PRZEGLĄO TECHNICZNY NAFTOWY

Dodatek do czasopisma „NAFTA“

wydawany staraniem Związku Techników wiertniczych w Borysławiu.

Przedruk artykułów i tłumaczenia tylko za zezwoleniem wydawców. Adres Eedakcyi „Przeglądu teclm. naft.“ — Józef Gruszkiewicz — Borysław.

Treść Nru 3.

O temperaturze powstającej przy spalaniu ropy. Nap. dr J. Gruszkiewicz. — Projekty odprowadzenia gazów z wieży wiertniczej. — Wiadomości ze Związku.

O temperaturze powstającej przy spa- tlenu i części niepalnych, tworzących popiół.

Ropa zawiera przeciętnie 85°/₀ C, l2°/₀ H i 3°/₀ tlenu.

Teoretyczna ilość powietrza potrzebna do całkowitego spalenia ropy zawartą jest w formule :

laniu ropy.

Nap. dr. J. Gruszkiewicz.

Dla celów przemysłowych bardzo ważną jest temperatura, jaką osiągnąć można przy spalaniu pewnego matcryału opałowego. Wystarczy wspomnieć przemysł metalurgiczny, huty szkła i t. p., w których otrzymanie pewnej stałej temperatury, nieraz bardzo wysokiej, rozstrzyga w zasadzie o przeprowadzeniu procesu.

Temperatura, jaką osiąga się przy spaleniu zależną jest od wartości opałowej danego materyału, następnie od ilości i ciepła właściwego produktów spalenia. Temperatura spalenia nie jest jednak w prostym stosunku zawisłą od wartości opałowej, gdyż zależuie od składu chemicznego samego materyału opałowego mogą powstać różne ilości produktów spalenia o rozmaitem cieple właści-wem. Im większe są ilości tych ostatnich tern niższą będzie temperatura płomienia; przy wynosić będzie: doprowadzeniu wielkiego nadmiaru powietrza

lub innego gazu niepalnego temperatura ob- 3T2 X 0*216,4 -j- 10*81 X 0‘2440 -f- 1~08 X niźyć się może tak, że płomień gaśnie.

2-667 C + 8 H

100

czyli dla 1 kg ropy o podobnym powyżej składzie potrzeba 1T5 m³ powietrza o średniej temperaturze.

Produkty spalenia 1 kg ropy składać się będą z 3T2 kg bezwodnika kwasu węglowego (CO 2)

10 81 kg azotyn 1-08 kg wody

w sumie 15’01 kg

Średnie ciepło właściwe tych produktów

15-01

Dla należytego wyzyskania wartości opałowej w praktyce staramy się doprowadzić ilość powietrza możliwie zbliżoną do ilości teoretycznej, potrzebnej dla całkowitego spalenia.

x 0-4805

15-01

= 0-25528

Teoretyczna wartość opałowa ropy obliczona na podstawie wzoru Dulong’a wynosi :

Jak wiadomo stałe i płynne materyały 11345 Cel. opałowe, znajdujące w praktyce szersze zastosowanie, składają się albo z węgla pra- przyjąć można, że ropę spala się bardzo dowie czystego (koks, antracyt) albo też z wę- brze przy 50°/₀ nadmiaru powietrza i mniej gla i wodoru, obok nieznacznych ilości siarki, więcej 8°/₀ pary, potrzebnej do rozpylania.

Na podstawie praktycznych wyników

Temperatura spalenia :

11345

15*01 X 0-25528

= 2945<>C.

Średnie ciepło właściwe gazów spalenia wynosić będzie : 0.-2366

Temperatura spalenia:

Rzecz prosta, iż w praktyce tej temperatury nie osiąga się, gdyż spalenie odbywa się przy większym lub mniejszym nadmiarze powietrza.

W tym wypadku otrzymamy następujące ilości produktów spalenia:

8080

18-42 X 62366

= 1854° C.

3-12 kg 10-81 „ 1-88 „

C02 azotu wody powietrza 4-86

razem 20‘67 kg

Przy spalaniu jednak węgla używa się w praktyce znaczniejszego nadmiaru powietrza, bo 100% i więcej.

Przy 100% nadmiarze temperatura spalenia wynosić będzie 1400° C.

Ropa więc nadaje się więc znakomicie do osiągania wysokiej temperatury spalenia i wiadomo z praktyki, że zdarza się, iż wyłożenie szamotowe paleniska pod wpływem tej temperatury jest w stanie stopić się.

Średnie ciepło właściwe tych produktów wyniesie w tym wypadku 0*25509. Temperatura spalenia :

11345

Projekty odprowadzenia gazów z wieży wiertniczej.

(Ciąg dalszy).

2067 X 0-25509

— 2151° C

Y. Projekt Józefa Krupy.

Do mufy rur wiertniczych, wystającej ponad podłogę wieży wiertniczej wkręca się rozpylaniu samem powietrzem tcmperatuia j |crzy^a]^ (A) posiadający czop zgodny z mufą płomienia wynosić będzie: 2596° C.

W razie nieużycia pary wodnej, ale przy

rui

Z obliczeń tych przekonać się można, jak ważnem jest regulowanie dostępu powietrza i pary przy spalaniu kotłów przy pomocy forsunki.

O wyższości ropy jako materyałiy opałowego dla osiągnięcia wysokich temperatur, przekonamy się z analogicznego obliczenia dla węgla czystego, a więc n. p. koksu.

1 kg węgla czystego spalając się daje 3-67 kg bezwodnika węglowego C0₂ i 8*94 kg azotu, czyli razem 12-61 kg gazów spalenia.

Jeżeli przyjmiemy analogicznie, że węgiel ten spala się przy 50% nadmiarze powietrza, tedy dodać mu trza, a więc w całości otrzymamy 12-61 -j-5-81 = 18-42 kg gazów spalenia.

1 kg węgla daje więc:

sirav jeszcze 5"61 kg powie-

3-67 kg C02 8-94 „ azotu 5-81 „ powietrza.

wiertniczych, górna zaś część jest znacz-mimo umieszczenia

nie większej średnicy, co wewnątrz specyalnego urządzenia, pozwala przepuszczenie wszelkich narzędzi odpowia-jących dymenzyi zastosowanych

tycznych.

na

rur herme

„Krzyżak“ posiada 2 odlewaki (t), które nasadza się elastyczny wąż parciany lub stalowy (g) odprowadzający gazy i ropę, a umożliwiający ruszanie rurami bez rozbierania jakichkolwiek części urządzenia. Do górnej części „krzyżaka“ (mufy) wkręca się którym leży wolno drugi za zadanie przyciskać

na

pierścień (p), pierścień (r) mający rąbek worka parcianego (w), służącego jako

na

uszczelnienie.

Pierścień (r) posiada 6 wgłębień kulistych dla przyjęcia 6 łap (s) posiadających w górnej części (na obwodzie pierścienia) 6 kul odpowiadających wyżej wspomnianym wgłębieniom. Łapy te są wycięte z jednego kawałka żelaza wytoczonego w kształcie dwóch stożków złączonych wierzchołkami. Przez

na-

Projekt Józefa Krupy.

S«i

Ul

il

PJN I

mr-

—I-I—

■Jl

----5

/^N

Projekt Bronisława Wenca

•o

— .fer-.....•a

t-

4-

ÎÂ

!h

il

II ! $

i, !

1⁽: i I

. i..' "

'J

--

.14 ¹

~o

<?■

<ś-

-6-

-é-

4-

. -0*

4-

-$■-

If

«4L

‘::r:22

r+H

niający.

sa-

ezasu

na

prowadzania gazów.

Do mufy huczka wystajązej ponad płytę z klinami, jest przytwierdzona (wkręcona) specyalna głowica składająca się z kilku części. Dolna część głowicy stożkowato ku dołowi wytoczona, posiada kanał (w), do któ-doprowadza się parę otworem (p). Gór-zęść głowicy (D) posiada również stoż kowe zakończenie odpowiadające pierwszemu tak, że po skręceniu obydwóch części tworzy się płaszcz stożkowaty komunikujący się z pierścieniowym kanałem (w).

AV górnej części głowicy widzimy 2 szpary (J), w których mogą się przesuwać (w górę i na dół) 2 klapy (z) mające ruch obrotowy około osi. ïdapy są zrobione z metalu    Kalendarz naftowy

a to celem zabezpieczenia się od tworzenia ukaże się w handlu księgarskim meodwo-iskier i zaopatrzone sprężyną zmuszającą je łalnie pod koniec bieżącego miesiąca, do utrzymywania poziomej pozycyi.    Wydawcy kalendarza proszą

W razie wiercenia żerdź wiertnicza cho- uwzględnienie tego opóźnienia, zpowodowa-(f). Zapuszczanie nego przyczynami od nich niezależnymi

oraz

na

cisk sprężyny (f) łapy schodzą się razem tworząc pierwotnie tworzącą je figurę, a m2 2 stożki zrośnięte wierzchołkami. Dla uszczelnienia łapy na krawędziach swoich posiadają odpowiednie szpary (w kształcie jaskółczego ogona), w które wchodzi rzemień uszczel

Pierścień (a) przyciska kule na obwodzie pierścienia łap się znajdujące, tern mem zabezpiecza łapy od wyrzucenia ich z rury, dozwalając przytem na poddawanie się tych łap w różne strony. Łapy ściśnięte sprężyną posiadają wewnątrz otwór odpowiadający średnicy żerdzi wiertniczej. W razie zapuszczania narzędzi o większej średnicy, łapy rozchylają się, a po przejściu narzędzi znowu schodzą się razem zamykając cały przekrój rur wiertniczych.

Do wyciągania gazów służy specyalnej konstrukcyi wentylator (ekshaustor) opatentowany przez autora do spółki z inż. T. Ła-sźczem, a funkcyonujący od dłuższego

kopalni Laupenmfihlen i Spka w Tusta-nowicach.

VI. Projekt Bronisława Wenca.

Przy poniżej opisanym projekcie rury wiszą na huczku odpowiedniej długości, posiadającym szereg dziurek służących do od

rego na c

dzi swobodnie w otworze lub wyciąganie uarzędzi (świdra, łyżki etc.) umożliwionem jest przez odchylanie się łap około osi (1) (patrz fig. 2). W razie wybuchu klapy prężnością gazów unoszą się w górę i zamykają otwór (fig. 3).

Para doprowadzona do kanału (w) wpada otworem stożkowym do rur wiertniczych, tłumi gazy, a tern samem zmusza je do uchodzenia otworami huczka do rur zamykających wodę (10”), skąd rurą (r) uchodzą do gazometra lub w powietrze. Przy powyźszem urządzeniu nie jest wykluczone zastosowanie ekshaustora.

Gdyby miejsca poza rurami 10” nie wystarczało do pomieszczenia gazów i ropy, można urządzić studzienkę, jak to jest projektowane przy innych urządzeniach n. p. inź. Mokrego i innych.

Wiadomości ze Związku.

Zwyczajne walne zgromadzenie członków Związku odbędzie się w d. 6. marca (w piątek) o godz. 7 30 wieczorem we własnym lokalu w Borysławiu.

Porządek dzienny :

1.    Odczytanie protokołu z ostatniego Walnego Zgromadzenia.

2.    Sprawozdanie Wydziału i komisyi, dyskusya nad sprawozdaniem.

3.    Wybór przewodniczącego Związku, 4 członków Wydziału w miejsce wylosowanych, oraz wszystkich członków komisyi technicznej, polubownej, szkontrującej, organizacyjnej.

4. Wnioski i interpelacye.

Osobnych zaproszeń Wydział Związku wysyłać nie będzie.

Koledzy, którzyby mieli jakieś wnioski walne zgromadzenie, zechcą je przesłać listownie do Wydziału Związkn na 10 dni przed odbyciem się walnego zgromadzenia.

r. 1908 o łaskawe

Mapa terenów i kopalń naftowych Borysław Tustanowice Truskawiec-Do-brohostów w skali 1 : 8000, wykonana przez

Przedstawiciele robotników, zasiadający w komisyi wnieśli memoryał adresowany do c. k. ministerstwa rolnictwa na ręce p. nad-składzie wyłącz- radcy J. Holobka, w którym słusznie podnoszą, że nietylko przyczyny natury technicznej bywają powodem nieszczęśliwych wypadków' i pożarów, lecz w równej mierze

S. Korytkę znajduje się na nie w Związku techników wiertn. i w biurze „Universum“ w Borysławiu, ul. Pańska, telefon 140.

gdyż daje dokładny i całkowity obraz kierunku pasa naftowego i postępu ruchu wiertniczego; jest przy tern wykonaną przejrzyście i bez błędów, co ją przedewszystkiem wyszczególnia z pośród innych map. Mapa daje się złożyć we format kieszonkowy 12 X 1# cm., a cenę jej wynoszącą kor. 35, należy uważać za nader przystępną.

Komisya dla obmyślenia środków zapobiegawczych pożarom i eks-plozyom szybów naftowych odbyła swoje plenarne posiedzenie d. 4. b. m. w sali Sokoła w Borysławiu. Na porządku dziennym były sprawozdania z poszczególnych sekcyj, przyczem prowadzono ożywioną i szczegółową dyskusyę nad projektami, opracowanymi przez poszczególne sekcye.

Mapa ta jest pierwszą w swoim rodzaju, przyczyny natury ekonomicznej i gospodarczej, które i my podnosiliśmy już niejednokrotnie. Postulaty robotników, jak zniesienie robotniczych akordów przy wierceniu i cysternowego przy tłokowauiu, premij za szybkie dowiercenie pewnej oznaczonej ilości metrów w miesiącu, ustanowienie komisyi egzaminacyjnej dla wiertaczy (2 egzaminatorów z grona przedsiębiorców, 2 kierowników i 2 wiertaczy), następnie zwalczanie nieodpowiedzialnych kierowników, koncesyonowanie tylko uzdolnionych i mogących się wykazać odpowiednim kapitałem akordantów i wiele innych t. p. postulatów uważamy za zupełnie słuszne i wyrażamy nadzieję, że zostaną przez c. k. ministerstwo uwzględnione.

Przedsiębiorstwo dla spraw naftowych

V»

UNIVERSUM

<T\

Dr. J. Gruszkiewicz, Dr. E. Kaléta, Inź. J. Pierściński

Spółka z ograniczoną poręką

Borysławiu.

Orgauizuje spółki naftowe oparte na ścisłej i wykluczającej hazard kalkulacyi, wykonuje wiercenia w akordzie.

Kupuje i sprzedaje tereny, kopalnie oraz drobne udziały tychże (brutta, netta). Obejmuje zarząd kopalń, wykonywa nadzór i kontrolę tychże, oraz udziela wyczerpujących i pewnych infcrmacyj o terenach i kopalniach galicyjskich. Przedsiębiorstwo posiada własne biuro techniczne dla wypracowywania projektów, oraz wykonywania wszelkich prac technicznych i chemiczno-naftowych.

Adres dla listów i telegramów

„Universum“ — Borysław.

(Telefon Dr. 140).

Odpowiedzialny redaktor Roman Zataziecki.

Z drakami „Słowa Polskiego“ we Lwowie, pod zarz. J. Ziembińskiego,