NAFTA

Organ Krajowego Towarzystwa Naftowego

wychodzi 2 razy na miesiąc 10-ego i 25-ego

Prenumerata wynosi rocznie 1© koron. ■

Członkowie „Krajowego Towarzystwa Naftowego“ otrzymują „Naftę“ bezpłatnie.

Adres Redakcyi i Administracyi : Lwów, ul. Kraszewskiego 1.1, biuro Krajowego Towarzystwa naftowego.

Treść zeszytu 20.

Spraw}?⁻ górnicze i naftowe w Sejmie naszym. — Z Krajowego Związku producentów. — Rezerwoary ropne z cegły, kamienia, betonu i t. d. Patent inż. Oonstantinescu w Bukareszcie. — Krouika.

najwyżej poza sprawami

co

Od Redafoeyi.

Z powodu obszerniejszego sprawozdania o sprawach naftowych w Sejmie, numer dzisiejszy wydajemy w zwiększonej objętości.

Sprawy górnicze i naftowe w Sejmie naszym.

Obecna sesya Sejmu, w którym zasiada kilku posłów naftowych, doskonałych znawców tego największego przemysłu w naszym kraju i bezpośrednio w rozwoju tego przemysłu biorących udział, poświęciła część swego czasu także sprawom górniczym i sprawom przemysłu naftowego, jako sprawom wielkiego znaczenia ekonomicznego.

Jeśli kto pilnie śledził prace Sejmu naszego w ostatnich latach musiał spo-strzedz, że w nich się zaczyna odbijać postęp życia ekonomicznego w naszym kraju, co jest zresztą zjawiskiem zupełnie natural-nem. Sejm nasz, który do niedawna poza mehoracyami rolniczemi, poza sprawami par-celacyjnemi, gorzelnianemi lub akeyą dla podniesienia rzemiosł i drobnego przemysłu, nie znał innych spraw ekonomicznych, dzisiaj zaczyna

juz powoli zatracać wybitne piętno Sejmu rolniczego i pomału dawać posłuch sprawom wielkiego przemysłu fabrycznego, lub sprawom górniczym, do których należy i kopalnictwo naftowe. Jeszcze sprawy te nie wzbudzają tak wielkiego zainteresowania w na-szem ciele autonomicznem, na jakie zasługują, jeszcze niezbyt liczna garstka posłów bierze żywy udział w dyskusyi nad temi sprawami, niemniej przeto sprawy te już uzyskały prawo obywatelstwa w obradach Sejmu, już nie zejdą z porządku dziennego, a spodziewać się należy, że będą poddawane coraz grun-towniejszej oceuie i coraz większą opieką naszego ciała prawodawczego otaczane będą.

Mamy właśnie pod ręką sprawozdanie sejmowej komisyi górniczej o sprawozdaniu Wydziału Krajowego w przedmiocie spraw górniczych, opracowane przez posła Franciszka hrabiego Zamoyskiego, dyrektora Związku galicyjskich producentów ropy, a z zawodu inżyniera górniczego i przyznać trzeba, że może jest to pierwsze sprawozdanie w tej materyi, które z gruntowną znajomością porusza szereg spraw ekonomicznych nadzwyczaj ważnych dla naszego kraju i zwraca na nię uwagę Sejmu. Sprawozdanie to było przedmiotem obrad sejmowych w dniu 19. b. m.

Sprawozdanie w pierwszej linii mówi o stanie kopalnictwa węglowego w naszym kraju, w zagłębiu krakowskiem.

W naszem kopalnictwie węglowem jest niewątpliwie postęp; w roku 1897 produk-cya węgla w zagłębiu krakowskiem wynosiła 8,007.618 cetnarów metrycznych o wartości 2,956.052 koron; w roku 1907 13,668.961 cetnarów metrycznych o wartości 8,460.882 koron; w roku 1897 kopalnictwo węglowe zatrudniało 2.844 robotników, w roku 1907 5.116 robotników, a dodad trzeba, co podnosi sprawozdanie, że rozwój kwpalnictwa węglowego mógłby się odbywać o wiele in-tenzywniej, gdyby nie konkurencya węgla pruskiego, faworyzowanego ze strony naszego rządu centralnego na każdym kroku przez dostosowanie polityki taryfowej do potrzeb zagranicznej konkurencyi. Dość powiedzieć, że na przestrzeni 300—400 kilometrów przewóz tonny węgla pruskiego jest tańszy o 15 koron od przewozu naszego węgia. Kolej państwowa w Galicyi sprowadza więcej węgla pruskiego niż galicyjskiego, mniemając, że zapasy węgla galicyjskiego są ograniczone; tymczasem najnowsze badania geologiczne i odkrywki przez większe wiercenia wskazują, że linia węglowa w Galicyi rozciąga się znacznie dalej na południe poza prawy brzeg Wisły (dotąd przypuszczano, że Wisła jest granicą pasu węglowego na południe), a także i na wschód, poza Kraków, aż do Rzeszowa. Słowem, w kraju mamy olbrzymie zapasy węgla, obliczone na więcej niż 36 miliardów ton, mamy podstawę wielkiego przemysłu fabrycznego, kopalnictwu naszemu węglowemu grozi jednak Niebezpieczeństwo zmonopolizowania przez kapitał zagraniczny, który zgłosił już masę wyłączności i zajął wielkie przestrzenie przypuszczalnych w przyszłości kopalń węglowych.

Dalej sprawozdanie komisyi górniczej przechodzi do spraw kopalnictwa naftowego i wosku ziemnego, obszernie mówi sprawozdanie o rozwoju produkcyi naftowej, która w przeciągu 10 lat wzrosła pięciokrotnie, o upadku cen ropy i wyraża się z uznaniem o ostatniej akcyi kraju i rządu dla sanacyi przemysłu naftowego,

Sprawoz lanie porusza dalej nadzwyczajnie ważne sprawy dla uregulowania kopalnictwa naftowego, a mianowicie: sprawę aso-cyacyj w przemyśle naftowym, sprawę nale-źytości od kontraktów, ksiąg gruntowych i sprawy podatkowe. Sprawozdawca opierał się w poruszeniu tych myśli na prawniczych radach doskonałego znawcy i współpracownika ustawy naftowej nadradey skarbowego dra Horszowskiego i petycyach Krajowego Towarzystwa naftowego. Dla ważności sprawy przytaczamy dosłownie odnośne ustępy sprawozdania.

Nowe ustawy naftowe — mówi sprawozdanie — za wzorem dawnych pozostawiły kilku uczestnikom prawa wydobywania ropy, swobodę zastosowania form asocyacyi do istniejących przepisów ustawowych.

Niestety formv asocyacyi przewidziane w ustawie handlowej nie dadzą się zastosować w przemyśle naftowym, wobec tego, że spółki tworzyć się mogą tylko w handlu i ograniczają się tyłku do kupców.

Spółki z ograniczoną poręką, zasadniczo rzecz biorąc, mogą się zajmować produkcyą górniczą, to mimo to mają one w kopalnictwie naftowem nadzwyczaj ograniczone pole działania, jeżeli się zważy, że koszta wiercenia ze względu na możliwe wypadki pożaru, eksplozyi, zagwożdźenia, strajków i t. p. nigdy prawie nie dadzą się z góry przewidzieć, a spólnicy w chwili założenia spółki preliminują koszta inwestycyi raczej za nisko, aniżeli za wysoko. System zaś dopłat przewidziany w ustawie nie zawsze zapobiegnie wyczerpaniu się kapitału spółko-wego. Zresztą niedopuszczalność dzielenia udziałów spólników na części, w pierwszym rzędzie nie zgadza się z zasadniczą podstawą przedsiębiorstw naftowych.

Istnieje jeszcze jedna forma asocyacyi, a to już wprost na podstawie ustaw górniczych i naftowych, w postaci gwarectw, która jednak w kopalnictwie naftowem prawie że się nie przyjęła, a to ze względu na niebezpieczeństwo w kopalnictwie naftowem dość bliskie i prawdopodobne, przepadku kuksu na rzecz gwarków kapitalistycznie silnych, w razie nie uiszczania przepisanych opłat przez jednostki majątkowo nie dobrze

sytuowane. Pozatem i dość wysoki podatek odstrasza od wyboru tej formy asocyacyi, moment który także jest silną zawadą tworzenia się spółek akcyjnych, tam gdzie zasadniczo powstaćby mogły.

członków spółki w spełnianiu swych obowiązków. Mimo to kredyt ten istnieje, a jakkolwiek ciężkie są jego warunki, daje on najlepszy dowód, na jak realnych podstawach opiera się cały przemysł naftowy, i że przemysł ten zasługuje na lepszy los i na lepszą opinię. Kredyt ten, czy to pieniężny, czy towarowy, zaciągany jest często pod uzurpowaną firmą spółki, a wierzyciel znęcony firmą, przywiązuje do niej tę samą wagę jak do firmy handlowej i wbrew swemu istotnemu interesowi, nie bada podstaw prawnych spółki, legitymacyi zarządu do zaciągania długów, odpowiedzialności przyszłych spólników i tak długo niema konfliktu, dopóki zarząd spółki posiada środki do płacenia. Gdy jednak te środki zawodzą i gdy przychodzi do skargi sądowej, spotykają wierzyciela niespodziewane zarzuty, bo wysnute właśnie z prawdziwej struktury spółki cywilnej.

Wobec tego z wyjątkiem kilku spółek akcyjnych panują w przemyśle naftowym prawie wyłącznie spółki cywilne, które z natury swej ograniczone być winny tylko do małej stosunkowo ilości osób znających się nawzajem i mających wzajemne zaufanie. To tez objawia się często fakt niezwykły w praktyce prawa, że spółką objęło 100 i więcej osób zupełnie się nie znających i nie powiązanych ze sobą poza interesem spółkowym żadnym węzłem towarzyskim, społecznym lub zawodowym.

W kontrakcie spółki przyjmuje spółka pewną firmę (u. p. spółka kopalniana „Pluto“,

Praktyka sądowa na tem polu jest bardzo chaotyczna i wcale nie przyczynia się do podniesienia blasku tychże spółek.

Ze tego rodzaju stosunki wymagają koniecznie nieodzownych zasadniczych środków zaradczych ustawodawczych, to rzecz prosta. Takich środków zaradczych nowe ustawy naftowe nie wprowadziły, bo wszakże wyrażony w § 60 ustawy krajowej zakaz podziału pól naftowych na więcej niż 40 części nie wystarcza; spółki cywilne naftowe nie zmienią swej postaci, jeżeli istnieć będą nawet w gronie 40 spólników.

Spółki naftowe żywotem swym i rozwojem przerosły ramy ustawowTe, skutkiem czego istnieją w życiu spółki, ustawowo wcale nie uporządkowane, dające pod takie przepisy, które wcale nie licują ze swobodą nowoczesnego ruchu górniczego i handlowego. Spółki więc naftowe żywiołową siłą wyłamują się z pod tych przepisów i szukają dla swego ruchu i rozwoju nowych łożysk.

Z tym żywiołowym rozpędem spółek naftowych ku życiu, swobodzie i ruchowi, ustawodawca bezwarunkowo liczyć się winien i baczną zwrócić uwagę na te w zakresie ko-

wszystkie

„Feniks“ i t. p.) i jakkolwiek spółkom cywilnym według ustawy przemysłowej nie wolno pod karą używać firmy to mimo to nietylko, że spółki naftowe pod firmą tą podpisują kontrakty, skrypty dłużne a nawet weksle, ale — co dziwniejsze władze górnicze, polityczne i skarbowe odnoszą się często do spółki takiej pod nieprawnie uzurpowaną firmą, nie rozróżniając wcale tych spółek od spółek handlowych.

Dzieje się to z konieczności, boć trudno tym władzom w każdym przypadku urzędowania odszukać wszystkich członków spółki rozsianych po całym świecie.

przynajmniej podpa-

Po utworzeniu spółki rozpoczyna ona równolegle ze swoją istotnie produktywną pracą przy wierceniu szybów, swój żywot spekulacyjny. Procenta netto stają się przedmiotem ciągłych obrotów i zmieniają ciągle swych właścicieli. Nowonabywcy w kontrakcie swym często nawet nie obejmują wszystkich dawnych długów i zobowiązań swych poprzedników. Jak w kalejdoskopie zmieniają się się spólnicy i jakże tu możua mówić o wzajemnem zaufaniu, na którem jest oparta struktura spółki cywilnej.

I w tych warunkach mają spółki te korzystać z kredytu, bez którego istnieć nie mogą wobec ogromnych kosztów produkcyi przy dzisiejszej głębokości szybu do 1.400 m operacyi jedyne rodzaje spółek, które jednak i wobec wprost przysłowiowej niepunktualności w zamian za swój byt przynoszą w daninie

stycznia 1907. Strony interesowane, którym tymczasem wymierza się należytości wyższe, już Wysokiemu Sejmowi z licznych petycyj nie mogąc doczekać się nowej ustawy, mu- Krajowego Towarzystwa naftowego, ponawia sza te wyższe należytości płacić i uważają to za małą pociechę, że kiedyś, gdy wejdzie w życie ustawa, zwróci im się część zapłaconej należytości.

Ustawa państwowa i ustawa krajowa,

Wychodząc ze stanowiska, że wszystkie wpisy w księdze gruntowej odnoszące się do praw naftowych bezprawnie w tychże księgach figurują, nakazują w § 23 względnie w § 90 czem prędzej i to z urzędu, nie czekając na wnioski stron, przenieść te wpisy do księgi naftowej. I tylko na czas zawierają te ustawy w § 26 względnie w § 94

komisya rezolucyę do c. k. Rządu w sprawie zmiany ustawy państwowej o wymiarze podatku zarobkowego i osobisto-dochodowe-go, o uwzględnienie wszelkich wyjątkowych właściwości tego przemysłu, nawia komisya wniosek na wezwanie Wydziału Krajowego, aby zbadał sprawę wymiaru opłat z tytułu datków konkurencyjnych przez przedsiębiorstwa opłacać się jących.

wielki przemysł zatrudniający dziesiątki tysięcy robotników, a miliony w podatkach i daninach publicznych rządowi, krajowi i gminom.

Rzeczą ustawodawcy jest to, co w rozwoju spółek okazało się zdrowern, utrzymaó i usankcyonowac, niezdrowe zaś przejawy życia spółek wykorzenió.

Komisya jest zdania, że Wydział Krajowy powinien w drodze ankiety zastanowió się nad zmianami odnośnych ustępów nowej krajowej ustawy naftowej i wnosi na uchwalenie odnośnej rezolucyi tak do Wydziału Krajowego jak i do c. k. Rządu.

Czyniąc zadość żądaniu Sejmu i interesentów, przedłożył Rząd Izbie posłów jeszcze w r. 1907 projekt ustawy zmierzającej do wprowadzenia znacznych ulg tak co do wysokości, jak i przy wymiarze należytości od przeniesienia własności praw naftowych. Niestety projekt, jakkolwiek przez właściwą ko-misyę Izby posłów już jest załatwiony, nie wszedł dotychczas na porządek dzienny obrad tejże Izby, który to porządek dzienny jak wiadomo jest tak zawalony innemi sprawami, że bez energicznej pomocy Koła Polskiego nie można nawet przewidzieć, kiedy dojdzie do parlamentarnego załatwienia, A wielka by była szkoda, gdyż ulgi zawarte w projekcie tym nie tylko odnoszą się do przyszłych interesów naftowy cl), lecz przeciwnie na podstawde wyraźnego postanowienia mają działać wstecz aż do dnia wejścia ustawy państwowej naftowej w życie, t. j. do 17.

ten przejściowy

postanowienia o sposobie traktowania tych praw wpisanych w księdze gruntowej. Niestety to przenoszenie wpisów z ksiąg gruntowych do ksiąg naftowych odbywa się w tak powolnem tempie, ze obecnie wszystkie prawie transakcye odbywają się zapomoeą wpisów do ksiąg gruntowych ; jedynie transakcye odnoszące się do nowych terenów naftowych przechodzą przez księgi naftowe, co jest bardzo małą pociechą, jeśli się zważy, że nabycie prawie wszystkich terenów okręgu najważniejszego sądu powiatowego w Drohobyczu datuje się jeszcze z czasów przed wejściem nowych ustaw naftowych wżycie, a zatem przzszło tylko przez księgi gruntowe. Tak więc § 26 ustawy państwowej, względnie § 94 ustawy krajowej stanowią obecnie niejako właściwą nową ustawę i pozostaną nią tak długo, dopóki rząd nie przystąpi z całą energią do spełnienia obowiązku ustawowo nań nałożonego t. j. póki rząd nie przeniesie wpisów naftowych z księgi gruntowej do księgi naftowej.

Dla tego proponuje komisya Wysokiemu Sejmowi uchwalenie odnośnej rezolucyi.

Reprezentacya przemysłu naftowego „Krajowe Towarzystwo naftowe“ kilkakrotnie zwracała się już z petycyami do Wysokiego Sejmu w sprawie niesłusznego opodatkowania przemysłu naftowego, a dziś kiedy znane ogólnie przesilenie wywołało niebywałą w dziejach tego przemysłu zniżkę ceny — niesłuszne i niesprawiedliwe stosowanie podatku tern dotkliwiej daje się wszystkim odczuć.

Nie przytaczając tedy motywów znanych

wreszcie po-

ma-

Jakkolwiek w bieżącym roku zarząd kolei państwowych rozpoczął roboty około poprawienia stosunków na liniach kolejowych,

Omówiwszy w ten sposób sprawozdanie Wydziału Krajowego z czynności w sprawach górniczych w roku 1907, komisya górnicza wnosi:

Da których się odbywa wywóz ropy z Borysławia, to jednak postęp tych robót jest zbyt powolny i naprawa obecnych stosunków zbyt niedostateczna, aby obecnym wymogom ruchowym w pełni odpowiedzieć. Istniejące wprawdzie nieco ulepszone urządzenia i zakłady na wspomnianych liniach, muszą się wydać całuowicie nieodpowiednie, jeżeli się je osądzi ze stanowiska stale się rozwijającego przemysłu naftowego w okolicach Borysławia i Tustanowic, zwłaszcza, że spodziewać się należy, że przy pewnej konsolidacyi stosunków targowych i ze wzrostem ekspe-dycyi, czego przy pomocy krajowego Związku producentów ropy w niedalekiej przyszłości oczekiwać należy, przedstawi się zarządowi kolejowemu zadanie, któremu przy obecnych urządzeniach sprostać nie zdoła.

Trzeba bowiem liczyć się z tą ewentualnością, że z chwilą ustalenia się cen ropy, nietylko produkcya się nie obniży, ale i zbyt obecnych ogromnych zapasów ropy ąię ułatwi. Aby przeszkodzić daleko idącym konsekwencyom, które wyniknąć mogą w razie, gdyby możność zbytu i wywozu była ograniczoną nie przez konjunkturę handlową ale przez niedostateczne urządzenia kolejowe, proponuje komisya uchwalenie rezolucyi do c. k. Rządu o odpowiednie wyposażenie sta-eyi Borysław oraz dotyczących linii kolejowych.

Wysoki Sejm raczy uchwalić

I.    Sprawozdanie Wydziału Krajowego z czynności górniczych w roku 1907 przyjmuje się do wiadomości.

II.    Poleca się Wydziałowi Krajowemu:

1. a) aby w drodze ankiety złożonej

z interesentów kopalń węglowych oraz techników górniczych w najbliższym czasie zastanowił się nad możliwością współdziałania kraju zwłaszcza w kierunku nabywania względnie zgłaszania na rzecz kraju wyłączności górniczych na węgiel oraz nad sposobami zmierzającymi do rozpoczęcia przez kraj robót poszukiwawczych za węglem;

b) aby, o ile wynik 'ankiety stwierdzi potrzebę czynnej akcyi kraju, wstawiał począwszy od roku 1910 do budżetu krajowego odpowiednie na ten cel kredyty;

2. aby wystarał się u c. k. Rządu o wydanie opinii w sprawie opracowanego przez Wydział Krajowy projektu zmiany statutu krajowej szkoły górniczej i wiertniczej w Borysławiu ;

3.    aby przystąpił do budowy krajowej szkoły górniczej i wiertniczej w Borysławiu i aby o stanie robót zdał sprawozdanie na najbliższej sesyi sejmowej;

4.    aby przyspieszył ostateczne załatwienie rokować z c. k. Rządem w sprawie założenia we Lwowie krajowego Zakładu dla geologii stosowanej i aby przedłożył na najbliższej sesyi sejmowej ostateczne wnioski co do budowy i organizacyi takiego zakładu;

5.    aby w drodze ankiety przy współudziale interesentów przemysłu naftowego zastanowił się nad zmianami względnie nad uzupełnieniem tych ustępów krajowej ustawy naftowej z dnia 22. marca 1908 dz. ust. i rozp. kr. nr. 61, które zawierają postanowienia co do formy ułożenia prawnych stosunków kilku współuczestników pola naftowego ;

6. aby tejże samej ankiecie zwołać się mającej dla przeprowadzenia projektu zmiany względnie uzupełnienia niektórych postanowień krajowej ustawy naftowej poddał myśl reorganizacyi krajowej stacyi doświadczalnej dla produktów naftowych a o wynikach ankiety przedłożył wraz z projektem nowego statutu sprawozdanie na najbliższej sesyi sejmowej ;

7.    aby przystąpił do reorganizacyi krajowej Rady górniczej tak co do składu jak co do ilości zasiadających w niej członków i aby na najbliższej sesyi sejmowej przedłożył nowy statut rady;

8.    aby zbadał sprawę wymiaru opłat z tytułu datków konkurencyjnych przez przedsiębiorstwa tylko czasowo w gminie operujące i przedłożył w tej mierze odpowiednie wnioski uwzględniające o ile możności wywody petycyi Krajowego Towarzystwa naftowego z 5. marca 1907 1, 798.

stwowych o wymiarze podatku zarobkowego i osobisto - dochodowego w tym kierunku, aby:

c) aby władza obowiązaną była podad opodatkowanemu w całej osnowie opinię

Sprawozdawca : F. Zamoyski.

Wzywa się c. k. Rząd:

1.    aby dla transportu węgla krajowego na szlakach wszystkich kolei państwowych w Galicyi i na Bukowinie przyznał taryfę wyjątkową II.

2.    aby nie udzielał ulg cło wy eh na wprowadzenie zagranicznych surogatów woskowych dla celów uszlachetnienia przeróbki (im Veredlungsverkehre);

3.    aby wobec dokonywującego się rozwoju kopalnictwa krajowego wykonał rezo-lucyę Wysokiego Sejmu o kreowanie wydziału górniczo-hutniczego przy c. k. Szkole politechnicznej we Lwowie;

4.    aby przyznał krajowej stacyi doświadczalnej dla produktów naftowych prawo publiczności;

5.    aby udzielił subwencyę z funduszów państwowych na potrzeby krajowej 3tacyi doświadczalnej dla produktów naftowych;

6.    aby przyczynił się w możliwie najwyższej kwocie do kosztów budowy gmachu dla pomieszczenia obu krajowych stacyj doświadczalnych a zatem stacyi doświadczalnej dla produktów naftowych oraz krajowej stacyi keramicznej;

7.    aby wziął pod rozwagę sprawę reor-ganizacyi szkoły górniczej we Wieliczce oraz sprawę ewentualnego założenia niższej szkoły górniczej we wschodniej części kraju w szczególności w mieście Kałuszu;

8.    aby po porozumieniu się z Wydziałem Krajowym przedłożył do ustawodawczego załatwienia projekt noweli do ustaw państwowych naftowych obejmujący potrzebne zmiany względnie uzupełnienia postanowień odnoszących się do formy ułożenia prawnych stosunków kilku współuczestników pola naftowego;

9.    aby polecił właściwym sądom, aby stosownie do § 23 ust. naftowej noweli państwowej z dnia 9. stycznia 1907 nr. 7 dz. u. p. względnie § 90 naftowej ustawy krajowej z urzędu, nie czekając na wnioski stron interesowanyah założył bezzwłocznie osobne wykazy księgi naftowej dla praw do wydobywania ropy, o ile polegają na wpisie do ksiąg gruntowych;

10.    aby przedłożył do ustawodawczego załatwienia projekt noweli do ustaw pań-

a)    obowiązek płacenia podatku zarobkowego rozpoczynał się dopiero z chwilą, kiedy kopalnia staje się produktywną,

b)    wymiar podatku zarobkowego dla przemysłu naftowego obejmował tylko ten okres, w którym ropa istotnie jest wydobywaną,

znawcy,

d) aby wymiar podatku osobisto-docho-dowego następował według wyniku poprzedniego roku kalendarzowego z uwzględnieniem jak najkrótszej amortyzacyi wkładu;

11.    aby przed wydaniem nowel podatkowych wzmiankowanych w rezolucyach pod L. 10 polecił przynajmniej władzom podatkowym, aby w stosowaniu nrzepisów obecnych ustaw podatkowych uwzględniały wszelkie wyjątkowe właściwości tego przemysłu, a w szczególności te przerwy które chwilowo powstają wskutek czy to zagwoźdżenia szybu, czy zaniechania wydobywania nie opłacającej eksploatacyi ilości ropy i wiercenia do głębszego horyzontu;

12.    aby w najbliższym czasie i z należytym pośpiechem wyposażył i wykształcił linie kolejowe służące do transportu ropy, stosownie do spodziewanych wymogów, a w pierwszym rzędzie :

a)    rozszerzył i należycie wyposażył sta-cyę kolejową w Borysławiu;

b)    zbudował drugi tor między Borysławiem a Drohobyczem,

c)    rozszerzył i wyposażył zakłady stacyjne w Drohobyczu, Stryju i Chyrowie, oraz

d) ułatwił prowadzenie większej ilości pociągów na liniach z Drohobycza do Chynowa i z Drohobycza do Stryja względnie Lwowa, przez budowę wymijalni, stacyi lub drugiego toru.

Przewodniczący :

Gorayski.

Wnioski Komisyi Górniczej zostały przez Sejm przyjęte z bardzo małemi poprawkami. Dyskusya była dosyć ożywiona; zabierali

w niej głos posłowie: Hal ban, który pod- krajowego świadczą, ze położenie naszego niósł ważniejsze momenty w sprawozdaniu przemysłu naftowego, położenie rozpaczliwe komisyi górniczej i położył nacisk na jak najszybsze zwołanie ankiety dla sprawy naftowej i węglowej, poseł Hanc z akowski (Rusin) w bardzo trafnych wywodach przyłączył się do potrzeby zmiany ustawodawstwa w kwestyi spółek naftowych, którym należy nadaó prawo do używania firmy, członek Wydziału Krajowego dr, Jahl wniósł dodatek, by rząd się przyczynił do kosztów budowy, urządzenia i utrzymania krajowego zakładu geologicznego i wreszcie kilkakrotnie sprawozdawca hr. Zamoyski, przyjmując poprawki, lub wyjaśniając potrzebę odnośnych uchwał.

i stanowiące jedną z najcięższych gospodarczych klęsk kraju, nie jest tajnem Organom samorządu naszego i że troska gniotąca pierś tysięcy osób, związanych materyalnem bytem swym z tą wielką gałęzią naszego przemysłu krajowega — jest również troską całego kraju.

To też sprawozdanie z dnia 27. lipca br. o zbiornikach publicznych, budowanych kosztem kraju w Popielach pod Borysławiem spotka się niezawodnie z źywem uznaniem zarówno ze strony Wysokiego Sejmu jak też ogółu przemysłowców naftowych, którzy w niem ujrzą chlubne świadectwo inicyaty-wy ekonomicznej samorządnych władz krajowych.

Dnia 21. bm. poseł Długosz uzasa-dnjał w Sejmie swój wniosek o wydzierżawienie krajowych zbiorników ropy Krajowemu Związkowi producentów. Mowa posła Długosza przy pierwszem czytaniu wniosku, wypowiedziana z wielką swadą, uzyskała uznanie w Sejmie tak, iż spodziewać się z całą pe-nością należy, że wniosek ten odesłany do komisyi górniczej sejmowej i przez komisyę poparty, uchwalny zostanie przez Sejm w dru-giem i trzeciem czytaniu, nicza traktować będzie wniosek posła Długosza łącznie z sprawozdanieme Wydziału Krajowego o krajowych zbiornikach ropy. W następnym numerze naszego pisma będziemy w możności podać sprawozpanie komisyi górniczej w tej sprawie i rezultat obrad

Atoli stosunki faktyozne w obrębie przemysłu naftowego, których wyrazem i owocem była właśnie przedsięwzięta przez kraj budowa zbiorników, uległy w tym krótkim czasie jaki dzieli tamtegoroczną uchwałę sejmową od chwili obeönej zasadniczym zmianom. Byłoby błędem, gdyby Wysoki Sejm nie uwzględnił zmian tych, na jakie dla swej pierwszorzędnej wagi zasługują.

Komisya gór-

Mowa tu o owych wypadkach ogólnie znanych, które w ostatnich miesiącach, a więc niemal już po okaznniu się sprawozdania, zgoła zasadniczo przeobraziły oblicze galicyjskiego przemysłu naftowego.

Niewstrzymany wzrost produkcyi jeszcze dowodaiej jait w latach ubiegłych wy-sejmowych nad nią. Obecnie przytaczamy    kazał całkowitą niedostateczność dotychcza-

dosłownie mowę posła Długosza, która za-    sowych urządzeń magazynowych, kolejowych

wiera doskonałe umotywowanie jego wniosku: i targowych, niesłychana dotąd w dziejach „Upoważniony uchwałą sejmową z dnia przemysłu naftowego deruta cen, które w tym

23. września 1907 przystąpił Wydział krajowy bezzwłocznie, z uznania godnym pospiechem do budowy kosztem IV2 miliona koron, krajowych publicznych zbiorników na ropę o pojemności 10.000 cystern. Pospiech ten wydawał się tak dalece koniecznym, iż Wydział krajowy postanowił ze względu na nagłość sprawy nie czekać nawet, aż uchwała, upoważniająca do zaciągnięcia na ten cel pożyczki. uzyska sankcyę monarszą.

Zarówno uchwała Wysokiego Sejmu, ja-koteź szybka i energiczna akcya Wydziału

czasie spadły zgoła poniżej połowy tej wysokości, jak w roku ubiegłym stała się dla Wysokiego Sejmu ostateczną pobudką do przyjścia temu przemysłowi z pomocą — podkopała byt całego szeregu przedsiębiorstw naftowych. — Anarchia — bezradność w naszym przemyśle naftowym doszła do granic ostatecznych. Równocześnie jednak i w tern leży właśnie najgłówniejsza zmiana, zdołała wreszcie myśl samopomocy, myśl organizacyi i solidarności, na której tak przemysłowi naszemu zbywa — zakwitnąć wśród tego roz-

drobnionego przemysłu, którego zorganizowa-niejednokrotnie sam Wysoki Sejm zalecał i domagał się, jako najistotniejszego warunku zdrowych w tym przemyśle stosunków.

Organizacya ta, do której lubo późno jednak z całą ufnością i wiarą ogół przemysłowców dziś się garnie, podjęła się nietylko ochrony przemysłu naftowego przed dalszym postępem rozkładu, lecz niemniej stworzenia zdrowych warunków trwałego rozwoju na przyszłość.

W tym celu powstał we Lwowie przed trzema miesiącami Kraj. Związek producentów ropy, jedyny dziś ogólny organ samoobrony całego galicyjskiego przemysłu surowca ropnego.

Znaczenie ekonomiczne i owoce dotychczasowych zabiegów krajowego Związku Producentów Ropy są rzeczą powszechnie znaną. Cała opinia naszego kraju, cały nasz świat przemysłowy śledzą postęp jego prac; zagraniczna prasa, nie przestaje zajmować się jego działalnością, władze rządowe austryac-kie nietylko daleko idącem poparciem przyczyniły się do powstania i utrwalenia bytu krajowego Związku Producentów Ropy, lecz weszły z nim nawet w stały stosunek handlowy, zawarłszy z nim układ długoletni na dostawę ogromnej ilości ropy na cele opałowe.

Akcya organizacyjna, przedsięwzięta przez Krajowy Związek i w nim ucieleśniona, jest dziś jedynem światłem wśród mroków, jakie w roku bieżącym zapanowały w przemyśle naftowym. Jest to jedyna droga ratunku, a zarazem jedyna dziś próba, gdyż prócz Kraj. Związku niema instytucyi, któraby dążyła bezpośrednio do uzdrowienia tego przemysłu.

Zmiany te faktycznych stosunków nie powinny pozostać bez wpływu na akcyę, którą ze zwej strony podjął Wysoki Sejm w tej opłakanej sprawie naftowej.

W powodzeniu sanacyjnych i organizacyjnych dążeń obecnych ma również i kraj pierwszorzędny interes. Wszak to na czem nie tylko naszemu przemysłowi naftowemu, lecz całemu nowemu życiu gospodarczemu zbywa, myśl solidarności ekonomicznej, myśl organizacyi przemysłu zostaje tu nareszcie wprowadzoną w czyn. A właśnie pierwszorzędnem zadaniem eko-nomicznem samorządu jest jaknajwydatniejsze poparcie tych wszystkich prądów w naszem życiu gospodarczem, które głoszą solidarnośó i kooperacyę.

Wysoki Sejmie! Tamtegoroczną uchwałą z dnia 23. września wstąpił Sejm na drogę czynnej pomocy dla przemysłu naftowego. Dziś przemysł ten, juz nie zdeorganizowany i wewnętrznie bezsilny, lecz właśnie zjednoczony myślą organizacyjną, powtórnie udaje się do Wysokiego Sejmu i to juz nie o nowe ofiary pieniężne, lecz o pomoc wyższą nie jako moralną, pomoc przez współdziałanie z temi dążeniami, które nareszcie w przemyśle tym znalazły urzeczywistnienie.

Pomocy tej dziś Wysoki Sejm bez trudu udzieli przemysłowi naftowemu, oddając zbudowane świeżo zbiorniki w Popielach w usługi nowej organizacyi.

Wybudowane w myśl uchwały sejmowej z tern wyłącznem przeznaczeniem, aby — według słów sprawozdania i kornisyi budżetowej z dn. 20/9 1908 służyły jako rezer-woary rumuńskiego rządu, tylko takim spółkom, które rzeczywiście eksploatują ropę i które temsamem dają gwarancyę, że użyją ich w chwalebnych celach pomocy pro-dukcyi i aby wreszcie służyły „nie pewnej tylko grupie, ale ogółowi producentów“ uzyskały rezerwoary krajowe przez stworzenie krajowego związku producentów rop}r właściwego swego administratora.

Oddanie przez Wysoki Sejm zbiorników tych związkowi nietylko podniosłoby nader korzystnie powagę i zdolność akwizycyjną instytucyi tej, dobijającej się właśnie skutecznie, lecz z ciężkim mozołem, wśród rozdrobnionych kół przemysłowych tego znaczenia, na które zasługuje, lecz zwiększyłoby też w sposób wydatny sprawnośó związku oraz przyspieszyłoby kroki sanacyjne.

Przez wybudowanie kosztem zaliczki rządowej ziemnych zbiorników na 30.000 wagonów ropy, których wykończenie jednak nie nastąpi niestety z przyczyn technicznych przed upływem szeregu tygodni, Kraj. Związek uwolnił kraj od ewentualnej potrzeby założenia w myśl uchwały Sejmowej, zapa-

w sa-

Galicyjskie Towarzystwo magazynowe dla Produktów naftowych, któremu Wydział krajowy umową z 30/4 1908 powierzył zarówno budowę jak administracyę zbiorników krajowych, w uznaniu tych wszystkich powyższych okoliczności, powodowane poczuciem obywatelskiego obowiązku w ostatnich dniach dobrowolnie i z własnego popędu zrzekło się prawa 6 miesięcznego wypowiedzenia zastrzeżonego mu w kontrakcie i oświadczyło gotowość złożenia administra-cyi napo wrót w ręce Wydziału krajowego oczywiście jedynie w tym celu, aby umożliwić Wy Iziałowi krajowemu wydzierżawienie zbiorników tych świeżo powstałej ogólnej organizacyi producentów.

Korzystają z tego nowego stanu rzeczy — a mianowicie usunięcia tej prawnej przeszkody pospieszył Krajowy Związek przedłożyć Wydziałowi krajowemu ofertę 10-letniej dzierżawy — o vtrunkach dla kraju korzystnych a mianowicie propunując 18-letnią

Upraszam zatem Wysoki Sejm raczy uchwalić :

dłej w dniu 23. września 1907 na wniosek posła Gorayskiego drugiej seryi krajowych zbiorników również dla 10.000 cystern. Zaoszczędzony w ten sposób wydatek przeszło F/g miliona koron przemawia dobitnie za użyczeniem jaknajdalej idącego poparcia krajowemu związkowi, który fundusze publiczne od postanowionego już niemal wydatku mą porę wyręczyć zdołał.

Oddaniem Krajowych Zbiorników w dzierżawę Związkowi Producentów, który w niedługim czasie odda na usługi producentów ogromną ilość miejsca składowego, okazuje się choćby z tej przyczyny dla kraju znaczną finansową korzyścią, iż uniknie się w ten spoosób poważnego niebezpieczeństwa, że zbiorniki.krajowe mogłyby być niedostatecznie zapełnione, wskutek czego amortyza-cya kapitałów na budowę użytych mogłaby uledz trudnościom i zwłoce. Wydzierżawienie Zbiorników usunęłoby to ryzyko, które już i tak Wysokiemu Sejmowi dawało w czasie tamtegorocznych rozpraw nad tą sprawą powód do poważnych obaw. — Z tego to powodu uważam wydzierżawienie zbiorników tych Kraj. Związkowi Producent, za korzystniejsze niż oddanie ich w prostą administra-amortyzacyę całego wyłożonego na budowę kapitału przy jego równoczesnem 4°/₀ oprocentowaniu.

Nie wchodzę tutaj w szczegóły kalku-lacyi rachunkowej, która będzie rzeczą odnośnej komisyi. — Propozycya kraj. Związku Producentów Ropy przedstawia się dla funduszów krajowych dodatnio — a to tem bardziej, jeżeli zważymy, że wydatek kraju na zbiorniki nosi cechę akcyi ratunkowej dla zagrożonego w swym w swym bycie przemysłu.

Poleca się Wydziałowi krajowemu, aby przyjmując do wiadomości gotowość Gal. Towarzystwa Magazynowego zrzeczenia się zarządu zbiornikami na ropę w Popielach — zawarł jaknaj rychlej kontrakt dzierżawy z krajowym Związkiem Producentów Ropy z mo-źliwem jaknajdalej idącem uwzględnieniem oferty tegoż związku. (Brawa)!“

Z Krajowego Związku producentów.

Dnia 14. b. m. odbyło się we Lwowie posiedzenie Rady Nadzorczej Krajowego Związku Producentów, które trwało od godziny 10. rano do drugiej godziny w nocy z krótkiemi przerwami. Na posiedzeniu był także obecny Pan Nadradca prokuratoryi skarbu Horszowski, który w pracach związku, jako rzecznik rządu, bierze bardzo gorliwy udział.

Po odczytaniu i zatwierdzeniu protokołu z ostatniego posiedzenia, naczelny dyrektor związku, Franciszek hr. Zamoyski, zdał sprawę z działalności związku za ostatnie dwa miesiące. Zbiorniki ziemne na 30.000 cystern ropy kolejowej są w robocie; 30 hektarów gruntu wydzierżawił na ten cel Związek od Dyrekcyi domen i lasów; drzewo jest ścięte, tylko jeszcze nie wszystko uprzątnięte ; przy sprzedaży drzewa, związek będzie miał pewien zarobek, dochodzący do 4°/₀ ceny sprzedażnej ; dół tak zwany „klęskowy“, który wykopało swego czasu Namiestnictwo o objętości 1.000 cystern, otrzymał związek w dzierżawę na bardzo dogodnych warunkach i obecnie robi nad nim dach, by zrobić go także użytecznym do magazynowania ropy;

Co się tyczy asekuracyi ropnych zbiorników ziemnych, to pierwotne ostre warunki towarzystw asekuracyjnych, zostały znacznie złagodzone, jednakowoż jeszcze niektóre warunki stawiane przez towarzystwa asekuracyjne, jak n. p. żądanie, by w obrębie jednego kilometra od zbiorników nie można było stawiać szybu, będą wymagały dalszych pertraktacyj.

Hr. Zamoyski z zadowoleniem konstatuje dalej, że związek według ostatnich obliczeń koncentruje już dzisiaj 86°/₀ produkcyi czystych producentów i że udziałowcy wpłacili już około 280.000 koron gotówką; w pracy akwizycyinej lwia część zasługi przypada Panu Nadradcy Skarbowemu Horszowskiemu; Rada Nadzorcza przez usta prezesa Wolskiego wyraziła natychmiast Panu Horszowskiemu za jego obywatelską działalność gorące podziękowanie.

Omówienie dalszej działalności związku dyrektor Zamoyski pozostawił do innych punktów porządku dziennego.

Wiceprezes związku Dr. Goldhamer referował następnie sprawę układu z Bankiem Krajowym co do poręki banku wobec rządu za kwotę iy₂ miliona koron, które rząd ma wypłacić związkowi na budowę zbiorników ziemnych dla ropy kolejowej i sprawę układu z Centralnym Bankiem czeskich Kas Oszczędności co do zaliczkowania ropy. Bank krajowy za porękę według umowy ma pobierać pół °/₀ rocznie od kaźdo-czesnego salda, które będzie się zmniejszać w miarę dostawy ropy i uzyskuje prawo zastawu na samych zbiornikach; raty przez rząd za poręką banku mają być wypłacane w miarę postępu roboty zbiorników i Bank krajowy przez Akcyjny Bank Związkowy będzie wykonywać kontrolę nad budową zbiorników.

Sprawa zaliczkowania ropy przez Centralny Bank Czeskich Kas Oszczędności jest załatwiona w ten sposób, że bank będzie udzielać zaliczki w kwocie K 1*80 od każdego cetnara ropy kolejowej umieszczonej w zbiornikach ziemnych, bądź w zbiornikach

krajowych, które związek od kraju wydzierżawi; za udzielenie zaliczki bank otrzymuje prawo zastawu na ropę w zbiornikach, odbierając całe napeinione zbiorniki i plombując je według swoich szczegółowych instruk-cyi; zaliczka zaczyna się, gdy zbiornik poszczególny będzie zapełniony; stopa procentowa wynosi 5 i pół ponad stopę procentową banku austro-węgierskiego i minimalnie ma wynosió 9°/₀ ; bank będzie zaliczkowaó tylko ropę kolejową i maksymalnie wogóle 30.000 wagonów, maksymalnie miesięcznie 5.000 wagonów, minimalnie ogółem 10.000 wagODÓw. Umowa zawiera szczegółowe warunki co do zobopólnego wypowiedzenia układu; zwolnienie ropy zastawionej i zaliczkowanej będzie się odbywaó w ten sposób, że należytość za faktury sprzedanego przez związek ,,ropału“, benzyny i nafty z odbenzyniarni związkowej będzie wpływać do banku, a bank w odpowiednim stosunku pobierając część tych na-leżytości fakturowych, będzie zwalniać odpowiednie ilości ropy od zastawu. — Rada nadzorcza te układy z bankami przyjęła do zatwierdzającej wiadomości; po złożeniu jeszcze przez prezesa Wolskiego wyjaśnienia, że banki wiedeńskie stawiały tak niekorzystne warunki dla związku, iż stosunkowo wysoka stopa procentowa czeskiego banku w porównaniu z tamtymi warunkami jest niepropor-cyonalnie korzystniejszą, a przytem związek, zawierając układ z czeskim bankiem, wyzwolił się od protektoratu banków wiedeńskich, które są związane z rafineryami nąftowemi.

Sprawa delegacyi komitentów, którą przewiduje statut związku, została po krótkiej dyskusyi załatwiona przez radę nadzorczą uchwałą, wzywającą Dyrekcyę do przeprowadzenia w najkrótszym czasie wyborów pierwszej delegacyi komitentów według przepisów statutu.

Następnie omówiono sprawę gwarancyi w wysokości 1,000.000 koion, które związek według umowy zawartej z koleją, zobowiązany jest dać rządowi na ubezpieczenie dotrzymania dostawy ropy oałowej przez lat 5. Dyrekcya związku w tym względzie robiła wiele starań celem obmyślenia sposobu dania rządowi tej gwarancyi ’ wreszcie zawarła przedwstępny układ z bankiem pragskim,

prowadzenie

na

który podjął się gwarancyi za związek, w zamian za co wymówił sobie jednak 5°/₀ w dostawie ropy opałowej dla kolei, czyli oddanie na ten cel związkowi 7.500 wagonów ropy po cenie stałej K. 1'95 za cetnar metryczny. Dyrekcya pertraktowała z innymi bankami, lecz te chciały sobie zastrzedz inne jeszcze warunki, jak wpływ odbenzyniarni, wobec tego więc dyrekcya zawarła przedwstępny układ z bankiem prag-skim. Rada nadzorcza po długiej dyskusyi poleciła dyrekcyi układ z bankiem pragskim perfekcyonowaó z żądaniem jednak, by bank pragski zrzekł się zaliczkowania dostarczonej ropy.

W sprawie stosunku do Związku Brut-towców, który został założony, Rada Nadzorcza uznając, iż wcielenie tego związku do związku producentów dla ogólnej organiza-zacyi jest rzeczą bardzo ważną, upoważniła dyrekcyę do przyznania związkowi bruttow-ców pewnej prowizyi od każdego cetnara metrycznego ropy, którą związek bruttowców oddawać związkowi producentów w komisową sprzedaż; rozracliowanie będzie następować ze związkiem jako całoćcią, układ jednak komisowy będzie zawierany z każdym poszczególnym bruttowcem.

W sprawie budowy odbenzyniarni komunikuje dyrektor Hr. Zamoyski, iż termin na wnoszenie planów budowy i ofert został odroczony przez lwowską dyrekcyę kolejowrą na prośbę firm oferujących do 1. listopada br.; w rozpatrywaniu ofert będzie brać udział mąż zaufania ze strony związku i mąż zaufania ze strony kolei ; prawdopodobnie zajdzie potrzeba wyboru jeszcze trzeciego kon-sulenta.

Omawiano wreszcie sprawę walnegn zgromadzenia, które prawdopodobnie jeszcze w tym roku zwołanem będzie celem w⁷yboru paru członków rady nadzorczej i uchwalenia zmian w statucie. Do komitetu redakcyjnego dla zmiany statutów wybrano z rady nadzorczej PP. Wolskiego, Dra Goldhammera, Dra Kreisberga, Dra Spitzmana. Upoważniono dyrekcyę do zaangażowania odpowdeduiej siły prawniczej, któraby na miejscu w Drohobyczu pod okiem jednego z adwokatów

sfinalizowała i sporządziła dokładnie wszystkie układy komisowe.

Do Komitetu egzekuty wnego Rady Nadzorczej, który ma byó przydzielony dyrekcyi dla załatwiania ważniejszych bieżących spraw, wybrano oprócz PP. Wolskiego, Dra Gold-hammera, posła Długosza, jako prezydyum PP. Łaszcza, Dra Kreisberga, Schutzmana i Schreiera.

Rezerwoary ropne z cegły, kamienia, betonu i t d.

Patent inż. Constantinescu w Bukareszcie. Odczyt wygłoszony przez inż. Marcelego Perna na 22. Zjeździe techników wiertn. we Lwowie.

Do przechowywania ropy i jej produktów używa się dotychczas rezerwoarów z drzewa i żelaza, które jednak nietylko że są stosunkowo bardzo drogie, ale nadto wymagają wiele czasu do zmontowania, szczególnie jeżeli mają byó większych rozmiarów (1.000 i więcej wagonów). Rezerwoarów z cegły, kamienia, betonu i t. p. nie można używaó do przechowywania ropy i jej produktów, ponieważ ich porowate ściany wchłaniają bardzo wiele lotnych składników tychże, szczególnie w dłuższym okresie czasu.

Konstrukcya, jaką poniżej opiszę, wskaże, w jaki sposób można używaó tych ma-teryałów do sporządzania zbiorników i jakie korzyści stąd wynikają dla przemysłu naftowego. Rozchodzi się tu mianowicie o to aby uczynić zdolnemi do przechowywania ropy takie zbiorniki, jakie są wstanie przechowywać szczelnie wodę. Rezerwoary te można albo zakopywać w ziemię, albo też budować na powierzchni.

Korzyści dla przemysłu naftowego, wypływające z zaprowadzenia rezerwoarów niniejszego wynalazku, są znaczne, szczególniej jeśli się weźmie na uwagę, że materyały do ich postawienia są zwykle bardzo tanie a przez to jest się w stanie stawiać rezerwoary nawet największej pojemności w tani i ekonomiczny sposób. Zasadą tego wynalazku jest otoczenie ropy cienką warstwą wody, która ją szczelnie zamyka.

Przyjmijmy, że fig. 1. przedstawia nam przekrój 1’ezerwoaru z betonu, którego we-

wewnętrzne po-

dnie cylinora znaj-

na

wnętrzne ściany zostały wyprawione cementem dla uczynienia ich nieprzenikliwe/ni dla wody. W taki rezerwoar nalewamy wody na na 20—30 cm. głęboko i wkładamy potem do niego cylinder z cionkiej blachy żelaznej, którego ściany pozostawiają między swą zewnętrzną powierzchnią wierzchnią zbiornika, tylko małą bardzo przestrzeń. Tenże cylinder ma na spodzie kilka dziur, któremi może płyn przeciekać wygodnie. (Fig. 2.) Skoro zatem nalejemy do tego cylindra jakiegoś płynu lżejszego jak

woda, n. p. ropy lub benzyny, w takim razie płyn ten wyciska na dującą się wodę (fig. 3.) tak długo, aż nie stąpi równowaga między kolumną płynu w cylindrze, a wyciśniętą wodą, która prze-pływająa przez dziury w spodzie cylindra ustępuje w przestrzeń między cylindrem a ścianami zbiornika. Podług zasady o naczyniach komunikujących, ma mieć kolumna wewnątrz cylindra się znajdująca, a naciskająca na spód, tę samą wagę co kolumna wody wyciśniętej, aby nastąpiła równowaga.

lig. 2.

Fig. 1.

Blech

It ment

// / / / / / / / / /

- Was3er :

ż*—Zńi______

Z///Z/ / Z/ Z

n\\\\W W\X \

Loch

Fig. 3.

Fig. 4.

Blcch

cS'aphîû

; Naphta

—z

WaśserZ Z Z Z Z ZX/

^WasseZ

x~

Fig. 5.

t*>

0,40

hf—4,40-

I i oz'o

\>

62,00--4

o~

k-r.oo-A

(Wskutek mniejszego ciężaru gatunkowego ropy, będzie woda w przestrzeni między cylindrem a zbiornikiem zawsze w niższym poziomie).

Jak z powyższego wynika, nie zetknie się nigdy ropa z ścianami zbiornika, jeżeli tylko będzie w nim zawsze dostateczna ilość wody, któraby wypełniała przestrzeń między cylindrem a ścianami zbiornika i między dnem cylindra a dnem betonowem rezer-woaru. Przez to osiągnie się zupełne zamknięcie ropy przez wodę i odcięcie jej od zet-

dna 3.900 m² po 1*80 fr. Cylinder blaszany 860 m² po 5 fr.

knięeia się ze ścianami rezerwoaru, a to po Wygładzenie cementem ścian i bokach przez ściany żelaznego cylindra, od spodu zaś przez wodę. Szlam, któryby się z ropy osadzał, przyczyniałby nie tylko do lepszego jeszcze uszczelnienia.

Wewnętrzne ściany zbiornika i zewnętrzne ściany cylindra stykają się zawsze tylko z wodą przez co szczelne zamknięcie ropy jest zupełne.

(Wykazanie słuszności powyższych wywodów można uskutecznić zapomocą szklanych naczyń i zabarwionej wody i benzyny).

Odległość obu ścian od siebie, t. j. cylindra blaszanego i betonowego rezerwoaru, nie powinna więcej wynosić, jak ułamek milimetra, do kilku milimetrów w miarę wielkości rezerwoaru, aby ilość wody potrzebną do wypełnienia tej przestrzeni ograniczyć do minimum.

Rezerwoar tego rodzaju wybudowano już w Rumunii, a rezultaty w ten sposób osiągnięte były bardzo zadawalniające. Cena cylindra blaszanego z blachy na ¹/₄ do 1 milimetra grubej, wynosi razem z lutowaniem i z montowaniem około 5 fr. za 1 m²; ma-teryałem do jego sporządzenia użytym była zwykła blacha pobielana używana do krycia dachów przez blacharzy, którzy go też zlutowali w zwykły sposób.

Aby wykazać oszczędność jaką się osiąga przy użyciu takich rezerwoarów, obra-ehujmy koszt postawienia takiego zbiornika na 1.000 wagonów, czyli około 12.000 m³.

Ceny kalkulowane są na podstawie cen rumuńskich, które chyba nie wiele się różnią od cen w innych krajach.

Rezerwoar taki budujemy n. p. w okrągłej formie i wpuszczamy na 3 m głęboko w ziemię; fig. 5. pokazuje nam sposób jego wykonania.

Koszty:

Wytup ziemi, około 13.000 m³ po 0*60 fr.

Ściany z betonu (wapno hydrauliczne) 600 m² po 23 fr.

Fundamenty ścian z betonu 120 m2 po 18 fr.

Dno z warstwy betonu na 20 cm. grubej 3.000 m² po 3*50 fr.

7.020 fr. 4.300 „

Razem 45.580 fr

Gdybyśmy chcieli przykryć taki rezerwoar okrągłym dachem, to wykonaćby to można stosunkowo tanio, gdyby się do tego użyło n. p. słupów z cegły lub betonu opierających się na dnie zbiornika. Wielościenny dach dałby się łatwo zrobić z betonowych sklepień, opierających się na poprzecznych murach. Wogóle można wykonać taki dach czysto z samego betonu, czy też z żelaza z małemi betonowemi sklepieniami, po cenie 6 do 8 fr. za metr kwadratowy.

O ile większą głębokość nadamy rezer-woarowi, o tyle mniejszą będzie powierzchnia dachu i możemy sobie sami ułożyć formę rezerwoaru, aby stosując się do miejscowych stosunków, zmniejszyć ile możności jego koszt.

W powyższym wypadku kosztuje dach wraz z przykryciem go ziemią około 20.000 fr. Cały więc koszt rezerwoaru na 1.000 wagonów (około 12.000 m³) okrągło 66.000 fr.

Czas potrzebny do wykonania takiego rezerwoaru jest także bardzo ważnym czynnikiem i ogranicza się w tym wypadku do 4 — 5 tygodni, podczas gdy budowa zwykłego żelaznego rezerwoaru wymaga jak wiadomo 6 — 8 miesięcy czasu.

Gdy porównamy powyżej zestawiony koszt betonowego rezerwoaru w kwocie 66.000 fr. z kosztem zwykłego żelaznego rezerwoaru w wysokości 100—120.000 fr. wtedy okaże się, że zamagazynowanie 1 metra kubicznego płynu w zbiorniku betonowym wyniesie przy krytym rezerwoarze około 5*50 fr., zaś nie krytym 3*30 fr., podczas gdy przy żelaznym zbiorniku 8—10 fr.

Forma, jaką mamy nadać zbiornikowi, zależną jest od miejscowych stosunków. Tak n. p. możemy użyć na dno rezerwoaru miejscowej warstwy nieprzemakalnego iłu udeptanego i wygładzonego, przez co znowu osiągnie się dalszą oszczędność około 10.000 fr. o ile zaś ziemia otaczająca ściany zbiornika jest dostatecznie zbitą i trwałą, to i ściany zbiornika mogą być cieńsze.

7.800 fr.

13.800 „

2.160 „

10.500 „

Z tego wynika, że w korzystnych warunkach można wybudować rezerwoar betonowy na 1.000 wagonów już za 30.000 fr., przez co koszt zamagazynowanego wagonu zmniejszy się do 30 fr. a 1 m³ do 2'50 fr.

Spodziewam się, że korzyści, jakie wynikają dla przemysłu naftowego z zaprowadzenia rezerwoarów tej konstrukcyi, szczególnie w kopalniach posiadających szyby wy-chowe, nie pozostaną bez zwrócenia na nie szczególniejszej uwagi. Nikt zapewne nie zawaha się poświęcić 7—10% wartości zama-gazynować się mającej ropy,eaźeby ją w powyżej podany sposób przechować, a nie tracić w bezpowrotny sposób w potokach lub zwykłych dołach ropnych, zanim zostanie wybudowany zbiornik żelazny, wymagający kilku miesięcy czasu na wykończenie.

Jak wyżej powiedziano, potrzeba na wybudowanie betonowego zbiornika 4 — 5 tygodni czasu, jeżeli materyał potrzebny jest pod ręką; koszt jego jednak zwiększy się z czasem, gdy pospiecli jest koniecznym i trzeba robić cementem aby związać ściany szybciej. Ale to zwiększenie kosztu zostanie sowicie wynagrodzonem korzyściami jakie się osiągnie.

W razie zbudowania zbiornika z cegieł zamiast z betonu, mą się jeszcze i tę korzyść, że zbiornik taki można w danym razie rozebrać a cegły do niego użyte przenieść do sporządzenia nowego rezerwoaru na

innem miejscu.

Rezerwoary te można budować w każdej dowolnej wielkości; najwięcej korzystne-mi jednak są wielkie, (1.000— 5.000 wagonów). W takich wypadkach można je stawiać w ten sposób jak rezerwoary do zasilania wodą miast.

Zbiorniki niniejszego systemu można stawiać także z konstrukcyi żelazno-betonowyeh w formie prostokątów, a wtedy można je także dzielić poprzecznemi ścianami na mniejsze, służące do pomieszczenia różnych produktów z ropy.

Ograniczyłem się do powierzchownego tyl ko naszkicowania korzyści, jakie przedstawia ten wynalazek, pozostawiając Panom samym uznanie jego korzyści.

Ktoby chciał zasięgnąć szczegółowych

informacyj w tym kierunku, zechce się zgłosić albo do wynalazcy, albo do jego zastępcy inż. Marcelego Porna w Bukareszcie, którzy bliższych szczegółów i informacyj każdej chwili udzielą.

(Wskutek nadesłania nam klisz niemieckich są napisy figur w niemiecuim języku, czego już nie mogliśmy zmienić).

KRONIKA.

KRONIKA.

Sprostowanie. Odnośnie do] notatki naszej z poprzedniego numeru o opalaniu ropą centrali elektrycznej w Wiedniu, zaczerpniętej z pism wiedeńskich, Pan Inżynier Rodakowski prosi nas o umieszczenie następującego sprostowania:

1)    Pan dyrektor browaru Irsik nie urządzał opalania ropą w salinach galicyjskich, natomiast w latach 1905 i 1906 zaprowadziłem na własny koszt i na własne ryzyko opał ropą w salinach ■ w Siebniku i Drohobyczu i że wynik tych prze-zemnie wykonanych instalacyi okazał się tak korzystnym, że obecnie, na zlecenie c. k. krajowej Dyrekcyi Skarbu przerobiłem dalsze 3 saliny

a mianowicie w Lacku, Dolinie i Bolechowie na opal ropą.

2)    Pierwsze Berneńskie To w. Akc. budowy maszyn nie ma dostarczyć urządzenia na opał ropą dla 4 kotłów w wiedeńskiej centrali, natomiast Dyrekcya zakładów elektrycznych gminy miasta Wiednia poleciła firmie Pierwsze Berneńskie Tow. Akc. Budowy Maszyn przerobienie jednej paiy kotłów na opał ropą, mnie zaś powierzyła przerobienie drugiej pary.

3)    O ile mi wiadomo, Pan Dyrektor browaru Irsik w sprawie opału ropą kotłów w Centrali elektrycznej w Wiedniu, wcale nie interweniował.

Z Borysławia. W szybie „G wiazda Północna“ (Brech & Sp.) przebito ruchome pokłady, w których stano kilka miesięcy i natrafiono na piaskowiec ropny. Od soboty rozpoczęły się wybuchy, dające około 1 cysternę na dobę z głębokości 1040 metrów.

Szyb Izabella Braci Spitzman dowiercono do 1208 m. i otrzymano od kilku dni dzienną pro-dukcyę około 30 wagonów.

Szyb. I. kopalni „Władysław" własność W. Długosza & Sp. z głębokości 1154 m. daje przeszło 30 wagonów.

Na kopalni „Laupenmuehlen" (obok Scotte) okazała się bardzo silna produkcya, wynosząca 20 cystern dziennie.

Zbiorniki ropne kolejowe, 16 b. m. bawiła w Borysławiu komisya, złożona z dyr. radcy dworu Rybickiego, insp. Mfillera, insp. Krupki, sU

radcy Korszowskiego i lir. Zamoyskiego, która przybyła do Tustanowic celem obejrzenia instala-cyi techniczny cli, przedsięwziętych przez Związek w tustanowickim lèsie.

Komisya poddała budujące się zbiorniki dokładnej rewizyi, zwracając zwłaszcza uwagę na sposób sypania wałów' i konstrukcyę drzewną. .Następnie zwiedziła komisya również szereg urządzeń, służących do użytku zajętych przy insta-lacyach robotników, jako to restauracyę robotniczą, barak służący na pomieszczenie żandarmeryi i ambulatoryum. Po zwiedzeniu drogi i mostów budowańyck obecnie przez Związek, oraz stawianej obecnie budowy na przyszłe pomieszczenie kancelaryi, zwiedziła komisya dół klęskowy wybudowany z inicyatywy namiestnika Bobrzyńskie-go, który to zbiornik obecnie Związek pokrywa dachem, w dniach najbliższych dół ten będzie ed-dany do użytku.

„Petrolea“. Jak podaje „Neue Freie Presse odbyło się 15 bm. w Najwyższym Trybunale rozprawa wskutek skargi p. baronowej Katarzyny Popperow'ej i p. Władysława Długosza, zastąpionych przez adw. Dr. Aszkenazego, wniesionej przeciw lwowskiej filii Zakładu kredytowego dla handlu i przemysłu, zastąpiokej przez adwokata Dra Ignacego Kornfeld a żądającej ustalenia, że ropa wyprodukowana przez ich kopalnię w czasie od 12. sierpnia 1907 do 31. sierpnia 1907 jako dnia, w którym nastąpiło rozwiązanie kontraktów komisowych, podpada jeszcze pod postanowienia tychże kontraktów. — Skarga ta została ostatecznie odrzuconą, przyczem wyraźnie skonstatowano, że tylko te ilości ropy, które zostały rzeczywiście zaofiarowane do przyjęcia, a nie te, które zostały wyprodukowane w tym czasie, podpadają pod pojęcie ustanowiania cen.— W kierunku równocześnie postawionego żądania zaliczkowania, względnie zakupna tych ilości ropy, odstąpił Najwyższy Trybunał tę skargę sądowi II. instancyi, celem skonstantowania przede-wszystkiem, czy oferty oddawcze ze strony skarżących nastąpiły w przewidzianej formie i czy odnośna odmowa przyjęcia ropy ze strony „Petrolei“ na podstawie ówczesnego zapotrzebownnia rezerwoarów, lub na podstawie odnośnych postanowień kontraktowych była uspawiedliwioną. — Przedmiot skargi stanowiąca ilość ropy wynosi około 500 wagonów.

„Schodnica“. Jak nam donoszą, ma Tow. Akc. „Schodnica“ zastanowić ruch we wszystkich swoich ośmiu szybach w Borysławiu, widząc, że wobec niepewnej sytuacyi na targu ropnym i wątpliwości co do dojścia do skutku kartelu rafinerów, dalsze wiercenie szybów nie wydających ropy pomimo głębokości w niektórych przeszło 1300 m wpłynęłoby niekorzystnie na bilans tego Towarzystwa. Koszty wiercenia tych szybów, mają być pokryte według propozycyi Badc Nadzorczej z funduzu rezerwowego kapitałowego,tak, że ani inne fundusze rezerwowe Towarzystwa ani ka-kapital akcyjny, nie będą temi odpisaniami naruszone.

Wywóz ropy galicyjskiej w Rumunii. Między galicyjskimi producentami ropy i rafineryami rumuńskiemi, toczą się od dłuższego czasu rokowania co do wywozu ropy galicyjskiej do Rumunii na większą skalę. Niektóre rafinerye rumuńskie natrafiają przy zaopatrywaniu się w ropę rumuńską na niejakie trudności z powodu zmniej-sienia się tamtejszej produkeyi, a mogłyby się zaopatrzyć w Glalicyi w dowolną ilość surowca o tyle łatwiej, że cena jego w Glalicyi stoi o wiele niżej od przeciętnej ceny w Rumunii. — Jak słychać, mają być te pertrakcye uwieńczone pomyślnym skutkiem już w nieddhrgim czasie, a to tern więcej, że zarząd rumuńskich kolei oświadczył gotowość obniżenia taryf dla importu galicyjskiej ropy, jak również do zastosowania pewnych ułatwień w tym kierunku. — Powinnyby i austyac-kie koleje poprzeć wywóz nauzej ropy do Rumu-munii przez odpowiednie zarządzenia, coby się mogło w znacznej mierze przyczynić do usunięcia zgubnych skutków nadprodukcyi ropy w Glalicyi.

Z Rosy i. Na gruntach Tszeleken nad morzem Kaspijskiem nastąpił tymi dniami z jednego z szybów ogromny wybuch, obliczony na około 40.000 pudów dziennie. Jenerał porucznik Jewreinow, naczelnik Kraju Zakaspijskiego, propnuje, aby tereny te państwo samo eksploatowało, spodziewając się wpłynąć przez to znacznie ną obniżenie cen nafty w całej Rosyi.

Opalanie ropą w Budapeszcie. Eksperci magistratu w Budapeszcie zbadali najdokładniej kwestyę taniości i dogodności ropału i magistrat przedłożył radzie miejskiej umotywowany wniosek o uchwalenie przyzwolenia na przyjęcie oferty firmy, która podjęła się dostarczania opału ropnego dla stołecznych szpitali, co usunie raz na zawsze niesłychaną lichwę kartelu węglowego.

Po gorących debatach i rzeczonych przewód-ców stronnictwa chrześcijańskiego, radców dra Juliusza Barańskiego, dra Szekacsa i dra Andre-ańskiego. przyjęła reprezentacya miejska większością głosów wniosek magistratu, mimo namiętnego protestu ze strony „demokratów mieszczańskich“.

Tak więc tani opał ropny będzio mógł swobodnie wykazać swoją wyższość nad sprowadzanymi tu z Prus węglami i stać się z czasem poważnym artykułem importowym, co wobec łatwości komunikacyi i znacznych refakeyi kolejowych, jakie węgierskie fabryki otrzymują od ministerstwa] handlu, jest dla przemysłu galicyjskiego rzeczą pierwszorzędnej wagi.

Galiicyjski przemysł naftowy (jego stan obecny i jego przyszłość). Pod tym tytułem wydał Dr. Władysław Szujski broszurę w języku niemieckim. Broszura zawiera 8 rozdziałów :    1)

Ogólne, 2) Trochę statystyki, 3) Przyczyny przesileń, 4) Dwa deficyty, 5) Krajowy Związek Producentów, 6) Projekt towarzystwa akcyjnego, 7) Zadanie rządu krajowego.

Broszura napisaną jest ze znajomością sto-snnków naszego przemysłu naftowego i porusza bardzo wiele żywotnych spraw będących na czasie; pisana jest barwnie i z temperamentem właściwym autorowi.

Wiercenie do 1000 m. w Rumunii. Komitet „Zjednoczenia rumuńskich przemysłowców naftowych“, postanowił wywiercić w Bustenari, najwydatniejszym terenie naftowym w Bumunii jeden szyb do głębokości 1000 m. Ogólnem jest zapatrywanie, że Bustenari posiada ropę, może nawet o wiele wydatniejszą w głębszych pokładach dotychczasowe zaś szyby w Bustenari sięgają tylko 400 do 500 m. głębokości. Postanowienie to zdaje się być spowodowanem okolicznością, że wy-datność w Bustenari w ostatnich czasach bardzo się zmniejszyła.

Sprawy patentowe.

PP. A. Żubr i B. Te n nen baum opatentowali przyrząd, który wyklucza wszelkie nieszczęśliwe .wypadki powstałe przy tłokowaniu wskutek zderzenia się obciążnika tłokowego z rólką wieżową. Przyrząd ten funkcyonuje w następujący sposób: Nad otworem świdrowym umieszczoną jest płyta z otworem na linę tłokową; do tej płyty przymocowaną jest lina przechodząca przez rolkę stale do podłogi wieży przytwierdzona, drugi koniec tej liny łączy się z trzonem wentyla parowego i okręca się kilka razy dokoła tegoż. Z chwilą kiedy obciążnik tłokowy opuszcza rury, podnosi nad sobą płytę, mającą mniejszy otwór aniżeli średnica obciążnika; płyta zaś, podnosząc się do góry naciąga się i zmusza do obracania się trzon wentyla tak długo-aź wentyl się nie zamknie i maszyna wydźwi, gowa nio stanie, pojedynczy ten przyrząd funkcyonuje doskonale i jest już urządzony na kopalnjach „Ratoczyn Borys’awski“ i „Vereinigte Erdölwerke“.

Inżynier Michał Kolbuszowski kierownik biura budowniczego . miejskiego w Kołomyi zgłosił w urzędzie patentowym swój wynalazek nowego przyrządu opalania pieców ropą. Wynalazek ten opiera się na zasadzie wprowadzania do pieców małego ze wszystkich stron zamkniętego zbiornika z ropą, zaopatrzonego u spodu w injektor z rurkami dopływowemi i urządzeniem do prze-grzewaniazropy mającej się spalać w aparacie. Zadanie patentowe zostało zgłoszone przez rzecznika inż. M. Gelbhauza w Wie-huiu 21. grudnia 1907 r.

*S>

A. DZIUK

dypl. inżynier górniczy i S-ka

Berlin, Potsdamerstr. 10-11 2 p. 20-22

Biuro dla galicyjskiego przemysłu naftowego w Berlinie

Pośredniczy pomiędzy kapitalistami niemieckimi a właścicielami terenów i kopalń naftowych w Gralicyi. — Finansowanie przedsiębiorstw naftowych. Informacye o niemieckich towarzystwach prowadzących przedsiębiorstwa naftowe w Gralicyi.

<w

K0RESP0NDENCYA POLSKA

Dr. Bronisław Micfialews&i

adwokat krajowy we Lwowie

ma swoje biuro przy placu Maryackim 1. 10. Telefon nr. 850.

Związek producentów ropy opałowej

KOPAŁ“

we Lwowie ul. Kraszewskiego liczba 1,

Telefon 854.

%(?'■

(K

/IV

łi\

Z, Bielski & A. Łukaszewski

vi/

V!/

t(s

/IV

inżynierowie-przedsiębiorcy

/IV

przedsiębiorstwie roboty ziemne, budowlane, instalacyjne i wiertnicze,

/IV

/IV

/IV

wykonują

przeprowadzają rewizye i badania instalacyj gazowych i elektrycznych, wykonują torpedowanie szybów wiertniczych.

Wykonanie podjętych robót punktualne, sumienne i fachowe.

VI/

/IV

/IV

/»V

Borysław

VI/

VI/

Ci

V»/

Towarzysko prawnej ocfirony podafniEtóni

we Lwowie ul. Sienkiewicza 1. 5 II. p.

załatwia z pomocą sił konceptowych, fachowo wykształconych (byłych urzędników skarbowych) zeznania do podatków osobisto-dochodowych, rentowego, powszechnego, zarobkowego

i t. d.

Podania o wstrzymanie egzekucyi i zezwolenie na ratalną spłatę podatków i nalezytości

stemplowych i prawnych.

Rekursa przeciw wymiarom wszystkich podatków i nalezytości oraz we wszystkich sprawach karnych, podatkowych i konsumcyjnych, gorzelnianych i browarnianych.

Wypisowe 1 korona. — Wkładka roczna 2 koron.

■w

5$ BIURO 9$

Przedsiębiorstwo dla głę=

bobich wierceń

technicznej, prawnej i handlowej porady, tudzież pośrednictwa w sprawach górniczych

W Sulimirshi

mmmm ko§tri6W6za

w Borysławiu

długoletnie doświadczenie na kopalniach ropy w Galicy i, na Kaukazie i w Rumunii; obejmuje akordy wiertnicze ewent. z własnym udziałem. Ekspertyzy terenów galicyjskich i kaukazkich. Kupno i sprzedaż terenów naftowych. Wyłączne zastępstwo fabryki lin stalowych Braci Batorowiczów w Drohobyczu.

zaprzysiężonego inżyniera górniczego, em. c. k. starszego komisarza górniczego, b. naczelnika c. k. Urzędów górniczych w Drohobyczu i Jaśle, b. technicznego urzędnika gal. kopalń i warzelń soli, kopalń, nafty i wosku ziemnego etc.

w JAŚLE.

Towarzystwo akc. dla przem. naftowego.

faBryha narzędzi wiertniczych

w Borysławiu

wykonuje i ma na składzie :

Żurawie wiertnicze szczególnie silnej konstruk-cyi. — Żerdzie wiertnicze z najlepszego mate-ryału. — Świdry ekscentryczne patentu M. Long-champs’a, jakoteż wszelkie przybory do głębokich wierceń. — Tłoki do wydobywania ropy patentu Mikucki, Krynicki, Żubr. — Zbiorniki na ropę opałową. — G-azowniki specyalnej konstrukcyi. — Mierniki na ropę. — Odlewy żelazne i metalowe. — Naprawa kotłów parowych.

Cenniki i kosztorysy na żądanie.