NAFTA

Organ Krajowego Towarzystwa Naftowego

wychodzi 2 razy na miesiąc 10-ego i 25-ego

Prenumerata wynosi rocznie 1© koron.

Członkowie „Krajowego Towarzystwa Naftowego“ otrzymują „Naftę“ bezpłatnie.

Adres Redakcyi i Administracyi : Lwów, ul. Kraszewskiego 1.1, biuro Krajowego Towarzystwa naftowego.

Treść zeszytu 18.

Rozporządzenie ministerstwa robót publicznych. — Z krajowego Związku producentów ropy. — W sprawie kartelu naftowego. — Protokół posiedzenia Wydziału Krajowego Towarzystwa Nafto-wego. — Cztery lata wspomnień wiertniczych z Indyi holerderskich. — Krajowe zbiorniki ropne. —

Kronika.

I    .    '    -    "<9 v

Wybieralnymi są tylko au-

Rozporządzenie

Ministerstwa robót publicznych z dnia 31 sierpnia^ dotyczące statutu Rady Górniczej.

Na podstawie §. 81. Krajowej ustawy naftowej z 22 marca 1908 dz. ust. i rozp. kraj. 1. 61, regulującej prawo wydobywania minerałów, użytecznych z powodu ich zawartości żywic ziemnych, zarządza się po wysłuchaniu opinii Wydziału Krajowego co następuje :

Art. I. Dla Rady górniczej mającej być utworzoną przy c. k. Starostwie górni-czem w Krakowie na podstawie §. 81 kraj. ust. z 22 marca 1908 dz. ust. i rozp. kraj. 1. 61 ustanawia się następujący statut :

§. 1. Rada Górnicza ma za zadanie wydawać opinię i stawiać wnioski dotyczące technicznego ruchu kopalnianego, przy wydobywaniu minerałów żywiczny cli, w szczególności zaś w sprawach urządzeń zabezpieczających osoby i przedmioty przed niebezpieczeństwem ; dalej w kwestyach zabezpieczenia robotników i ekonomicznego popierania góimictwa, a to albo wskutek wezwania ze strony Starostwa górniczego’, albo też z własnej inicyatywy. Nadto ma być daną

Radzie Górniczej możność oświadczenia się w sprawie zarządzeń policyjno - górniczych, wydanych przez Starostwo górnicze na podstawie §. 73 gal. kraj. ustawy naftowej, przed ich ogłoszeniem.

§. 2. Rada Górnicza składa się ze Starosty górniczego i 11 - tu członków : 1) Dwu członków mianuje Wydział krajowy. Gdyby okres urzędowania Wydziału krajowego wygasł w okresie urzędowania Rady Górniczej (§. 3) natenczas wygasa mandat członków wysłanych przez Wydział krajowy. 2) Siedmiu członków wybierają Stowarzyszenia zawodowe. Ministerstwo robót publicznych oznacza te stowarzyszenia które mają wysyłać swych delegatów, tudzież ich ilość na każdorazowy okres czynności. 3) Dwu członków mianuje Minist, robót publicznych, styaccy obywatele.

§. 3. Pierwszy okres urzędowania Rady Naftowej stanowi czas od jej ukonstytuowania się do końca roku 1910, następne zaś, obejmują okres pięciu lat.

§. 4. Jeżeli który z członków Rady Naftowej ubędzie wśród okresu funkcyono-wawrania, w takim razie oznajmia o tern

Przewodniczący tejże Ministerstwu robót publicznych, które zarządzi co należy w sprawie zastępstwa członka który ubył. — Ponowne obsadzenie opróżnionego miejsca następuje tylko na pozostały czasokres urzędowania.

§. 5. Przewodniczącym Rady Górniczej jest każdorazowy Starosta górniczy, a w razie gdyby tenże nie mógł prowadzić przewodnictwa z powodu jakichkolwiek przeszkód, naznaczony przez niego następca. — Przewodniczący może także powołać na posiedzenia osoby stojące poza Radą, między innemi np, robotników, urzędników władz górniczych lub administracyjnych.

§. 6. Rada Górnicza zbiera się na zaproszenie Starosty górniczego albo jego zastępcy według potrzeby, najmniej jednak raz w przeciągu roku kalendarzowego, w miejscu wskazanem w zaproszeniu. — Przewodniczący ma powołać Radę Górniczą na nadzwyczajne posiedzenie, jeżeli tego zażąda najmniej sześciu jej członków. — Takie powołanie musi nastąpić w przeciągu czterech tygodni od dnia wniesienia takiego żądania.

§. 7. Obrady Rady Górniczej odbywają się na tajnych posiedzeniach podług regulaminu, który sama Rada ułoży. Orzeczenia i wnioski ustanawia się na podstawie głosowania. Jako przyjęte uważa się te postanowienia, za któremi oświadczy się większość członków; przy równości głosów rozstrzyga głos Przewodniczącego.

§. 8. Czynności członka są urzędem honorowym, za które nie pobiera się żadnego wynagrodzenia. — Członkom którzy nie mają swego stałego pobytu w miejscu, gdzie posiedzenia się odbywają należą się dzienne dyety w wysokości 10 K za każdy dzień posiedzenia i podróży tam i nazad, o ile ci członkowie z innego tytułu nie pobierają dyet z kasy krajowej lub państwowej. Oprócz tego takim członkom zwracają się także powstałe koszty podróży.

§. 9. Koszty posiedzeń Rady Naftowej z wyjątkiem kosztów urzędników władzy górniczej, ponosi kraj.

§. 10. Prace biurowe Rady Górniczej załatwia Starostwo Górnicze, które ma się

także starać o popieranie prac Rady przez przy gotowanie odnośnego materyału i zarządzenia potrzebnych badań.

Art. II. Rozporządzenie to wchodzi w życie z dniem jego ogłoszenia.

Wiedeń d. 31 sierpnia 1908.

Gessmann m. p.

Z Krajowego Związku producentów ropy.

Robota zbiorników ziemnych na magazynowanie ropy kolejowej postępuje raźnie naprzód ; już rozpoczęto roboty około 15 zbiorników i prawie każdy dzień zaczyna się nowy; jeśli pogoda dopisze, jest nadzieja, że przed nastaniem zimy zbiorniki ziemne zostaną ukończone.

Z zadowoleniem stwierdzić należy, że Związek już dopełnił warunków, zawartych w §. 39 umowy z koleją, a mianowicie według dokładnych obliczeń Związek już dzisiaj reprezentuje przeszło 65 pre. produkcyi czystych producentów i wymagana przez rząd kwota kwota ¹/i miliona koron prawie w całości przez producentów została wpłacona.

Termin wnoszenia ofert na budowę od-bcnzyniarni został przez lwowską dyrekcyę kolei, jak donosimy w kronice, odłożony do 30 października b. r. — 1-go listopada odbędzie się wspólne posiedzenie rzeczoznawców ze strony kolei i Związku, dla rozpatrzenia nadesłanych ofert.

Sprawa zaliczek na ropę kolejową została już jak się dowiadujemy pomyślnie załatwioną przez Zarząd Związku; zaliczki ma udzielać Centralny Bank Czeskich Kas Oszczędności i Zarząd Związku producentów zasłużył solde bezwarunkowo na specyalne uznanie, że spowodował kapitał czeski do operaeyj w naszym przemyśle naftowym i przez to zrobił krok naprzód do wyemancypowania się naszego przemysłu od kapitału wiedeńskiego.

Sprawa listu gwarancyjnego na 1,000.000 koron, którego wymaga rząd dla ubezpieczenia dostawy ropy, została także, o ile dochodzą nas wiadomości, pomyślnie załatwiona za pośrednictwem Kredytowego Banku Pragskiego.

Związek otrzymuje z liczny cli stron zapytania w sprawie dostawy ropy opałowej ; zapytania te świadczą dodatnio o możności szerszego zbytu ropy; naturalnie głównym konsumentem galicyjskiej ropy pozostaną zawsze rafinerye, które w ostatnim roku ogromnie rozszerzyły swoje urządzenia i tern samem zdolnośó przeróbki większej ilości ropy, lecz dotychczas pertraktacye z rafine-ryami nie doprowadziły jeszcze do żadnego rezultatu głównie z tego powodu, że rafinerye same nie są skonsolidowane i niema z kim właściwie prowadzió układów; spodziewać się wszakże na]eży, że i pod tym względem stosunki się wkrótce poprawią, skoro tylko rafinerye między sobą dojdą do pewnego porozumienia.

W sprawie kartelu naftowego,

„Neue Freie Presse“ pisze: O obecnym stanie rokowań podjętych celem wprowadzenia kartelu rafinerów nafty, otrzymujemy z poinformowanego źródła następujące dane: właściwe pertraktacye kartelowe nie zostały dotychczas podjęte, tylko z okazyi posiedzeń Towarzystwa Akcyjnego dla austryac-kich produktów olejów mineralnych nastąpiła wymiana nie obowiązujących oświadczeń. Co do zasady, że*przy zawiązaniu nowego kartelu nietylko nafta, ale i najważniejsze produkty uboczne mają być sprzedawane przez centralne biuro sprzedaży w Wiedniu, niema różnicy zdań.

Cała trudność polega na tern, jakie ilości mają być przydzielone każdej rafiineryi do wyrobu. — Wbrew dotychczasowym naradom, które jeszcze na wiosnę się odbywały i wychodziły z założenia, aby każdej rafineryi przydzielić odpowiednią ilość surowca, wystąpiła obecnie pewna wielka rafinerya zamieniona tego roku w Towarzystwo Akcyjne z żądaniem, aby nie ropę kontyngentować, tylko naftę i pojedyncze grupy produktów ubocznych. To żądanie jednak nie znalazło poparcia a to z tego powodu, że niemoźliwemby było ustanowić odpowiednie ilości w poszczególnych grupah produktów ubocznych dla kartelu mającego się zawiązać na przeciąg 10 lat.

Co się dotyczy sprawy samej skontyn-gentowania, to nie ulega kwestyi, że wobec dzisiejszego stanu produkcyi, przewyższającego ogromnie możność przeróbki istniejących rafineryi, możnaby łatwo zaspokoić żądania każdej z nich. Trudność stanowi tylko ustalenie klucza, podług którego miałoby się obdzielać rafinerye wtedy, gdy produkcya się cofnie. — Także w tym kierunku stawia powyżej wspomniana rafinerya takie żądania, na jakie żadna inna zgodzić się nie może.

Do powyższych trudności dołącza się i ta, że ani rafinerye Towarzystwa Vacuum Oil Company, ani rafinerya wybudowana w ostatnim roku przez francuskie konsor-cyum, wogóle dotychczas nie brały udziału w żadnych naradach, że dalej nowe rafinerye ciągle powstają, a i odbenzyniarnia kolejowa w Drohobyczu, która już z końcem przyszłego roku prawdopodobnie zostanie w ruch puszczoną, rzuci rocznie na targ 300—400.000 cetnarów metrycznych nafty.

Wskutek powyżej przytoczonych trudności trzeba się bardzo sceptycznie zapatrywać na widoki dojścia kartelu do skutku w niedługim czasie.

Protokół posiedzenia Wydziału Krajowego Towarzystwa Naftowego d. 14. września 1908.

Obecni: Pp. Prezes Gorayski, wiceprezes Wolski, członkowie Wydziału: Anger-mann, Długosz, Lewakowski, Hendrych (w zastępstwie p. Setkowicza), Schreier, Zamoyski, Żukowski, sekretarz dr. Bartoszewicz i redaktor prof. Załoziecki.

Porządek dzienny :

1.    Odczytanie protokołu z ostatniego posiedzenia.

2.    Sprawozdanie sekretarza.

o. Sprawy : Giełdy towarowej we Lwowie, Krajowej Rady Naftowej i Kongresu naftowego.

Wnioski i interpelacye.

Walne

-i

Protokół z ostatniego posiedzenia przyjęto, poczem dr. Bartoszewicz zdał sprawę z działania biura za ostatnie 3 miesiące; w czerwcu i lipcu biuro Towarzystwa Naftowego wyłącznie było zajęte organizacyą Krajowego Związku Producentów; W Towarzystwie Naftowem Związek został utworzony i zanim Związek nie otworzył własnego biura, korzystał z aparatu biura Towarzystwa Naftowego ; w sierpniu przygotowywano Międzynarodowy Zjazd Techników Wiertniczych, który w końcu sierpnia odbył się we Lwowie ; Zjazd wypadł dobrze, jak o tern świadczą pochlebne wzmianki w zagranicznych dziennikach; szczególnie imponujące wrażenie na uczestnikach, zrobił Borysław ; Lwowska Dyrekcya Kolei dała osobne wozy i wóz restauracyjny, dla uczestników podczas podróży do Borysławia ; Prezydyum miasta naszego ułatwiło uczestnikom zwiedzenie miejskiej galeryi obrazów i zbiorów ; odczyty były wygłoszone wyłącznie przez naszych techników, z wyjątkiem jednego, odczytu o budowie rezerwoarów ziemnych p. Gogu Constantinescu z Bukaresztu.

Zgromadzenie Związku Techników, które się odbyło podczas zjazdu, mianowało wiceprezesa naszego Toworzystwa, p. inżyniera Wolskiego, członkiem honorowym.

Z mniejszych spraw, które załatwiło biuro Towarzystwa, wspomina sekretarz o wniesieniu podania do Ministerstwa handlu w sprawie bezpośredniego połączenia telefonicznego Berlin-Drohobycz, o opinii udzielonej lwowskiej Izbie handlowej w sprawie taryfy przy badaniu produktów naftowych i ceł naftowych w Grecy i, oraz o wysłaniu okólnika do galicyjskich rafineryj nafty w sprawie udzielania praktyki wakacyjnej dla słuchaczy Politechniki, aby młodzież zachęcić do tego zawodu, tern bardziej, że w miarę budowy nowych rafineryj daje się odczuwać brak wykwalifikowanych techników naszych na tern polu.

Wreszcie sekretarz wspomniał o tern, iż kryzys jaką przechedzi przemysł naftowy obecnie, wpłynęła niekorzystnie na stan finansów Towarzystwa; z przewidzianych budżetem 20i000 koron na utrzymanie biura Towarzystwa i pisma „Nafia“, wpłynęło dotąd tylko 12.500 koron. — Dalej dr. Bartoszewicz referuje sprawę giełdy towarowej we Lwowie, która ma wkrótce powstad przy Izbie Handlowej lwowskiej. Izba Handlowa opracowała projekt statutu tej giełdy ; projekt ten będzie rozpatrywany na ankiecie, którą zwoła Izba ; statut giełdy towarowej zawiera bardzo cenne postanowienie o sądach polubownych w sprawach handlowych, którym poddają się także i firmy naftowe ; z tego względu zastępstwo przemysłowców naftowych w ankiecie, która będzie rozpatrywała statut giełdy, jest bardzo ważne. Wydział Towarzystwa po tym referacie uchwalił delegować do ankiety dra Bartoszewicza, Machera, Schreiera, Wolskiego i hr. Zamoyskiego.

Następnie referuje dr. Bartoszewicz sprawę Krajowej Rady Naftowej, która w myśl nowej ustawy naftowej ma być utworzoną przy Starostwie górniczem ; do Rady tej, oprócz reprezentantów Wydziału Krajowego, mają siedmiu delegować naftowe stowarzyszenia zawodowe, a więc w pierwszej linii Krajowe Towarzystwo Naftowe, a następnie prawdopodobnie Związek Techników Wiertniczych. — Regulamin Rady już podobno został przez Ministerstwo robót publicznych ułożony. Po krótkiej dyskusyi Wydział uchwalił odłożyć definitywny wybór członków do tej Rady ze strony Towarzystwa Naftowego, aż do otrzymania odpowiedniego pisma ze strony ministerstwa robót publicznych, a na razie wyznaczył kandyda-tury pp. prezesa Gorayskiego, wiceprezesa Wolskiego, Angermana, Długosza, Żukowskiego, dra Bartoszewicza i Schreiera.

Pan Żukowski podniósł myśl, aby posłowie naftowi wnieśli w Sejmie interpela-cyę, dlaczego rząd zwleka z utworzeniem tej Rady Naftowej, skoro nowa ustawa naftowa weszła w życie już 15 maja br.

Sprawa kongresu naftowego który ma się odbyć we Lwowie w roku 1910 wywołała bardzo ożywioną dyskusyę ; zabierali w niej głos :

PP. dr, Bartoszewicz, Zamoyski, An-germann, Wolski, Gorayski, Załoziecki, Hen-drych, Żukowski i Długosz, niektórzy dwukrotnie. Wreszcie na wniosek p. Długosza

uchwalono, aby prace przygotowawcze, jak i wogóle decyzyę, czy kongres naftowy odbyć we Lwowie w roku 1910 czy odroczyć go, pozostawić jeszcze w zawieszeniu do stycznia 1909 roku, w którym to czasie ogólna sytuacya przemysłu może się więcej wyklaruje i nastąpi spodziewany zwrot ku lepszemu.

Przy punkcie wnioski i interpelacye p. Długosz stawia wniosek, aby Towarzystwo Naftowe udało się do Dyrekcyi kolejowej z prośbą o zaprowadzenie bezpośredniego wozu z Borysławia, względnie Drohobycza do zachodniej Galicyi przy pociągu nocnym, który o 10-tej wieczór wychodzi z Drohobycza. Wniosek uchwalono.

Hr. Zamoyski proponuje, aby Sekreta-ryat Towarzystwa zbadał sprawę pociągów elektrycznych, które są zaprowadzone w Czechach i czy na ich wzór nie dałoby się uzyskać takiego pociągu między Lwowem a Borysławiem.

Na tern posiedzenie zamknięto.

Cztery lata wspomnień wiertniczych z Indyi holenderskich.

Odczyt p. inżyniera Libelta wygłoszony na międzynarodowym Zjeździe techników wiertniczych we Lwowie.

U nas w Europie powszechnie myślą, że Indye są tym krajem czarodziejskim, dokąd na krótki czas tylko wyjechać potrzeba, by powrócić Krezusem do kraju.

Istotnie tak było ongiś, w złotym okresie tutejszego przemysłu naftowego.

Rządowi holenderskiemu nie było nie-znanem, iż na niektórych wyspach znacho-dzą się pokłady ropne, lecz w okresie kiedy kapitał prywatny jeszcze z wielką rezerwą odnosił się do przemysłu naftowego, niemógł rząd zdecydować się na założenie wielkiego przedsiębiorstwa i pojawił się jako konkurent na rynku naftowym bardzo późno. Zaledwie jednak liczne i silnie występujące ślady ropne skłoniły do poszukiwań za ropą, powstawać zaczęły natychmiast liczne towarzystwa o większym lub mniejszym kapitale, które jednoczyły się ze sobą dla nabywania terenów względnie koncesyj.

Ile najrozmaitszych towarzystw szukało szczęścia w przemyśle naftowym trudno istotnie powiedzieć, gdyż coraz nowe firmy powstawały, a istniejące znikały bez śladu. Przyczyny niepowodzeń tak licznych przedsiębiorstw szukać należy w bardzo niedostatecznej i nieracyonalnej eksploatacyi nieraz wcale dobrych i obfitych terenów.’

Czasami zwrócił n. p. krajowiec Jawań-czyk czyjąś uwagę na ślady ropne w jakimś potoku. Natychmiast zakładano towarzystwo, nie badając zapełnię ani terenu, ani też skąd ślady ropne pochodzą, i rozpoczynano bezzwłocznie wiercenie w danem miejscu. Przy-tem zdarzało się nie rzadko, że Jawańezyk popełnił najzwyklejsze oszustwo , zakopując poprostu parę stóp pod ziemią ropę gdziekolwiek ukradzioną. Naturalnie, iż wspaniałe ślady po pewnym czasie znikły, ale razem z nimi znikał też i Jawańezyk, wraz z premią, którą otrzymał za odkrywkę.

Drugim poważnym błędem było, iż nieliczne tylko firmy stawiały na czele swych przedsiębiorstw fachowców, a w przeważnej ilości wypadków spoczywało kierownictwo w ręku ludzi, którzy nietylko nie posiadali praktycznego, ale nawet teoretycznego wykształcenia. Niektórych wysyłano coprawda na pewien czas do Ameryki lub Europy, by tam się zapoznali z wiertnictwem, lecz praktyka okazała, iż było to zupełnie niewystarczającemu Panowie ci, zaledwie powierzchownie przyjrzeli się przemysłowi naftowemu w Europie lub Ameryce, a już za-kupowali maszyny i narzędzia wiertnicze, dla tutejszych warunków zupełnie bezużyteczne, i których niejednokrotnie nie można nawet było przetransportować na ich miejsce przeznaczenia, budowali kosztowne domy, dla tutejszego klimatu wcale nie stosowne, zakładali rafinerye i rurociągi, chociaż nie miano jeszcze ropy, a gdy wszystko to było wybudowane i ukończone, wtedy z reguły z całego wielkiego kapitału niewiele, lub nic nie pozostawoło i dla samego wiercenia musiano szukać nowego kapitału. W Euro-

Sumatrze) zdołało

na

.    4542 skrzyń

8866

. 417.000 kg. i . 5,262.000 1.

teczniano specyalnym bardzo pierwotnym systemem ręcznym. Stosownie do właściwości warstw przewiercić się mających używano później systemów rozmaitych: udarowych, nawet płuczkowych i su-

dnak pozostał w każdym kierunku identyczny z systemem u nas używanym. Narzędzi wiertniczych dostarczały firmy: Oil Weil Comp., Perkins & Mac Intosh, tudzież Mac Garvey. Bardzo wiele narzędzi sporządzano także w warstatach firmy Dordsche Mij.

pie nie wiedziano nic o tych stosunkach, a nawet liczne towarzystwa interesowane w indyjskiem przemyśle naftowym nie miały pojęcia, co się na miejscu dzieje.

Tak przedstawiały się stosunki w r. 1898.

W październiku roku 1887 rozpoczął pierwsze poszukiwania za ropą na Jawie, znany i zasłużony około przemysłu naftowego w Indyach holenderskich inżynier górniczy Stoop a mianowicie na terenach firmy „Dordsche Mij“ w okręgu Djaba koło Soe-rebaia. W r. 1889-ym poraź pierwszy pojawiła się na rynku nafta wyprodukowana przez wymienione towarzystwo. Produkcya wynosiła wówcza około 8.000 skrzyń. Dzięki korzystnemu położeniu, w o: olicy gęsto zaludnionej, potrafiło przedsiębiorstwo to zużytkować również produkty uboczne, dla których w krótkim czasie (w przeciwieństwie do Koninklijke Mij, zapewnić regularny zbyt. W pierwszym roku zdołano zbyć 74.000 1, odpadków i 720 1. smarów. Benzynę spalano w rafineryi a odpadków dostarczano jako materyału opałowego przedsiębiorstwom fabrycznym, między innymi fabryce sztucznego lodu w Soerabaia. Rafineryę wybudowano nad Kanałem Wono-kromo i połączono ją z kopalnią rurociągiem 7 km. długim. W r. 1892 wzrosło zapotrzebowanie gazoliny z 4.600 na 7.000 skrzyń; tak n. p. jedna fabryka cukru w czasie kampanii spalała pod kotłami 900 hi. odpadków miesięcznie. W r. 1893 założono specyalną fabrykę smarów. W r. 1894 dostarczyło przedsiębiorstwo poważnej ilości asfaltu dla magistratu w Soerabaia.

Zbiegiem czasu towarz. „Dordsche Mij“ wyparło z Jawy naftę amerykańską. Wielką fabrykę parafiny założono koło Panolan i spodziewano się w r. 1898 rzucić na rynek nowy produkt odznaczający się wysoką topliwością, który miałby wyprzeć zupełnie wosk z Batik, mający stałą i pokaźną kon-sumcyę na Jawie. 'Obie rafinerye połączone są ze sobą rurociągiem długości 32 km. prócz tego prowadzi z Panolan do Wonkro-mo drugi rurociąg długości 95 km. przez Bodioegoro i Bokat wzdłuż rzeki Solo.

Bardzo ciekawym był za moich czasów transport na rzece Solo. Kilka tysięcy skrzyń

blaszanych wrzucano do rzeki, otaczano je belkami z drzewa Djattie, pewnego gatunku drzewa Teak i w ten sposób holowano.

W roku 1893 wyprodukowała firma Dortsche Mij. przeszło półtora miliona skrzyń nafty, zaś z produktów ubocznych:

Gazoliny Oliwy masz..

Asfaltu Olej i .

Pierwsze wiercenia W Indyach uskuobkrętnych, chych. — W moich czasach, zatem w r. 1898 zastępowano te różne systemy z wyjątkiem niektórych próbnych wierceń systemem kanadyjskim i Rapidem. System kanadyjski został trochę odmieniony w kierunku konstrukcyi samego żurawia — zresztą je-

Nasi galicyjscy wiertacze, których za moich czasów w Indyach holenderskich miałem, zaaklimatyzowali się bardzo prędko i znosili dobrze tamtejszy klimat. Wieczne lato, któ.ie tu panuje, wywiera naturalnie swój wpływ wybitny na wszelkie urządzenia, stosunki, budowle, ubiór i t. d. Domy i wieże wiertnicze pokrywa się t. zw. Ata-pem, czyli suszonymi liśćmi palmy, które pokrajane w kawałki układa się na dachu jak łupek i przytrzymuje włóknem bambusu. Jest to możliwie najchłodniejszy dach. — O szóstej godzinie rano jest wschód słońca, a już w parę godzin później jest ziemia rozpaloną od promieni słonecznych, najwięcej naturalnie miedzy 12 a 2 godziną w południe, a człowiek nieprzyzwyczajony do tamtejszego klimatu, musi bardzo się wystrzegać porażenia słonecznego. — Wierta-. czom europejskim stawia się ogromne wymagania, jednakże ich działalność była prze-

czne

wane.

uganiają po wsi zupełnie nago, który z nich jest „ubrany“, to cała jego garderoba składa się z kaftanika otwartego z przodu i sięgającego do bioder, a odsłaniającego widok na niezwykle wzdęty brzuch

ważnie zadawalniającą. — Powinni byli jednak podejmować się praey na wyspach Sunda tylko prawdziwie dzielni i z wszyst-kiemi trudnościami obyci technicy, fizycznie tędzy i silni, ponieważ tutejszy wilgotno-gorący klimat, nieznajomość miejscowego języka, jakoteż trudność w sprowadzaniu pożywienia znośnego dla europejczyka i inne tym podobne przykrości, tworzyły dostate-przeszkody aby można było rozwinąć i zużytkować swe siły i zdolności, — Zresztą uważam, że dzisiaj niema wcale na wyspach Sunda braku wiertaczy, ponieważ nasi mazurzy przyuczyli dobrze młodych holender-czykćw wiercenia, tak, że teraz chwilowo, obce oferty tylko rzadko zostają przyjmo-Gdyby się jednak zdarzyć mogło, że któryś z panów zostałby zawezwanym do pracy w Indyach, to nie powinien podjąć się obowiązków poniżej 500 fi. miesięcznie i to zapezpieezonych kontraktem.

Tamtejszy kuli jako pomocnik wiertniczy zarabia dziennie 24—30 cnt. za co pracuje po 12 godzin na dobę, w jednym tygodniu w nocy, w drugim w dzień. — Przy pracy dowcipkują, śpiewają i krzyczą, a im lepszy jest postęp roboty, tern lepszy humor mają ci czarni towarzysze. Za to otrzymują oni w odstępach mniej więcej 100 m. wywierconych bankiet, którego menu składa się z wielkiej ilości ryżu, kurcząt i owoców. Jako muzyka funkcyońują przy takim bankiecie, różne tony wydające kociołki mosiężne, w które uderzają przez całą noc. W szybie składa się ofiarę z białych kurcząt i owoców, które po bankiecie stają się udziałem tamtejszych kapłanów. Wypłata zasług następuje co tydzień lub co 10 dni, trzeba być jednak przezornym i tak się Urządzić, aby 2 Jub 3 dni pozostały niewypłacone aż do następnej wypłaty, w przeciwnym bowiem razie najmniej połowa kulisów na drugi dzień do pracy nie przyjdzie. Niedzieli tutaj tak jak wcale nie znają, tylko raz do roku, w czasie t. zw. Jawań-skiego Nowego Roku. aie można dostać nigdzie ani jednego robotnika nawet za największe pieniądze. Wtedy musi się mieć europejskich robotników do palenia pod kotłami i poruszania rur.

Jeżeli porównamy takiego kulisa z robotnikiem europejskim, to widzimy, że ten pierwszy jest o wiele lepiej sytuowany materyalnie jak ten ostatni. Zimna nie odczuwa, o pomieszczenie i ubranie nie potrzebuje się starać, a głodu też nigdy nie dozna. O wychowanie dzieci także go głowa nie boli, w pierwszych bowiem latach

jeżeli już

napchany przez matkę ryżem.

W krótkości możnaby scharakteryzować jawańskiego robotnika, jako cichego, a europejczykowi niewolniczo grzecznie uległego człowieka, który jego rozkazy według sił swoich za tanie pieniądze jaknajstaranniej wykonuje, paleniu opium rzadko się oddaje, a nałogowi europejskiego robotnika, t. j. piciu alkoholu wcale nie podpada.

Prawie cała Jawa jest pokrytą pokładem wulkanicznym najnowszego pochodzenia* Do dzisiejszego dnia tkwi w pamięci mieszkańców tamtejszych pamięć strasznego wybuchu krateru góry Krakatau z dnia 27. sierpnia 1883 , nieczynnego od 200 lat, a który obok potopu jest uważanym za najogromniejsze geologiczne zdarzenie.

Wsie i całe miasta z wielu tysiącami mieszkańców zostały zniszczone, a brzegi całe o szerokości i długości 5000 m. zmieniały się z kwitnących krajów w pustynie, albo znikały zupełnie z powierzchni ziemi. Znaczne przestrzenie morza zostały pokryte grudami pumeksu, które ja sam jeszcze, a więc w 18 lat po wybuchu oglądałem w cieśninie Sunda, jakby ogromne, do wysp podobne bloki pędzone falą.

Niemam niestety czasu na opis cudownych jawajskich wulkanów; nie mogę się jednak powstrzymać od dania pobieżnego szkicu najwięcej z nich interesującego, strasznego krateru Papangdajan, którego obraz pozostanie mi na całe życie w pamięci. Cała jedna ściana tego na wysokości 2600 m. wznoszącego się krateru zapadła się, tak, że można obecnie z łatwością dostać się doń do środka, do ogromnego pola o kolorze

Koncesye naftowe obejmują obie strony równika na wschodnim brzegu Borneo, w dziedzicznym, a pod holenderską władzą pozostającym sułtanacie Koetai, a wynoszą około 2000 mil. kwadratowych angielskich.

białawo-zielonawej siarczanej barwy z pote-żnemi cytrynowo - źółtemi partyami. Siarka parująca źółtawo-białawymi wyziewami, tworzy tu solfatary, słupy, kolumny i figury rzadkiej piękności i wielkości — wytwarza najwspanialsze biusty i układa olbrzymie rowy i wieże. Ż wysokości dachu bambusowego zbudowanego na palach podziwia się tutaj morze siarki i lawy niezapomnianej wspaniałości. Na drugim planie leży dolina śmierci koloru seledynowego, wydzielająca duszące gazy, takich własności trujących, że psy, ptaki i inne stworzenia które tam się dostaną giną i zamieniają się w mumie.

Na kilka metrów od widza znajduje się, wiecznie gotujące się i buchrjące jezioro jakby z roztopionego ołowiu, a na ścianach tkwią rozrzucone wielkie ciemnoniebieskie kupy szlamu. Odbiera się takie wrażenie, jakby tam w środku odbywała się nieustanna praca nad rozsadzeniem całej ściany, co, jak się zdaje, jest w każdym razie tylko kwestyą czasu. Wszak ostatni wybuch tego wulkanu z końca XVIII. wieku, pochłonął pół setki osad i około 3000 żyć ludzkich.

O wiele później jak na Jawie, bo dopiero w r. 1898 póczęła holenderska firma Muscheltransport & Handelsgesellschaft eksploatować swoje tereny naftowe położone na wschodnim brzegu wyspy Borneo.

Wyspa ta jest zbadaną tylko od strony łatwiej dostępnych brzegów i przedstawia dla badacza natury i geologa najwspanialsze, a często jeszcze nieznane bardzo ciekawe zjawisko.

Szczególnem jest, że wyspa Borneo, chociaż leży w tak wybitnie wulkanicznej części świata jak cały archipelag wysp Sun-da, nie posiada sama wulkanu, a swoją formacya geologiczną nie' wykazuje także żadnego wulkanicznego na nie wpływu. Formacya geologiczna tej wyspy wskazuje na to, że w czasach trzeciorzędnej formacyi była w całości pokrytą wodą, z której wystawały teraźniejsze góry i szczyty, jako wyspy. Pokłady składają się z krystalicznych łupków i kamiennych pokładów formacyi wulkanicznej, w rodzaju granitów i dioritów, de-wonu, węglowych i wapiennych pokładów starszej i młodszej trzeciorzędnej formacyi (Eoeän, Oligooän, Miocäu, Dilluvium i Alluvium).

Wszystkie cztery stopnie eocänu są roz" winięte na Borneo. Stopień trzeci (conglome-ratu) zlepieńców i piaskowców znajdywano na zachodzie Borneo.

Druga formacya piaskowca, potężnie i szeroko rozwinięta, składa się z kwarców, piaskowców i iłołupków, z potężnemi pokładami węgla. Formacya marglowa wykazuje margiel i iłołupki z odosobnionymi munułi-tami, orbitoidami eto.

O młodszej trzeciorzędnej formacyi nie było nic wiadomem za mojego tam pobytu.

Klimat Borneo jest oczywiście czysto tropikalny. — Sucha czyli gorąca pora roku z 90 do 96 stopniami gorąca w cieniu za dnia i 78 do 72 stopniami w nocy, trwa na wschodnim brzegu od czerwca do wrzrśnia. Czas deszczowy od września do połowy maja.

Tylko mała ilość tubylców mieszka na brzegach pozbawionych zatok. Trochę uprawy soli i rybołostwa, zbiór trzciny i (gutaperki) kauczuku, szelaku stanowią ich utrzymanie. Widać tutaj tylko liściaste drzewa; drzewo żelazne i kamforowe między wspa-niałemi i ogromnemi palmami, na których natura rozpięła liany, przeplatając je orchideami i wspaniałemi paprociami. Jestto kraj ogromnie bogaty w. zwierzynę łowną; — znajdują się tu nosorożce, dziki, niedźwiedzie, lamparty, rogate przeżuwacze, alliga-tory i miliony małp, najrozmaitszego rodzaju.

Największą trudność dla przemysłu naftowego przedstawia tutaj urządzenie miejsca pracy. Trud i koszty zrównania tego dzikiego Kraju dżungli, są w tamtejszym klimacie ogromne. Sama praca wiertnicza zaś jest przeciwnie, łatwą.

Przyrządy wiertnicze sprowadza się z Anglii i Ameryki, a wierci się systemem kanadyjskim. — Największa część szybów ma wybuchowy charakter i wyrzuca dziennie

przeciętnie 700 ton ropy, tak, że pompowania wogóle bardzo mało potrzeba; przy tern występują silne gazy w takiej ilości, że wystarczają w zupełności do opalania kotła i oświetlenia.

Ponieważ tubylców nie można używać do roboty, przeto sprowadza się chińczyków, którzy są bardzo zręcznymi pomocnikami wiertniczymi, cieślami, kotlarzami, i monterami.

Mieszkańców Bangares, Jawy i Kings używa się także, trzeba jednak wszystkie te cztery narody rozdzielać wzajemnie od siebie, inaczej powstają zaraz między nimi kłótnie i bójki. Wszyscy robotnicy otrzymują jednakową ilość ryżu, ryb i soli; resztę swego zapotrzebowania muszą pokrywać własnym przemysłem. Chińczycy chwytają dla siebie rogacze i dziki w różne łapki, a mięso ich suszone na słońcu z dodatkiem korzeni, posiada wyborny smak.

Towarzystwo rafinuje swoją ropę we własnej destylarni. Bardzo rozległe są jego urządzenia zapasów, umyślnie porozrzucane i połączone ze sobą rurociągami i pompami.

Wywóz morzem idzie łatwo i raźnie, a specyalnie zbudowane łodzie przewożą towar przez ujścia rzek, zamknięte dla statków piaszczystemi mieliznami. — Bardzo ważną dla Towarzystwa okolicznością jest fakt, że nietylko jego własne okręty używane do transportu ropy, ale mnóstwo innych, nietylko lokalnych, ale i odbywających wielkie podróże, są opalane ropą, pomimo, że tam niema odbenzyniarni.

W ostatnich latach wzrosło ogromnie wydobywanie ropy na Borneo i dąży do wielkiej przyszłości.

Cztery lata pobytu w Indyack holenderskich wydają się niewtajemniczonemu w tamtejsze stosunki jako króciutki czas. Szczęśliwy jednak ten, kto je ma już za sobą. Ciężka bardzo praca przy 95o Fahrenheita w lesie dziewiczym, połączona z brakiem najprymitywniejszych potrzeb życiowych i nieznośną tęsknotą do kraju, oto ciemne strony archipelagu indyjskiego. Wszystko to jednak zaciera pamięć stale pozostających wrażeń odczutych dla piękna egzotycznych krajów, tak, że dla każdego młodego a silnego człowieka ta ciężka praea opłaca się pomimo tak obcych warunków i można tu powiedzieć z przysłowiem: „komu Pan Bóg chce okazać łaskę, tego wysyła w dalekie kraje“.

Krajowe zbiorniki ropne.

Wydział krajowy przedłożył Sejmowi sprawozdanie z budowy krajowych zbiorników ropnych w Popielach.

W sprawozdaniu tern czytamy:

Uchwałą swą z dnia 23. września 1907 upoważnił Wysoki Sejm Wydział krajowy do założenia kosztem lf¹₂ miliona koron krajowych publicznych zbiorników na ropę o pojemności 10.000 cystern, do pokrycia tego wydatku na razie we własnych funduszach a następnie do zaciągnięcia na ten cel pożyczki komunalnej, któraby dała potrzebny fundusz IV2 miliona w gotówce.

Uchwała powyższa co do upoważnienia zaciągnięcia pożyczki nie otrzymała dotąd Najwyższej sankeyi, mimoto ze względu na nagłość sprawy i wprost konieczności -bezzwłocznego dostarczenia zbiorników dla nie-mogącej znaleść gdzieindziej umieszczenia ropy naszych producentów naftowych, postanowił Wydział krajowy nie czekając sankeyi w uzasadnionem zresztą przypuszczeniu, że sankeya żadnej kwestyi nie ulega, przystąpić natychmiast do wykonania powyższej uchwały i do budowy zbiorników.

Przeprowadzenie samej budowy oddał Wydział krajowy — w myśl zeszłorocznego swego sprawozdania i powyżej cytowanej uchwały Wysokiego Sejmu — jako swemu pełnomocniuowi galicyjskiemu Towarzystwu magazynowemu dla produktów naftowych we Lwowie, nakładając nań obowiązek porucze-nia budowy zbiorników oraz innych robót, o ile możności, wyłącznie firmom krajowym.

Towarzystwo oddało też budowę wszystkich zbiorników dwom firmom : fabryce maszyn L. Zieleniewskiego w Krakowie, która podjęła się dostarczenia 4 zbiorników, reszta zaś t. j. 18 zbiorników przypadła akcyjnemu Towarzystwu budowy maszyn w Sanoku,

1,177.000 K

75.900 „ 102.560 „

17.000 „ 10.000 „ 131.129 „

56.500 „ 4.150 ,,

8.200    ,

8.000    „

47.800 „

24.900 „

20.000 „

1,688.939 K

dlatego uprą-

Ponieważ jednak termin}'- dostawy poszczególnych zbiorników zostały naznaczone jak najrychlejsze tak by już z wiosną b. r. mogła część zbiorników być otwartą, musiała fabryka Sanocka chcąc dotrzymać terminów dostawy, część swego zamówienia oddać do wykonania hutniczemu gwarectwu w Witko-kowicach na Morawach. Wprawdzie tedy część zbiorników mimo starań usilnych Wydziału krajowego i Towarzystwa magazynowego zostanie wykonana poza granicami kraju, z tą niekorzyścią łączy się jednakowoż ta dobra strona, że z wiosną br. zostało wykonanych i do użytku oddanych 6 zbiorników, w ciągu letnich miesięcy przybyło dalszych, 5, w sierpniu i wrześniu br. przybędzie reszta tak, że w październiku b. r. mają być wszystkie rezerwoary otwarte dla użytku naszego przemysłu naftowego.

Rzeczywiście koszta budowy — co dziń na podstawie dotychczasowych wydatków przyjąć trzeba — przenosić będą jednak mniej więbej o kwotę 20.000 K sumę 1¹ 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12/₂ miliona w zeszłorocznem sprawozdaniu prowizorycznie obliczoną a przez Wysoki Sejm w powyższej uchwale przyjętą i przyznaną.

Koszta tej budowy przedstawiają się obecnie, jak następuje:

13)    budynek dia służby z ceną kupna parceli .

14)    ^nieprzewidziane

Razem

Prawdopodobnie tedy przekroczenie zeszłorocznego preliminarza zbiorników będzie wynosić 188.969 K, okrągło 200.000 K i nie jest jednak wykluczoDem, że po wejściu wżycie całego zakładu okażą się jeszcze inne konieczne wydatki szamy niniejszem Wysoki Sej tylko o przyjęcie do wiadomości powyższego koniecznego przekroczenia przyznanego uchwałą zeszłoroczną kredytu i o pozwolenje pokrycia na razie powyższego wydatku we własnych funduszach. Z definitywnymi wnioskami co do pokrycia tej nadwyżki wstrzymujemy się do przyszłorocznego sprawozdania, które przedłożymy już na podstawie rzeczywistego zamknięcia rachunków budowy, co nam da możność dokładnego określenia spodziewanego przekroczenia.

KRONIKA.

Z. Bielski & A. Łukaszewski

Borysław.

¹

   22 zbiorników à 53 K .

²

   ogrzewalniki, gromoehro-ny, malowanie zbiorników i reszta urządzeń .

³

   roboty ziemne

⁴

   koszta wydzierżawienia gruntów, jazdy, prowi-zye i t. d.

⁵

   budowa drogi, mostu itd.

⁶

   rurociągi

⁷

   tłocznia, pompa, kotłownia i kociół

⁸

   budynki manipulacyjne .

⁹

   ogrodzenia siatką drucianą ....

¹⁰

   inatalacya elektryczności .

¹¹

   materyały i roboty pomocnicze

¹²

   administracya, nadzór i koszta biurowe

KRONIKA.

Nasi’ posłowie w Sejmie. Sprawozdawcą Wydziału krajowego o krajowych zbiornikach ropy został wybrany poseł Długosz ; sprawozdawcą • przedłożenia Wydziału krajowego w sprawach górnictwa został wybrany poseł hr. Zamoyski. W następnym numerze naszego pisma umieścimy referaty obydwu posłów.

Nowy wybuch ropy. Z Tustanowic donoszą nam, że szyb Mukden II. dał wczoraj rano o 10 godzinie w głębokości 1098 metrów wybuch, obliczony na 30 do 40 wagonów ropy dziennie. Szyb ten należy do spółki Macher, Angerman i Waterkey; — ukończony został świdrem sze-ściocalowym.

Wykłady o ropie. Już od roku 1882. ma profesor akademii górniczej w Leoben, radca dworu H. Hoefer, co 3. lata powtarzające się wykłady o ropie naftowej, jej składzie chemicznym, geologii, wydobywaniu i przeróbce.

Jak się zdaje, są to najdawniejsze, regularnie powtarzające się wykłady w tym przedmiocie. I w tym roku ogłosił prof. Hoefer podobne wykłady na półrocze zimowe, które jednak zawierać będą tym razem tylko ogólną geologię ważniejszych miejsc w Europie, w których się ropa ukazuje, tudzież kopalnictwo naftowe.

Ceny ropy podnoszą się w ostatnich dniach bardzo znacznie. W sobotę 12. b. m. ofiarowywano bory sławską ropę jeszcze po 70. groszy; 17. b. m. podniosła się cena już na 1 K. 10 h. a z 18. b. m. znamy wypadek zakupna 200 wagonów po K P40. za 100 kg. To polepszenie się ceny ma swoją przyczynę w pierwszej linii w działalności Związku producentów ropy, tudzież w tern, że tenże uczynił zadość żądanym warunkom gwarancyjnym, a nadto w okoliczności, że niektóre rezerwo-ary ziemne są już ną ukończeniu, a oddawanie krajowych rezerwoarów przez Towarzystwo Magazynowe w Zarząd Związku postępuje stopniowo.

Sprawy taryfowe. Ministerstwo kolejowe przygotawuje obecnie ogólną reformę taryfy towarowej, która ma wejść w życie 1. lipca 1909 r. Reforma ma polegać na tem, by podnieść koszty transportu na małe odległości, a zmniejszyć na odległości większe ; zmiana taka dla naszego przemysłu naftowego jak i wogóle dla przemysłu w Ga-licyi może mieć znaczenie obosieczne i wymaga w każdym razie gruntownego rozpatrzenia i porozumienia się stron interesowanych. Z tego powm-du Centralny Związek Fabryczny wniósł podanie do Wydziału Krajowego o zwołanie w tej sprawie ankiety w połowie października b. r. — Do ankiety ma być zaproszoną krajowa komisya dla spraw przemysłowych, krajowe izby handlowe i przemysłowe. centralny związek fabryczny, krajowe towarzystwo naftowe, towarzystwo gospodarskie i rolnicze i galicyjscy członkowie państwowej rady kolejowej.

Z rumuńskiego przemysłu naftowego. Sekretarz związku rumuńskich przemysłowców P. Osi-ceanu stawia propozycyę utworzenia wielkiego rumuńskiego towarzystwa naftowego, opartego na małych imiennie wystawianych akcyach, któreby tylko rumuni nabywać mogli; celem założenia takiego towarzystwa byłoby ukraj o wienie przemysłu naftowego w Rumunii ; zamiast jednego wielkiego towarzystwa mogły byłyby się utworzyć małe związki, któreby mogły się potem połączyć w jedno centralne towarzystwo ; rząd rumuński podług projektu p. Osiceanu, towarzystwu temu powinien byłby oddać państwowe tereny naftowe.

Dostawa nafty galicyjskiej do Belgii. Towarzystwo akcyjne „Oiex“ zawarło umowę z kolejami belgijskiemi o dostawę 32.000. metrycznych cetnarów (320 wagonów) nafty od 1. lipca do końca grudnia b. r.

Odbenzyniarnia kolejowa w Drohobyczu.

Dyrekcya kołei we Lwowie odroczyła termin wnoszenia ofert na wykonanie i urządzenie zakładu dla odbenzynowania ropy w Drohobyczu do 30. października b. r.

Nowa Rafinerya. Notowana przez dzienniki dawno pogłoska o założeniu nowej rafineryi, koło Trzebini potwierdza się. Konsorcyum, na czele którego stoi p. August Raczyński podało o konce-syę na fabrykę nafty o rocznej przeróbce 10.000 wagonów i zakupiło naprzeciw dworca w Trzebini 17 hektarów gruntu w tym celu. — Komisya obchodowa już się odbyła.

Standard Oil Company. Do „Frankfurter-Zeitung“ piszą z Nowego Jorku: Standard Oil Company zamierza powiększyć swój kapitał zakładowy z dotychczasowych 100 na 500 milionów dolarów. Trust ten wypłacał w ostatnich czasach 33 do 48 dolarów za akcyę. Gdyby zatem teraz kapitał zakładowy powiększono pięciokrotnie, to dywidenda spadłaby do poziomu innych przedsiębiorstw przemysłowych, a więc na 8—10 procent; dotychczas odbijały ich dywidendy od,innych tak dalece, że po każdem ogłoszeniu wysokości ich dywidendy, wszystkie dzienniki umieszczały ogromne artykuły na temat nadmiernych zysków tego trustu. — Kierownicy tego kartelu przypuszczają też, że lwia część animozyi która w ostatnich czasach przeciw niemu powstała, ma swą przyczynę w takich właśnie artykułach. — Oczyw/ście, że o ja-kiemś rzeczywistem powiększeniu kapitału zakładowego ani mowy niema ; nastąpi tylko „rozwodnienie“ kapitału. Należy tu, jeszcze wspomnieć, że dywidendy nie przedstawiają właśćiwie nigdy sumy całego czystego zysku, przeciwnie ; pozostaje nadwyżka przeszło 200 milionów dolarów, która się corocznie powiększa o 35 mil. dolarów. Po zniesieniu przez wyższy sąd, nałożonej na trust przez sędziego Landisa kary 29 milionów dolarów, obawia się już trust tylko jednej sprawy, a mianowicie wytoczonej mu przez władze stanu Missouri o rozwiązanie towarzystwa. Ale i w tej sprawie spodziewa się trust zwyciężyć jeżeli nie w sądach stanu, to w sądzie związkowym. Nadto wytoczono trustowi cały szereg skarg o przewinienia przeciw ustawie rabatowej, te jednak są uważane ogólnie za mniej ważne, chociaż mogą pociągnąć za sobą kary w wysokości kilku milionów.

Eksplozya w rafineryi nafty. W rafineryi Berga, położonej na krańcu miasta Franzstadt, koło której pobudowane są liczne fabryki produktów chemicznych, nastąpiła w budyuku destylacyjnym 23. b. m. o północy eksplozya, wskutek której spłonął cały budynek. Usilnym staraniom straży ogniowych powiodło się zlokalizować ogień po pierwszej w nocy i nie dopuścić do rozszerzenia się pożaru. W pobliżu płonącego budynku znajdowały się składy tysięcy cetnarów benzyny i nafty, wystawione na niebezpieczeństwo eksplozyi. Wskutek pożaru spłonął budynek destylacyjny 20 m. długi i 10 m. szeroki wraz z wszystkiemi urządzeniami maszynowemi. Szkoda znaczna. Grodnem uwagi jost fakt, że w ravneryi tej w przeciągu ostatnich 4 miesięcy powstało 5. eksplozyi, które jednak nie przybrały tak wielkich rozmiarów. Przy tej ostatniej uległo ciężkiemu poparzeniu dwu ludzi.

Produkeya ropy w Azyi środkowej : Tow. Tsehimion Co, jedyne towarzystwo istotnie pracujące w Ferghana, osiągnęło w r. 1907. 3,600.000 pudów. Nowe przedsiębiorstwo Ks. Cliilkowa koło

Mailisai cierpi wskutek trudności komunikacyjnych Tow. Central Asiatic Co. wierci koło Cel-Jlocho.* W dalszym ciągu prowadzi wiercenia firma Bato-um Co, podczas gdy firma Nepht Co ciągle jeszcze znajduje się w stadyum próbnysh poszukiwań.

Ropa we Włoszech. W Montecliino, w głównym obszarze ropnym we Włoszech, otrzymano przy wywierceniu szybu do głębokości 485 metrów znaczną na stosunki tamtejsze ilość ropy, mianowicie 3—4 wagonów dziennie. Charaktery-stycznem jest, że ten produktywny otwór świdrowy jest znacznie oddalony od dotychczasowego ropodajnego terenu.

Niemiecko - austryackie towarzystwo naftowe Horowitz & Apfelbaum, które zajmuje się sprzedażą galicyjskich produktów naftowych w Niemczech, przeniosło swoją siedzibę z Katowic do Berlina; natomiast w Katowicach, jak również i w Gnieźnie utrzymuje filie; towarzystwo to rozszerzyło znacznie swój zakres działalności.

Standard Oil Company. Kwartalną dywidendę oznaczono na 9%. Wedle doniesienia pism amerykańskich od 1.'stycznia b. r. zmniejszył się obrót poważnie.

Opał ropny na pruskich kolejach państwowych. „Berliner Börsen Conrier“ donosi: Jak nam donoszą, zamierza zarząd pruskich Kolei państwowych zaprowadzić opalanie lokomotyw mazu-tem na szerszą skalę. W niektórych krajach, zwłaszcza w Bosyi południowej opalane są wszystkie prawie lokomotywy tym materyałem. W Prusiech chodziłoby narazie o próbę, podjętą w szerszej mierze. Zarząd Kolei państwowych polecił przebudowanie pewnej ilości lokomotyw dla opału płynnego.

Produkcya ropy w Baku wynosiła w I półroczu b r. 228’9 milionów pudów, wobec 235*7 milionów pudów w tym samym okresie roku ubiegłego. Widzimy, źe ubiegłe półrocze nie zdołało podnieść produkcyi do poziomu zeszłego roku. Przeciętna produkcya miesięczna wynosiła 38.2 w roku bieżącym, zaś 39.9 w roku ubiegłym. 'Wydajność szybów wybuchowych wynosiła w r. b. 5-2, zaś w r. u. 6-2 milionów pudów miesięcznie.

Ropę i wosk ziemny na Podolu odkryć miał wedle doniesienia „Journal du Pétrole“, niejaki p. Wołosiewicz, który donosi o ropie spływającej do rzek i stawów. W studni zwykłej również gromadzić się ma ropa. W 4 miejscach wskazywać mają dobywające się gazy na istnienie pokładów ropnych. Analiza skonstatować miała, iż produkt ten odpowiada ropie galicyjskiej.

Tow. polskich techników „Vistula“ w Mitt-weida podaje do wiadomości, iż na ogólnem posiedzeniu odbytem dnia 12 b. m. został wybranym nowy Zarząd w skład którego weszli :

Aleksander Mohn prezes, Włodzimierz Kurpiński sekretarz, Washington Homeyer kasyer, St. Bieske i Emil Kiszyk bibliotekarze, Witold Jandorski gospodarz.

Krajowy Związek producentów ropy przenosi swe biura z dniem 1. października na ulicę Kopernika 1, 11. — - II. piętro. Telefon Nr. 518.

(Sr

A. DZIUK

iS)

dypl. inżynier górniczy i S-ka

Berlin, Potsdamerstr. 10-11 2 p. 20-22

Biuro dla galicyjskiego przemysłu naftowego w Berlinie

Pośredniczy pomiędzy kapitalistami niemieckimi a właścicielami terenów i kopalń naftowych w Gralicyi. — Finansowanie przedsiębiorstw naftowych. Informacye o niemieckich towarzystwach prowadzących przedsiębiorstwa naftowe w Gralicyi.

<Si

KORESPONDENCYA POLSKA

Dr. Bronisław IHlicfialewsEii

adwokat krajowy we Lwowie

ma swoje biuro przy placu Maryackim 1. 10. Telefon nr. 350.

Związek producentów ropy opałowej

ROPAŁ“

we Lwowie ul. Kraszewskiego liczba 1»

Telefon 854.

V»/

V»/

Z. Bielski & A. Łukaszewski

inżynierowie-przedsiębiorcy

wykonują w przedsiębiorstwie roboty ziemne, budowlane, instalacyjne i wiertnicze, przeprowadzają rewizye i badania instalacyj gazowych i elektrycznych, wykonują torpedowanie szybów wiertniczych.

Wykonanie podjętych robót punktualne, sumienne i fachowe.

Borysław.

Towarzysfwo- prawnej ochrony podatnihow

we Lwowie ul. Sienkiewicza 1. 5 II. p.

załatwia z pomocą sił konceptowych, fachowo wykształconych (byłych urzędników skarbowych) zeznania do podatków osobisto-dochodowych, rentowego, powszechnego, zarobkowego

i t. d.

Podania o wstrzymanie egzekucyi i zezwolenie na ratalną spłatę podatków i naleźytości

stemplowych i prawnych.

Rekursa przeciw wymiarom wszystkich podatków i naleźytości oraz we wszystkich sprawach karnych, podatkowych i konsumcyjnych, gorzelnianych i browarnianych.

Wpisowe 1 korona. — Wkładka roczna 2 koron.

Przedsiębiorstwo dla głę=

bo&ich wierceń

\Bif Sulintirshi

w Borysławiu

długoletnie doświadczenie na kopalniach ropy w Głalicyi, na Kaukazie i w Rumunii; obejmuje akordy wiertnicze ewent. z własnym udziałem. Ekspertyzy teren św galicyjskich i kaukazkich. Kupno i sprzedaż terenów naftowych. Wyłączne zastępstwo fabryki lin stalowych Braci Batorowiczów w Drohobyczu.

'Śr

ÛÛ

CC

SC

technicznej, prawnej i handlowej porady, tudzież pośrednictwa w sprawach górniczych

mzmizm kostimgza

zaprzysiężonego inżyniera górniczego, em. c. k. starszego komisarza górniczego, b. naczelnika c. k. Urzędów górniczych w Drohobyczu i Jaśle, b. technicznego urzędnika gal. kopalń i warzelń soli, kopalń nafty i wosku ziemnego etc.

w JAŚLE.

Towarzystwo akc. dla przem. naftowego.

fabryka narzędzi wiertniczych

w Borysławiu

wykonuje i ma na składzie:

Żurawie wiertnicze szczególnie silnej konstruk-cyi. — Żerdzie wiertnicze z najlepszego mate^ ryału. — Świdry ekscentryczne patentu M. Long-champs’a, jakoteż wszelkie przybory do głębokich wierceń. — Tłoki do wydobywania ropy patentu Mikucki, Krynicki, Żubr. — Zbiorniki na ropę opałową. — Głazowniki specyalnej konstrukcyi. — Mierniki na ropę. — Odlewy żelazne i metalowe. — Naprawa kotłów parowych.

Cenniki i kosztorysy na żądanie.

ROBERT KERN

Zastępstwo iitkowickiej fabryki rur.

Centralne biuro dla Galicyi we Lwowie, Kopernika i8

z bogato zaopatrzonymi składami w Borysławiu i Krośnie

wykonuje

w najkrótszym czasie dostawy wszystkich dymenzyi kutych rur gazowych, wodociągowych i parowych, czarnych, pocynkowanych ’i asfaltowych wraz z przynależnymi łącznikami; dostarcza rury płomienne do kotłów parowych, rury wiertnicze hermetyczne, rury pompowe, stalowe rury mufowe, obciągane jutą, węże z rur dla gorzelń, browarów itp., maszty dla elektrycznych urządzeń i przeniesienia siły, tudzież poleca jako spec}^alność wyroby szwejsowane z blachy kutej a wyrabiane w nowo urządzonym we Witko wicach zakładzie spajania za pomocą gazu wodnego, a mianowicie: Rury wiertnicze hermetyczne ponad 12 cali zewnętrznej średnicy aż do 2000 mm. średnicy, rury Gallo-way’a, fasony wszystkich gatunków, recypienty gazowe, cysterny naftowe z dnami spajanemi, kotły do amoniaku itd.

Wyłączne Zastępstwo we Witkowickich rurach z lanego żelaza i fasonów do przewodów gazowych i wodnych.

Zastępstwo fabryki narzędzi firmy Blaua i Ski we Wiedniu.

I Adres

Oferty i cenniki ilustrowane, także i na armatury do urządzeń gazowych wodnych i parowych bezpłatnie i franko.

na telegramy: Robert Kern, Lwów. — Telefon nr. 766.

we LŒQŒ10, ul. Kopernika 1. 21.

<È<3

odpowiedzialny redaktor Roman Załoziecki.

i)

TOWARZYSTWO

dla handlu, przemysłu i rolnictwa

mg

_ggj

n* A'.V

we Lwowie

VEREIN FÜR HANDEL, GEWERBE UND ACKERBAU IN LEMBERG.

gp.

_ggj

Wyłączne zastępstwo na Galicyę:

Fabryki rur Mannesmanna w Komotau, — walcownia rur w Schönbrunn, — oraz Galicyjskiego karpackiego naftowego Tow. przedtem Bergheim & Mac Garvey w Glinniku maryampolskim.

Dyrekcya we Lwowie, ul. Romanowicza 3. % Filie Towarzystwa w Borysławiu, Krośnie i Zagórzu.

Telegramm-Adresse : Handelsverein Lemberg, Ossolińskich.

«i

Konto p. k. o. 825.991.

Rach. bieżący w Banku krajów.

Telefon Nr. 168.

Towarzystwo dostarcza :

Rury wiertnicze, gazowe, pompowe, do wodociągów i inne wszelkiego rodzaju. Maszyny i kotły parowe. Narzędzia wiertnicze. Liny druciane we wszelkich, wymiarach. Kompletne urządzenia do elektrycznego oświetlania. Fittingi, kurki, połączenia itp. Wszelkie materyały potrzebne tak przy instalacyi jak i popędzie maszynowym.

Zastępując firmy lub sprowadzając towary, towarzystwo kieruje się przedewszystkiem myślą przewodnią dostarczenia swojej klienteli maszyn, narzędzi i materyałów pierwszorzędnej jakości.

Adres telegraficzny: Towarzystwo handlowe Lwów, Ossolińskich.

fgp_

<Sf

Poczt. Kasa oszcz. Nr. 74046.

Telefon Nr. 905.

iS)

Ostrowski & Cudek

Dom handlowy dla interesów przemysłowo-naftowych

Przeprowadza : Kupno i sprzedaż udziałów kopalnianych, kupno i sprzedaż ropy. Organizuje: Spółki naftowe z drobnymi udziałami. Poleca: Przedsiębiorców wiertniczych do wierceń akordowych.

Ofiarujemy usługi jako eksperci przy wszelkich transakcyaeh z przemysłem naftowym łączność mających.

Dla wygody naszych P. T. Klientów urządziliśmy

Biuro techniczne

które pozostaje pod kierownictwem inżyniera Seweryna IBla-iran-a,.

Sporządzamy: Pomiary i niwelaeye terenów, plany sytuacyjne terenów, kopalń i szybów naftowych, zgłoszenia kopalń do władz górniczych, profile otworów świdrowych i wszelkie czynności w zakres miernictwa wchodzące.

Posiadamy bogato zaopatrzony zbiór kopii map katastralnych Adres dla telegramów: Ostrowski Cudek Lwów.

ôte

Z Drukarni Słowa Polskiego we Lwowie, pod zarz J. Ziembińskiego.