NAFTA

Organ Krajowego Towarzystwa Naftowego

wychodzi 2 razy aa miesiąc 10-ego i 25-ego

Premamerata ■wynosi rocznie 1© koron.

Członkowie „Krajowego Towarzystwa Naftowego“ otrzymują „Naftę“ bezpłatnie.

Adres Redakeyi i Administracyi: Lwów, ul. Kraszewskiego 1.1, biuro Krajowego Towarzystwa naftowego.

Treść zeszytu 14.

Z Borysławia i Tristanowie. — Po

Organizacya. — Mowa posła Zarańskiego w Kadzie państwa, siedzenie Rady nadzorczej Krajowego Związku producentów ropy. — XXII. międzynarodowe zebranie

techników wiertniczych. — Kronika.

Organizacya.

a) Umowa z koleją o dostawę ropy.

Ukonstytuowany Krajowy Związek producentów ropy już może się poszczycić pierwszym pozytywnym rezultatem swej akcyi. Rezultatem tym jest zawarcie umowy z ministerstwem kolei na lat 5 o dostawę 30.000 wagonów ropy rocznie na cele opalania lokomotyw. Umowa jest rezultatem kilkudniowej konferencyi, która odbyła się we Wiedniu i w której brali udział ze strony ministerstwa kolei : minister kolei Der-schatta, szef sekcyi F o rs te r, radcy mini-steryalni Riedel i Marek, radca dworu Ry bicki, radcy budownictwa Tr nka i Burger, starszy inspektor Müller i prof. Z a łozie c ki; ze strony ministerstwa skarbu szef sekcyi Engel, starszy radca prokuratoryi skar-buHorszowski, ze strony mini sterstwa dla Galicyi radca dworu Rosner, jako zastępca Koła Polskiego dr. St. Głąb iński i poseł Zarański. Wprawdzie do opalania lokomotyw nie będzie użytą ropa w stanie surowym, lecz ropa odbenzynowana i w części odnaftowana; kolej więc musi wybudować zakład dla odbenzynowania ropy, co pociągnie za sobą rok czasu przynajmniej; lecz pierwszych 30.000 wagonów ropy, przeznaczonych do odbenzynowania i częściowego odnajdowania, będą mogły być zaraz stopniowo magazynowane w rezerwoarach ziemnych, których budowę rozpocznie się natychmiast ze zaliczki, udzielonej przez ministerstwo skarbu. Związek więc w bardzo krótkim czasie będzie juz w stanie od członków swoich odbierać część produkcyi, produkcyę tę magazynować i zawarłszy odpowiedni układ czy to z ministerstwem skarbu czy z bankami, będzie w stanie ropę tę zaliczkować. Jest to bezwarunkowo pierwszy wielki krok naprzód, który organizacya juz realizuje.

Wracając do samego układu z koleją, trzeba przyznać, ze ułożenie tego układu w przeciągu kilku dni samo przez się jest juz odniesieniem pewnego zwycięstwa, jeśli się uwzględni, iż ministerstwo kolei kilka lat sprawą tą zajmowało się i nie wyszło po za stadyum paru wstępnych prób, a później okazało się, źe umowę w kilka dni załatwić można. Jakkolwiek ma być wybudowaną najpierw odbenzyniarnia, to przez to sprawa się nie opóźni, gdyż i opalanie surową ropą nie mogłoby być odrazu zaprowadzone, ponieważ lokomotywy tylko powoli byłyby przerabiane

oprócz tego wybudowa-

my jako pierwszy krok złagodzenia przesilenia obecnego przez rozszerzenie zbytu ropy; nie jest wykłuczonem, że za przykładem J od nowo utworzonej organizacyi i radzi cze-uustryackich kolei pójdą i koleje węgierskie kac na rezultaty organizacyi. i również zakupią ropę do opalania lokomotyw na północnych liniach węgierskich.

b) Konferencya producentów ropy z ministrem Gessmanem.

Minister Gessman, szef nowo utworzonego ministerstwa robót publicznych, do któ- czaniem w dziedzinie przemysłu naftowego rego należą sprawy przemysłu górniczego, chciał się z ministrem dla Galicyi i z pre-zydyum Koła Polskiego porozumieć co do postulatów przemysłu naftowego i w tym celu zwołał konferencyę; prezes Koła Polskiego Głąbiński zwrócił uwagę ministra, iż bardzo byłoby wskazanem zaprosić na konferencyę i przedstawicieli przemysłu na- towarzystwie, gdyby to dało się przeprowa-

na opalanie ropą, nie potrzebnych rezerwoarów zapasowych na poszczególnych stacyach i przeprowadzenie wszystkich adaptacyj także zajęłoby rok czasu; w tym więc czasie równolegle z przeprowadzeniem adaptacyj może iść budowa odbenzyniarni. Swoją drogą termin ostatecznego odbioru pierwszych 30.000 wagonów do kwietnia 1911 roku wydaje nam się za długi i zarówno budowa odbenzyniarni jak i potrzebne adaptacye powinny iść w możliwie szybkiem tempie.

Na pierwszą partyę „ropału“ cena jest już ustanowiona 2 k 84 halerzy za 100 kilo; dalsze partye kolej będzie kupowrać po cenie wypośrodkowanej z każdorazowej ceny węgla i wartości opałowej ropy; cena więc będzie się obracać mniej więcej w granicach około 3 koron.

Odbenzyniarnia wybudowana kosztem rządu za 2¹/₂ milionów wydzierżawioną zostanie Związkowi producentów za pewnym rocznym czynszem dzierżawnym, w Którym kolej będzie szukać amortyzacyi budowy.

Przy stosunkowo dobrych dzisiaj światowych cenach benzyny i przy możliwym wzroście cen nafty, odbenzyniarnia będzie mogła dawać Związkowi pewien skromny dochód, jako rekompensatę za prowadzenie całej administracyi odbenzyniarni.

W każdym razie umowę z koleją wita-ftowego, którzy bawili we Wiedniu dla per-traktacyj z ministerstwem kolei ; minister chętnie to uczynił i w ten sposób utworzyła się ankieta naftowa, która obradowała 13. b. m. we Wiedniu w parlamencie.

Minister Gessman, zagajając konferencyę, oświadczył, iż chciałby poznać opinię producentów w kwestyi, czy w drodze le-gislatywnej nie dałoby się ulźyó obecnemu przesileniu w przemyśle naftowym.

Minister dla Galicyi Abraliamowicz, omawiając dawną ustawę naftową, wyraził przekonanie, iż powstała ona wtedy, kiedy jeszcze charakteru i warunków rozwoju przemysłu naftowego nie znano ; dzisiaj należałoby na polu ustawodawczem iść dalej i znaleśó środki, które przy zachowaniu autonomii samych przemysłowców przecież mogłyby tę produkcyę trzymać w pewnych ramach i w pewnej organizacyi.

Prezes Koła Polskiego Głąbiński oświadczył się przeciwko ograniczeniu pro-dukcyi, a za rozszerzeniem zbytu na ropę.

Wiceprezes Koła hr. Dzieduszycki jest przeciwny monopolowi naftowemu czy to państwowemu, czy krajowemu, gdyż przemysł naftowy, przez urzędników prowadzony, pozbawiony byłby podniety i nerwu przemysłowego i kupieckiego; uzdrowienie przemysłu naftowego dałoby się może przeprowadzić przez utworzenie przymusowego akcyjnego towarzystwa.

Poseł Stwiertnia oczekuje uzdrowienia

Poseł Zarański jedną ze złych stron przemysłu naftowego widzi w tern, iż ropa należy do minerałów niezastrzeżonych ; dzisiaj o naprawie tego myśleć nie można, bo wymagałoby to wielkiego odszkodowania właścicieli ziemi; ostrzega rząd przed wkra-na drogę rozporządzeń (ostatnie rozporządzenie droliobyckiego urzędu górniczego); rozszerzenie zbytu jest najważniejsze dla dzisiejszego stanu przemysłu naftowego.

Inżynier Wolski uważa za nadzwyczaj trafną myśl rzuconą przez hr. Dzieduszy-ckiego o przymusowem wielkiem akcyjnem

poparcie.

dzić drogą ustawową; wspomina także o mo-ratoryum, systnjąoem czasowo obowiązek nowych kontraktowych wierceń względem właścicieli terenów.

Poseł Długosz jest rówuież za utworzeniem jednego akcyjnego towarzystwa, na-romiast przeciwny jest ograniczaniu produkcyi przez zatrzymanie wiercenia w szybach z pewną produkcyą (rozporządzenie urzędu górniczego), gdyż w ten sposób daje się sąsiadowi możność zabrania ropy temu, który pierwszy zaczął wiercić.

Radca ministeryalny Ho mann tłómaczy rozporządzenie drohobyckiego urzędu górniczego względami bezpieczeństwa, w zasadzie jest także przeciwny jakiemukolwiek ścieśnianiu produkcyi, o wiele właściwszem jest rozszerzenie zbytu, jeśli ono nadąży za produkcyą; co do utworzenia jednego wielkiego akcyjnego towarzystwa wyraża obawę, źe akcye takiego towarzystwa mogłyby być nabyte przez jakiś obcy kapitał, choćby przez Standard Oil Co., któryby dla swojej polityki naftowej mógł wogóle zgnieść przemysł naftowy w Galicyi.

Poseł hr. Zamoyski powstaje przeciwko jakiemukolwiek ograniczeniu produkcyi, przemysł naftowy galicyjski może osiągnąć takie rozmiary, jak i amerykański lub kaukaski; nie należy mu kłaść tam; przesilenie, w jakiem się znajduje, może być wyleczone przez rozszerzenie zbytu, więc opał na kolejach, większy eksport i przez pomoc finansowa ze stronv rządu.

c    ?    c

Dyrektor Żukowski rzuca myśl, by rząd centralny na wzór kraju wybudował także pewną ilość żelaznych rezerwoarów ropnych, na czem może nawet zrobić niezły interes; zapasy ropy w Galicyi nie są tak wielkie, by mówić już o ograniczaniu produkcyi ; trzeba więcej magazynów.

Dr. Ba r to s ze wicz jest przeciwny ograniczaniu produkcyi przez władze; wszelkie ograniczenie dla przemysłu takiego, jakim jest przemysł naftowy, jest śmiercią, bo odbiera atraiccyę lokowania kapitałów w tym przemyśle; rozszerzenie zbytu i zorganizowanie sprzedaży w jednej ręce, to są środki sanacyi ; na drogę rozszerzenia zbytu Weszliśmy przez umowę z koleją; dla utrzy-mania sprzedaży ropy w jednej ręce należałoby szukać i prawnych środków, by orga-nizacyę utrwalić. Jednym z takich środków byłoby ukrajowienie rurociągów ropnych; przy większem zainteresowaniu rządu i kraju tym przemysłem znalazłyby się i inne legislatywne środki.

Dr. Schwarz porusza myśl szukania rozszerzenia zbytu ropy przy zastosowaniu jej do motorów, w czem ministerstwo robót publicznych, któremu podlega drobny przemysł, mogłoby być pomocnem.

Minister Gessman streścił następnie w krótkiem résumé rezultat konferencyi w następujących punktach:

1. Wszyscy obecni wyrazili się przeciwko ograniczaniu produkcyi w drodze le~ gislatywnej.

Jako środki sanacyjne zaproponowano:

a) Budowę z funduszów państwowych żelaznych rezerwuarów ropnych. Co do tego punktu minister będzie traktował z ministrem skarbu.

b) Rozszerzenie zbytu na ropę; minister pod tym względem obiecuje jaknajwiększe

c) Ukrajowienie rurociągów należy do ustawodawstwa krajowego i minister ma nadzieję, że Sejm galicyjski tę sprawę rozważy.

d) Przymusowe akcyjne towarzystwo. Zdaniem ministra sprawa jest trudna do przeprowadzenia ze względu na brak podobnego precedensu w ustawodawstwie nie tylko Austryi, ale i innych państw ; tym problemem powinno się zająć ministerstwo sprawiedliwości, którego przedstawiciel był podczas konferencyi.

Minister jeszcze raz zapewnił przemysłowców naftowych o swoich najlepszych chęciach niesienia pomocy tej ważnej gałęzi górnictwa w Austryi, jakim jest przemysł naftowy. Dla przemysłu naftowego jest w każdym razie znamiennem i ważnem, iż pierwsza konferencya nowego ministerstwa robót publicznych poświęconą została sprawom tego przemysłu.

sła dra Diamanda nasunęły mi się, jako skromnemu członkowi Koła Polskiego, do ]₅ic]₁ wierceń w którego mam zaszczyt należeć, obawy, czy przemysłu naftowego, to jest w Borysławiu-teź Koło Polskie nie zostało zmiecione z wi-

Mowa

posła Zarańskiego w Radzie państwa.

Na posiedzeniu austr. Izby posłów z 17. czerwca b. r. przy obradach budżetowych wygłosił p. Radca Zarański mowę w sprawach górnictwa, z której podajemy według protokołu stenograficznego część, odnoszącą się do przemysłu naftowego.

Wysoka Izbo!

Pod wrażeniem dzisiejszej mowy p. po-downi potęgą argumentów p. posła dra Diamanda (wesołość).

Jako skromny członek Koła Polskiego poszedłem więc do naszego prezesa klubowego i jego zastępcy i dowiedzi iłem się, źe o ezemś podobnem niema mowy. Sądzę także sam, źe im silniej nas i nasze najwyższe przykazanie „solidarność“ zwalczają, tem silniejszymi się poczujemy (oklaski).

Ponieważ tak szanowny prezes klubu, jak i nasi zastępcy prezesa uspokoili mnie, źe Koło Polskie jeszcze istnieje, i mam na polecenie Koła Polskiego spełnić obowiązek, podejmuję się tego zadania.

Wysoka Izbo! Jest to zadame dość niewdzięczne, mówić o austryaekiej administra-cyi górnictwa. Wysoka Izba interesuje się górnictwem na ogół — jeżeli mogę się tak wyrazić — tylko okolicznościowo. Izba ta przeprowadza dyskusye o górnictwie najczęściej przy takich tylko okolicznościach, które z góry zakwestyonować mogą spokojne, rzeczowe obrady.

Mimoto chcę się podjąć tego zadania ze względu, źe zdaje mi się, jakoby Wysoks. Izba powinna przecie obdarzyć większem niż dotychczas zainteresowaniem jedną z najważniejszych gałęzi rodzimej produkcji, a z drugiej strony jako zawodowy górnik pozwalam sobie mniemać, iż wolno mi zająć specyalne fachowe stanowisko do budżetu sekcyi górniczej ministerstAva pracy, przejętej od mini-sterstAva rolnictAva.

Jako zastępca galicyjskiego przemysłu

naftowego mam w pierwszej linii obowiązek przedstawić panujące obecnie w tej gałęzi produkcji stosunki i skierować baczność rządu na szereg niedomagaj którym jaknaj-śpieszniej zaradzić należy.

Przedewszystkiem rząd zdaje się nie zwracać dostatecznej uwagi na fakt, źe galicyjski przemysł naftowy stał się w ostatnich latach przemysłem światowym. Nietylko dla tego, źe produkcya ropy wzrosła kilkakrotnie, lecz także dla bardzo rozwiniętej techniki wiertniczej.

Wiadomem jest, źe prowadzenie głębo-naszem wielkiem centrum

Tustanowicach, gdzie otwory szybowe o głębokości 1.200, 1.300 metrów i wyżej są regułą, wymaga szczególnej wprawy. Nigdzie indziej na całej kuli ziemskiej technik wiertniczy nie potrzebuje walczyć z takiemi trudnościami, jak właśnie w tym okręgu, tak ze względu na rzeczoną głębokość, jak na potężne i nader niebezpieczne wybuchy ropy i gazów. Fakt ten powoduje, źe nie tylko nasi kierownicy kopalń, lecz i wiertacze oraz pomocnicy poszukiwani są i zatrudniani zagranicą, gdzie istnieją wiercenia za ropą, np. na Kaukazie, w Rumunii, nawet w Niemczech.

Jeżeli z jednej strony chętnie przyznaję, źe ministerstwo rolnictwa stara się uwzględniać momenty techniczno-górnicze, to z drugiej strony podnieść muszę z całym naciskiem, źe troskli\vość o gospodarczą stronę kopalnictwa naftoAvego bardzo dużo pozosta-Avia do życzenia.

Musimy dać wyraz naszemu żywemu ubolewaniu, źe zapoAviedziana Avycieczka mi-nisteryalna do BorysłaAvia-TustanoAvic nie przyszła do skutku. PanoAvie ministroAvie byliby się przekonali na Avłasne oczy, czem jest dzisiaj przemysł naftOAvy i w jakich się znajduje kłopotach. I Avłaśnie ta ostatnia, bardzo smutna strona przemysłu byłaby się okazała panom ministrom av całej swej nagiej praAArdzie i opłakaniu.

Galicyjski przemysł naftowy zdąża do niewątpliwej ruiny, niedającej się powstrzymać, jeżeli pomoc nie przyjdzie bardzo rychło. Wskutek uwdercenia bardzo wydajnych

źródeł ropy w Borysławiu i Tustanowicach, gdzie ubiegłego lata otrzymauo szyby o nadzwyczajnej wydajności — jeden z nich dawał 80 wagonów cysternowych po 10,000 kilogramów dziennie — zapanowała w galicyjskim przemyśle naftowym ogromna liyper-produkcya, która znów spowodowała bezprzykładny spadek cen, daleko niżej kosztów produkcyi. W państwach, których rządy poświęcają główną uwagę społeczno gospodarczym interesom kraju, bogactwo zawartych w ziemi skarbów naturalnych staje się dobrodziejstwem kraju. W tym względzie wska-na Rumunię, posiadającą wielki przemysł naftowy, doskonale uregulowany dzięki opiece rządu, i gdzie niedawno temu stworzono ważną ustawę o cenie i skontyngentowaniu nafty, skierowaną przeciw postępowaniu amerykańskiego trustu rafinerów. U nas nadzwyczajna obfitość występowania, nie dostosowana do utartych dróg urzędowania w organizmie naszego państwa, może stać się przekleństwem. W takich okolicznościach nie zdziwi, że przemysłowców naftowych opanowało głębokie rozgoryczenie i niezadowolenie z rządu, i że u Dich mogła być rozważaną myśl — na pierwszy rzut oka wydająca się szaloną, a jednak logiczna — żeby poprostu spalić nieszczęsny nadmiar produkcyi (słuchajcie! słuchajcie!), by się go tylko pozbyć i zrównoważyć podaż z popytem.

nia Galicyjskiego Krajowego Towarzystwa naftowego, zmierzające do uzdrowienia tych fatalnych stosunków. Liczne deputaeye ze sfer przemysłowców naftowych, jakie w lecie i jesieni ubiegłego roku były we Wiedniu, celem uzyskania pomocy rządu za interwen-cyą prezydyum Koła Polskiego i kilku kolegów z klubu, obudziły, zdaje się, u rządu przecie wiarę w powagę sytuacyi. (Poseł Sta-piński: Oni teraz się dowiadują, co to jest przemysł naftowy! Jeden referent pytał dziś, gdy nieszczęście już się stało, co to ropa!). O tem będę jeszcze mówił.

Z ust Jego Ekscelencyi pana ministra skarbu słyszeliśmy bowiem 5. listopada ubiegłego roku w tej Wysokiej Izbie, że rząd uznaje potrzebę pomocy państwowej i był Jego Ekscelencya w szczególności tak dobry przyobiecać rychłą pomoc w pewnych kierunkach.

żę

I tak Jego Ekscelencya przyobiecał nam konieczne trwałe zabezpieczenie odbytu, zastosowanie samego produktu ziemnego do opalania lokomotyw, nabycie odpowiedniej liczby wagonów cysternowych (poseł dr. Ko-lischer : Ani jednego nie nabyto!) — jest to woźnica bez wozu, jak trafnie dr. Kolischer zauważył w Sejmie — i danie tychże do rozporządzenia produkcyi, potrzebne rozszerzenie dworca kolejowego w Borysławiu i odpowiednie uregulowanie taryf przewozowych dla ropy. Ta obietnica Jego Ekscelencyi ministra skarbu mogła być daną, rozumie się, tylko w porozumieniu z Jego Ekscelencya ministrem kolei. Jeżeli tedy pozwalam sobie przypomnieć tę obietnicę rządu, niech mi także będzie wolno, po upływie więcej niż pół roku, zastanowić się nad pytaniem, o ile dane nam słowo zostało dotrzymane. W tej mierze chętnie przyznaję, że wprawdzie rząd stara się przyczynić do sanacyi położenia, lecz nasze główne postulaty : zastosowanie ropy do opalania lokomotyw i dostarczenie odpowiedniej liczby wagonów cysternowych, a nawet skromne żądanie, by narazie zaprowadzono palenie ropą w kolejowych warsztatach wschodniej Galicyi, dotychczas wcale nie zostały uwzględnione.

Ich Ekscelencye panowie ministrowie

Nie chcę Panów obarczać cyframi, proszę tylko przyjąć do wiadomości, że wskutek nadprodukcyi, której nie można wstrzymać z różnych powodów — rzecz niema się tak, jak to powiedział dr. Diamand — częścią natury technicznej, częścią prawnej lub organizatorskiej, wskutek tej nadprodukcyi mówię zapanowało przesilenie, które trwa już cały rok i które dla Galicyi oznacza bezpowrotną stratę najmniej 40 milionów koron rocznie. Jeżeli jeszcze dodam, że galicyjskie kopalnie zatrudniają około 10.000 urzędników i robotników, los których w bardzo znacznym stopniu zależy od powodzenia samego przemysłu, to tern samem panujący ucisk całego przemysłu będzie dostatecznie scharakteryzowany.

Koło Polskie należycie oceniło powagę sytuacyi i z całym naciskiem poparło dążę- J zdaje się zrobili rachunek bez urzędników

ministerstwa kolei, którzy zawsze jeszcze nie są gotowi ze studyowaniem, a właściwie tak zwanem studyowaniem tej kwestyi. To znów jest dowodem, jak ociężale pracuje organizm rządowy. Podczas gdy prywatny przemysł coraz lepiej uznaje korzyści opalania ropą — wskazuję w tym względzie na miejski zakład elektryczny we Lwowie, fabrykę cukru w Przeworsku, fabryki papieru w Sasowie i Czer-lanach, akcyjny browar we Lwowie i na wiele innych zakładów fabrycznych — to zarząd kolei w dalszym ciągu waha się z wprowadzeniem tego znakomitego materyału opałowego, którego wartośó kaloryczna daleko przewyższa najlepszy węgiel kamienny i którego dalsze korzyści jakoto : bezdymne spalanie bez rzucania iskier, wygodna obsługa maszyny i t. d. ogólnie są znane. Czyż nie należałoby zapytań: dlaczego —jak twierdzi zarząd kolejowy — opał ropny właśnie tylko na kolejach miałby przedstawiać niebezpieczeństwo, skoro przemysł prywatny wszelkie rzekome skrupuły oddawna już przezwyciężył? (Potakiwania). Jeżeli jednak zarząd kolei twierdzi, iż nie posiada żadnej gwaraneyi dalszego trwania dzisiejszej produkcyi, to musimy wskazać na cyfry produkcyi surowca naftowego z lat ostatnich, które wykazują stały jej wzrost. Podczas gdy w r. 1900 wynosiła produkcya ropy w Galicy i 32.636 wagonów, w r. 1907 doszła do 117.000 wagonów, a w roku bieżącym z całą pewnością przyjąć można cyfrę 150.000 wagonów. Sądzę, iż cyfra ta, wobec wiadomości, jakie nas właśnie dochodzą, znacznie będzie wyższą. Czyż cyfry te nie mówią same za siebie, i czy może zarząd kolejowy powoływać sic na niepewność produkcyi?

Czyż urzędnicy ministerstwa kolei nie zrozumieją nigdy, iż panuje u nas olbrzym a nadprodukcya ropy, która może się stać przekleństwem dla całego kraju. (P. dr. Koli-scher: Wszak lepiej kupować węgiel z Anglii i pieniądze wysyłać zagranicę). Zupełnie słusznie !

Sanacya obecnych niebywałych stosunków możliwą jest jedynie przez stosowanie nadwyżki produkcyi do celów opałowych. Możliwość stosowrania ropy do opalania lokomotyw nie ulega najmniejszej wątpliwości,

jak dowodnie wykazano w wydanym niedawno przez Krajowe Towarzystwo naftowe, a rządowi zapewne znanym memoryale, domagającym się zaprowadzenia opału ropnego na wschodnio-galicyjskick kolejach państwowych, z wykluczeniem wszelkich zakładów dla od-benzynowania ropy. Memoryał udowadnia, iź ten sposób opalania lokomotyw nie tylko jest w stanie uzdrowić nasz przemysł naftowy, nie przynosząc równocześnie szkody kopalnictwu węglowemu, wscbodnio-galicyjskie koleje państwowe sprowadzają mianowicie 28.000 wagonów pruskiego węgla rocznie — ale i zarząd kolei zapewnia sobie wobec ceny ropy i kosztów transportu poważne korzyści.

Wobec tego muszę zwrócić się z usilnym apelem do rządu, by zechciał przypomnieć sobie odpowiedz na interpelacyę, udzieloną przez J. E. pana prezydenta ministrów dnia 20. grudnia z. r., i by tego postulatu Koła Polskiego, który jako jeden z najważniejszych i najpilniejszych uważać należy, jak również rozpaczlisvego apelu producentów surowca nie pominął milczeniem, i wreszcie ukończył t. z w. studyowanie tej dla naszego kraju nader ważnej i żywotnej kwestyi. Wnoszę tedy o uchwalenie następującej rezolucyi:

„Wzywa się rząd, by na wsehodnio-ga-licyjskich kolejach jaknajrychlej zaprowadził opał ropny“.

Nie wątpię, iż na tę rezolucyę i p. kolega dr. Diamand się zgodzi. A teraz pozwólcie Panowie, iż poruszę jeszcze jedną nader ważną kwestyę, której pomyślne załatwienie, mojem zdaniem, zdolnem by było nietylko pomódz producentom surowca w ich ciężkiej opresyi, ale zadowolnić najszersze sfery ludności. Jest to kwestya obniżenia, wzgl. zniesienia podatku konsumcyjnego od nafty. Podatek ten wprowadzono w Austryi w r. 1882 w wysokości 13 kor. od 100 kg i przez cały czas obowiązywania tego podatku, nie poddano jego wysokości rewizyi, mimo iź w przemyśle naftowym w okresie tym nastąpił zupełny przewrót,

Nafta stała się od tego czasu najpotrzebniejszym artykułem spożywczym ludności. Podczas gdy w czasie zaprowadzenia

Pouieważ jednak wiele jeszcze czasu upłynie, zanim to nastąpi, przeto pozwalam sobie J. E. panu ministrowi skarbu szczególnie gorąco polecić myśl znacznego obniżenia podatku naftowego i opodatkowania innych źródeł światła. .Tą drogą nie tylko przemysłowi naftowemu udzieli pomocy, ale zarazem przekona się, iź dochody państwa z tego tytiiłu albo zupełnie, albo tylko bardzo nieznacznie się obniżą. A gdyby wreszcie spodziewany wpływ na wzrost konsum-cyi nie ziścił się w pełnej mierze, to niechaj Jego Ekscelencya zechce kierować się myślą, iź obniżenie podatku naftowego o wiele bardziej odpowiada potrzebie ludności, aniżeli obniżenie podatku od cukru, naturalnie jednak wtedy tylko, jeżeli odpowiednie środki przedsięwzięte zostaną, by obniżenie podatku nie wyszło wyłącznie na korzyść ra-fineryj nafty. (Potakiwania).

Zastanawiając się, w jaki sposób ułat-wićby można rządowi zadanie popierania przemysłu naftowego, doszedłem do przekonania, iź w nowem ministerstwie robót pu-nafta pół- blicznych, któremu w myśl statutu oi’gani-zacyjnego podlega kopalnictwo naftowe, leżałoby utworzyć departament naftowy, który wszakże zajmowaćby się musiał nietylko kość podatku. Zawstydzająco wprost niskie ustawodawstwem naftowem, ale w pierwszym spotrzebowanie nafty w Austryi musi każde- rzędzie ekonomiczną opieką kopalnictwa nago uderzyć, i nie ulega kwestyi, iź konsumcya wzrosłaby poważnie, a mianowicie w tej mierze, w jakiej podatek konsumcyjny zostałby obniżony. Ze przyczyniłoby się to rów-

podatku stanowiła nafta niejako artykuł zbyt-kowy, dziś wypierana przez gaz i elektryczność opuszcza miasta i schodzi do chat wiejskich. W krajach, które nie znają podatku konsumeyjnego, w Anglii, Belgii, Szwecyi, Norwegii, a po części i w Szwajcaryi, gdzie obowiązuje tylko cło fr. za 100 kg, jest nafta o połowę tańsza, aniżeli w Austryi. Największy podatek konsumcyjny zaprowadziły Włochy, drugie miejsce zajmuje Austrya, potem Rosya, Francya i Niemcy.

I nie jest to przypadkowem, iź konsum-cya nafty największą jest w tych krajach, które podatku konsumcyjnego nie znają, natomiast w krajach o wysokim podatku kon-sumcyjnym spotrzebowanie nafty jest nader niskiem. Za dowód niech posłużą następujące cyfry: Konsumcya nafty na głowę ludności wynosi rocznie: w Szwajcaryi 24 kg, w Belgii 23 kg, w Norwegii 20 kg, natomiast w Austryi tylko 472 kg. (Słuchajcie!) Widzimy zatem, iż mieszkaniec Austryi spo-trzebowuje 5 razy mniej nafty, aniżeli mieszkaniec Szwajcaryi lub Belgii, gdzie podatek konsumcyjny nie istnieje, a 3 razy mniej aniżeli mieszkaniec Niemiec, gdzie podatek, a wzgl. cło wynosi 7’20 mar., tora raza tańszą jest niż u nas.

Spotrzebowanie nafty bezwątpienia zawisłem jest od ceny, tę zaś normuje wyso-nież do rozwoju przemysłu naftowego, nie muszę chyba udowadniać.

Ale na inną kwestyę muszę nacisk położyć, a mianowicie, iź właśnie światło najuboższej ludności obciążone jest podatkiem, podczas gdy światło zamożnych sfer gaz i elektryczność wolne są od podatku. (Żywe potakiwania).

Jeżeli nasza komisya budżetowa uchwaliła rezolucyę pana kolegi dra Diamanda, w której wzywa rząd do wdrożenia kroków o zniesienie podatku naftowego i wniesienia w Izbie odnośnego przedłożenia, to Koło Polskie, a także p. kolega dr. Adolf Gross z całą pewnością za tą rezolucyą głosować beda.

c c

naftowego i musiałby współdziałać, a nawet podejmować inicyatywę w spełnieniu tych wszystkich ekonomicznych zadań rządu, które służyć mają rozwojowi tej gałęzi naszej produkcyi surowca. Życzymy sobie utworzenia tego departamentu i kładziemy nacisk na to, by urzędnicy tego departamentu pozostawali w ciągłym kontakcie z przemysłem i przez możliwie częste zwiedzanie najważniejszych ognisk produkcyi ropy kontakt ten utrzymywali.

Nie chcąc wywodów moich o ropie, których ze względu na krótki kontyngent czasu nie mogłem tak rozwinąć, jak Sobie tego życzyłem — zakończyć krytyką czynności, a raczej bezczynności, pragnę dać wyraz żywemu zadowoleniu Koła Polskiego z powodu sankcyonowania uchwalonej przez Sejm gali-

na kopalni „Litwa“ po spaleniu, już odbudowują; wieża już stoi, a ryg w montowaniu. ’ Szyb podniesiono o pół metra ponad dawne położenie; dół ropny przesunięto o 12 m. od szybu. Produkcya nieznacznie się tylko zmniejszyła i wynosi około 8 cystern dziennie.

Znany przemysłowiec naftowy p. Mac

cyjski ustawy naftowej, która uczyni zadość I Intosh otrzymał koncesyę na zbieranie ropy

w Tyśmienicy; jak nas informują udzielił rząd na ten cel subwencyi, a przedsiębiorca obowiązany jest do budowania śluz i tam i zupełnego oczyszczenia potoków. Pierwszą tamę rozpoczęto budować na Tyśmienicy za sta-cyą kolejową.

Spalony szyb „Kismet“ odbudwują, wieża już ustawiona. Nowy szyi) montują na kopalni „E ugeuius z“. Dnia 20. b. m. przyszła na „M u k d e n i e 11“ sekc. I. produkcya przpszło 10 wagonów* Mukden sekc. II. zasypany został kurzawką na 620 m., którą teraz wyrabiają. Na Nr. IX. firmy Erdölwerke Galizien zastrej kowali robotnicy; po trzech duiach wrócili jednak do pracy. Szyb ten wierci płuczką Norddeutsche Tiefbohrgesellsehaft. Na kopalni „Nafta“ utopił się dnia 19. b. m. 14 letni pastuch w rezerwoarze wodnym. Chłopak wspiął się na rezerwoar, by się napie wody, przez nieostrożność własną wpadł do głębokiego na 3 m. zbiornika i utonął.

Sprawozdanie z akeyi ratun. na City“ znajduje się w dod. techn. str. 61.

szeregowi postulatów przemysłowców i robotników naftowych. Z radością witamy również ustanowienie specyalnej komisyi dla re-wizyi przestarzałych już przepisów policyjno-górniczych, chociaż żałować musimy, iż ko-misya ta nie rozporządza takimi funduszami, które pozwoliłyby przeprowadzićdoświadczenia z przedłożonymi jej projektami odprcwadzenia gazów z szybów.

Z Borysławia i Tustanowic.

Ogólna produkcya Borysławia i Tustanowic osiągnęła w czerwcu b. r. poważną cyfrę 16.174 cystern. Jest to najwyższa dotychczas cyfra produkeyi miesięcznej, świadcząca o olbrzymiem bogactwie pokładów ropnych zwłaszcza w Tustanowicach, które wyprodukowały 13.851 cystern, natomiast na Borysław przypada 2.323 cystern. Produkcya majowa przewyższoną została o 2.691 ; w Tustanowicach widzimy w porównaniu z majem wzrost o 3.062 cystern, natomiast obniżyła się produkcya w Borysławiu o 371 cystern. Największą produkcyę, gdyż 1502 cystern osiągnął szyb „Annen“ firmy Thurn Taxis, drugie miejsce zajął słynny szyb „Oil City“ z 1467 cysternami, kopalnie Karpackiego Towarzystwa w Tustanowicach dały 1380 cystern. Na ogół przetłoczono ropę z 81 kopalń w Tustanowicach i z 40 kopalń w Borysławiu.

Szyb Nr. I. na kopalni „Jadwiga“ w Tusta⁻no wicach, wiercony przez firmę Albert Fauck i Ska systemem płuczkowym „express“ pod kierownictwem p. inżyniera Władysława Exilera, któryto szyb już od maja b. r. dawał z głębokości 940 metrów około 15 cystern lopy dziennie, otrzymał 11. b. m. nowe silne przypływy i daje obecnie przypuszczalnie przeszło 50 cystern dziennie.

Szyb Nr. III.

„Oil

Posiedzenie

Rady nadzorczej Krajowego Związku produ centów ropy.

Dnia 21. 22. i 23. bm. odbywały się we Lwowie pod przewodnictwem prezesa

р.    inż. Wolskiego, posiedzenie Rady nadzorczej Krajowego Związku producentów ropy.

Rada nadzorcza obradowała przede-wszystkiem nad projektem umowy w sprawie sprzedaży ropy kolei, przedłożonym przez

с.    k. Dyrekcyę kolei we Lwowie. Mimo, iż ciężkie warunki; zawarte w tym kontrakcie sprawiają, iż zakupno to ropy przez c. k. skarb kolejowy bynajmniej nie jest szczegól-gólnem jakiemś dobrodziejstwem rządu dla produkeyi surowca, lecz raczej dobrym dla rządu interesem, to jednak ze względu na doraźną pomoc, na ocalenie przemysłu ropnego kraju naszego przed całkowitą zagładą powitać należy ten układ z pełnem zadowoleniem. Ogromna korzyść leży w tem, iż została stworzona nowa droga odbytu dla nadmiaru produkeyi, iż umożliwiono zużytkowanie zapasów, iż wreszcie zostały dzięki temu interesowi położone trwałe podwaliny pod organizacyę przemysłu ropnego.

Rada nadzorcza Związku przyszła do przekonania, że dzięki interesowi temu prace organizacyjne okazujące juz tak szybki rozwój, w jaknajkrótszym czasie doprowadzą do ostatecznego zespolenia wszystkich producentów.

Po d okład nem przestudyowaniu projektu kontraktu upoważniła Rada nadzorcza swe prezydyum i naczelnego dyrektora hr. Zamoyskiego do podpisania kontraktu, co we die nadeszłych wiadomości nastąpić ma już w ciągu przyszłego tygodnia we Wiedniu.

W dalszym toku obrad dokonano nowej redakcyi układów komisowej sprzedaży, zawieranych przez Związek ze swymi komitentami.

ZmiaDa polega głównie na tern, że podczas gdy według dotyczasowego stosunku komisowego, Związkowi wolno pobrać od członków swych część ich ropy, to według najnowszego postanowienia z chwilą wybudowania z b io r n i k ó w odbierać będzie ca ł ą produkcyę swych komitentów.

Wezwano zarazem dyrekcyę do przyspieszenia wszelkiemi siłami budowy zbiorników ziemnych, a wrazie potrzeby do przekroczenia dotychczasowej granicy ich pojemności t. j. 30.000 wagonów.

Rada nadzorcza przyjęła wreszcie do wiadomości sprawozdanie dyrekcyi z dotychczasowych czynności, przyczem z zadowoleniem skonstatowano, iż do Związku przystąpiło dotąd przeszło 66°/₀ c a ł ej produ k-c y i, gdy Ministerstwo wymagało zorganizowania w Związku tylko 65°/₀ czystej pro-dukcyi t. j. po potrąceniu prodnkcyi rafinerów, posiadających własne kopalnie.

Toczyły się wreszcie obrady nad doniosłą dla producentów sprawą udzielania zaliczek na ropę, przyczem poruszono myśl, aby pomimo licznych a korzystnych propozycyi banków wiedeńskich, przedewszystkiem porozumieć się także z krajowemi instytucyami finansowemi.

Przebieg posiedzeń Rady nadzorczej stwierdził, iż urzeczywistnienie celów Związku postępuje raźnym krokiem naprzód i w niedługim czasie uchyli opłakane skutki dzisiejszego kryzysu.

XXII. międzynarodowe zebranie techników wiertniczych.

XXII. międzynarodowe zebranie techników wiertniczych na skutek uchwały XXI. zebrania, ma się odbyć w tym roku we Lwowie i komitet lwowsko-borysławski, na czele którego stoi pan prof. Syroczyński, uchwalił już w ogólnych zarysach program tego zjazdu.

Zjazd się rozpocznie 29. sierpnia wieczorem zebraniem towarzyskiem w jednym z hoteli lwowskich (prawdopodobnie w hotelu Żorża), celem wzajemnego poznania uczestników zjazdu.

Dnia 30. sierpnia w niedzielę przedpołudniem nastąpi otwarcie zjazdu, zagajenie przez przewodniczącego, mowy powitalne i ewentualnie odczyty.

Po obiedzie zwiedzanie miasta, wieczorem teatr.

Dnia 31. sierpnia o godz. 9-tej rano XIV. Walne Zgromadzenie Związku Techników wiertniczych i potem dalszy ciąg odczytów.

Tegoż dnia popołudniu dalszy ciąg odczytów i zamknięcie zjazdu.

D. 1. września wycieczka do Borysławia; śniadanie w Borysławiu, zwiedzenie urządzeń stacyjnych i ekspedycyi ropy, zwiedzenie rezerwoarów ropnych, kopalń wosku ziemnego i kopalń naftowych i tłoczni wycieczka do Truskawca, gdzie odbędzie się obiad o godz. 5-tej, o 7-mej powrót do Drohobycza i wyjazd gości.

Ze względu na to, iż zjazd obecny odbędzie się w naszym kraju i goście będą mieli sposobność poznać nasz przemysł naftowy, bardzo ważnem jest, aby ze strony naszych techników wiertniczych wygłoszoną była jaknaj większa ilość odczytów o postępach wiertnictwa u nas w kraju.

Powodzenie i charakter Zjazdu zależeć będzie od jak najżywszego udziału naszych techników, i zwracamy się z gorącym apelem o jak najliczniejsze zgłaszanie odczytów.

Zgłoszenia odczytów uprasza się przesyłać pod adresem Krajowego Towarzy-

dża o godz. 6 min. 42 wieczorem i przyjeżdża do większe bezpieczeństwo, niż zbiornik żelazny, że Borysławia o godz. 12 min. 52 w nocy i z powro-przy zbiornikach ziemnych niebezpieczeństwo po

stwa naftowego we Lwowie ul. Kraszewskiego I. 1.

Komitet zjazdowy:

Prof. Leon Syroczyński.

Dr. St. Bartoszewicz. Inż. A. Łukaszewski.

KRONIKA.

Personalia. P. Walery D y d e j c z y k, objął stanowisko dyrektora rafineryi nafty w Limanowej, należącej do „Petroleum-Licht und Kraftgesellschaft m. b. H.“

P. Alfons Gostkowski złożył w Izbie handlowej i przemysłowej we Lwowie przepisany egzamin na sensała przy transakcyach handlowych w dziale produktów naftowych.

Rada nadzorcza Akcyjnego Towarzystwa dla austr i węg. produktów naftowych „Olex“ zamianowała dotychczasowego prokurzystę p. B e r t o 1-da Zwilling à, zastępcą dyrektora.

Asekuracya rezerwoarów ziemnych. D. 11. b. m. odbyła się we Wiedniu konferencya przedstawicieli towarzystw asekuracyjnych austrya-ckich z przedstawicielami przemysłu naftowego. Głównym przedmiotem obrad była asekuracya zbiorników ziemnych na ropę; producenci, opierając się na tern, iż zbiornik ziemny przedstawia daleko wstania ognia jest wykluczone, żądali złagodzenia przepisów asekuracyjnych co do objętości zbiorników i oddalenia wzajemnego od siebie, a mianowicie by zbiorniki były budowane przynajmniej na 1.000 wagonów objętości i w małem oddaleniu od siebie. Towarzystwa asekuracyjne natomiast upierały się przy tern, aby zbiorniki były nie większe, jak na 500 wagonów, by tych zbiorników mogło być tylko 3 w grupie oddalonych o 30 metrów od siebie, by grupa od grupy byda oddalona o 100 metrów, a każde 6 grup o 200 metrów od siebie. Producenci mają wybrać komitet dla dalszych pertraktacyj z towarzystwami asekura-cyjnemi; ze strony towarzystw asekuracyjnych podniesiono nawet życzenie, by taki komitet tworzył stały kontakt pomiędzy producentami i towarzystwami asekuracyjnemi.

W sprawie utworzenia bezpośredniego po. łączenia telefonicznego między Borysławiem wzgl. Drohobyczem a Berlinem, wniosło Krajowe Towarzystwo naftowe podanie do ministerstwa handłu. Podanie to podpisał również Krajowy Związek producentów ropy. „Związek niemieckich interesentów w galicyjskim przemyśle naftowym“ wniósł podobne podanie do generalnej dyrekcyi poczt w Berlinie.

Akcyjne Towarzystwo „Olex* otrzymało dostawę 30.000 cetn. metr. nafty dla Kolei państwowych w Belgii. Wywóz naszej nafty do Belgii wykazuje poważny wzrost, zwłaszcza od września u. r. W 1907 wywieziono ogółem 21.400 cent1 metr. w r. 1906 tylko 15.612 centr. metr. nafty.

Krajowa Rada górnicza odbyła posiedzenie pod przewodnictwem radcy wydziału krajowego p. dra Jahla Na posiedzeniu postawił p. dyrektor Gąsiorowski wniosek o zwołanie ankiety, celem obmyślenia środków dla usunięcia obecnego przesilenia w przemyśle naftowym. Wydział Krajowy przychylił się do wniosku i zamierza zwołać ankietę po wypracowaniu odpowiedniego kwestyo-naryusza.

Gal. Karpackie Towarzystwo naftowe ogłosiło sprawozdanie za rok administracyjny 1907/1908. Zysk brutto wynosił 2,266.833 Kor. i przewyższył rok poprzedni o 500.000 Kor., zysk czysty wynosił 650.126 Kor. Wypłacono dywidendę 3% w łącznej sumie 480.000 Kor. 100.000 Kor. przeniesiono na fundusz asekuracyjny, żaś 70.126 Kor. przeniesiono na nowy rachunek. Odpisania wynosiły 1,616.708 Kor. Walne zgromadzenie przyjęło bilans i udzieliło absołutoryum.

Wóz turnusowy między Lwowem a Borysławiem. Dzięki staraniom Krajowego Towarzystwa naftowego, zaprowadzono od dnia 20 lipca b. r. turnusowy bezbośredni wóz I i II klasy między Lwowem a Borysławiem, przy pociągu Nr. 1715/1220/1825, który ze Lwowa odjeżtem z Borysławia do Lwowa przy pociągu Nr. 18121211/1712, który z Borysławia odjeżdża o g. 3 min. 43 rano i przychodzi do Lwowa o godz. 7 min. 29 rano.

Pożar rafineryi nafty. W nocy z 14 na 15 b. m. wybuchł wielki pożar w rafineryi nafty w Pardubicach, należącej do akcyjnego towarzystwa Dawid Banto i Ska. Spaliło się 21 rezerwoarów nafty około 20 wagonów cysternowych i 150 beczek benzyny. Budynek administraayjny, bednar-nia i skład beczek zdołano uratować. Wysokość szkody narazie nie oznaczona; spalone objekty były zabezpieczone.

Ogłoszenia.

Biura

Krajowego Związku Producentów ropy

Stów. zarejestr. z ogran. poręką

znajdują się

we Lwowie

ul. Kołłątaja 1. 2 (plac Smolki 4.)

Dr. Bronisław Malewski

adwokat krajowy we Lwowie

ma swoje biuro przy placu Maryackim 1. 10. Telefon nr. 350.

Związek producentów ropy opałowej

KOIWI "

we Lwowie ul. Kraszewskiego liczba

Telefon 854.

/iv

/IV

/IV

Z. Bielski & A, Łukaszewski

VI/

V/

/IV

/IV

/IV

/V

/IV

/V

inżynierowie-przedsiębiorcy

wykonują w przedsiębiorstwie roboty ziemne, budowlane, instalacyjne i wiertnicze, przeprowadzają rewizye i badania instalacyj gazowych i elektrycznych, wykonują torpedowanie szybów wiertniczych.

Wykonanie podjętych robót punktualne, sumienne i fachowe.

V»/

VI/

VI/

V/

V/

VI/

/IV

/IV

/IV

Borysław.

V/

V/

V/

Totearzysfwo prawnej ochrony podatników

we Lwowie ni. Sienkiewicza 1. 5 II. p.

załatwia z pomocą sił konceptowych, fachowo wykształconych (byłych urzędników skarbowych) zeznania do podatków osobisto-dochodowych, rentowego, powszechnego, zarobkowego

i t. d.

Podania o wstrzymanie egzekucyi i zezwolenie na ratalną spłatę podatków i należytości

stemplowych i prawnych.

Rekursa przeciw wymiarom wszystkich podatków i ualeźytości oraz we wszystkich sprawach karnych, podatkowych i konsumcyjnych, gorzelnianych i browarnianych.

Wpisowe 1 korona. — Wkładka roczna 2 koron.

if C,

kr

BIURO

Przedsiębiorstwo dla głę=

bokich wierceń

technicznej, prawnej i handlowej porady, tudzież pośrednictwa w sprawach górniczych

W Sulimirski

Kazimierza rostrietoa

w Borysławiu

długoletnie doświadczenie na kopalniach ropy w Galicyi, na Kaukazie i w Rumunii ; obejmuje akordy wiertnicze ewent. z własnym udziałem. Ekspertyzy teren św galicyjskich i kaukazkicb. Kupno i sprzedaż terenów naftowych. Wyłączne zastępstwo fabryki lin stalowych Braci Batorowiczów w Drohobyczu.

zaprzysiężonego inżyniera górniczego, em. c. k. starszego komisarza górniczego, b. naczelnika c. k. Urzędów górniczych w Drohobyczu i Jaśle, b. technicznego urzędnika gal. kopalń i warzelń soli, kopalń nafty i wosku ziemnego etc.

w JAŚLE.

Towarzystwo akc. dla przem. naftowego.

fabryka narzędzi wiertniczych

w Borysławiu

wykonuje i ma na składzie:

Żurawie wiertnicze szczególnie silnej konstrukcji. — Żerdzie wiertnicze z najlepszego mate-ryału. — Świdry ekscentryczne patentu M Long-champs’a, jakoteż wszelkie przybory do głębokich wierceń. — Tłoki do wydobywania ropy patentu Mikucki, Krynicki, Żubr. — Zbiorniki na ropę opałową. — Gazowniki specyalnej konstrukcyi. — Mierniki na ropę. — Odlewy żelazne i metalowe. — Naprawa kotłów parowych.

Cenniki i kosztorysy na żądanie.

ROBERT KERN

Zastępstwo Witkowickiej fabryki rur.

Ostrowski & Cudek

Zastępstwo Witkowickiej fabryki rur.

Centralne biuro dla Galicyi we Lwowie, Kopernika 18

z bogato zaopatrzonymi składami w Borysławiu i Krośnie

wykonuje

w najkrótszym czasie dostawy wszystkich dymenzyi kutych rur gazowych, wodociągowych i parowych, czarnych, pocynkowanych i asfaltowych wraz z przynależnymi łącznikami; dostarcza rury płomienne do kotłów parowych, rury wiertnicze hermetyczne, rury pompowe, stalowe rury mufowe, obciągane jutą, węże z rur dla gorzelń, browarów itp., maszty dla elektrycznych urządzeń i przeniesienia siły, tudzież poleca jako specyalność wyroby szwejsowane z blachy kutej a wyrabiane w nowo urządzonym we Witko wicach zakładzie spajania Za pomocą gazu wodnego, a mianowicie: Rury wiertnicze hermetyczne ponad 12 cali zewnętrznej średnicy aż do 2000 mm. średnicy, rury Gallo-way’a, fasony wszystkich gatunków, recypienty gazowe, cysterny naftowe z dnami spajanemi, kotły do amoniaku itd.

Wyłączne Zastępstwo we Witkowickich rurach z lanego żelaza i fasonów do przewodów gazowych i wodnych.

Zastępstwo fabryki narzędzi firmy Blaua i Ski we Wiedniu.

Oferty i cenniki ilustrowane, także i na armatury do urządzeń gazowych wodnych i parowych bezpłatnie i franko.

Adres na telegramy: Robert Kern, Lwów. — Telefon nr. 766.

Telefon Nr. 905.

we LŒOŒIg, ul. Kopernika 1. 21.

odpowiedzialny redaktor Roman Załoziecki.

TOWARZYSTWO

dla handlu, przemysłu i rolnictwa

lig*

we Lwowie

VEREIN FÜR HANDEL, GEWERBE UND ACKERBAU IN LEMBERG.

||jg

Wyłączne zastępstwo na Galicję:

Fabryki rur Mannesmanna w Komotau, — walcownia rur w Schönbrunn

— oraz Galicyjskiego karpackiego naftowego Tow. przedtem Bergheim & Mac Garvey w Glinniku maryampolskim.

Dyrekcya we Lwowie, ul, Romanowicza 3. Filie Towarzystwa w Borysławiu, Krośnie i Zagórzu.

Konto p. k. o. 825 991.

Rach. bieżący w Banku krajów.

Telefon Nr. 168.

Towarzystwo dostarcza:

Rury wiertnicze, gazowe, pompowe, do wodociągów i inne wszelkiego rodzaju. Maszyny i kotły parowe. Narzędzia wiertnicze. Liny druciane we wszelkicłi wymiarach. Kompletne urządzenia do elektrycznego oświetlania. Fitting-i, kurki, połączenia itp. Wszelkie materyaly potrzebne tak przy instalacyi jak i popędzie maszynowym.

Zastępując firmy lub sprowadzając towary, towarzystwo kieruje się przedewszystkiem myślą przewodnią dostarczenia swojej klienteli maszyn, narzędzi i materyałów pierwszorzędnej jakości.

Adres telegraficzny: Towarzystwo handlowe Lwów, Ossolińskich.

Telegramm-Adresse : Handelsverein Lemberg, Ossolińskich.

||p

Up

lip

" " .......

Poczt. Kasa oszcz. Nr. 74046.

Ostrowski & Cudek

Dom handlowy dla interesów przemyslowo-naftowych

Przeprowadza : Kupno i sprzedaż udziałów kopalnianych, kupno i sprzedaż ropy. Organizuje: Spółki naftowe z drobnymi udziałami. Poleca: Przedsiębiorców wiertniczych do wierceń akordowych.

Ofiarujemy usługi jako eksperci przy wszelkich transakcyach z przemysłem naftowym łączność mających.

Dla wygody naszych P. T. Klientów urządziliśmy

Biuro techniczne

które pozostaje pod kierownictwem inżyniera Seweiyaa Blaima.

Sporządzamy: Pomiary i niwelaeye terenów, plany sytuacyjne terenów, kopalń i szybów naftowych, zgłoszenia kopalń do władz górniczych, profile otworów świdrowych i wszelkie czynności w zakres miernictwa wchodzące.

Posiadamy bogato zaopatrzony zbiór kopii map katastralnych Adres dla telegramów: Ostrowski Cudek Lwów.

eSs

Ż Drukarni Słowa Polskiego we Lwowie, pod zarz J. Żiembińskiego.