PRZEGLĄD TECHNICZNY NAFTOWY

Dodatek do czasopisma „NAFTA“

wydawany staraniem Związku Techników wiertniczych w Borysławiu.

Przedruk artykułów i tłumaczenia tylko za zezwoleniem wydawców.

Adres Redakcyi „Przeglądu teclm. naft.“ — Inż. St. Szczepanowski — Wolanka.

Treść Nru 13—14.

Od Redakcyi. — Wodny tusz ratunkowy. — Początki przemysłu naftowego w Hiszpanii. — Wielki •

pożar w Tustanowicach.

OD REDAKCYI.

Wodny tusz ratunkowy.

Z powodu szczupłej liczby współpracowników naszego przeglądu lokalne nawet wypadki Tustanowickie przerwać są w stanie ciągłość naszego wydawnictwa. I tak n. p. w ostatnim numerze „Przeglądu technicznego“ nie było, ponieważ czynni członkowie komitetu redakcyjnego byli zajęci lokalizowaniem i gaszeniem pożarów wywołanych przez pioruny d. 4. b. m.

Pożary te, szczególnie pożar szybu „Oil City“, są dla nas z technicznego punktu widzenia nadzwyczaj pouczające, abyśmy jednak odpowiednią korzyść z nabytego doświadczenia odnieść mogli koniecznem jest utrwalenie drukiem wrażeń, poglądów, dys-kusyi i rezultatów. Upraszamy zatem Kolegów, aby opracowywali odpowiednie notatki dla następnych numerów naszego pisma.

Na ostatniem swem zebraniu postanowiła komisya techniczna Zw. T. W. zaprowadzić w naszem piśmie rubryką pytań i odpowiedzi w której to rubryce mają być drukowane zarówno aktualne „zapytania“ z dziedziny techniki wiertniczej jak też odpowiedzi udzielone na nie.

Spodziewamy się, że Koledzy biorąc sprawy napotykane w swej praktyce za temat takich zapytań, pozwolą nam zapoczątkować dyskuyę techniczną nad szeregiem spraw ważnych dotychczas niedostatecznie oświetlonych.

Przeważna część pożarów w szybach powstaje z małych początków, ponieważ jednak ludzie za ukazaniem się ognia obawiając się eksplozyi uciekają, ogień rozszerza się bez przeszkód i po pewnym czasie dopiero zwykle następuje^ eksplozya; gdyby się miało w pierwszej zaraz chwili odpowiednie urządzenia ratunkowe, moźnaby przeważnej części pożarów zapobiedz. Istniejące dziś urządzenia do puszczania pary do wieży dużo już mogą pomódz.

Skuteczniej jednak wiele może działać rozpylona woda, w takim stanie bowiem woda szybko się ulatniając zabiera otoczeniu ogromni wiele ciepła*) spełniając jednocześnie wszelkie te usługi co para. Pozbawia zatem nietylko powietrze zdolności podtrzymywania ognia, lecz również i otoczenie zdolności palenia się. Trzeba więc za pomocą odpo-wiednioh urządzeń módz doprowadzić każdej chwili, we wszystkie zakątki wieży, wielkich ilości wody.

Dla kopalni posiadających znaczne zbiorniki wody na odpowiednich wyniosłościach gruntu urządzenie takie nie nastręcza wielkich trudności **). Po wieży i szopie na maszyny rozprowadza się rurki wodne, z drob-

*) 1 litr (1 kg.) zimnej wody przy ulatnianiu się pochłania z otoczenia 636 kaloryi, zatem ilość ciepła, mogąca doprowadzić do wrzenia 6 litrów wody o normalnej temperaturze.

**) W Tustanowicach są odpowiednio umieszczone zbiorniki spółki wodociągowej, jej abonenci zatem mogą takie urządzenia u sie Die z największą łatwością zaprowadzić.

nemi dziurkami, skierowanemi we wszystkich powstał, lecz jest nieuniknionym, wskutek kierunkach. Jedna rura szłaby wzdłuż jednej urwania się taśmy hamulcowej w czasie łyż-ze świec i obiegałaby w koło koroną wieży, kowania, lub tem podobnego wypadku, —

z obecnemi urządzeniami jest się wówczas bezradnym, z zaprowadzeniem zaś tuszu ratunkowego przez odemknięcie wentyla można niedopuścić do wszczęcia się pożaru.

Jak z tego co powiedziane widać, działanie tuszu ratunkowego przed eksplozyą jest pewne — po eksplozyi w szybie już zaszłej prawdopodobne.

Tak częste są pożary i na tak wielkie straty narażają przedsiębiorców, że opłaci się wydać na instalacyę tuszu ratunkowego 200 — 300 koron i mieć pewność ruchu i swej własności. Kto urządzenie takie u siebie zaprowadzi i przekona się o jego skuteczności, tego prosiłbym jako projektodawca, by nie zapomniał o celach Towarzystwa Szkoły Ludowej.

druga przebiegałaby środkiem szopy nad źó-rawiem i maszyną, trzecia po podłodze z kilkoma odgąłęzieniami pod źóraw, gdzie zwykle wskutek braku dostępu ogień najuparciej się trzyma. Przy rozmieszczeniu dziurek trzeba pamiętać, że u dołu będzie największe ciśnienie wody, zatem dziurki muszą być mniejsze i w mniejszej ilości, ozem dalej zaś ku górze dziurki mogą być większe i gęstsze. Wszystkie te rury dziurowane zasila w wodę bezpośrednio, bez żadnych wentyli przegradzających, wspólna rura dopływowa. Na rurze dopływowej, już zewnątrz wieży, koło miejsca umocowania liny ratunkowej, umieszcza się wentyl nadający się do szybkiego otwierania, a odpuszczający w czasie zamknięcia dopływu świeżej wody, wodę z rurek rozprowadzonych po szybie — uniemożliwia się przezto rozsadzenie rurek przez mróz. Najodpowiedniejszem miejscem do umieszczenia tego wentyla, jest koniec liny ratunkowej — tam bowiem najprędzej się dostaje pom-ocnik uciekający z góry, a przytem miejsce to już jest bezpiecznem, mogą zatem działać tam robotnicy z rozwagą.

Porównajmy ilość wody dostarczaną w razie potrzeby przez takie urządzenie z ilością pary dostarczaną przez kocioł, przy jak najintenzywniejszem opalaniu. Wody możemy doprowadzić więcej niż 10 litrów w sekundzie, która przechodząc w parę, przez oziębianie otoczenia, spełnia część akcyi gaszenia, a jako para działa i nadal, kociół zaś może nam za ten czas dostarczyć 0*2 kg. wody już odparowonej, która pierwszej części działania spełniać nie może — działanie zatem urządzeniem wodnem jest blizko 100 razy intenzywniejsze, niż parą i może stłumić pożar nawet już dość rozszerzony. Gdy zaś warunki będą wyjątkowo niekorzystne — to w każdym razie ludzie mają ułatwioną ucieczkę przez obniżenie temperatury, a maszyny nie mogą się zająć, spalić, potopić, popaczyć, popękania obawiać się nie potrzeba, bo przecież nie dopuści się do ich rozgrzania, zatem woda im nie szkodzi.

Często się zdarza, że pożar jeszcze nie

Tustanowice w lutym 1907 r.

Witold Szczepanów siei.

Początki przemysłu naftowego w Hiszpanii.

Ponieważ rozwój przemysłu naftowego w Hiszpanii może mieć znaczenie w przyszłości dla naszych pracowników na tem polu, jako też dla sytuacyi na rynkach zbytu produktów naftowych, pragnę poinformować pokrótce kolegów moich w Galicyi, jakoteż szersze warstwy, przemysłem tym się interesujące, o jego teraźniejszej sytuacyi w tej południowej kończynie Europy.

Terena naftowe obejmują łukiem pro-wineye Hiszpanii południowej, wschodniej i północnej. Obszar ten cały zajmują skały pochodzenia mioceńskiego i exeńskiego, z wybitnymi śladami pokładów ropnych, występującymi jednak najobficiej w prowincyaeh południowych, któremi głównie się wskutek tego zajmę. Charakteryzują te obszary ogromne warstwy margli czerwonych, występujące na siodłach z pod gipsu i ławic wapieni, które je przykrywają. Obfitują one w źródła wody słonej, w których w miejscach wydobywają się na powierzchnię w wielkiej ilości gazy naftowe. Tesame gazy, w towarzystwie wycieków nafty, pojawiają się też tu i ówdzie w rzekach płynących i studniach, Prócz tego charakterystyczne są skały pochodzenia wapiennego, zawierające biały ozokeryt i pachnące wybitnie ropą.

Pierwsze próby odkrycia tych pokładów roponośnych, zaczęły się w r. 1902 w Conil prowincyi Cadiz, (Kadya). Szyb wiercony ręcznie doszedł po przewierceniu iłów solo-nośnych w 150 m. do ropy, przy pogłębianiu go znaleziono jednak w głębokości 200 m. sól krysztaliczną i wtedy syndykat francuski, którego kosztem roboty prowadzono, kazał dalszego wiercenia zaniechać,

W r. 1905 znaleziono w Rocie w tej samej prowincyi przy kopaniu studni w głębokości 3 m. skałę roponośną. Pokontrakto-wano wtedy wielkie obszary, ale nie znalazł się nikt, który chciał się zająć odwierceniem próbnego szybu

W lipcu roku 1907 rozpoczęło towarzystwo belgijskie „Compagnie Ibérique des Mines“ roboty około odwiercenia szybu próbnego w północnej Hiszpanii w Quintana Redonda koło Sozii. Szyb oddano w akord drugiemu Tow. belgijskiemu Ste Ame Belge de Forage et de Prospections Minières, którego dyrektorem jest znany w Galicyi pracownik na polu przemysłu naftowego p. Paweł Legrand, a kierownictwo techniczne otrzymał kol. Iné. Jan Fedorowicz. W krótkim czasie osiągnięto głębokość 453 m. Był to pierwszy szyb prowadzony racyonalnie w Hiszpanii, jako szyb poszukujący ropy z zamkniętą wodą. Niestety natura terenu, który po przejściu ław piaskowca w pierwszych 120 m. prawie bez przerwy przedstawiał twarde sypiące konglomeraty nie pozwoliła przy braku odpowiednich narzędzi wiertniczych, jak świdry ekscentryczne (szyb wiercony był systemem Vogla) i odpowiednich narzędzi ratunkowych osiągnąć większych głębokości i musiano roboty zaprzestać, po przejściu kilku żył ozokerytu.

Największe znaczenie mają jednak roboty w południowej Hiszpanii w prowincyach Cadiz i Sewilla, ponieważ tu się zaczyna teraz ruch wiertniczy na wielką skalę. Dlatego warto wspomieć pokrótce o odkryciu pierwszej ropy w tej okolicy. Przy budowie wielkiego młyna turbinowego, w Yillamartin

pro w. Cadiz napotkano twardą skałę wapienną. Użyto dynamitu do wysadzenia jej i wtedy zgłosili się robotnicy, źe ze skały wydobywają się silne gazy. Właściciele młyna pp. J. Heurta i bracia Rios, przekonawszy się o prawdzie tego doniesienia, zaczęli robić poszukiwania. Parę metrów od tego miejsca wykopano studnię, w której w pół 3 m. spotkano buły ozokerytu. Gazy w studni były tak silne, źe robotnicy co chwilę zmieniać się musieli. Ponieważ prócz tego, z dna wykopanego kanału dla doprowadzania wody do młyna, taksamo bez przerwy wydobywały się gazy, zostawiając na powierzchni wody krople ropy, zgłosili ci panowie wraz z kilku innymi dokoła tego miejsca większe obszary jako pola górnicze i znaleźli Tow. akcyjne, które zajęło się próbnemi wierceniami. (c. d. n.)

Ins. W. Nąhlik

Wielki pożar w Tustanowicach.

WYCHODZI W KAŻDĄ SOBOTĘ RANO

Wielki pożar w Tustanowicach.

Ilekroć pojawiał się na naszych polach naltowych szyb o wyjątkowo wielkiej sile Wybuchów, o produkcyi przekraczającej zwykłą miarę, tylekroć opanowywała nas obawa, by z elementarnemi siłami podziemia nie stowarzyszyła się elementarna siła atmosfery „ogień niszczyciel“. Każda burza przeciąga-rąca nad Tustanowicami wywoływała domysły i przypuszczenia na temat piorunów i można powiedzieć bez przesady, źe co trzecia burza pozostawiała za sobą szyb płonący od pioruna. Wobec piorunów świat naftowy zachowywał się naogół biernie, prawie że batalistycznie, tembardziej, źe sprawa gromo-ehronów teoretycznie dla kopalń rozstrzygniętą nie była, chociaż paroletnie doświadczenie pokazało, źe w szyby posiadające gro-mochrony pioruny nie uderzają. Szyby, które spłonęły d. 4. b. m. też gromochronów nie miały, natomiast szyb „Śląsko“, stojący tuż obok „Oil City“, nieco wyżej, który ocalał, posiadał gromochron o wysokości 35 m, o kilkanaście metrów od szybu wystawiony pod osobistem kierownictwem inż. Postępskiego, znawcy uznanego przez Urząd górniczy.

Dnia 4. b. m. podczas silnej burzy, przed godziną 2-gą popołudniu uderzyły pioruny

w trzech miejscach, w Borysławiu w żelazny palni Freunda w Borysławiu i wiertacz Jan szyb Karpackiego Towarzystwa koło Mamci, Kloc. na bliskich Tustanowicach w wybuchowy szyb nr. 3 kopalni „Litwa“ i na dalszych Tustanowicach w szyb „Oil City“.

Akcya ratunkowa polegała początkowo na usiłowaniach zlokalizowania ognia, które powiodły się gdy już ropa nagromadzona w dołach wypaliła się doszczętnie. Wtedy wieczorem rozpoczęły się pierwsze próby przygotowania ugaszenia ognia.

Wydawać sądy o prowadzeniu akcyi gaszenia byłoby dziś, gdy pożar trwa jeszcze, zawcześnie, na to będzie czas później, już na zimne, teraz pragnę podać jedynie uporządkowaną nieco kronikę pożaru. Przede-wszystkiem zaznaczyć należy, że wobec ogromu rozpętanych sił elementarnych i wobec zupełnego braku doświadczenia z pożarami tej miary, z początku wszyscy prawie stali bezradni i oszołomieni. Zwykła borysławska metoda praktykowana przez żydów specyali-stów, polegająca na ułożeniu rur odprowadzających ropę (pomysł ś. p. Jurskiego) i zacieśnianiu ognia wałami ziemnymi tak długo, aż się go nie zdusi, wystarczyć tu nie mogła, innej planowej akcyi ratunkowej nie było. Nastała więc akcya chaotyczna.

Tymczasem już przed wieczorem przepalił się wahacz a następnie i ławka wiertnicza, na której chwycony we widełki zwieszał się przewód wiertniczy i wtedy głowica wahacza, łańcuch i żelazne części ławki, przyciskane ciężarem przewodu, opadły na rurę przymykając częściowo wypływ ropy i gazów, zmniejszając produkcyę lecz powodując zarazem lepsze rozpylanie więc i lepsze spalanie ropy. Zauważyć się teraz dało ciekawe zjawisko narastania koksu na kupie gorącego żelaziwa nagromadzonego koło otworu, koks narastał z dnia na dzień coraz mocniej i powodował tamowanie ropy u wylotu i wskutek tego zapewne obsiadanie rur parafiną w głębi.

Okropniejszego zbiegu okoliczności trudno było kiedykolwiek szukać w dziejach naszego przemysłu naftowego. Szyb sam trzy tygodnie temu dowiercony, posiadał produk-cyę około 300 ton na dobę i mocne gazy, wybuch nie był ujęty żadnem urządzeniem do chwytanie i regulowania go, i bił deszczem ropnym przez liczne szpary i otwory wieży bezustannie. W obwałowaniu dookoła szybu i dalej ku wschodowi w otwartych dołach na przestrzeni o długości około trzech ćwierci kilometra uzbieranych było około 6.000 ton ropy, między niemi płynęły strugi ropy, w promieniu kilkudziesięciu metrów dookoła pola obsiane zbożem, skropione były obficie ropą przez nieujęte wybuchy.

Po uderzeniu pioruna pożar z nieopisaną gwałtownością, ogromnymi skokami objął całą zaropioną przestrzeń, ropa ogrzana w dołach poczęła wrzeń, skotłowana wylała przez brzegi i obwałowania i potężną rzeką spływać poczęła ku wsi Tustanowicom. Płonące strumienie opasały szyby „Celebes“, „Kismet“ i „Hadwigę“, które po krótkim ratunku też poczęły płonąć. Zajęły się też niżej położone domy, dopiero koło kopalni „Tristan“ powstrzymano rzekę ognia przepuszczając ropę już odbenzynowaną i mniej zapalną przez rury zasypane ziemią.

Akcyę gaszenia z początku wzięli w swe ręce speóyaliści od pożarów żydzi-gasiciele borysławscy; bez położenia rur odpływowych zaczęto sypać wysokie wały ziemne z trzech stron, pozostawiając nizki wał od południa, od strony kopalni „Śląsko“, powodując wet chwilowo przelewanie się ropy w tym Kierunku. Dopiero wskutek energicznej inter* wencyi właścicieli tej kopalni i na zarządzę-

na-

Wkrótce po wybuchu pożaru przepaliła się wieża „Oil City“ i runęła, czarny słup wybuchającej ropy bił teraz swobodnie w górę słaniając się na boki za wiatrem, W naj-większem niebezpieczeństwie był w tej chwili szyb „Śląsko“, będący na dowierceniu a odległy ledwie o 57 m od żaru, poczęły się już tlić części drzewne korony i jedynie nadzwyczaj energicznej i pełnej poświęcenia ak-cyi ratunkowej zawdzięczać należy jego ocalenie. Decydującem było tu doprowadzenie rury wodnej aż na koronę wieży, która deszczem rozpylonej wody zlewała odtąd nieustannie koronę, wieżę i zabudowania. Rurę tę ustawili wydrapawszy się na wieżę wśród dymu i żaru p. Torosiewicz, kierownik ko-

nie władz robotę tę przerwano i następnie dozwolono sypać wały jedynie równomiernie ze wszystkich stron.

Pionierzy, zawezwani dla zapobieżenia klęsce ogólnej przez namiestnictwo już w parę godzin po wybuchnięciu pożaru wyruszyli z Przemyśla i o świtaniu w niedzielę przybyli na miejsce, położyli oni znaczne zasługi przy lokalizowaniu ognia, pracując często w bardzo ciężkich warunkach, po zlokalizowaniu pożaru odjechali (we czwartek).

Obok akcyi gaszenia płonącego szybu, ogólne zainteresowanie wywołała akcya obronna mocno zagrożonego szybu „Śląsko“, kierowana przez współwłaścicieli kopalni pp. Mieczysława Longchampsa i Stanisława Szcze-panowskiego. Już w ciągu pierwszych paru dni uzupełniono i udoskonalono ochronę szybu tak, że posługując się wyłącznie personalem kopalnianym sprostano trudnemu zadaniu. Prócz tuszu poprzednio opisanego, były stale czynne dwie sikawki, chwilami więcej, zasilane przez pompę parową; wodę spływającą z wieży chwytano i drugą pompą tłoczono do zbiorników do ponownego użytku. Na wieżę i zabudowania rzucano przeciętnie około 600 litrów wody na minutę, co daje od początku pożaru do teraz około czternastu milionów litrów. Przez pierwsze dwa tygodnie żar był tak silny, że ściany blaszane schły natychmiast po polaniu ich, ilość wody odparowanej przez gorąco ocenić należy na dwa do trzech wagonów na dobę, to też wieża i zabudowania pokryte są od steny ognia warstwą kamienia kotłowego.

Czynność władz przez pierwszych parę dni ograniczała się jedynie do intenzywnego poparcia lokalizacyi pożaru i do czuwania nad bezpieczeństwem ludzkiego życia; i tutaj z uznaniem podnieść należy, że w całym przebiegu akcyi jeden i drugi cel został osiągnięty: nie dopuszczono do żadnych ryzykownych eksperymentów, pożar zlokalizowano, przez cały czas nikt z ludzi nie uległ żadnemu wypadkowi.

Dopiero z chwilą przyjazdu radcy mini-steryalnego Homanna z Wiednia władze górnicze ujęły ster w swe ręce. Po rozważeniu przedłożonych projektów gaszenia pożaru, do wykonania zostały przyjęte dwa projekty, najpierw projekt pp. Longchampsa i Szcze-panowskiego, następnie projekt pp. Łuka-wieckiego i Łodzińskiego, którym pierwsi projektodawcy ustąpili pierwszeństwa w wykonaniu. We środę d. 8. b. m. rozpoczęto przygotowania do wykonania przewoźnego żórawia konstrukcyi p. Łodzińskiego i czapki pomysłu p. Łukawieckiego. Ogień tymczasem wskutek koksowania kupy źelaziwa na otworze zmalał znacznie, słup ognia nie był dłuższym nad 20 metrów, żar osłabł tak, że można było dostąpić na jakie 5 metrów od otworu, produkcyę ceniono najwyżej na jakie 30 wagonów na dobę. We środę wieczorem podczas intermezza w kierownictwie akcyi ratunkowej popełniono krok niebaczny, mianowicie zrzucono zakoksowane żelaziwo

1    odsłoniono wierzch rury, pozwalając ropie płynąć swobodnie, w ciągu paru godzin ropa spłukała osadzoną zapewne parafinę i koło

2    giej w nocy nastała znowu chwila krytyczna, nastały potężne wybuchy, slup ognia bił na jakie- 40 mętów w górę a żar był tak silny, że na 20 m od ognia ledwie można było dostąpić; produkcyę ceniono natenczas na 80 wagonów na dobę.

W czwartek d. 9. b. m. obejmuje wreszcie p. Łukawiecki kierownictwo, zwierzchni nadzór wykonuje p. radca ministeryalny J. Holobek. Od tej chwili rozpoczyna się planowa akcya, powolniejsza wprawdzie niż preliminowano, lecz skuteczna, krok za krokirm zmierzająca do celu. Przedewszystkiem naprawiono błędy i zaniedbania poprzedniej akcyi: przez gruby wał ziemny przewiercono dziury i założonemi rurami poczęto odprowadzać ropę.

Ropa poczęła płynąć rurami w sobotę i ilość jej oceniono na 6 do 7 wagonów na dobę, była ona gorąca, wrząca miejscami i zupełnie odbenzynowana. Gdy roboty ziemne, prowadzone planowo, zacieśniły przestrzeń ognia, przypływ ropy się zwiększył, około 15. płynęło już 12 do 15 wagonów.

Dopiero w poniedziałek (20.) zmontowano na osi między dwoma drewnianemi tarczami pasowemi, słuzącemi jako koła, ciężki dzwon (2.000 kg) z lanego żelaza, posiadający z tyłu odpływ przez przykręcone rury dziesięciocalowe a u góry otwór dla wypusz-

II

ii

czania wybuchu z zasuwą szufladkową, mającą słuźyó do przymknięcia go w odpowiedniej chwili.

Dzwon niezupełnie dobrze zajechał na swe miejsce przeznaczenia, koła przepaliły się zawcześnie i dzwon opadł obok otworu ledwie jednym brzegiem, przykrywając część jego, dopiero zapomocą chomątów naciągnięto go na rurę i przytłumiono przez to przypływ ropy, która odbijając się od osi, spada na ziemię i daje się lepiej odprowadzać (płynie jej teraz około 35 wagonów na dobę). Dzwon nie spełnił więc zadania, które mu przeznaczono, nie ujął centrycznie i nie odprowadził wybuchu ropy i gazów, tembar-dziej, że zasuwa z powodu odpadnięcia ucha i zakoksowania nie da się ruszyć, lecz tak jak jest, jest nawet lepiej, gdyż dzwon leżąc krzywo ciężarem swym stłumił siłę wybuchów, zmniejszył rozpylanie ropy i żar dookoła : obecnie wały ziemne kołem średnicy około 10 m zacieśniają, przestrzeń ognistą, ropa odpływa, żar zmalał, jednem słowem: pożar „Oil City“ dogorywa.

Inż. btanislaiv SzczepanoivsM.

ii

„PRZEMYSłOWIEC“

Lwów, ul. Akademicka 26. Telefon nr. 806.

Warszawa

Księgarnia E, WENDE i Spka.

C/Z----5V5)

-----------

Tygodnik popularny dla wszystkich

(dla spraw przemysłu, techniki i handlu).

WYCHODZI W KAŻDĄ SOBOTĘ RANO

od roku 1903.

Pod redakcyą

inż. cyw. EDMUNDA LIBAŃSKIEGO.

ii

Przedsiębiorstwo dla spraw naftowych

V®

UNIVERSUM

Dr. J. Gruszkiewicz, Dr. E. Kaleta, Inź. J. Pierściński

Spółka z ograniczoną poręką

w Borysławiu.

Organizuje spółki naftowe oparte na ścisłej i wykluczającej hazard kalkulacyi, wykonuje wiercenia w akordzie.

Kupuje i sprzedaje tereny, kopalnie oraz drobne udziały tychże (brutta, netta). Obejmuje zarząd kopalń, wykonywa nadzór i kontrolę tychże, oraz udziela wyczerpujących i pewnych informacyj o terenach i kopalniach galicyjskich. Przedsiębiorstwo posiada własne biuro techniczne dla wypracowywania projektów, oraz wykonywania wszelkich prac technicznych i cheiniczno-naftowych.

Adres dla listów i telegramów

„Universum“ — Borysław.

(Telefon nr. 140)