NAFTA

Organ Krajowego Towarzystwa Naftowego

wychodzi 2 razy na miesiąc 10-ego i 25-ego

Prenumerata -wynosi rocznie 1© łcoron..

Członkowie „Krajowego Towarzystwa Naftowego“ otrzymują „Naftę“ bezpłatnie.

Adres Redakcyi i Administracyi : Lwów, ul. Kraszewskiego 1.1, biuro Krajowego Towarzystwa naftowego.

Treść zeszytu 19.

Zjazd górników polskich. — Wieże wiertnicze, rezerwoary ziemne i gromozwody. Odczyt inż. Adama Łukaszewskiego. — Pogląd na koleje przemysłu naftowego w ostatnich 10 latach. — Z Borysławia i Tustanowic. — Kronika finansowa. — Z Rumunii. — Kronika.

Zjazd górników polskich.

D. 3. października odbyło się w Krakowie V. posiedzenie stałej delegacyi zjazdu polskich górników, w obecności dyrektora kopalń p. Stanisława Kontkiewicza z Warszawy, jako przewodniczącego, posła do parlamentu Jana Zarańskiego, dra Stefana Bartoszewicza, sekretarza Towarzystwa naftowego ze Lwowa, jako skarbnika, inżyniera Adama Łukaszewskiego ze Lwowa, jako sekretarza, radcy górniczego Ferdynanda Jastrzębskiego z Krakowa, naczelnika salin z Łanczyna Kazimierza K a-mińskiego, inspektora kopalń węgla kamiennego z Jaworzna Hugona Kowarzyka, dyrektora huty Michała Łempickiego z Warszawy i Wita Su limirskiego z Borysławia, jako członków.

Po przedstawieniu przez skarbnika dra Bartoszewicza sprawozdania kasowego, a przez sekretarza inżyniera Łukaszewskiego sprawozdania z czynności — przystąpiono do obrad nad szeregiem spraw, związanych z rozwojem przemysłu górniczego. Przyjęto do wiadomości sprawozdanie kół Związku górników i hutników polskich we Lwowie, Borysławiu i koła dla Slązka i Moraw. Związek cieszy się poparciem kopalń zarówno zagłębia krakowskiego, jak i firm naftowych bory sławskiego okręgu, które w znacznej liczbie przystąpiły do Związku jako członkowie wspierający.

W dalszym biegu porządku dziennego ustalono ściślejszy program „Zebrań górniczych“. Zebrania mające się odbywać w dwuletnich przerwach między zjazdami górniczymi, mają za cel skupiać w skromnych, nie na ramy oficyalnych zjazdów obliczonych rozmiarach wszystko, co interesuje się rozwojem naszego górnictwa. Aby zaś także i szersze sfery utrzymać w styczności z ciągłymi zmianami i postępem przemysłu, odbywać się będą „Publiczne posiedzenia“ związku, na których naj kompetentniej si znawcy i działacze naszego przemysłu górniczego przedstawią w krótkich referatach jego stan obecny.

Z prawdziwem zadowoleniem przyjęła do wiadomości stała delegacya fakt zatwierdzenia przez rząd statutu założonej przez nią przed rokiem w Dąbrowej na Ślązku polskiej szkoły górniczej. Byt szkoły wobec zatwierdzenia statutu przez rząd i prawie pewnych subwencyj ze strony rządu i Sejmu galicyjskiego, można już uważać za ustalony. Uczniowie, którzy ją ukończą w bie-

hutniczy i instytut geologii stosowanej i by stała delegaeya Zjazdu sprawę tę popierała i nad nią czuwała.

źącym roku szkolnym, będą mieli konywania dozoru w kopalniach węgla.

Wreszcie omówiono tak ważną dla jomości rodzimych bogactw kraju „Monografię zagłębia krakowskiego“ cowaną z inicyatywy stałej delegacyi przez komitet redakcyjny pod przewodnictwem radcy Jastrzębskiego. Część pierwsza grafii wyjdzie z druku z końcem października b. r.

Po posiedzeniu stałej delegacyi nastąpiło administracyjne posiedzenie t. zw. komitetu szkolnego szkoły górniczej w Dąbro-w obecności delegata Wydziału kraj wego prof. Leona Syroczyńskiego i delegata starostwa górniczego w Krakowie starszego radcy górniczego p. Antoniego Gerźabka.

Wieczorem odbyło się zebranie towarzyskie w Grand Hotelu. Zebranie miało charakter zapoznawczy.

W niedzielę 4. października w sali prof. Szajnochy w uniwersytecie Jagielońskim odbyło się najpierw pod przewodnictwem Franciszka lir. Zamoyskiego Walne Zgromadzenie Związku górników i hutników poi skich dla Austryi. Sekretarz inżynier Łukaszewski zdał sprawozdanie z działalności Związku i z utworzenia kół w Borysławiu, Lwowie i na Slązku; 'początek jest zrobiony, lecz koła jeszcze muszą się umocnić wnętrznej organizacyi, koła mają pilnować lokalnych interesów górnictwa a Związek spraw ogólnych. Następnie słuchacz akademii górniczej w Leoben p. Kułakowski zdawał sprawozdanie z działalności czytelni polskiej w Leoben, która rozwija się bardzo dobrze i wyrobiła sobie zaszczytne stanowisko i uznanie wśród profesorów leobeńskich i wśród mieszkańców'. Pan Obertyński, słuchacz akademii górniczej w Przybramie, zdał sprawozdanie z rozwoju tamtejszej czytelni polskiej. Oba sprawozdania przyjęto do wiadomości z zadowoleniem i z życzeniami „Szczęść Boże“.

prawo wy-

zna-

o pra

wie

o-

Po zamknięciu Walnego Zgromadzenia nastąpiło w tej samej sali publiczne „Zebranie górnicze“, które zagaił prezes stałej De-mono- legacyi zjazdu inżynier Kontkiewicz z Warszawy; prezes mówił o celach Związku górników i hutników polskich, które się streszczają w fachowem podniesieniu poziomu górnictwa, a następnie w ogółniejszem zadaniu wyzyskania naszych bogactw naturalnych wyłącznie przez krajowych przedsiębiorców.

Zebranie powitał następnie imieniem miasta Krakowa prezydent Leo; w pięknem przemówieniu prezydent wskazał na to, że przedtem społeczeństwo nasze mało przywiązywało wagi do spraw górniczych i przemysłowych i dla tego inne narody wyprzedziły nas na tern polu; dzisiaj stosunki się poprawiły; praca przemysłowa zmienia nawet charakter narodu korzystnie; dla Krakowa spe-cyalnie praca górników jest ważną, bo przez nią, przez wykrycie zagłębia krakowskiego Kraków stanie się wielkiem centrem prze-mysłowem zachodniej Galieyi i dla tego życzy powodzenia pracom Związku.

Poseł Zarański wygłosił następnie od-w we- czyt o przemyśle górniczym w naszym kraju z wyjątkiem przemysłu naftowego.

Prelegent mówił obszernie o ostatnich odkrywkach węglowych, które granicę występowania węgla przesuwają znacznie na południe i na wschód i które w ten sposób odkrywają bogate krakowskie zagłębie węgłowe, dalej wspominał o niedostatecznej ochronie przez rząd i kraj naszego górnictwa węglowego; obcokrajowcy nabyli znaczne obszary wyłączności górniczych, taryfy węglowe faworyzują import węgla pruskiego, gdyż taryfy na nasz węgiel są droższe.

Franciszek hr. Zamoyski wygłosił odczyt o obecnym stanie przemysłu naftowego,

Pan Srokowski, sekretarz Rady przemysłowej w Królestwie, wygłosił referat o stanie górnictwa i hutnictwa w Królestwie Pol-skiem w ostatnich trzech latach; kopalnictwo

W końcu Walne Zgromadzenie Związku który podajemy w całości w obecnym nu-na wniosek p. Łukaszewskiego, uzupełniony merze, przez hr. Zamoyskiego dało jednogłośnie wyraz życzeniu, aby rząd austryacki jak-najprędzej utworzył przy politechnice we Lwowie wydział górniczo-

węglowe w zagłębiu dąbrowskiem rozwija    przedstawiającym jej możliwie najmniejszy

się, tylko zbyt węgla jest prawie wyłącznie    opór.

ograniczony na Królestwo Polskie z powodu konkurencyi zagłębia donieckiego, produk-cya cynku i galmanu rozwija się normalnie, tylko ciężki kryzys przeżywa przemysł żelazny górniczo-hutniczy. W końcu pan inż.

Łukaszewski przedstawił zgromadzonym pomyślny stan niedawno założonej przez Związek polskiej szkoły górniczej w Dąbrowie na Ślązku i postęp w pracy nad monografią górniczą zagłębia krakowskiego, zainicyowaną również przez Związek.

Podczas zebrania nadeszły telegramy z życzeniami pomyślnego wyniku obrad od pana Namiestnika kraju, Władysława Zamoyskiego i posła Długosza.

Po zamknięciu zebrania odbył się wspólny obiad dla wszystkich uczestników w re-stauracyi Grand-Hotelu.

zami, następuje eksplozya i skutkiem tego pożar.

Wieże wiertnicze, rezerwoary ziemne i gromozwody.

Odczyt inżyniera Adama Łukaszewskiego wygłoszony na tegorocznym międzynarodowym zjeździe techników wiertniczych.

Szczególnie w tym roku licznie występujące wypadki pożarów kopalni naftowych, spowodowanych uderzeniem piorunu, skierowały baczniejszą uwagę na zastosowanie urządzeń ochronnych przeciw uderzeniu gromu.

Nie będę się zatrzymywać nad teoretyczną fizykalną stroną gromu i gromochro-nów, zauważam tylko, że piorun jest wyrównaniem różnic napięcia, wywołanego przeważnie przez indukcyę elektryczną między chmurami a ziemią.

Każdy gromozwód działa w dwu kierunkach; w jednym, podług znanej zasady, że przeładowane elektrycznością spiczaste końce posiadają z jednej strony własność wyładowywania elektryczności w powietrze, przez co przy użyciu gromozwodów prze-ciwnobiegunowa elektryczność chmur zostaje zneutralizowaną, z drugiej strony zaś, jest gromozwód dla chronionego przezeń przedmiotu pewnego rodzaju przewodnikiem wysoko napiętej elektryczności atmosferycznej,

Jako najwięcej proste i praktyczne zastosowanie, nasuwa się samo przez się postawienie gromozwodu żelaznego z pozłacanym końcem na wieży i* wpuszczenie go do ziemi w płycie platynowej.

Inna metoda polega na tern, że ustawia się gromozwód obok wieży na rusztowaniu z rur żelaznych, przyczem baczyć należy aby wieża znajdowała się w chronionej przez niego przestrzeni. Tę przestrzeń chronioną tworzy stożek, którego wysokość tworzy wysokość gromozwodu, a podstawę tworzy koło zakreślone promieniem o długości podwójnej wysokości gromozwodu.

Pierwszemu z tych sposobów zarzucić można, że gdy promieniowanie gromozwodu, powodujące zrównoważenie się elektryczności wskutek wielkiego jej nagromadzenia się w atmosferze już nie wystarcza i następuje uderzenie piorunu, a szyb, na którym gro-mochron jest umieszczony jest już produktywnym i wytwarza większą ilość gazów, to skoro nietylko szczyt ale nawet cała wieża znajduje się w atmosferze przesiąkniętej ga-

Z drugiej strony jednak, jeżeli wieża wiertnicza nie znajduje się w środku stożka chronionego, w takim razie bardzo łatwo zdarzyć się może, że wieża sama, zawierająca w sobie takie wielkie masy żelaziwa i pokryta w dodatku blachą, będzie przedstawiać dla piorunu lepszy przewodnik jak gromozwód i wtedy piorun w nią uderzy. Tego samego należy się obawiać i przy rezerwoa-rach żelaznych, przytem musi się wziąć na uwagę i to, że prądy elektryczne o takiem napięciu jak przy piorunach, mogą zależeć od wielu czynników, co naturalnie zmniejsza bezpieczeństwo tego sposobu ochrony.

Umieszczenie gromochronu na wieży wiertniczej jest ze względu na techniczną stronę lepsze; ze względów praktycznjmh zaś jest więcej polecenia godnym ten drugi wyż wzmiankowany sposób. W obu jednak wypadkach trzeba zwracać baczną uwagę na właściwe, celowi odpowiadające urządzenie. Kładę nacisk na wyrażenie „właściwe“, ponieważ niewłaściwie urządzona instalacya raczej powiększa niebezpieczeństwo, jak zmniejsza, a bardzo liczne są niestety wypadki, w których urządzenia ochronne w tym kierunku sporządzone bywają przez ludzi niefachowych, a więc niewłaściwie.

Najwięcej błędów popełnia się przez zaniedbanie porządku. Przedewszystkiem powinien być gromozwód dobrze przeprowadzonym w ziemię i tak z nią połączonym, aby tworzył faktycznie dobry przewód ; nadto powinien drut prowadzący do ziemi mieć odpowiedni przekrój. W okolicach, w których, jak n. p. w Borysławiu, trudno jest przeprowadzić dobre połączenie gromozwodu z ziemią, należy właśnie tej sprawie poświęcić jeszcze więcej staranności jak gdzieindziej.

Innym bardzo ważnym czynnikiem w kierunku ubezpieczenia przed uderzeniem piorunu, jest także dokładne i konsekwentne przeprowadzenie czynności około uczynienia dobrymi przewodnikami wszystkich części metalowych, które przedstawiają długie drogi dla przeprowadzenia prądów elektrycznych, jak n. p. blaszanego obicia wieży, ścian rezerwoarów i t. p.

W przeciwnym razie mogą powstać na nich silne iskry, spowodowane wyładowaniem się elektryczności, powstałej z indukcyi wielkich prądów, przechodzących przez gromo-chron.

Przy drugim z opisanych sposobów mogą również powstać częściowe wyładowania elektryczności atmosferycznej, które czasem szukają odpływu po blaszanej ścianie wieży, lub po ścianach rezerwoaru. Nie wolno zatem zaniedbywać zupełnego i dokładnego odprowadzenia części metalowych, pomimo urządzenia gromozwodu. Ponieważ to wszystko wymaga gruntownego rozważenia wszystkich danych okoliczności, przeto, jak się wyżej powiedziało, do celowego przeprowadzenia urządzeń gromozwodów, koniecznem jest fachowe kierownictwo dotyczących robót.

Przejdźmy teraz do omówienia bezpieczeństwa ogniowego rezerwoarów ziemnych. Tutaj można już z góry dać wyraz zapatrywaniu, że ziemne rezerwoary przedstawiają o wiele mniej niebezpieczeństwa pożaru, jak żelazne.

Zapalność. Żelazne rezerwoary mogą o tyle prędzej uledz zapaleniu się, ile ze wystają ponad powierzchnię ziemi i wskutek tego łatwiej są wystawione na uderzenie piorunu. Wprawdzie tworzą ściany rezerwoaru dobre połączenie z ziemią, a więc pewnego rodzaju gromozwód, gdy jednak ściany te są zardzewiałe albo zasmarowane, wtedy może powstać przy przechodzeniu przez nie prądów elektrycznych tak wielkie gorąco, ze zawarta w nich ropa się zapala. Kilka takich wypadków znamy, jak n. p. zapalenie się dwu rezerwoarów Karpackiego Tow. Akc. w Borysławiu na Potoku, wielkiego rezerwoaru Uryckiego Tow. w Schodnicy i t. d. Przeciwnie, uderzenie piorunu w rezerwoar ziemny jest prawie wykluczone, zaś zapalenie się ropy wskutek powyżej opisanych prądów zupełnie niemożliwe. Także złośliwe podpalenie jest łatwiejsze przy żelaznych rezer-woarach, ponieważ ropa przecieka zawsze przez nieszczelne miejsca w ścianach rezerwoarów, szczególnie w lecie ; wtedy nagromadza się na spodzie zbiornika i może być tutaj wprost podpalona. O możliwości umyślnego zbrodniczego przewiercenia ściany rezerwoaru, lub rozluźnienia nitów nie chcemy nawet osobno wspominać. Ziemne rezerwoary są zabezpieczone przeciw tego rodzaju podpaleniu. Złośliwe uszkodzenie rezerwoaru ziemnego wymagałoby natomiast długich i uciążliwych robót ziemnych, które nie dałyby się ukryć, właśnie z powodu tego, że potrzebaby na nie dużo czasu. Ponieważ zbiornik ziemny przedstawia się na zewnątrz jak pagórek z ziemi i jest pozbawiony na-zewnątrz wszelkich zapalnych części, przeto nie można sobie nawet wyobrazić możliwości podpalenia. Uchodzące z ropy gazy i pary benzynowe, które zawsze tworzą źródło niebezpieczeństwa, grają tutaj rolę podrzędną. Po pierwsze: wentyle, które służą do od-prowadzan a gazów, znajdują się w środku, a więc w najwyższym punkcie rezerwoaru; wobec zatem ogromnych wymiarów zbiorników ziemnych i otaczających je wałów ziemnych, zapalenie się gazów od jakiegoś ogniska, leżącego poza ich obrębem, jest wprost wykluczonem. Przyjmijmy jednak, że to zapalenie się tych gazów rzeczywiście nastę-

źelazny jest

Kiedy łuna palącego się „Oil City“ szeroką smugą zajaśniała na horyzoncie naszego podkarpacia, Borysław-Tustanowice stanęły u zenitu sławy, „Galizische Olfelder, Terrain Pétrolifer de la Galicie, Polish Oil Fields“ widniało z licznych czasopism fachowych, prasa codzienna przynosiła coraz to nowsze wiadomości, dział, że ta Galicya, która 14 lat temu produkowała (1894) 13.000 wagonów, a 10 lat temu 30.000 wagonów, produkuje tego roku niedaleko 160.000 wagonów, że rafinerye zdołały o tyle już iść równym krokiem z pro-dukcyą, że dzięki oparciu polityki handlowej o eksport do Niemiec rozszerzyły swą sprawność do blisko 110.000 wagonów przeróbki ropy, wreszcie świat się dowiedział, że przeciętny szyb bory sławski ma 1.150 m głębokości, że kosztuje 300.000 k., a w końcu wiadomość, że 1 c. m. ropy kosztuje 70 halerzy. I wobec tej ostatniej wiadomości wysunęło się najpierw pytanie, jaki może być pomimo tych wielkich ilości ropy ogólny bilans tego przemysłu, czy to bogactwo biiące z ziemi stało się dla tych bogactwem, co je odkryli, czy ten przemysł jest dobrodziejstwem dla osób z nim złączonych, dla okolicy wśród której się rozwija i dla kraju, który go posiada. I oto zamiast odpowiedzi na to pytanie przynoszą dzienniki kilka tygodni później wiadomości zatytułowane „akcya ratunkowa dla przemysłu naftowego“. I wtedy każdy zrozumiał, że tam gdzie trzeba ratunku, jest nieszczęście, jest niepowodzenie, że tak jak w bajce nadmiar szczęścia stał sie kieska.

t    O    K

Aby genezę dzisiejszej sytuacyi przemysłu naftowego zrozumieć, pozwolicie mi Szanowni Panowie, że się w moich wywodach cofnę o kilka lat wstecz, do tej epoki „złotego wieku“ przemysłu naftowego, do tych lat kiedy wyraz „nafciarz“ był synonimem małego Krezusa, kopalnia nafty mi-j łym warsztatem, a sama ropa drogocennym J płynem, który wprawdzie nie miał — jak

puje w jakiś niewytłumaczony sposób. Zapalenie się wnętrza, jakoteź konstrukeyi dachu byłoby i w tym -wypadku niemożliwe, ponieważ wniknięcie płomienia przez podwójną siatkę Davy'ego do wnętrza jest niemożliwe, a wentyle same są sporządzone z ogniotrwałego materyału. Gazy spalą się poprostu same spokojnie nad wentylami, jeżeliby już miało dojśó do tego. Tak silnego tworzenia się gazów jak przy żelaznych rezerwoarach, niema zupełnie przy zbiornikach ziemnych, ponieważ są wpuszczone w ziemię, a kon-strukcya dachowa przykryta nasypem ziemnym, chroni ich zawartośó przed rozgrzaniem od promieni słonecznych.

Pożar. Przyjmijmy jednak, że pomimo wszystko powstaje pożar. I w tym wypadku są ziemne rezerwoary korzystniejsze jak żelazne. Palący się rezerwoar ogromnie niebezpiecznym o tyle, że każdej chwili może pęknąć, wskutek czego wylewająca się ropa płonąca może sprowadzić ogromne zniszczenie. Wskutek tego też istnieje dzisiaj przepis otaczania rezerwoarów żelaznych wałami ziemnymi, co samo służyć może za dowód ogólnego uznawania, że zbiorniki ziemne przedstawiają mniejsze niebezpieczeństwo jak żelazne. W wypadku pożaru ziemnego zbiornika nie może się nic innego stać, jak tylko to, że zuajdująca się w nim ropa spokojnie .się wypali; przepalenie się ścian takiego zbiornika jest przecie wyklu-czonem. Wskazanem tylko tutaj jest, aby w innych, sąsiadujących rezerwoarach było zawsze dość miejsca aby można z płonącego zbiornika przepompowywać ropę do nich, tudzież, aby zawsze były na miejscu dość silne pompy do tego celu; wtedy przepompowuje się poprostu ropę z płonącego zbiornika i tylko resztki wypalają się same, a niema potrzeby zastosowania jakichkolwiek prac ratunkowych i do gaszenia pożaru zdążających. Strata spalonej ropy przez czas pompowania będzie tutaj minimalną.

Nie można zatem wątpić o tern, że zbiorniki ziemne przedstawiają względnie o wiele więcej berpieczeństwa, jak żelazne.

Pogląd na koleje przemysłu naftowego W ostatnich 10 latach.

Odczyt wygłoszony na Zjeździe g'órn. w Krakowie d. 5. paźdz. 1908.

świat się dcwie-

dziś — parafiny, ale który zato miał dobrą cenę.

Ten dzień 26. czerwca 1902 r. stał się w historyi kopalnictwa naftowego w Galicyi dniem krytycznym. Tego dnia zaczyna się zniżka ceny, która w kilka godzin po wybuchu dosięga 2 kor. za 1 c. m. — tego dnia zrozumiał każdy nafciarz, że ta produkcya jednej albo dwóch cystern, które dotychczas produkuje, nie mogą dla niego stanowić wartości — i pod hasłem „aby do-strać taką ropę jak na Fajlerze, trzeba się dostać do drugiego horyzontu“ zaczęto na całej linii pogłębiać otwory. Pogłębiał każdy, ten zaciągnięty przez pośredników, jak i ten

10 lat wstecz, bo za rok 1897 wynosiła produkcya Galicyi 31.000 wagonów ropy. Przeciętna cena surowca naftowego wyrosiła wówczas 6 kor. za c. m. Ten stan trwa do

1899 r., w którym to czasie zaczęto zwracać uwagę na Borysław.

Borysław tylko zwolna zaczął pokazywać czem jest.

Jeszcze w marcu 1899 r. notuje organ Krajowego Towarzystwa naftowego czasopismo „Nafta“jako doniosłą wiadomość, że 4 otwory Karpackiego Towarzystwa nafto-wego, z głębokości przeciętnej około 750 m produkują „około 4 cyst.“, ale że jedno-cysternowa produkcya dawrła przy ówczesnych cenach bardzo dobrą rentowność przedsiębiorstwa, więc przedsiębiorcy naftowi zaczęli się garnąć do tych pól boryshuvskich, duży kapitał również się ruszył i w ten sposób powstał początek „Borysławskiej gorączki“, początek tego osławionego handlu netto i brutto procentami, a do drohobyckie-go Urzędu górniczego napływały codziennie niemal nowe zgłoszenia kopalń. Wystarczyło aby dany teren miał szerokość 20 m (bo przepisy wymagały, aby od granicy sąsiedniego terenu otwór wiertniczy był oddalony o 10 m), aby pod zawsze mniej lub więcej szumną nazwą teren taki stwarzał podstawę do coraz to nowej kopalni, a jeżeli teren był nieco większy, t. zn. mówiąc językiem Borysławia „był terenem na dwa lub trzy szyby* obstawiało się granicę, aby sąsiada do wiercenia nie dopuścić i tak wśród ustawicznej walki sąsiadów, wśród chaosu procesów i dochodzeń komisyjnych zaczęło się ustalać to panowanie pośredników naftowych, tych hyen terenowych, których właściwa doniosłość przypada jednak dopiero na czas późniejszy.

W ten sposób zaczął róść Borysław objawiający już od samego początku wszystkie znamiona niezdrowej, spekulacyjnej tenden-cyi, operujący przez swych pośredników po całej Galicyi, werbujący wszędzie coraz to nowe ofiary, wyszukując je to w kawiarniach wielkich miast, to w warsztatach rzemieślniczych małych miasteczek, operujący

zarówno w kolei, jak i w tramwaju, obiecujący złote góry i zapowiadający miliony skoro „przy 750 m buchnie wielka ropa“. I łączyli się ludzie wybierając tę formę asocya-cyi, którą ustawa nazywa „spółką cywilną“, a które w późniejszym czasie pod nazwą „spółek drobobyckich“ stanowió miały jedyną w swoim rodzaju kartę w dziejach aso-cyacyi ekonomicznej naszego kraju.

Łączyli się więc ludzie, zaczynali wiercić, i z „16- otworów wiertniczych i jednej dynamo“, jak nam statystyka r. 1897 lakonicznie opisuje ruch w Borysławiu — zrobił się wielki aparat, zatrudniający blisko 10.000 robotników i utrzymujący w ruchu przeszło 100 otworów wiertniczych.

Ż początku cena targowa pozostawała niezmienną, ale bo i produkcya nie bardzo wzrastała. Spodziewane przy 750 m wybuchy ropy nie zawsze dopisały, a tam, gdzie ropa dopisała, rzadko kiedy przekraczała 2 — 3 wagonów na dobę. Ostrożniejsi zaczęli się wycofywać i o Borysławiu zaczęto mówić sceptycznie, a adwokaci drohobyccy, ten uie-zawodny barometr targu, poczynali się skarżyć na zastój.

Aż nagle wydarzyła się rzecz, której się nikt nie spodziewał.

Dnia 26. czerwca 1902 dowierciła się firma Mikucki & Perutz na t. zw. „Feilerze“ w głębokości 807 m produkcyi nie dającej się nawet tv przybliżeniu obliczyć. Ropa płynęła rowami i potokami i dopiero po kilku dniach zdołano ją ująć. Wynosiła ona wtedy 35—40 cystern na dobę i produkcya ta z niezmniejszoną siłą trwała przez blisko ³/₄ roku.

zawodowy przemysłowiec, bo jeden jak i drugi nie mógł istnieó przy obecnej niskiej cenie, opłacającej tylko wówczas koszta pro-dukcyi, skoro ropy jest bardzo dużo. Ten, który dymenzyi w otworze nie miał, zaczął wyrywać rury, torpedował, zwiercał, słowem robił to, co słownik borysławski nazywał pomysłowo: rekonstrukcyą otworu wiertniczego.

do Tustanowic.

spraw-

zwar

289

Na ten czas przypada pewien bardzo znaczny zwrot w technice wiertniczej. Zaczęto używać grube 60 mm żerdzie ratunkowe służące do wyrywania rur, wzmacniano wieże, dymenzye narzędzi, a przemyślność naszych kierowników i naszych tęgich mazurskich wiertaczy stworzyła te niezliczone „instrumenta“, te haczki i łyżki, te półko-rony i te szpery, które zaczęły stanowić żelazny zapas kopalnianych magazynów. Ze znaną odwagą naszego mazurskiego chłopa zaczęto tę straszną robotę „ciągnienia rur śrubami“ i kiedy Feiler buchał dziesiątkami cystern, wieże borysławskie siadały pod strasznym pociągnięciem 5-krotnych wielokrążków, a koło śrub, jak w piekielnym kieracie szli wiertacze, pomocnicy wiertaczy, i ci dzienni „z mostu“. I praca ta nie została bez skutku. Po Feilerze przyszły szyby spółek Sussmana, Bogusza na t. zw. Hamer-manie, firmy M. A. Lubomirskiej, Karpackiego Towarzystwa, Etny, przybyły szyby „Galie. Spółki naftowej“ Freunda, a w końcu wielki „Klaudyusz“ firmy Angerman & Macher.

Przeszła gorączką naftowa ogarniaiaca

►    o c    O    J c

coraz to nowe pola. Rzucano się na północ ku kopalniom wosku, ku południowi do gminy Mraźnica, ku wschodowi, do gminy Popiele — a gdy wiercenia na tych terenach nie zostały uwieńczone rezultatem spróbowano iść na zachód

O ile do Popiel i do Mraźnicy przemysłowcy z dziwną, aczkolwiek zrozumiałą niekonsekwencyą szli razem (tak że w Popielach n. p. w jednym roku było w ruchu blisko 10 rygów), do Tustanowic już nikt odwagi iść nie miał.

Może przyczyną tego było to, że Tu-stanowice były odłączone od Borysławia du-żem kilkusetmorgowem pastwiskiem, któ przeskoczyć każdy sie obawiał, może ność finansowa się wyczerpała, dość że kiedy z wiosną 1902 r. stanęła w Tustanowicach pierwsza wieża ,.kopalnia L>'twa“, odosobnionemu przedsiębiorstwu temu rokowano jak-najniepomyślniejszą przyszłość. Dopiero z końcem roicu 1903 przyszła kolej na Tustano-wice.

Tak jak po wybuchach Feilera rozeszła się i teraz wieść o ropie na „Litwie“ i wszyscy, tak ci nieliczni, którym w Borysławiu szczęście dopisało, jak i ci — a liczba ich legion — którzy na Borysławiu stracili, tą falangą rzucili się na tereny Tustano-wickie.

Jedni szli aby szczęściu i nadal furtkę zostawić otwartą, drudzy poszli aby się odbić, inni szli bo słyszeli, że ktoś miał z „ropy 1.000 kor. i więcej dziennie“ i zaczęło się to samo co było z Borysławiem, tylko w większej ramie. Znowu powstały drobne kopalnie, jedna koło drugiej, znowu sąsiad sąsiadowi stawiał vv nocy szopy z kominami i nie minęły dwa lala, a przyszły Feilery Tustanowic, te „Wilna“, szyby Długosza, „Montany“, przyszło ich coraz więcej i coraz częściej aż przyszło „Oil City“ z pro-dukcyą 100 cystern.

Z 30.000 cystern w r. 1897 wzrosła pro-dukeya w roku 1907 na 118.000 cystern, a w pierwszem półroczu 1908 dosięgła ona 80.000 wagonów, co odpowiada 160.000 wag. za ten .rok, czyli że spodziewana produkeya tego roku będzie blisko 32°/₀ wyższa od produkcyi zeszłorocznej, czyli w przeciągu ostatnich 20 miesięcy drodukćya się prawie podwoiła.

A cena? Cena w miarę jak produkeya wzrastała stale się obniżała i z 6 kor. w roku 1898 spadła tego .roku do 60 halerzy za 1 cetn. mtr.

O przyczynę nie trudno. Jedynym dotychczasowym odbiorcą naszego surowca były rafinerye. Jakkolwiek ilość tych rafineryj i sprawność tychże w miarę wzrostu produkcyi znacznie się wzmogła, tak że gdy lat temu 10 rafinerye zastosowane były tylko ! do ówczesnej produkcyi 30.000 wag. — a dziś sprawność ich się rozszerzyła do 110,000 wag., to przy dzisiejszej produkcyi j

równającą się całorocznej produkoyi roku 1898). ¹

około 160.000 cyst. zostaje jeszcze uadwyźka około 50.000 wag., dla których nie było zbytu. Jeżeli się zważy, że zupełne rozprzężenie producentów, brak komercyalnego wykształcenia, brak wszelkiej organizacyi spotykał się ze strony rafinerów, jak olwiek także niezorganizowanyeh, ale jednak zgodnych ilekroć chodzi o wyzyskanie producenta, z ustawiczną tendencyą obniżenia ceny, łatwo zrozumieć, że kiedy w lipcu b. r. otwór wiertniczy ,.Oil City“ z głębokości 1.060 m zaczął produkować niezliczone ilości ropy, dochodzące do przypuszczalnej ilości 120 a może i więcej wagonów na dobę, kiedy ropa ta, niemogąca zostać odtłoczoną spływała do rzeki, niosąc na odległość kilkudziesięciu mil zniszczenie wszystkim nad brzegami położonym obszarom — ropa stała się une nonvaleur, bogactwo przemieniło się w nieszczęście i po raz pierwszy odkąd w Ga-licyi rozwija się przemysł naftowy zapanowała panika, obejmująca każdego kto z tym nieszczęśliwym przemysłem w jakikolwiek sposób się zetknął.

Wówczas zwartą ławą ruszyli przemysłowcy najpierw do namiestnika a potem do Koła Polskiego i tam w greckiej sali kolumnowej powiedzieli posłom, że ten przemysł na zawsze będzie pogrzebany, jeżeli rząd natychmiast nie przyjdzie mu z pomocą.

Rząd nareszcie zrozumiał. Dzięki energicznej pomocy ministra Korytowskiego, dla którego przemysł nasz nie może mieć dość słów wdzięczności i uznania, dzięki ministrowi Derschacie, a przedewszystkiem dzięki silnemu poparciu Koła Polskiego przyszła do skutku akcya rządowa.

Kiedy równocześnie pod wrażeniem grozy sytuacyi producenci usłuchali wreszcie nawoływania małej garstki przemysłowców i stanęli pod chorągwią organizacyi powstałej pod nazwą „Krajowy Związek producentów ropy“, rząd uznając w tej nowej organizacyi reprezentacyę wszystkich producentów zawarł z nią interes kupna ropy na cele opałowe dla galicyjskich kolei państwowych. Interes zawarto na 5 lat z roczną dostawą .30.000 cyst. (czyli zawarto interes na ilość

Ponieważ jednak z powodów bezpieczeństwa publicznego zarząd kolejowy opierał się zastosowaniu ropy surowej, rząd z funduszów państwowych przystępuje obecnie w Drohobyczu do wybudowania wielkiej od-benzyniarni, w której corocznie 30.000 wag. surowca zostanie uwolnionych od benzyny i lekkiej nafty a dopiero pozostały produkt zostanie we formie odbenzynowanego „ropa-łu“ użyty do opału lokomotyw.

Dopiero z chwilą zawarcia tego interesu opałowego „Krajowy Związek producentów ropy“ znalazł właściwą platformę dla normalnego rozwoju. Z jednej strony pomocną mu jest w swoich czynnościach organizacyjnych ciągła ingerencya rządu, mającego obecnie pierwszorzędny interes w stałem i zdro-wem ukształtowaniu się stosunków w tym przemyśle, na którym oparł wielomilionowy program inwestycyjny, z drugiej strony stał się dla Związku ten interes sprzedaży podstawą do zainteresowania poważnych insty-tucyj finansowych, t tóre bez tej czynnej opieki rządu niebyłyby znalazły ani chęci ani zaufania do jakiejkolwiek operacyi zaliczkowej,

Kiedy równocześnie zauważymy, że i kraj nie pozostał w tyle, ale kosztem przeszło półtora miliona koron wybudował 22 zbiorniki na ropę a obecnie nosi się z zamiarem wydzierżawienia tychże Krajowemu Związkowi producentów ropy, przyznać musimy, że aczkolwiek późno, to jednak powołane czynniki, jakimi są rząd i kraj poznały swój obowiązek ratowania tego przemysłu.

Czy choć na przyszłość losy przemysłu zabezpieczone są od dalszych przesileń i dalszych strat? Na to pytanie wówczas odpowiemy, kiedy posiadać będziemy pewność, że w drodze ustawodawczej ustalone zostaną pewne normy wykluczające dotychczasowy sposób rozwoju tego przemysłu.

Wielki krok naprzód w tym kierunku poczynił Sejm uchwalając nową krajową ustawę naftową — spodziewać się należy, że doświadczenia nabyte z okazyi ostatniego przesilenia, pouczą powołane czynniki skoro lepsze dobrego jest nieprzyjacielem, stara-

spodziewać się wreszcie trzeba

niem ich będzie, aby potrzebne naszej krajowej ustawie naftowej uzupełnienie, a zwłaszcza w-kierunku ustalenia prawnych stosunków współuczestników jednej kopalni, w drodze noweli zostały wprowadzone w życie. Spodziewaó się również należy, że przy pro-jektowanem utworzeniu we Lwowie giełdy towarowej nastąpi pewna stałość na targu naftowym

— i tu leży cała i jedyna rękojmia na przyszłość, że producenci naftowi nauczeni cięż-kiem doświadczeniem ostatnich przesileń wytrwają wiernie przy sztandarze młodej orga-nizacyi, grupującej się koło Krajowego Związku producentów ropy i że porzucą dawne praktyki niesolidarności i warcholstwa, i że nie odżyje to zgubne hasło outsiderkie „że każda orgaüizacya na to tylko jest dobra, aby staó poza nią“.

Skonsolidowani w jednym bloku potrafią producenci pomimo nadmiaru produkcyi oprzeć się każdemu przesileniu, bo stanowiąc jedną osobę prawną, będą mogli zapoczątkowaną tak szczęśliwie przez rząd akcyę poprowadzić dalej i będą mogli przy znalezieniu nowych pól zbytu pchnąć zorganizowany przemysł na nowe tory.

Kop. „Thurn Taksis“. Szyb 1. I. (Annen) produkuje jeszcze około 20 wag.

Kop. „Don Kariös“ daje około 2 wagony. Jednego dnia pojawił się nadzwyczajny wybuch, który obiecywał produkcyę 20 wagonów, jednak już na drugi dzień produkcya spadła do 2 wagonów.

Kop. „Wanda“ w Borysławiu, Salamon Bloch i Ska na parceli gr. 1047 rozpoczęła produkcyę lł/₂—2 cysternami w głębokości 1166 m w 6” rurach, które stanęły. Firma ma zamiar puszczać 5” rury przez co nara-zie dalsze wiercenie wstrzymane.

Kop. „Słowacki“ (Blochówka) parc. gr. 2691 i t. d. daje niecałe 2 wag. dziennie z głębokości 1074 m.

Te dwa szyby są najdalej na południe posunięte, tuż pod Mraźnicą.

Kop. „Sobieski“ w tej samej okolicy parc. 2670 znajdująca się produkuje około 1 cysternę, ale było to w lipcu. W sierpniu natrafiono na ruchome pokłady wciskające się w rury. Po usunięciu ich, względnie gdy się przejdzie te pokłady, spodziewaną jest słusznie wydatna produkcya.

Kronika finansowa.

Z Borysławia i Tusfanowic.

Kop. „Mukden“ w pierwszej chwili produkowała z głębokości 1100 m w 6” rurach 50 cystern. Obecnie produkcya spadła i ustaliła się na 25 cyst.

Kop. ,Oil-City“ produkuje około 70 cystern z głębokości lOlö¹^ m. Przystąpiono do odbudowy, która bardzo powoli postępuje bo kopiec usypany nad otworem dla ugaszenia częściowo dopiero jest usunięty.

Kop. „Pluto“ w głębokości 1056 m dnia 29. września produkowała około 70 wagonów, obecnie ma 60 v,'agonów. Skutkiem wybuchu kopalnia nic nie straciła z ropy bo była odpowiednio przygotowana i towarzystwa jak kr. Braganza i Ska. i Gal. akc. Tow. dla transp. i mag. ropy natychmiast zaczęły odbierać ropę. Zapas kopalni wynosi tylko 50 wag.

W sprawie kartelu naftowego. Wśród rafinerów naftowych panują najsprzeczniejsze poglądy co do prawdopodobieństwa zawiązania kartelu naftowego na rok przyszły; po ostatniem posiedzeniu większych rafineryj we Wiedniu przeważa pogląd pesymistyczny, że kartel rafineryj do skutku nie dojdzie; jeden z rafinerów, który najgorliwiej zajmował się sprawą utworzenia kartelu, złożył swój mandat do dalszej akcyi; widocznie, zauważa „Petroleum-Revue“, rafinerom jeszcze tak źle się nie dzieje, jeśli nie mogą dojść do przekonania, że ta konkurencya między nimi, ta polityka samobójstwa nie może istnieć długo; wielkie wrażenie, jako zapowiedź niewyklarowanych na dłuższy czas stosunków, wywołała wiadomość o uchwale rady nadzorczej akcyjnego towarzystwa dawniej „Dawid Fanto & Co.“, by za r. 1907/8 nie wypłacać żadnej dywidendy, mimo, iż czysty zysk wynosił 1,359.178 koron i cały

prawie ma iść na odpisanie wkładów; mato staó w związku z faktem, iż zawiązanie kartelu w przyszłości jest wątpliwe.

Spadek akcyj Karpackiego Towarzystwa, które zaczynały się podnosić, również stoi w związku ze słabą nadzieją zawiązania kartelu. Lecz w świecie naftowym bywają często niespodzianki i optymiści twierdzą, że jednak kartel dojdzie do skutku, gdy tylko zostanie wynalezioną odpowiednia „forma“ zjednoczenia, gdyż my żyjemy w czasie formułek; natomiast kartel zanadto misternie ułożony, kartel z centralnem biurem sprzedaży, kartel skomplikowany, że rafinerzy sami nie mogliby się wyznać we wszystkich jego szczegółach, taki kartel do skutku nie dojdzie.

Romano Atnericana International Traian Col umbia Astra

Aquila Franco-Rom. 8.178 „

39.616 ton 61.954-f-21.477    16.730 —

20.040 „

14.434 14.079 „

17.258 — 12.928 -20.651 -f-10.951 4-

Z Rumunii.

Brutto produkeya nafty w 1. półroczu b. r. podniosła się do 576.668 ton (przy wstawieniu za czerwiec ilości, skombi-nowanej z wyniku za czerwiec z. r. z uwzględnieniem stałego miesięcznego wzrostu). Z cyfry tej widzimy, że produkeya wzrosła w porównaniu z rokiem poprzednim o bardzo niewielką stosunkowo ilość 16.604 ton. Cena nafty i jej produktów ubocznych jest jednak tak wysoka tak na targach wewnętrznych, jak i zagranicznych, że ta, poniekąd, stag-nacya wytwórczości znajdzie swoją rekompensatę w cenie. Nadto jest ugruntowana nadzieja, że produkeya się zwiększy.

Wogóle wyprodukowano 487.640 ton różnych produktów, t. zn. więcej jo 74.533 jak w r. 1907, a mianowicie: benzyny 85.029 ton, 129.771 ton nafty, 47.423 ton olejów mineralnych i 175.754 ton odpadków.

Wywieziono 54.537 ton benzyny, 128 888 ton nafry i 39.177 innych destylatów.

W składach: wogóle 110.605 ton z końcem 1. półrocza, a mianowicie 21.231 ton benzyny, '51.915 toń nafty,. 22.203 oleju i 46.409 ton odpadków.

Przeróbka ropy się zwiększa. W tem 1. półroczu wywieziono 216.602 ton, t. zn. więcej o 21.375 ton jak w roku zeszłym w tem samem półroczu.

Następujące kraje importowały naftę:

55.863 ton

Francy a Anglia Egipt Indye Niemcy Turcya Włochy Holandya Austro-Węgry 5.848    „

Algier Inne kraje razem

3.491    „

1.765    „

216.602 ton.

Miesięczna produkeya rozdziela się na-

stępująco:

styczeń

luty

marzec

kwiecień

maj

czerwiec

Podług okręgów dzieli się produkeya w ten sposób, że najwięcej wyprodukowano w Prahowa bo 95⁻80% całej produkcyi, następuje Dambowitza z 2‘80°/o, Bacau 1T4%, Buzau 0 80°/u.

Największem

produkcyjnem

razem

560.064 ton

576.668ton

miejscem

jest zawsze Bustenari z 4L60 prc., następuje Moreni z 27 35 prc. Campina-Poiana z 22’80 prc., Baicoi, Tintea etc.

Podług przedsiębiorstw :

1007

1908

Steaua Romana Rega tul Roman Concordia

187.216 ton 167.919 -102.065 „

*    90.458 „

„ Vega“. Na ogólnem zgromadzeniu To w. akc. dla rafinowania nafty „Vega“, odbytem dnia 15/28. z. m. zatwierdzono bilans i zamknięcie rachunkowe za rok gospo^ar-

97.845 — czy 1907/08, kończący się 31. marca st. sf. 89.758 — I (13. kwietnia 1908). Bilans wykazuje lei

Personalia. Autoryzowany inżynier górniczy p. Maurycy Werber b. dyrektor kopalni wosku Galicjrjskiego Banku Kredytowego, został mianowany starszym radcą górniczym i inspektorem kopalń przy starostwie górniczym w Krakowie w miejsce pana nadradcy Holobka , który przeniesiony został do Wiednia do Ministerstwa pracy, jako radca ministeryalny..

Wydział krajowy zwołuje na 10-go b. m. ankietę w sprawie projektowanego przez rząd ogólnego podniesienia taryf.

Zaostrzenie przepisów policyi ogniowe] na naftowym terenie galicyjskim. Ze względu na nadprodukcyę galicyjskich kopalń naftowych i powstałego wskutek tego nagromadzenia wielkich zapasów ropy, wydały władze górnicze cały szereg zarządzeń zmierzających do skuteczniejszej ochrony ruchu kopalń naftowych, jak też zabezpieczenia otoczenia.

Wskutek zarządzenia władz zostały te przepisy jeszcze zaostrzone wskutek pożaru szybu Oil-City. Oprócz zwiększenia nadzoru policyjno-górniczego, które stało się koniecznem z powodu nagromadzenia tak wielkich ma-s ropy, mają one jak się zdaje i ten cel na oku, aby przez utrudnienie wydobywania ropy przeciwdziałać hyper-produkcyi, a przez to przyczynić się do sanacyi przemysłu naftowego.

Właśnie niedawno wydało ministeryum polecenie do wszystkich władz górniczych, aby przestrzegały, żeby każdy właściciel kopalni przed do wierceniem szybu wykazał się przed władzą | jej cena ; oferty wniosły firmy rosyjskie, austrya-górniczą, możnością zamagazynowania wydobyć j ckie i rumuńskie,

683.917'80 czystego zysku, który na wniosek rady nadzorczej rozdzielono w następujący sposób: na fundusz amortyzacyjny lei 258.105'70, zaś 187.500 lei na 5-procentową dywidendę czyli po 50 lei od akcyi.

O sprzedaży rządowych terenów naftowych rumuńskich niemieckiemu Towarzystwu, na czele kLÓrego ma staó „Deutsche Bank“, donosi Loyd bukareszteński; natomiast „Bucarester Tagblatt“ zaprzecza tej wiadomości, wyjaśniając pogłoski odnośne tem, że rząd rumuński otrzymał z różnych stron, a więc może i od Deutsche Bank rozmaite oferty wydzierżawienia naftowych terenów .rządowych, że jednak dotychczas do żadnych pertraktacyi nawet nie doszło.

KRONIKA.

się mającej ropy. Gdyby któraś z kopalń nie mogła dostarczyć takiego dowodu, ma być odnośny szyb zastanowiony.

Jak słychać, ma się także wkrótce zjawić w Galicyi specyalna komisya ministeryalna, która będzie miała sprawdzać, czy wszystkie w ostatnich czasach wydane rozporządzenia zostały wykonane.

Opał ropny we Wiedniu. Wobec ciągłego podnoszenia się cen węgla zastanawia się obecnie magistrat miasta Wiednia nad próbnem zaprowadzeniem opału ropnego w miejskiej elektrowni.

Opalanie ropą elektrowni ma zostać zaprowadzonemu podług systemu inżyniera Rodakowskiego we Lwowie, a odnośną instalacye przeprowadzić ma dyrektor browaru Irsik, który takie instalacye przeprowadzał już w salinach galicyjskich z wielkiem powodzeniem. — Na razie na opalanie ropą mają być urządzone 4 kotły. Urządzenia dostarczy Berneńskie Tow. Akc. budowy maszyn, a ponieważ ma ono być gotowem ju^ w tych dniach, rychło zatem rozpocznie się już sama próba opalania.

Jak wiadomo, jest gmina wiedeńska największym konsumentem węgla ; gdyby się zatem opalanie ropą w elektrowni miejskiej okazało dobrem i korzystnem w takim razie stałby się Wiedeń z czasem dużym konsumentem ropy.

Co do dostawy ropy traktuje Wiedeń z „Pe-troleą“, która po rozwiązaniu kontraktów z producentami posiada ogromną ilość ropy. Naturalnie że zależy tu głównie od ceny jaką „Petrolea“ postawi, czy gmina wiedeńska znajdzie rachunek na opalanie ropą swych zakładów w porównaniu z obecnemi cenami

Z rosyjskiego przemysłu naftowego. Na

posiedzeniu komitetu taryfowego, odbytego 26. sierpnia st. st. zastanawiano się nad unormowaniem taryfy eksportowej dla nafty do Władywo-stoku, podług taryfy z Baku do Batum (19 kop. od puda).

Komitet zgodził się na tę taryfę, która obowiązuje dla eksportu do zagranicy, także i dla dalekiego Wschodu, jednakże tylko jako na tymczasowe zarządzenie, jak długo w Władywostoku istnieje wolny port.

Jak donosi „Berliner Tagblatt“ z 25. z. m. utworzyło się w Rosyi nowe Tow. akcyjne z kapitałem zakładowym 1 miliona rubli, pod firmą „Binagadzińskie Tow. naftowe, które przyjmuje aktywa i pasywa, tudzież całe kierownictwo firmy Tiszczenka Nast. w Baku.

Dostawa nafty do Serbii. Zarząd monopoli serbskich wyznaczył komisyę składającą się z 3 chemików do zbadania jakości oferowanej nafty, która ma zdać relacyę dopiero za miesiąc. Przy dostawie będzie rozstrzygającą jakość nafty, a nie

294

Taryfa wyjątkowa dla benzyny. Taryfa wyjątkowa dla benzyny surowej z ropy rosyjskiej, wywożonej przez Eydkuny Radziwiłłów i inne graniczne stacye rosyjskie, do Berlina, została rozzzerzoną także na benzynę austryackiego, węgierskiego i rumuńskiego pochodzenia od stacyi Zabrze.

Bliższych danych dostarcza Izba handlowa w Berlinie.

Ropa na Węgrzech. Podług wiadomości z Löcse miała natrafić firma szwajcarska Otto Bruyer na obfite źródła ropne w najbliższej okolicy gminy Szemelnye.

Tow. Akcyjne przemysłu naftowego dawniej Dawid Fanto i Sp. Na posiedzeniu Rady Nadzorczej tego Towarzystwa, odbytem dnia 30. z. m. ustanowiono i zatwierdzono bilans towarzystwa za pierwszy rok gospodarczy 1907/1908 kończący się 30. kwietnia b. r. — Na posiedzeniu tern postanowiono zaproponować Walnemu zgromadzeniu, aby ze względu na jeszcze obecnie nie wyklarowaną sytuacyę przemysłu naftowego, nie wypłacać tego roku żadnej dywidendy, tylko użyć czystego zysku w kwocie 1,737.509 K w następujący sposób : 1) na amorty-zacyę urządzeń fabrycznych w Pardubicach, urządzeń transportowych Towarzystwa i kopalń w Borysławiu K 1.359. 178—2) na amortyzacyę ogólnych kosztów założenia K 287.043, — 3) do przeniesienia na rachunek zysków na rok przyszły K 91.288

KONKURS.

Niniejszem rozpisuje się konkurs na posadę asystenta przy krajowej stacyi doświadczalnej dla przemysłu naftowego.

Warunki: ukończony wydział chemii techniczuej politechniki i świadectwo drugiego egzaminu rządowego.

Do posad) tej przywiązana jest remu-neracya tej samej wysokości jak dla asystentów szkół wyższych.

Podania należycie udokumentowane i adresowane do Wydziału Krajowego należy wnosić na ręce profesora Załozieckićgo, kierownika stacyi najdalej do końca października b. r.

Krajowy Związek producentów ropy przenosi swe biura z dniem 1. października na ulicę Kopernika 1, 11. — - II. piętro. Telefon Nr. 518.

<Sr

A. DZIUK

TS>

dypl. inżynier górniczy i S-ka

Berlin, Potsdamerstr. 10-11 2 p. 20-22

Biuro dla galicyjskiego przemysłu naftowego w Berlinie

Pośredniczy pomiędzy kapitalistami niemieckimi a właścicielami terenów i kopalń naftowych w Gralicyi. — Finansowanie przedsiębiorstw naftowych. Informacye o niemieckich towarz}^-stwach prowadzących przedsiębiorstwa naftowe w Gralicyi.

(&

<Si

K0RESP0NDENCYA POLSKA

Towarzystwo prawnej ochrony podatników

we Lwowie ul. Sienkiewicza 1. 5 II. p.

załatwia z pomocą sił konceptowych, fachowo wykształconych (byłych urzędników skarbowych) zeznania do podatków osobisto-dochodowych, rentowego, powszechnego, zarobkowego

i t. d.

Podania o wstrzymanie egzekucyi i zezwolenie na ratalną spłatę podatków i naleźytości

stemplowych i prawnych.

Rekursa przeciw wymiarom wszystkich podatków i naleźytości oraz we wszystkich sprawach karnych, podatkowych i konsumcyjnych, gorzelnianych i browarnianych.

Wkładka roczna Q koron.

tt\

/IV

/IV

/»v

Z. Bielski & A. Łukaszewski

VI/

vi/

/iv

/iv

/V

/IV

/IV

/IV

inżynierowie-przedsiębiorcy

wykonują w przedsiębiorstwie roboty ziemne, budowlane, instalacyjne i wiertnicze, przeprowadzają rewizye i badania instalacyj gazowych i elektrycznych, wykonują torpedowanie szybów wiertniczych.

Wykonanie podjętych robót punktualne, sumienne i fachowe.

vi/

V/

V/

VI/

VI/

/IV

/IV

/IV

Borysław.

V/

VI/

V/

W/

Dr. Bronisław Malewski

adwokat krajowy we Lwowie

ma swoje biuro przy placu Maryackim I. 10. Telefon nr. 350.

Związek producentów ropy opałowej

KOPAŁ“

we Lwowie ul. Kraszewskiego liczba \,

Telefon 854.

Wypisowe 1 korona.

IHI

Przedsiębiorstwo dla głę=

bobich wierceń

Mif Sulimirshi

w Borysławiu

długoletnie doświadczenie na kopalniach ropy w Gralicyi, na Kaukazie i w Rumunii; obejmuje akordy wiertnicze ewent. z własnym udziałem. Ekspertyzy terenów galicyjskich i kaukazkich. Kupno i sprzedaż terenów naftowych. Wyłączne zastępstwo fabryki lin stalowych Braci Batorowiczów w Drohobyczu.

BIURO

technicznej, prawnej i handlowej porady, tudzież pośrednictwa w sprawach górniczych

mmmm kostmcza

zaprzysiężonego inżyniera górniczego, em. c. k. starszego komisarza górniczego, b. naczelnika c. k. Urzędów górniczych w Drohobyczu i Jaśle, b. technicznego urzędnika gal. kopalń i warzelń soli, kopalń nafty i wosku ziemnego etc.

w JAŚLE.

Towarzystwo akc. dla przem. naftowego.

PaBryha narzędzi wiertniczych

w Borysławiu

wykonuje i ma na składzie :

Żurawie wiertnicze szczególnie silnej konstruk-cyi. — Żerdzie wiertnicze z najlepszego mate-ryału. — Świdry ekscentryczne patentu M Long-champs’a, jakoteż wszelkie przybory do głębokich wierceń. — Tłoki do wydobywania ropy patentu Mikucki, Krynicki, Żubr. — Zbiorniki na ropę opalową. — G-azowniki specyalnej konstrukcyi. — Mierniki na ropę. — Odlewy żelazne i metalowe. — Naprawa kotłów parowych.

Cenniki i kosztorysy na żądanie.

ROBERT KERN

ROBERT KERN

ROBERT KERN

Zastępstwo

C3KÏÏT

ru.

Centralne biuro dia Galicyi we Lwowie, Kopernika i8

z bogato zaopatrzonymi składami w Borysławiu i Krośnie

wykon uje

w najkrótszym czasie dostawy wszystkich dymenzyi kutych rur gazowych, wodociągowych i parowych, czarnych, pocynkowanych i asfaltowych wraz z przynależnymi łącznikami; dostarcza rury płomienne do kotłów parowych, rury wiertnicze hermetyczne, rury pompowe, stalowe rury mufowe, obciągane jutą, węże z rur dla gorzelń, browarów itp., maszty dla elektrycznych urządzeń i przeniesienia siły, tudzież poleca jako specyalność wyroby szwejsowane z blachy kutej a wyrabiane w nowo urządzonym we Witko wicach zakładzie spajania za pomocą gazu wodnego, a mianowicie: Ruty wiertnicze. hermetyczne ponad 12 cali zewnętrznej średnicy aż do 2000 mm. średnicy, rury Gallo-way’.a, fasony wszystkich gatunków, recypienty gazowe, cysterny naftowe z dnami spajanemi, kotły do amoniaku itd.

Wyłączne Zastępstwo we Witkowickieh rurach z lanego żelaza i fasonów do przewodów gazowych i wodnych.

Zastępstwo fabryki narzędzi firmy Blaua i Ski we Wiedniu.

Oferty i cenniki ilustrowane, także i na armatury do urządzeń gazowych wodnych i parowych bezpłatnie i franko.

Adres na telegramy: Robert Kern, Lwów. — Telefon nr. 766.

ÜS

lâ0

cl

4b

TOWARZYSTWO

dla handlu, przemysłu i rolnictwa

we Lwowie

VEREIN FÜR HANDEL, GEWERBE UND ACKERBAU IN LEMBERG.

gp

Wyłączne zastępstwo na Galicję:

Fabryki rur Mannesmanna w Komotau. — walcownia rur w Schönbrunn, — oraz Galicyjskiego karpackiego naftowego Tow. przedtem Bergheim & Mac Garvey w Glinniku maryampolskim.

-m

Dyrekcya we Lwowie, ul. Romanowicza 3. & Filie Towarzystwa w Borysławiu, Krośnie i Zagórzu.

§§-

Telegramm-Adresse : Handelsverein Lemberg, Ossolińskich.

Adres telegraficzny : Towarzystwo handlowe Lwów, Ossolińskich.

Konto p. k. o. 825 991.

Rach. bieżący w Banku krajów.

Telefon Nr. 168.

Towarzystwo dostarcza:

Rury wiertnicze, gazowe, pompowe, do wodociągów i inne wszelkiego rodzaju. Maszyny i kotły parowe. Narzędzia wiertnicze. Liny druciane we wszelkicłi wymiarach. Kompletne urządzenia do elektrycznego oświetlania. Fittingi,. kurki, połączenia itp. Wszelkie materyały potrzebne tak przy instalacja jak i popędzie maszynowym.

Zastępując firmy lub sprowadzając towary, towarzystwo kieruje się przedewszystkiem myślą przewodnią dostarczenia swojej klienteli maszyn, narzędzi i materyałów pierwszorzędnej jakości.

(Sr

Poczt. Kasa oszcz. Nr. 74046.

Telefon Nr. 905.

iS)

Ostrowski & Cudek

Dom handlowy dla interesów przemysłowo-naftowych

we ŁJOT1S, ul. Kopernika 1. 21.

Przeprowadza : Kupno i sprzedaż udziałów kopalnianych, kupno i sprzedaż ropy. Organizuje: Spółki naftowe z drobnymi udziałami. Poleca: Przedsiębiorców wiertniczych do wierceń akordowych.

Ofiarujemy usługi jako eksperci przy wszelkich transakcyach z przemysłem naftowym łączność mających.

Dla wygody naszych P. • T. Klientów urządziliśmy

Biuro techniczne

które pozostaje pod kierownictwem inżyniera Seweiyna Blaiiaa.

Sporządzamy: Pomiary i niwelacye terenów, plany sytuacyjne terenów, kopalń i szybów naftowych, zgłoszenia kopalń do władz górniczych, profile ofworów świdrowych i wszelkie czynności w zakres miernictwa wchodzące.

Posiadamy bogato zaopatrzony zbiór kopii map katastralnych Adres dla telegramów: Ostrowski Cudek Lwów.

317

ROBERT KERN

Zastępstwo Witkowickiej fabryki rur.

Centralne biuro dla Galicyi we Lwowie, Kopernika i8

fcsa

•-S

cc.

5=3

<re>

wykonuje

w najkrótszym czasie dostawy wszystkich dymenzyi kutych rur gazowych, wodociągowych i parowych, czarnych, pocynkowanych i asfaltowych wraz z przynależnymi łącznikami; dostarcza rury płomienne do kotłów parowych, rury wiertnicze hermetyczne, rury pompowe, stalowe rury rnufowe, obciągane jutą, węże z rur dla gorzelń, browarów itp., maszty dla elektrycznych urządzeń i przeniesienia siły, tudzież poleca jako specjalność wyroby szwejsowane z blachy kutej a wyrabiane w nowo urządzonym we Witko wicach zakładzie spajania za pomocą gazu wodnego, a mianowicie: Rury wiertnicze hermetyczne ponad 12 cali zewnętrznej średnicy aż do 2000 mm. średnicy, rury Gallo-way’a, fasony wszystkich gatunków, recypienty gazowe, cysterny naftowe z dnami spajanemi, kotły do amoniaku itd.

Wyłączne Zastępstwo we Witkowickich rurach z lanego żelaza i fasonów do przewodów gazowych i wodnych.

Zastępstwo fabryki narzędzi firmy Blaua i Ski we Wiedniu.

Oferty i cenniki ilustrowane, także i na armatury do urządzeń gazowych, wodnych i parowych bezpłatnie i franko.

Adres na telegramy: Robert Kern, Lwów. — Telefon nr. 766.

we LŒQŒlÉb ul. Kopernika I. 21.

Eh

<i

mm

-sa

ü™

ggj

TOWARZYSTWO

dla handlu, przemysłu i rolnictwa

gp_

-aa

sa

aa

we Lwowie

VEREIN FUR HA NI) li U, GEWERBE UND ACKERBAU IN LEMBERG.

!|||p

;|g£_

jgjl

«

sl§

Bp

sa

u

-si

-m

Wyłączne zastępstwo na Galicyę:

Fabryki rur Mannesmanna w Komotau. — walcownia rur w Schönbrunn, skiego karpackiego naftowego Tow. przedtem Bergheim & Mac Garvey w Glinniku maryampolskim.

Dyrekcya we Lwowie, ul. Romanowicza 3. $ Filie Towarzystwa w Borysławiu, Krośnie i Zagórzu.

Konto p. k. o. 825 991.

Rach. bieżący w Banku krajów.

Telefon Nr. 168.

Towarzystwo dostarcza :

Rury wiertnicze, gazowe, pompowe, do wodociągów i inne wszelkiego rodzaju. Maszyny i kotły parowe. Narzędzia wiertnicze. Liny druciane we wszelkich wymiarach. Kompletne urządzenia do elektrycznego oświetlania. Kittingi, kurki, połączenia itp. Wszelkie materyaly potrzebne tak przy instalacyi jak i popędzie maszynowym.

Adres telegraficzny: Towarzystwo handlowe Lwów, Ossolińskich.

oraz Galioyj-

lig-

m.

Telegramm-Adresse : Handelsverein Lemberg, Ossolińskich.

gg_

SJi

m m

îéV*

Zastępując firmy lub sprowadzając towary, towarzystwo kieruje się przedewszystkiem myślą przewodnią - ||^-dośtarczenia swojej klienteli maszyn, narzędzi i materyałów pierwszorzędnej jakości.

ifg-

;§g-

<&

Poczt. Kasa oszcz. Nr. 74046.

Telefon Nr. 905.

ig)

Ostrowski & Cudek

Dom handlowy dla interesów przemysłowo-naftowych

Przeprowadza : Kupno i sprzedaż udziałów kopalnianych, kupno i sprzedaż ropy. Organizuje: Spółki naftowe z drobnymi udziałami. Poleca; Przedsiębiorców wiertniczych do wierceń akordowych.

Ofiarujemy usługi jako eksperci przy wszelkich transakcyach z przemysłem naftowym łączność mających.

Dla wygody naszych P. T. Klientów urządziliśmy

Biuro techniczne

które pozostaje pod kierownictwem inżyniera Seweryna ZBlaZLncxa,.

Sporządzamy: Pomiary i niwelaeye terenów, plany sytuacyjne terenów, kopalń i szybów naftowych, zgłoszenia kopalń do władz górniczych, profile otworów świdrowych i wszelkie czynności w zakres miernictwa wchodzące.

Posiadamy bogato zaopatrzony zbiór kopii map katastralnych J Adres dla telegramów; Ostrowski Cudek Lwów.

Mb