NAFTA

Organ Krajowego Towarzystwa Naftowego

wychodzi 2 razy na miesiąc 8-ego i 22-ejo

Prenunaerata wyiiosi rocznie 12 koron.

Członkowie „Krajowego Towarzystwa Naftowego“ otrzymują „Naftę“ bezpłatnie.

Adres Redakcyi i Administracyi : Lwów, ul. Kraszewskiego 1.1, biuro Krajowego Towarzystwa naftowego.

Treść zeszytu 24.

Od Redakcyi. — Potrzeba organizacyi. — Zaopatrzenie Niemiec olejem gazowym. — Produkcya ropy w Borysławiu i Tustanowicach. — Z krajów naftowych. — Przesilenie naftowe. — Kronika.

Od Redakcyi.

Rotrzeba organizacyi.

Czasopismo nasze w przyszłym roku zamierzamy wydawać w dotychczasowych rozmiarach wraz z dodatkiem Związku Techników wiertniczych „Przegląd techniczny naftowy“ i będziemy starać się o możliwie większe urozmaicenie pisma naszego, zapraszając do współpracownictwa wszystkich wybitniejszych ludzi pracujących na polu wiertnictwa, geologii i ekonomii naftowej.

Gdy przed pół rokiem zaprowadziliśmy dodatek w piśmie naszem p. t. „Przegląd techniczny naftowy“, nie podnieśliśmy prenumeraty mimo zwiększenia objętości pisma i zwiększonych kosztów wydawnictwa, odkładając to podniesienie do początku Nowego roku.

Obecnie zmuszeni jesteśmy prenumeratę podnieść; podwyższenie to jednak będzie bardzo nieznaczne, zaledwie 4 kor. rocznie; pismo nasze od 1. stycznia 1908 roku kosztować będzie 16 koron rocznie. Wszystkich abonentów, którzy pismo nasze w przyszłym roku prenumerować zamierzają, prosimy o wczesne odnowienie prenumeraty.

Przeszło pół roku nasz przemysł pozbawiony jest wszelkiej organizacyi; każdy z producentów robi szalone wysiłki najpierw by ropę swoją sprzedać na prompt lub na dłuższą dostawę, a gdy umowę taką zrobi, niemniejsze wysiłki musi robić, by pokryć zobowiązania i wydatki bieżące kopalni; cena k. 1*40—T50 za cetnar, lub cena k. 2—2T0 na dostawy całoroczne nie może pokryć kosztów prowadzenia kopalni.

Rafiner kupuje tanio ropę, o 2—2Va koron taniej od ceny normalnej ; po rozwiązaniu kartelu jednak sprzedaje naftę o 8—10 koron taniej na cetnarze niż podczas kartelu; śmiało więc powiedzieć można, że cały dzisiaj przemysł naftowy pracuje z deficytem.

Cui bono? Kto zyskuje na tych stratach, jakie ponosi przemysł naftowy? Podczas kartelu rafinerów zyskiwały rafinerye nafty; dzisiaj i te pracują z deficytem. Może zyskują konsumenci nafty, olei smarowych, benzyny, parafiny?

Cena nafty rafinowanej w detalicznej sprzedaży cokolwiek obniżyła się; gdzieniegdzie wskutek konkurencyi można dostać naftę tańszą; obniżenie to jednak nie stoi

Naturalnie, z myślą organizacyi wystąpić musi jakaś poważna instytucya finansowa bo bez oparcia się o instytuoyę finansową przemysł nasz przy dzisiejszych swoich rozmiarach zorganizowanym być nie może.

w żadnym stosunku do obniżenia cen nafty przy wagonowych sprzedażach przez rafinerye. Ceny benzyny, smarów i parafiny utrzymują się mniej więcej na tym samym po ziomie.

Słowem konsument ze strat, jakie w dzisiejszej chwili ponosi przemysł naftowy, korzysta bardzo mało łub prawie zupełnie nie korzysta; te wielkie sumy, jakie traci przemysł naftowy jedynie dzięki wewnętrznemu rozstrój owi, dostają się w najniesympatyezniejsze i wnaj-niewłaściwsze ręce pośredników, którzy zbierają, nie siejąc ani orząc.

zaliczki, niezawodnie skupiłby koło siebie zaraz co najmiej 95°/₀ produkcyi,

Gdy przed 1¹f₂ rokiem organizowała się nowa „Petrolea“ cena ropy na wolnym targu była 3Y₂ — 4 koron, produkcya zmniejszała się, nic więc dziwnego, że spory był procent tych którzy woleli sprzedawać ropę na wolnym targu niż brać 2³/₄ korony zaliczki.

Wyższa cena ropy u nas kryje zawsze niebezpieczeństwo zniżki, po niższej cenie należy spodziewać się zwyżki, w dzisiejszych więc warunkach zaliczkująca instytucya finansowa ryzyka by nie ponosiła, przeciwnie uchwyciłaby najdogodniejszy moment dla bardzo dobrej i zyskownej operaeyi finansowej. Niestety ogólne ciężkie położenie pieniężne w Europie oddziaływa i na nasz przemysł niekorzystnie i obecny okres deruty i dezorganizacji może być o wiele dłuższym, niż spodziewaliśmy się.

Zbiorniki krajowe i złączona z tym kwe-stya wydawania i „warrantów“ na zamagazynowaną w zbiornikach krajowych ropę może sytuacyę cokolwiek polepszyć; ponieważ jednak pojemność zbiorników krajowych w stosunku do rozmiarów naszej produkcyi bedzie nieznaczna, polepszenie to również nie będzie bardzo znaczne. Licząc się z faktem, że ropa nasza w cenie tylko bardzo powoli podnosić się będzie, należy tembardziej nie zaniedbywać żadnych środków, które do podwyższenia tej ceny przyczynić się mogą; do tego potrzebnem jest na razie jakakolwiek forma choćby luźnej organizacyi i pod tym względem należy brać przykład z rafinerów. Po rozbi-

Gdyby nie wielki brak gotówki w bankach europejskich i amerykańskich, niezawodnie instytucya taka finansowa juźby się znalazła, bo każdy finansista doskonale rozumie, że deruta, jaka panuje na targu naftowym, jest najodpowiedniejszą chwilą i do stworzenia organizacyi i do zrobienia dobrego interesu dla samej instytucyi finansowej. Niechby dzisiaj jakiś bank ogłosił, że na ropę Czy taki stan, gdzie cały przemysł traci zamagazynowaną udzielać będzie 1¹/₂ korony aby nabijać kieszenie pośredników, jest zdrowym i normalnym?

Zdawało się, że stan taki będzie tylko przejściowym, że znaczna deruta ceny ropy potrwa parę miesięcy i potem zacznie iść w górę, skoro tylko powstaną pierwsze nowe zbiorniki; tymczasem spotykamy się ze symp-tomatami bardzo niepocieszającymi ze sprzedażą ropy na roczne „szlusy“ po stosunkowo bardzo niskich cenach. W tanią ropę zaopatrują się nietylko istniejące rafinerye, lecz nawet już te rafinerye, które się budują dopiero, więc korzyści dla producenta z budowy nowych rafineryj, można się spodziewać dopiero za parę lat. Nawet zmniejszenie się produkcyi może nie wpłynąć na podniesienia się ceny ropy, skoro rafinerye przez roczne „szlussy“ po niższych cenach pokryją swoje zapotrzebowanie, a z drugiej strony brak wszelkiej łączności między producen⁻tami i nizkie ceny ropy nie dodają żadnego bodźca do zawiązania organizacyi rafinerów i stan taki, przy którym przemysł traci jedynie dla korzyści pośredników, może trwać bardzo długo.

Wszelka organizacya u nas, co prawda straciła urok; z pojęciem „organizacya“ wiąże się zaraz pojęcie tych destrukcyjnych żywiołów, które dla chwilowych zysków podkopują organizacyę i sprowadzają jej upadek, a jednak jakkolwiek dzisiaj nikt nie myśli o połączeniu jakiemś planowem interesów naftowych i utworzenia organizacyi, bez organizacyi przemysł nasz istnieć nie może i organizacyę trzeba stworzyć.    I

Napisał dyr. Schütte w Bremie.

ciu kartelu ceny nafty rafinowanej zaczęły spadać gwałtownie wskutek konkurencyi Avnet jednak rafinerzy skombinowali, że zadaleko posunęli się w obniżaniu ceny i obecnie większe rafinerye, nie tworząc kartelu, porozumiały się, aby cenę podnieść i rzeczywiście dzięki jedynie tylko dobrowolnej umowie w przeciągu paru tygodni zdołały podnieść cenę o blizko 2 korony na cetnarze.

Pewien rodzaj organizacyi potrzebny jest dla rozpowszechnienia ropy do celów opałowych; rafinerye już przeważnie dostatecznie zaopatrzyły się w ropę na rok przyszły i możnaby sprzedawać większe partye ropy do celów opałowych na Węgry i do niektórych prowincyj austryackich, gdyby producenci podjęli się dostawy tej ropy choćby na 2 —3 lata po cenach konkurencyjnych z węglem. Do tego wszakże wiecznie znów potrzebny jest pewien rodzaj organizacyi, pewien rodzaj centralnego biura sprzedaży i od rządu łatwiej można byłoby uzyskać i koncesye taryfowe i cysterny, gdyby zaistniała jakakolwiek orga-nizacya producentów. Podniesienie takiej myśli dzisiaj nie należy do zadań wdzięcznych, jednakowoż podnieść taką myśl uważamy za swój obowiązek, wydając ostatni numer „Nafty“ w tym roku, choćby myśl ta nie znalazła uznania ze względu na olbrzymie trudności jej przeprowadzenia; myśl ta kiełkować ciągle będzie i mimo smutnych doświadczeń do niej wrócić trzeba będzie, jeśli nasz przemysł ma być uzdrowionym.

Dr. Stefan Bartoszewicz.

Zaopatrzenie Niemiec olejem gazowym*).

Wzrastające z dniem każdym trudności w kwestyi robotniczej z natury rzeczy zniewala nasz przemysł gazowy, któremu przypada ze względu na bezpieczeństwo publiczne nader ważne zadanie, do szukania środków, by pracę ludzką w gazowniach ograniczyć

Artykuł, który podajemy w tłómaczeniu z berlińskiego ,,Petroleum“, zajmuje się bardzo aktualną dzisiaj sprawą zużytkowania oleju do fabrykacyi gazu w Niemczech. Sprawa jest o tyle interesującą, że, jak wiadomo, istnieje projekt zastąpienia w tym celu oleju ropą, do czego po-do minimum. Środkami tymi są: zaprowadzenie elewatorów i maszyn do ładowania przy piecach z poziomemi retortami, kon-strukcya pieców Cozego, a wreszcie kon-strukcya pieców pionowych; oprócz powyższych uproszczonych urządzeń fabrycznych, znajdujemy w nowoczesnych gazowniach wszędzie mechaniczne środki transportowe dla przewozu produktów masowych jak węgiel i koks, mających za zadanie uczynić ruch przedsiębiorstwa mniej zależnym od woli robotników, a raczej Związku robotników.

O ile powyżej wspomniane środki zmierzają do uproszczenia fabrykacyi gazu węglowego, służy fabrykaeya gazu wodnego nie-tylko do tego samego celu, lecz daje ona w innych ciężkich warunkach pomoc i korzyści.

Przy dłuższem opóźnieniu się dostawy węgla, przy nagłym i znacznym wzroście zapotrzebowania gazu, przy złym zbycie koksu, słowem przy kaźdem utrudnieniu fabrykacyi gazu węglowego, stanowi urządzenie dla fabrykacyi gazu wodnego pewny i niezawodny środek dla kierownika, do pokonania tych trudności. Dalsze korzyści fabrykacyi gazu wodnego, jak wytwarzanie dużej ilości gazu na małej przestrzemi i z nieznacznym kapitałem zakładowym, rozszerzenie fabryk gazu węglowego, będących u kresu swej zdolności wytwórczej, opisywaliśmy już niejednokrotnie, tak iż wystarczy jeżeli się tylko na nie powołamy.

Wzrastające stale uznanie wielkiego znaczenia fabrykacyi gazu wodnego dla gazowni przyczyniło się w ostatnich 6—7 latach do nadzwyczajnego rozpowszechnienia tej gałęzi fabrykacyi. Podczas gdy z początkiem bieżącego stulecia zaledwie kilka przedsiębiorstw było w ruchu, wynosi ilość trzebnem byłoby zniżenie lub zniesienie cła na ropę i zarazem wyraża w końcu swoje poglądy na możliwe powstanie przemysłu rafineryjnego naftowego w Niemczech, czemu jest także przeciwny.

Artykuł ten jest więc pisany w duchu nieprzychylnym dla producentów ropy i dla przywiązanych nadziei eksportu ropy, tern niemniej jednak jako głos opinii w Niemczech, zasługuje na uwagę. (Przy. Redakcyi).

av Anglii wedle

cetnar metryczny“.

Oleje używane do fabrykacyi gazu świetlnego, otrzymuje się, jak wiadomo, jako produkty uboczne przy destylacyi nafty z ropy surowej, a mianowicie z odpadków pozostających po oddzieleniu olejów lekkich i nafty.

8,060.760 „ 1,350.000 „ 887.090 „ 760.450    „

560.000 „ 80.000 „ 265.000 „

57.869 ton 21.128 „

ich obecnie około 50, których łączna pro-dukcya dochodzi'do ca. 1,000.000 m³.

Z rozmaitych gatunków gazu wodnego dla celów oświetlenia, jak n. p. gazu wodnego niebieskiego, gazu karburowanego benzolem i karburowanego ropą, ten ostatni od lat kilku znajduje najszersze zastosowanie, gdyż on jedynie zastąpić może w zupełności gaz węglowy i bez obniżenia jakości mieszaniny gazowej do gazu węglowego można dodać znacznie większe ilości gazu karburyzo-wanego ropą, jak innych gazów wodnych. Jak ważnym jest ten moment, doświadczyłem to sam podczas strejku robotników piecowych w gazowni w Bremie w r. 1900, kiedy dzięki fabrykacyi gazu wodnego byliśmy wstanie utrzymać przedsiębiorstwo w pełnym ruchu. W ciągu 12-dniowego trwania strejku dostarczaliśmy mieszaniny gazowej, zawierającej przeciętnie 57*l°/₀ gazu wodnego, nie narażając, się na przykrości i narzekania ze strony naszych odbiorców, co przy karbury-zowaniu gazu wodnego benzolem byłoby prawie nieuniknionem.

W Stanach Zjednoczonych Ameryki północnej i w Anglii już od dziesiątków lat wprowadzone są w ruch zakłady dla fabrykacyi gazu wodnego z karburyzowaniem ro-pnem z wielkim pożytkiem ekonomicznym; produkcya gazu wodnego karburyzowanego ropą w Ameryce północnej wynosi niemniej jak 1,550 milionów m³, pewnego oszacowania 500 milionów m³ rocznie. W Niemczech wyprodukowano natomiast w r. 1905 tylko około 30 milionów m3 gazu wodnego, a w liczbie tej mieści się zarówno gaz ropą, jaki benzolem karburyzowany.

Przyczyną, dla której gaz wodny karburyzowany ropą tak późno znalazł szersze zastosowanie w Niemczech, był jak wiadomo utrudniony import oleju gazowego.

Produkcya oleju gazowego, jaką rozporządzamy w naszem państwie, zbyt jest małą, by na jej podstawie można budować większe zakłady, zaś import oleju z zagranicy uniemożliwiony był przez zbyt wysokie cło, jakiem obłożone były oleje o ciężarze gatunkowym ponad 0*830 w wysokości 10 marek za 100 kg brutto, względnie marek 12*50 za 100 kg netto.

Działalności naszego Towarzystwa gazowego zawdzięezyć należy w znacznej mierze, że cło to, równające się niemal zakazowi dowozu, zostało zniesione, i że w taryfie cłowej z 25. grudnia 1902 zamieszczono orzeczenie, iż :

„Oleje gazowe o ciężarze gatunkowym ponad 0*830 do 0*880 włącznie przy 15° C stosowane do popędu motorów, albo do kar-burowania gazu wodnego, produkowane w krajowych zakładach, lub sprowadzane z zagranicy pod kontrolą właściwego zużytkowania, oclone być mają w wysokości 3 marek za

Dla tego też w pierwszym rzędzie przy imporcie olejów gazowych w rachubę brać należy kraje produkujące surowiec naftowy, a mianowicie w pierwszym rzędzie Amerykę północną, później Rosyę, Gralicyę i Rumunię. Produkcya ropy w Niemczech wobec pro-dukcyi krajów powyższych wcale nie może być braną w rachubę.

Światowa produkcya ropy wynosiła w r. 1906 28,076.300 ton, z tego przypada na

Stany Zjednoczone 16,113.000 ton Rosyę

Indye holenderskie Rumunię Galicyę

Indye angielskie Niemcy Inne kraje

Produkcya ropy Niemiec wynosiła zatem zaledwie 0*3°/₀ produkeyi światowej. Tereny naftowe w Niemczech znajdują się w Pechelbronn koło Sulz i Wald w Alzacyi, tudzież w Hanowerskiem w pobliżu miasteczka Wietze.

Z łącznej produkeyi Niemiec 78.869 ton w r. 1905 przypada na

prowincyę Hanower na Alzacyę

zwłaszcza pochodzącego

Ile oleju gazowego uzyskać można z 28 milionów ton ropy produkowanej rocznie w całym świeeie, trudno dokładnie określić, bo ropa stosownie do proweniencyi różną ma zawartość olejów lekkich, nafty i odpadków. Istnieją gatunki ropy dające zaledwie 10°/₀ oleju gazowego i takie, które zawierają do 40°/₀. Olej gazowy nie jest produktem, któryby podobnie jak naftę fabrykowano w jaknaj większej iluści, fabrykacya jego stosuje się do chwilowego popytu. Z odpadków, które w krajach naftowych spożytkowane bywają jako materyał opałowy, wydobyćby można jeszcze olbrzymie ilości oleju gazowego, tak iż wziąwszy w rachubę wszystkie kraje, rozmiar produkcyi gazowego oleju może być dowolnym.

Ameryka spotrzebowuje rocznie około 600.000 ton oleju gazowego, Anglia, która dotychczas była jedynym wielkim nabywcą tego produktu w Europie, sprowadziła w r. 1906 220.000 ton; dodać muszę dla porównania, iż import nafty do Niemiec wynosi rocznie około 960.000 ton, jest zatem niespełna 4V2 razy większy od importu oleju gazowego do Anglii. Oleju gazowego importowano do Niemiec od marca 1906 do końca marca 1907 tylko 4.152'8 ton.

Produkcya oleju gazowego z ropy niemieckiej jest bardzo nieznaczną. Zjednoczone kopalnie w Pechelbronn wyrabiają z swej ropy prawie wyłącznie smary, a ropa dobywana na Liineburskim stepie również przerabianą bywa na wyżej wartościowe produkty.

Głównymi producentami olejów gazowych są firmy naftowe w okręgu sasko-tu-rygskim i gwarectwo Messel koło Darm-stadu.

Oleje gazowe tych towarzystw w pierwszym rzędzie służą dla fabryk gazu pewnego gatunku (Fettgas) i gazu mięszanego dla zarządu kolei żelaznych, których roczne zapotrzebowanie wynosi 12.000—13.000 ton.

Zakłady, zajmujące się fabrykacya olei parafinowych z mazi przy destylacyi z węgla brunatnego otrzymanej i należące do jednego syndykatu, sprzedały w r. 1906 17.000 ton gazowego oleju, podczas gdy produkcya gwa-

rectwa Messel wynosiła zaledwie 7.500 ton oleju gazowego.

Nieznaczna nadwyżka, pozostająca po pokryciu zapotrzebowania kolei państwowych, nie odpowiada zupełnie obecnemu popytowi na olej gazowy w Niemczech. Od wejścia w życie nowej taryfy cłowej nietylko ilość fabryk gazu wodnego w Niemczech znacznie wzrosła, lecz rozwinęła się również i inna gałęź przemysłu spotrzebowująca olej gazowy, mianowicie fabrykacya motorów pędzonych ropą. Motory Diesla i Trinklera, które używają oleju gazowego do popędu, znajdują, dzięki ekonomicznemu wyzyskaniu materyału popędowego, coraz szersze zastosowanie, tak iż zapotrzebowanie oleju gazowego dla nich wynosi obecnie 8—9.000 ton rocznie.

Nasz niemiecki przemysł naftowy, przy najlepszych chęciach ani w przybliżeniu pokryć nie może rosnącego zapotrzebowania oleju gazowego w Niemczech, poza tern i jakość produktu

z okręgu węgla brunatnego, znacznie się pogorszyła, gdyż olejom tym brak zupełnie parafiny, powtóre z powodu ożywionego popytu, pojawiły, się na rynku również oleje kreozotowe, mniej nadające się do fabrykacyi gazu.

Import oleju gazowego z za granicy stał się dla niemieckich konsumentów tego produktu koniecznością.

Zniżona taryfa cłowa stosowaną była dotąd tylko do transportów z Galicyi i Rumunii. Ponieważ fracht kolejowy z Rumunii jest zbyt drogim i rafinerye rumuńskie wyrabiają prawie wyłąeznie olej gazowy o ciężarze gat. ponad 0.880, przeto jedynym dostawcą zagranicznym jest Galicya.

Stosunki handlowe w Galicyi ukształtowały się jednak zupełnie inaczej, aniżeli się spodziewano. Przed wejściem w życie nowej taryfy cłowej, oferowano olej gazowy na granicy po M. 3.50—4 za 100 kg., obecnie podskoczyła cena na 6—7 M. tak, że galicyjski olej gazowy kosztuje franco gazownia w Niemczech 11.50 —12.50 M. Przyczyny tego wzrostu ceny, szukać należy w zwiększonem zapotrzebowaniu Austryi do-chodzącem do 30.000 ton rocznie, tak iż nieznaczne stosunkowo ilości pozostają ûa eks-

port, pozatera rafinerye, sprzedają produkt swój wyłącznie przez Towarzystwo akcyjne dla austr. i węg. produktów naftowych „Olex“. Niemieckie rafinerye nafty, które własny produkt juz sprzedały, odstępują zapytania gazowni o dostawę oleju gazo wago innym firmom, pociągającym produkt z Galicyi, po części zaś sprzedają one obok własnych produktów, także oleje zagraniczne. Obecna znaczna podwyżka ceny ma swą przyczynę w przecenieniu istotnego zapotrzebowania Niemiec, a po części i w pewnej trwoźliwości niektórych gazowni, które obawiają się, iż potrzebnego oleju gazowego wogóle nie dostaną lub po jeszcze wyższej cenie. Ceny, żądane w danej chwili przez firmy galicyjskie, są tak wysokie, iż fabrykacya gazu wodnego przestanie się rentować i odradzać należy budowę fabryk gazu wodnego, jeżeli nie znajdzie się środków dla otrzymania tańszego oleju gazowego.

Nie należy jednak tracić nadziei iż stosunki się polepszą, ze swej strony musimy sami dążyć do ich poprawy. Wola nasza utoruje nam drogę.

Jak już wspomniałem, Rumunia nie wchodzi w grę jako dostawca oleju gazowego, gdyż produkt tam wyrabiany posiada z reguły c. g. 0.890, nie korzysta zatem ze zniżki ciosvej. Koła interesowane muszą zatem dążyć, by § 239 taryfy cłowej odnosił się również olejów gazowych o c. g. ponad 0.880. Nie możemy znaleść przyczyny dla której wytknięto tę granicę c. g. gdyż wykluczonem chyba jest by rozszerzenie jej ponad 0.880 mogło przynieść szkodę państwu. Pozatem państwo nasze ma szczególny interes w pociąganiu olejów z Rumunii, gdyż w tamtejszym przemyśle naftowym inwestowane są przeważnie kapitały niemieckie.

Oprócz Rumunii w grę wchodzi jako poważny dostawca Ameryka północna, dla której w prowizoryum handlowem przyznano te same udogodnienia przy imporcie oleju gazowego, jakie przysługują Galicyi i Rumunii, natomiast rokowania cłowe z Ro-syą na razie nie są ukończone. Prowizoryum handlowe z Ameryką obowiązuje do 30. czerwca 1908 i prawdopodobnie zastąpione zostanie przez długoletni układ handlowy.

Z okazyi obrad nad nowym traktatem handlowym byłoby wskazanem odnieść się do parlamentu i Rady związkowej o rozszerzenie granicy ciężaru gatunkowego olejów i o dalsze zniżenie cła. Cło na olej gazowy ustanowiono jak wiadomo, dzięki staraniom niemieckich rafineryi nafty, mimo iż przemysł nasz naftowy nie potrzebuje takiego cła ochronnego. Jak wspominaliśmy produkcya oleju gazowego w Niemczech zaledwie wystarcza na pokrycie zapotrzebowania zakładów gazowych państwowych i prywatnych. Nie było chyba intencyą ustawodawcy, uczynić niemiecki przemysł rafineryjny pośrednikiem w sprzedaży zagranicznych olejów gazowych, i podrożyć dostawę oleju gazowego dla naszych gazowni. W niemieckim przemyśle gazowym inwestowane są bezwątpienia kapitały większe, jak w krajowym przemyśle naftowym i nie wodzimy racyi, dla której mianoby temu przemysłowi udzielać przywilejów na niekorzyść przemysłu gazowego, nakładając cło na olej gazowy, którego rafinerye nafty nie są nawet w stanie dostarczyć w odpowiedniej ilości i jakości.

Byłoby wskazanem by Związek nasz przygotował odnośne podanie do Parlamentu i Rady związkowej, któreby w odpowiednim czasie wniesione zostało. Polecam wszakże w podaniu domagać się jedynie wolnego od cła importu oleju gazowego, nie żądając tego przywileju dla importu ropy surowej,

Wolny od cła import ropy, miał bowiem być ze strony rządu zupełnie seryo wciętym pod rozwagę z okazyi traktatów z Ameryką, pogłoska ta jednak została z dementowaną ze strony rządu.

Bezwątpieoia niezbyt pocieszającym jest fakt, iż w ojczyźnie naszej produkt surowy podlega wyższemu ocleniu aniżeli produkt rafinowany. Ze stanowiska ekonomicznego byłoby bardziej raeyonalnem import ropy surowej przez nizkie cło ułatwić w tym stopniu, iż by rafinowanie jej w kraju było rentownem. Miliony, które obecnie idą za granicę za chemikalia, maszyny, aparaty etc. przypadłyby w udziale naszemu przemysłowi chemicznemu i maszynowemu. Dla przemysłu gazowego miałoby to tę korzyść, iż otrzymał-

na

za

by on znaczne ilości surowca dla fabrykacyi I są dla uzyskania potrzebnej dla Niemiec ilości nafty. Dlatego raz jeszczo polecam ograniczyć wniosek o zniżenie, względnie uwolnienie od cła, jedynie od importu oleju

gazowego.

w październiku i listopadzie 1907.

Wagony

gazu wodnego.

Uwzględniając jednak obecne stosunki na rynku naftowym, nie uznaję za stosowny importu ropy surowej do Niemiec i stworzenia przemysłu rafineryjnego, gdyż pociągnęłoby to za sobą cło ochronne dla importu produktów rafinowanych, a co za tern idzie ich podrożenie w Niemczech. Na przykładzie Francyi widzimy, że skoro tylko przemysł rafineryjny zapoczyna się rozwijać, dostaje on się w ręce wielkich firm naftowych, które każdą niezawisłą rafineryę niszczą, ażeby módz dowoli wyzyskiwać konsumentów.

Naturalnym obszarem zbytu dla każdej rafineryi jest najbliższy jej okręg, który rozszerza się aż do zetknięcia się z granicami zbytu sąsiedniej rafineryi. Gdyby zatem powstała niezawisła rafineria, to wielkie firmy naftowe dostarczałyby nafty w jej okręgu po tak nizkich cenach, że przesiębiorstwo niezawisłe, nie chcąc pracować ze stratą musiałoby wstrzymać ruch.

Import ropy surowej do Niemiec i z tego również względu nie jest wskazanym, gdyż pociągając np. ropę rumuńską otrzymalibyśmy w kraju około 46°/₀ odpadków. Dla utrzymania 900.000 t. rafinady naftowej, musia-noby sprowadzić z Bumunii 2,800.000 ton ropy. z czego przypadłoby 1,295.000 ton odpadki, a z nich uzyskaćby można 560.000 ton oleju gazowego.

Ponieważ jednak import oleju gazowego do Niemiec wynosi obecnie zaledwie około 20.000 ton rocznie, przeto około 95% odpadków musianoby zużyć na cele opałowe lub ponownie eksportować. W obu wypadkach połączone byłoby to ze znaczną stratą, gdyż na odpadkach ciążyłby wysoki fracht i koszty fabrykacyi, a przy eksporcie oleju gazowego do innych krajów, konkurować by one musiały z olejem importowanym wprost z krajów produkujących ropę.

Z tych powodów uważam stworzenie przemysłu rafineryjnego w Niemczech nieekonomiczne. Pominąwszy jednak ten moment, byłby import surowca naftowego w danej chwili i z tego względu niemożliwy, gdyż środki transportowe są nie wystarczające dla przewozu tych ilości ropy, które konieczne

Dalszym środkiem, który przyczyniłby się w wysokim stopniu do potanienia oleju gazowego, byłoby zespolenie się konsumentów dla wspólnego zakupu. Jak wiadomo powstało niedawno podobne Towarzystwo, które zaopatrywać ma w olej gazowy cały szereg przedsiębiorstw, importując go wprost z kraju produkującego, do potanienia produktu przyczyni się transport drogą wodną we własnych statkach cysternowych.

Zyczyćby należało, by nasze starania uwieńczone zostały pomyślnym skutkiem, gdyż stanowiłoby to rękojmię dla dalszego rozwoju tej ważnej gałęzi naszego przemysłu gazowego i maszynowego.

Produkcya ropy w Borysławiu i Tustanowicach

Poniżej podajemy produkcyę ropy w Borysławiu i Tustanowicach w październiku i listopadzie b. r. Z podanych cyfr widzimy, iż produkcya w październiku wynosiła okrągło 10.400 wagonów, cyfra ta równa się pro-dukcyi za miesiąc wrzesień (patrz nr. 22. „Nafty“). W listopadzie natomiast widzimy obniżenie się produkcyi o ca. 1.400 wagonów. Prócz tego wynosiły zapasy na kopalniach z końcem listopada ca. 1.500 wagonów. Zaznaczyć musimy, iż daty odnoszące się do produkcyi w listopadzie zawdzięczamy firmie „Ostrowski & Cudek“ we Lwowie.

A. Borysław.

Październik

Natan

Hekla

Zjednoczone niemieckie kop. nafty Sobieski Światowid Esther Aniela Szczur

Listopad

248

40

72

17

36

38

28

271

79

69

25

49

44

28

16

.Rakach & Co.

Schodnica Zbyszko Wanda

Kornhaber-Segel Alexander Nadzieja Szozęśd Boże Bertha Mickiewicz Bojko-Kurytyba Baron Hirsch Port Artur Nr. III Charitas Dr. Freund (w przybliżeniu) 120 Galicia A.-G.

A. Tow. dla przeni. naft.

Gal. Karp. Towarzystwo naftowe

Fanto (Kornhaber Gwiazda (Trzebinia)

Joanna

Feniks (Fanto-Łaszcz) Schutzmann-Hammermann Jeanette

Trzebinia (Wegmann)

Bianca Syndikat

Ratoczyn von Borysław Klaudyusz Nr. I Gal. Kasa Oszczędności Moritz

Stanisław (Wiśniewski)

Koppel Artur Zuckerberg Charlotte Dr. Lenartowicz Manru Torosiewicz

-TP CO T-H

41

20

TOO

47

24

94

40

148

16

183

139

151

88

79

to ł—

Razem 2155

Wilno

Gal. Spółka naftowa Montan na Glińskim Uryckie Towarzystwo Feuerstein I.

B. Tustanowice.

877 800 454

523

iO lO CO O co o

lO O H ^

to 4-o to

112

11

17

20

72

13

69

39

128

28

59

114

159

89

146

36

28

OQ tH 07) t-h

y-H r-H

1957

OJ en 03

03 05 tD " -.1 03

302

Hala

300

270

Berthold

274

201

Popiełanka Laupenmiihlen & Co. Sumatra

A. Tow. dla przem. naft.

Henryk

Dziunia

Fortuna

Klara

Nowina

Karpackie Towarzystwo naftowe Br. Popper Ressegnier Parues Mukden Mercedes Jenny

Galicia A.-G.

Hermann

Minerwa

Izabela

Sas

Synge

Elgin

Alois

Tsouchima

Banzay

Kometa

Jadwiga

Smolka

Aba

Uryckie Tow. naft. Sekc.

Schreier I, II, III Jakób Józef Ignac Salo Georg Rosa Sabina Trunkwalter Flora Sezam Bitum Barbara Kinga Nr. I Kordyan Nr. I Nahlik Laura Clay

217

229

191

209

200

156

136

87

488

170

109

84

192

323

70

220

73

107

13

63

42

40

112

139

19

12

45

11

191

133

95

70

47

19

105

17

21

46

19

31

44

110

19

46

90

33

163

129

159

27

169

216

190

99

42

400

133

110

59

187

270

42

226

45

66

147

30

40

100

87

27

03 Tł< r-l

jo t- ^ co

<M T—(

05 tO CD 03 03 C O

CO CO CO o t—

03 H    ^ r-

Roman

Ernestyna

Agata

Stella

Ewka

Emil

Zuzia

Lilien

Żmudź

i—. u¹ t—*•

to c O to

Razem 8316

oz cc

łJS“

86

119

63

25

7094

dla Surackan jest bardzo charakterystycznym objawem.

Wpływ nowego szybu na cenę terenów jest olbrzymi. Tak tanie do niedawna tereny surackańskie, szybko idą w górę; przed kilku dniami nabyć było można hektar gruntu za 12—14.000 koron, dziś cena ta jest niemożliwą. Najważniejszem jednak jest, iż Su-rachany należą do tej samej formacyi jak Bałackany z tą różnicą, iż pokłady ropne w Surachanach znacznie są głębsze.

S. ł>.

Z krajów naftowych.

ltosya.

Surackany. W odległości około 8 km. od słynnej miejscowości Bałackany, leży tatarska wioska Surackany, znana z występy-wania palnyck gazów z ziemi, które w da-wnyck czasack czczone były przez wyznawców ognia, jako święte. Odkąd przemysł naftowy dotarł do tej wioski, dobywano z otworów świdrowych tylko gazy; niektóre firmy jak Mirsojew n. p. eksploatowały te gazy i transportowały je do Bałaehan w celu opalania kotłów i popędu motorów. Ogólnie panowało zdanie, że w Surachanach nie ma ropy, lecz tylko gazy. Wybuch fontanny ropnej na terenie Babińskiego Towarzystwa naftowego (Bakinskoje Neftjanoje Obszczestwo) położył kres temu mylnemu zapatrywaniu. Z dymenzyą początkową 40 cali (1 m) wiercono otwór świdrowy ; w głębokości 246 sążni (532 m) nastąpił wybuch potężnej fon-tany gazu, potem żółtawej, a wreszcie ciemnej ropy. Ropa jest jaśniejszą niż w Bała-ckanach, mniej gęstą i lżejszą, jej ciężar gatunkowy wynosi 0'835—O^T.

Wybuch był tak niespodziewany, iż nie przedsięwzięto żadnych środków dla zatrzymania płynącej ropy i wartościowy produkt rozlewa się po polu. Dziś w trzy dni po wybuchu rozpoczęto roboty celem pochwycenia ropy w zbiorniki, chociaż zbiorniki powinny były byó przygotowane. Wysokość słupa ropy nie jest dziś tak znaczną jak pierwszego dnia i wynosi najwyżej 10 sążni (2P4 m) ponad powierzchnię, ilość ropy również się obniżyła, natomiast siła gazów ciągle jest niezmniejszoną. Ropa nie zawiera wody, co

Ameryka. Ogniska produkcyi ropy w Stanach Zjednoczonych przesuwają się nader szybko t. zn., że nowo odkryte tereny początkowo są wprawdzie nader wydajne, lecz produkcya ich bardzo szybko spada. Zaledwie zdołano przedsięwziąć środki dla ulokowania i użytkowania tych olbrzymich ilości, a już widoczne są pierwsze oznaki wyczerpania, które wobec nader intenzywnej eksploatacyi będącej w Ameryce w zwyczaju, bardzo szybko postępuje. Ale genialny spryt amerykański potrafi w najcięższem położeniu znaleść zawsze trafne rozwiązanie, nadając przez olbrzymie nowe instalacye coraz większych rozmiarów obrotowi handlowemu, który w innym kraju niewątpliwie popadłby w przesilenie lub katastrofę.

Pragnęlibyśmy omówić jeden właśnie wspaniały przykład tej nadzwyczajnej przedsiębiorczości i ruchliwości amerykańskiej, a w związku z tern obszerniej nieco omówić również najświeższe koleje, jakie produkcya ropy w Stanach Zjednoczonych przechodziła w ostatnich czasach.

Od chwili odwiercenia słynnego szybu „Lukas“ w Spindle Top koło Port Artur w Teksas zwócili przedsiębiorcy naftowi uwagę na niesłychane bogactwo tamtejszych pokładów ropnych i kapitał amerykański rzucił się na poszukiwauie terenów naftowych w południowo-wschodniem Teksas i Luizya-nie, gdyż świetność Spindle Top niestety rychło minęła. Istotnie odkryto obfite pokłady w innych miejscowościach w Sour lalce, Saratoga, a zwłaszcza w Jennigs (Lui-zyana) i Humble (Teksas). Zwłaszcza od czasu odkrycia terenów ropnych w Humble w roku 1905 produkcya ropy na południu

osiągnęła niebywałą wysokość, do czego przyczyniła się również wydajność pokładów w Jennings. W połowie r. 1905 wynosiła łączna produkcya Teksas i Luizyany przeszło 4 miliony baryłek miesięcznie, a pro-dukcya roczna doszła do 37 milionów beczek. Lecz już w następnym roku 1906 poczęła produkcya gwałtownie spadać i teu-dencya ta utrzymuje się do dnia dzisiejszego. Wszystkie terytorya na południowym wschodzie nie są wstanie ani połowy tego wyprodukować, co w r. 1905, a zapotrzebowanie ropy pokrywa się z zapasów, które n. p. w r. 1906 uszczuplono o 11*5 mil. baryłek. Wprawdzie ropa teksańska należy do bardzo nisko wartościowych, gdyż daje zaledwie 3% lekkich frakcyj a 14°/₀ olejów średnio ciężkich, prócz tego ma znaczną zawartość połączeń siarkowych, które z trudnością tylko dają się usunąć, to jednak znalazła ona szerokie zastosowanie jako materyał opałowy na południowo-wschodnich liniach kolejowych i w żegludze. W tym celu urządzono olbrzymie instalacye na wybrzeżu morskiem, zwłaszcza przez dwa największe towarzystwa „Guffey Petroleum Company“ i „Texas Company“ ; oczekiwany brak towaru poważnie zagrażał przedsiębiorstwom.

Obniżenie się produkcyi terenów teksańskich dało się poważnie odczuć przez obniżenie się eksportu z południowych portów w ciągu roku bieżącego. Przeciętna cyfra eksportu w miesiącach pierwszego półrocza przekraczała nieznacznie 4 mil. galonów i osiągnęła maximum 4,750.000 gal. w maju, spadła natomiast w czerwcu do 3,138.016 gal. Główna część eksportu przypada na ropę opałową i odpadki, w ogólności wywieziono w pierwszych 8 miesiącach b. r. :

ropy

nafty

smarów

Na południowym wschodzie wielkiej republiki północno-amerykańskiej powstało środowisko przemysłu naftowego, które z powodu jakości surowca przyczyniło się w wysokiej mierze do stosowania ropy do celów

opałowych i żywiło tamtejszy przemysł, ko-munikacyę, a w w pierwszym rzędzie eksport płynnego paliwa mineralnego.

Znaczne i dotkliwe obniżenie się produkcyi ropy tych obszarów, groziło przewrotem i poważną stratą dla handlu i w każdym innym kraju nie dałoby się tego uniknąć. Lecz w Ameryce północnej umieją myśleć i działać po kupiecku. W Teksas zwrócono uwagę, iż niedaleko, wedle pojęć amerykańskich, tj.w oddaleniu około 600 kim. we wnętrzu kraju znajdują się bardzo obfite pokłady ropy, których dotychczas należycie nie eksploatowano. Wprawdzie tow. Standard Oil Company pierwsze położyło swą ciężką rękę na nowych terenach i wierne swym zasadom objęło transport ropy tamtejszej do swych rafineryj, lecz potężna ręka okazała sie przecież zamałą, względnie przemysł naftowy te-rytoryum Indiana i Oklahoma zawielkim, ażeby tow. Standard zdołało nim całkowicie opanować. Te t. zw. stany środkowe były dla teksańskich przedsiębiorców naftowych nader pożądanym objektem, gdyż przez potężnie wzrastającą produkcyę ropy tych stanów dać mogli zatrudnienie dla swej wspaniale rozwiniętej organizacyi handlowej i olbrzymich inwestycyj. •

Przemysłowcy naftowi zwócili uwagę na kopalnie w okolicy miejscowości Tulsa i przez noc prawie stały się one jednym z najważniejszych czynników amerykańskiej produkcyi ropy. Nowy obszar naftowy nazwany „Glennpool“ w ubiegłem półroczu wydał 40,000.000 beczek ropy, obecnie znajduje się tam przeszło 700 produktywnych szybów, a niektóre z nich dają 1.000 —1.500 beczek dziennie. Tereny obecnie eksploatowane zajmują powierzchnię 6.000 hektarów, granica ich nie jest jednakże oznaczoną i prawdopodobnie rozszerzy się jeszcze dalej ku południowemu zachodowi. Dzienna produkcya tego obszaru wynosi 75.000 beczex i łatwo podnieść się może do 100.000. Ropa tamtejsza jest wolną od siarki i daje 10—12°/0 lekkich i 28°/₀ średnich frakcyj, z powodu czego bardziej nadaje się do przeróbki, aniżeli ropa z Teksas i Luizyany.

Wspomniane dwa wielkie towarzystwa w Teksas: „Guffey Petroleum Company“

3,053.285    2,325.472    27,385,541

i „Texas Company“ postanowiły zając się sprzedażą ropy z nowych obszarów i wybu-dowaó rurociągi z miejsca produkcyi do wybrzeża morskiego. W tym celu zorganizowało pierwsze towarzystwo nową firmę : „Gulf Pipe line Company“, drugie zaś przedsiębiorstwo podwyższyło odpowiednio swój kapitał i zabrały się tak energicznie do pracy, że rurociąg, którego budowę uchwalono z początkiem b. r., od 3 miesięcy oddanym został do użytku i dostarcza ropy ze stanów centralnych do zatoki Meksykańskiej dla tamtejszych rafineryj.

Pierwsze rury kłaść poczęto dnia 13 lutego br. i dokładnie w 6 miesięcy tj. dnia 13 sierpnia ukończono budowę rurociągu, który z końcem miesiąca oddanym został do użytku. W 182 dni roboczych ułożono 415 mil angielskich 8” rur, wybudowano 5 tłoczni, 40 rezerwoarów o łącznej pojemności 55.000 baryłek i linię telegraficzną. Dziennie układano zatem 2 mile przewodu, przyczem miano do zwalczania niesłychane trudności terenu. Linia prowadziła przez ogromne przepaści, twarde skały musiano wysadzać w powietrze, przyczem spotrzebowano przeszło wagon dynamitu na przestrzeni 25 mil w bagnistym terenie układano rurociąg na drewnianych progach.

Przez terytoryum Indiana prowadzi rurociąg na przestrzeni 250 mil, w Teksas od Ped Hiver do Sour Lake 260 mil, na przestrzeni z Sour Lake do Port Artur skorzystano z dawnego rurociągu długości 34 mil. Na całej przestrzeni znajduje się 6 tłoczni, w jednej z nich opala się kocioł gazem ziemnym, w innej węglem, z powodu bizkości kopalni, reszta stacyi posługuje się motorami pędzonymi ropą. Każda ze stacyj posiada 4 pompy o sprawności 5.000 baryłek dziennie, t. zn. że z Glenn Pool do zatoki można prze-tłoczyó dziennie 20.000 beczek ropy, przyczem ciśnienie wynosi 650—700 ang funtów na 1 cal ang. Dla napełnienia rurociągów zużyto 125.000 beszek ropy.

Preliminowany koszt budowy 5 mil. dolarów, pzrekroczono prawie o 2 mil. dolarów, a to głównie z powodu wysokiej robocizny. Znaczną trudność stanowiło zebranie kontygnentu robotnika. który wynosił 20.000 ludzi i niezdrowe warunki wśród których pracowano.

Z tego powodu drugie przedsiębiorstwo „Texas Company“ opóźniło się z budową swego rurociągu i nie dotarło jeszcze do punktu końcowego w Humble; ukończenia rurociągu spodziewają się z początkiem przyszłego roku.

Humble oddalone jest od Glenn Pool o 470 mil i połączone z Port Artur dawnym rurociągiem 90 mil długim. Sprawność dziennie wynosi również 20.000 beczek, tak iż oba rurociągi będą w stanie przetłaczać dziennie 40.000 beczek z Oklahomy do Zatoki meksykańskiej. Rurociągi zapewniają obu wspomia-nym Towarzystwom dominujące stanowisko i pozwolą im odegrać na południu tę rolę, jaka jest udziałem Tow. Standard na północy. Przez opanowanie bogatej produkcyi Indyany, będą się przedsiębiorstwa te starały rozszerzyć swe obszary zbytu, do czego przyczynia się w wysokim stopniu nader korzystne położenie ich instalacyj w Port Artur, a ponieważ ropa tamtejsza jest wyżej wartościową i bardziej się nadaje do fabrykacyi nafty, przeto dla rynków europejskich powstać może nader niebezpieczna konkureucya.

Rurociąg przyczynił się do podniesienia produkcyi w Glenn Pool, która dziś wynosi 110—115.000 beczek dziennie. W bieżącym miesiącu odwiercono 156 nowych szybów, których produkcya wynosi 39.000 beczek, przeciętna wydajność szybu wynosi 270 beczek dziennie. Szyby sa wybuchowe, a produkcya utrzymuje się dość długo, gdyż gdyż z 918 produktywnych szybów wybuchy ustały tylko w 100 szybach. Rówmież i Standard Oil Company operuje w Stanach środkowych przez swą organizacyę „Prairie Oil and Gas Company“. Towarzystwo to zbudowało wielką rafinerę w Whiting jest głównym odbiorcą ropy tamtejszej, jak widzimy z poniższej tabeli :

Prairie Oil and Gas Company:

Zapasy

Przyięto Przetłoczono w beczkach

Czerwiec 3,021.285 2,162.625    26,572.018

Lipiec

Sierpień 3,213.548    2,281.437    28.278.754

Wrzesień 3,089.628 2,200.032    29.099.161

znad racyę wywodom p. J. S. w ostatnim numerze „Nafty“, który dzisiejsze stosunki

Gulf Pipe Line Company: 520.600    84.000

496.000    99.200

558.000    108.500

630.000    46.700

1,155.000

1,551.800

2,009.800

2,629.422

Czerwiec

Lipiec

Sierpień

Wrzesień

nazywa trwonieniem dobra społecznego.

Czerwiec

Lipiec

Sierpień

Wrzesień

Texas Company 190.000

312.000    —

372.000    45.000

495.000    53.000

735.000

1,140.000

1,467.000

1,909.000

Prócz powyższych zapasów istnieją jeszcze i dalsze, tak że łączna ilość ropy zama-gazynowanej w terytoryum Indiana wynosiła z końcem września br. w beczkach : ropy pensywalskiej i z Limy ropy z Illinois i Kansas ropy z Texas i Luizyany

W Kalifornii spadła produkcya i zapasy obniżyły się, tak że terytoryum Indiana i Oklahoma stanowi główną podstawę północno-ame-rykańskiej produkcyi ropy i rokuje nadzieje dalszego rozwoju.

13,129.876

7,402.431

5,564.834

Przesilenie naftowe.

Galicya posiada jeden z największych i najobfitszych obszarów naftowych na święcie, lecz mimo swego centralnego położenia w środku prawie Europy, nie jest ona wstanie bogactwa swego należycie spoźytkowad, gdyż nikt nie myśli o wielkiej krzywdzie, jaką dotkniętą została produkcya ropy w Ga-licyi przed 27 laty, przez niesłuszny i niesprawiedliwy podatek. Gdyby nie ten podatek, konsumcya nafty wzrosłaby jak w innych krajach trzy- i czterokrotnie i zdoła-noby całą produkcyę surowca skon sumo wad w kraju. Jak wiadomo cło ochronne na ropę podniesione zostało z 2 do 3Y₂ guldenów w złocie, a ochrona cłowa w wysokości kor. 8’40 oznacza wartośd ropy dla konsumcyi wewnętrznej na 8—10 kor. Wartośd zatem ropy 8 —10 kor. zamiast 1 — iy₂ kor. jak obecnie, przedstawia stratę około 80 milionów kor. rocznie dla Galicyi. Przy rządowej organizaoyi sprzedaży ropy podniosłaby się cena ropy narazie o 4—5 kor., gdyż konsumcya wewnętrzna wynosi w przybliżeniu Y₃ częśd obecnej produkcyi, którą moźnaby Z wszystkich projektów sanacyi prze- sprzedad po 8—20 kor., resztujące ²/³ czę-mysłu naftowego, jedynie projekt upaństwo- ści musianoby zużyć jako ropę opałową i eks-wienia sprzedaży wewnętrznej, podany w ostat- portową. Istotna sanacya przemysłu nafto-nim numerze „Nafty“ posiada praktyczną wego możliwą jest tylko wtedy:

wartośd.

Państwo przez wysokie opodatkowanie światła naftowego naraża jego konsumeyę, zatem państwo w pierwszej linii byłoby zo-bowiązanem usunąć obecne ciężkie przesilenie.

1.    jeżeli podatek konsumcyjny od nafty zostałby w zupełności zniesiony, względnie gdyby inne rodzaje światła gazowe, elektryczne, acetylenowe, spirytusowe etc.) w równej mierze odnośnie do ich wartości zostały opodatkowane ;

Galicya nie byłaby krajem bierny r; gdyby nie musiała składać haraczu przemy- stwowioną. słowym krajom Austryi, ale nie dość na tern, opłacać musi wysoki podatek od jedynego wielkiego bogactwa uaturalnego we własnym kraju. Światło gazowe i elektryczne pozostały wolne od podatku.

Jeżeli się zważy, że w ciągu 27-letnie-go istnienia podatku naftowego, państwo pobrało od przemysłu naftowego około 400 milionów koron, rafinerye przeszło 150 milio- sposób mogłaby nafta świetlna podjąć kon-nów koron, przemysł żelazny z pewnością    kurencyę z innymi rodzajami światła, do cze-

przeszło 50 milionów koron, to musimy przy-    go w dzisiejszych warunkach nie jest zdolną.

2.    jeżeli sprzedaż nafty zostanie upań-

Wtedy podjętoby ruch na wszystkich terenach naftowych w kraju i tysiące robotników znalazłoby pracę i zarobek. Nafta świetlna musiałaby w przyszłości opłacać podatek 50°/o od przeciętnej wartości (20 hal. od kilograma) t. j. 10 hal. zamiast 13 hal. Wszystkie inne rodzaje światła opłacaćby musiały również 50% od wartości. W ten

styach ogólnych górniczych, jak szarfy i t. d. wreszcie przeprowadzono bardzo obszerną dysku-syę nad postanowieniami powszechnej ustawy górniczej tyczącemi się wywłaszczenia i nad pożądanemu w tym dziale zmianami.

Opodatkowanie wszystkich źródeł światła w wysokości 50% wartości przyniosłoby państwu przeszło dwa razy większe dochody aniżeli daje dzisiejsze jednostronne opodatkowanie nafty.

Za interweneyą zatem państwa przez opodatkowanie wszystkich źródeł światła podniósłby rząd swe dochody przeszło w dwójnasób, a producenci surowca, których praca stanowi podstawę przemysłu naftowego, byliby znowu w możności podjąć ruch na obszarach naftowych, co w obecnej dobie, kiedy tysiące robotników wracają z Ameryt i byłoby dla kraju naszego z wielką połączone korzyścią.

Następne posiedzenie komisyi ma się odbyć w końcu b. m.

Lwowskie Koło Związku górników i hutników polskich. W myśl statutu Związku górników i hutników polskich, który poleca tworzenie kół w miejscowościach, gdzie grupuje się większa ilość zatrudnionych w przemyśle górniczym, zawiązało się 15. b. m. lwowskie Koło, które wybrało tymczasowy zarząd w osobach pp. prof. Syroczyńskiego, nadradcy salinarnego Ne-haya i inżynierów górniczych Fabiańskiego, Gą-siorowskiego i Łukaszewskiego.

F mich.

KRONIKA.

f Inż. Ryszard Sorge, jeden z najbardziej znanych i cenionych techników wiertniczych, który specyalnie około rozwoju rumuńskiego przemysłu naftowego położył znaczne zasługi, zmarł dnia 2. grudnia na udar sercowy. Zmarły był honorowym członkiem międzynarodowego Związku

techników wiertniczych.

„Union“ Towarzystwo akcyjne dla przemysłu naftowego, założone jak wiadomo przez czystych rafinerów, celem wspólnych zakupów ropy, względnie prowadzenia kopalń nafty, domaga się dalszej 20 prc. spłaty na kapitał akcyjny, na który zapłacono dotychczas 30 prc. Z uzyskanych w ten sposób środków pokryte być mają koszty budowy 14 rezerwoarów à 400 wagonów pojemności, które zamówiono już we fabryce maszyn Brünn-Königsfeld i z których dwa już zmontowano i ustawiono. Nowe Towarzystwo nabyło po rozbiciu się kartelu rafinerów całą produkcyę niektórych szybów, które w międzyczasie stały zbiorniki krajowe. Jak się dowiadujemy, ! się bardzo wydajnymi i potrzebuje obecnie zbior-fabryka sanocka zwozi już blachę na budowę zbiór-    ników, by módz zamagazynować swrą produkcyę

ników krajowych; fundamenty pod pierwsze zbiór-    i przyszłe zakupy ropy.

niki wykonała firma „Bielski-Łukaszewskr¹ w Bo-    Podniesienie cen nafty. Miarodajne rafi-

rysławiu. W Wydziale Krajowym pod przewodni-    nerye austryackie porozumiały się między sabą,

ctwem radcy p. Jahla w dalszym ciągu odbywają    by cenę nafty od 10. b. m. podnieść o 50 halerzy

się prawie co tydzień narady nad regulaminem administracyi zbiorników krajowych.

Zmiana powszechnej ustawy górniczej. Wybrana na ostatniem posiedzeniu Wydziału Kra- j jowego Towarz. naftowego komisya dla zmiany

na cetnarze metrycznym. Podobną podwyżkę ceny przedsięwęięto również mniej więcej przed 3 tygodniami. Cena nafty wynosi obecnie 26'— kor. fracht paritas Oderberg.

Nowa rafinerya nafty. Jak już donosiliśmy,

Taxis, przemieniło się w towarzystwo akcyjne. Całkowicie wpłacony kapitał akcyjny wynosi 5 milionów koron. Majątek towarzystwa, które nosić będzie firmę „Austria — Towarzystwo akcyjne rafineryi nafty“ (Austria — Mineralölraffinerie-Aktiengesellschaft), składa się z rafineryi nafty, która w jesieni przyszłego roku zostanie puszczoną w ruch, z dwóch gotowych już zbiorników na i’opę o pojemności po 500 wagonów każdy, i z dwóch rurociągów, z których jeden, prowadzący z Tristanowie do stacyi kolejowej w Borysławiu, znajduje się już w użyciu, drugi zaś, który prowadzić będzie do Drohobycza ułożonym zo-

powszechnej ustawy górniczej, odbyła pierwsze nabyło konsorcyum w pobliżu Drohobycza większy posiedzenie 15. b. m. w biurze Towarzystwa na- kompleks gruntu celem budowy rafineryi nafty : ftowego. Oprócz członków komisyi pp. dr. Gore- | to samo konsorcyum rozpoczęło wiercenie czterech ckiego, inż. Gawrońskiego, hr. Zamoyskiego i St. j szybów w Tustanowicach. Konsorcyum to, zło-Żukowskiego, przybyli zaproszeni przez komisyę ; żonę z członków arystokracyi i przemysłowców, pan nadkomisarz górniczy Mokry i pan inż. Set- | na czele którego stoi książę Aleksander Thurn-kowicz ze Związku Techników wiertniczych; poseł Zarański telegraficznie usprawiedliwią swą nieobecność. Komisya uchwaliła wejść w kontakt z instytucyami, które również zajmują się zmianą powszechnej ustawy górniczej, a więc z Izbą handlową krakowską, z Towarzystwem górniczem kra-kowskiem, ze sekcyą montanistyc-zną rady rolniczo-przemysłowej i na następne posiedzenie zaprosić reprezentanta Izby handlowej. Referentem komisyi wybrano inż. Gawrońskiego; dalej uchwalono nieograniczać się w swoich pracach tylko nad temi zmianami, które odnoszą się do ustawy naftowej, lecz zająć takie stanowisko w kwe-

Młody cfiemifo

Redakcyti.

stanie w najbliższym czasie. Kopalnie nafty w Tu-stanowicach należące również do tego samego kon-sorcynm nie wchodzą w skład majątku towarzystwa akcyjnego. Są to kopalnie Annen, Napoleon, Katharinen, Felix, z których pierwsza ma już nawet nieznaczną produkcyę.

Ekspedycya ropy z dworca w Borysławiu w listopadzie b. r. wynosiła 6.858 cystern, z czego na markę borysławską przypad 6.390 cystern, na schodnicką 363, na urycką 119, na mra-źnicką 36 cystern ropy.

Wszystkim czytelnikom i przyjaciołom naszego pima zasyłamy życzenia świąteczne i noworoczne.

Biuro wiertnicze i robót górniczych „Łem-picki i Ska w Sosnowcu (gub. piotrkowska, Król. Pol.) poszukuje

Majstra wiertniczego

5$ BIURO 5$

technicznej, prawnej i handlowej porady, tudzież pośrednictwa w sprawach górniczych

KAZIMIERZA ROSTRIEWieZA

zaprzysiężonego inżyniera górniczego, em. c. k. starszego komisarza górniczego, b. naczelnika c. k. Urzędów górniczych w Drohobyczu i Jaśle, b. technicznego urzędnika gal. kopalń i warzelń soli, kopalń nafty i wosku ziemnego etc.

z kilkuletnią praktyką, obznajomionego z systemem płuczkowym Faucka i dyair. "ntowym. Zgłoszenia sub. Biuro Wiertnicze, Sosnowiec.

w JAŚLE.

Młody cfiemifo

ukończony słuchacz państw, szkoły przemysłowej lub politechnicznej otrzyma natychmiast posadę przy zajęciach laboratoryjnych i ruchowych we większej galicyjskiej rafi-neryi nafty.

Pierwszeństwo mają kandydaci zjednoroczną lub dłuższą praktyką w rafineryach nafty lub w podobnych przedsiębiorstwach. Oferty z odpisami świadectw nadsyłaó pod:

„Nafta 300“

Kraków

poste-restante.

ROBERT KERN

rur.

Zastępstwo W“

Centralne biuro dla Galicyi we Lwowie, Kopernika 18

z bogato zaopatrzonymi składami w Borysławiu i Krośnie

wykonuje

w najkrótszym czasie dostawy wszystkich dymenzyi kutych rur gazowych, wodociągowych i parowych, czarnych, pocynkowanych i asfaltowych wraz z przynależnymi łącznikami; dostarcza rury płomienne do kotłów parowych, rury wiertnicze hermetyczne, rury pompowe, stalowe rury mufowe, obciągane jutą, węże z rur dla gorzelń, browarów itp., maszty dla elektrycznych urządzeń i przeniesienia siły, tudzież poleca jako specyalność wyroby szwejsowane z blachy kutej a wyrabiane w nowo urządzonym we Witkowicach zakładzie spajania za pomocą gazu wodnego, a mianowicie: Rury wiertnicze hermetyczne ponad 12 cali zewnętrznej średnicy aż do 2000 mm. średnicy, rury Gallo-way’a, fasony wszystkich gatunków, recypienty gazowe, cysterny naftowe z dnami spajanemi, kotły do amoniaku itd.

Wyłączne Zastępstwo we Witkowickich rurach z lanego żelaza i fasonów do przewodów gazowych i wodnych.

Zastępstwo fabryki narzędzi firmy Blaua i Ski we Wiedniu.

Oferty i cenniki ilustrowane, także i na armatury do urządzeń .gazowych, wodnych i parowych bezpłatnie i franko.

Adres na telegramy: Robert Kern, Lwów. — Telefon nr. 766.

-.1

?! !

feîë

>Jn

"'■h

o,m

g||;

4®]

TOWARZYSTWO

dla handlu, przemysłu i rolnictwa

i.

i.

■|wl

t.

-ftsj

i)

we Lwowie

VEREIN FÜR HANDEL, GEWERBE UND ACKERBAU IN LEMBERG.

Wyłączne zastępstwo na Galicyę:

Fabryki rur Mannesmanna w Komotau, — walcownia rur w Schönbrunn, — oraz Galicyjskiego karpackiego naftowego Tow. przedtem Bergheim & Mac Garvey w Glinniku maryampolskim.

Dyrekcya we Lwowie, ul. Romanowicza 3. Filie Towarzystwa w Borysławiu, Krośnie i Zagórzu.

Konto p. k. 0. 825 99i.

Rach. bieźąuy w Banku krajów.

Telefon Nr ’58.

Towarzystwo dostarcza :

Rury wiertnicze, gazowe, pompowe, do wodociągów i inne wszelkiego rodzaju. Maszyny i kotły parowe. Narzędzia wiertnicze. Liny druciane we wszelkich wymiarach. Kompletne urządzenia do elektrycznego oświetlania. Kittingi, kurki, połączenia itp. Wszelkie materyały potrzebne tak przy instalacyi jak i popędzie maszynowym.

Zastępując firmy lub sprowadzając towary, towarzystwo kieruje się przedewszystkiem myślą przewodnią dostarczenia swojej klienteli maszyn, narzędzi i materyałów pierwszorzędnej jakości.

Adres telegraficzny: Towarzystwo handlowe Lwów, Ossolińskich.

Telegramm-Adresse : Haniielsverein Lemberg, Ossolińskich.

m-

IfSSiSiSfS.

h—mi.ii.    — .....

Poczt. Kasa oszcz. Nr. 74046.

-»v*

Telefon Nr. 905.

lS)

Ostrowski & Cudek

Dom handlowy dla interesów przemysłowo-naftowych

we LWOWIE ul. Kopernika I. 21.

Przeprowadza : Kupno i sprzedaż udziałów kopalnianych, kupno i sprzedaż ropy. Organizuje: Spółki naftowe z drobnymi udziałami. Poleca: Przedsiębiorców wiertniczych do wierceń akordowych.

Ofiarujemy usługi jako eksperci przy wszelkich transakcyaeh z przemysłem naftowym łączność mających.

Dla wygody naszych P. T. Klientów urządziliśmy

Biuro techniczne

które pozostaje pod kierownictwem inżyniera Seweryaa Blaima.

Sporządzamy: Pomiary i niwelacye terenów, plany sytuacyjne terenów, kopalń i szybów naftowych, zgłoszenia kopalń do władz górniczych, profile otworów świdrowych i wszelkie czynności w zakres miernictwa wchodzące.

Posiadamy bogato zaopatrzony zbiór kopii map katastralnych Adres dla telegramów: Ostrowski Cudek Lwów.

Odpowiedzialny redaktor Roman Załoziecki.

Z drukarni „Słowa Polskiego“ we Lwowie, pod zarz. J. Ziembińskiego,