NAFTA

Organ Krajowego Towarzystwa Naftowego

wychodzi 2 razy na miesiąc 10-ego i 25-e^o

Prenumerata •wynosi rocznie 1S koron.

Członkowie ..Krajowego Towarzystwa Naftowego“ otrzymują „Naftę“ bezpłatnie.

Adres Redakcyi i Administracyi : Lwów, ul. Kraszewskiego 1.1, biuro Krajowego Towarzystwa naftowego.

Treść zeszytu 4.

Podatek konsumcyjny od nafty. Nap. dr. St. Bartoszewicz. — Projekty ustaw tyczące się stosunków robotniczych w górnictwie. — Zniżona taryfa na ropę opałową. — Stała Delegaoya Zjazdu Polskich

górników. — Kronika.

Podatek konsumcyjny od nafty,

W parlamentarnej komisyi budżetowej z okazyi wniesionej rezolucyi przez posła Dia-manda o zniesienie podatku konsumcyjnego od nafty, rozwinęła się dyskusya nad tą sprawą i wogóle nad naszym przemysłem naftowym, w której oprócz wnioskodawcy zabierali głos minister Korytowski i posłowie Morsey i dr. Koiischer.

Wywody wszystkich mówców komisyi budżetowej były jednak cokolwiek jednostronne, nie przedstawiły całej sprawy z właściwego punktu widzenia, z jakiego sprawa ta traktowaną być winna.

Niewątpliwie poseł Diamand poruszył bardzo ważną dla przemysłu naftowego i dla ludności biedniejszej sprawę, jaką jest rzeczywiście zniesienie podatku konsumcyjnego od nafty. Lecz i minister Korytowski ze swego punktu widzenia miał racyę gdy twierdził, że zniesienie podatku konsumcyjnego od nafty stanowiłoby odrazu poważny ubytek w budżecie państwowym przeszło 30,000.000 koron, powstałaby więc w budżecie poważna luka, którą należałoby czemś zapełnić.

Zdaje mi się, że nie zniesienie, ale stopniowe obniżanie podatku kon-sumcyjnego od nafty byłoby jedynie racyonalnem rozwiązaniem tej sprawy, której lekceważyć sobie nie można i która tak w interesie biedniejszej ludności, naftę konsumującej jak w interesie naszego przemysłu naftowego jaknajprędzej załatwioną być winna.

Podatek konsumcyjny od nafty zaprowadzony został w państwie austryackiem za ministerstwa Dunajewskiego w roku 1882 odrazu w wysokości, w jakiej dotąd istnieje, t. j. kor. 13 od 100 kg. i od tego czasu podatek ten nie ulegał rewizyi ani zmianie, skarb państwa zadawalniał się tylko tern, że pobierał dochody z tytułu tego podatku, dochody te jednak od lat 10 wzrastają bardzo powoli, co jest dowodem powoli wzrastającej konsumcyi nafty.

Jest rzeczą bardzo pożyteczną, jeśli państwo dokładnie bada skutki, jakie wymierzenie pewnego podatku za sobą pociąga i jeśli badanie to nie jest jednostronne t. z. tylko fiskalne, lecz obejmuje szerszy cokolwiek horyzont. Utrzymywanie podatku konsumcyjnego od nafty w tej samej wysokości przez lat przeszło 25, świadczy, że rząd austryacki sprawie tej bardzo mało uwagi poświęca, a jeśli się uwzględni, jakim przeobrażeniom uległ w tym okresie przemysł naftowy, jeśli się uwzględni, że lampa naftowa, która przed niespełna laty

50 po raz pierwszy zapaloną została w miastach    Austryi idzie już tylko Rosya i kraje południo-

w domach zamożnych, dzisiaj opuszcza już po-    we Rumunia (4 kg.) Włochy 3'5 kg., Hiszpania

woli większe miasta i wędruje skutecznie do    i Turcya.

zagród wieśniaczych, jeśli się uwzględni olbrzy-    W Austro-Węgrzech mieszkaniec przeciętny

mi postęp i rozwój światła gazowego i elek-    zużywa blizko 5 razy mniej nafty,

trycznego w ostatnim 10-cioleciu, to rzeczywi-    niż mieszkaniec Szwajcaryi i Belgii, gdzie nieście podziwiać należy brak wszelkiej ruchli-    ma podatku od nafty i trzy razy mniej

wości na polu ustawodawstwa w państwie, któ-    niż mieszkaniec w Niemczech,

re zdobyło się tylko przed 25 laty na ustano-    gdzie podatek od nafty względnie cło wynosi

wienie podatku konsumcyjnego od nafty, jako    tylko 7 marek 20 fenigów i gdzie nafta jest

artykułu wtedy jeszcze luksusowego i podtrzy-    iy₂ razy tańsza, niż u nas.

muje w tej samej wysokości ten podatek dzi- Większa lub mniejsza konsumcya nafty w roz-siaj, kiedy ta nafta jest już artykułem powszech- maitych krajach o jednakowym mniei więcej nego użytku najbiedniejszej ludności i kiedy stopniu kultury i klimacie jest nrostą konse-zarazem jest do pewnego stopnia czynnikiem kwencyą różnicy w cenie nafty, na którą wpły-oświaty. Ten brak ruchliwości na polu usta- wa znów znacznie wysokość podatku. Ta prze-wodawczem w państwie jest tern więcej go- rażająco wprost nizka Konsumcya nafty w Austro-dnym podziwu, że właśnie w państwie austrya- Węgrzech w porównaniu z innymi krajami cyckiem wprawdzie, na wschodnich jego kresach, ! wilizowanymi, to upośledzenie Austro-Węgier ale przecież w granicach tego państwa istnieją pod tym względem jest tak bijące w oczy, że źródła naftowe i istnieje przemysł naftowy, nie powinno ujść uwagi rządu. Jeśli więc mi-którego rozwój podatkami jest więcej lub mniej nister skarbu oświadcza, że zniesienie podatku krępowany.    konsumcyjnego od nafty stanowi ubytek około

datek konsumcyjny od nafty.

czynę czysto ekonomiczną i finansową, gdyż ani różnicą w klimacie, ani stopniem cywiliza-cyi nie da się wytłumaczyć takie upośledzenie Austro-Węgier pod tym względem i nie-

Są państwa w Europie, które nie znają : 30,000.000 koron w budżecie, to z tego je-podatku konsumcyjnego od nafty i gdzie nafta szcze nie wynika, że podatku tego zmienić nie importowana nie podlega żadnemu ocleniu ; I można, przeciwnie odpowiednie zniżenie tego konsument otrzymuje tam naftę niemal po ce- podatku może przyczynić się do podniesienia nach fabrycznych plus koszty transportu i plus znacznego konsumcyi nafty, a tern samem i do mały zysk importującej firmy. To też nafta tam podniesienia ogólnej cyfry dochodu z podatku jest dwa razy tańszą niż w Austryi, gdzie istnieje j tego płynącego, jeśli Austrya zużywa na głowę przemysł naftowy, ale jednocześnie i wysoki po- i ludności 3 razy mniej nafty, niż Niemcy a cyfry w tym względzie są jaknajdokładniejsze, Do krajów nie znających podatku od nafty, gdyż w Austryi każdy kilogram skonsumowanej nale-żą : Anglia, Belgia, Szwecya Norwegia ; nafty jest opodatkowany i zapisany, tak samo do krajówtych można zaliczyć także i Szwajca- jak w Niemczech każdy kilogram nafty oclony, ryę, gdzie istnieje tylko cło na naftę w wy- to różnica tak wielka musi mieć jakąś przy-sokości 1¹/4 franka od 100 kg.

Najwyższy konsumcyjny podatek od nafty istnieje we Włoszech, lecz i tam cło na naftę przed rokiem zostało zredukowane do połowy, z 48 na 24 liry ; po Włoszech następuje i wątpliwie przez odpowiednią reformę podatku Austrya, potem Rosya, Francya i Niemcy. Nie konsumcyjnego od nafty, przez stopniowe jego jest chyba przypadkiem, że konsumcya nafty obniżanie, w ciągu lat kilku konsumcyę nafty w krajach, w których niema podatku konsum- w Austro-Węgrzech możnaby podnieść przy-cyjnego jest największą, najniższą zaś jest tam, najmniej w dwójnasób.

gdzie podatek jest najwyższy.    A dalej : Czy jest sprawiedliwem, że

Oto cyfry :    w Austryi opodatkowuje się tylko jeden rodzaj

Szwajcarya wykazuje konsumcyę nafty na światła i to światło najuboższej ludności, a świa-głowę ludności rocznie 24 kg., Belgia 23 kg., tło gazowe i elektryczne używane w sklepach, Norwegia 20 kg., Austro-Węgry 4‘5 kg., po biurach, restauracyach i w zamożnych domach

jest wolne od podatku. Jeśli się stawia zasadę I nadzwyczaj ważnem, nie byłoby wtedy mowy wogóle opodatkowania światła, jeśli państwo szuka na tem polu równowagi budżetowej, bez czego, nawiasem mówiąc, doskonale obchodzą się już inne państwa, to opodatkowanie takie powinno objąć wszystkie gatunki światła w pewnym stosunku do ustalonej jednostki. Jednostka siły światła (świeca normalna) powinna stanowić podstawę do racyonalnego opodatkowania światła i przez takie opodatkowanie budżet pań- czeństwie, co nie jest bez wpływu na ogólny stwa austryacko-węgierskiego znalazłby znów i dobrobyt ludności. Sprawa ta jest więc zbyt rowy i sprawiedliwy ekwiwalent do utrzymania    poważną, by nad nią przechodzić do porządku

rówmowagi, któraby mogła być rozszerzoną przez    dziennego, jest ona w każdym razie ważniej

szą, niż uchwalone juź jest zniżenie podatku od cukru.

zmniejszenie podatku od nafty.

Niestety, ustawodawstwo zwykle w zbyt w powolnem tempie podąża za życiem i rozmaitymi wynalazkami : gdyby przypadkowa najpierw zostało wynalezione światło gazowe i elektryczne, a później naftowe, to w Austryi z pewnością światło gazowe i elektryczne byłoby opodatkowane, a nafta byłaby wolną od podatku. Może ktoś zarzucić, że światło elektryczne i gazowe jest jeszcze droższe od światła naftowego, mimo iż nafta jest opodatkowana i dlatego opodatkowanie tych rodzajów światła zrobiłoby je nieproporcyonalnie drogiemi w porównaniu z naftą. Na to odpowiedź jest jedna : lepsze, silniejsze, wygodniejsze światło musi być droższe od gorszego, słabszego i mniej wygodnego, a różnica w dobroci światła elektrycznego i naftowego jest tak wielką, że różnica w cenie tych gatunków światła nie stoi dzisiaj jeszcze w żadnym stosunku do ich jakości.

Jeśli podróżujący, jadąc I klasą, za wygodę w podróży płaci blizko 3 razy więcej, niż podróżujący III klasą, to dlaczego wieśniak lub rzemieślnik, pracujący przy lampie naft, dającej mniej intenzywne światło nie ma odpowiednio mniej płacić za to światło, niż np. bankier, który przy biurku, oświetlonym jasną lampą elektryczną oblicza różnicę kursów giełdowych.

Stopniowe obniżenie podatku konsumcyj-nego od nafty przy jednoczesnesnem opodatkowaniu światła elektrycznego i gazowego, nie zmniejszyłoby odpowiedniej rubryki dochodów budżetu państwowego, możeby nawet ją zwiększyło, a miałoby ten dobry skutek, że konsumcya nafty w Austro-Węgrzech znacznie by się podniosła. Dla przemysłu naftowego byłoby to o nadprodukcyi ropy, gdyż konsumcya nafty, a przez to i zbyt ropy w Monarchii mogłyby wzrosnąć w dwójnasób.

Sądzę także, że nie należy tutaj niedoceniać cywilizacyjnego znaczenia rozpowszechniania większego światła naftowego, jako światła uboższej ludności. Przez podniesienie konsumcyi światła wzrasta suma oświaty i pracy w społe-

Bardzo ważną sprawę w komisyi budżetowej podniósł poseł Morsey, interpelując ministra skarbu, jak się zapatruje i jakie kroki zamierza przedsięwziąć przeciwko zachłannej polityce amerykańskiego trustu naftowego Standard Oił Company, który tę politykę przenosi na grunt austryacki przez swoją filię Vacuum Oił Company w chwili, gdy w Ameryce prezydent Roosevelt energicznie występuje przeciwko polityce trustowej.

Dla wyjaśnienia dodać muszę, że Towarzystwo Vacuum Oil Company założyło dwie rafinarye nafty, jedną na Ślązku w Dziedzicach, drugą na Węgrzech. Rafinerye te miały być założone głównie dla fabrykacyi smarów i dla nafty eksportowej, obecnie po rozbiciu kartelu naftowego Vacuum Oil Company odsłoniło kartę i rzuca na targ naftowy wewnętrzny w Austryi olbrzymie ilości nafty po nizkich cenach i jednocześnie skupuje surowiec ropny po bardzo nizkich cenach. Jako towarzystwo finansowo silne, powoli ' tara się osłabić pozycye innych rafineryj na targu podbijaniem ceny, dalsze plany tego Towarzystwa specyalnie co do produkcyi surowca powoli odsłaniane będą, gdy przesilenie naftowe dłużej trwać będzie.

Jeszcze przed 4 laty w artykule pt. „Amerykanie w Galicy i “ wskazywałem na niebezpieczeństwo tego posterunku amerykańskiego w naszym przemyśle, dzisiaj przewidywania ówczesne powoli zaczynają się sprawdzać : Standard Oił Company konsekwentnie przez swoją filię dąży do zmonopolizowania przemysłu naftowego w Austryi ; może być to kwestyą jeszcze

dłuższego okresu czasu, ale w tym kierunku niezawodnie idą plany Towarzystwa Vacuum Oil Company, jako dalszy ciąg polityki trustu amerykańskiego. Obecnie handel naftą w Europie jest prawie zmonopolizowany przez amerykański Standard; Niemcy ciągle chcą wyzwolić się z pod tego monopolu i pragnęliby raczej utworzyć monopol naftowy państwowy, lecz walka dzisiaj byłaby już zbyt trudną; nasza i rumuńska nafta próbują zrobić w zagra, nicznym handlu naftą wyłom w monopolu amerykańskim i właśnie w odpowiedzi na to trust naftowy amerykański tworzy sobie punkt operacyjny w monarchii austryackiej, aby stąd lepiej paraliżować plany naszego przemysłu ; pomysł, trzeba przyznać, bardzo trafny i zręczny.

Ten wielki rozdział, jaki dzisiaj jeszcze istnieje między polityką rafinerów w Austryi i producentów surowca w Galicyi, rozdział stworzony przez zachłanną politykę rafinerów au-stryackich, nie pozwala jednej i drugiej grupie widzieć wspólnego niebezpieczeństwa ze strony Vacuum Oil Company, mąci jasne pojęcia w tej sprawie, jak to było naprzykład przed 2 laty, kiedy się zdawało, że Vacuum Oil Com-panę może producentów ochronić przed wyzyskiem rafineryj. Bezwarunkowo polityka Vacuum Oil Company w pierwszej linii dotknie więcej rafinerów, niż producentów, gdyż przemysł rafineryjny naftowy to jest specyalność amerykańskiego trustu, ale w dalszej przyszłości zmonopolizowany przemysł rafineryjny będzie dyktować ceny surowca.

Polityka monopolistyczna Standardu, gdy się rozwielmożni w Austryi, dotknie także i interesu państwa i ludności; będzie to jeden z dalszych etapów zawisłości ekonomicznej Europy od Ameryki, stworzy ona jeczcze większą zależność targu pieniężnego europejskiego od przesileń ekonomicznych w Ameryce, uniemożliwi wreszcie zmonopolizowanie handlu naftowego przez państwo, co dla przemysłu samego byłoby może najwięcej racyonalnem.

Na interpelacyę posła Morseya w tej kwe-styi minister skarbu nie dał żadnej odpowiedzi, a jestto kwestya ogromnego znaczenia i wagi, tylko ^ doniosłość jej przez rząd jest jeszcze widocznie niedocenianą. Wogóle dla rozjaśnienia tych bardzo ważnych kwestyj i zagadnień o światowern nawet znaczeniu, jakie przedstawia wielki i ruchliwy przemysł naftowy, należałoby, aby rząd zwołał wi ę kszą ankiet ę, a bez wątpienia interwencya rządu wieleby się przyczynić mogła i do uregulowania przesilenia w naszym przemyśle i do zdrowej polityki w tym przemyśle na przyszłość.

Dr. St. Bartoszewicz.

Projekty ustaw

tyczące się stosunków robotniczych w górnictwie.

Posłowie socjalistyczni wnieśli do parlamentu cały szereg projektów ustaw, tyczących się stosunków robotniczych w górnictwie. Projekty te, będące obecnie przedmiotem obrad specjalnej komisyi, podajemy poniżej w dosłownem tłómaczeniu.

1. O czasie trwania szychty w górnictwie.

§ 1. Czas trwania szychty dla wszystkich robotników w górnictwie zajętych, zarówno na powierzchni ziemi, jak i w podziemiu pracujących, nie śmie przekraczać 8-miu godzin. W czasie trwania szychty należy udzielić conajmniej półgodzinnego spoczynku. Jako pracę uważać należy w myśl powyższego postanowienia spełnianie wszyst-kich czynności przepisanych regulaminem służbowym (modlitwa, odczytywanie listy robotników, pobieranie materyałów wybuchowych i innych, zwrot lampek etc,). Czas trwania szychty dla wszystkich robotników na powierzchni i w podziemiu pracujących ro poczyna się ze zjazdem pierwszego i kończy się z wyjazdem ostatniego robotnika. Przy temperaturze ponad 30° C, przy silnym naporze wody, przy znaczniejszej ilości szkodliwych gazów, zarządzić winien minister rolnictwa dalsze skrócenia czasu pracy do 6 godzin. Przerwy w pracy wynikające z istoty ruchu kopalni i półgodzinne pauzy wliczone być mają w czas 1 rwania szychty.

§ 2. Początek i koniec szychty, tudzież pora i czas trwania spoczynku, unormowane być mają w granicach dozwolonych niniejszą ustawą w porządku służbowym (§ 200 po w. ust. górn.) Zmiany dozwolone są tylko za

zezwoleniem władzy górniczej. Każda tego się w każdym wypadku, oprócz bezpośrednie-rodzaju zmiana ogłoszoną hyc winna przez przybicie na miejscu dostępnem i wszystkim robotnikom znanem.

§ 3. W wypadkach połączonych z siliłem niebezpieczeństwem życia, zdrowia i własności, przepisy §§ 1 i 2 nie znajdują zastosowania.

§ 4. Ustawa ta wchodzi w życie......

Z dniem tym ustają postanowienia ustawy z 21. czerwca 1885 Dz. p. p. nr. 115 i ustawy z 27. czerwca 1901 Dz. p. p. nr. 81, o ile odnoszą się do czasu trwania szychty w górnictwie.

§ 5. Wprowadzenie w życie powyższej ustawy poruczam Memu ministrowi rolnictwa.

II. Wniosek o uregulowanie płac w górnictwie.

Wysoka Izba raczy uchwalić:

„Następujący projekt ustawy dotyczący uregulowania płac w górnictwie, odstępuje się wydziałowi górniczemu, złożonemu z 36 członków z całej Izby wybrać się mającemu, pod obrady i zdanie sprawy:“

§ 1. Każdy właściciel kopalni obowiązany jest wypłacać swych robotników conaj-mniej raz w tygodniu w sobotę. Czas wypłaty wliczonym być ma w normalną szychtę.

§ 2. Z płacy nie wolno czynić żadnych potrąceń, które nie są dokładnie przewidziane w umowie służbowej (porządku służbowym). Zakazane są potrącenia za światło, materyał wybuchowy i narzędzia.

§. 3. Na szalach wydobywczych należy pojemność wyraźnie* i trwale uwidocznić. Za-kazanem jest wstrzymanie zapłaty za całą zawartość szali z powodu nienależytego jej napełnienia.

§ 4. Śledztwo i wymiar kary z powodu przekroczenia przepisów niniejszej ustawy, przysługuje w pierwszej instancyi sądom powiatowym. Każde przekroczenie przepisu niniejszej ustawy pociąga za sobą karę pieniężną w wysokości 100—2.000 kor. Jeżeli z powodu tego samego przekroczenia nastąpiło w ciągu roku trzykrotne skazanie, wymierzyć należy w wypadku każdego następnego przekroczenia karę aresztu od 10 dni do 3 miesięcy. Jako ponoszącego winę uważa go sprawcy, także i tego, któremu oddano odpowiedzialne kierownictwo kopalni, w myśl obowiązujących ustaw.

§ 5. Ustawa ta wchodzi w życie w 3 miesiące po jej ogłoszeniu. Równocześnie przestaje obowiązywać ustawa z 3. maja 1896 Dz. p. p. nr. 28. Wprowadzenie w życie tej ustawy poruczam Memu ministrowi rolnictwa i Memu ministrowi sprawiedliwości.

III. Wniosek dotyczący delegatów do kas brackich.

§ 1. Wypowiedzenie służby, względnie zwolnienie od obowiązków reprezentanta robotników, wybranego przez robotników do wydziału kasy brackiej, względnie na delegata zebrań II grupy stowarzyszeń w górnictwie, zarówno jak wyznaczenie reprezentantowi pracy, która zmniejsza jego zarobek, należy jako przekroczenie karad grzywną pieniężną w wysokości 100 — 2.000 k, względnie zasądzić odpowiedzialnego kierownika lub przedsiębiorcę na areszt od 10 dni do 3 miesięcy, jeżeli wypowiedzenie, zwolnienie lub zmniejszenie zarobku nie zostało przez sąd polubowny tego stowarzyszenia górniczego, do którego odnośny robotnik należy, większością ²/₃ głosów za uzasadnione uznane. Sądowi polubownemu wolno tylko wtedy uznać wypowiedzenie, zwolnienie ze służby lub wyznaczenie stosunkowo mniej płatnego zajęcia jednemu z wyż wymienionych zastępców robotniczych, za uzasadnione, jeżeli nie nastąpiło ono w tym celu, by przeszkodzić zastępcy w wypełnianiu obowiązków przyjętych, lub powstrzymać robotników w wolnym wyborze swego zastępcy. Do wdrożenia postępowania karnego w pierwszej instancyi powołanym jest c. k. sąd powiatowy.

§ 2. Jeżeli sąd polubowny uzna wypowiedzenie, zwolnienie ze służby lub uszczuplenie zarobku za nieuzasadnione, obowiązanym jest przedsiębiorca dotkniętemu, jeżeli zarobek jego został uszczuplony, wynagrodzić całą poniesioną szkodę, jeżeli zaś został zwolnionym ze służby, lub zajęcie zostało mu wypowiedziane, od dnia rozwiązania stosunku służbowego przez pół roku opłacać całą dotychczasową płacę, następnie

zaś połowę płacy, aż poszkodowany znajdzie kolei udzieliło zniżki taryfowej dla ropy surowej przeznaczonej do opalania względnie § 3. Jeżeli który z powołanych w § 1.    popędu motorów, dla stacyj położonych na

inne zajęcie.

zastępców robotniczych otrzyma wypowie-    zachód od Rogóżna i Tarnowca w okręgu

dzenie, zwolnienie ze służby lub uszczuplę-    dyrekeyi lwowskiej, krakowskiej, ołomunie-

nie zarobku, przysługuje mu prawo żądania    okie i kolei północnej. Dla wyjaśnienia po-

zwołania sądu polubownego od przewodni-    wyższego rozporządzenia dodać musimy, iż

za- wyjątkowa taryfa I obowiązuje nietylko do stacyj wyżej wymienionych dyrekcyj, lecz przysługuje również transportom ropy do stacyj, położonych w okręgu innych dyrekcyj, jak i do miejscowości położonych poza okręgiem kolei północnej, jednak tylko do stacyj wymienionych w ustępie A zeszytu 1, 2 i 4 taryfy lokalnej i tylko wtedy, jeżeli wniesiono podanie o udzielenie bezpośredniej taryfy. Podania te załatwiane będą możliwie ! szybko. Zniżka ta nie będzie miała zastosowania co do wiedeńskiej taryfy przewozowej.

Co się tyczy transportów do stacyj kolei prywatnych, to taryfa wyjątkowa I kolei państwowych tylko wtedy znajdzie zastosowanie, jeżeli zarząd kolei prywatnej, do której stacya odbiorcza należy zobowiąże się przeprowadzać kontrolę, iż istotnie stosowano ropę do celów opałowych, względnie popędu motorów. Ogłoszenie taryfy odnośnie do każdej poszczególnej linii nie było możliwem z tego względu, iż przeprowadzenie jej w rozmaitych taryfach związkowych wymagałoby zbyt daleko idącej, a tem samem żmudnej i ze znaczną stratą czasu połączonej pracy.

czącego tego sądu. Żądaniu temu należy dość uczynić w przeciągu dni 14. Jeżeli sąd polubowny nie zostanie zwołany, przechodzi prawo rozstrzygnięcia na ten sąd powiatowy, w którego okręgu nastąpiło wypowiedzenie, zwolnienie ze służby lub zmniejszenie zarobku.

§ 4. Ustawa ta wchodzi w życie z dniem ogłoszenia jej.

§ 5. Wprowadzenie w życie tej ustawy poruezam Memu ministrowi rolnictwa i Memu ministrowi sprawiedliwości.

IV. O spoczynku niedzielnym.

Izba posłów zechce uchwalić:

§ 4. ust. 2. ustawy z 21. czerwca 1884 Dz. p. p. nr. 15 ma w przyszłości opiewać:

Spoczynek niedzielny rozpoczynać się ma najpóźniej w sobotę o godzinie 6-tej dla wszystkich robotników i trwać ma 36 godzin od chwili rozpoczęcia.

Artykuł I, § 3, alinea 1, 2 i 3 zmienionej ustawy mają w przyszłości opiewać:

Czas trwania szychty dla wszystkich w kopalniach węgla pracujących robotników nie śmie przekraczać 8-miu godzin dziennie.

Z powyżej powiedzianego wynika; Przy w podziemiu pracujących liczy się od chwili transportach ropy opałowej do którejkolwiek zjazdu, ukończenie po uskutecznionym wy- stao.yi okręgu dyrekeyi lwowskiej, krakow-jeździe.

Rozpoczęcie szychty dla robotników

skiej, ołomunieckiej, lub kolei północnej, Przerwy wynikające z natury ruchu ko- i obowiązuje wyjątkowa taryfa I. Nadając

tomiast ropę opałową n. p. z Borysławia do

na-

palni i spoczynki wliczone być mają w czas

trwania szychty.

Artykuł II. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1. stycznia 1908.

Artykuł III, Wprowadzenie w życie tej ustawy poruezam Memu ministrowi rolnictwa i spraw wewnętrznych.

Zniżona taryfa na ropo opałową.

Li neu należy wnieść podanie do ministerstwa kolejowego o udzielenie bezpośredniej taryfy ze staoyi nadawczej do Lincu. Podanie to załatwionem zostanie pomyślnie w najbliższym czasie i opublikowanym zostanie fracht polegający na zastosowaniu taryfy wyjątkowej I ze stacyi nadawczej do Wiednia-Do-nauuferbahn i tejże samej taryfy wyjątkowej I z Hütteldorf do Lincu. Na przestrzenie W poprzednim numerze naszego pisma Wiedeń-Donauuferbahn-Hiitteldorf stosowaną zamieściliśmy już wiadomość, iż ministerstwo będzie klasa A linii Wiener-Verbindungs-

Z innych spraw referat obejmował postępowanie organizaeyi Związku Górników i Hutników Polskich w Austryi. Zarząd Związku ukonstytuował się, wybierając prezydentem zastępcę przewodniczącego Stałej Delegacyi Franciszka lir. Zamoyskiego (Borysław).

bahn. Przy transporcie ropy z Borysławia do Pragi-Dworzec kolei państwowej, należy również wnieść podanie do ministerstwa i jeżeli zarząd Towarzystwa kolei państwowej zechce objąć kontrolę, iż ropa w stacyi odbiorczej istotnie zużytą została do opalania lub popędu motorów, ogłoszonym zostanie fracht oparty na przestrzeni Borysław-Ołomunićc na taryfie wyjątkowej I, zaś na przestrzeni Oło-muniec-Praga na klasie A taryfy lokalnej Towarzystwa kolei państwowych.

Stała Delegacya Zjazdu Polskich górników.

IV. Posiedzenie Stałej Delegacyi Zjazdu Polskich Górników rozpoczęło się w sobotę (8. lut.) o 10 rano w sali Stowarzyszenia górniczego, przy ul. Św. Jana 1. 13, pod przewodnictwem prezesa St. Del. St. Kontkiewicza (Warszawa).

W obradach bierze udział poseł do parlamentu p. Jan Zarański, częściowo także prezes Towarzystwa Górniczego krakowskiego p. Henryk Kowarzyk.

Przedmiotem obrad rannych było głównie sprawozdanie z dotychczasowej czynności St. Delegacji od ostatniego posiedzenia, referowane przez sekretarza p. A. Łukaszewskiego (Lwów).

Sprawa założenia szkoły górniczej dla potrzeb wschodnio-śląskiego i krakowskiego zagłębia węglowego została obszernie przedstawiona. poczem przyjęto z uznaniem fakt otwarcia jej i rozpoczęcia nauki. Omówienie dalszej akcyi w sprawie szkoły odłożono do posiedzenia poufnego.

Na razie powstały już Koła Związku we Lwowie i w Borysławiu, założenie Kół na Śląsku i w Stanisławowie nastąpi wkrótce. W celu zorganizowania Koła w Krakowie, postanowiono porozumieć się z prezesem krakowskiego Towarzystwa górniczego p. Henrykiem Kowarzykiem.

Przyjęto do wiadomości ukazanie się okazałego zarówno pod względem treści jak i zewnętrznego wyglądu „Pamiętnika Zjazdu Polskich Górników w r. 1906“ (266 str.) i uchwalono podziękowanie za zajęcie się wydawnictwem p. Z. Kamińskiemu (Łauczyn), członkowi St.Delegacyi.

Kwestyą upaństwowienia kopalń węgla, ważną szczególnie dla krakowskiego zagłębia, zajęła się St. Delegacya zwracając się do Wydziału krajowego Galicyi z propozycyą podjęcia się zebrania i opracowania mate-ryału potrzebnego dla udowodnienia, że właśnie okręg krakowski posiada dużo terenów kopalnianych, nadających się w pierwszej linii do zakupna i eksploatacyi przez rząd. Niestety Wydział Krajowy zajął nieprzychylne stanowisko wobec propozycyi Stałej De-legacyi.

Sprawą reformy ustroju Zarządu salin krajowych, zajmuje się Zarząd Związku górników polskich w Austryi.

Na południowem posiedzeniu uchwalono założenie stałego biura St. Delegacyi Zjazdu na razie we Lwowie. Decydująeemi przy tern postanowieniu były następujące motywy:

Przy obecnym zakresie działania Stałej Delegacyi ilości oficyalnych pism wysłanych ze St. Del. w r. 1907 wyniosła 382, nie licząc półoficyalnej korespondencyi sekretarza, nie licząc dalej okólników i komunikatów, zaproszeń etc. wysyłanych pod jednym numerem po kilkanaście do kilkadziesiąt sztuk, a wreszcie nie licząc rozpoczynającej się ko-respondeneyi Związku Górników i Hutników Polskich w Austryi. Zważywszy, że niektóre pisma zawierały sporą ilość ¹/₂ do kilku arkuszowych załączników, łatwo udowodnić, że tego rodzaju działalność administracyjna musi się opierać na dobrze zorganizowanem biurze, a nie na jednej osobie sekretarza z doraźną tylko pomocą do robót pisemnych.

W dodatku, administracyjny zakres działania Stałej Delegacyi wzmoże się znacznie przez powstanie Związku w Austryi, jak też i w razie, gdyby Stała Delegacya postanowiła zająć się innemi sprawami dotąd zaniedbanymi, będącymi jednak na porządku dziennym.

Oprócz zaś ściśle administracyjnego, biuro miałoby spełniać jeszcze i inne zadania.

Zorganizowanie więc biura w razie, że Stała Delegacya nie chce zdecydować się na zredukowanie swej działalności, jest nieuniknioną koniecznością.

Zakres działalności biura będzie obejmo wał na razie następujące działy: I. Dział administracyjny, korespondencya Stałej Delegacyi Zjazdu, korespondencya Związku austr., administracya tegoż Związku i nadzór nad administracya kół, ewidencya członków, korespondencya kasowa. II. Dział wzajemnej pomocy. Biuro posad i praktyk wakacyjnych, administracya i ewidencya urządzeń humanitarnych. III. Dział informacyjno-ekonomiczny.

się odbyć w roku 1910 we

ma

dostępne i cli

Biblioteka, archiwum, publikacje, statystyka, udzielanie informacyj tyczących się ewiden-cyi przemysłu. IV. Dział handlowy.

Na tem posiedzenie zamknięto; dalszy ciąg nastąpi w niedzielę o godz. 9. rano.

Na dalszym ciągu posiedzenia w niedzielę, dnia 9. lutego o 10 rano, omówiono sprawę urządzenia w r. 1910 Zjazdu i Wystawy górniczej. Co do urządzenia Wystawy postanowiono starać się o osiągnięcie współdziałania komitetu Międzynarodowego kongresu naftowego, celem specyalnego uwzględnienia działu naftowego przy tej wystawie. Dział naftowy, ewentualnie samodzielny, byłby międzynarodowy, reszta wystawy ograniczona do obszaru ziem polskich. W razie osiągnięcia porozumienia z komitetem kongresu naftowego, ustali się termin urządzenia wystawy w związku z terminem kongresu. Zjazd zaś (II. Zjazd polskich górników i hutników),

Lwowie.

Uchwalono dalej urządzić w dniu 3. i 4. października b. r. w Krakowie, poufne „Zebranie górnicze", połączone z Walnem Zgromadzeniem Związku Górników i Hutników Polskich w Austryi.

Stała Delegacya postanowiła następnie celem poparcia stanowiska Kół górniczych okręgu krakowskiego, zebrać i opracować materyał tyczący sie węglowych terenów zagłębia krakowskiego. Wobec obojętnego stanowiska Wydziału Krajowego, który odmówił poparcia odnośnej pyopozycyi Stałej De-legacyi, uchwalono pracę tę podjąć i wykonać własnym kosztem. Zadaniem tej pracy będzie przedstawić na podstawie ścisłych danych, że okręg górniczy krakowski posiada znaczne pola węglowe o skonstatowanem i wielkiem bogactwie pokładów, że warunki eksploatooyi są korzystne, zbyt i możność rentownego sfinansowania zapewniona. Tego rodzaju zestawienie, na razie jako memoryał, następnie zaś publikacya, umożebni naszym reprezentantom parlamentarnym w pierwszej linii referentowi sprawy upaństwowienia ko palń w komisyi ekonomicznej Rady Państwa p. posłowi Zarańskiemu, oparcie się na bogatym materyale, danych, celem uzyskania odpowiedniego uwzględnienia słusznych żądań okręgu krakowskiego, przy zapowiedzianej w mowie tronowej akcyi państwowej.

Będzie ono dalej najlepszą i pożądaną dla zarządów kopalń i władz odnośnych oryeu-tacyą w stosunkach okręgu górniczego Krakowskiego, zachęci wreszcie kapitały obce i krajowe do inwestycji w tym kierunku przez bezstronne a celowe objaśnienie istniejących stosunków i fachowe przedstawienie.

Sprawę obniżenia podatku konsumcyj-nego od nafty, jako należącą do kompeten-cyi Towarzystwa naftowego postanowiono gorąco zalecie dalszej akcyi tegoż towarzystwa.

Przed zakończeniem rannego posiedzenia, uchwalono oddać zarząd Szkoły sztygarów, w ręce Komitetu szkolnego, w którego skład wydelegowano z łona Stałej Delegacji p. radcę górniczego Ferdynanda Jastrzębskiego, oraz uchwalono mianować jak„ członków p. posła Zarańskiego i p. inżyniera R. Riegera.

Do Komitetu szkolnego wchodzą dalej ze strony zarządów kopalń galicyjskich po myśli § 28 b. statutu szkoły pp. M. Katser, dyrektor kopalń Gwarectwa Jaworznickiego i p. A. Schimitzek, dyrektor Galicyjskich akc. Zakładów górniczych w Sierszy.

Ni tern posiedzenia zamknięto.

W niedzielę popołudniu nastąpiło ukonstytuowanie się Komitetu szkolnego „Szkoły sztygarów w Dąbrowie“ (Śląsk), który obrał przewodniczącym c. k. radcę górniczego posła J. Zarańskiego i przejął od zarządu Związku G. H. P. wewnętrzną administracyę szkoły.

KRONIKA.

Ustawa naftowa. Jak się dowiadujemy, ustawa naftowa będzie wkrótce przedłożoną do sank-cyi cesarskiej ; zaś niejasności, które wynikają z dodatkowego § 31 a posła Buynowskiego, mają być usunięte w drodze osobnej noweli; przeszkodą do przedłożenia natychmiastowego ustawy sankcyi cesarskiej mają być także niedokładności w tłó-maczeniu na język polski państwowej ramowej ustawy, której paragrafy w dosłownem brzmieniu przechodzą do krajowej ustawy.

Przemysł naftowy w sprawozdaniu prezesa Koła Polskiego. Prezes Koła Polskiego poseł dr. Stanisław Głąbiński w sprawozdaniu z działalności Koła Polskiego, złożonem przed wyborcami we Lwowie, poświęcił także kilka uwag sprawom naszego przemysłu; wspomniał o uzyskanem zniżeniu taryfy na ropę opałową i obiecał, że postara się o zniżenie tej taryfy i na wschodnią Galicyę, obecna bowiem zniżka obowiązuje tylko na zachód od Przeworska i Tarnowca, dalej mówił o gotowości rządu dostarczenia producentom nowych cystern, lecz tutaj z wyrzutem podniósł, iż akcya przemysłowców naftowjmh nie jest jednolitą; gdy bowiem przed paru miesiącami deputacya Krajowego Tow. naftowego złożyła w Kole Polskiem i w ministerstwach memoryał domagający się pomnożenia parku cystern, Towarzystwo dla handlu i przemysłu we Lwowie w swoim memoryale, złożonym w ministerstwie z pominięciem Koła Polskiego twierdziło, że cystern jest nawet zadużo,

zarurowany kombinowaną turą ruchomych rur 5” i 4" aż do 1386 m. Od pewnego czasu wierci się szyb ten na linie lecz wiercenie postępuje bardzo powoli, bo osiąga się na szychtę zaledwie 0‘3 do 0'5 m. Koszta wiercenia są bardzo znaczne i wynoszą przeszło 200 koron za 1 m. Szyb ten nie miał nigdy produkcyi ; obecnie występują słabe gazy wierci się w piaskowcu i krzemieniu.

Drugi szyb „Georg“, firmy Elgin Scott & Karol Buber, ktôrégo głębokość wynosi obecnie 1375 mtr., założony został w r. 1902. Szyb ten zarnro-wany obecnie ruchomemi 5” rurami, wierci się na żerdziach. Wiercenie nader utrudnione z powodu twardych pokładów piaskowca i krzemieniu; na szychtę odwiercą się zaledwie 10—35 cm., a koszt wiercenia 1 m dochodzi do 200 kor.

Ostrzeżenie. Z miejscowości naftowej Groznyï (Groźny) na Kaukazie, nad granicą perską, otrzymujemy list następujący:

„Proszę łaskawie umieścić niniejsze ostrzeżenie na łamach swego pisma, jak również upraszam o to i inne dzienniki, gdyż szkoda pieniędzy i zmarnowanych nadziei.

Od kilku tygodni niemal co dnia zjawiają się tutaj wiertacze z Galicyi, poszukujący roboty. Ponieważ przyjeżdżają z niewielkimi środkami, więc położenie bez wyjścia, tern gorsze, że konsulatów w Tyfiisie i towarzystw polskich niema wcale. Pozostawieni więc są w zupełności dobroczynności jednostek z pośród rodaków.

Z opowiadań przybyłych dowiedziałem się, że bardzo wielu wzięło już paszporty, aby jechać na Kaukaz, gdzie można miesięcznie zarobić po 100 rub. i więcej.

Nie wiem kto i dlaczego rozpuścił podobną pogłoskę? Płaca zwykłego robotnika szybowego 23 rb. miesięcznie, wiertacza od 35—50 rb. Płace zmniejszono z chwilą wprowadzenia 8 godz. pracy.

System, według jakiego pracują w Baku, to wolny spad. nieużywany obecnie w Galicyi, nasz robotnik więc go nie zna Bobotnicy przeważnie Persowie, amszara, najcięższa klasa ludności w Per-syi, coś z kulisów chińskich, chyba pośrednie między zwierzęciem a człowiekiem, pod względem stanu umysłowego. Wiertaczami są osetyni, łezgi-nowie, tatarzy, ajderbedzańcy i t. p., którzy w postępowaniu z robotnikami używają nawet kijów. Gdzie znowu pracują Ormianie, tam nie-Ormianie pracy nie dostaną.

Jeżeli więc już pominęlibyśmy stronę wynagrodzenia milczeniem, to pozostaje kwestya języka. Bez znajomości w pierwszym rzędzie tatarskiego, a następnie rosyjskiego nikt roboty nie dostanie. W Groźnem również czas roboczy zmniejszono, płace więc mizerne, potrzebnem' koniecznie władanie językiem rosyjskim.

Kowalom, ślusarzom i tokarzom łatwiej znaleźć robotę, ponieważ tutejsze warsztaty nie posiadają dobrych specy a listów, a nadto przesiąknięte są takim elementem, który zaczyna strajki,

tylko przez zorganizowanie specyalnych pośpiesznych pociągów cysternowych ułatwi się ekspedy-cyę ropy ; ztąd w sferach rządowych powstała bałamutna opinia, a taka niejednolita akcya z pominięciem Koła Polskiego sprawie samej szkodzi, Obecny na zebraniu wyborczem sekretarz Towarzystwa naftowego dr. Bartoszewicz w prywatnej rozmowie wyjaśnił prezesowi Koła, że ogólne postulaty, jakie stawia Krajowe Towarzystwo naftowe w imieniu przemysłu naftowego trzeba odróżniać od projektu, stawianego przez prywatną firmę. Projekt Tow. handlowego w zasadzie swojej bardzo dobry i skuteczny dla ułatwienia eks-pedycyi ropy, w niczem nie powinien tamować wykonania postulatów stawianych przez ogół producentów krajowych, a streszczający się w pomnożeniu parku cystern.

Sprawa opalania pieców ropą. Jak się dowiadujemy, p. L. Budziszewski, kierownik rafi-neryi nafty w Lipinkach, podał do opatentowania wynaleziony przez siebie sposób opalania pieców mieszkalnych ropą, stosowany już skutecznie do opalania we własnem mieszkaniu.

Opalanie lokomotyw ropą. Dowiadujemy się, że ministerstwo kolejowe wentyluje projekt budowy odbenzyniarni dla ropy opałowej na własny koszt; lwowska dyrekcya kolejowa otrzymała polecenie wypracowania projektu i kosztorysu takiej odbenzyniarni na 10.000 wagonów ropy od-benzynowanej, z] możnością rozszerzenia takiego zakładu do 20.000 wagonów. Projekt ten ma zwo- j lenników w ministerstwie koiejowem i wysłany w tym celu do Lwowa radca dworu Marek z ministerstwa kolejowego projekt ten aprobował, również i minister Korytowski, jak nas zapewniano jest zwolennikiem tego projektu. Życzyć by należało, aby ministerstwo kolejowe projekt ten jak-najprędzej wprowadziło w czyn.

Czytelnia polska akademików górniczych w Leoben. Na Walnem zgromadzeniu Czytelni polskiej akademików górniczych w Leoben ukonstytuował się następujący Wydział na rok administracyjny 1908: prezes: Kułakowski Henryk, sekretarz: dr. Windakiewicz Kazim., skarbnik: Buzek Bruno, bibliotekarz I : Machowicz Walenty, bibliotekarz II: Naturski Jan, gospodarz: Jelonek Ignacy, czasopiśmienny : Karaś Zenon, zastępca wydziału; Czechowski Maryan, komisya rewizyjna: Baźniewski Józef, dr. Hołub Jan.

Kilometrowe szyby w Borysławiu. Otrzymujemy z Borysławia kilka ciekawych szczegółów co do najgłębszych dwóch szybów. Pierwszy z nich „Columbias III“, położony w północnej części Wolanki, na terenie Stefańczuka, założony w r. 1895 przez firmę Société anonyme du pétrole de Wolanka, w r. 1897 miał głębokość 860 m przy 6” dymenzyi; w tej głębokości zostały rury chwycone, a wiercenia zaprzestano. W roku 1903 nabyła kopalnię firma Panto i podjęła ponownie wiercenie. Dziś szyb ten ma 1420 m głębokości,

Towarzystwo „Romano Americana“ zaprowadziło w Bukareszcie beczkowozy, dostarczające nafty wprost detailistom. Narazie kursują tylko 3 wozy. Również i w Gal acu, zaprowadziła rumuńska organizacya amerykańskiego trustu beczkowozy.

Rząd przeciw Towarzystwu Standard Oil Company. Dnia 16. b. m. odbyło się posiedzenie miarodajnych rafineryj nafty, na którem omawiano przypuszczalne stanowisko rządu wobec natar-    mysłu naftowego pp. Wolski, Łaszcz, Moraczew-

czywej polityki towarzystwa Standard Oil w Au-    ski, Bogusz, Zamoyski, Kurtz, prof. Załoziecki,

stryi. Ze strony rafinerów wskazano na to, iż nie dr. Bartoszewicz, inżynier-chemik Klarfeld i dy-chodzi tu tylko o walkę trustu amerykańskiego rektor Ligi Pomocy Przemysłowej p. Olszewski, z rafineryami austryackiemi, lecz zachodzi obawa, iż cały galicyjski przemysł surowca naftowego, dostanie się w zależność amerykańskiego trustu.

Rafinerye nafty dążą do utrzymania handlu pośledniego, podczas gdy Vacumm Oil Company pragnie go zupełnie usunąć, przez wprowadzenie beczkowozów, którymi naftę wprost detailistom dostarcza. Wskutek tego zamierzają rafinerye opracować i przedłożyć ministerstwu handlu me-moryał, w którym polityka Standard Oil Company w Austryi i w Niemczech w nałeżytem świetle

Dr. Egeniusz Reiter

Za Dyrekcyę :

kieruje całą tą krwiożerczą walką i jest zdemoralizowany. Chętnie więc przyjmowanoby ludzi stojących od tego wszystkiego zdała, lecz i tym wypadłoby zgryźć nie jeden twardy orzech, dopókiby nie nauczyli się języka. Z poważaniem F. Strze-telski, inżynier.

W Kosmaezu spaliła się wieża wiertnicza szybu Tow. akc. „Trzebinia“ przyczem kilku robotników odniosło poparzenia.

Towarzystwo Akcyjne Henryk Lapp w Ga-licyi. Z różnych stron donoszą, iż „Towarzystwo akcyjne dla głębokich wierceń Henryk Lapp“ nabyło w Tustanowicach znaczniejsze tereny.

The Anglicia Petroleum Co Ltd. Piąte zwyczajne walne zgromadzenie Gal. Towarzystwa akc. naftowego „Galicya“ (dawniej Anglicia) odbyło się w ostatnich dniach w Londynie. Sprawozdanie podaje, iż kopalnia towarzystwa w Schod-nicy daje ciągle jeszcze 270 cm. ropy dziennie, co wobec długoletniej eksploatacyi tych terenów nazwać należy rezultatem korzystnym. Natomiast B o r y s 1 a w przyniósł towarzystwu wielkie rozczarowanie: zaledwie kilka szybów miało produk-cyę i to krótkotrwałą. W Tustanowicach są wyniki dotychczasowe zadowalniające ; jeden szyb przez kilka miesięcy miał dobrą produkcyę, inne zapowiadają się wcale dobrze. Rafinerya w Drohobyczu stanowi najkorzystniejszy i najrentow-niejszy interes towarzystwa Dzięki jakości produktów rafinowanych i energicznemu kierownictwu mniejscowego zarządu, znajdują wyroby rafi-neryi korzystny zbyt. Rafineiya posiada około 60.000 beczek w obrocie, a 30.000 w zapasie, prócz tego 150 cystern. Po odpisaniu na fundusz rezerwowy etc. wypłacono 7% dywidendy od akcyi i pi-zeniesiono na rok następny 5.534 funtów szter-lingów.

zostanie przedstawiona i wskazanem na to, iż prezydent Roosevelt w swem ostatnim orędziu, postępowanie i politykę handlową trustu bardzo ostrej poddał krytyce. Silniejsze wystąpienie Vacuum Oil Company w Austryi skłoniło rafinerye w ostatnich dniach, do oferowania nafty na dłuższy termin, do dokorica kwietnia p. r. W odnośnych umowach przez umieszczenie klauzuli, przewidywano ewentualne obniżenie ceny przez towarzystwo Vacuum Oil. Większość rafineryj spowodowana została do oferowania produktu na dłuższy termin inicyatywą jednej z rafineryj, za której przykładem poszły inne.

Zaproszenie na doroczne walne Zgromadzenie Spółki naftowej „Kraj“ Stów. zar. z ogr. por. we Lwowie, które odbędzie się w lokalu lwowskiej Izby handlowej i przemysłowej przy placu Halickim 1. 10, dnia 7. marca b. r. o godzinie 6. wieczorem z następującym porządkiem dziennym: 1) Zmiana statutu. 2) Sprawozdanie Rady zawiadowczej za rok administracyjny 1907 i wnioski tejże w przedmiocie bilansu i rozdziału zysków. 3) Sprawozdanie komisyi rewizyjnej. 4) Wybór uzupełniający jednego członka Rady zawiadowczej. 5) Wybór członków komisyi rewizyjnej i tychże zastępców. 6) Wnioski członków.

W razie braku kompletu odbędzie się walne Zgromadzenie doroczne z tym samym porządkiem dziennym w tym samym lokalu dnia 7. b. r. o godzinie 7 wieczorem.

Stanisław Osherger

Jan Nepomucen Kaan

Kule ropne wynalazku p. Kaliksta Dembińskiego. 22. b. m. odbyła się w biurze Krajowego Towarzystwa naftowego próba opalania pieca mieszkalnego kulami ropnemi p. Dembińskiego, które składają się z trocin drzewnych impregnowanych ropą i mają wartość opałową o 15 prc. większą od węgla. Do pieca wychłodzonego wrzucono stopniowo 26 kul wagi ogólnej ca. kg. i w przeciągu 1 ¹ A, godziny duży piec kaflowy był rozpalony tak, iż trudno było rękę przyłożyć. Palenie odbywa się bez kopciu i zupełnie bezwonne. Przy próbie byli obecni liczni reprezentanci prze-

Związek producentów ropy opałowej

KOPAŁ⁴*

we Lwowie ui. Kraszewskiego liczba 1,

Telefon 854.

Zastępstwo iitkowickiej fabryki rur.

Centralne biuro dla Galicy! we Lwowie, Kopernika 18

z bogato zaopatrzonymi składami w Borysławiu i Krośnie

^IÉâÉÉSÉÉâiâÉÉÉiÉÉiiâiiâiâÉSÉiÉâ^

z bogato zaopatrzonymi składami w Borysławiu i Krośnie

wykonuje

w najkrótszym czasie dostawy wszystkich dymenzyi kutych rur gazowych, wodociągowych i parowych, czarnych, pocynkowanych i asfaltowych wraz z przynależnymi łącznikami; dostarcza rury płomienne do kotłów parowych, rury wiertnicze hermetyczne, rury pompowe, stalowe rury mufowe, obciągane jutą, węże z rur dla gorzelń, browarów itp., maszty dla elektrycznych urządzeń i przeniesienia siły, tudzież poleca jako specyalność wyroby szwejsowane z blachy kutej a wyrabiane w nowo urządzonym we Witkowicach zakładzie spajania za pomocą gazu wodnego, a mianowicie: Rury wiertnicze hermetyczne ponad 12 cali zewnętrznej średnicy aż do 2000 mm. średnicy, rury Gallo-way’a, fasony wszystkich gatunków, recypienty gazowe, cysterny naftowe z dnami spajanemi, kotły do amoniaku itd.

Wyłączne Zastępstwo we Witkowickich rurach z lanego żelaza i fasonów do przewodów gazowych i wodnych.

Zastępstwo fabryki narzędzi firmy Blaua i Ski we Wiedniu.

Oferty i cenniki ilustrowane, także i na armatury do urządzeń gazowych wodnych i parowych bezpłatnie i franko.

Adres na telegramy: Robert Kern, Lwów. — Telefon nr. 766.

^IÉâÉÉSÉÉâiâÉÉÉiÉÉiiâiiâiâÉSÉiÉâ^

jp|

TOWARZYSTWO

5-»

le

g|>|j

dla handlu, przemysłu i rolnictwa

we Lwowie

V li REIN FÜR HANDEL, GEWERBE UND ACKERBAU IN LEMBERG.

■m

Wyłączne zastępstwo na Galicję :

Fabryki rur Mannesmanna w Komotau. — walcownia rur w Schönbrunn. — oraz Galicyjskiego karpackiego naftowego Tow. przedtem Bergheim & Mac Garvey w Glinniku maryampolskim.

Dyrekcya we Lwowie, ul. Romanowicza 3. $ Filie Towarzystwa w Borysławiu, Krośnie i Zagórzu.

Konto p. k. o. 825 991.

Rach. bieżący w Banku krajów.

Telefon Nr. 168.

Towarzystwo dostarcza :

Rury wiertnicze, gazowe, pompowe, do wodociągów i inne wszelkiego rodzaju. Maszyny i kotły parowe. Narzędzia wiertnicze. Liny druciane we wszelkich wymiarach. Kompletne urządzenia do elektrycznego oświetlania. Fittingi, kurki, połączenia itp. Wszelkie materyały potrzebne tak przy instalacyi jak i popędzie maszynowym.

Zastępując firmy lub sprowadzając towary, towarzystwo kieruje się przedewszystkiem myślą przewodnią dostarczenia swojej klienteli maszyn, narzędzi i materyałów pierwszorzędnej jakości.

Adres telegraficzny: Towarzystwo handlowe Lwów, Ossolińskich.

Telegramm-Adresse : Handelsverein Lemberg, Ossolińskich.

śfr

a?

Poczt. Kasa oszez. Nr. 74046.

Telefon Nr. 905.

Ostrowski & Cudek

Dom handlowy dla interesów przemyslowo-naftowych

we    ul. Kopernika i 21.

Przeprowadza : Kupno i sprzedaż udziałów kopalnianych, kupno i sprzedaż ropy. Organizuje: Spółki naftowe z drobnymi udziałami. Poleca: Przedsiębiorców wiertniczych do wierceń akordowych.

Ofiarujemy usługi jako eksperci przy wszelkich transakcyach z przemysłem naftowym łączność mających.

Dla wygody naszych P. T. Klientów urządziliśmy

Biuro techniczne

które pozostaje pod kierownictwem inżyniera Seweryna 231a,i:m.a,.

Sporządzamy: Pomiary i niwelacye terenów, plany sytuacyjne terenów, kopalń i szybów naftowych, zgłoszenia kopalń do władz górniczych, profile otworów świdrowych i wszelkie czynności w zakres miernictwa wchodzące.

Posiadamy bogato zaopatrzony zbiór kopii map katastralnych Adres dla telegramów: Ostrowski Cudek Lwów.

Odpowiedzialny redaktor Roman Załoziecki.

Z Drukarni Słowa Polskiego we Lwowie, pod zarz. J. Ziembińskiego.