.

Zastępując firmy lub sprowadzając towary, towarzystwo kieruje się przedewszystkiem myślą przewodnią dostarczenia swojej klienteli maszyn, narzędzi i materyałów pierwszorzędnej jakości.

inp_

Adres telegraficzny : Towarzystwo handlowe Lwów.

Telegramm-Adresse : Handelsverein Lemberg.

lip

If ROBERT KERNÎ

Zastępstwo Witkowickiej fabryki rur.

Centralne biuro dla Galicyi we Lwowie, Kopernika 18 = Skład w Borysławiu =

wykonuje

Rury wiertnicze spajane i bez szwu,

Rury gazowe i wodociągowe,

Rury ropociągowe dla wysokiego ciśnienia,

Rury płomienne bez szwu,

Rury lane żelazne gazowe i wodociągowe,

Rezerwoary żelazne dla ropy, każdej wielkości,

Liny druciane marki: „Priv. öst. ung. Statts- Eisenbahn Gesell., Żerdzie ratunkowe i wiertnicze witkowickiej marki specyalnej Suwaki wodne i ropne, modelu ciężkiego i lekkiego, fabrykat specyalny,

Wszelkie armatury dla pary i wody,

Elektrycznie spajane żelazne witkowickie beczki dla transportu ropy i spirytusu.

Filia wiedeńskiej fabryki narzędzi firmy Blaua i S-ki Wiedeń, XX/2 Hellwagstr. 4—8.

Cenniki i oferty na żądanie odwrotnie darmo i opłatnie.

Adres na telegramy: Robert Kern, I^wów. — Telefon nr. 766.

FILIA eR A SKIEGO

BANKU KREDYTÓW EGO

Nr. Telefonu 937

we Lwowie, ul. Karola Ludwika 39

Nr. Telefonu 937

Zakład centralny rc Pradze

?ilie w Kleinie i Ołomuńcu

EKSPOZYTURA W BRODACH.

Korzystne załatwienie wszelkich transakcyj bankowych i lokacyj kapitałów.

Wpłacony kapitał akcyjny 6,000.000, fundusze rezerwowe i gwaracyjne 3.200.000.

Kupno i sprzedaż papierów wartościowych. — Przeprowadzenie wszelkich obrotów giełdowych na targach krajowych i zagranicznych.

Promesy. Losy (Sprzedaż losów za wypłatą w rachunku bieżącym). — Otwieranie kredytów i udzielanie zaliczek na podkład papierów wartościowych. — Przyjmowanie w przechowanie i w zarząd papierów wartościowych. — Ubezpieczanie losów i efektów' od strat z powodu wylosowania — Wykupno płatnych kuponów' i wylosowanych papierów wartościowych. — Listy polecające i akredytywy na sezon podróży. — Eskont weksli. — Inkasa i wypłaty w kraju i na miejsca zagraniczne. — Wiiładki pieniężne n:i książeczki wkładkowe (podatek rentowy opłaca Bank), oprocentowuje aż do odwołania po    4L5°/₀    na asygnaty kasowre i w rachunku bieżącym według umowy.

ODDZIAŁ KOMEDOYALNY

Finansowanie przedsiębiorstw przemysłowych i budowli publicznych, kredyty na podatki i cła. — Zaliczkowanie faktur towarowych. — Kupno i sprzedaż w’ drodze komisowej

tow'arôw i zaliczkowanie tychże.-

ulu.

KI

Adres dla telegr. :

„Nafta“ Borysław

W BORYSŁAWIU

Międzymiastowy telefon Nr. 13.

Fabryka narzędzi wiertniczych w Borysławiu wykonuje i ma na składzie:

Żurawie wiertnicze szczególnie silnej konstrukcyi,

Żerdzie wiertnicze z najlepszego materyału,

Świdry ekscentryczne patentu M. Longchamps’a, jakoteż wszelkie przybory do głębokich wierceń,

Tłoki do wydobywania ropy patentu Mikucki, Krynicki, Żubr, Zbiorniki na ropę opałową,

€łazowniki specyalnej konstrukcyi, mierniki na ropę,

Odlewy żelazne i metalowe,

Naprawa kotłów parowych.

Przedsiębiorstwu wiertnicze

».

sg; .

ALBERT

! Sp.

Towarzysko komandytowe

».iii

rt

mmi

WIEDEŃ

111/2 vordere Zollamtsstrasse 11

(Stadtparkhof)

U®?' Uprasza się o dokładne zważanie na nazwę i adres firmy ■"?*$!

Wykonanie głębokich wierceń z najdalej idącą

gwarancva

O    c

za naftą, węglem, solą i t. d.

Urządzanie kompletnych instalacyj wiertniczych własnym patentowanym systemem wiertniczym „Express“.

Korzystno zastąpienie wiercenia kanadyjskiego, dyamentowego

i wolnospadu.

Uzyskiwanie rdzeni przy ruchu ręcznym i parowym „automatyczne” bez przerwy w wierceniu.

Gięhokość do^chczas osiągnięta przy robo-tarli akordowych

1.00#

przeszło

z 6” dymensyą końcową.

metrów

Ÿn

C. k. ministerstwo rolnictwa oddało firmie wykonanie głębokiego

wiercenia w Weis.

--FILIA--

PRASKIEGO BANKU

KREDYT6WEG6

we Lwowie — ulica Karola Ludwika 1. 29.

Tel. 937, 946, 846. — Zakład centralny w Pradze.

patentu Romana Gierszyńskiego z wymienialnymi bakami do rur

5”, 6”, 7”, 9” i 10”

Filie w Kolinie i Ołomuńcu. Wpłacony kapitał akcyjny kor. 6,000.000 — Fundusze rezerwowe i gwarancyjne kor. 3,200.000.

KORZYSTNE ZAŁATWIENIE

wszelkich iransakcyj bankowych i lokacyi kapitałów.

oraz do rozkręcania lewych rur sprzedaje i wypożycza Fabryka narzędzi i instrumentów wiertniczych

W. Wolski

W. Zdanowicz i Sp.

w Borysławiu

Kupno i sprzedaż papierów wartościowych. — Przeprowadzanie wszelkich obrotów giełdowych na targach krajowych i zagranicznych.

Promesy, Losy (Sprzedaż losów za wypłatą w rachunku bjeżącym). — Otwieranie Kredytów i udzielanie pożyczek na podkład papierów wartościowych. Przyjmowanie w przechowanie i w zarząd papierów wartościowych. Ubezpieczanie losów i efektów od strat z powodu wylosowania. — Wykupno płatnych kuponów i wylosowanych papierów wartościowych. Listy polecające i altredytywy na sezony podróży. — Eskont weksli. Inkasa i wypłaty w kraju i na miejsca zagraniczne. — Wkładki pieniężne na książeczki wkładkowe (podatek rentowy opłaca Bank) oprocentowuje po

--------— 4V₂ procent ============

na asygnaty kasowe z 90-dniowem wypowiedzeniem: oprocentowanie po 4i/2 procent w rachunku bieżącym.

ODDZIAŁ KOMERCYALNY: Finansowanie przedsiębiorstw przemysłowych i budowli publicznych, kredyty na podatki i cła. Zaliczkowanie faktur towarowych. Kupno i sprzedaż w drodze komisowej towarów i zaliczkowanie tychże.

nr

Międzymiastowy telefon Nr. 13.

W BORYSŁAWIU

Adres dla telegr.:

„Nafta“ Borysław.

Fabryka narzędzi wiertniczych w Borysławiu wykonuje i ma na składzie:

Żurawie wiertnicze szczególnie silnej konstrukcyi,

Żerdzie wiertnicze z najlepszego materyału,

Świdry ekscentryczne patentu M. Longchamps’a, jakoteż wszelkie przybory do głębokich wierceń,

Tłoki do wydobywania ropy patentu Mikucki, Krynicki, Żubr, Zbiorniki na ropę opałową,

<*azowniki specyalnej konstrukcyi,

Mierniki na ropę,

Odlewy żelazne i metalowe,

Naprawa kotłów parowych.

ROBERT KERN f

Zastępstwo Witkowickiej fabryki rur.

Centralne biuro dla Galicy: we Lwowie, Kopernika 18 = Skład w Borysławiu =

wykonuje

Rury wiertnicze spajane i bez szwu,

Rury gazowe i wodociągowe,

Rury ropociągowe dla wysokiego ciśnienia,

Rury płomienne bez szwu,

Rury lane żelazne gazowe i wodociągowe,

Rezerwoary żelazne dla ropy, każdej wielkości,

Liny druciane marki: „Priv. öst. ung. Statts- Eisenbahn Gesell., Żerdzie ratunkowe i wiertnicze witkowickiej marki specyalnej, Suwaki wodne i ropne, modelu ciężkiego i lekkiego, fabrykat specyalny,

Wszelkie armatury dla pary i wody,

Elektrycznie spajane żelazne witkowickie beczki dla transportu ropy i spirytusu.

Filia wiedeńskiej fabryki narzędzi firmy Blaua i S-ki Wiedeń, XX/2 Hellwagstr. 4—8.

Cenniki i oferty na żądanie odwrotnie darmo i opłatnie.

Adres na telegramy: Robert Kern, Lwów. — Telefon nr.