PRZEGLĄD TECHNICZNY NAFTOWY

Dodatek do czasopisma ,,NAFTA“

wydawany staraniem Związku Techników wiertniczych w Borysławiu.

Przedruk artykułów i tłumaczenia tylko za zezwoleniem wydawców. Adres Kedakcyi „Przeglądu techn. naft.“ — Józef Gruszkiewicz — Borysław.

Treść Nru 1.

Przyczynek do g’eolog'ii Borysławia. — Wiadomości ze Związku, — JKorespoudencya.

Przyczynek do geologii Borysławia.

Napisał

Dr. Józef Grzybowski.

dobrotowskich, z drugiej strony, ponieważ wodę zamyka się stosunkowo głęboko, więc o ile w wierzchnich pokładach napotykano

Kiedy przed dwoma laty ukończyłem studyum o Borysławiu*)? doszedłem do wnio-skótv, które poniżej w streszczeniu podaję. Od tego czasu przybyło wiele nowych wierceń, kopalnia rozszerzyła się, mnóstwo obszarów pogłębiono i znajomość nasza Borysławia powinna znacznie postąpić.

Naftonośne pokłady Borysławia należą do t. zw. piętra dobrotowskiego, złożonego z naprzemianległych piaskowców, przeważnie ziarnistych, glaukonitowych, i łupków ilastych szarych lub ciemnych.

W Borysławiu samym nie widać ich nigdzie dziś na powierzchni ; dobrze odsłonięte występują dopiero w Jasiennicy, a zwłaszcza w Matwijowicach, gdzie najlepiej studyować można ich wykształcenie. Wiek tych pokładów według znalezionych w Borysławiu i okolicy numulitów określić należy jako dolno-oligoceński, a pozycya w stropie łupków me-niiitowych.

Miąższość warstw dobrotowskich w Borysławiu da się tylko w przybliżeniu określić. Z góry przykryte one są tu i ówdzie płatowato występującymi iłami solnymi, które jednak nigdy nie zalegają głęboko.

Wszelakoż granicę ich ku dołowi w obrazach wiertniczych trudno dokładnie stwierdzić ze względu, że z jednej strony mate-ryał ich petrograficznie zbliżony do warstw

*) Porównać Atlas geologiczny Galicyi szyt XX „Borysław“ z XII tablicami.

na warstwy solonośne, woda ługując je, występuje aż do chwili zamknięcia jej jako solanka, mimo że wiercenie z pokładów solo-nośnyoh już wyszło. I w dobrotowskich zresztą pokładach stwierdzono wielokrotnie występowanie gipsu a nawet i soli.

I ku spągowi, ku łupkom menilitowym trudno jest określić granicę warstw dobrotowskich, tu wtrącać się zaczynają łupki bru-bitumiczne, o typie łupków

uatne,

menilitowych, w które wreszcie warstwy do-brotowskie bez wyraźnej granicy przechodzą.

czarne

W każdym razie miąższość poziomu dobrotowskiego jest znaczna i dochodzi w Borysławiu z pewnością 1.000 m.

Jak widać to w Nahujowicach i na wschód

od Truskawca, warstwy dobrotowskie okazują lekkie sfalowanie w cz ści północnej, dalszej od brzegu karpackiego, a silniejsze nachylenie i stromsze siodła w pobliżu gór. Budowa

na warstwy dobro-

taka pochodzi stąd, że towskie, zalegające podnóża gór nasunięte zostały od południa starsze utwory, łupki menilitowe, eoceńskie, piaskowce hieroglifo-z zielonymi i czerwonymi iłołupkami, wreszciepiaskowcejamneńskie tworzące grzbiet brzeżnego pasma wzniesień. Nasunięcie to, sięgające u brzegu 300—400 m głębokości, wywołało w lekko tylko sfalowanych dobrotowskich warstwach szereg zmian tektonicz-

we

nych.

ze-

przedewszystkiem w szeregu pęknięć i szczelin równoległych

Objawiają się one

do kierunku naporu, a więc biegnących z północnego wschodu na południowy zachód. większą niż w Borysławiu. Rzadsze szczeliny, podłużnie biegnące z północnego zachodu ku południowemu wschodowi, a więc równolegle do biegu Karpat, są objawem podłużnych uskoków i zapadnięć brzeżnych.

Szczeliny jedne i drugie, krzyżujące się niejednokrotnie z sobą, wypełnione woskiem, są przedmiotem odbudowy na kopalniach „Borysław“ i Banku Galie, i tam też bieg ich i budowa stwierdzone zostały.

Wzdłuż tych szczelin i pęknięć warstwy dobrotowskie zostały najrozmaiciej poprze-suwane i poprzemieszczane tak w pionowym jak i w poziomym kierunku. W przeciwieństwie do mniejwięcej regularnego siodła schodnickiego, Borysław przedstawia typ terenu szczelinowego, a w związku z tern występowanie ropy jest nieregularne.

Natomiast budowa taka tłómaczy dobrze te olbrzymie wybuchy, jakie od czasu do czasu zdarzają się w Borysławiu.

Praktyczne wnioski, jakie ze stwierdzenia tej budowy dały się wyciągnąć, były następujące:

a)    z wierceniem można posuwać się ku południowi ku Mraźnicy, ponieważ pod na- I suniętymi warstwami menilitów, eocenuijam-neńskiego piaskowca spodziewać się można na znaczniejszej przestrzeni odnalezienia warstw dobrotowskich ;

b)    posuwać się można w głąb bez obawy napotkania wody w wypadku nawiercenia w głębi warstw menilitowych, bo te odcięte są od menilitów występujących na powierzchni i wodonośnym horyzontem być nie mogą;

c) występowanie ropy w Borysławiu nie stoi w żadnym związku z mioceńską forma-cyą solną, a przywiązane jest do warstw dobrotowskich.

Roboty prowadzone od lat dwóch potwierdziły dwa pierwsze wnioski, a na trzeci nowe rzuciły światło.

Wiercenia posunęły się głównie w kierunku rozciągłości pokładów naftonośnych na obszarze Tustanowie i ku Truskawcowi, napotykając tu stosunki analogiczne zupełnie z borysławskiemi, z tą jedynie różnicą, że

szerokość naftonośnego pasa okazała się tu

Zalegając

dalej ku północy, ku południowi wysunęło się mało stosunkowo wierceń, jednakże wszystkie wysunięte ku Mraźnicy dosięgnęły warstw dobrotowskich pod niewielką stosunkowo pokrywą warstw starszych, (zależnie od pozycyi 100—300 m menilitów względnie eocenu) i o ile osiągnęły odpowiednią głębokość, znalazły i ropę.

Z otworów pogłębianych najważniejszych i decydujących dat dostarczyła mi kopalnia dra Freunda. Otwór nr. 8 tejże kopalni przebił w głębokości 1.020 m rogowce menili-towe, a zatem spągową część łupków menilitowych. Wnosić ztąd należy, że te większe masy łupków czarnych, brunatnych, bitumicznych, jakie się w Borysławiu w głębokościach większych (poniżej 800 m) napotyka, należą już do piętra menilitowego. Piaskowce twarde, zbite, popękane, wtrącone w te łupki, stanowią jeden z główniejszych i stalszych horyzontów ropnych.

Wody tak w tym obszarze jak i w sąsiadującym, gdzie rogowce wyrzucone zostały 1.016 m, również jak i w „Klaudyuszu“, gdzie wybuch wyrzucił rogowce w głęb. 1.079 m zupełnie nie napotkano.

W otworze nr. 8 kopalni dra Freunda prowadzono wiercenie dalej i przebijano sza-ro-zielonawe tudzież zielone łupki z wtrąceniami twardych i zbitych piaskowców. Warstwy te trwały do głębokości 1.196 m, w której to głębokości nastąpił z nich świeży przypływ ropy.

Warstwy przebijane od głęb. 1.020 do 1.200 m uważać należy za eoceńskie piaskowce hieroglifowe, aczkolwiek petrograficznie są one nieco odmienne od warstw tych, występujących na powierzchni. Olbrzymie ciśnienie, pod jakiem spoczywają i jakiemu wskutek ruchów górotwórczych uległy, przyczyniło się z pewnością do zmiany petrograficznej, objawiającej się w znaczniejszej twardości i wybitniejszej łupkowatości zielonych iłołupków. Typ ich wszelakoź, na-przemianległość wąskich warstw łupku i piaskowca, wygląd piaskowców drobno i równo-ziarnisty, obecność ciężkich wkładek czerwonych iłów wskazują, że mamy tu do czynie-

na-

nia z typowym eocenem wschodnich Karpat. otwory, opierać się dotychczas możemy tylko Decydującym wreszcie momentem jest wy- na grubszych masach czy to łupków, czy stępowanie fauny otwornicowej wyłącznie piaskowców, a wiemy, jak w określeniu tychże z typów aglutymujących z rodzaju trocha- zapiski wiertnicze niejednolicie są prowa-mmina, Haplophregmom. Wprawdzie rzadkie, dzone. ciśnieniem odkształcone, dały się jednak wykazać one w zielonych łupkach. Jak dotychczas ten typ faun otwornicowy nie był znany z oligoceńskich poziomów dobrotowskich, względnie emagórskich, podczas gdy jest normalnym w głębszych od eocenu począwszy i ładu wschodnich Karpat.

Doniosłość rezultatów tego wiercenia leży z jednej strony w tern, że potwierdziło ono wniosek nasz co do płonności obaw otrzymania wody z horyzontu łupków meni-litowych, co mogłoby ewentualnie działać powstrzymujące na pogłębianie otworów wiertniczych. Niepomiernie wszakże ważniejszą jest okoliczność, że stwierdziło ono obecność głębszego ropnego horyzontu w osiągalnej głębokości. Zapewnia to Borysławowi pro-dukcyę na długie jeszcze lata, głębokość, jakiej wymagać będzie eksploata-cya tego horyzontu, przyczyni się bez wątpienia do dalszego postępu techniki wiertniczej.

(Dokończenie nastąpi).

a znaczna

Nie ulega wątpliwości, że inne otwory wiertnicze Borysławia, które osiągnęły głębokość 1.000—1.200 m, musiały przebić już dolną granicę oligocenu, żałować tylko leży, że obserwacye odnośne rzadko dochodzą wiadomości geologa, bo zebranie ich miałoby nadzwyczajne znaczenie dla zdefiniowania szczegółowej budowy naftonośnego obszaru.

W całej masie warstw dobrotowskich niema warstwy więcej charakterystycznej, któ-raby z łatwością dostrzedz się dała podczas wiercenia.

Łupki mniej lub więcej twarde, piaskowce mniej lub więcej zbite powtarzają się z nużącą jednostajnością we wszystkich zapiskach wiertniczych. Drobne odcienia w pe-trograficznem wykształceniu warstw uchodzą codziennej, zazwyczaj pobieżnej, obserwacyi, i niezmiernie trudno, a w wielu wypadkach niemożliwą rzeczą jest sparalelizowanie szczegółowe pokładów nawet w niezbyt od siebie oddalonych otworach. Porównując sąsiednie

Rogowce menilitowe, stanowiące jak wiadomo spągową część oligocenu, przez swój petrograficzny charakter nadają się nadzwyczaj do zaobserwowania i wydzielenia. Prze-dewszystkiem twardość ich wielka z rusza do zwrócenia na nie uwagi już podczas wiercenia. Ze względu, że nie dadzą się one rozbić na namuł jak łupki i wiele piaskowców, że kruszą się i pękają pod uderzeniem świdra na ostro krawędziste odłamki, już tern samem pozwalają na dokładną i pewną ob-serwacyę, i niemoźliwem jest przy pobieżnem nawet przeglądaniu namułu, przeoczyć ich obecność.

Rogowcowa partya w łupkach menilito-wych ma przy tem z reguły niezbyt znaczną miąższość kilkunastu normalnie metrów, i z tego także względu nadaje się do dokładniejszego skreślenia dolnej granicy oligocenu.

A stwierdzenie przebiegu tej granicy w większej liczbie otworów wiertniczych miałoby olbrzymie znaczenie dla rozjaśnienia szczegółowej budowy borysławskiego pasa ropnego, pozwalając nam z większą dokładnością jak dotychczas odtworzyć jego zawiłą tektonikę. Wobec tego, że cały szereg otworów wiertniczych w Borysławiu stale jest w pogłębianiu, byłoby niezmiernie pożądaną rzeczą, aby na powyższy moment więcej zwracano uwagi i aby obserwacye poczynione w tym względzie można skupić i uczynić przystępnemi.

Stwierdzenie w Borysławiu głębszych, w obrębie eocenu występującego ropnego horyzontu ma jednak i dalsze teoretyczne znaczenie rzucając pewne światło na zapatrywanie o występowaniu ropy, co znowu stoi w związku z jej genezą. Kwestyą tą, będącą ocecnie przedmiotem obszerniejszych studyów, zajmę się kiedyś na in nem miejscu — tu zaznaczyć jednak chciałem kilka uwag jakie się z konieczności wobec borysławskich występować nasuwają.

się przeważnie na wierconych szybów. Rumunom brak przeważnie zmysłu przedsiębiorczego, wolą oni uprawę roli, winnic lub hodowlę owiec, dających znaczne zyski bez ryzyka, niż wielki przemysł przedstawiający większe ryzyko.

Obcy kapitał dobiera sobie własny personal, do którego ma zaufanie, a więc dy-regentami tych firm są Niemcy, Francuzi,

w ru-

31 „

22 „

15    „

12Va«

5 »

3 „

16    „

Wiadomości ze Związku.

D. 18. grudnia odbyło się nadzwyczajne walne zgromadzenie przy współudziale około 30 członków. Przewodniczący kol. inź. Pier-ściński zdaje sprawozdanie z czynności Wydziału; Komisya szkontrująca ze stanu kasy Związku, Nad sprawą wydawania w dalszym ciągu „Przeglądu techn. naft.“ wywiązała się żywsza dyskusya, przyczem zgodnie podnoszono korzyści naukowe tego wydawnictwa, które jakkolwiek skromne w swych początkach, może jednak i powinno z czasem przeobrazić się we własny organ Związku. Na razie stoi temu na przeszkodzie i brak funduszu i małe zainteresowanie ze strony ogółu techników wiertniczych. Na wniosek kol. inź. Z. Bielskiego postanowiono urządzać stale w lokalu Związku miesięczne zebrania koleżeńskie celem informowania się wzajemnego o sprawach zawodowych i kwestyacb wiertniczych, przyczem sprawozdania z tych zebrań dostarczą zapewne materyału dla wydawanego pisma. Celem przysporzenia Związkowi funduszów, uchwalono na wniosek kol. Ramoszyńskiego, aby wkładka miesięczna dla członka Związku wynosiła 2 k. i była używaną tylko na cele Związku, zaś za prenumeratę „Nafty“, względnie należenie do Tow. naftowego, ma każdy z członków dopłacać 1 koronę miesięcznie. Dotychczasowe uiszczanie wkładek członków pozostawia wiele do życzenia. Zaległości wynoszą ogółem 2.289 k., co przy wzrastających wydatkach Związku ' wydawnictwo pisma, lokal własny i stały urzędnik) zmusza Związek do ciągłego ograniczania się i stanowi wielką przeszkodę w dalszym jego rozwoju. Podwyższenie wkładki o 1 k. jest wobec tego koniecznością i stanowi wprost kwestyę dalszego bytu.

W tej drodze upraszamy również Szan. Kolegów, którzy zalegli z wpłaceniem wkładki, aby zechcieli wejść w trudne położenie Wydziału Związku i wkładki w najkrótszym czasie spłacili.

Pierwsze zebranie koleżeńskie celem pogadanki zawodowej odbędzie się we wtorek dnia 14. stycznia o godz. 8 wieczorem w lokalu związkowym. Prosimy o rozpowsechnie-nie tego zawiadomienia, gdyż osobnych za-proszeń nie będziemy wysełali.

Korespondeneya.

Od naszego korespondenta w Rumunii otrzymujemy wiązankę ciekawych uwag i spostrzeżeń, które polecilibyśmy przeczytaó prze-dewszystkiem naszym wiertaczom i robotnikom mającym zamiar wybrać się do Rumunii.

Buste na ri w listopadzie.

Od dwóch lat silnie rozbudzony ruch wiertniczy w Rumunii zawdzięcza swoje powodzenie przeważnie kapitałowi obcemu i obcej pracy.

Kilkanaście obcych firm przeciętnie o kilku i kilkunastu milionach franków kapitału stanowią główną podporę rumuńskiego przemysłu*). Minimalną część kapitału posiadają bankierzy rumuńscy i izraelici, których państwo uważa za obcych ze względu na ich wyznanie religijne, wobec czego śmiało można powiedzieó, że rumuński przemysł naftowy jest w rękach obcych.

Czysto rumuńskie firmy są n. p. Major Pietrazo, Soc. Baragano, Bracia Strój, Soc. Jalomita. Firmy te albo już zbankrutowały albo są w sekwestrze, a ich praca ogranicza eksploatowaniu już do-

*) Przyp. Red. Kapitał inwestowany muńskim przemyśle naftowym dochodzi 200 mil. franków. 35 większych firm pracuje z następującymi kapitałami :

7 towarzyztw niemieckich z kapitałem <4 mil. francuskich holenderskich włoskie

amerykcńskie

belgijskich

angielskich

rumuńskich

Anglicy, Holeûdrzy i t. d., zaś wśród ro-    najmniej wskutek    brakli zajęcia dla    rumuń-

botników znajduje się wielu Polaków, gdyż    j    skich robotników    lub inżynierów,

Niema inżyniera Rumuna, któryby szu-

przekonano się, że to robotnik wytrwały i zdolny, zadowalniający swego przełożonego    j    kał posady dłużej    jak tydzień, nie    ma    zu-

o wiele więcej jak robotnik rumuński. Oprócz    j    pełnie też braku    pracy dla tutejszych    ro-

odbywa się bez jednego słusznego argumentu, jest to odpłata jaką dają Rumuni Polakom za to, że ci nauczyli ich wiertnictwa i za to, że dzięki pracy robotnika polskiego wiertniczy ruch naftowy w Rumunii zajmuje jedno z pierwszych miejsc w Europie.

Kwestya bezpieczeństwa ruchu na kopalni rumuńskiej jest prawie zupełnie nie tkniętą i dopiero w ostatnich czasach władze rumuńskie zaczynają ustanawiać okręgi górnicze, inspektoraty i t. d.

Urzędy te istniejące od kilku miesięcy zaledwie robią wrażenie operetkowe a nie poważnych władz. Na okręg Bustenari z okolicą jest urząd górniczy w Teledze, gdzie naczelnikiem biura jest młody inżynier bez fachowej praktyki. Biuro jego mieści się w pokoju sypialnym a do pomocy ma stróża i konia. To się nazywa urzędem górniczym na okręg, gdzie stoi blisko 800 szybów, a corocznie przybywa 80—100 szybów. Wschodnią naturę Rumunów zadowałniającą się zewnętrznym błyskiem i pozorem to wcale nie razi, a to, że ludzie zabijają się co drugi dzień, a pożar wybucha prawie codziennie, to wciąga się pod rubrykę wypadków i na tem koniec. Ponieważ istnieją w Europie władze górnicze, więc i Rumunia chce mieć swój szyld z napisem i orłem rządowym, ale jak tam urząd wewnątrz wygląda to rzecz mniejsza. Wydano także w ostatnich czasach ustawę, która jest przeważnie kopią ustawy anstryackiej, jednak wykonania tych ustaw nikt nie pilnuje.

Przeważna część wypadków zdarza się w szybach ręcznych, które się kopie w sposób więcej niż prymitywny do 200 m głębokości. W takie „puce“ wpuszcza się człowieka na lince konopianej ; jest on przeważnie goły,

zwoitych i na ramionach ma okrycia ze skóry a na głowie blaszany kapelusz. Przy pomocy miechów kowalskich wdmuchuje się do wnętrza szybu powietrze n. b. przez rurki

w przeważnej części

Polaków spotykamy także i Węgrów, trochę botników. Cała ta agitacya przeciwko obcym Niemców i kilkunastu wiertaczy amerykańskich, którzy pracują wyłącznie w firmie Ro-mano-Americana. Do robót ziemnych i dziennych bez należytego określenia używa się przeważnie Serbów, także Turków i przybyszów z małej Azyi. Ci wszyscy obcy przybysze tworzą zaledwie 15% ogólnej liczby pracujących, a 85°/o 1° Rumuni. Prawie wszystkie posady więcej odpowiedzialne są obsadzone obcymi

i posady wiertaczy, ślusarzy, maszynistów, kowali i t. p. Obcy robotnik jest znacznie droższym od rumuńskiego bo n. p. przeciętna płaca wiertaczy obcych wynosi 200—300 fr. zaś Rumunów 100—180 franków miesięcznie.

W tym samym stosunku mają się i płace i innych pracowników.

Praca obcych jest więcej jak o połowę wydatniejszą i dla tego nic dziwnego, że n. p. firma czysto niemiecka zatrudnia przeważnie n. p. polskich a nie rumuńskich robotników.

Robotnik rumuński na kopalni nafty mało nadaje się, jest on fizycznie słabszym, mało wytrwałym na słotę i mróz, nieporadny i leniwy a przy tem słabej inteligeneyi i bez należytej praktyki fachowej. Nie widzą lub nie chcą widzieó tego tylko sami Rumuni a raczej rząd rumuński, który postępuje według hasła „precz z obcymi“.

Pod tem hasłem narodowem dzieją się rzeczy tak wstrętne, o których nikomu śnie się nie może. Na każdym kroku jakaś de-nuncyacya, fałszywe insynuacye ze strony inteligentów rumuńskich, dalej za3tosowywa-nie rozmaitych ustaw wyjątkowych przeciw obcym, wieczne odezwy szczające, a wreszcie nieposzanowanie ustaw.

tylko w miejscach mniej przy-

Wyzywające i niegrzeczne przyjęcie ze strony władz rumuńskich spotyka obcych aż nazbyt często, to też nic dziwnego, że liczba tychże z duiem każdym niemal maleje, a pozostali muszą uważać swój pobyt w Rumunii jako tymczasowy. Muszę jeszcze zauważyć, że te prześladowania obcych nie dzieją się by-

ma

blaszane nieszczelne. Jest to prawdziwe mai- i tretowanie ludzi. Na spodzie otworu staw ro- ! py, trujące gazy, świeże powietrze prawie że nie dochodzi do spodu, bo w drodze swobodne ujście przez nieszczelności rurki. To też wypadków tu moc, czasami przez uduszenie, czasami wskutek nagiego przysypania, urwania się wiadra lub pożaru. W szybach zaś najczęściej zdarzają się wypadki, że pomocnik poślizgnął się na mostku a nie mogąc się zatrzymaó z powodu braku poręczy spadł i złamał kośó jaką lub też zabił się na miejscu.

Częste pożary powstają głównie w okolicy motorów benzynowych, najprawdopodobniej wskutek nieostrożnego obchodzenia się z samą benzyną. Nieumiejętne obchodzenie się z szybami wybuchowymi powoduje również pożary. Wybuchowych 3zybów jest tu mało, ale jeżeli są, to wybuchy powtarzają się raz lub dwa razy dziennie przez pół godziny i taki szyb zawsze się raz lub więcej razy spala. Były taide wypadki wskutek niesmarowania rolek wieżowych, a także podczas zmiany biegu dynamo-maszyny. Ciekawy wypadek pożaru zdarzył się w ostatnim czasie. Na kopalni St. Romana szedł robotnik z latarką i w oddaleniu o jakie 100 metrów od szybu naraz robotnik zaczął się palie a od niego szła długa linia ognia w powietrzu aż do szybu, który jednak zajął się dopiero po kilku minutach. Przyczyną tego wypadku była prawdopodobnie mgła, która utrzymała gazy bisko nad powierzchnią ziemi.

Następujące firmy raczyły nam przyjść z pomocą:

Przeds. wiertu. Albert Fauck 10 k., kopal. Gal. Tow. akc. naft. Galicya 20 k., Wp. dyrektor Mészàrosz 30 k., Borysławski Syndykat 10 k., Urycka Spka dla przemysłu naft. 50 k., Przeds. wiertn. Z. Duczyński i Spka 30 k., Wp. dyrektor St. Żukowski 20 k., Wp. M. Sroczyński 5 k., Dyrekcya kopalń Galie Karp. Tow. naft. przedt. Berg-beim Mac Garvey 40 k., Przeds. naft. Wolski, Korsak i Ska 20 k., kopalnie akc. Spki „Schodnica“ 10 k., Ralph Clay Thomas Pauls 10 k., kopalnia naft. „Wilno“ 20 k., kopalnia Dawid Fanto i Spka na Wolanoe 28 k. 27 h., Wp. Wit Sulimirski 5 k., Galicyjskie Petroleum Wp. K. Perutz 10 k., kopalnia naft. „Dziunia“ 10 k., z firmy An-germann i H. Macher z kopalń „Klaudyusz“, „Bitum“, „Mukden“ i „Henryk“ 129 k. 85 h., Wp. dyrektor Szumski na ręce Stów. Wiertaczy 20 k., Wp. dyrektor Alois Liebermann 30 k., Wp. Lewakowski 10 k., kop. „Sobieski“ Bracia Goldhammer i Spka 20 k., W*. Wolski, W. Zdanowicz i Spka 10 k., Wp. Marek Seeman Drohobycz 10 k., Zarząd kop. „Hucuł“ Jonas Wagmann Drohobycz 50 k.

Niech Wam zacni Panowie Bóg stokrotnie zapłaci.

Szczęść Boże !

Mary a Gmjewska wdowa, sieroty Jadwiga, Marya, Wanda, Urszula.

Podziękowanie.

Podziękowanie.

Aleksandra Łuszczyńska.

Podziękowanie.

Podpisana wdowa po ś. p. Maksymilianie Czajewskim, który w dniu 14. sierpnia zginął w płomieniach szybu „Hucuł“ w Ta-stanowicach przy pracy, pozostawił czworo drobnych dziatek, składa szczere Bóg zapłać szlachetnym dobrodziejom i dawcom, którzy datkami pieniężnymi przynajmniej w pierwszej chwili przyszli pozostałym nieszczęśliwym z pomocą. Pozostałe dziatki zanoszą gorące modły do Wszechmocnego za swych dobrodziejów, by ich chronił od złego i błogosławił we wszystkich zamysłach.

Podziękowanie.

Niniejszem składam serdeczne podziękowanie Szan. „Związkowi techników wiertniczych“ w Borysławiu, za łaskawie nadesłaną mi kwotę tysiąc koron ze spadku po Wzajemnej Pomocy, jak również Szanownym Kolegom ś. p. męża mego za kwotę 250 k. złożoną na ręce p. Stanisława Łukawdeckiego, na rzecz sierót po ś. p. Bronisławie Łu-szczyńskim.

Bóg zapłać!

Odpowiedzialny redaktor Roman Załoziecki.

Z drukarni „Słowa Polskiego“ we Lwowie, pod zarz. J. Ziembińskiego.