NAFTA

Organ Krajowego Towarzystwa Naftowego

wychodzi 2 razy aa miesiąc 10-ego i 25-ego

Preimmerata -wynosi rocznie 1S koron.

Członkowie „Krajowego Towarzystwa Naftowego“ otrzymują „Naftę“ bezpłatnie.

Adres Redakcyi i Administracyi: Lwów, ul. Kraszewskiego 1.1, biuro Krajowego Towarzystwa naftowego.

Treść zeszytu 23.

Ankieta w sprawie zmiany stosunków roboczych w górnictwie. — Posiedzenie Wydziału Krajowego Towarzystwa Naftowego z dnia 9. grudnia 1908. — Zamykanie wody i eksploatacya ropy na Kaukazie. — Z Krajowego Związku Producentów, — Kronika.

szychta trwająca 12 godzin zwyczajem uświę eona.

ANKIETA

w sprawie zmiany stosunków roboczych w górnictwie.

Na posiedzeniu ankiety zwołanej do Wiednia na dzień 29. paźdż. w sprawie zmiany stosunków roboczych, zajętych w górnictwie robotników, wyraził wydelegowany przez Krajowe Towarzystwo Naftowe na tę ankietę członek wydziału tego towarzystwa, inżynier Klaudyusz Angerman imieniem pracodawców przemysłu naftowego następująca opinię:

I. Na pytanie, czy robotnicy i pracodawcy byliby uprawnieni żądać zmiany dotychczasowych warunków najmu pracy pod pewne-mi zastrzeżeniami, szczególnie w kierunku trwania dziennej roboty, t. zn ~oy szychta wynosiła tylko 8. godzin na dobę, odpowia-ją pracodawcy, jak następuje:

Przedewszystkiem musi się podnieść, że robota w kopalniach nafty Die jest właściwie górnictwem w ścisłem znaczeniu tego słowa, a to z tego powodu, że robotnicy pozostają przy robocie zwykle w normalnych warunkach światła i powietrza, której to okoliczności zawdzięczają swój dobry stan zdrowia.

Dla robót nadziemnych jest wszakże

Wprowadzenie ośmiogodzinnego czasu pracy byłoby połączone tak dla pracodawców, jak i dla robotników z róźnemi korzyściami, lecz także i zgnbnemi skutkami, a mianowicie :

1. Korzyści dla robotników:

Robotnicy kopalniani powiadają, że przy ośmiogodzinnym czasie pracy mogliby więcej wypocząć i więcej poświęcić się rodzinie i samokształceniu.

Aby przyznać racyę temu twierdzeniu musi się wyjaśnić, ezy robotnik kopalniany jest obecnie przeciążony pracą i czy mu się nie zostanie dosyć czasu dla spraw prywatnych. Pierwsze z tych pytań musi być zaprze-czonem, ponieważ właściwości pracy w kopalni nafty są tego rodzaju, że robotnicy nigdy nie mają pracy zbyt natężającej. Tylko przy spuszczaniu i wyciąganiu świdra są wszyscy robotnicy tej samej szychty zajęci, co jednak zajmuje najwyżej połowę czasu roboczego; przy samem wierceniu tylko jeden robotnik jest zajęty obracaniem sztang wiertniczych pod nadzorem majstra, reszta zaś robotników musi tylko być obecną w szybie, aby w danym razie być pod ręką. To nie może umę-

X'

Nowa partya musiałaby mieć tę samą liczbę ludzi co i inne, pracodawcy jednak mogliby ją wynagradzać chyba tylko trzecią częścią zarobków całego dotychczasowego personalu, odciągnięta od sumy zarobku dotychczasowych dwu partyi. Czy takie postępowanie mogłoby zadowolić robotników wogóle, jest bardzo wątpliwem.

Koszty produkcyi 1 cetnara metrycznego ropy wynoszą obecnie 3 korony, podczas gdy cena sprzedaży jedną koronę. Wobec takich stosunków prowadzi się dalej roboty wiertnicze tylko dlatego, źe wszystkie kontrakty zawierają konieczny warunek wierce- j sunki trwają, nie można się spodziewać źad-nia w każdym wypadku, a przecież jest na- | nego podniesienia się cen, a wskutek tego

ropnym.

ezać robotnika, jeżeli nawet w tym czasie zostanie użytym do wykonania jakiejś drobniejszej posługi; wskutek tego zatem zdarza się często, że robotnik w tym czasie zajęty jest czytaniem, czego mu się nigdy nie wzbrania.

Praca palacza także nie może być uważaną za ciężką, ponieważ ma on tylko uważać na kocioł, czynność jego zatem wymaga tylko skupienia uwagi, a nie natężenia fizycznego.

Musi się przyznać, źe zdarza się niekiedy, iż robotnicy muszą czasem, jak n. p. przy wybuchach ropy, usilniej pracować i wtedy taka praca, trwająca 12 godzin z rzędu, byłaby za ciężką. W takich wypadkach jednak ogranicza się czas pracy do 4 — 6 godzin, a w nocy nie pracuje się wogóle wcale.

W obecnych warunkach pracy nie może być zatem mowy o tern, aby robotnik nie miał możności wypoczynku, lub poświęcenia części jego rodzinie i kształceniu się, ponieważ jak to wyżej udowodniono, nie odchodząc od roboty przemęczony, a mając 12 godzin na dobę woluych, może sobie przy dobrej woli ten czas tak podzielić, aby mu na ten cel wystarczył.

2. Skutki dla robotnika niekorzystne.

Bardzo niekorzystne skutki wywarłoby dla robotnika zaprowadzenie ośmiogodzinnego czasu pracy wskutek tego, źe zaprowadzenie trzeciej szychty sprowadziłoby nowe wydatki.

dzieją polepszenia się stosunków na targu

Koszty produkcyi nie dadzą się jednak w żaden sposób zmniejszyó, ponieważ obecna wysokośó wynagrodzenia robotników musi byó utrzymaną, ceny żelaza wskutek przygniatającego wszelki przemysł kartelu są niestosunkowo wysokie, a nadmierny wymiar podatków nie uwzględnia wcale obecnych stosunków przemysłu naftowego.

Jeżeliby się miało zaprowadzió trzecią szychtę kosztem zmniejszenia wynagrodzenia dotychczasowych dwu szycht, w takim razie niezadowolenie robotników osiągnęłoby swój punkt kulminacyjny, strajki byłyby bezprze-stanne, coby musiało pociągnąó za sobą zaprzestanie robót w całem kopalnictwie na-ttowem. To sprowadziłoby ruinę całego przemysłu. Czyż zatem wprowadzenie trzeciej szychty jest dopuszczalne?

Ze jednak to nadmierne przeciążenie przemysłu naftowego podatkami jest aktual-nem, wynika choóby z tego, że każe się producentowi płacić wysokie podatki zarobkowe i osobisto-dochodowe, chociaż się już opodatkowało naftę, 13 koron od cetnara metrycznego wynoszącym podatkiem konsum-cyjnym. Z powodu tego nadmiernego przeciążenia zbyt wysoko ustanawianym podatkiem zarobkowym, musiało bardzo wiele kopalń, produkujących nawet do jednej cysterny dziennie, zastanowić zupełnie roboty.

Z drugiej strony zaś przedsiębiorcy, którzy bodaj w jednym roku mieli jakitaki dochód z kopalni, muszą opłacać niczem nieuzasadniony podatek osobisto-dochodowy przez 3 lata z rzędu. W sejmie galicyjskim podnoszono te sprawy i przez 2 lata uchwa-lauo jednogłośnie odnośne rezulucye do rządu, które jednak dla przemysłu naftowego nie odniosły dotychczas żadnego rezultatu.

Robotnicy mogliby jednak podnieść, że w przyszłości stosunki te ulegną korzystnej zmianie i cena 1 cetnara metrycznego ropy dojdzie do wysokości około 4 koron, tak, jak to ma miejsce w Rumunii, a nawet na Kaukazie i w Ameryce. Na to jest tylko ta jedna odpowiedź, że jak długo obecne sto-

II. Na pytanie czy możliwem by było zaprowadzić tygodniowe wypłaty zarobków, odpowiedzić muszą pracodawcy co następuje:

niema możności spełnienia życzeń robotników.

Na podniesienie się cen ropy mógłby wpłynąć rząd w taki sam sposob, jak wpłynął na podniesienie cen spirytusu, kontyngentując naftę dla konsumcyi wewnętrznej na tych samych podsiawach, co i dla go-grzelń rolniczych.

Było to możliwe dla spirytusu, to byłoby to o wiele więcej usprawiedliwione i wskazane przy nafcie.

3. Zgubne skutki dla pracodawców.

Omówione dotychczas szkodliwe następstwa dla całego przemysłu naftowego, które-by powstać musiały wskutek zaprowadzenia tej nowości, są także zgubnemi i dla pracodawców, koszty produkcyi bowiem jednego cetnara ropy wynoszą jak mówiliśmy 3 Kor. z czego połowa przypada na maszyny, rury, opał i zakupno terenu, druga zaś, to jest także 1*50 kor. na wypłaty robocizny.

Gdyby pracodawcy stanęli wobec konieczności zaprowadzenia trzeciej szychty z temsamem wynagrodzeniem, co i każda z dotychczasowych dwu szycht, to sprowadziłoby to zwiększenie kosztów produkcyi o 75 groszy za 1 c. m. Skoro jednak już dzisiaj cena ropy jest tak niską, że pokrywa zaledwie Y₃ część kosztu produkcyi, to przecież niemoźliwem jest powiększać go jeszcze dalej.

Obecne stosunki w tym kierunku są takie, że wypłata następuje co miesiąca, na żądanie jednak otrzymuje każdy porządny robotnik każdej chwili zaliczkę, przenoszącą czasem miesięczną płacę. Przez ten zwyczaj jednak nie czuje się żaden pracodawca uprawnionym do wywierania presyi na robotnika, aby tenże pozostał w jego przedsiębiorstwie’

Ten sposób wypłacania jest raczej spowodowany koniecznością oszczędności w kosztach administracyjnych przedsiębiorstwa, któreby naturalnie musiały się zwiększyć, gdyby się miało wypłacać co tygodnia. Robotnikowi nie dzieje się przez dotychczasowy sposób wypłaty żadna krzywda, gdyż każdej chwili może otrzymaó żądaną zaliczkę i każdej chwili może odejść, skoro dotrzyma terminu wypowiedzeuia.

Pracodawcy nie utrudniają nigdy udzielania zaliczek, robotnicy zaś mało z tego korzystają, jak o tern dowodnie przekonać się można z zestawienia tabelarycznego, sporządzonego przez Galicyjskie Karpackie Towarzystwo Akcyjne, a przedstawiającego wypłacone w roku 1907 zarobki i zaliczki. Z tabeli tej widzimy, że zarobki wynosiły K. 189.278 zaś zaliczki K. 4312, co przedstawia zaledwie 02 proc. wypłaconych zarobków. Jeżeli zatem miesięcznie wypłaoony robotnik czuje się zobowiązanym do pozostania w pracy przez następny miesiąc, to jest to jego dobra wola, jeżeliby bowiem obstawał przy tern, aby był wypłaconym wcześniej, to mu się w tym kierunku żadnych trudności nigdy nie robi i uwalnia się z reguły każdego robotnika, każdej chwili, skoro tylko okaże niechęć pozostania w przedsiębiorstwie.

Stosunki robocze w kopalnictwie nafto-wem polegają na wzaje^ °m zaufaniu, które naturalnie przestaje istnieć, gdy robotnik nie chce dalej w danej firmie pracować.

Częściejsze wypłacanie robotników pociągałoby za sobą jeszcze i tę niedogodność dla pracodawców, że przez to ucierpiałaby ciągłość robót wiertniczych, która wymaga, aby robotnicy pracujący w danem przedsiębiorstwie poznali intencye, ceł i zamiary swojego pracodawcy, dobrze je pojęli i wykonywali, co szczególnie jest ważnem w trudniejszych chwilach, jak przy zagwoźdźeniu, wybuchach i t. p., gdy się jednak robotnik zmienia bezustannie, to nie można od niego żądać, aby odrazu poznał trudności i właściwości przedsiębiorstwa. Naturalnie, że ewentualną stąd powstałą szkodę musiałby ponosić pracodawca.

Częstsza zmiana personalu robotniczego musiałaby doprowadzić do zagważdżania szybów i innych wypadków, czego nie można lekceważyć wobec tego, że koszt wywiercenia jednego szybu do głębokości tysiąc metrów, wynosi dwieście tysięcy koron.

Mogłoby wydać się dziwnem, że robotnicy tak maèo korzystają z prawa pobierania

zaliczek; to jednak znajduje swoje wytłumaczenie w tern, źe największa część robotników naftowych składa się z porządnych właścicieli gruntowych, którzy dla zaoszczędzenia sobie pieniędzy poświęcają się wiertnictwu. Dla takich robotników jest dotychczasowy sposób wypłacania chyba tylko korzystnym.

Nie można niedoceniać taleźe i tej okoliczności, źe każdy robotnik wiertniczy jest poniekąd spólnikiem swego pracodawcy poza tern, źe pobiera płacę, pobiera on bowiem premie od wywierconego metra, za utrzymanie dymensyi świdra, a nawet często za każdą uzyskaną cysternę ropy.

Na wywody referenta robotników pana Oktawca, źe przy kopalnictwie naftowem zdarza się więcej nieszczęśliwych wypadków jak przy innych, coby miało wskazywać na potrzebę zaprowadzenia ośmiogodzinnego czasu pracy, odpowiedział referent pracodawców źe wywody jego nie zgadzają się z rzeczywistością, ponieważ jak to wykazuje wyszła w roku bieżącym statystyka śmiertelnych wypadków, wydana przez ministerstwo rolnictwa, nieszczęśliwe wypadki w kopalnictwie naftowem w ostatnich czterech latach, sprawdzane przez inspekcye kopalń, były o połowę mniej liczne jak w górnictwie wogóle.

Posiedzenie

Wydziału Krajowego Towarzystwa Naftowego z dnia 9. grudnia 1908.

Porządek dzienny:

1.    Odczytanie protokołu z poprzedniego posiedzenia,

2.    Sprawozdanie sekretarza,

3.    Wybór dwóch delegatów do Rady Naftowej i jednego delegata do kuratoryi szkoły wiertniczej w Borysławiu,

4.    Sprawa ustawowego ubezpieczenia urzędników naftowych,

o. Przyjęcie nowych organizacyi i członków do Towarzystwa,

6. Wnioski i interpelacye.

Obecni : pp. prezes Gorayski, członkowie Wydziału Długosz, Mars, Kiesler, Schreier i Żukowski, sekretarz dr. Bartoszewicz.

Usprawiedliwili swoją nieobecność: wiceprezes Wolski, Zamoyski, Pierściński i dr. Fraenkel.

Odczytane protokoły z ostatnich dwu posiedzeń przyjęto.

Sekretarz, zdając sprawo z działalności biura, wspomina o wysłaniu memoryału do Wydziału Krajowego w sprawie zamierzonej przez rząd regulacyi taryf kolejowych, dalej zawiadamia Wydział o wydaniu przez Towarzystwo ustawy naftowej we formie osobnej broszury i o wniesieniu przez biuro podania do dyrekcyi kolejowej w sprawie sześciogodzinnego czasu wyładowania towarów w Borysławńu i zaprowadzenia wozu bezpośredniego z Drohobycza do Zagórzan przy pociągu nocnym nr. 1220/1212. Pierwsza sprawa została przez Dyrekcyę załatwiona pomyśłnie, to znaczy, źe termin wyładowania został przedłużony, druga zaś odmownie.

Na wniosek posła Długosza Wydział uchwalił udać się ponownie do dyrekcyi kolejowej w sprawie bezpośredniego wozu z Borysławia do zachodniej Galicyi.

Pan prezes Gorayski odczytuje list wiceprezesa Wolskiego, w którym tenże zwraca uwagę, źe Towarzystwo Naftowe powinno się postarać o przyspieszenie ankiety, mającej być zwołaną w myśl uchwały sejmowej dla zastanowienia się nad środkami sanacyi przemysłu naftowego. Prezes Gorayski jest zdania, iż należałoby najpierw w łonie Towarzystwa porozumieć się co do środków sanacyjnych, by na ankietę przyjść z gotowym materyałem. Nad sprawą tą rozwinęła się obszerna dyskusya, w której zabierali głos pp. Długosz, Mars, dr. Bartoszewicz, prezes Gorayski, Kiesler i Żukowski. Poruszano sprawę moratoryum dla obowiązków wiercenia, centralną sprzedaż ropy i zaprowadzenia przez rząd prób opalania lokomotyw nieod-benzynowaną ropą. Wreszcie uchwalono zwołać na dzień 22. grudnia b. r. ankietę w tej sprawie w łonie Towarzystwa.

Do kuratoryum szkoły wiertniczej uchwalono delegować ponownie hr. Zamoyskiego.

Do Pady naftowej uchwalono delegować prezesa Gorayskiego i członka Wydziału p. Schulima Schreier a.

Dr. Bartoszewicz zdał następnie sprawę ze zgromadzeń urzędników naftowych, które się odbyły pod egidą Towarzystwa w sprawie emerytalnego ubezpieczenia i omówiwszy korzyści materyalne i moralne jakie daje ubezpieczenie w Towarzystwie Wzajemnych Ubezpieczeń Urzędników prywatnych we Lwowie, jako zakładzie zastępczym rządowym, postawił wniosek aby Wydział Towarzystwa uchwalił wysłanie odpowiedniej odezwy do firm naftowych, by urzędników swoich ubezpieczały w tem towarzystwie. Wydział jednogłośnie przychylił się do tego w.niosk u.

W poczet członków Towarzystwa zostali przyjęci: Rafinerya nafty w Limanowej (Petroleum Lieht und Krafi-Gesellschaft) i Związek przemysłowców niemieckich interesowanych w przemyśle naftowym galicyjskim.

Na tem posiedzenie zamknięto.

Zamykanie wody i eksploatacya ropy na Kaukazie.

Bardzo daleko odbiegliśmy od tej chwili, kiedy inź. Angerman pisał w roku 1900 w „Nafcie“, że zatrważający jest stan kopalń rosyjskich, że grozi im zalanie wodą, tak jak się to stało w innych kopalniach kaukazkich; a po części i w Groźnem. Już dawniej porus załem w jednym z numerów tego czasopisma z roku 1902 sprawę prób zamykania wody na Kaukazie roztopionym asfaltem, iłem z alabastrem, cementem i t. d.; pisali o tem i inni, traktowali jednak sprawę tę powierzchownie.

W kopalniach groźnieńskich piaskowce wodonośne znajdują się tuż nad pokładem ropnym pierwszego horyzontu, często bardzo nie można nawet zauważyć, kiedy przeszło się z jednych w drugie. Przypływ wody jest tak silny, że łyżkując po 15 cystern dziennie, nie można zniżyć poziomu słupa wody, stojącego na jakie 40 metrów od wylotu otworu.

Naturalnie, że w rozmaitych kopalniach są też różne objawy, co zawisłem jest nie-tylko od położenia szybu, t. zn. czy leży na północnym, czy na południowym stoku, lecz i od tego, ozy dana kopalnia leży na wscho-dniem przedłużeniu linii naftowej, czy na zachodniem. Te ostatnie zwłaszcza odznaczają się bogactwem samotryskających wód, z których pierwsze spotyka się dopiero poniżej 500 metrów o temperaturze 70 stopni Cel-siusza. Ażeby tylko módz podejśó do szybu, robi się specyalne urządzenia, nie mówiąc już o wierceniu w takich warunkach, lub o zamknięciu wody. W takich wypadkach ma się do czynienia ze słupem cieczy o ciśnieniu najmniej 60 atmosfer. Jeżeli do tego dołączymy, że otwory musi się kończyć rurami o średnicy najmniej 10 cali, ażeby można było eksploatować szyb zapomocą łyżkowania, wtedy dopiero stają przed oczami te wszystkie trudności z jakiemi technika ma tutaj do walczenia, a są one tem gorsze, że w najstarszej ozęści kopalń, a mianowicie wschodniej, do roku 1900 nie zwracano zupełnie uwagi na wodę.

Dopóki w pierwszych pokładach naftowych było dużo ropy i gazów, woda nie wiele szkodziła, łyżkowano dużo ropy z wodą, a gdy ciśnienie pierwszych się zmiejszyło, powstało niebezpieczeństwo zupełnego zalania kopalń, sposoby powyżej przytoczone zawiodły, tutejsi technicy przyszli do przekonania, że woda to „malum necessarium“, i... poszli głębiej. Dopiero w roku 1900 firma Maksi-mowa wezwała inź. Angermana, który wysłał naszych ludzi, użył rur hermetycznych i zamknął wodę w dwu szybach. Oba te szyby były szybami wybuchowemi i dają do dzisiejszego dnia ropę, bez wody.

Za przykładem Maksimowa poszły i inne kopalnie. Rezultaty były świetne, co spowodowało, że same firmy żądały od ministerstwa wprowadzenia na nowo, dawno już istniejącego, zapomnianego rozporządzenia w życie. Utworzono komisyę techniczną, kontrolującą zamknięcie wody.

Obecnie żadna firma nie pójdzie do ropy, dopóki nie przekona się że woda jest zamknięta. Zdarzają się wyjątkowe wypadki, które jednak kłaść należy na karb lekkomyślności, lub niesumienności kierownika kopalni.

Wschodnie, t. j. najstarsze kopalnie nawet nie próbują już zamykania wody przed pierwszym horyzontem naftowym, ratują tylko dolne, co się w zupełności udaje. Zacho-

lat pracy.

mufowyck stalowych, o grubości ścian 13 mm. Po zamknięciu wody spuszcza się rury blaszane, a doszedłszy do ropy łyżkuje się ją w blaszankach, z poza hermetycznych zaś bije dalej gorąca woda. Przez połączenia rur przechodzi zawsze jeszcze nieco wody, której się nie wyłyżkowuje zupełnie, aby uchronić rury od zgniecenia. Prawdopodobnie z czasem granica ta powiększy się, jak również i walka z wodą będzie łatwiejszą, gdy więcej szybów stanie w danej miejscowości. Już dzisiaj, otwór położony więcej na zapadzie pokładów, odbiera wodę szybom niżej położonym. Fakt ten widocznym jest nawet wtedy, kiedy różnica odległości wynosi ponad dwa kilometry.

Otwory z wodą nie samotryskającą, zalewa się jeszcze roztworem z tłustej gliny z wierzchu, a ten osiadając wypełnia całą przestrzeń między rufami a ścianami. Ze musi to mieć jakąś wartość, dowodem tego | kilka dni później zwierca się latarnię.

dnie kopalnie walczą jaknaj pomyślni ej z wodą za pomocą 14 i 16 calowych rur hermetycznych, przy pierwszym pokładzie. Najdalej na zachód posunięte kopalnie, mające samotry-skającą wodę gorącą, używają rur 12 calowych, muszą jednak poświęcaó dla tego celu i po kilka kolumn rur, jak również po kilka

W ostatnich czasach zaczęto używać rur

Sposób zamykania wody używany w Groż-nem jest następujący: Po osiągnięciu iłów w otworze świdrowym pod wodonośnymi piaskowcami, podnosi się rury hermetyczne do góry, a na spód otworu narzuca się tłustej gliny; do buta rur, któremi ma się zamykać spuszcza się potem na żerdziach drewnianych korek, składający się z czterech łap i klina. Po spuszczeniu korka na spód otworu, dobija się klin, czem osiąga się dość szczelne zamknięcie buta. Przy pomocy hydraulicznych pras wciska się korek w ową glinę, która wypełnia jak najdokładniej całą przestrzeń niędzy rurami a ścianą otworu. Ponadto wciska się zawsze rury w miejsce nieroz-szerzone, przygotowane w tym celu poprzednio za pomocą mniejszego dłuta. Podobne wciskanie rur hermetycznych, ale tylko mu-fowych, nie przedstawia żadnego niebezpieczeństwa.

szyb, który po każdem świeżem zalaniu dawał więcej ropy aniżeli wody, a po pewnym przeciągu czasu stosunek ten stawał się odwrotnym. Woda była zamkniętą blaszankami, które cementowano, prawdopodobnie więc ropa rozkładała cement, a glina wrzucona wypełniała na jakiś czas zepsute miejsca. Rury hermetyczne 16-to calowe, o grubości ścian 8 mm., 400 metrów długie, kosztują 18.000 rubli. Jak szalenie wzrasta więc koszt takiego zamknięcia, gdy należy je wykonać n. p. na 650 metrów i to rurami gru-bościennemi, może sobie każdy wyobrazić. Dlategoteż jeszcze do dzisiejszego dnia niektóre firmy próbują zamykaó wodę cementem w otworach gdzie niema wody gorącej, W rury n. p. 22 calowe spuszcza się rury 18-to calowe o grubości ścian ¹/i cala, opatrzone kierownikami z blachy a i al. służącymi do odpychania rur mniejszych od ścian wewnętrznych rur zewnętrznych. Między kie-rowniki te spuszcza się rurki cementowe o świetle 1 i ³/₄ do 2 i ^ cala i zalewa Całą przestrzeń między A i B Jeżeli nawet uda się jaknaj pomyślniej wypełnienie między A i B, to część pierścienia K jest zawsze stosunkowo bardzo słaba i zachodzi obawa, że w tern właśnie miejscu nastąpi przełamanie rur, lub szybkie rozłożenie się cementu pod wpływem działania wody.

Ażeby tego uniknąć, zaczęto używać w ostatnich czasach t. zw. latarniowego zalewania, polegającego na tern, że do buta rur spuszcza się na cementowych rurkach „latarnię", zrobioną z kręgów drewnianych. Latarnia, mniejsza nieco od rur, zaopatrzona jest z wierzchu w krążek ze skóry, a krążek ten jest większy od wymiaru rur, ażeby zaten mógł wejść, muszą się jego kraje zagiąć do góry. W środku i w dolnej części latarni są wentyle b i b 1, otwierające się na zewnątrz, ażeby cement nie mógł wejść z powrotem. Długość latarni takiej wynosi około 2 i pół metra. Po opuszczeniu latarni do buta nasypuje się na nią około 20 m. piasku, ażeby cement jej nie mógł podnieść i wlewa się przez rurki cement, który musi wypełnić przestrzeń między rurami, a ścianą. Po ukończeniu tej czynności wyciąga się rurki, a w

CO

O«

-a

ot

/I

gps

GSH

I • ••

V-'

s),

MS

A.

Dlatego zatrzymałem się dłużej nieco nad cementowaniem, ponieważ używa się go często, ażeby nie narazić się na ciśnienie całego słupa wody na rury hermetyczne. Te-orytycznie powinnoby się to ostatnie zamykanie wody zawsze udawać, w praktyee jednak rzadko to ma miejsce. W Baku, gdzie pokłady są mniej spoiste, tak, źe łamią nawet rury, używa się go dla wzmocnienia ścian otworu. Koszt pierwszego zalania wody cementem między n. p. 22 calowemi, a 18 calowemi rurami, wliczając w to i cenę rur na głębokość 200 metrów, wynosi niemniej jak 6000 rubli. W Groźnem należy się kierować dwoma pewnikami, z których pierwszy brzmi: poniżej pierwszego horyzontu wody niema, a drugi: bez zamknięcia wody ropy się nie dostanie. Dlatego wszystko się usuwa wobec niebezpieczeństwa zalania wodą na drugi plan przed tym wrogiem; on jedyną troską kierowników, nim się interesuje cały ogół sąsiadów, on ogólnym tematem ich rozmów.

Szyb w eksploataoyi nie ma ani kropli wody; w tem, nafta ginie zupełnie, woda wypełnia otwór i nie daje się wyłyźkować. Są-siedzi konstatują, źe i w ich szybach zaczyna przybywad wody, krzyk, gwałt, komisye, a w rezultacie zabijanie szybu, lub podnoszenie rur.

Co do samego eksploatowania otworu, to powszechnie używanym sposobem jest łyżkowanie, polegające na tem, źe robotnik t. zw. „tartalszczyk“ zapuszcza na linie łyżkę zamkniętą u spodu kulkowym wentylem z językiem. Języczek ten służy do tego, żeby przy postawieniu łyżki na zasuwie zamykającej otwór, podnosił wentyl i wypuszczał płyn do skrzyni z której spływa do zbiorników. Robotnik podnosi łyżkę, odsuwa zasuwę skrzyni, spuszcza łyżkę do otworu, nabiera płynu i t. d. Łyżki mają średnicy 5 i pół do 17 cali, długość od 6 do 15 metrów. Długość zawisła od wysokości wieży, dla średnicy zaś są pewne empiryczne prawidła n. p., że powierzchnia łyżki powinna wynosić połowę powierzchni otworu.

O ilościach wydobywanego płynu w 22 godzinach roboczych można mieć pojęcie z tego, że łyżka 10 m. długa, a 10 cali średnicy mająca przy dziesięciokrotnym wyciągnięciu na godzinę, daje około 8, o 12 calach średnicy, około 10 wagonów dziennie. Wobec faktu zalania pierwszego horyzontu naftowego wschodniej części kopalń, łyżkuje się naftę z wodą w następujący sposób: jeżeli przypływ wody jest duży, bierze się kilka łyżek, n. p. 2, 3, 4, z wierzchu płynu, gdzie zbiera się nafta, a resztę ze spodu, gdzie się zbiera woda. Stosunek zawisłym tu jest tylko od przypływu wody. Jak należy łyżkować dany otwór, zaleźnem jest od długotrwałych prób.

Łyżkowanie ma jeszcze duże znaczenie w tutejszych stosunkach wskutek tego, źe można w czasie eksploataoyi czyścić otwór z piasku zamulającego spód szybu, co oddziaływa szkodliwie na przypływ ropy. Koszt eksploataoyi jednego otworu zapomocą łyżkowania jest następujący :

tejsamej długości

Opał, około 5560 Cm. rocznie po Rs. 1*2.....

6672 Rs.

750 „ 160 „ 750 „

o o

O GO

03 T-i

CS

O'

co I oa co

. ° o

to I o o

.    .    17280 Rs.

600 „ 300 „ 600 „

250 „

.    1700 „

Razem ,

Rok:

Średnia produk- 84-682 cya szybu w Cm.

Frisz 7₈ 3 sztuki po 250 Rs. Pasy 2 po 80 Rs. .    .    .

Łyżki i ich naprawa 4 szt. Utrzymanie maszyny, bębna łyżkowego i t. d. .

Smary.......

Robotnicy, „tartalszczycy“

3 po 25 Rs.....

Amortyzacya kapit. na 10 lat Razem

Wobec drożyzny opału coraz więcej firm wprowadza do łyżkowania motory. Wtedy łyżkowanie odbywa się t. zw. bębnami łyżkowymi, których typy są najrozmaitsze, jednak wszystkie bardzo prostej konstrukcyi. Do łyżkowania używa się lin angielskich drucianych o średnicy ⁵/s ca’ia, pasów wielbłądzich 8 cali szerokich i koła linowego o średnicy 1 — 1 i pół m., średnica bębna wynosi od 1*2 do 1 i pół. m.

W otworach gdzie piasku jest względnie mało, używa się pomp, tych jednak, przeważnie o średnicy 4 cali jest we wszystkich kopalniach zaledwie dziesięć sztuk w użyciu. Pompuje się na żerdziach drewnianych.

Oprócz tych sposobów dobywania ropy, robiono próby z kompresorami, które w pewnych warunkach dawały pomyślne rezultaty. Początkowo rzucono się na ten wynalazek, jako na ostatni wyraz eksploatacyi żądając, aby we wszelkich warunkach jednakowo działał, obecnie jednak mało o nim słychać. Najgłówniejszą przeszkodą w ich rozpowszechnieniu jest w pierwszym rzędzie ogromny koszt ich popędu.

Koszt eksploatacyi kompresorem:

Opał 14400 Cm. rocznie po 1.2 Rs. . .

Utrzymanie maszyny i kompresora rocznie

Smary.......

Robotnicy: dwu po 25 Rs. Amortyzacya dziesięcio letnia od 17000 Rs. ! . Amortyzacya dziesięcioletnia maszyny ......

. 20730 Rs.

Jeźelibyśmy nawet nie zwracli uwagi na drożyznę używania kompresorów, to przy tym sposobie eksploatacyi jest jeszcze i to złe, że do otworów w których jest pomieszana woda z ropą, musiałoby się spuszczać dwa rodzaje rur, osobno dla jednego płynu, a osobno dla drugiego, nadto, że piasek zamula rurki, a co najgłówniejsze, że kompresor daje emulsyę, która musi stać bardzo długo, dopóki się nie oddzieli. Z powyżej powiedzianego widzimy, że kompresora można używać w specyalnych tylko warunkach, gdy n. p. otwór jest połamany, lub tam, gdzie woda jest zamknięta, a płynu łyżką wyczerpać nie można.

Kompresorów jest kilka typów, a pod nazwą tą pojmuję całe urządzenie do wydobywania ropy z otworów. Wszystkie są opatentowane. Zasada wszystkich jednak polega na tern, że do otworu spuszcza się dwa rodzaje rur, większe n. p. 4” i mniejsze 2 i pół” Do większych wpuszcza się zgęszczone powietrze, które wychodzi mniejszemi, porywając płyn za sobą; jestto patent Sterlinga. W patencie Kaizera dzieje się przeciwnie. Jako przykład działania kompresora podaję szyb Mantaszewa, który łyżkowaniem dawał 500 pudów, kompresorem zaś 8 — 10000 pudów. Były jednak i takie otwory, z których łyżkowano wodę z naftą, po postawieniu zaś kompresora samą tylk- wodę. Z tych przykładów widzimy, że muszą się wyrobić dopiero najrozmaitsze typy kompresorów, stosownie do właściwości szybów, na razie zaś przemysł naftowy rosyjski pozostanie jeszcze długo przy łyżkowaniu.

Na zakończenie przytaczam dane w jakim stopniu spadała produkcya szybów w ostatnich 10 latach.

Średnia głębokość otworów w roku 1898 wynosiła 224 m. zaś w roku 1907 413‘78 m. Jeźelibyśmy chcieli na podstawie tych

7500 „ 750 „ 180 „

1200    „

10000    „

19000 „

52630 Rs.

10000 „ 10900 „

Razem

Groźnyj w listopadzie 1908.

w takim razie jeszcze

danych obliczyć koszt jednego puda ropy, nie bylibyśmy w stanie zrobić to dla tylko kilku lat, ponieważ ogólny stan polityczny Rosyi, rzezie w Baku i t. d. wystawiały cenę na takie wahanie, że nie mogłyby dać miarodajnego wyznacznika. Biorąc dla obliczenia kosztów produkcyi następujące czynniki: 1. koszt wiercenia oddawanego w akord,

2. koszt maszyn, kotłów, opału, oświetlenia i rur, dostarczonych przez firmę, 3. amorty-zacyę urządzeń dostarczanych przez kopalnię, 4. procent od kapitału, 5. koszty administracyjne, otrzymamy:

wiercenie 413 ra. w akordzie 15000 Rs.

opał.......

palacze......

smary ......

administracya i utrzymanie urządzeń ....

rury.......

zamknięcie wody i rury hermetyczne .    .

Razem .

Amortyzacya i procent od tej sumy .    .    ,    .    .

Koszty eksploatacyi

20900 Rs.

Daje to wraz z przepompowaniem około 12 kopiejek za pud. Do tego musimy doliczyć dzierżawę od 2 i pół do 6 i pół kop. z puda, nic więc dziwnego, >e koszt własny puda ropy niektórych kopalń wynosi około 17 kop. za pud, zaś obecna cena wynosi 19 kop. tak, że przy nieznacznej zniżce cen, bar dzo wiele firm zastanowi ruch swoich kopalń.

Inż G. Strzetelski.

Z Krajowego Związku Producentów.

D. 10. i 11. b. m. odbywało się w biurach Związku we Lwowie najpierw wspólne posiedzenie Rady nadzorczej z Delegacyą komitentów, a następnie posiedzenie tylko Rady nadzorczej. Przeprowadzone najpierw skrutynium do Delegacyi wydało następujący rezultat: z groma większych producentów wybrani zostali : Angerman Klaudyusz, lir. Dzie-duszycki Klemens, Kiesler Adolf, Lieberman Aloizy, Moraczewski Stanisław, Spitzman Jakób; z grona mniejszych producentów: Dembowski Felicyan, Ellenberg, Gold Norbert, Kampman Henryk, Kurz Stanisław, dr. Reiter Eugeniusz.

W obradach brali udział ze strony rządu starszy radca dr. Horszowski, ze strony instytucyj bankowych dyrektor akc. Banku Związkowego p. Biechoóski i dyrektor filii lwowskiej Centralnego Banku czeskich kas oszczędności p. Pećenka.

Rada nadzorcza wspólnie z delegacyą zajmowała się najpierw sprawą wysokości mających się udzielać zaliczek na ropę kolejową. Jak wiadomo, zaliczka, którą ma udzielać Bank, ma wynosić 1 k. 80 halerzy lecz od tego odchodzą pewne potrącenia na rzecz Związku i inne; po długiej dyskusyi ustanowiono wysokość zaliczki na 1 k. 50 h.; część członków była jeszcze za większą re-dukcyą zaliczek by utworzyć rezerwę na budowę dalszych rezerwoarów i ze względu na wzmocnienie finansowe Związku; zdanie ostatnie podzielał także i reprezentant rządu dr. Horszowski.

Terminu odbioru ropy w rezerwoarach ściśle jeszczo nie oznaczono ze względu na to, iż pertraktacye z towarzystwami aseku-racyjnemi jeszcze nie ukończone; w każdym razie ze sprawozdania dyrekcyi wnosić można było, że te pertraktacye lada dzień będą perfekcyonowane, w bieżącym miesiącu rozpocznie się tłoczenie ropy do rezerwoarów ziemnych; towarzystwa transportowa podpisały już odnośny układ ze Związkiem, przyczem uchwalono żądać 1 °J₀ manca od przytłoczonej ropy na rzecz Związku, a resztę manca ponad 1%, jakie tow. transportowe sobie zastrzegły od komitentów swoich, pozostawić towarzystwom transportowym.

W sprawie sprzedaży ropy przez Związek uchwalono upoważnić dyrekcyę wspólnie z komitetem egzekutywnym do ewentualnie dalszej sprzedaży ropy do Rumunii do wysokości 10.000 wagonów i do sprzedaży ropy na Cele opałowe, wreszcie polecono dyrekcyi

wejść w pertraktacye jeszcze z kolejami wę-gierskiemi celem wprowadzenia na Węgrzech opalania lokomotyw ropą.

-wskazanem by zatem było, aby zgromadzenie bo-rysławskich urzędników wysłało na to zgromadzenie swoich dełegatów.

Dnia 12 b. m. odbyło się w sali liotelu Geor-ge'a ponowne zgromadzenie urzędników naftowych, zamieszkałych we Lwowie celem omówienia przystąpienia do Towarzystwa Wzajemnych Ubezpieczeń Urzędników Prywatnych we Lwowie. Przewodniczącym Zgromadzenia obrano Sekretarza Krajowego Towarzystwa Naftowego, dra Stefana Bartoszewicza, który po odpoWiedniem zagajeniu przedstawił obecnym dyrektora To w. Wzaj. Ubez. Pry w p. Stanisława Bała i delegata urzędników naftowych zajętych w Borysławiu i Tustanowi-cach, p. Oskara Loewenherza.

Po przedstawieniu korzyści jakie daje Tow. Wzaj. LTbez Urz. pry w., jako rządownie upoważniony. Zakład zastępczy w porównaniu z Centralnym zakładem w Wiedniu przez p. Stanisława Bała, uchwaliło zgromadzenie następującą rezolucyę równobrzmiącą z rezulucyą uchwaloną na dodatko-wem zebraniu urzędników naftowych Borysław-skich odbytem dnia 11. bieżącego miesiąca. Rezu-lucya ta brzmi :

Zgromadzenie urzędników naftowych uchwala poczynić wszelkie kroki, aby urzędnicy naftowi zostali ubezpieczeni w krajowym zakładzie zastępczym, t. j. w Tow. Wzaj Ubez. Urzęd. Pry w. we Lwowie, motywując uchwałę powyższą tem, że ze względów moralnych należy przystąpić do Tow. polskiego, ze względów materyalnych zaś lokować kapitały w kraju, a nie zagranicą.

Po zawiadomieniu zgromadzonych przez przewodniczącego, że Krajowe Towarzystwo naftowe rozesłało już do wszystkich firm naftowych wezwanie, aby z powyższych względów ubezpieczały swych urzędników w zakładzie krajowym, zgromadzenie się rozwiązało.

(Ostrzegamy naszych czytelników przed zawieraniem ubezpieczeń emerytalnych w innych niekrajowych instytucyach, które wysyłają swych agentów, a nawet używają blankietów zgłoszeń zupełnie podobnych do druków Tow. Wzaj. ubezp. Urz. Pry w. we Lwowie. Przyp. Bed.)

Pożar rafineryi w Rumunii. Jak donoszą pisma bukareszteńskie, nastąpiła w rafineryi nafty należącej do firmy Begatul Boman w Pojanaeks-■ya kotła, która spowodowała gwałtowny po-

Rada nadzorcza mianowała syndykiem Związku dra Artura Goldhamera i do Rady naftowej wydelegowała posła Władysława Długosza.

KRONIKA.

z bogato zaopatrzonymi składami w Borysławiu i Krośnie wykonuje

KRONIKA.

Personalia. Z okazyi jubileuszu cesarskiego następujący przemysłowcy naftowi otrzymali odznaczenia : order Żelaznej korony III: kl. Poseł na Sejm krajowy Władysław Długosz i znany przemysłowiec W. H. Mac-Garvey, zaś ordery Franciszka Józefa Poseł do" Rady Państwa Zarański i Profesor Załoziecki.

Zgromadzenie urzędników naftowych. Dnia 7. grudnia br. odbyło się w Borysławiu w sali Sokoła zwołane przez Krajowe Towarzyst-w o Naftowe zgrom, urzędn. naftowych w sprawie emerytalnego ubezpieczenia na starość, które ustawowo wchodzi w życie już 1. stycznia 1909 r

Dyrektor Towarzystwa Wzajemnych Ubezpieczeń Urzędników Prywatnych, Pan Stanisław Bal, który umyślnie przybył ze Lwowa, bardzo szczegółowo objaśnił postanowienia ustawy ubezpieczającej, a następnie wyłuszczył korzyści, jakie ubezpieczający się osiągnąć mogą przez ubezpieczanie się w towarzystwie wzajemnych ubezpieczeń urzędników prywatnych we Lwowie, jako zastępczym zakładzie rządowym, przez nabywanie dodatkowych świadczeń, a szczególnie przez ubezpieczanie się podług normy A., według której każdy urzędnik z ukończeniem 65. roku życia dostaje emeryturę, a już po pięciu latach należenia dostaje 35°/₀ emerytury, gdy według ustawy państwowej, pełna emerytura zaczyna się po 40. latach ubezpieczenia.

Zgromadzenie po przeprowadzonej dyskusyi, w której zabierali głos pp. Komorowski, Włodarczyk, Langier, Dr. Bartoszewicz, Rzepecki i Loe-wenherz, na wniosek p. Włodarczyka zgodzili się w zasadzie na uoezpieczanie w Towarzystwie Wzajemnych Ubezpieczeń we Lwowie, uchwalili dalej zwołać jeszcze jedno zgromadzenie urzędników żar rafineryi, Wielkie zapasy nafty i zabudowania w tej sprawie w Borysławiu na dzień 11. grud-    fabryczne padły pastwą płomieni, a co gorsza, je-

nia i wybrali komitet z pp. Meszarosa, Löwen-    den robotnik został spalony, ośmiu zaś innych od-

herza, Hendrycha, Włodarczyka i Komorowskiego. niosło ciężkie poparzenia; jednego robotnika brak

29 Milionów kary może przecie nie minie firmy Standard-Oil Comp. gdyż jeneralny prokurator Bonaparte zwrócił się do najwyższego try-

Przewodniczący Zgromadzenia Dr. Bartosze- Według ostatnich wiadomości, trzech z poparzo-wicz oświadczył, iż sprawę ubezpieczenia urzęd- nych już zmarło, ników w krajowym zakładzie poruszy na posiedzeniu Wydziału Krajowego Towarzystwa Naftowego w tym duchu, by i przedsiębiorców zobowiązać do ubezpieczenia urzędników w tym zakła- banału Stanów z żądaniem zwrócenia całej sprawy dzie, a dalej oznajmił, że 12. odbędzie się jeszcze wyższemu sądowi apelacyjnemu do ponownego zgromadzenie urzędników naftowych we Lwowie, traktowania.

Stosunki między Związkiem Producentów ropy a „Fetroleą“ nawiązały się w ostatnich, czasach na tłe wspólnego interesu wywozu galicyjskiej ropy do Rumunii. Obie te instytucye, rozporządzając nietylko wielkiemi ilościami ropy, ale i dostateczną ilością cystern, ofiarowały rumuńskim rafineryom ropę na sprzedaż. Do chwili, w której to piszemy, jedna oferta została już stanowczo załatwioną, a mianowicie firma „Steaua Romana“ zakupiła 5.000 wagonów ropy do dosta-wy w przeciągu roku, wzięła zaś opcyę na dalsze 1.200 cystern do odbioru w krótkim terminie. Inne rafinerye pobrały tylko opcye, a mianowicie : „Romano-Americana“ na 3—4000 wagonów, „Ve-ga“ na 2000, Aquila Franco-Romana“ na 2—3000, inne zaś jak Trajan i t. d. razem na 3.500 wagonów.

Rafinerye rumuńskie wstrzymują się jeszcze na razie od robienia definitywnych kontraktów aż do czasu uchwalenia przez parlament który się zebrał 28 z. m. obiecanego już przez ministra finansów odnośnego wniosku rządowego. Wniosek ten ma zawierać projekt uwolnienia od cła odpadków powstałych z destylacyi ropy galicyjskiej, którychby nie można eksportować z Rumunii. Dotychczas rafinerye rumuńskie nie spodziewają się, aby miały możność wywiezionia tych odpadków za granicę Rumunii i dlatego wstrzymują się od podpisywania umów o stałą dostawę. Cena oferowana przez Gralicyę rumuńskim rafineryom, nie przeniesie wysokości 4 franków za cetnar metryczny franco rafinerye rumuńskie.

Jak się dowiadujemy, miałaby dostawa ropy galicyjskiej do Rumunii ukończyć się w ciągu przyszłego roku.

Rosyjski eksport produktów naftowych przez Batum, w roku 1907. Jak donosi rygska gazeta przemysłowa, rosyjski eksport produktów naftowych nie przezwyciężył dotychczas zgubnych skutków, brzemiennego w wypadki roku 1995 i jak to teraz widać, poniósł niepowetowaną klęskę na długi szereg lat.

Czego sama Rosy a nie spotrzebowuje, to wywozi jak wiadomo przez Batum położone nad Morzem Czarnem. Przed rokiem 1905 wywieziono z tego portu około 84 milionów pudów produktów naftowych, podczas gdy wroku rewolucyi spadł eksport do 39⁻43 miliona, a w roku 1906, w roku strejków nawet do 22J5 miliona pudów i wynosił nawet w roku zeszłym jeszcze, skromną stosunkowo cyfrę 38.48 miliona pudów. Z tej ilości przypada na lekką rafinowaną naftę 27.38 mil. na smary maszynowe 6.36 mil i na mazut P844 mil. zresztą zaś na oleje solarowe, waselinę i inne destylaty. Największe straty poniósł eksport nafty kaukazkiej do Anglii, gdyż w roku 1904 n. p. wywożono do niej 20—22 milionów pudów, a w roku 1907 zaledwie 7 mil. W podobnym stosunku spadła także wysokość eksportu nafty do Francyi z 7—8 na 24 j/² miliona pudów. Niemcy spostrzebo-wuja stosunkowo bardzo mało nafty rosyjskiej, za to wzrasta do tego państwa eksport rosyjskich smarów. Zwiększył się rosyjski eksport do Tur-cyi i wogóle na półwysep Bałkański, do którego wywieziono w roku 1905 4'32, a w roku 1907 5⁻82 mil pudów. Z całego eksportu rosyjskiego przypada na Braci Nobel 30°/₀, „Buito“ (Rotschild) 20%, Mantaszew 18%, Sideridio 8% i Kaspijskie Tow. 6%.

Nowy system wiercenia w Rumunii. Jak

z Bukaresztu donoszą, zebrało się w sali tamtejszej Izby Handlowej kilku przedstawicieli kół finansowych pod przewodnictwem p. Eugeniusza Carady celem omówienia warunków założenia w Bukareszcie rumuńsko-niemieckiego Towarzystwa Akcyjnego, mającego się zająć eksploatacyą nowego systemu wiercenia, wynalezionego przez inżyniera Beldimana. Wynalazca, syn ambasadora rumuńskiego w Berlinie, położył wielkie zasługi około rozwoju przemysłu naftowego w Rumunii, jego system wiercenia bowiem zmniejsza znacznie koszty wiercenia, jest wygodniejszy i praktyczniejszy, aniżeli wszystkie inne dotychczas używa-, ne systemy. Inżynier Beldiman opatentował swój wynalazek we wszystkich państwach i zainicyo-wał utworzenie tego właśnie towarzystwa z kapitałem 700.000 franków, celem eksploatacyi tych patentów. Jak wielkie znaczenie przypisują temu patentowi świadczy fakt, że w samych Niemczech subskrybowano w krótkim czasie 500.000 fr. tak, że rumuńskim kapitalistom zostało tylko 200.000 udziału w kapitale zakładowym. Między niemieckimi subskrybentami zajmule główne miejsce firma bankowa Bleichrödera w Berlinie, zaś w Rumunii Marmorosz Blank z kapitałem 108.000 fr. W radzie nadzorczej nowego towarzystwa akcyjnego będą mieli rumuńscy kapitaliści dwa miejsca zarezerwowane.

Projekt kolei Borysław-Lubieńee. Badania trasy projektowanej linii kolejowej z Borysławia do stacyi Lubieńce kolei Stryj-Beskid dały niepomyślny wynik, linia ta bowiem natrafiałaby na bardzo wielkie trudności techniczne z powodu przechodzenia trasy przez górzyste okolice ; moment ten podrożyłby ogromnie budowę tej kolei, a skoro się jeszcze weźmie na uwagę, że część trasy od Borysławia począwszy, musiałaby przechodzić przez tereny naftowe, których wykupienie wymagałoby ogromnych wkładów, musi się dojść do przekonania, źe koszt budowy tej kolei nie znalazłby nigdy pokrycia w jej rentowności, która i tak nie mogłaby być pomyślnie ocenianą z następujących powodów:

Cała produkcya ropy z Wolanki, Tustanowic, Mrażnicy i Schodnicy, jest przeprowadzoną do Borysławia rurociągami, z miejscowości tych zatem nie przewoziłaby ta kolej żadnych transportów ropy. — Przewożenie drzewa na tej kolei nie dawałoby także prawie żadnych dochodów, okolica bowiem przez którą trasa ma przechodzić, jest już

przedsiębiorstwami rurociągowemi i magazynowe-mi doprowadziły wreszcie do pomyślnego rezultatu, gdyż jak się dowiadujemy zawartą została umowa, mocą której przedsiębiorstwa rurociągowe zobowiązały się przetłaczać ropę komitentów Związku do jego rezerwoarów. — Szczerze powinszować można Związkowi tego pomyślnego rezultatu odnośnych rokowań, a to tem więcej, że przedsiębiorstwa rurociągowe zobowiązały się położyć rury z odnośnych szybów do rezerwoarów Związku własnym kosztem.

ogołoconą z lasów; taksamo i ruch osobowy musiałby pozostawiać wiele do życzenia, gdyż jedyna więcej uczęszczana miejscowość kąpielowa, Truskawiec, byłaby od nowej linii o 4 kim lichej polnej drogi oddaloną. Również nie dałoby żadnego rezultatu rzekome odprowadzenie części transportów ropy z Borysławia do Drohobycza idących, na tę linię, a to* z tego powodu, że jak dotychczas, grawituje eksport ropy z Borysławia przez Drohobycz, głównie na zachód — i to, av 71°/° to zaś co idzie na wschód, musiałoby zamiast z Borysławia przez Drohobycz iść wprost do Stryja, a stamtąd do Lwowa, lub Stanisławowa, robić dalekie koło z Borysławia na południe do Lubieniec, a stamtąd z powrotem na północ do Stryja. Ruta ta byłaby o jakieś 16 kim. dłuższą od ruty Borysław-Drohobycz.

Wskutek tych wszystkich trudności i przewidywanej nierentowności, zdecydowało się ministerstwo kolejowe, jak o tem donosi gazeta kolejowa, zarzucić projekt połączenia Borysławia z Lu-bieńcami jako niewykonalny. Gdyby zaś warunki rozwoju przemysłu naftowego borysławskiego okazywały się dalej tak pomyślnymi, to ministerstwo przystąpi do budowy drugiego toru z Borysławia do Drohobycza.

Zwyczaje handlowe (usances)przy trans-akcyach dotyczących benzyny i parafiny.

Jak się dowiadujemy, odbywały się z inicyatywy Izby handlowej w Wiedniu narady kupieckich i technicznych przedstawicieli dystylarń, celem omówienia bardzo ważnej sprawy ustalenia zwyczaj i handlowych dotyczących handlu benzyną i parafiną, które powinnyby być nareszcie ustalone. — Brak ustalenia tych zwyczaj i, dawał się już dawno odczuwać, jednak nie w tej mierze co dzisiaj, kiedy handel obu tymi artykułami ogromnie się rozwinął a także kilkakrotnie dawał się ten brak odczuwać przy rozprawach sądu polubownego wiedeńskiej Izby handlowej.

Naj ważniejszem zadaniem tych narad będzie

Do umowy tej ze Związkiem przystąpiły następujące firmy:

1)    „Galicya“.

2)    G-al. Karpackie Akc. To w. Naftowe.

3)    Dal. To w. Mag. dla prod. naft.

4)    Gal. To w. Akc. transportu i mag. ropy.

5)    „Petrolea“* Tow. Akc. dla produktów nafty.

6)    „Pipe-Line“.

7)    Tow. dla transp. i Mag. ropy Ks. Thurn Taxisä stow, z ogr. por.

8)    Zygmunt Lewakowski & Sp.

Reklamacye kolejowe. Z dniem 1. października skończył się dwuletni okres działalności Biura kolejowo-reklamacyjnego, wprowadzonego w życie w r. 1906 przez Lwowską Izbę handlową i przemysłową, a krótki rzut oka na wynik tej działalności, wykazuje dobitnie wielką doniosłość tej instytucyi dla krąjowego hândlu i przemysłu.

Biuro reklamacyjne Izby uskuteczniło w ciągu tych dwu lat rewizyę przeszło 50.000 listów przewozowych i stwierdziło przy tej rewizyi przy niemal szóstej części tych listów, bo przy przeszło 8.000 posyłek, nadpłacone należytości dosięgające częstokroć bardzo poważnych kwot, pochodzące bądź to z pomyłek rachunkowych, bądź to z mylnego zastosowania taryf, lub niekorzystnej kombinacyi taryfowej.

Nie na tem jednak ograniczają się korzyści jakie oddaje biuro reklamacyjne Izby swoim interesentom. W toku dwuletniej działalności swej ustanowienie jednolitej metody badania i roz- uczyniło biuro reklamacyjne Izby spostrzeżenie, bioru chemicznego benzyny i parafiny, jak że odbiorcy towarów opłacają kolosalny haracz

również kwestya ustalenia punktu krzepnięcia dla produktów naftowych wogóle. Zdarzało się już nieraz, że cały transport parafiny okrętami łub wagonami ulegał przemarznięciu, a skoro taka sprawa została wytoczoną przed forum sądu polubownego Izby handlowej, sędziowie byli w kłopocie co do wydania bezstronnego sądu.

Wypadki takie doprowadziły do nawiązania rokowań celem bliższego omówienia sprawy, a skoro to nastąpi i poAvolani fachoAvcy zgodzą się na pewien jednolity projekt, który ma być przedłożony Izbie hand. wied., ta ostatnia zwoła ankietę wszystkich interesoAvanych av tym kierunku.

Umowa Krajowego Związku Producentów

zarządom koleiowym wskutek wielorakich usterek i niedokładności, jakie popełniają wysyłający przy wystawianiu listów przewozowych. Wedle przepisów kolejowych pobiera kolej za przesyłki niedokładnie deklarowane najdroższą taryfę, a ponieważ pierwszorzędne naAvet firmy popełniają nadzwyczajne błędy w tym kierunku, bądź to z powodu nieznajomości przepisów taryfowych, bądź to wskutek nieuwagi ze strony personalu, opłaca nasz handel i przemysł z tego tytułu rokrocznie olbrzymie kwoty, które av drodze reklamacyjnej tylko w wyjątkowych wypadkach i to z wiel-kiemi trudnościami odebrać można.

Celem zapobieżenia tym dotkliwym stratom Ropy z Towarzystwami transportowymi. Przez na przyszłość, udziela więc Biuro reklamacyjne dłuższy czas ciągnące się pertraktacye między Izby Handlowej i PrzemysIoavej, firmom, które Kraj. Związkiem producentÓAY a pojedynczemi przysyłają listy przeAvozowe do rewizyi dokład-

nych informacyj i wskazówek co do odpowiedniej deklaracyi i opakowania towarów, adresowania listów przewozowych prz}*- posyłkach podlegających taryfom wyjątkowym, jednem słowem wszystkich okoliczności, których należy przestrzegać przy wysyłaniu posyłek najtańszą taryfą.

Jak daleko sięga obojętność łub niedbalstwo pirbliczności w tym kierunku świadczy n. p. okoliczność, że bardzo znaczna część stwierdzonych przy rewizyi dokumentów kolejowych nadwyżek nie daje się odzyskać, ponieważ prawo do rekla-macyi jest już przedawnione.

Strat tych uniknąć można przez regularne pizysyłanie wszystkich dokumentów kolejowych kilka razy do roku do biura reklam. Izby Handlowej i Przemysłowej, które rewizyę uskutecznia bezpłatnie, a za reklamacye pobiera mierne wynagrodzenie.

To w. Akc. dia Przemyślu Naftowego, dawniej Dawid Fanto & Sp. Z końcem z. m. odbyło się Walne Zgromadzenie akcyon ary uszy tego towarzystwa pod przewodnictwem prezesa Taus-siga, na którem przyjęto zamknięcie rachunkowe za ubiegły rok administracyjny i przeznaczono na wniosek rady nadzorczej : K 724*795 na amortyza-cyę urządzenia fabryk ij parku przewozowego, K 621-273 na amortyzacyę kopalń w Borysławiu i Tustanowicach, K 287-042 na opłatę kosztów założenia, zaś resztujący czysty zysk w kwocie K 91.288 uchwalono przenieść na nowy rachunek. Przedłożone walnemu zgromadzeniu sprawozdanie zarządu podnosi, że wskutek rozszerzenia i rekonstrukcyi obu rafineryi : w Pardubicach i w Orsowie, tudzież wstrzymania ruchu przez grudzień, styczeń i luty z powodu zasp śnieżnych, obie te rafinerye o wiele mniej wyprodukowały jak to było preliminowane, wskutek czego też i czysty zysk nie był tak wielki, jak się tego mdżna było spodziewać. Do obniżenia dochodów przyczyniła się także walka konkurencyjna rafineryi austryackich, która spowodowała obniżenie się cen. Po przeprowadzeniu rekonstrukcyi rafineryi, co w bieżącym roku nastapi, będzie mogła przerabiać refinerya w Pardubicach 18.000, zaś w Orsowie 3.000 wagonów rocznie.

Towarzystwo to zamówiło w warstatach okrętowych Johs Jürgensa w Hamburgu parowiec cysternowy o pojemności 1500 ton, celem przewożenia nafty galicyjskiej z Hamburga'do Pouen. Towarzystwo to nosi się także z myślą urządzenia swych składów w portach angielskich morza północnego.

Z Krymu. Jak donosi austryacki konsulat generalny w Odessie, [zajmuje się pewne towarzystwo francuskie, które wydało blisko milion franków na poszukiwania ropy na półwyspie Krymskim, utworzeniem towarzystwa akcyjnego z kapitałem 10 milionów rubli, celem dalszego prowadzenia wierceń w okolicy Kerczu i Tamani.

Rafinerya nafty w Ostrawie. Towarzystwo komandytowe Ostrawskiej rafineryi nafty Max. Böhm & Sp. posiadające od 20 lat wielką rafinerye w Oder luft koło Ostrawy mor. zostaje zamie-nionem na towarzystwo z ograniczoną poręką, które ma zamiar powiększyć tę rafinerye tak, że jej zdolność przeróbki rocznej będzie więcej jak podwojoną.

Towarzystwo dla handlu i przemysłu we Lwowie. D. 10. b. m. odbyło się we Lwowie nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Towarzystwa dla handlu i przemysłu. Zgromadzenie zagaił obrany przez Radę nadzorczą prezesem po rezygnacyi p. W. Biechońskiego p. Tadeusz Sroczyński; Zgromadzenie zatwierdziło mianowanie przez Radę nadzorczą pana dra Röhra na zastępcę dyrektora i wybrało do rady nadzorczej na członka pana Henryka Machera i na zastępcę pana Stanisława Bogusza w miejsce ustępujący cli pp. Wacława Pieniążka i Jana Zeitlebena.

Budowa odbenzyniarni dla ropy opałowej. W końcu ubiegłego miesiąca jeździła do Wiednia deputacya Związku producentów, którą do nowych kierowników ministerstw skarbu i kolei poprowadzili : prezes Koła polskiego dr. Głąbiński i poseł Zarański. Deputacya miała na celu skłonienie kierowników ministerstw, by w kosztorysie odbenzyniarni nie kreślono ze względów oszczędnościowych niektórych potrzebnych urządzeń (kotłów, rezerwoarów i t. pi), bez których późniejszy prawidłowy ruch mógłby być utrudniony : deputacya oświadczyła imieniem Związku gotowość płacenia większego czynszu, byle tylko budowa sama we wszystkich szczegółach odpowiadała potrzebom tego zakładu przemysłowego.

Wiadomości z targu ropnego.

Według podania p. Alfonsa Gostkowskiego, zaprzysiężonego senzala dla sprzedaży produktów naftowych i ropy we Lwowie, ceny ropy w miesiącu grudniu przedstawiały się następująco :

1.    grudnia:

prompt k. 0*84—0'87, ultimo grudzień 88—91, ultimo styczeń 1909 94—97, styczeń—kwiecień 105—108, ceny na roczny szlus nie ustalone, tendencya spokojna, stała niepogoda wpływa na cenę, zniżka możliwa.

2.    grudnia:

prompt 85—88, ultimo grudzień 90—93, ultimo styczeń 1909/97 —109, ceny na roczny szlus nie ustalone, tendencya zwyżkowa.

3.    grudnia:

prompt 86—89, ultimo grudzień 90—93,

7. grudnia:

prompt 91—95, ultimo grudzień 95 — 98, ultimo styczeń 100—104, styczeń —kwiecień 110—114, roczny szlus 135—140, tendencya ożywiona, poszukują ropy na krótkie termi-

ultimo styczeń 97—100, styczeń—kwiecień 107 —110, ceDy na roczny szlus nieustalone, tendencya wyczekująca.

4. grudnia:

prompt 86 — 89, ultimo grudzień 90—93, ultimo styczeń 96 — 100, styczeń—kwiecień 106—110, roczny szlus 00, tendencya zwyżkowa .

5.    grudnia:

prompt 85—88, ultimo grudzień 89—92, ultimo styczeń 96—99, styczeń —kwiecień 106—179, roczny szlus 00, tendencya chwilowo słabsza, spodziewają się zwyżki.

6.    grudnia:

prompt 90—93, ultimo grudzień 93—97, ultimo styczeń 98— 102, styczeń—luty 108 113, roczny szlus 135—140, tendencya ożywiona, chęć kupna wielka, brak sprzedających.

ny, sprzedających mało, chwilowo podniesione ceny uważają za niestałe.

8. grudnia:

prompt 96—100, ultimo grudzień 98 do 103, ultimo styczeń 101 — 104, styczeń— kwiecień 114—118, roczny szlus 135—140, tendencya jak wczoraj, na targu niepewność czy ceny sie utrzymają, lub nastąpi zniżka.

Ceny rozumieją sie za 100 kg. loco sta-eya Borysław.

Jak nam donoszą w ,chwili zamknięcia numeru (13. b. m.) ceny ropy idą w górę i notują obecnie 1T5—L20 K.

Dr. Bronisław Micfialewsfci adwokat krajowy we Lwowie

ma swoje biuro przy placu Maryackim 1. 10. Telefon nr. 3B0.

Przedsiębiorstwo dla głę=

bobich wierceń

przez Izbę handlową i przemysłowa we Lwowie mianowany, i przez o. k. Namiestnictwo pot wierdzony i zaprzysiężony

Sulimirsfoi

senzal

w Borysławiu

długoletnie doświadczenie na kopalniach ropy w Galicyi, na Kaukazie i w Rumunii ; obejmuje akordy wiertnicze ewent. z własnym udziałem. Ekspertyzy terenów galicyjskich i kaukazkich. Kupno i sprzedaż terenów naftowych. Wyłączne zastępstwo fabryki lin stalowych Braci Batorowiczów w Drohobyczu.

dla sprzedaży i kupna ropy, wosku ziemnego i produktów tych minerałów. Jako urzędnik publiczny pobiera przy transakcyach ściśle oznaczoną a zatwierdzoną przez Namiestnictwo opłatę senzala. Udziela swej klienteli rzeczowych i wiarygodnych informacyi w zakres przemysłu naftowego wchodzących.

Biura: Lwów, plac Smolki 1. 4. Tel.: 1059 — i Drohobycz.

î ROBERT KERN?

Zastępstwo Witkowickiej fabryki rur.

Centralne biuro dla Galicyi we Lwowie, Kopernika 18

z bogato zaopatrzonymi składami w Borysławiu i Krośnie wykonuje

w najkrótszym czasie dostawy wszystkich dymenzyi kutych rur gazowych, wodociągowych i parowych, czarnych, pocynkowanych i asfaltowych wraz z przynależnymi łącznikami; dostarcza rury płomienne do kotłów parowych, rury wiertnicze hermetyczne, rury pompowe, stalowe rury mufowe, obciągane jutą, węże z rur dla gorzelń, browarów itp., maszty dla elektrycznych urządzeń i przeniesienia siły, tudzież poleca jako specyalność wyroby szwejsowane z blachy kutej a wyrabiane w nowo urządzonym we Witkowicach zakładzie spajania za pomocą gazu wodnego, a mianowicie: Rury wiertnicze hermetyczne ponad 12 cali zewnętrznej średnicy aż do 2000 mm. średnicy, rury Gallo-way’a, fasony wszystkich gatunków, recypienty gazowe, cysterny naftowe z dnami spajanemi, kotły do amoniaku itd.

Wyłączne Zastępstwo we Witkowickich rurach z lanego żelaza i fasonów do przewodów gazowych i wodnych.

Zastępstwo fabryki narzędzi firmy Blaua i Ski we Wiedriiu.

i.

Oferty i cenniki ilustrowane, także i na armatury do urządzeń gazowych wodnych i parowych bezpłatnie i franko.

Adres na telegramy: Robert Kern, Lwów. — Telefon nr. 766.

i.

c'

(sic?

$ Vj

"mm

il

TOWARZYSTWO

dla handlu, przemysłu i rolnictwa

we Lwowie

VEREIN FÜR HANDEL, GEWERBE UND ACKERBAU IN LEMBERG.

fgt

t.

Wyłączne zastępstwo na Cialicyę:

walcownia rur w Schönbrunn

— oraz Galicyj-

Fabryki rur Mannesmanna w Komotau. skiego karpackiego naftowego Tow. przedtem Bergheim & Mac Garvey w Glinniku maryampolskim.

■*

Dyrekcya we Lwowie, ul. Romanowicza 3. & Filie Towarzystwa w Borysławiu, Krośnie i Zagórzu.

lal

Adres telegraficzny : Towarzystwo handlowe Lwów, Ossolińskich.

Telegramm-Adresse : Handelsverein Lemberg, Ossolińskich.

Konto p. k. o. 825.991,

Rach. bieżący w Banku krajów.

Telefon Nr. 168.

Towarzystwo dostarcza :

Rury wiertnicze, gazowe, pompowe, do wodociągów i inne wszelkiego rodzaju. Maszyny i kotły parowe. .Narzędzia wiertnicze. Liny druciane we wszelkich wymiarach. Kompletne urządzenia do elektrycznego oświetlania. Fittingi, kurki, połączenia itp. Wszelkie materyały potrzebne tak przy instalacyi jak i popędzie maszynowym.

-§||| Zastępując firmy lub sprowadzając towary, towarzystwo kieruje się przedewszystkiem myślą przewodnią dostarczenia swojej klienteli maszyn, narzędzi i materyałów pierwszorzędnej jakości.

t.

gig

Telefon Nr. 905 ‘

Poczt. Kasa oszcz. Nr. 74046.

Ostrowski & Cudek

Dom handlowy dla interesów przemysłowo-naftowych

we fotötTO, ul. Kopernika I. 21.

Przeprowadza : Kupno i sprzedaż udziałów kopalnianych, kupno i sprzedaż ropy. Organizuje: Spółki naftowe z drobnymi udziałami. Poleca: Przedsiębiorców wiertniczych do wierceń akordowych.

Ofiarujemy usługi jako eksperci przy wszelkich transakcyach z przemysłem naftowym łączność mających.

Dla wygody naszych P. T. Klientów urządziliśmy

Biuro techniczne

które pozostaje pod kierownictwem inżyniera Seweryna Blsiiima,.

Sporządzamy: Pomiary i niwelacye terenów, plany sytuacyjne terenów, kopalń i szybów naftowych, zgłoszenia kopalń do władz górniczych, profile otworów świdrowych i wszelkie czynności w zakres miernictwa wchodzące.

Posiadamy bogato zaopatrzony zbiór kopii map katastralnych Adres dla telegramów: Ostrowski Cudek Lwów.

odpowiedzialny redaktor Roman Załoziecki.

Z Drukarni Słowa Polskiego we Lwowie, pod zarz J. Ziembińskiego.