NAFTA

Organ Krajowego Towarzystwa Naftowego

wychodzi 2 razy na miesiąc 10-ego i 25-e^o

Pren-amerata -wynosi rocznie 1S ikiorom.

Członkowie „Krajowego Towarzystwa Naftowego“ otrzymują „Naftę“ bezpłatnie.

Adres Redakcyi i Administracyi : Lwów, ul. Kraszewskiego 1.1, biuro Krajowego Towarzystwa naftowego.

Treść zeszytu 8.

naftowego. — Projekt no-

Ś. p. Andrzej hr. Potocki. — Protokół Wydziału Krajowego Towarzyst w ego sposobu dobywania ropy i wosku ziemnego. — Z Borysławia i Tustanowic. Zaborcza polityka trustu amerykańskiego w Niemczech. — W królestwie Bockefell era. — Kronika.

Ś. f p.

ANDRZEJ hr. POTOCKI

Tragiczny zgon namiestnika hr. Potockiego wstrząsnął do głębi społeczeństwem naszem ; wszystkie stowarzyszenia i instytu-cye istniejące w kraju oddały ostatni hołd pamięci zmarłego; w liczbie tych stowarzyszeń była i reprezentacya naszego przemysłu; Na tern miejscu pragniemy jeszcze dorzucić garstkę faktów, świadczących o tern, że ś. p. Andrzej hr. Potocki jako namiestnik obejmował rzeczywiście bystrym swoim umysłem wszystkie objawy życia kulturalnego i przemysłowego w naszym kraju. Sam będąc właścicielem olbrzymich majątków i fabryk, jako namiestnik kraju nie był tylko administratorem-urzędnikiem, lecz obywatelem, który rozumiał, na ozem polega rozwój kraju, co stanowi jego właściwą podstawę; w tern leżała wyższość tego pierwszego obywatela kraju nad jego poprzednikami i prawdopodobnie w tern będzie leżeć jego wyższość i nad następcami. Zbrodnicza ręka młodego hajdamaki wyrządziła wielką krzywdę naszemu społeczeństwu i z tego względu, że zabrała nam męża stanu zbliżonego do naj-lepszego typu mężów stanu, angielskich i węgierskich, rekrutujących się również z magnatów i administratorów oszczędnych i przezornych swych olbrzymich fortun; my prawie nie mamy takich mężów stanu; Andrzej hr. Potocki był prawie jedynym takim polskim magnatem w najlepszem tego słowa znaczeniu.

S_ p. Andrzej hr. Potocki był związany także ściśle z naszym przemysłem, jako akcyo-naryusz towarzystwa „Trzebinia“, które posiada dużą rafineryę nafty w Trzebini; stąd też sprawy naszego przemysłu nie były mu obce, przeciwnie znał on je dokładnie; spotykał się nawet niejednokrotnie z zarzutem w pismach, że sam jako akcyonaryusz rafi-neryi nie jest bezstronny i robi trudności przy udzielaniu koncesyj na nowe rafinerye nafty; na usprawiedliwienie ś. p. hr. Potockiego dodać musimy, że jak w każdej rzeczy, tak i w tej, kierował się on jedynie przekonaniem dobra całego przemysłu i kiedy wyzysk rafinerów zachodrdo-austryackich zanadto dał się we znaki naszym producentom i gdy przedstawiciele Krajowego Towarzystwa naftowego znaleźli sposobność objektyw-

Odczytany protokół z ostatniego posiedzenia został przyjęty.

Sekretarz dr. Bartoszewicz zdaje sprawę z działalności biura, wspomina o wykończeniu przez biuro statystyki przemysłu naftowego za rok 1907 i wypracowaniu referatu o znaczeniu kanału Dunaj-Odra-Wisła dla przemysłu naftowego i wysłaniu delegatów pp. posła Zarańskiego, Długosza i Lewa-kowskiego na posiedzenie Izby handlowej wiedeńskiej w tej sprawie, o udziale Towarzystwa w ankiecie Izby handlowej lwowskiej w sprawie zmiany powszechnej ustawy górniczej, o wydaniu opinii Towarzystwa w kwe-styi połączenia telefonicznego Galicyi z Węgrami, o pouownem podaniu do ministerstwa kolejowego w sprawie pociągu przyśpieszonego ze Lwowa do Borysławia, który ministerstwo chce cofnąć, mimo danego przyrze-j czenia, wreszcie o pracach przygotowawczych ' w sprawie kongresu naftowego.

nego przedstawienia rzeczy ś. p. namiestnikowi i przekonali go o błędzie dotychczasowej polityki, nie zawahał sie w tej chwili wydać kilka koncesyj na nowe rafinerye nafty w Galicyi.

Pamiętnern dla nas także będzie zachowanie się ś. p. Potockiego podczas strajku robotników w Borysławiu przed trzema laty, świadczące o wielkiej obowiązkowości i bezstronności ś. p. namiestnika. Dowiedziawszy się o strejku, ś. p. lir. Potocki przerwał swoją kuraeyę w Karlsbadzie i pośpieszył natychmiast do Borysławia, by przekonać się o stanie rzeczy na miejscu; dla załagodzenia sprawy nie wywierał on nacisku ani na robotników, ani na przemysłowców, ale bystry i oryentujący się jego umysł zrozumiał odraził, jakie niebezpieczeństwo klęski kryje w sobie rozdrażnienie mas na takim wulkanie, jakim jest Borysław, posiadający wówczas miliony cetnarów zapalnego materyału w postaci zamagazynowanej i wytryskającej z szybów ropy; to też w tej chwili zarządził, aby cała brygada wojska strzegła w Borysławiu rezerwoarów ropnych i szybów i dzię ki tym zarządzeniom udało sie uchronić Bo-rysław od łatwej, a olbrzymiej w skutki klęski pożarowej; podczas strejku przedstawiciele przemysłu naftowego mieli każdej chwili dostęp do namiestnika; nie istniały wtedy godziny urzędowe, a podczas tych audyencyj nieraz mieliśmy sposobność przekonać się, jak dokładnie o każdem stadyum strejku namiestnik był poinformowany.

W tych i wielu innych wypadkach spotykaliśmy zawsze u ś, p. namiestnika żywe, | energiczne poparcie, i co najważniejsze zrozumienie naszych spraw-, jakie może mieć tylko człowiek, który sam jest wielkim przemysłowcem.

To też z ogólnym żalem i uczuciem zgrozy, jakie wywołała tragiczna śmierć namiestnika w każdym Polaku, łączy się u nas jeszcze boleść straty administratora, rozumiejącego ekonomiczne podstawy życia naszego kraju.

Protokół

Wydziału Krajowego Towarzystwa naftowego z dnia 13. kwietnia 1908.

Obecni: prezes Gorayski, wiceprezes Wolski, członkowie Wydziału: Długosz, Żukowski, Bielski, Mars i sekretarz dr. Bartoszewicz; pp. Angerman, Pierściński i Szubin Schreier usprawiedliwili swoją nieobecność.

Porządek dzienny:

1,    Odczytanie protokołu z ostatniego posiedzenia Wydziału.

2.    Sprawozdanie sekretarza z działalności biura.

3.    Wybór delegatów na ankietę parlamentarną w sprawie uregulowania wypłat robotniczych w górnictwie.

4.    Wnioski i interpelacye.

Przed przystąpieniem do porządku dziennego prezes Gorayski poświecił kilka słów tragicznie zmarłemu namiestnikowi lir. Andrzejowi Potockiemu, który zawsze nader życzliwie odnosił się także i do spraw przemysłu naftowego i postulatów przez Towarzystwo i deputacye naftowe przedkładanych. Wydział uchwalił wziąć gremialnie udział w pogrzebie i złożyć na trumnie namiestnika wieniec.

Pan Mars interpeluje Wydział w sprawie prac przygotowawczych do nowej orga-nizacyi producentów surowca. P. Wolski daje wyjaśnienie w tej sprawie, iż obecnie prowadzą sie jeszcze rokowania z bankami i układają się podstawy organizacyi; gdy to będzie gotowe rozpocznie się agitacya organizacyjna.

Przystąpiono do 3. punktu porządku dziennego, wyboru delegatów na ankietę parlamentarną w sprawie uregulowania wypłat robotniczych w górnictwie na podstawie wniosków posła Cingra i innych, by wypłaty odbywały się co tydzień. Na ankietę uchwalono dyrygować pp. Żukowskiego ze strony przemysłu naftowego, i dyr. Szumskiego ze strony przemysłu woskowego.

Pan Długosz stawia wniosek o wybór komisyi dla sanacyi stosunków finansowych Towarzystwa; do komisyi wybrano pp. Le-wakowskiego, Długosza, Żukowskiego i Wolskiego.

Na tern posiedzenie zamknięto.

Projekt nowego sposobu dobywania ropy i wosku ziemnego.

Pozostając w bliskich stosunkach z przemysłem naftowym, obserwuję od szeregu lat z zajęciem jego rozwój i informuję się stale o stanie kopalnictwi naftowego; jako chemik interesuję się w pierwszym rzędzie rozmaitym składem chemicznym rop rozmaitego pochodzenia.

Odrębność pokładów ropnych w Borysławiu, ich nadzwyczajna obfitość w olbrzymiej głębokości, wysoka procentowa zawartość parafiny i cerezyny, które utrudniają eksploatacyę ropy zapomocą używanych powszechnie pomp, musiało zarówno u mnie, jak i u innych wywołać myśl, że obecny sposób eksploatacyi wobec silnie paiafinowej ropy pozwala na dobywanie tylko płynnych węglowodorów, natomiast wydzielone składniki stałe, jako nie dające się eksploatować, pozostają we wnętrzu ziemi. Ropa borysław-ska n. p. zawiera 6⁻5°/₀ parafiny i l°/₀ Cerezyny; przedstawia zatem w temperaturze otworu nasycony roztwór parafiny i cerezyny i to roztwór tak silnie nasycony, iż przy dobywaniu na powierzchnię osadza się w rurach mieszanina cerezyny i parafiny, co pociąga za sobą niejednokrotnie potrzebę wytapiania rur. Przypomina to proces krystali-zacyi, przy którym otrzymuje się płyny po-krystalizacyjne, zaś wydzielony w stanie stałym produkt pozostaje pod ziemią.

Przedstawmy sobie proces powstania oleju ziemnego i jego pokrewnych związków. Obojętnem jest, czy proces ten odbywa się wedle tej lub owej teoryi, w każdym razie wytwarzało się przytem wiele ciepła i cały szereg powstałych przez proces ten węglowodorów znajdował się in statu nascęndi w stanie lotnym lub gorąco ciekłym. Po ukończeniu tego procesu nastąpić musiał okres ochłodzenia się i wtedy wydzieliły się części składowe o wyższym punkcie topliwości. Stężałe masy wypełniły szczeliny skalne, podcza gdy płynne oleje, posiadające taką zawartość części stałych, jaka odpowiadała ich temperaturze, spłynęły do basenów i pozostają w nich pod ciśnieniem gazów. Jaki procent części stałych, t. j. parafiny, cerezyny i może pewnego rodzaju asfaltu wydzielił się, nie da się obliczyć; możliwetn jest, że te składniki znajdują się w znaczniejszej ilości aniżeli oleje płynne, w każdym razie przedstawiają one wysoką wartość i muszą znajdować się w podziemiu, gdyż oleje płynne dobywane z podziemia są nimi zupełnie nasycone. Osadzanie się tej stężałej masy jest, jak się zdaje, w licznych wypadkach przyczyną rychłego wyczerpania się otworów świdrowych, które natrafiły na mniej obfity basen ropny. Otwór świdrowy nie łączy się z sąsiednimi basenami, gdyż szczeliny i szpary wypełnione są stężałą cerezyną i parafiną, tak iż płynna ropa w sąsiednim basenie jest niejako zamurowaną i tylko przez odwiercenie nowego szybu uzyskuje możność dobycia się na powierzchnię. Gdyby tylko utworzyła się jaka szczelina i powstał otwór, wówczas ropa, pozostająca pod olbrzymiem ciśnieniem gazu, przecisnęłaby się niewątpliwie na dno otworu świdrowego.

Olbrzymią stanowiłoby zdobycz dla przemysłu naftowego, gdyby zdołano w jakikol-

Myślałem zrazu, iż przez doprowadzenie przegrzanej pary, względnie przegrzanego powietrza stężałe masy dadzą się stopić i wydobyć w stanie płynnym na powierzchnię, sytuacyę, wysłało do Ameryki komisyę, któ-

lecz myśli tej nie mogłem nadać konkretnej formy.

wiek sposób stężałe masy uczynić płynnemi, Produkcya poszczególnych szybów, których odwiercenie kosztuje poważną sumę, zostałaby zwiększoną, względnie przedłużoną. Jednym otworem świdrowym moźnaby eksploatować cały teren, nie mówiąc już o wysokiej wartości parafiny i cerezyny, która dziś zostaje w podziemiu. Podobne stosunki panują w przemyśle woskowym. Chociaż kopalnie wosku w Galicyi stanowią niejako monopol krajowy i możnaby wnosić, że kryją w sobie nieprzebrane, cenne skarby, to w istocie są one źródłem trosk i kłopotów, nietylko dla władz górniczych, lecz i dla samych właścicieli. Długoletnim, mozolnym zabiegom udało się liczne rozdrobnione kopalnie zjednoczyć w wielkie przedsiębiorstwa, posiadające nowoczesne urządzenia, tak iż liczba nieszczęśliwych wypadków spadła do minimum. Lecz choć moloch ten nie pożera dziś ofiar w ludziach, to tem znaczniejsze pochłania on kapitały, tak iż uzasadnione nadzieje zysków nie ziszczają się. W pomniejszych kopalniach stosunki pozostawiają wiele do życzenia, a władze górnicze używać muszą całej energii, by zapobiedz nieszczęśliwym wypadkom. Niejednokrotnie zwiedzałem kopalnie wosku i zawsze zastanawiało mnie, czy nie możnaby eksploatować wosku ziemnego w innej drodze aniżeli przez odbudowrę górniczą, tem-bardziej, iż wymaga ona znacznych wkładów i przedstawia niebezpieczeństwo życia. Nie wątpię, iż myśl moja nie jest zupełnie nową i miałem już poprzedników. N. p. pokłady soli eksploatuje się przez wyługowanie ich wędą, pompowanie i odparowanie ługów, dla-czegożby nie miano stosować tego środka przy eksploatacyi wosku ziemnego, który daje się roztopić i w rozmaitych rozczynach rozpuścić.

Myśl ta żywo mnie zajmowała i w wytwarzaniu ciepła w podziemiu, względnie w doprowadzeniu ciepła do złóż wosku ziemnego i stężałego oleju skalnego widzę drogę, która przemysł ten skierować może na nowe tory.

I w tym wypadku odstąpić musimy Ameryce — państwu nieograniczonych możliwości — pierwszeństwo pomysłu, który wprowadzić może przewrót w dzisiejszem kopalnictwie naftowem.

Poniżej przytoczę wyciąg całego szeregu autentycznych sprawozdań z czasopisma „Zeitschrift für angewandte Chemie“ o nowym sposobie dobywania siarki, który ewentualnie mógłby znaleźć zastosowanie także przy eksploatacyi ropy i wosku ziemnego.

W stanie Luizyana U. S. koło Lake Charles powszechnie znane były złoża siarki, której nie można było eksploatować, gdyż z powodu zawodnionych pokładów dostęp był niemożliwy i nawet znany proces zamrożenia nie dał się zastosować, tak, iż Ameryka zniewoloną była sprowadzać siarkę z Sycylii.

Herman Frascb, inżynier, k.onsulent tow. Standard Oil Co. wpadł w r. 1892 na genialną myśl wytapiania siarki w podziemiu zapomocą przegrzanej wody (nie pary) i dobywania jej w stauie ciekłym zapomocą pomp. Mimo powszechnej opozycyi ze strony fachowców udało się dzięki niestrudzonym zabiegom i znacznym kapitałom ideę w czyn wprowadzić i do r. 1898 dobyto tym sposobem 4.500 ton, a w r. 1902 doprowadzono do normalnej produkcyi 100 ton dziennie. Towarzystwo Anglo-Sicilian Sulfur Co., w którego ręku koncentruje się cała produkcya siarki sycylijskiej, przyjmowało zrazu wiadomości o postępach eksploatacyi siarki w Ameryce z lekceważeniem i pojęło dopiero sy-tuacyę, gdy siarka amerykańska pojawiła się na rynkach w Marsylii, Hamburgu, Antwerpii. Fachowe pismo cliem. w Ameryce donosi, iż w r. 1904 sprzedano 16.000 ton czystej siarki, uzyskanej wedle metody Fra-seha, w r. 1905 posiada tow. Union Sul-phur Co. w Nowym Yorku 48 kotłów parowych à 150 PS (koni parowych) w ruchu. Siarka stopiona w głębokości 240 m podnosiła się samoczynnie do 120 m a na powierzchnię dobywano ją zapomocą pomp.

Towarzystwo sycylijskie, czując groźną

sa-

ra traktować miała o podział rynków zbytu. Komisya skonstatowała, że zapasy siarki amerykańskiej wynoszą 430.000 ton i Ameryka może dziś wyprzeć zupełnie z rynków siarkę syeylijską, gdyż produkcya pokryć może zapotrzebowanie całego świata, a niskie koszty eksploatacyi uniemożliwiają konkurencyę. Obecna dzienna produkcya wynosi 3.500 t., a produkt jest nadzwyczajnej jakości. W r. 1905 wynosiła produkcya Ameryki 1,818.677 ton siarki.

O samej eksploatacyi istnieje niestety nieznaczna literatura. Poniżej przytaczani wyjątki z jednego ze starszych opisów.

„Bardzo pomysłową jest metoda Frascha dla eksploatacyi siarki, której w zwykłej drodze dobywać w Luizyanie nie można. Odwiercą się otwór świdrowy podobnie jak przy wierceniu za ropą i zapuszcza się sze-' rokie rury żelazne, sięgające 3 m w głąb pokładu siarki. Do rur tych zapuszcza się rury o przekroju 150 mm, do tych 75 mm, a w te dopiero wstawia się 25-cio milimetrowe rury. Otwór świdrowy odwiercą się aż do pokładu złoża siarki, a rury wewnętrzne od 150 mm począwszy doprowadza się również do tej głębokości. Przez zewnętrzną rurę wtłacza się pod silnem ciśnieniem wodę ogrzaną do 150° C, wskutek czego siarka zewnątrz się znajdująca topi się i gromadzi s:ę w otworze świdrowym. Zrazu próbowano stopioną siarkę wprost pompować, lecz próby nie udawały się i odtąd tłoczy się przez rurę środkową 25 mm zgęszezone powietrze, które wraz z stopioną siarką tworzy pewnego rodzaju pianę, podchodzącą ku górze w rurach 75 min samoczynnie z powodu nieznacznego ciężaru gatunkowego. W ten sposób zdołano uzyskać 150 ton dziennie, przyczem spalono pod kotłami 50 ton węgla. Naturalnie, iż strata ciepła jest bardzo znaczna i nie da się przewidzieć, jak dalece zanieczyszczenia zatkać mogą rury. W r. 1896 dobyto z jednego otworu świdrowego 2.100 ton siarki.

Dotychczas używano kotłów o sile 2.100 koni, obecnie montuje się dalsze kotły na 2.300 HP. Płynną siarkę pompuje się do drewnianych skrzyń, w których ona tężeje; dla załadowania wyrębuje się ją ze skrzyni. Ten sposób eksploatacyi jest najtańszym“.

Tyle powiada opis z r. 1896. Od tego czasu metoda Frascha została znacznie ulepszona. Tę samą metodę możnaby zastosować również do łatwo topliwych surowców naftowych i woskowych; ich punkt topliwości nie przekracza 70° C, podczas gdy punkt topliwości siarki wynosi 111'5° C; ich ciężar gatunkowy nie przekracza 0‘96, c. g. siarki wynosi 2,00. Mieszanina siarki z gorącą wodą może być tylko niezupełną, mechaniczną, podczas gdy parafina, wosk ziemny etc zmieszane z gorącą woda daia gładka emulsyę, z której wspomniane produkty same się wydzielają i pływają na powierzchni wody.

Istotnie śmiało rzec można, iż parafina i wosk ziemny wprost predystynowane są dla tego rodzaju eksploatacyi.

Trudniej przedstawia się sprawa znacz-nej głębokości nasz) cli złóż ropy i wosku i byłoby rzeczą naszych techników wiertniczych trudności te pokonać. Również i stosunki geologiczne wymagałyby odrębnego traktowania. Moźliwem jest, iż osiągnięty rezultat niedorównałby rezultatom, osiągniętym z siarką, jeżeli jednak zważymy, iż w Borysławiu na małym terenie stoi szyb obok szybu, że ' potrzeba milionów, by mały teren wyeksploatować niedokładnie, że kopalnie wosku, znajdujące się na ograniczonym terenie, od szeregu lat eksploatowane ciągle jeszcze mają produkoyę i jeżeli weźmiemy w rachubę różnicę w cenie między siarką a parafiną i woskiem ziemnym, to dochodzę do przekonania, iż metoda Frascha miałaby u nas olbrzymie powodzenie.

Byłoby rzeczą większych firm naftowych i woskowych zwołać ankietę fachowców, któ-raby projekt ten omówiła i wysłała komisyę dla zbadania sprawy na miejscu w Ameryce dla studyowania tej metody i ew. pozyskania inżyniera, obeznanego z tym systemem.

Zaprowadzenie tej metody w zastosowaniu do stosunków galicyjskich mogłoby być zbawieniem dla kraju, kopalnią złota dla przedsiębiorców, a mnie dałoby wielka tysfakcyę, iż pierwszy myśl tę rzuciłem.

Gorlice w marcu 1908.

Rudolf Schuberth

inspektor fabryki kwasu siarkowego

Wielką senzacyę wśród nafciarzy wywołał potężny wybuch ropy na Ratoczynie w szybie firmy „Ratoczyn borysławski“. Teren ratoczyński, oddalony znacznie od linii naftowej, nie uchodził za zbyt wydajny i istotnie dawniejsze wiercenia na tym terenie nie dały nadzwyczajnych rezultatów. W roku ubiegłym odwierciła firma „Ratoczyn bory-    prawa, wtargnąć w sferę interesów intenzywniej

sławski“ dwa szyby. Systematycznem tłoko-    aniżeli naród cały politycznie lub ekonomicz-

waniem zdołano w jednym z szybów nr. V. nie inny naród w zależności od siebie poddać

30 wagonów. Głębokość

Z Borysławia i Tustanowic,

Dnia 21. wybuchł pożar w szybie „Dziunia“ w Tustanowicach, należącym do firmy Dr. Landes i Ska. Przyczyną pożaru było uderzenie piorunu. Szyb ten sam produkujący i położony w najbliższem sąsiedztwie słynnego „Wilna“, spalił się doszczętnie wraz z wszystkiemi zabudowaniami na kopalni, i tylko dzięki nadludzkim wysiłkom zdołano uratować sąsiednie szyby „Wilno“ i „Sumatra“.

Około godz. 8-mej wieczorem przyszedł na „Dziuni“ wybuch ropy; paląca się ropa rozlała się po terenie i zaraz zajęły się dwa rezerwoary, jeden drewniany, drugi ziemny, bezpośrednio sąsiadujące z terenem „Wilna“. Nad ranem zapalił się trzeci zbiornik, oddalony od szybu „Wilno" zaledwie o sześć metrów. Niebezpieczeństwo było olbrzymie, gdyż „Wilno“ jak wiadomo bezustanku wybucha ropą i gazami, dając około 20 wagonów dziennie. W razie zajęcia się szybu katastrofa byłaby wprost nieobliczalną, nie byłoby bowiem podobieństwa ugaszenia buchającego szybu przez całe miesiące. Na szczęście i cudem prawie, połączonym a niesłychanym wysiłkom straży pożarnych i robotników szybowych, skonsygnowanych ze wszystkich kopalń firmy „Wolski, Korsak, Wey-dlich i Sp.“ pod komendą p. Felicyana Ło-dzińskiego i p. Dreyera kierownika kopalni „Wilno“ i innych kierowników, udało się zapobiedz zajęciu się szybu „Wilno". Około 3-ciej popołudniu, dnia 22. zasypano ziemią i zalano wodą resztki zgliszcz „Dziuni“ i zbiorników „Wilna“. Wobec tego szkoda powstała jest nieznaczna w porównaniu z temi olbrzy-miemi stratami, które byłyby następstwem zajęcia się „Wilna“.

podnieść produkcję do 10 wagonów dziennie, w szybie drugim nr. IV. tłokowano około 5 cystern dziennie. Dnia 19. b. m. nastąpił w szybie nr. IV. samoczynnie silny wybuch ropy, który pierwszego dnia dał około 15 wagonów, następnego dnia blisko 20, a w końcu ustaliła się produkcya dzienna w przybliżeniu na szybu wynosi 1.113 m. Nadzwyczajne wybuchy na Ratoczynie świadczą, iż tereny bo-rysławskie kryją w sobie jeszcze nieprzebrane bogactwa ropy i dalekie są od wyczerpania.

W ostatniej chwili dowiadujemy się, iź produkcya na nrze IV. spadła do 10 wag.

W Tustanowicach „Litwa“ nr. III. produkuje od pewnego czasu po 20 wagonów za tłokiem. Karpackie Towarzystwo „na tłoce“ w nrze XIX. otrzymało 10 wagonów dziennie, nr. XII. rokuje ładne nadzieje. * Produkcya szybu „Parnes" ustaliła się na 16 wagonów. Wielką ropę, bo około 40 wagonów na dobę otrzymało „Niemiecko-galicyjskie przedsiębiorstwo naftowe“ w szybie „Roman“. Szyb „Salo" produkuje obecnie 10 wagonów na dobę.

Zaborcza polityka trustu amerykańskiego w Niemczech.

Zmonopolizowanie niemieckiego handlu naftowego przez towarzystwo Standard Oil Company i jego filie względnie organizacye należy bezsprzecznie do najciekawszych rozdziałów powszechnej historyi ekonomicznej. Czem się da wytłumaczyć, iź kwitnący w Niemczech handel naftowy, dający tysiącom ludzi chleb i zatrudnienie, po krótkim stosunkowo okresie rozwoju, wkroczył na wsteczną drogę scentralizowania się jedynie i wyłącznie na korzyść i pożytek jednego zagranicznego przedsiębiorstwa, które setki mil oddalone od Niemiec kieruje losami tysięcy ludzi. Czem się da wytłumaczyć, iź towarzystwo to we własnym kraju nienawidzone i oba-wiane, z bezprzykładną energią i genialnym sprytem zdołało w obcym kraju narzucić swe

czas

1876 151.000 ton, w r. 1877 213.000

a zara-

potrafi. Na oko zdaje się to zagadką, a jednak kwestya staje się jasną, gdy głębiej w istotę rzeczy wglądniemy. Produkt naturalny dobywany bez znaczniejszych trudności w ręku jednego, a zapotrzebowania produktu po drugiej stronie rzecz całą mogłoby tłumaczyó. Ale codzień prawie odkrywa się nowe złoża ropy i w żadnem państwie nie istnieje zamknięta granica dla produktów naftowych, najmniej w Niemczech, gdzie rząd rokrocznie miliony zarabia na cle naftowem. Nafta świetlna liczyć się przytem musi z konku-rencyą innych gatunków światła, co wymaga utrzymania ceny na normalnym poziomie. Trust amerykański nigdy też nie podnosił zbytnio ceny i jako oględny kupiec prawdopodobnie nigdy tego nie uczyni, przeciwnie dla celów konkurencyjnych zniżał trust niejednokrotnie ceny znacznie poniżej normalnego kursu. Wyjątkowe swe stanowisko zawdzięczają Amerykanie zatem chyba nadzwyczajnie korzystnej konstelacyi i prawu starszeństwa, które w życiu ekonomieznem nie odgrywa z reguły poważnej roli. W tym wypadku jednak przyznać należy, że młode świeże siły uległy w krwawej walce z trustem amerykańskim. Historya rozwoju Standard Oil Co. krwią jest pisana, a zmonopolizowanie niemieckiego handlu naftowego przez trust pociągnęło za sobą zniszczenie szeregu egzystencyj niezawisłych. A państwo niemieckie, a niemiecki rząd? Rząd stworzył sobie obfite źródło dochodu z opłai cło-wych, które w rezultacie przecież ponosi konsument, a nie różniczkując cła na ropę od cła na rafinadę uchronił rząd Niemcy od losu Francyi, gdzie konsumenci i kasa państwa ponoszą szkodę na rzecz nielicznych rafinerów pozostających w związku z trustem. Podobny los mógłby spotkać i Niemcy, i jedynie zaprowadzenie państwowego monopolu naftowego doprowadziłoby do wywłaszczenia ekspropriatorów i położyłoby kres zaborczej polityce trustu.

Niezliczone środki proponowano dla ukrócenia wyjątkowego stanowiska trustu, jak zmiana punktu zapalności, udogodnienia cło-we dla ropy rosyjskiej etc. etc. zdołały powstrzymać zdobywczy pochód trustu, nie zdołały jednak pozbawić go władzy. Jedneg o środka zapomniano w całej tej walce, a mianowicie poczucia solidarności wród ku piec twa. Dziś akcya taka byłaby spóźnioną, lecz inne kraje w walce z trustem mogą skorzystać z przykładu Niemiec, dla tego w krótkich zarysach podajemy histo-ryę handlu naftowego w Niemczech.

Handel naftowy w Niemczech ogranicza się wobec nieznacznej produkcyi surowca naftowego w Alzacyi i Hanowerze, do dowozu produktów naftowych z zagranicy. Obfite źródła naftowe w Stanach Zjednoczonych, zwłaszcza w Pennsylwanii, zniewoliły tamtejszych przemysłowców do szukania zbytu dla swego produktu poza granicami Amery-ryki, a Niemcy zdawały się być dobrym odbiorcą. Rozpowszechnienie nafty amerykańskiej w Niemczech napotykało zrazu na trudności z powodu jej licznych wad t. j. wielkiej zapalności, nieprzyjemnego zapachu i z powodu konkurencyi innych krajów eksportujących. Zastępstwo amerykańskiej nafty objęła pewna firma spedycyjna w Bremie, a gdy interes korzystnie się rozwijał przystąpiło do spółki kilka innych firm i powstało w Bremie kilka przedsiębiorstw konkurencyjnych. Żaglowe okręty przewoziły naftę w beczkach drewnianych przez ocean, oddając je w ilości kilkuset beczek importerom w porcie morskim, od tych szła nafta do importerów w poszczególnych miastach, następnie do drugorzędnych grosistów, wreszcie do detaili-stów, którzy naftę litrami sprzedawali konsumentom.

W sześćdziesiątych i siedmdziesiątych latach stanowi Brema ognisko handlu naftowego. Naftę transportowano częścią drogą wodną, przeważnie jednak kosztowną wów-koleją żelazną przez Hamburg Łabą do wnętrza Niemiec. Prócz Hamburga były odbiorcami nafty Berlin, Lipsk, Monachium, Bazylea, Praga, zkąd nafta rozchodziła się do prowincyj niemieckich a nawet do Au-stryi i Szwajcaryi. W roku 1862 importowała Brema 1477 ton, w r. 1868 42.000 t., w r. ton.

Rok 1877 stanowi punkt zwrotny w roz-w rozwoju handlu naftowego Bremy,

wielkich zbiorników. Ale i w Antwerpii, Rotterdamie i Mannheim ustawiono

dokładnej kontroli dowozu nafty

na

zem Niemiec. Konkurencyjne przesiębior- gii Danske-Petroleum-Aktieselskab. Podobnej stwa w Holandyi i Belgii transportują naftę taktyki użyli Amerykanie i w Niemczech; Renem do Niemiec, a importerzy w Ham- zagrozili grosistom wstrzymaniem dostawy burgu dzięki dogodnemu transportowi Łabą [ i założeniem przedsiębiorstw konkurencyjnych, zdołali zepchnąć Bremę na W Hamburgu otwarto port naftowy i w roku 1875 importowano 20.000 ton nafty, w roku 1877 46.000 t., w r. 1881 141.000 ton. Znaczenie Bremy poczęło upadać i utrzymywało się przez pewien czas tylko dzięki udogodnieniom taryfowym na kolejach pruskich i zaprowadzeniu żaglowców i parowców cysterno wy c h. Firma Riedemann & Schüt-

drugie miejsce, t jeżeli nie zezwolą na przemienienie ich w or-ganizacye względnie filie towarzystwa Standard. Ponieważ outsiderzy amerykańscy, którzy dostarczali nafty dla rynku w Mannheim, nie byli w stanie zaopatrzyć rynków w Hamburgu i Bremie, a nafta rosyjska nie cieszyła się Avziętością u konsumentów, groził wielkim importerom brak towaru i strata olbrzymich kapitałów inwestowanych w zbiorniki, statki, cysterny, tak, iż importerzy jeden po drugim poddawali się trustowi. W roku 1890 założył trust amerykański firmę: „Deutsch-Amerikanische Petroleumgesellschaft pitałem 9 milionów marek. W przedsiębiorstwie tern partycypowali najpoważniejsi importerzy niemieccy, którzy oddali wszystkie swoje instalacye w zamian za akcye. Firma D. A. P. G. uchodziło za przedsiębiorstwo niemieckie, gdyż z kapitału akcyjnego, wynoszącego z czasem 30 milionów marek, 19 milionów znajdować się miało w ręku 55 kupców niemieckich, ale ilu z tych kupców było figurantami podstawionymi przez Standard o tern historya milczy. Z końcem roku 1904 cały kapitał akcyjny firmy D. A. P. G. z wyjątkiem 1 miliona marek znajdować się miał w ręku towarzystwa Standard. Charak-terystycznem jest, iż w czasie tym dyrekcya i rada nadzorcza składała się prawie wyłącznie z Amerykanów, co tem bardz ej świadczy, iż to w. D. A. P. G. spadło do roli filii to w. Standard Oil Co.

te w Bremie zbudowała 15 parowców cyster nowych o pojemności 2.500—4.500 t. i powiększyła składy w Bremie przez budowę

rezerwoary

żelazne i zaprowadzono statki cysternowe, tak iż w r. 1891 Brema pokonaną została przez rynki nadreńskie i Hamburg.

Podczas gdy w Niemczech stosunki w ten sposób się układały powstał w Ameryce po długoletnich walkach trust naftowy, Standard Oil Company pod egidą Rockefellera w roku 1882. Importerzy w Bremie i Hamburgu byli jego odbiorcami ; rynek naftowcy w Mann heim, a raczej firma Philip Poth nie pociągała nafty od trustu, co więcej wystąpiła do walki z nim, zaprowadziła żeglugą cysternowa na Renie i urządziła rezenvoarv⁷ w Mann-

c    c

heim, Kissingen, Strassburgu etc. Prócz powyższych istnieli niezawiśli importerzy wSzcze-cinie i Królewcu. Trust zaopatrywał rynki w Hamburgu, w Bremie, Szczecinie, rynki położone nad Wezerą, Łabą i Odrą. Okolice nadreńskie znajdowały się w⁷ ręku firmy Poth, co Amerykanie tolerowali aż do pojawienia konkurencyi rosyjskiej, która pod koniec lat ośmdziesiątych dość silnie w Niemczech i Anglii wystąpiła.

Dzięki konkurencyi rosyjskiej powzięło towarzystwa Standard genialny plan polegają

w najważniejszych krajach importujących w Europie. W tym celu założyli Amerykanie w Anglii towarzystwo Anglo-American Oil Co., w Belgii i Holandyi American Petrol Co., w⁷e Włoszech i w Szwajcaryi Societa-Italo-Americana, w Danii, Szwecyi i Nonve-z ka-

Równolegle z powstaniem D. A. P. G. założyli Amerykanie firmę American Petrol Comp, w Roterdamie i Amsterdamie przez objęcie przedsiębiorstw tamtejszych wielkich importerów i zaopatrywali rynki nadreńskie, odbierając je outsiderom i Rosyi. W przedsiębiorstwie tem udział tow⁷. Standard wynosił 98°/₀. Trust zdołał zapewnić sobie 51 °/0 w rafineryi Korffa. W Królewcu i w Szczecinie zdołał trust rówmież zorgauizować istniejących przedsiębiorstw' wdasne firmy.

Usuwały się z pod monopolu trustu główni odbiorcy outsiderów, t. j. firma Poth i Rassow, Jung & Co. posiadająca również

zao-

W r. 1896 pozostały tylko resztki t. zw. niezawisłych importerów, cięzcą na całej linii. Wprawdzie poszczególne towarzystwa staczały między sobą walki konkurencyjne, lecz były to tylko walki pozorne, firmy te bowiem były organizacyami a raczej filiami trustu, a walki miały na celu łudzenie publiczności.

Na szczycie rozwoju, osiągniętym w r.

1896 nie pozostał trust długo. Jako konkurenci wystąpiły Rumunia, dzięki poparciu niemieckiego kapitału i Gałicya i potrafiły opa-nowaó część obszarów zbytu zajmowanych dotychczas przez trust. Chwilowo tow. Standard zdołało    znacznie podwyższyć swój do-    w tern królestwie pracy. Prezydent ministrów

wóz, dzięki katastrofie kaukazkiej w latach    udzielał mi objaśnień: „Jesteśmy największy-

1905—1906,    ale wzrastający silnie eksport    mi producentami nafty naświecie; od wscho-

rumuński i    galicyjski wobec olbrzymiej    du do zachodu słońca produkujemy 400.000

(Dokończenie nastąpi).

olbrzymie instalacye. Z przedsiębiorstwami temi i rosyjskiemi prowadziła firma D. A. P. G. zaciętą walkę konkurencyjną i wtedy po raz pierwszy zróżniczkowała swe ceny, sprzedając na rynkach w okręgu Łaby Odry i werezy w r. 1894 naftę po 10—1045 mar. we Wrocławiu po 1P20 mar., a w okolicach nadreńskich po k. 7' 0, 8'50 i 8'80 mar. za 100 kg. netto bez cła. Mimo to zdołała firma Poth utrzymać się a nawet zwiększyć zbyt swój, ale bezwzględna polityka to w. D. A. P. G. a raczej trustu, który detailistom taniej naftę dostarczał aniżeli grosistom, podkopała byt tej firmy i całego szeregu innych prosistów. W tym czasie była ropa w Ameryce droższą aniżeli nafta amerykańska nad Renem.

Po pokonaniu importerów nafty amerykańskiej w Niemczech wszedł trust w porozumienie z rosyjskiemi firmami i nastąpił podział obszarów zbytu. Firma Deutsch Russische Naphtaimportgesellschaft sprzedawała naftę aż po Dunaj i Strassburg, firma Deutschösterreichische Naphtaimportgesellschaft patrywała rynki południowo niemieckie ze swych składów w Bregencyi i Tryeście. Wysokie dywidendy, jakie towarzystwa te wypłacały, mimo efektywnych strat poniesionych w walce konkurencyjnej z Galieyą i Rumunią wzbudziły podejrzenie, iź firmy rosyjsko-niemieckie pobierały subwencyę od trustu.

trust był zwy-i wzmagającej się produkeyi obu tych krajów stanowi dla trustu poważne niebezpieczeństwo, które Amerykanie w ten sposób -chcą osłabić, iź zarówno w Galicyi, jak i w Rumunii dążą do opanowania produkcyi przez nabywanie kopalń i budowę rafineryi. Nara-zie konknreneya galicyjska, a zwłaszcza rumuńska niezbyt dała się we znaki trustowi, gdyż nafta rumuńska nie wytrzymuje kon-kurencyi ; pozatem trust zdołał rozpowszechni własne lampy i palniki nadające się tylko do nafty amerykańskiej.

$ królestwie Rockefellera.

Stephane Lauzanne podaje w „Matin“ ciekawy opis odwiedzin w królestwie Rockefellera.

Pisze on: Zaprowadzono mnie, gdy widziałem już prezydenta, ministrów, kapitol, uniwersytety, szpitale i koleje, na drugi koniec miasta, gdzie olbrzymie wieże babilońskie wznoszą się ku niebiosom.

Na granitowej fasadzie jednej z tych wieź wyry te są trzy sło wa : „Standard Oil Company“. Przebywamy 15 czy 16 pietr i wprowadzają nas do olbrzymiej sali, w której znajdowało się około trzydziestu ludzi. Jeden z obecnych zbliżył się ku nam i przedstawił się: Jestem William Rockefeller! Tu znajduje się siedziba naszego rządu, a ci panowie są ministrami tego rządu... Oto p. Archibald, nasz prezydent ministrów, pan Libby, minister spraw zewnętrznych“. Podałem rękę wszystkim panom i nie bez pewnego wzruszenia obserwowałem tych ludzi, którzy reprezentują największą potęgę przemysłową na świecie. W pierwszym rzędzie badawczo przyjrzałem się fizyonomi Williama Rockefellera, przypominającej w każdym rysie profil pierwszego Rockefellera. Lecz nie miałem zbyt wiele czasu do rozmyślań, gdyż biorąc mię pod ramię rzekł Rockefeller: „A teraz pójdziemy na śniadanie“.

Śniadanie trwało nieledwie kwandrans

beczek po 160 litrów, t. j. 64 mil. litrów, lecz nie stanowi to jeszcze całej naszej pracy, jest to tylko jedna prowincya naszego królestwa“. P. Archibald mówił zupełnie naturalnie, bez deklamatorskiej pozy, głosem naturalnym i sympatycznym. „Siłę każdego przemysłu — mówił p. Archibald dalej — stanowi to, co stanowi siłę każdej jednostki: nie być skazanym na niczyją pomoc i wystarczać sobie samemu. Weź pan jedną z tych milionów beczek, wysyłanych na wszystkie strony świata. My sami nietylko wyprodu kowaliśmy ropę, przerobiliśmy ja, wyrafinowaliśmy naftę, ale i sama beczka przez nas została wykonaną. Drzewo na beczki pocho dzi z lasów naszych w Karolinie, wozy służące do transportu wyrabiamy sami w Buffalo, sami wyrabiamy flaszki dla sprzedaży drobiazgowej i od nas pochodzą lampy, do których wypróżnia się flaszki“.

Gdy zapytałem się o cyfry, objaśniał mnie minister spraw zewnętrznych p. Libby: „Posiadamy 20 wielkich rafineryj, z których sama tylko jedna w Bayonue zatrudnia przeszło 6.000 robotników. W samych Stanach Zjednoczonych posiadamy park cysternowy dla transportu naszych produktów, złożony z 9.200 wagonów, nasza flota wynosi 224 okrętów, a armia naszych pracowników obejmuje 70.000 ludzi, zatem o 4.000 ludzi więcej, aniżeli siła zbrojna prezydenta Stanów Zjednoczonych w czasie pokoju, która wynosi zaledwie 66.000 żołnierzy. Armii naszej płacimy dziennie 750.000 franków, co w roku wynosi 250 milionów franków“.

Powoli stawało mi się jasnern, dlaczego p. Rockefeller potrzebuje odrębnego ministra marynarki, ministra robót publicznych i ministra skarbu.

KRONIKA.

Wycieczka urzędników ministeryalnych do Borysławia. Z inicyaty wy Związku turystycznego w Krakowie odbędzie się w czerwcu b. r. czterodniowa wycieczka kilkudziesięciu wyższych i niższych urzędników ministeryalnych z rozmaitych ministeryów do wschodniej Galicy i ; wycieczka zwiedzi także i Borysław, dokąd przybędzie 9, czerwca; Krajowy Związek turystyczny

odniósł się do Borysławia, z prośbą o ułatwienie tej wycieczki. W uznaniu ważności, jaką może mieć dla rozwoju przemysłu naftowego fakt gdy urzędnicy ministeryalni naocznie się przekonają o rozmiarach naszego przemysłu i jego niedoma-ganiach z winy zaniedbania władz centralnych, zostało zwołanem przez pp. Szumskiego, Kapell-nera i Żukowskiego w Borysławiu posiedzenie dla zawiązania komitetu, który zajmie się przyjęciem gości i programem wycieczki. Uchwalono by przyjęcie urządzić w Borysławiu odbyło się pod egidą Krajowego Towarzystwa naftowego i wybrano specyalny komitet. Najbliższe posiedzenie komitetu odbędzie się 28. b. m. w Borysławiu.

Cena ropy w ostatnich czasach wskazuje znów tendencyę zniżkową; wpłynęło na to do~ wiercenie kilku nowych szybów o znacznej pro-dukcyi, jak szybu „Wygoda“, który daje 20 wagonów na dobę; pogłębiony szyb na kopalni „Litwa“ wyrzuca podobno 25 wagonów na dobę. Wśród producentów większych powstała na nowo myśl organizacyi produkcyi surowca, kilka banków, w tej liczbie i Bank Krajowy objawiły gotowość poparcia takiej organizacyi ; w ogólnych zarysach ułożono nawet podstawy organizacyi, lecz największa trudność będzie polegać na skupieniu około organizacyi wszystkich drobnylch udziałowców, którzy pomimo nizkiej ceny ropy zawsze jeszcze woleliby być „outsiderami“, korzystającymi z owoców organizacyi, a bez skupienia 90 do 95 prc. produkcyi założyciele nie zechcą bezwarunkowo rozpoczynać dzieła, które w zarodku już nosiłoby przyczynę upadku.

Zbiorniki krajowe. 5 nowych zbiorników krajowych są już goto we, lecz dotychczas stojajeszcze próżne, gdyż Wydział Krajowy jeszcze nie zawarł definitywnej umowy z Tow. magazynowem co do administraeyi zbiorników i ułożył zbyt ostre dla producentów warunki magazynowania ropy; warunki te będą musiały uledz rewizyi.

W sprawie kartelu naftowego. Od dłuższego czasu odbywają się we Wiedniu poufne kon-ferencye rafinerów w sprawie zawiązania nowego kartelu naftowego. Mimo znacznych trudności wzajemnego porozumienia się rafinerów poprawiły się obecnie szanse przyszłego kartelu. Trudność w pierwszym rzędzie polega w rywalizacyi dwóch grup rafinerów, z których każda oparta jest o poważne instytucye finansowe. Jedna z »'afineryj czeskich, przemieniona obecnie w towarzystwo akcyjne, która przerabiała dawniej 8—9.000 cystern ropy, urządzona obecnie na przeróbkę 15.000 cystern, domaga się tej ilości w przyszłym kartelu. Tego samego kontyngentu domagają się wspólnie jedna rafinerya śląska i południowo-węgierska, pozostające w zależności od wielkiej węgierskiej instytucyi finansowej, a które w dawnym kartelu posiadały zaledwie 8.000 cystern ropy. Jedna z rafineryj galicyjskich, która w poprzednim kartelu posiadała kontyngent 4.000 wagonów

kie komisaryaty dzielnicowe, zamierzonem zaprowadzeniu wozów cysternowych i zastrzegł sobie załatwienie wszystkich ew. dalszych podań w tej sprawie. Zarazem uprasza się, o bezzwłoczne zawiadomienie magistratu, w razie gdyby wozy cysternowe kursowały w mieście bez zezwolenia władzy, ażeby magistrat poczynić mógł natychmiastowe odpowiednie kroki.“ Z powyższej odpowiedzi magistratu wnosićby można, iż mowa o odmo-załatwieniu podania towarzystwa Vacuum-Oil; sprawa przedstawia się wszakże inaczej. Podanie wniosła osoba prywatna posiadająca wozy cysternowe starszej konstrukcyi, tak iż nie można z całą pewnością przyjąć, iż podanie towarzystwa Vacuum Oil w ten sam sposób załatwione zostanie. Rada gminna Berna, zezwoliła towarzystwu Vacuum Oil na prowadzenie wozów cysternowych w mieście, bez żadnego ograniczenia. We Fiumie uchwaliła Izba handlowa poczynić kroki u magistratu i rządu, by nie udzielono towarzystwu Va-Oil zezwolenia na sprowadzenie wozów cy-

wygłoszonego na

1907

1906

45,296.133

4.397.050

Pensylwania-Lima

Illinois

Mid-Continent Texas-Luizyana Kalifornia Inne obszary

Razem

21,718.648

21,645.425

33.098.598

338.082

1907

1906

Kopalnia

342.042

360.111

970.556

63.572

12.447

6.732

273.844

271.495

637.704

97.075

5.229

14.180

Higaschima

Nischijama

Niitsu

Kubiki

Amare

Ojiya

Razem

ropy, rozszerzyła obecnie swą fabrykę na 7.000 cystern, jedno z towarzystw naftowych galicyjskich, którego kontyngent wynosił również 4.000 wagonów, domaga się obecnie 5—6.000 cystern. Inne towarzystwo naftowe w Galicyi, które przerabiało w swych obu rafineryach 13 000 cystern pragnie powyższą ilość nadal zatrzymać. Główna trudność polega jednak w rywalizacyi wspomnianych dwóch, grup, domagających się poowojenia swego kontyngentu. Wobec znacznego wzrostu pzodukcyi surowca podwyższy kartel bezwątpienia ilośe przerobić się mającej ropy. Dotychczasowa wewnętrzna konsumcya nafty odpowiadało mniej więcej przeróbce 50.000 cystern ropy, kontyngent eksportowy wymagał przeróbki 25.000 wagonów ropy. Nowy kartel będzie się musiał zająć rozdziałem 110.000 cystern ropy. Gdyby nowy kartel przyszecł do skutku, założonoby centralne biuro sprzedaży, a każda rafinerya musiałaby się zobowiązać przeznaczoną jej ilość dostarczyć centralnemu biurowi.

Vacuum Oil Company. Związek kupców wiedeńskich i inne korporacye kupieckie we Wiedniu zwróciły się do Magistratu z prośbą, by nie zezwolił na zaprowadzenie wozów cysternowych, dostarczających nafty wprost konsumentom. Na na podanie to odpowiedział magistrat co następuje : „W załatwieniu podania wniesionego do dyrekcyi magistratu o udzielenie zakazu na kursowanie wozów cysternowych w mieście donosi magistrat, iż już przed kilkoma tygodniami odmówił tego rodzaju prośbie ze względu na bezpieczeństwo pożaru i ruchu ulicznego. Powyższe rozstrzygnięcie urosło w moc prawną, gdyż rekursu strona nie wniosła. Prócz tego zawiadomił magistrat wszyst-wnem cuum

sternowych dla kursowania w mieście.

Z Walnego Zgromadzenia austr. Zakładu kredytowego. Z przemówienia dyrektora Bluma, Walnem Zgromadzeniu Zakładu kredytowego wyjmujemy ustęp odnoszący się do przedsiębiorstw naftowych Zakładu kredytowego : „Spodziewane lepsze rezultaty wierceń na terenach towarzystwa akc. dla przemysłu naftowego w roku bieżącym zawiodły i pozatem cena ropy spadła znacznie poniżej własnych kosztów wiercenia. Te ciężkie warunki uniemożliwiły jakikolwiek zysk i rafinerye w Oderbergu Fiumie i Kronstadzie wykazały również gorszy rezultat, aniżeli w roku ubiegłym i wypłacono tylko 5% dywidendy. Położenie rynku naftowego jest ciągle jeszcze zupełnie niewyjaśnione. Nasz znaczny udział zarówno w galicyjskim przemyśle surowca naftowego jak i w przemyśle rafineryjnym, skłonił nas do zawiązania konsorcymu dla zaliczkowania ropy. Z powodu obniżenia się cen ropy, będącego wynikiem nie dającej się przewidzieć nadprodukcyi, byliśmy zniewoleni, biorąc za podstawę niebywale niskie ceny z końcem roku poczynić odpisania, które ujemnie wpłynęły na bilans. Razem z kilkoma spólnikami w przedsiębiorstwie zaliczkowania ropy, założyliśmy Towarzystwo sprzedaży ropy z ogr. por., które obejmie interes ropny i zajmować się będzie sprzedażą ropy na cele opałowe.“

Produkeya ropy w Stanach Zjednoczonych Ameryki w r. 1907 w porównaniu z r. 1906 podaje poniższa tabelka :

Nazwa obszaru

beczki (à 42 galony) 34,500.000 24,200.000 45,600.000 17,000.000 35,500.000 500.000

157,300.000    126.493.936

Dzienna produkeya wynosiła w roku 1907 430.960 beczek, w r. 1906 346.560 beczek.

Produkeya ropy w Japonii wynosiła w r. 1907 1,755.464 beczek. Poniżej podajemy tabelkę produkcyi poszczególnych kopalń :

1905 beczki

304.847

294.277

808.655

76.578

7,262

9.964

1,296.482    1,501.563    1,755.464

Nowa kolejka leśna. W okolicy Sokolik powstaje nowa parowa kolejka leśna, którą buduje firma Braci Rubinstein i Frommer we Lwowie. Dostawa nawierzchni, parku wozowego i lokomotyw, powierzoną została reprezentantowi firmy Roessemann i Kühnemann p. Juliuszowi Weissowi we Lwowie.

Akcya przeciw trustowi amerykańskiemu £ w Rumunii. Minister domen zwołał ankietę, która zająć się ma polityką towarzystwa Romano-Ame-rycana. Z powyższego kroku tudzież z oświadczenia prezyMenta ministrów Sturdzy w Związku przemysłowców naftowych, sądzą powszechnie, iż rząd rumuński nie pozostanie bezczynnym wobec taktyki trustu amerykańskiego w Rumunii

Organizaeya producentów. Dnia 26. b. m odbyło się w Drohobyczu zgromadzenie producentów, a na 29. zwołane jest do Lwowa ogólne zgromadzenie przedstawicieli firm naftowych kopalnianych. Celem zebrania jest utworzenie związku producentów jako stowarzyszenia z ograniczoną poręką, który posiadałby centralne biuro sprzedaży ropy, podjąłby szerszą akcyę dla ropy opało wej (koleje, eksport zagranicę). Spadek ceny ropy i podniesienie znów produkcyi świadczą o tern, że bez jakiejkolwiek organizacyi przemysł nasz istnieć nie może i najwyższy czas organizacyę taką utworzyć.

„PRZEMYSŁOWIEC“

Lwów, ul. Akademicka S6.

Telefon nr. 806.

W ar i? z a w a

Księgarnia E. WENDE i Spita.

Tygodnik popularny dla wszystkich

(dla spraw przemysłu, techniki i handlu).

WYCHODZI W KAŻDĄ SOBOTĘ RANO

od noku 1903.

Dla małej kopalni    !

nić służbę dozorcy i maszynisty. Zgłoszenia tylko pisemne pod adresem: Skórski, Lwów Stryjska 2 B.

Pod redakcyą

inż. cyw. EDMUNDA LIBAŃSKIEGO.

96

9»

Dr. Bronisław Malewski

adwokat krajowy we Lwowie

ma swoje biuro przy placu Maryackim 1. 10. Telefon ńr. 650.

Młody Handlowiec i

mach handlowych, władający biegłe językiem polskim, niemieckim, francuskim i angielskim w sło-i piśmie, absolwent akademii handlowej w Antwerpii, poszukuje posady korespondenta. Łaskawe zgłoszenia pod „St. P.“, Lwów główna poczta.

wie

do-

/IV

/IV

/V

Z. Bielski & Ä. Łukaszewski

VI/

VI/

VI/

/V

/IV

/IV

/IV

/V

/V

inżynierowie-przedsiębiorcy

wykonują w przedsiębiorstwie roboty ziemne, budowlane, instalacyjne i wiertnicze, przeprowadzają rewizye i badania instalacyj gazowych i elektrycznych, wykonują torpedowanie szybów wiertniczych.

Wykonanie podjętych robót punktualne, sumienne i fachowe.

VI/

VI/

VI/

VI/

VI/

V/

/IV

/IV

/V

Borysław.

V/

VI/

V/

(A

§R

L. 3635/1.

•a*

Galicyjska Kasa oszczędności

jako właścicielka kopalni zwanej „NA PASIECZKACH“ w SCHODNICY, rozpisuje celem jej wydzierżawienia następującą

Rozprawę ofertową

1)    Przedmiotem rozprawy jest dzierżawa kopalni gal. Kasy oszczędności »Na Pasieczkach« w Schodnicy, z ćałem na miejscu znajdującem się do eks-ploatacyi służącem urządzeniem, z rygiem pompowym wraz z motorem, jednym rygiem kompletnym do podczyszczania lub pogłębiania otworów, domem mieszkalnym dla kierownika, barakiem dla robotników, stajnią z wozownią, magazynem i kuźnią na przeciąg najmniej lat pięciu od 1. lipca br.

2)    Oferty, zaopatrzone w wadyum najmniej 5.000 kor. w gotówce lub papierach wartościowych o pupilarnem bezpieczeństwie, należy wnieść do Kasy we Lwowie najpóźniej do końca maja b. r.

3)    Od decyzyi Kasy wyłącznie zawisło, czy i którą z wniesionych ofert przyjmie; wolno więc jej i żadnej z pomiędzy wniesionych ofert nie przyjąć.

4)    Decyzya przyjęcia zostanie odnośnemu referentowi podaną do wiadomości pisemnie listem poleconym najpóźniej do 15. czerwca br., najpóźniej w ośrri dni po tern zawiadmieniu winien do umowy stanowczej w formie aktu notaryalnego na koszt własny na warunkach przyjętej oferty z Kasą przystąpić, gdyż inaczej od wyboru Kasy zawisło uznać umowę za rozwiązaną, a wadyum za przepadłe, albo dopełnienia umowy i odszkodowania z powodu zwłoki się domagać.

5)    Oferentom, których oferty nie zostaną przyjęte, będą wadya najpóźniej do 20. czerwca br. pocztą na ich koszt zwrócone.

kopalni nafty z 12 letnią praktyką, fliwl UWllin oznajomiony z systemami kanadyjskim, linowym, dyamentowym, poszukuje posady. Zgłoszenia „Samodzielny“ Lwów, biuro Sokołowskiego, pasaż Hausmana.

Związek producentów ropy opałowej

KOPAŁ⁴*

we Lwowie ul. Kraszewskiego liczba 1,

Telefon 854.

W. Sikorski & J. Seidenstein

■w Hrośnie

\ filie: w BORYSŁAWIU i ZAGÓRZU

Utrzymują stale na składzie:

oraz

KOTŁY i MASZYNY PAROWE; KOMPLETNE URZĄDZENIA i wszelkie NARZĘDZIA do głębokich wierceń.

Jako specyalność polecają:

ŻURAWIE WIERTNICZE, POPUSZCZA-DŁA najnowsz. systemów, WIELOKRĄŻKI z ulepszonym przyrządem do smarowania, SZTANGI RATUNKOWE z końcami nie-spawanymi (z jednego kawałka).

Pasy wiertnicze „U R S U S“

w najlepszej jakości i t. d. i t. d.

71

Zastępstwo Witkowickiej fabryki rur.

Ostrowski & Cudek

Zastępstwo Witkowickiej fabryki rur.

Centralne biuro dla Galicyi we Lwowie, Kopernika 18

z bogato zaopatrzonymi składami w Borysławiu i Krośnie

wykonuje

w najkrótszym czasie dostawy wszystkich dymenzyi kutych rur gazowych, wodociągowych i parowych, czarnych, pocynkowanych i asfaltowych wraz z przynależnymi łącznikami; dostarcza rury płomienne do kotłów parowych, rury wiertnicze hermetyczne, rury pompowe, stalowe rury mufowe, obciągane jutą, węże z rur dla gorzelń, browarów itp., maszty dla elektrycznych urządzeń i przeniesienia siły, tudzież poleca jako specyalność wyroby szwejsowane z blachy kutej a wyrabiane w nowo urządzonym we Witkowicach zakładzie spajania za pomocą gazu wodnego, a mianowicie: Rury wiertnicze hermetyczne ponad 12 cali zewnętrznej średnicy aż do 2000 mm. średnicy, rury Gallo-way’a, fasony wszystkich gatunków, recypienty gazowe, cysterny naftowe z dnami spajanemi, kotły do amoniaku itd.

Wyłączne Zastępstwo we Witkowickich rurach z lanego żelaza i fasonów do przewodów gazowych i wodnych.

Zastępstwo fabryki narzędzi firmy Blaua i Ski we Wiedniu.

Oferty i cenniki ilustrowane, także i na armatury do urządzeń gazowych wodnych i parowych bezpłatnie i franko.

Adres na telegramy: Robert Kern, Lwów. — Telefon nr. 766.

4|J

~3B

'A!

TOWARZYSTWO

dla handlu, przemysłu i rolnictwa

we Lwowie

VEREIN FÜR HANDEL, GEWERBE UND ACKERBAU IN LEMBERG.

Wyłączne zastępstwo na Galicyę:

Fabryki rur Mannesmanna w Komotau, — walcownia rur w Schönbrunn, — oraz Galicyjskiego karpackiego naftowego Tow. przedtem Bergheim & Mac Garvey w Glinniku maryampolskim.

Dyrekcya we Lwowie, ul. Romanowicza 3. & Filie Towarzystwa w Borysławiu, Krośnie i Zagórzu.

Konto p. k. o. 825 991.

Rach. bieżący w Banku krajów.

Telefon Nr. 168.

Towarzystwo dostarcza :

Rury wiertnicze, gazowe, pompowe, do wodociągów i inne wszelkiego rodzaju. Maszyny i kotły parowe. Narzędzia wiertnicze. Liny druciane we wszelkich, wymiarach. Kompletne urządzenia do elektrycznego oświetlania. Kittingi, kurki, połączenia itp. Wszelkie materyały potrzebne tak przy instalacyi jak i popędzie maszynowym.

Zastępując firmy lub sprowadzając towary, towarzystwo kieruje się przedewszystkiem myślą przewodnią dostarczenia swojej klienteli maszyn, narzędzi i materyałów pierwszorzędnej jakości.

p-

Adres telegraf!czuj' : Towarzystwo handlowe Lwów, Ossolińskich.

Telegramm-Adresse : Handelsverein Lemherg, Ossolińskich.

Poczt. Kasa oszez. Nr. 74046.

Telefon Nr. 905.

is>

Ostrowski & Cudek

Dom handlowy dla interesów przemysłowo-naftowych

we LŒOŒlë, ul. Kopernika I 21.

Przeprowadza: Kupno i sprzedaż udziałów kopalnianych, kupno i sprzedaż ropy. Organizuje: Spółki naftowe z drobnymi udziałami. Poleca: Przedsiębiorców wiertniczych do wierceń akordowych.

Ofiarujemy usługi jako eksperci przy wszelkich transakeyach z przemysłem naftowym łączność mających.

u'

Dla wygody naszych P. T. Klientów urządziliśmy

Biuro techniczne

które pozostaje pod kierownictwem inżyniera Seweiyaa Blaima.

Sporządzamy: Pomiary i niwelacye terenów, plany sytuacyjne terenów, kopalń i szybów naftowych, zgłoszenia kopalń do władz górniczych, profile otworów świdrowych i wszelkie czynności w zakres miernictwa wchodzące.

Posiadamy bogato zaopatrzony zbiór kopii map katastralnych Adres dla telegramów: Ostrowski Cudek Lwów.

odpowiedzialny redaktor Roman Załoziecki.

Z Drukarni Słowa Polskiego we Lwowie, pod zarz J. Ziembińskiego.