PRZEGLĄD TECHNICZNY NAFTOWY

Dodatek do czasopisma ,,NAFTA“

wydawany staraniem Związku Techników wiertniczych w Borysławiu.

Przedruk artykułów i tłumaczenia tylko za zezwoleniem wydawców. Adres Eedakcyi „Przeglądu tecłin. naft.“ — Józef Gruszkiewicz — Borysław.

Treść Nru 11.

Sprawozdanie z posiedzenia c. k. Urzędu górniczego.

niczej. — Wiadomości ze Związku. — Kronika.

Projekty odprowadzenia gazów z wieży wiert-

Sprawozdanie

z posiedzenia c. k. Urzędu górniczego

(Dokończenie).

P. nadradca Holubek stwierdza, ze

za bardzo

Urząd górniczy uważa tę sprawę aktualną, lecz z braku odpowieduiego perso-nalu nie jest w stanie przeprowadzić kontroli, jakby należało. Do tego celu musieliby być przeznaczeni specyalui kontrolorzy, którzyby stale osobiście mogli stwierdzać, czy ruchem wiertniczym kierują osoby ukwalifikowane. Zapowiada równocześnie, że Urząd górniczy stara się o pownoźenie sił, i że w takim razie kontrola ta byłaby ściśle przeprowa-

pieczeństwem przelania się ropy z dołów ziemnych nu kopalniach.

P. Dyr, St. Żukowski imieniem gal. Towarzystwa Karpackiego oświadczył gotowość oddania do dyspozyci zbiorników ziemnych, które Tow. Karpackie w ostatnim czasie wybudowało o objętości około 1800 cystern.

dzoną.

P. Władysław Włodarczyk poduosi niestosowność nakrywania dołów łyżkowych, co dla bezpieczeństwa ogniowego nie przedstawia żadnej wartości, proponuje dla nowych szybów odsunięcie dołu łyżkowego od zabudowania szybowego, — jak również kopanie dołów ropnych w większem oddaleniu od szybu.

Nad ważną kwestyą wentylacyi, a względnie odgazowania szybów naftowych rozwinęła się szersza dyskusya, przyczem jednomyślnie przyznano, iż sposób ten w razie ra-cyonalnego urządzenia może najwięcej przyczynić się do usunięcia niebezpieczeństwa pożarów szybowych. Na urządzenie do odgazowania szybów nadeszły 4 projekty, a mianowicie: projekt p. inżyniera Juliana Fabiań-skiego, pp. inź. J. Mokrego i Miączyńskie-go, p. Pituły i p. Artabuza, wiertacza na kopalni „Tryumf“.

Bliższe szczegóły tych projektów po-

Uchwalono odległość dla dołów 10 m od zabudowania szybowego. Postauowiono również zgodnie z wnioskiem dalszym p. Włodarczyka, aby wieże szybowe były stawiane conajmniej w wysokości V2 m nad otaczają-je poziomem w celu łatwiejszego odprowadzania wody ściekowej i utrzymania czystości w szybie.

Zastanawiano się następnie nad brakiem miejsca dla zamagazynowania wzrastającej produkcyi ropy i związanem z tern niebez-

cem

innem miejscu pisma,

dajemy

razie zaznaczamy, iż rozpatrzeniem tychże zajmie się ściślejsza kornisya, w skład której Jasiński, Klebert, Łodziński,

na

na

weszli pp. : dr. Midowicz, Pierściński, Setkowicz, Wło-

darczyk, Wolski i Zdanowicz.

Ze względu na aktualność sprawy upra-o nadesłanie ewentualnych dalszych ręce Związku techników wiert-

szamy

projektów na niczych w Borysławiu.

W dotychczasowych projektach nie uwzględniono należycie wykorzystania gazów szybowych ; są to raczej pomysły zaledwie szkicowane w grubszych zarysach,

z projektów nie wzięto nawet wcale

jed-

nym

w rachubę możliwości odprowadzania gazów, j jeżeli w mieszaninie znajduje się 98% po-— gazy mają się rozpraszać w powietrzu, j wietrzą, iśó z wiatrem na cztery strony świata. Być I

W tych warunkach więc nie trudno

ozony na komorze gazowej czuły manometr (podobny jak. się używa do mierzenia siły ciągu gazów kominowych) wystarczyłby zapewne w zupełności dla zoryentowauia się, ozy do gazów nie dostaje się nadmiar powietrza.

Pozostaje do nadmienienia, że wprowadzenie tych wszystkich innowacyj do praktyki wymaga bezwarunkowo prób. Teoretycznie takich rzeczy się nie rozstrzyga, a próby są połączone z kosztami. Czy nie byłoby wie ■ wobec tego wskazanem, w myśl tego cośmy w poprzednim numerze naszego pisma' podnieśli, aby kopalnie we własnym dobrze zrozumianym interesie założyły własną stacyę doświadczalną ? Czy wydatek 100 lub 200 koron rocznie może coś znaczyć dla jednej kopalni? Czy wygodniej jest robić nowe inwestycye na tysiące koron po to, aby

może, że taka wentylacya byłaby skuteczną, | byłoby regulować siłę ekshaustora, a umiesz-ale na takie marnotrawstwo truduo się zgo-dziś. Projekt odgazowania szybu, jeżeli ma być racyonalnym, powinien przedewszystkiem liczyć się z koniecznością odprowadzania gazu do zbiorników dla następnego zużycia tychże jako materyału opałowego. Nazywamy to koniecznością, gdyż ciężkie warunki w jakich znajduje się nasze.kopalnietwo, znaczne koszta odwiercenia głębokich szybów i niska cena ropy zmuszają do robienia oszczędności. Być bardzo może, że nie dla jednej kopalni oszczędność taka stanowiłaby jeszcze mały benefls, podczas gdy obecnie spalając ropę jest zaledwie w stanie pokryć koszta ruchu.

Nie ulega kwestyi, że projekt taki musi przezwyciężyć rozmaite trudności technicznej natury, jak n. p. tą, że gazu wydoby

wającego się z otworu świdrowego nie podobna odgraniczyć zupełnie od powietrza, że gdy vv praktyce okaże się, ze ulepszenie nic

nie warte, wprowadzać inne na skutek roz-

porządzenia władz odnośnych? Jest chyba pewnikiem, że eksperyment powtórzony równocześnie w 300 szybach będzie zupełnie niepotrzebnie kosztował 300 razy więcej i że 299 razy mniej kosztów możnaby kopalniom zaoszczędzić.

Projekty odprowadzenia gazów z wieży wiertniczej.

więc gaz odprowadzony będzie najczęściej rawierał większą lub mniejszą domieszkę powietrza w miarę tego czy ciśnienie w zamkniętej przestrzeni wypełnionej gazami jest większe lub mniejsze od atmosferycznego. W pierwszym wypadku gazy przedostawałyby się do wieży wiertniczej, wentylacya byłaby niedostateczną, w drugim zaś powietrz.e przedostawałoby się do komory gazowej.

Iizecz prosta, że przy jednakowym ruchu ekshaustora, a chwilowo osłabionej prężności gazów może zajść wypadek że do gazu dostanie się znaezna nawet ilość powietrza i że gazem takim niepobnaby palić pod kotłem, lub też odprowadzać do zbiornika bez obawy nagromadzania mieszaniny wybuchowej. Ale w tym wypadku przychodzi nam w pomoc sama natura gazów naftowych, a mianowicie jego małe granice wybuchowe.

1. Projekt nadesłany przez pp. i n z. Z. Bielskiego i A. Armatę.

W czasie biegu maszyny parowej, para

Jak z załączonego rysunku widać, (d) oznacza mufę rur wiertniczych wystającą po-I nad płytę z klinami. Do mufy (d) wkręci się „krzyżak“ (a), którego górna część w tym wypadku zastępuje wierzch rur wiertniczych. Z lewej strony widzimy dołączoną do „krzy-Jeżeli przyjmiemy, jak zresztą zgadza żaka“ wydechową 3;’ rurę parową (b), od się z rzeczywistością, że granice wybuchowe maszyny wiertniczej, z prawej zaś strony do-gazu naftowego leżą między 3—8% gazu i łącza się rurę 6” (c), zaopatrzoną wewnątrz w powietrzu, to widzimy, że mając nawet szeregiem dysz, a odprowadzoną po za wieżę. 91% powietrza a tylko 9°/₀ gazu nie potrzebujemy obawiać się eksplozyi, a również wylotowa, przepływając przez rurę (b) a w na

i.

..

d-cp JiCC -r Ij

stoi na dźwi-

sfcępstwie i rurę z dyszami (c), porywa za sobą wychoozące z otworu wiertniczego gazy garach (d) tak, że wierzch rur wiertniczych

(c) znajduje się 45 cm. pod zasuwą.

a tem samem

przez (g). Właz (w) służy do ułatwień

naftowe t odprowadza je. W razie zastanowienia maszyny parowej, para dopływać może z innego źródła.

2. Projekt przedstawiony przez p. inź. J. Pab i ans k iego.

W wieży wiertniczej buduje się studzienkę (a) 1 mtr. głęboką, o ścianach betonowych. Kanał (k), o przekroju 600 X 150 mm², łączy studzienkę z dołem ropnym i służą do wprowadzenia ropy. Ściany studzienki wyprowadza się ponad podłogę wieży wiertniczej na 80 cm. i podwyższenie to (skrzynia) ma służyć jednocześnie jako ław⁷a wiertnicza.

Wierzch tak zaimprowizowanej ławy wiertniczej jest Zaopatrzony w żelazną ramę z zasuwami (p) uruchomianemi dźwńgnią a do-zwalającemi na zupełne szczelne zamknięcie wybuchu.

Płyta z klinami do rur

Przyrząd do odciągania gazów (wentylator, exhaustor obrotowy lub parowy i t. p.) jest połączony ze skrzynią, z otworem wiertniczym w miejscu oznaezo-nem

w razie ewentualnej manipulaeyi wewnątrz.

Ruszanie rur autor proponuje uskuteczniać za pomocą chomonta, które w odpowiedni sposób (za pomocą uwidocznionych na rysunku występów) jest stale połączone z płytą. Chomont w zwykłych warunkach odchyla się na ścianę by umożliwić dostęp do otworu. W razie ruszania rurami chomont się dźwiga i zapina do wielokrążka.

Przez (b) oznaczone są rury hermetyczne, zamykające wodę, a uszczelnione w podłodze studzienki.

(C. d. n.)

t uUlu hü

t

1»

ijif

Si

ns

g

CD

pr

s

i

M

1

m

•G*

-----toco--

pomysłu inż. J. Fabiańskiego.

1

S

'>•

II

il

S

m

A

s

m

<*

<*

.450-s

%

" :

ISii

ISS

r

M\

g

---600

ł

:‘'-*JY!oi) JV

«i

Svô

sią

t-h cu co    id cd

Ewentualną krytykę, jak również i nowe projekty uprasza się nadsyłaó pod adresem: „Związek techników wiertniczych w Borysławiu“ z dopiskiem : „Dla Komitetu bezpieczeństwa“.

Wiadomości ze Związku.

Dnia 28. listopada odbyło się o godz. 3-ciej popołudniu w lokalu Związku techników wiertniczych w Borysławiu pierwsze posiedzenie komitetu, wybranego w dniu 16. listopada, celem obmyślenia środków bezpieczeństwa dla kopalń naftowych.

Przewodniczył p. dr. Kazimierz Mido-wicz, naczelnik urzędu górn. okr. drohoby-ckiego, obowiązki sekretarza pełnił p. Paweł Setkowicz, inż. górn.

Prócz członków komitetu wzięli udział w posiedzeniu pp. : Józef Artabus, wiertacz, Antoni Armata, kier. kop., Zygmunt Bielski, inżynier, Piotr Miączyński, inż. górn., Jul. Mokry, kom. górn. i Maryan Wiele-żyński, inżynier-chemik.

Rozpatrywane przedewszystkiem zasadniczo kwest,yę usunięcia gazów naftowych z zabudowania szybowego i przedyskutowano 6 projektów urządzeń, jakie do komitetu zgłoszono, a mianowicie:

Projekt    inż. Juliana Fabianskiego,

„    .    Karola Pituły, sztygara kop.

wosku,

„    lui. górn. P. Miączyńskiego

i J. Mokrego,

„    Józefa Krupy, kotlarza,

„    Ant- Armaty i inż. Z. Biel

skiego,

Józefa Artabusa, wiertacza.

Ożywiona dyskusya nad przedstawionymi projektami wykazała częściowe wady projektów i wielkie trudności w zastosowaniu tychże do istniejących szybów, następnie brak jakichkolwiek danych praktycznych z zastosowania poszczególnych projektów, które po większej części wypracowano dorywczo i nie przeprowadzono z nimi dotychczas żadnych prób, nie dozwolił komisyi roz-

strzygnąć natychmiast tej tak bardzo ważnej kwestyi. Uznano za konieczne przeprowadzenie praktyczne prób z projektami w miarę uzyskania na ten cel funduszów, w szczególności zastanawiano się nad projektem Ant. Armaty i inż. Z. Bielskiego, jako najłatwiej dającym się w obecnych warunkach zastosować. Uchwalono równocześnie przygotować techniczne rysunki wszystkich przedstawionych projektów i zamieścić je w czasopiśmie „Nafta“ z dokładnym opisem, aby w ten sposób dać możność wszystkim oceny tychże, a zarazem dać impuls do czynienia prób, badań i tworzenia nowych projektów.

Odnośnie do projektu pp. A. Armaty i Z. Bielskiego zobowiązali się pp. inż. Mar. Wieleźyński i dr. J. Gruszkiewicz przepro-wadziń analizę gazów w 3 punktach zabudowania szybowego, t. j. nad otworem, w górnej części wieży i w okolicy hamulców bębnowych na szybie „Marya Teresa“ firmy hr. Reseguier i dr. Frankel w Tu stano wicach, w którym w najbliższych dniach odbyć się ma pierwsza próba tego projektu. Próby będą przedsięwzięte w czasie funkcyo-nowania aparatu dla odgazowania i w dzisiejszych warunkach. Podobne próby zostaną również przeprowadzone w kilku innych szybach o różnej produkcyi gazów przy użyciu środków dla odgazowania i oez użycia tychże. Rezultaty prób będą ogłoszone i przedstawione na posiedzeniu komitetu, które się odbędzie między 12. a 15. grudnia b. r.

Nakoniec poruszono nadzwyczaj ważną kwestyę uzyskania funduszów potrzebnych na przeprowadzenie koniecznych prób ze sposobami odgazowania szybów, przyczem nadmienił p. dr. Kazimierz Midowicz, że ko-niecznem jest uzyskanie na ten cel funduszów ze strony firm, jak również otrzymanie wydatnego poparcia materyalnego ze strony rządu i przyrzeka poczynić odpowiednie kroki i przedstawienia.

Na tem posiedzenie zamknięto.

99

KRONIKA

Nadzwyczajne Walne Zgrom, członków Związku Tecbn. wiertn. odbędzie się we środę dnia 18. b. m. w lokalu własnym o godz. 8 wieczorem. Porządek dzienny: 1. Sprawozdanie z czynności Wydziału; 2. Sprawa własnego pisma; 3. Wnioski i interpeiacye.

Ze względu na nawał pracy osobnych zawiadomień Szan. Koledzy otrzymywać nie będą. Zawiadamiamy również, że Koledzy, którzy do dnia 14. b. m. nie zgłoszą swoich adresów, nie będą umieszczeni w spisie kierowników ukwalifi-kowanych, mającym być umieszczonym w Kalendarzu naftowym na r. 1908.

Pożar w Borysławiu. W dniu 26. b. m o godz. 9'30 wieczorem wybuchł pożar na kopalni „Berolina“ należącym do firmy Brauns i Bermann w Berlinie, a prowadzonym w akordzie przez firmę Akc. Towarzystwo „Głalicya“. Przyczyną pożaru była iskra powstała w hermetycznej (?) lampie starego typu. Istnieje wersya, że pożar powstał z papierosa zapalonego w szybie przez j jednego z robotników. Ogień przeniósł się z ko- 1 palni „Berolina“ na sąsiedni szyb „Alojzy“ firmy | Mertens i Liebermann, wiercony w akordzie przez | firmę Jakób Ooldmann i Ska. Ognia nie można było stłumić i dnia następnego przy zmianie kie- |

runku wiatru zajął się szyb „Maryśka“ firmy Bronisław Rappaport i Ska, wierconej w akordzie przez p. I. Immerdauera i Ska. Energicznie prowadzonej akcyi zawdzięczać należy, że ogień nie przeniósł się na inne szyby, jak również, że ocalała tłocznia Grał. Spółki dla transportu i magazynowania ropy, która przez cały czas była w po-ważnem niebezpieczeństwie.

Związek producentów ropy opałowej

II OPAŁ“

we Lwowie ul. Kraszewskiego liczba 1

Telefon 854.

Miody ciiemifo

Miody ciiemifo

ukończony słuchacz państw, szkoły przemysłowej lub politechnicznej otrzyma natychmiast posadę przy zajęciach laboratoryjnych i ruchowych we większej galicyjskiej rafi-neryi nafty.

Pierwszeństwo mają kandydaci zjednoroczną lub dłuższą praktyką w rafineryach nafty lub w podobnych przedsiębiorstwach. Oferty z odpisami świadectw nadsyłać pod:

Jaffa 300“

Kraków — poste-restante.