NAFTA

Organ Krajowego Towarzystwa Naftowego

wychodzi 2 razy na miesiąc 8-ego i 22-eJo.

Pren-amerata wynosi rocznie 12 koron.

Członkowie „Krajowego Towarzystwa Naftowego“ otrzymują „Naftę“ bezpłatnie.

Adres Redakcyi i Administracyi : Lwów, ul. Słowackiego 1. 3, biuro Krajowego Towarzystwa naftowego.

Treść zeszytu 2.

Sprawozdanie z działalności Krajowego Tow. naftowego za rok 1906. — O gaz.e naftowym. — Rządowy projekt krajowej ustawy naftowej. — Korespondencya. — Z krajów naftowych. — Produkcya ropy w Galicy i. — Ruch wiertniczy w Galicy i. — Kronika. r

w wy-

Sprawozdanie    dawnietwie polskiem i liczne przedruki na-

z działalności Krajowego Tow. naftowego s™go pisma w dziennikach naszych i pismach fachowych obcych ; ograniczeni ze względu na fundusze rozmiarami wydawnictwa staraliśmy się wszakże corocznie, by pisma nasze zawierały ekstrakt najważniejszych wiadomości ekonomicznych z innych krajów

Jakkolwiek

na

za rok 1906.

(Dokończenie).

Publikacye Towarzystwa.

Towarzystwo nasze jest wydawcą cza-so pisma „Nafta“ w języku polskim i niemieckim. Obydwa wydawnictwa liczą około 700 prenumeratorów, (wydawnictwo polskie 400, niemieckie 300); liczba wszakże płatnych prenumeratorów z powodu, iż członkowie Towarzystwa, redakcye pism i niektóre stowarzyszenia otrzymują pismo bezpłatnie, nie dosięga 300 tak, iż pismo nasze utrzymuje się głównie ze subwencyj, z których subwencya Towarzystwa naszego wynosi 3.000 koron rocznie. W roku sprawozdawczym obydwa wydawnictwa nasze staraliśmy się urozmaicić, prowadząc stale dział ruchu wiertniczego w Galicyi, w którym umieszczaliśmy najważniejsze wiadomości tyczące się produkcyi, głębokości szybów i transak-cyj handlowych na polu kopalnictwa naftowego, sprawie organizacyi przemysłu naftowego poświęciliśmy dużo artykułów. O po-czytnośói naszych wydawnictw świadczy wzrost działu inseratowego szczególnie

naftowych.

Jak co roku, tak i w roku sprawozdawczym wydaliśmy kosztem Towarzystwa tabele statystyczne przemysłu naftowego za rok 1905, uwzględniające zarówno przemysł kopalniany jak i rafineryjny, a także i kopalnictwo woskowe, przemysł nasz należy do nielicznych przemysłów w Galicyi, który poszczycić się może d okład u ą statystyką, to jednak ze względu żywość i zmienność statystyki, na której przemysł naftowy kombinacye swoje handlowe musi opierać, pożądanem byłoby prowadzenie statystyki, uwzględniającej okresy krótsze, niż roczne, najstosowniej miesięczne. Do prowadzenia jednak takiej statystyki potrzebne są większe fundusze, niż jakimi Towarzystwo nasze rozporządza.

Zjazd górniczy polski.

W sprawozdaniu tegorocznem musimy też wpomnieó o I-ym Zjeździe górników pol-

konsumcyjnego olejów do celów motorycznych o c. g. mniejszym niź 0’880.

Sprawy woskowe.

W sprawach przemysłu woskowego kilkakrotnie interweniowaliśmy przez Izbę handlową lwowską przeciwko uwolnieniu od cła surogatów woskowych.

Członków nasze Towarzystwo liczy 174, wtem 9 członków honorowych, 44 firm i 121 osób, oprócz tego 71 członków ze Związku techników wiertniczych.

Sprawozdanie kasowe za rok ubiegły przedstawia się następująco :

DOCHODY

skich w Krakowie, w którym przedstawiciele przemysłu naftowego wzięli bardzo liczny udział; szczupłe fundusze nie pozwoliły nam jako-Towarzystwu, wziąć udziału w wystawie połączonej ze zjazdem przez nadesłanie gra-fikonów ilustrujących przemysł naftowy, jak to projektowaliśmy, natomiast sekretarz Towarzystwa wystąpił z odczytem ilustrującym historyczny rozwój i ekonomiczny stan naszego przemysłu, którego streszczenie pojawiło się następnie w kilku naszych i zagranicznych pismach fachowych. Ponadto biuro naszego Towarzystwa przez wybór sekretarza do stałej delegacyi zjazdu górników polskich, będzie odtąd w pracach nad zjazdami górniczymi i przeprowadzeniem uchwalonych rezolucyj braó czynny udział.

Fundusz asekuracyjny urzędni-kó w naft owych.

Towarzystwo nasze zarządza funduszem asekuracyjnym urzędników naftowych powstałym z prowizyj od ubezpieczeń urzędników.

Fundusz ten z dniem 31-go grudnia sprawozdawczego roku wynosił 2.814 Koron i 72 halerzy, i z funduszu tego w roku ' sprawozdawczym płaciliśmy premie na polecenie komitetu asekuracyjnego za dwóch urzędników naftowych. Ilośó ubezpieczonych urzędników wynosi zaledwie trzydziestu kilku, którzy regularnie premie asekuracyjne płacą; idea ubezpieczenia życiowego wśród pracowników przemysłu naftowego jest jeszcze słabo rozwinięta.

Inform a cy e.

Jak co roku, tak i w roku sprawozdawczym udzielaliśmy Izbom handlowym, konsulatom, instytucyom i osobom prywatnym bardzo dużo informacyj tyczących się przemysłu naftowego. Pod tym względem Towarzystwo nasze zyskuje coraz więcej nietylko w kraju lecz i zagranicą wziętości jako źródło dobrych i sumiennych informacyj. Rafinerye galicyjskie zawiadamialiśmy o rozpisaniu dostaw na produkty naftowe szczególnie zagranicą, korzystając z udzielonych nam dat przez Izbę handlową lwowską, polecaliśmy tez rafinerye Bankowi krajowemu do udzielenia kredytu na podatek konsumcyjny, popieraliśmy j)odania innych stowarzyszeń i związków, Statystyka .    .

jak związku rafineryi o zwrolnienie od podatku

Preliminowano Wpłynęło K. h.

K.

228.19    228.19

300.—    630.—

Wkładki    â    50    K.    .    .    2500.-    2000.—

Wkładki    â    25    K.    .    .    1500.—    1825.50

7500.—    8119.38

500.—    839.16

1000.— 67.72

Saldo z r. 1905

WpisowTe .    .

Dodatki produkcyjne Związek techników Subwencya Wydz. Kraj. 1000.—

Procenta..... —.—

Z przystąpienia nowych firm ....

Ze statystyki

. . 2000.—

85.—

Razem 15528.19    14794.95

ROZCHODY

Płaca sekretarza i urzędnika Koszty podróży Płaca woźnego . Lokal.....

Preliminowano Wydatkowano K. h.

K.

5400.— 2000. -600.-1600.-200.—

Opał i światło .

Wydatki kancelaryjne (portorya, telegramy, stemple, telefon i druki) 600.— Prenumerata pism i bibl. Asekuracya ....

Podatki .    .    .

Central. Związek fabr. Nadzwyczajne Subwencye czasopisma „Nafta“' .

5400.—

2000.—

640.—

1600.—

221.04

300.—

300.-120.— 100.— 300 —

651.37

216.60

295.94

113.96

100.—

531.30

.    .    4000.-

2500.—

120.—

Razem 15520.— 14390.21

Dr. Bartoszewicz.

naftowego.

me-

Saldo na rok 1907 wynosi K. 404.74. Ponieważ czasopismu „Nafta“ nie wypłacono jeszcze z preliminowanych 4000 K. — 1500 K. przeto faktycznie rok 1906 został zamknięty niedoborem 1095 K. 26 h.

Wydatki Towarzystwa wraz z długiem 1500 koron, do zapłacenia na rzecz czasop. „Nafta“ wynosiły 15.890 K. i 21 h„ czyli o 370 K. 21 h. więcej, niż preliminowano. Nadwyżka wydatków powstała w wydatkach nadzwyczajnych, spowodowanych opłatą200K. ze strony Towarzystwa za podróż delegacyi w r. 1905 do Petersburga, gdyż firmy nie pokryły całkowicie kosztów podróży tej delegacyi, dalej wydatkiem na statystykę i zwiększonymi wydatkami kancelaryjnymi z powodu zwoływania częstych wieców i zgromadzeń, zakupnem mapy Tustanowic itd.

W miarę rozwoju naszego przemysłu rosną agendy naszego Towarzystwa i wymagania, stawiane ze strony przemysłowców do Towarzystwa, jako reprezentacyi tego przemysłu. Towarzystwo nasze ponosi zasługę, iż przez zwoływanie wieców i przez artykuły w prasie codziennej rozbudziło wśród urze-mysłowców naftowych świadomość potrzeby obrony swoich interesów, i to na wszystkich polach ekonomicznem, prawnem i politycznem. To rozbudzenie większej świadomości jest objawem pocieszającym i Towarzystwo chciałoby sprostać stawianym do niego wymaganiom; niestety w ramach dotychczasowego budżetu, który po odtrąceniu wydatków na czasop. „Nafta“ nie wynosi nawet 12.000 K., spełnienie należyte swego zadania przez biuro Towarzystwa jest niemożliwe, niemożliwe tem-bardziej, że samo zebranie tego skromnego funduszu nastręcza już biurowi Towarzystwa dużo trosk i pracy. Zachodzi tutaj jeszcze i ta niesprawiedliwa okoliczność, że do Towarzystwa należą jako członkowie, mniej ni połowa firm i osób pracujących w przemyśle naftowym, gdy ze spraw jakie Towarzystwo porusza, korzysta ogół przemysłowców naftowych; należałoby więc, i pod tym względem biuro już robi pewne kroki, by cała nasza produkcya surowca naftowego była skromnie, ale jednolicie opodatkowana na rzecz naszego Towarzystwa, wtedy dopiero Towarzystwo będzie mogło utworzyć jaki fundusz żelazny, posiadać fundusz wydatków nadzwyczajnych i na wszystkich polach bronić praw tego przemysłu; nowożytny przemysłowiec doskonale pojmuje i wielką wagę przywiązuje do tego, by reprezentacya przemysłu mogła wszędzie wkroczyć, na wszystko mieć oko, by miała wszędzie swoich zastępców; Towarzystwo nasze zdobyło już miejsce dla swoich przedstawicieli w Izbach handlowych, w ko-misyach podatkowych, w radach kolejowych, lecz zbliża się czas, kiedy sejm nasz i parlament wiedeński wśród nowych posłów winien mieć przedstawicieli i przemysłu naftowego; wszak niedawno potężny związek fabrykantów austryackich zmusił rząd do zmiany dostaw wojskowych pomiędzy Austryą a Węgrami, bo miał swoich przedstawicieli w de-legacyach wspólnych.

Nasz przemysł już dzisiaj jest zbyt wielki, by mógł lekceważyć sobie te środki nowożytnej obrony swoich interesów w ciałach ustawodawczych i parlamentarnych. Jeśli nad tern wszystkiem ma mieć pieczę i czuwać reprezentacya przemysłu nafowego, winna oua być przedewszystkiem uposażona w daleko większe środki.

Gorayski.

O gazie naftowym.

Ze względu na umieszczone już w zeszycie nr. 24 z. r. „Nafty“ sprawozdanie z odczytu mego „O gazach naftowych“, ograniczę się do podania kilku dat, a zwłaszcza dotyczących granic wybuchowych dla gazu

Przytoczone przez Szan. Korespondenta

granice w zeszycie 24. dotyczyły mięszaniny metanu (gazu błotnego) z powietrzem, a nie gazu świetlnego, dla gazów zaś naftowych z powodu braku czasu nie mogłem oznaczyć tych granic i musiałem wobec tego ograniczyć się do podania odnośnych dat dla tanu, występującego w gazach naftowych w ilości przeważnej, bo do 95 prc. dochodzącej.

Doświadczenia, jakie w parę dni potem wykonałem wykazały jednakże, że granice wybuchowe dla gazu naftowego są dość ud-

11.20 18 80

Najsilniej wybucha

Powietrze

14

16

8—9

litrów powietrza. We-

Wobec tego i dla gazu naftowego mo-żnaby przyjąć, że około 6 — 7 prc. gazu w powietrzu jest w stanie wywołać najsilniejszy wybuch.

mienne, co też również w moim odczycie w formie przypuszczenia wyraziłem.

Gaz użyty do pomiarów zaczerpnąłem ze zbiornika Towarzystwa alce. „Nafta“, a za otrzymaną tamże uprzejmą pomoc niech mi wolno będzie na tern miejscu serdecznie podziękować.

Wyniki pomiarów, uskutecznionych w cu-diometrze bunsenowskim o 18 mm średnicy, mieszczą się w poniższej tabelce.

Objętość Powietrze G-az naftowy

Dolna granica Górna „

Nie wybucha mięszanina 1T15

18-85 14—15

Dolna granica, w procentach objętościowych wyrażona, wynosi więc 5'05 prc., górna zaś 8T9 prc. gazu w powietrzu.

Znaczy to, że tylko mieszaniny gazu z powietrzem, zawierające od 5’05 prc. do 8T9 prc. gazu są zdolne zapalić się, eksplodować; mieszaniny zaś poniżej i powyżej tej zawartości gazu nie zapalają się.

Dla porównania pozwolę sobie przytoczyć granice wybuchowe dla metanu, według prof. Heinzerlinga.

Objętość Metan

Dolna granica Górna „

Nie wybucha mięszanina 4

Najsilniej wybucha

Dla metanu więc są szersze granice, gdyż leżą między 6’6 a 16-6 prc. gazu w mię-szaninie.

Zestawienie to już samo pozwala na wniosek, że w gazie naftowym borysławskim, oprócz węglowodoru metanu, zawierającego tylko 1 atom węgla i 4 atomy wodoru w drobinie (formułka chemiczna CH₄) muszą być i wyższe węglowodory, a więc n. p. etan C₂ H₆ lub propan C₈ H₈, a wniosek ten uzasadnia się tern, że gaz naftowy, jak okazuje się, wymaga do spalenia większej ilości powietrza, niż metan sam.

Ilość zaś tlenu, względnie powietrza, potrzebnego do spalenia węglowodoru tego ogólnego typu Cn Ü2n-}-2 wzrasta, w miarę jak węglowodór zawiera więcej atomów węgla w drobinie (skład bowiem procentowy dla węgla i wodoru pozostaje ten sam) i da się wyrazić ogólną formułką (3n-j-l) O (tlenu). Na jedną więc objętość CH₄ potrzeba (3V"1-M) objętości tlenu; na jedna objętość C₂H₆ potrzeba 3><2 + l-=7 obj. i t. d.

Ogólnie na jedną drobinę wyrażoną w gramach, czyli 22,32 litrów węglowodoru potrzeba (3n-(— 1)    11T6 litrów tlenu, albo

(3n + l) 11-16X ™ dług tej formułki obliczona ilość powietrza dla 1 objet, metanu wynosi 9-5 objętości.

Jeżeli porównamy tę ilość powietrza z ilością podaną w tabelce dla metanu, to przekonamy się, że istotnie w tym stosunku gaz błotny z powietrzem najsilniej wybucha (w tabelce 8 — 9) i stosunek ten leży mniej więcej w pośrodku między doln| a górną granicą.

Fakt, że gazy, ogólnie biorąc, w stosunku podobnym najsilniej wybuchają tłumaczy się jasno, gdyż wówczas następuje całkowite spalenie, a przytem szybkość reakcyi jest największą. Wywiązane w czasie reakcyi ciepło powoduje nagłe ogrzanie, wprawdzie mniejszej ilości gazu, ale do wyższej temperatury, wskutek czego ekspanzya gazów i siła wybuchu jest możliwie największą.

O różnicy w szybkości spalenia, można się przekonać już podczas doświadczeń wcu-diometrze. I tak przy zawartości 5'05 prc. gazu płomień wywołany w górze przez iskrę elektryczną postępuje zwolna ku dołowi, wije się i zjawisko to trwa dostrzegalnie parę sekund, podczas gdy przy dolnej granicy reakeya jest już żywszą, a przy średnioj następuje spalenie migawkowo, z gwałtownem wyrzuceniem płynu z rurki.

W ogólności jednak szybkość ta nie jest tak znaczną, i tak stwierdzono, że dla mięszaniny wodoru i powietrza szybkość z ja-

ką wybuch kroczy wynosi 4‘2 m na sekundę, dla metanu 0'6 m, dla gazu świetlnego 1*3 m; szybkość ta jest mniejszą więc niż człowieka w szybkim chodzie. W kurytarzu więc długim, chodniku podziemnym kopalni, możnaby jak się wydaje uciekać przed płomieniem zapalonych na jednym końcu gazów, gdyby nie ekspanzya ogrzanych gazów, obalająca z nóg zapewne bez trudności.

rowodorek krzemu Si H₄, zapalające się już w zwykłej temperaturze w zetknięciu z powietrzem. I gazy inne, a zwłaszcza wodór, metan a więc i gazy naftowe mogą zapalić się w zwykłej temperaturze, ale tylko w obecności metali jak platyna, palladium, zwłaszcza w postaci specyalnej, zwanej gąbką lub czernią platynową.

Temperatura zapalności metanu wynosi 655° C, przeto przypuszczalnie i dla gazu naftowego będzie mniej więcej odpowiadała raczej może cokolwiek wyższa

ta sama,

temperatura.

Wypadki ostatnie zaszłych w Borysławiu pożarów, wskutek ogrzania się rolki wieżowej, dowodzą, iż do zapalenia nie koniecznie potrzeba iskry lub płomienia, ale wystarczy ogrzanie cząstek do powyższej temperatury. Pożary szybów w Borysławiu zdarzałyby się z pewnością częściej, gdyby nie to, że na szczęście granice wybuchowe dla gazu naftowego są tak zcieśnione. Dla gazu świetlnego dochodzą do 17 pro., dla tlenku węgla leżą między 16—65 prc. Gaz staje się wogóle niebezpieczniejszym, im dalej od siebie leżą granice dolna i górna.

Jak widzimy dla gazu naftowego leżą one w obrębie tylko 3 procentów (od 5 do 8 prc.) i trzeba zbiegu okoliczności, aby mię-szanina taka w chwili krytycznej — powstanie drobnej iskierki — znajdowała się w szybie. Zauważyć należy, że granice wybuchowe, oznaczone w ważkiej stosunkowo rurce, cudio-metrze, w rzeczywistości, gdy gaz zajmuje większą przestrzeń są cokolwiek większe; nie jest obojętną również rzeczą, czy zapalenie odbywa się z dołu, czy też z góry.

Według doświadczeń prof. Bunt'ego mięszanina 4*5 prc. wodoru nie zapala się z góry tylko od dołu ; chcąc zapalić tę mieszaninę z góry należy zwiększyć zawartość wodoru do 8'5 prc. Ażeby więc otrzymać daty, odpowiadające warunkom w jakich atmosfera gazowa znajduje się w szybie naftowym, należałoby przeprowadzić studyum w większych naczyniach; granice wybuchowe nie stoją zresztą bynajmniej w prostym stosunku do wielkości naczynia, tak, że od

Ponieważ temperatura spalenia gazów według pomiarów Hopkinsona dochodzi do 1900° C, przeto objętość gazów wzrasta nadzwyczajnie, a mianowicie:

Y 1900°= V₀ (1 + 0-003665X1900°)

Z jednej więc n. p. beczki, amerykanki, czyli 180 litrów mieszaniny wybuchowej przy 0° C, otrzymamy według powyższego wzoru 1433 litrów, czyli około 8 beczek gazu. W chwili wybuchu prężność tych gazów wskutek ogrzania wzrośnie do 7-96 atmosfer.

Nic więc dziwnego, że i najsilniejsze mury nie są zdolne wytrzymać ciśnienia, dorównującemu ciśnieniu pary w silnie ogrzanym kotle parowym.

W roku 1900 d. 30. września instytut agronomiczny w Berlinie uległ strasznemu zniszczeniu wskutek wybuchu gazu świetlnego. Z powodu wadliwej konstrukcyi regulatora gazu, znajdującego się w suterenach, gaz zaczął uchodzić i wypełnił część sal parterowych i kurytarzy. Dzień był świąteczny i nie było nikogo w całym gmachu oprócz odźwiernego, który zauważywszy w końcu silny zapach gazu w kurytarzu pobiegł w celu zagaszenia kilku płomieni gazowych, które w instytucie stale się paliły.

Zanim jednak zdążył to uczynić, gaz zetknął się z płomieniem i nastąpił wybuch tak silny, iż zapadło się 33 sklepień rozpiętości 3+2 m* sklepień potężnego monumentalnego gmachu. Stropy i kolumny kamienne runęły, grzebiąc nadzwyczaj cenne zbiory i aparaty naukowe.

Do zapalenia mieszaniny wybuchowej potrzeba pewnej temperatury, która dla rozmaitych gazów waha się od 555—655° C.

Znamy jednak gazy otrzymane w drodze che- pewnej wielkości począwszy różnic już niema micznej, jak trójwodorek fosforu PH₃ i czte- j wcale, albo są tak małe, że je można nie

22

(Dokończenie nastąpi).

i 18 odpowia-projektu rządowego państwowej ustawy (patrz zeszyt 13 „Nafty“ r. 1906).

§ 19 o odjęciu pola naftowego odpowiada § 9 krajowej ustawy naftowej z roku 1884.

tN2

uwzględniać. Studyum takie może ewentualnie posłużyć do zabezpieczania się od wybuchu w szybie naftowym. Teoretycznie biorąc mamy ostatecznie dwa sposoby ubezpieczenia się, a w każdym 1'azie zmniejszenia znacznie możliwości wybuchu, a mianowicie utrzymywanie atmosfery szybowej poniżej lub powyżej dwóch skrajnych granic, a więc silna wentylacya, lub też przeciwnia unikanie wentylacyi w razie jeżeli szyb wywiązuje znaczne bardzo ilości gazu.

Rządowy projekt krajowej ustawy naftowej,

Rząd (ministerstwo rolnictwa) wypracował już projekt krajowej ustawy naftowej, który zostanie przedłożony uchwale najbliższej sesyi sejmowej.

Projekt nowej ustawy naftowej obejmuje 91 paragrafów; składa się on z uchwalonej i sankcyonowanej już ramowej ustawy państwowej, której postanowienia dosłownie weszły do projektu rządowego, z dawnych paragrafów krajowej ustawy naftowej i z nowych specyalnych postanowień. Pomijając postanowienia państwowej ustawy naftowej, które zamieściliśmy w zeszytach 13 i 14 naszego pisma z roku ubiegłego, przytoczymy obecnie w możliwie dosłowuem tłómaczeniu najważniejsze nowe paragrafy projektu krajowej ustawy naftowej.

Przedewszystkiem zwrócimy jeszcze uwagę na ważne postanowienia §§ 7 i 8 projektu rządowego ustawy naftowej, tyczące się tworzenia pola naftowego. Mianowicie końcowy ustęp § 7 mówi, że „przy udzieleniu potwierdzenia urzędu górniczego (celem utworzenia pola naftowego) należy uwzględnić całą rozciągłość dotyczącego terenu naftowego, choćby nawet on należał do kilku ciał hipotecznych gruntowych. § 8 postanawia, że „przy podaniu o udzielenie prawa wydobywania od gruntu musi być dołączona mapa sytuacyjna w podziałce katastralnej na której podać należy granice pola nafto wego, potrzćbne do orjentowania znajdujące się tam przedmioty, południk i, jeśli chodzi o teren, na którym ma być utworzone produkcyjne pole naftowe, to także i miejsce występywania ropy. Oprócz tego podaó należy nazwisko, na które pole naftowe do księgi naftowej ma byd wpisane. Prawdziwość tych map ma byd potwierdzona przez władze górnicze“.

§§ 9, 10 i 11 projektu rządowego odpowiadają w całości §§ 6, 7 i 8 dawnej krajowej ustawy naftowej.

§ 12 jest nowy i mówi : „Przy kopalniach olei mineralnych, które składają się z kilku należących do rozmaitych właścicieli pól naftowych, sąd obowiązany jest z urzędu na podstawie poświadczenia urzędu górniczego tę wzajemną przynależność pól naftowych uwidocznić ive wszystkich odnośnych wpisach w księdze naftowej, jeśli te pola naftowe w myśl § 5 ustawy z 11. maja 1884 nie są hipotecznie złączone.

Jeśli co do stanowiska prawnego właścicieli pól naftowych między sobą zostały zawarte umowy kontraktowe, to właściciele pól naftowych są zobowiązani zasadnicze punkta umowy wciągnąć do księgi naftowej. W razie zaniedbania tego należy postąpić przy odpowiednim zastosowaniu § 3 ustawy z 23. maja 1883 (Dz. u. p. nr. 82).

We wszystkich wypadkach zmiany właściciela pola naftowego, które należy do kopalni złożonej zakilku pól naftowych, nabywca wstępuje we wszystkie płynące ztąd prawa i zoboioiązania swego poprzednika.

§§ 13, 14, 15, 16, dają §§ 6, 7, 8, 9, 11 i

§ 20 odpowiada § 10 (zeszyt 13 „Nafta“ 1906).

§ 21 nowy mówi : Egzekucya na prawo wydobywania olei mineralnych odbywa się według postanowień egzekucyjnych na nieruchomości przy odpowieduiem zastosowaniu §§ 240—247 ordynacyi egzekucyjnej.

§ 22 nowy postanawia: „Dla zgłoszenia (Vormerkung) kopalń i uwidocznienia uprawnienia należy prowadzić przy urzędach górniczych specyalne książki (Besitzstandsbücher).

Bliższe postanowienia o urządzeniu tych wadzone wydobywanie, względnie obszar pola książek ustanowi minister rolnictwa w dro- naftowego samego lub w związku z innymi dze rozporządzenia.    terenami naftowymi przez uprawnionego ce

§§ 23, 24, 25 i 26 o odbudowach pomocniczych odpowiadają §§ 10, 11, 12 i 13 krajowej ustawy naftowej z r. 1884, tylko w § 23 jest niesłuszny dodatek końcowy, że właściciel „poszukiwawczego pola naftowego“ niema praw w pierwszym ustępie wymienionych.

lem eksploatacyi już nabytymi lub kontraktowo zapewnionymi wynosi

a)    przy kopalnictwie naftowem mniej niż 12.000 metrów kwadratowych;

b)    przy kopalnictwie woslcowem mniej niż 30.000 metrów kwadratuwych.

2. Ustawienie urządzenia iviertniczego

§ 27 nowy: W wypadku kolizyi uprą- lub szybowego wewnątrz terenu kopalnianego wnień górniczych na minerały zastrzeżone j staje się wogóle niemożliwem wskutek przepi-(§ 5 powszechnej ustawy górniczej) z prawem j samych minimalnych odległości w drugim wydobywania olei mineralnych powinny na j ustępie tego paragrafu.

żądanie uprawnionego władze górnicze zarzą- !    Przy kopalnictwie naftowem powinno

dzid, Co trzeba, aby wydobywanie już odkry-    oddalenie otworów iviertniczych (rachowane

tych lub poszukiwanych olei mineralnych nie    od środka otworu) do granic terenu kopal-

Dla kopalń woskowych co do oddalenia szybów produkujących (licząc od środka szybu) do granicy terenu kopalnianego, to granice terenu kopalnianego w tern miejscu, gdzie szyb ma być założony, muszą być od siebie tak oddalone, aby oddalenie punktów przecięcia linij prowadzonych przez środek szybu z granicą terenu w żadnym wypadku nie bvło mniejszem jak 100 metrów.

Przepisy te nie mają zastosowania do tych terenów kopalnianych naftowych i woskowych, przy których zamierzone otwarcie ruchu w myśl § 14 ustawy z dnia 17. grudnia 1884 Dz. u. p. nr. 35 ex 1886, przed dniem ogłoszenia niniejszej ustawy już zostało zgłoszone u władzy górniczej i zgłoszenie to przez władzę górniczą zostało przyjęte do zatwierdzającej wiadomości.

§ 30 odpowiada § 16 dotychczasowej

było wstrzymane lub uszkodzone przez wy- nianego loynosić najmniej 30 metrów. dobywanie minerałów zastrzeżonych.

Rozdział III. projektu rządowego krajowej ustawy naftowej mówi o samym ruchu i zarządzie kopalń i ten jest najważniejszym w całym pro]ekcie; postulaty przemysłowców naftowych, wyrażone na ostatnim wiecu i streszczone i umotywowane w wysłanym przez Krajowe Towarzystwo memoryale znalazły bardzo znaczne uwzględnienie.

§ 31 odpowiadający § 17 dotychczasowej ustawy, zawiera tylko obostrzenie, że w razie niezgody co do planu ruchu między przedsiębiorcą, urząd,

urzędem górniczym pozostawiając drogę rekursu do starostwa, rozstrzyga, czy, lnb z jakiemi zmianami przedłożony plan ruchu może być wykonany.

Przed zatwierdzeniem urzędowem planu

A więc § 28, od którego ten rozoział się zaczyna odpowiada § 14 ustawy z roku 1884 i zawiera postanowienia o zamierzonem otwarciu ruchu. Różnica polega wszakże na tern, że zgodnie z zasadą całej ustawy unormowania stosunków' naftowych, uprawniony do wydobywania, jeśli nie jest właścicielem gruntu, chcąc otworżyd ruch na kopalni, winien dostarczyć przy podaniu uwierzytelniony odpis z ivpisu w księdze naftowej. Dalej paragraf ten zawiera w interesie przemysłów- ustawy, ców ważne zarządzenie, że władza górnicza najdłużej w przeciągu 4 tygodni winna podanie uwzględnid, albo zawiadomić uprawnionego, lub pełnomocnika, co stoi na przeszkodzie otwarcia ruchu na kopalni.

ruchu wykonanie ruchu nie może być rozpoczęte.

§ 29, tyczący się minimum obszaru kopalni, jest jednym z najważniejszych i dla tego przytaczamy go dosłownie:

§§ 32, 33 i 34 zgadzają się z §§ 18, 19 i 20 dotychczasowej ustawy.

„Władza górnicza winna zakazać otwarcia kopalni jeśli :

1. Obszar powierzchni terenu kopalnianego czyli gruntu, na którym ma być pro-

komisyą ustanowioną przez starostwo górnicze i jeśli nabierze się przekonania z dowodów ich dotychczasowej pracy w kopalnictwie o ich uzdolnieniu.

§ 35 odpowiada § 21 ustawy naftowej, lecz zawiera jeszcze postanowienia o prowadzeniu w dwóch egzemplarzach profili wiertniczych i dzienników wiertniczych.

§§ 36 i 37 mówią jak §§ 22 i 23 dawnej ustawy o kierownikach kopalni i zatwierdzeniu ich przez władzę górniczą.

§ 38 określa kwalifikacye kierownikóio w następujący sposób:

Jako kierownicy kopalń naftowych, mogą być przyjęte tylko takie osoby, które

a)    ukończyły w jednej z krajowych aka-demij górniczych oddział górniczy lub w jednej z krajowych politechnik oddział budowy maszyn lub inźynieryi, jako zwyczajni słuchacze, poddały się z dobrym skutkiem egzaminom z ustanowionym programem i najmniej dwa lata praktykowały przy kopalnictwie nattowem.

b)    ukończyły z dobrym skutkiem w wyższej szkole przemysłowej oddział budowy maszyn, szkołę górniczą lub kurs wiertniczy w krajowej szkole górniczej i wiertniczej, udowodniły co najmniej czteroletnią po ukończeniu teoretycznych studyów praktykę przy kopalnictwie naftowem i z dobrym skutkiem złożyły przepisany egzamin przed komisyą ustanowioną przez starostwo górnicze;

c)    uzyskały przyznanie swej kwalifika-cyi stosownie do § 40 tej ustawy.

§ 39. Jako kierownicy przy kopalniach wosku mogą byó przyjęte tylko osoby, które

a) ukończyły w jednej z krajowych akademij górniczych oddział górniczy jako słuchacze zwyczajni, poddały się z dobrym skutkiem egzaminom z ustanowionym programem i odbyły co najmniej trzyletnią praktykę w górnictwie, z których najmniej jeden rok przy kopalni z gazami wybuchowymi.

§§ 41 i 42 mówią o kwalifikacyach dozorców kopalnianych ; dozorcy dla kopalń naftowych muszą wykazaó się albo przynajmniej jednoroczną praktyką po ukończeniu krajowej szkoły górniczej i wiertniczej lub trzyletnią praktyką i złożeniem egzaminu przed komisyą; przy kopalnictwie woskowem dozorcy również muszą mied jednoroczną praktykę w kopalni z gazami wybuchowymi po ukończeniu kursu teoretycznego w szkole górniczej lub trzyletnią praktykę i egzamin.

§ 44 orzeka, iż minister rolnictwa zastrzega sobie decyzyę, o ile studya w innym zakładzie naukowym mają byd równoznaczne ze studyami w zakładach wymienionych w §§ 38, 39, 41 i 42.

§ 45 mówi, że osoby, którym powierzono kierownictwo i nadzór nad kopalniami olei mineralnych, musza władać językiem krajowym w słowie i piśmie.

Następne paragrafy mówią o komisyi egzaminacyjnej, którą ustanawia starostwo przy urzędach górniczych, o zastępstwie kierownika, jeśli ten przez 8 dni nie może wykonywać swego obowiązku. Ważnym jest § 51, który porusza sprawę współodpowiedzialności kierownika i uprawnionego do wydobywania.

Ta odpowiedzialność nie znika z jedna-kowem zastrzeżeniem przez wydzierżawienie kopalni lub przez oddanie wykonania pewnych robót przedsiębiorcy.

Ostatni ustęp nie odpowiada w zupełności życzeniom przemysłowców; również w projekcie rządowym niema nic o autory-zacyi robót akordowych wiertniczych i mniejszych kopalnianych.

Paragraf ten mówi : Uprawniony do wydobywania i kierownik są solidarnie odpowiedzialni za zachowanie urzędownie zatwierdzonego planu ruchu, jakoteż, o ile ustawa nie wkłada wyraźnie obowiązku na jednego z nich za przestrzeganie wszystkich ustaw i przepisów tyczących się kopalnictwa olei mineralnych, z zachowaniem prawa re-b) uzyskały uznanie swej kwalifikacyi kursu według ogólnych zasad. stosownie do § 40 tej ustawy.

§ 40. Minister rolnictwa jest upoważniony dla mniejszych kopalń olei mineralnych, których ruch połączony jest z mniej-szem niebezpieczeństwem, wyjątkowo uznać kierownikami osoby, które nie zupełnie odpowiadają wymaganiom postanowionym iv §§ 88 lit. a) i b) i 39 lit. a), jeśli osoby te złożą z dobrym skutkiem przepisany egzamin przed

Następny rozdział IV. traktuje o spółkach kopalnianych i stosunkach prawnych udziałowców.

Przedewszystkiem ’ więc spotykamy tutaj w § 16 znane z ustawy państwowej postanowienia, iż prawo wydobywania nie może byd bez zezwolenia starostwa dzielone więcej jak na 40 części (§ 13 państwowej ustawy, patrz nr. 13. „Nafty“). § 57 mówi o dopuszczalności unormowania stosunków prawnych także według postanowień §§ 137 do 167 powszechnej ustawy górniczej z podziałem jednak majątku gwareckiego tylko na 100 kuksów. Udziałowcy są solidarnie odpowiedzialni za wykonanie obowiązków z ustawy płynących i obowiązani ustanowid pełnomocnika.

Rozdział V. mówi o stosunku uprawnionych do wydobywania do właścicieli gruntu; tutaj znajdujemy w §§ 61, 62 i 63 prawo ekspropryacyi na rzecz właściciela pola naftowego dla założenia dróg, mostów, ścieżek kolei żelaznych, kanałów i ścieków wodnych, ropociągów, stawów, odbudów pomocniczych, budynków, maszyn, rezerwoarów, przewodów elektrycznych i transmisyj ; właściciel poszukiwawczego pola naftowego ma to samo prawo z ograniczeniem ekspropryacyi dla przeprowadzenia kolei żelaznych, odbudów pomocniczych i budynków.

§ 64 projektu jest ważny i mówi o stawianiu budynków na polach naftowych. Zawiera on następujące ważne postanowienie: Jeśli budujący nie wykaże się zezwoleniem na budowę właściciela pola naftowego, to władza budowlana przed udzieleniem zezwolenia winna zasięgnąć opinii władzy górniczej i na podstawie tego oświadczenia powziąć decyzyę, czy w danym wypadku i pod jakimi warunkami zamierzona budowa może być prowadzoną. Odnośnie do wyjątków opartych na specyalnych prywatnych przywilejach, przepisy budowlane obowiązujące nie będą tangowane przez te postanowienia.

Rozdział VI. zawiera znane już z państwowej ustawy postanowienia o kasach brackich i o ubezpieczeniu robotników.

Rozdział VII. poświęcony jest sprawom nadzoru władz górniczych; rozdział ten składa się z postanowień dawnej ustawy o po-

licyi górniczej; dodanem jesUtylko. w § ^67 że nadzór władz górniczych rozciąga się także i na urządzenia pomocnicze kopalniane (Werkseinrichtungen) ; w § 69 jest wzmianka, że przed wydaniem nowych przepisów górniczo-policyjnych starostwo ma^zasięgnąó opinii co do nich rady naftowej. § 7(Uzawiera obostrzenie, że w razie skonstatowania na kopalni stanu przeciwnego bezpieczeństwu, władza górnicza ewentualnie z przybraniem znawców ma prawo zarządzid sposób usunięcia tego na koszt uprawnionego. § 76 wprowadza zastosowanie § 224 powszechnej ustawy górniczej o prawie władzy górniczej zainstalowania fachowego technika na koszt uprawnionego, jeśli niebezpieczeństwo kopalni spowodowanem jest niezdolnością technika istniejącego.

Rozdział VIII. mówi o radzie naftowej. Projekt rządowy zaprowadza tylko radę naftową przy starostwie górniczem, składającą się z 12 członków; a mianowicie: 2 delegatów Wydziału Krajowego, 3 członków mianowanych przez ministerstwo rolnictwa i 6 wybranych przez stowarzyszenia zawodowe naftowe. Rada obraduje w razie potrzeby, a co najmniej raz do roku pod przewodnictwem starosty górniczego lub jego zastępcy. Do kompetencyi rady należy opiniowanie w sprawach technicznych kopalnictwa w sprawach przepisów bezpieczeństwa i rozwoju ekonomicznego kopalnictwa; fundusze krajowe ponoszą koszty posiedzeń rady.

O wydziałach okręgowych, jako organach doradczych urzędów górniczych, projekt rządowy nie wspomina.

Rozdział IX. poświęcony jest postanowieniom karnym; zgadza się on mniej więcej z postanowieniami karnemi dawnej ustawy z małemi obostrzeniami, jak n. p. karze podlega niezameldowanie władzy o nabyciu kopalń. Kary pieniężne przechodzą stosownie do § 75 na rzecz kas chorych tam, gdzie niema kas brackich, a nawet już zebrane pieniądze należy w odpowiednim stosunku przelań na kasy chorych.

Rozdział X. zawiera postanowienia przejściowe, które już publikowaliśmy w zeszycie 14. „Nafty“ 1906 roku.

Projekt rządowy będzie przedmiotem

dyskusyi na dniu 21. b. rn

wysy-

znowu

mo-

Donoszą, iż na kopalni „Agata“ miano odwiercić drugi horyzont ropny i osiągnięto 3-cysteruową produkcyę dzienną. Wiadomość ta wymaga potwierdzenia. Na kopalni „Flora“ otrzymano produkcyę dzienną 2 cysterny. Wiadomość ta jest nader ważną, albowiem wiele terenów położonych na północ zyskałoby na wartości.

ankiecie ministetyalnej w Wie-na którą zostało powołanem także Krajowe Towarzystwo naftowe, łające delegatów w osobach pp. Gorayskiego, hr. Zamoyskiego i niżej podpisanego.

Dr. St. Bartoszewicz.

Korespondeneya.

Z Tristanowie donoszą nam:

W nocy z 15. stycznia spłonął szyb nr. 2 na kop. Laupenmühlen w Tustanowi-cach (obok kop. „Sas“ i „Trunkwaltra“).

Ofiarą pożaru znowu padło życie 3 ludzi — 2 pomocników i wiertacza. Jeden pomocnik zdołał uciec po linie ratunkowej.

O ile dotychczas udało się stwierdzió, pożar został wzniecony od iskry, spowodowanej gwałtownem uderzeniem przewodu o rury wiertnicze lub widełki.

Podczas zapuszczania obcinaeza ten ostatni dość często zatrzymywał się w rurach, a potem „przepadał“. Gdy raz przy takiem zatrzymaniu się obcinaeza wiertacz popuścił zbyt dużo liny, obcinacz „przepadłszy“, ciężarem swoim i znaczną chyżo-śeią spowodował gwałtowne uderzenie, a być może, że i urwanie przewodu lub liny, a to wywołało iskrę powodującą mentalną eksplozyę gazów nagromadzonych w wieży.

Według innej wersyi, iskra wywołaną została przez nieprawidłowe podstawienie widełek.

Dość często powtarzające się wypadki ognia, szczególniej w ostatnich trzech miesiącach, spowodowały Urząd górniczy drohobycki do zwołania ankiety z łona przemysłowców naftowych, której zadaniem będzie zbadać i. ulepszyć urządzenia wiertnicze, będące głównym powodem pożarów jak n. p. urządzenie rolek łyżkowych na wieżach wiertniczych, przyrządy hamulcze i t. p.

W najpilniejszych kwestyaeh już zapadły uchwały ankiety i takowe w formie okólnika urzędu górniczego, w dniach najbliższych do wiadomości interesowanych podane beda.

c c

Ankieta, z łona swego wybrała komisyę złożoną z 9 osób i komisya ta ma rozpa-trzyc urządzenie całego żórawia wiertniczego jak również i urządzeń bezpieczeństwa celem ewentualnej zmiany ich na odpowiedniejsze.

Najwięcej piekącą kwestya dla kopalń naftowych, byłaby kwestya usunięcia gazów względnie mieszaniny wybuchowej napełniającej wieżę i budy wiertnicze, albowiem to jest najniebezpieczniejszy wróg dla osób tam zatrudnionych.

Jakkolwiek kwestya ta znajdzie się na porządku dziennym obrad komitetu wyżej wspomnianego, wskazanem by było szersze wypowiedzenie się w tej kwestyi ludzi zawodowych na łamach czasop. „Nafta“, by sprawę tak ważną wszechstronnie omówió.

Przeniesienie kopalni w T u stano wic ach do wyższej klasy niebezpieczeństwa.

Urząd górniczy drohobycki w myśl § 1 przepisów górn.-polio, zarządził dochodzenia miejscowe na każdej kopalni w Tustanowi-each celem skonstatowania, że warunki wy-•stępywania ropy tamże są identyczne z warunkami obserwowanymi w Borysławiu.

Wszystkie kopalnie zostały podzielone na 13 grup i dla każdej grupy został wyznaczony dzień dla przeprowadzenia dochodzeń.

Dochodzenia zostaną przeprowadzone przez delegata Urzędu górniczego z przyzwaniem dwóch znawców i rozpoczną się w dniu 17. stycznia, a potrwają do dnia 8. lutego 1907 r.

Przy sposobności obowiązkowego dochodzenia na każdej kopalni, Urząd górniczy postanowił uregulować i sprawę tak zwanych kierowników „od kozy“, żądając przedłożenia dekretów uznających ich kwalifikącyę.

Powyższe, jak i wiele' innych zarządzeń Urzędu górn., wydanych w ostatnich

llosya.

Piszą nam z Baku:

Ceny za ropę i produkty naftowe trzymają się wysoko; za ropę na prompt płacą za pud, na najbliższe miesiące

conto możliwych

Dla zaradzenia temu brakowi zwołał

czasach, mają na celu usunięcie wszelkich przyezyn powstawania katastrof, które w ostat- j nich kilku miesiącach zbyt często nas na- I wiedzały.

Z krajów naftowych.

24 kopiejki sprzedają po 25¹/₄—25³/₄ kopiejki; rynek naftowy jest bardzo mało ożywiony, kupców mało, gdyż przy tak wysokich cenach kupiec ryzykuje i wymagane są większe kapitały.

Produkcya ropy wzrasta bardzo powoli nie bacząc na ogromne usiłowania przemysłowców podniesienia produkcyi przez staranne i ciągłe pompowanie ; liczba nowych szybów jest bardzo nieznaczna, produkcya ogranicza się do naprawionych dawnych szybów; więcej szybów traci produkcyę, niż przybywa nowych; obecnie produkcya wynosi 30—40 milionów pudów miesięcznie gdy przed bakińską katastrofą stanowiła 50 milionów pudów; równolegle ze zmniejszeniem produkcyi zmniejsza się też i rynek zbytu wewnątrz monarchii na mazut, który już zastąpiono w wielu miejscach węglem, drzewem i torfem, a także na rynkach zagranicznych miejsce rosyjskiej nafty zastępuje galicyjska i rumuńska; zachodzi więc nawet obawa, że gdyby teraz raptem produkcya ropy na Kaukazie wzrosła, to spowodowałoby to ciężkie przesilenie z powodu ograniczonego zbytu. Firmy handlujące naftą i naftę eksportujące prowadzą obecnie proces z koleją Zakaukazką, która jest właścicielem rurociągu naftowego Baku Batum, o zwrot im nafty z tych 2 prc. manka, jakie kolej pobierała przy tłoczeniu strat ; specyalna komisya skonstatowała, że manco faktycznie wynosiło tylko 0'6—0⁻8°/₀, kolej jednak twierdzi, że w ostatnim roku manCo wynosiło 3°/₀ i dla tego z dawnych oszczędności nic firmom zwrócić nie może; powstaje jednak kwestya o to, że to wielkie manco w ostatnich miesiącach spowodował brak należytego technicznego dozoru nad samym rurociągiem i manipulacyą przy tłoczeniach.

Wielkie zainteresowanie wzbudzają obecnie tereny naftowe w fergańskim okręgu w powiecie margelańskim w miejscowości Czymion. Zawiązało się tam towarzystwo akcyjne „Czymion“, które rozporządza 56 dziesięcinami (dziesięcina 2 4 morga) terenu na-naftowego, na którem wierci 15 otworów; z tych 7 otworów znajduje się już w eks-ploatacyi.

Rumunia.

Ceny ropy utrzymują się mniej więcej na tym samym poziomie i notowane są 3⁻90 do 4‘20 fr. za cetnar. Produkcya ropy wzrasta stale, z dnia na dzień oczekują na licznych kopalniach większych wybuchów. Ra-finerye cierpią z powodu braku lokomotyw i wagonów.

jeneralny dyrektor kolei żelaznych ankietę, na którą zaproszeni zostali przedstawiciele licznych przedsiębiorstw naftowych. Przedstawiciele rafinery) uskarżali się, iż z powodu braku cystern rafinerye zniewolone są ograniczyó swą czynnośó. Przemysłowcy domagali się również budowy nowych linij.

Towarzystwo Steaua Romana, które kapitał akcyjny podwyższyło z 24 do 30 milionów franków nabywa coraz nowe tereny. Również towarzystwo Italo-Romana poszukuje zakupna gotowych już i produktywnych kopalń, gdyż dotychczasowa produkcya tej firmy utrzymuje się na bardzo nizkim poziomie.

Tutejsi przemysłowcy naftowi domagają sie zmiany nowych przepisów górniczo-poli-cyjnych. Zadania przemysłowców idą w tym kierunku, ażeby postanowienie, normujące oddalenie szybu od szybu na 30 m. zostało zniesione, i by pod tym względem pozostawiono przedsiębiorcom wrolną rękę. Dalej żądają przemysłowcy, by oddalenie szybu od granicy sąsiedniej z 15 m. zredukowanem zostało do 5 m.; 6-miesięczny termin dla zaprowadzenia administracyi w języku rumuńskim, ustanowiony dla przedsiębiorstw zagranicznych ma zostać przedłożonym do 12 miesięcy; wreszcie domagają się zniesienia

postanowienia, które zezwala urzędnikowi palni, jeśli z jego winy w ciągu roku zajdą górniczemu zasuspendowanie kierownika ko- na kopalni dwa nieszczęśliwe wypadki.

Listopad 1906.

Miejscowość

Zapasy dnia 31. paźdz.

1906

Produkcya c. m.

Ekspedycya c. m.

Manko i zużytkowanie na kopalni

Zapasy dnia 30. listop.

1906

Potok

Bogi

Równe

Tarnawa-Wielopole -Zagórz Krosno

Übrige Gruben Westgaliziens

41.622

19.629

2.158

60.005

126.910

104.151

12.941

17.737

350

36.476

1.705

1.164

21.200

28.984

22.249

10.775

2.181

25.449

34.048

34.745

125

96

600

600

700

10.134

1.045

55.156

121.246

90.955

razem

354.475

88.243

124.935

2.471

315.312

Borysław-Tustanowice

Schodnica

Urycz

Mraźnica

Übrige Gruben Ostgaliziens

3,491.319

181.251

123.255

538.000

32.800

563.725

20.000

8.493

10.440

14.800

1.400

10.600

69.150

21.602

2.408

8.820

2.000

2.000

500

1.500

3,445,594

142.901

114.453

6.985

10.720

razem

3,814.758

597.600

665.705

26.UOO

3,720.603

Łącznie

4,169.233

685.843

790.640

28.470

4,035.965

Ruch wiertniczy w Galicyi.

Odnośnie do wiadomości z wchodnio-galicyjskich obszarów naftowych w numerze 23. r. 1906 otrzymaliśmy od p. dyrektora F. Kaufmana następującą notatkę dotyczącą kepalń w Bitko wie, Pasiecznej i Staruni.

Bitków produkuje z 9 otworów, ogłę bokości 400—600 m. 50 cystern ropy o ciężarze gat. 775- 780°, i z jednego szybu głębokiego 775 m. około 3 cysterny ropy c. g. 823° miesięcznie, łączna zatem produkcya miesięczna firmy Marchwicki, Biedermann & Bergheim wynosi 53 cysterny, którą tłoczy |

się własnym 2” rurociągiem z kopalni w Bit-kowie do wagonów cysternowych na stacyi w Nadwórnie.

W Pasiecznej jnź od 2 lat nie posiada Towarzystwo Nederlandsche Mij żadnych szybów. Wzystkie kopalnie towarzystw „Nederlaödsche Mij“, „Galicie Mij“, i firmy Karol Marya Schnell nabył przed dwoma laty p. Artur Compes, a łączna produkcya miesięczna wspomnianych kopalń wynosi z 35 szybów o głębokości 150—350 m. około 9 —10 wagonów o ciężarze gatunkowym 790°. Prócz tego znajdują się we wierceniu dwa otwory świdrowe do 1.0000 m., z których pierwszy ma obecnie 200 m., drugi około 450 m. i jeden szyb płytki obecnie 250 m., który można ewentualnie pogłębić do 6 — 800 metrów. Wiercenia akordowe tych szybów objęła firma Łaszcz-Sulimirski z Borysławia.

W Staruni znajdują się wyłącznie kopalnie wosku, i jak p, Artur Compes donosi, nie zamierza on w tej miejscowości wiercić za ropą.

Borysław. W nocy z 27. na 28. grudnia z. r. spłonął szyb Syndykatu „na Freilickir', przyczem utracił życie wiertacz, a pomocnik został silnie poparzony. Przyczyną pożaru miało być rozgrzanie się łożysk rolki wieżowej.

kacyi do tego celu olei solarowycłi, używanych do mięszaniny z benzyną po za rafineryami nafty; Związek położył nacisk na to, by sprawa ta była jaknajprędzej załatwioną jeszcze przed uregulowaniem sprawy handlu naftą wogóle, którą ministerstwa się zajmują i zainteresował ze względu na bezpieczeństwo sprawą tą związek ubezpieczeń; następnie Związek wdrożył akcyę celem zmiany ustawy o opodatkowaniu olei mineralnych w tym duchu, by oleje o ciężarze gatunkowym niżej 0880, jeśli będą używane do celów motorycznych, wolne były od podatku kon-sumcyjnego; należytości za manipulacye stacyjne zostały zniżone z projektowanych 5 halerzy na 2 dzięki staraniom Związku. Związek w sprawozdaniu swojem wspomina także o wystawie w Londynie 1906 r., która jednak nie została obesłaną przez przemysł naftowy austryacki, gdyż nie wszystkie rafinerye zgodziły się wziąć udział w tej

KRONIKA.

z bogato zaopatrzonemi składami w Borysławiu i Krośnie

Personalia. P. Otto Brunner, członek Bady nadzorczej Gal. Karpackiego Towarzystwa naft. powołanym został przez Ministra handlu na członka stałej komisyi dla statystyki ruchu handlowego, przyczem otrzymał tytuł radcy komercyalnego.

Sankcyonowanie państwowej ustawy naftowej. „Wiener Zeitung“ ogłasza sankcyę ustawy z 9. stycznia b. r. zmieniającą i uzupełniającą postanowienia ustawy naftowej z 11. maja 1884 r. dla Galicyi.

KRONIKA.

zwyczajne Walne Zgromadzenie Krajowego Towarzystwa naftowego odbędzie się w Drohobyczu, dnia 8. lutego (w niedzielę), o go-gzinie 2-giej popołudniu z następującym porządkiem dziennym:

1.    Odczytanie protokołu z ostatniego Walnego Zgromadzenia.

2.    Sprawozdanie sekretarza za r. 1906.

8. Sprawozdanie komisyi rewizyjnej.

4.    Udzielenie absolutoryum ustępującemu Wydziałowi i sekretarzowi.

5.    Uchwalenie budżetu na r. 1907.

6.    Wybór Wydziału: a) Prezesa, b) 2 Wiceprezesów, c) 14 członków Wydziału, b) 3 członków Komisyi rewizyjnej.

7.    Wnioski i interpelacye.

Związek austryackich rafineryj nafty. 6. grudnia ubiegłego roku odbyło się we Wiedniu pod przewodnictwem p. Biedermana Walne Zgromadzenie Związku austryackich rafineryj nafty. Z nadesłanege nam protokołu z tego zgromadzenia wyjmujemy następujące szczegóły:

Związek rozwinął akcyę w ministerstwach handlu i skarbu celem wprowadzenia ustawowego określenia minimalnego punktu zapalności nafty, oznaczając ten punkt na 21° C. ; ma to na celu usunięcie zupełne z handlu nafty zapalnej i fabry-wystawie.

Związek ma swoich zastępców w państwowej radzie przemysłowej, kolejowej i w radzie przybocznej rzeczoznawców dla opodatkowania olei naftowych. Na tern posiedzeniu zgłosił pisemnie swoją rezygnacyę ze stanowiska wiceprezesa Związku pan Ludwik Neurath: rezygnacya ta została z żalem przyjętą do wiadomości i osobnym listem uchwalono wyrazić p. Neurathowi podziękowanie za jego pracę i zasługi poniesione dla przemysłu rafineryjnego naftowego. Do komisyi kontrolującej wybrano pp. Ludwika Georgi i Wił-helma Wollnera.

*;

Zmianę statutów i powiększenie liczby członków Wÿdziaiu odłożono do następnego posiedzenia.

Program III. międzynarodowego Kongresu naftowego został już ogłoszony. Obejmuje on trzy sekcye : 1. Geologia, eksploatacya, 2. chemia i technologia, 8. ustawodawstwo i stosunki handlowe. Odczyty i referaty zgłoszone w poszczególnych sekcyach podane zostaną po zamknięciu terminu w ostatecznym programie.

Galicyjskie górnicze Towarzystwo naftowe objęło począwszy od 1. grudnia roku 1906 wszystkie przedsiębiorstwa i udziały w kopalniach firmy L. Mikucki <fc K. Perutz, tudzież udziały p. Karola Perutza w kopalniach w Rogach, w Stróżach wielkich i w Węglówce, wreszcie rafineryę nafty i fabrykę olejów maszynowych firmy M. H. Reich & Ska w Ustrzykach dolnych.

Silny wybuch ropy. Towarzystwo Ury-ckie otrzymało w szybie nr. 2, który dawał już 20 wagonów, po dalszem wierceniu 40 wagonów.

f Dr. fil. Oswald br. Brackel. W koloniach niemieckich południowo zachodniej Afryki zmarł obecnie dr. fil. Oswald br. Brackel, autor słynnej „Trzydziestoletniej wojny naftowej“ (Der dreissigjährige Petrolenmkrieg). Żarły był honorowym rycerzem zakonu Maltańskiego i delegowanym komisarza cesarskiego i iaspektora wojskowego dla ochotniczej opieki nad chorymi w nie

nowisku po krótkiej chorobie, wskutek doznanego przypadku.

•a- -s-

•B' -E2-

mieckich posiadłościach Afryki południowo-zachodniej. Jakoj przyszły pan majoratu poświęcił się zmarły początkowo kary erze wojskowej; upadek z konia zniewolił go do opuszczenia szeregów, poczem oddawał się ś. p. br. Bracke! studyom ekonomicznym i agronomicznym, po ukończeniu których obrał karyerę dyplomatyczną. Jako wo-lontaryusz przy poselstwie niemieckiem w Rumunii zajmował się tamtejszym przemysłem naftowym i napisał po długich i wyczerpujących studyach wspólnie ze znanym przemysłowcem Józefem Leis słynną „Trzydziestoletnią wojnę naftową“. Dzieło ś. p. br. Brackla przyczyniło się w znacznej części do rozbudzenia zainteresowania przemysłem naftowym wśród kapitalistów niemieckich, którzy do r. 1903 w obawie przed wszechpotężnym Rockefellerem trzymali się zdała od tego

przemysłu.

S. p. Brackel zmarł na swem ciężkiem sta

Dalsza fuzya europejskich towarzystw naftowych „Frankfurter Zeitung“ donosi: W Londynie nawiązano rokowania o zjednoczenie się dwóch wielkich firm naftowych, mianowicie „Gre-neral Petroleum Co.“ i „Consolidated Petroletm Co.“ w jedno wielkie przedsiębiorstwo. Oba towarzystwa są organizacyami sprzedaży, a mianowicie pierwsze z nich dla niemieckich, drugie dla rosyjskich interesów naftowych. Połączenie się tych dwóch towarzystw odpowiada programowi Unii eurepejskiej, zjednoczenia w swym ręku wszystkich większych towarzystw dla sprzedaży nafty i produktów naftowych proweniencyi europejskiej, z wykluczeniem firm amerykańskich. Równocześnie donoszą o zamierzonem przeniesieniu się kreowanej przez „Europejską Unię naftową“ firmy „Deutsche-Petroleum-Yerkaufsgesellschaft m. b. IL“ z Bremy do Hamburga. Nie jest wykluczonem, że pociągnie to za sobą podwyższenie kapitału akcyjnego, wynoszącego obecnie 10 milionów marek; ponieważ „Europejska Unia naftowa“ zamierza objąć akcye wspomnianego towarzystwa i dalszych swych organizacyj, przeto przewidują również podwyższenie kapitału zakładowego Unii z 20 do 30 lub 35 miljonów marek.

Gal. Karpackie Towarzystwo naftowe otrzymało na wystawie jubileuszowej w Bukareszcie dyplom honorowy i złoty medal, za wystawione narzędzia wiertnicze i maszyny.

Senzacyjny szyb. Towarzystwo Union Oil Company w Kalifornii posiada na terenach Santa Maria szyb, który dotychczas dał około 2 milionów baryłek ropy wybuchowej. Dzienną produk-cyę wspomnianych terenów oceniają na 10.000 baryłek.

Ażeby uregulować nakład naszego wydawnictwa, prosimy naszych P. T. Abonentów o wyrównanie prenumeraty na rok bieżący, względnie odnowienie jej na rok przyszły. Kto nie pragnie abonować, raczy zwracać przesłane numery z powrotem.

Administracya czasop. „Nafta“.

Lwów, ul. Słowackiego 1. 3.

Destylutor posiadający kilkoletoią praktykę w destyla-oyi olejów mineralnych przy lezących kotłach będzie natychmiast przyjęty.

Łaskawe zgłoszenia z odpisami świadectw, podaniem wysokości płacy i terminu wstąpienia do: Hungaria Mineralöl - Raffinerie Kisvarda (Węgry).

technicznej, prawnej "i handlowej porady, tudzież pośrednictwa w sprawach górniczych

li

zaprzysiężonego inżyniera górniczego, em. c. k. starszego komisarza górniczego, b. naczelnika c. k. Urzędów górniczych w Drohobyczu i Jaśle, b. technicznego urzędnika gal. kopalń i warzelń soli, kopalń nafty i wosku ziemnego etc.

w SANOKU.

ROBERT KERN

Zastępstwo litkowickiej fabryki rur.

Centralne biuro dla Galicyi we Lwowie, Kopernika 18

z bogato zaopatrzonemi składami w Borysławiu i Krośnie

wykonuje

w najkrótszym czasie dostawy wszystkich dymenzyi kutych rur gazowych, wodociągowych i parowych, czarnych, pocynkowanych i asfaltowych wraz z przynależnymi łącznikami; dostarcza rury płomienne do kotłów parowych, rury wiertnicze hermetyczne, rury pompowe, stalowe rury mufowe, obciągane jutą, węże z rur dla gorzelń, browarów itp., maszty dla elektrycznych urządzeń i przeniesienia siły, tudzież poleca jako specyalność wyroby szwejsowane z blachy kutej a wyrabiane w nowo urządzonym we Wilkowicach zakładzie spajania za pomocą gazu wodnego, a mianowicie: Rury wiertnicze hermetyczne ponad 12. cali zewnętrznej średnicy aż do 2000 mm. średnicy, rury Gallo-way’a, fasony wszystkich gatunków, reeypienty gazowe, cysterny naftowe z dnami spajanemi, kotły do amoniaku itd.

Wy

Wyłączne Zastępstwo we Witkowickich rurach z lanego żelaza i fasonów do przewodów gazowych i wodnych.

Zastępstwo fabryki narzędzi firmy Blaua i Ski we Wiedpiu.

Oferty i cenniki ilustrowane, także i na armatury do urządzeń gazowych, wodnych i parowych bezpłatnie i franko.

Adres na telegramy:- Rol>ert Kern, fl^wów. — Telefon nr. 766.

,■

-HI

3»

-tri

TOWARZYSTWO

dla handlu, przemysłu i rolnictwa

IS

we Lwowie

VEREIN FÜR HANDEL, GEWERBE UND ACKERBAU IN LEMBERG.

13

Bi

Si

:£§

21

Wyłączne zastępstwo na Galicyę:

Fabryki rur Mannesmanna w Komotau, c. k. fabryki lin drucianych w Przybramie, oraz Galicyjskiego karpackiego naftowego Tow. przedtem Bergheim &. Mac Garvey w Glinniku maryampolskim.

Dyrekcya we Lwowie, Ossolińskich 15. # Filie Towarzystwa w Gorlicach, Borysławiu i Potoku.

Konto p. k. o. 825 991.

Racb. bieżący w Banku krajów.

Telefon Nr. 168.

Towarzystwo dostarcza :

Rury wiertnicze, gazowe, pompowe, do wodociągów i inne wszelkiego rodzaju. Maszyny i kotły parowe. Narzędzia wiertnicze. Liny druciane we wszelkich wymiarach. Kompletne urządzenia do elektrycznego oświetlania. Fittingi, kurki, połączenia itp. Wszelkie materyały potrzebne tak przy instalacyi jak i popędzie maszynowym.

Zastępując firmy lub sprowadzając towary, towarzystwo kieruje się przedewszystkiem myślą przewodnią dostarczenia swojej klienteli maszyn, narzędzi i materyałów pierwszorzędnej jakości.

K**-

E Cl

IS

Adres telegraficzny: Towarzystwo handlowe Lwów. Ossolińskich.

Telegramm-Adresse : Handelsverein Lemberg, Ossolińskich.

is

13

„PRZEMYSŁOWIEC“

LWÓW Akademicka 26

Telefon nr. 806.

ii'.!

WARSZAWA księgarnia E. Wende i Spka.

Tygodnik popularny dla wszystkich

(dla spraw przemysłu, techniki i handlu)

WYCHODZI W KAŻDĄ SOBOTĘ RANO

od roku 1903.

pod redakcyą

inż. cyw. EDMUNDA LIBAŃSKIEGO.

OMAWIA :

1.    Sprawy przemysłu krajowego.

2.    Sprawy postępu technicznego i rozwoju produkcyi.

3.    Przemysł artystyczny i sprawy odnośnych rzemiosł.

4.    Sprawy zawodowej pracy kobiet.

5.    Informacye w nadsyłanych pytaniach i odpowiedziach.

6.    Nowości w dziedzinie wynalazków i patentów.

7.    Sprawy z różnych dziedzin.

8.    Głosy z kraju i t. d.

PRENUMERATA:

1 K. 20 h. miesięcznie

3 K. 50 h. kwartalnie.

OGŁOSZENIA po 30 h. od wiersza. Przy zamówieniach kwartalnych znaczny opust. Rubryka ;

„Co i gdzie wyrabia się w kra- j ju“ rocznie (52 razy) 5 kor. ;

„Przemysłowiec“ jest pismem popularnem dla wszystkich, podaje bogatą postępową treść z różnorodnych działów rozwoju techniki i przemysłu. — „Przemysłowiec“ pomieszcza artykuły dotyczące rozwoju przemysłu artystycznego, oraz bardzo obfitą kronikę tech-niczuo-przemysłowa. W dziale „Sprawy kobiet“ daje odpowiednie artykuły dla zainteresowania szerokiego ogółu kobiet doniosłą sprawą ich niezależnego bytu i produktywnej pracy. — „Przemysłowiec“ prowadzi stały dział „Esperanto“, w którym informuje o rozwoju języka międzynarodowego. W odcinku pomieszcza „Przemysłowiec“ ilustrowane fejletony, „Z postępów techniki i przemysłu“ pióraE. Libańskiego.

PRENUMERATA kosztuje: miesięcznie 1 kor. 20 hal. — 70 kopiejek kwartalnie 3 kor. 50 hal. — 2 ruble.

Nowi abonenci otrzymają gratis

„Ze śwista postępu fecfinifoi i przemysłu"

(Ilustrowane szkice popularne)

Edm. Libańskiego.

Dotychczas wyszły: 1. Postęp techniki wojennej, 2. Podbój atmosfery, 3. Technika w boju o światło, 4. W krainie szkła i jedwabiu, 5. Perpetuum mobile.

Numery okazowe na żądanie gratis i opłatnie.

Odpowiedzialny redaktor Roman Załozlecki.

Z drukarni „Słowa Polskiego“ we Lwowie, pod zarz. J. Ziembińskiego⁻