NAFTA

Organ Krajowego Towarzystwa Naftowego

wychodzi 2 razy na miesiąc 8-ego i 22-ego

IE⁼rerł.-u.iaaera,ta, -wynosi rocznie 12 koron.

Członkowie „Krajowego Towarzystwa Naftowego“ otrzymują „Naftę“ bezpłatnie.

Adres Redakcyi i Administracyi : Lwów, ul. Kraszewskiego 1.1, biuro Krajowego Towarzystwa naftowego.

Treść zeszytu 22.

Opalanie ropą. — Międzynarodowa Komisya dla ujednostajnienia metod badania produktów naftowych — Produkcya ropy w Borysławiu i Tustanowicach we wrześniu 1907. —Produkcya ropy w Cfali-cyi. — Z krajówr naftowych. — Import i Eksport produktów naftowych w Austro-AVęgrzech za 9 miesięcy 1907. — Ministerstwo pracy i przemysł górniczy. — Kronika.

Przesądem jest dzisiaj twierdzić, że palić ropę szkoda, gdyż przez jej przeróbkę otrzymuje się daleko więcej wartościowe produkty, jak nafta, olej, parafina i t. d. Naturalnie byłoby wielką szkodą palić ropę, gdy-by jej było mało, lub akurat tyle, że wy-

Opalanie ropą.

Nadprodukcya ropy i spowodowana tern deruta ceny wysunęły znów na pierwszy plan kwestyę szerszego stosowania ropy do celów opałowych. Sprawą tą zajmujemy się zawsze, skoro w przemyśle naszym przychodzi cięższe przesilenie, lecz przyznać trzeba, że ra-cyonaluie sprawa ta u nas dotychczas załatwioną nie została i pod tym względem Ga • licya ciągle jeszcze czeka na rozwiązanie tej kwestyi, gdy inne kraje naftowe już dawno u siebie kwestyę tę rozwiązały i dlatego wszystkie przesilenia mają tam o wiele łagodniejszy przebieg.

A jednak trzeba wreszcie raz uznać ten fakt, że w szerszem stosowaniu ropy do celów opałowych leży w ogóle przyszłość przemysłu naftowego. Ropa jako źródło światła odegrała już swoją rolę, dosięgła już kulminacyjnego punktu pod tym względem, i dzisiaj wobec konku-rencyi światła elektrycznego i gazowego nie przestanie wprawdzie jeszcze bardzo długi czas być źródłem światła dla biedniejszej ludności (für den kleinen Mann), ale ogólne jej użycie do tego celu w krajach wysoce kulturalnych, jak n. p. widzimy to juz dzisiaj w Anglii, zaczyna się zmniejszcć.

Natomiast ropa jako materyał opałowy odegra jeszcze w życiu przemysłowem i handlowem bardzo wybitną rolę, wobec zmniejszenia się zapasów węgla; pod tym względem czeka przemysł naftowy jeszcze wielka przyszłość, tembardziej, iż ropa jako płynny materyał opałowy, ma niesłychanie więcej zalet technicznych, niż materyał opałowy stały (węgiel).

Rozpowszechnienie się ropy, jako ma-teryału opałowego zupełnie na równi z węglem, drzewem lub torfem, przyzwyczajenie się społeczeństwa do tego paliwa usuwa od-razu kwestyę nadprodukcyi. Wtedy zaduźo ropy nie będzie można produkować wobec wielkiego pola zbytu. Jest to bardzo ważną kwestyą dla każdej gałęzi górnictwa, a dla kopalnictwa naftowego w szczególności, jeśli nie trzeba kłaść tamy rozmiarom jego pro-dukcyi.

robione z niej produkty wartościowe znalazłyby zbyt. Ale światowa produkcya ropy nie stoi dzisiaj w żadnym stosunku z konsumcya tych wartościowych produktów, ropy produkuje się cztery razy więcej od tej ilości, jaka jest potrzebna na wyrób nafty i innych produktów naftowych, trzeba więc koniecznie znaleść dla ropy inne zastosowanie, a do tego służy jej zdolność opałowa; pod tym względem ropa równoważy coraz większy brak w świecie węgla i drzewa. Z tą samą słusznością można byłoby twierdzić, że szkoda palić węgiel, przecież i z węgla chemik jest w stanie otrzymać produkty jeszcze więcej wartościowe niż z ropy, bo można pod dać węgiel suchej destylacyi i otrzymać z niego najpiękniejsze farby anilinowe, ale konsumcya tych farb jest tak nieznaczną w porównaniu z produkcya węgla, że trudno byłoby węgiel wyłącznie na ten cel sprzedawać. Węgiel został wybitnym materyałem opałowym, takim samym wybitnym materya łem opałowym w niedalekiej przyszłości musi stać się i ropa.

Zrozumiano to już w innych krajach naftowych jak w Ameryce, Rosyi i Rumunii, natomiast u nas kwestya ta zaczyna się dopiero klarować. Im prędzej wyklarowanie to nastąpi, im prędzej Galicya i inne kraje mo-narchi austryackiej oswoją się z ropą jako z paliwem, tem prędzej przebrniemy i pozostawimy za sobą kwestye ciągłych przesileń w naszym przemyśle; z tego względu jest to kwestya pierwszorzędnej wagi i doniosłości, lecz jak każda nowa kwestya, wymaga na początku pokonania pewnych trudności.

Przedewszystkiem producenci nasi powinni uznać całą doniosłość tej sprawy dla uregulowania wogóle stosunków w przemyśle i świadomi tej doniosłości popierać sprawę opalania ropą jak najusilniej, choćby nawet ropę na opał trzeba było sprzedawać taniej niż ropę do rafineryj. Cena ropy opałowej musi być normowaną każdorazowo cenami węgla z uwzględnieniem wartości kalorycznej ropy, która P5—1*6 jest większa, niż wartość kaloryczna pierwszorzędnych gatunków węgla górnośląskiego. W krajach wschodnich, gdzie ropa lub odpadki naftowe mają już szerokie zastosowanie do celów opałowych, cena ropy używanej do celów rafinowania i ropy opałowej są prawie identyczne. W Rosyi n. p. ropa surowa i „mazut“ mają jednakową cenę (30 kopiejek za pud), w Rumunii ropa do rafinowania ma cenę cokolwiek wyższą od oleju opałowego (4 lei i 3 lei 60 centimów), u nas różnica powinna być znaczniejszą dla tej prostej przyczyny, że im dalej na zachód, tem węgiel staje się tańszy, natomiast produkty naftowe droższe. Im więc dalej produkty naftowe są wysunięte na zachód, tem tańszą musi być tam ropa, jako materyał opałowy, stosując się do cen węgla i tem droższą, jako materyał do fabrykacyi nafty, parafiny i t. d., przeciętna jednak tych dwóch cen powinna we wszystkich krajach być jednakową i rzeczywiście przeciętna cena ropy dzisiaj w Ameryce, Rosyi i Rumunii jest prawie identyczna, obraca się w granicach 4 koron, jedynie Galicya ma cenę za ropę nieproporcyonalnie nizką i jedynie dla tej przyczyny, że nadmiaru ropy nie używa na większą skalę do celów opałowych, kładąc sama w ten sposób tamę rozmiarom swojej produkcyi naftowej.

Nie trzeba być ekonomistą, aby zrozumieć bardzo prostą zasadę ekonomiczną w or-ganizacyi zbytu i w stosunkach popytu i podaży, a mianowicie zasadę następującą: Jeśli konsumcya pewnego produktu jest ograniczoną, to wszelki nadmiar w produkcyi tego produktu musi spowodować derutę ceny, wzrost produkcyi ropy o dwa miliony robi odrazu przewrót w stosunkach naftowych, bo ulokowanie nowych półtora miliona cetnarów produktów naftowych z tej ropy w monarchii nie jest rzeczą łatwą, gdyż cała konsumcya monarchii wynosi zaledwie 3 miliony, również i za granicą wobec wielkiej konkurencyi ta lokacya jest trudną. Ale jeśli tę ropę zastosujemy jako materyał opałowy, nadamy mu właściwość tego produktu, którego już nie monarchia ale sama Galicya tylko zużywa rocznie kilka milionów cetnarów, to wtedy lokacya będzie o wiele łatwiejszą i nie spowoduje gwałtowniejszego przesilenia, trzeba tylko by ropa, jako paliwo, uzyskała niejako prawo obywatelstwa na równi z węglem, drzewem, torfem i t. p. i by znikły przesady co do tego rodzaju paliwa.

Dzisiaj przy bardzo ograniczonym stosowaniu ropy do celów opałowych, przy braku więc większego zbytu cena ropy spadła niepro-porcyonalnie nizko. W interesie producentów naszych leży, przez oddanie części ropy do celów opałowych podnieść ogólną cenę ropy do tego poziomu, na jakim ona stoi w innych krajach naftowych. W tym celu potrzebną jest planowa organizacya zbytu ropy. Wprawdzie wszystkie nasze organ i żacy e mają tę złą strouę, źe częśó producentów tylko do niej przystępuje i częśó ponosi ofiary .a inni korzystają z owoców organizacyi, nie ponosząc żadnych ofiar, ale jest to zjawisko ogólne i w innych gałęziach przemysłu, choć w przemyśle naftowym zjawisko to występuje specyalnie jaskrawo. Lepsza częśó naszych producentów, ta częśó, która patrzała zawsze cokolwiek dalej w przyszłość, zrażać się tern nie powinna. Związek producentów dla ropy opałowej, który powstał u nas pod nazwą „Kopał“ w myśl tej idei musi się rozszerzyć przez przystąpienie doń większej ilości firm, musi się też on z czasem oprzeć na zasadzie, że każdy członek część swej produkcyi będzie oddawał na opał po cenie konkurencyjnej z węglem; dzisiaj cena ta jest zresztą nawet znacznie wyższą od przeciętnych cen ropy.

Bardzo ważną przeszkodą dla większego stosowania ropy do celów opałowych jest wielki konserwatyzm naszych zakładów przemysłowych, które obawiają się wszelkich innowacyj, a jeśli decydują się na nią, to żądają by ta innowacya, jak w danym wypadku opalanie ropą, dawała korzyści o 200°/0 większe niż dawny system opalania węglem, a przytem nie chcą ponosić żadnych zachodów i kłopotów, i gdy zachodni przemysłowcy wprowadzają u siebie zaraz innowa-cye, które dają 5—10°/₀ oszczędności, bo w tern widzą odrazu interes i ułatwienie kon-kurencyi, nasz przemysłowiec takich drobnych oszczędności nie uznaje.

Nie lepiej rzecz się ma z instytucyami państwo wem i, jak n. p. z koleją. Tutaj znów panuje wszechwładnie biurokratyzm, ta ciężka machina do wprowadzania wszelkich in-uowacyj i to przekonanie, które trudno wykorzenić, źe taka instytucya państwowa wcale nie ma obowiązku popierania przemysłu, z którego państwo żyje.

Koleje już od dawna traktują z producentami, a w ostatnim czasie z „Petroleą“ o opalanie lokomotyw ropą, lecz jeśli kolej nie zmieni zajmowanego dotychczas stanowiska w tej sprawie, to pertraktacye te do żadnego rezultatu nie doprowadzą.

Projekt układu wypracowany przez lwowską dyrekcyę kolejową cały składa się z zastrzeżeń na korzyść kolei tak. dalece, źe kolej rezerwuje sobie prawo rozstrzygania jednostronnego przez siebie w sprawach spornych. Nie dziwimy się, źe taki układ został ułożony przez urzędników kolejowych, którzy są zawsze więcej papiescy, niż sam papież, ale dziwić się należy, źe ministerstwo kolejowe pomimo tylu szumnych zapewnień, źe chciałoby przemysłowi naftowemu przyjść z pomocą nie dało dotychczas żadnej in-strukcyi dyrekcyi lwowskiej, oparcia tego układu na innych zasadach. Gdyby p. minister Korytowski, w swoim exposé budźe-towem powoływał się na to, źe kolej zamierza zaprowadzić opalanie ropą, przeczytał projekt tego układu, to przyszedłby niezawodnie do przekonania, źe na tych podstawach zawarcie układu jest niemoźliwem. Saliny galicyjskie, gdzie p. minister, jako prezydent Krajowej Dyrekcyi skarbu, zaprowadził opalanie ropą, zawierają umowę z producentami na zupełnie innych zasadach i dlatego opalanie ropą tam jest już zaprowadzone z rezultatem kompletnie zadowalniającym.

Natomiast kolej żąda przedewszystkiem umowy o dostawę ropy na dziesięć lat. Zdawałoby się, źe stawiając takie żądanie, zechce kolej przynajmniej ponieść koszt wszelkich urządzeń, z projektu umowy okazuje się jednak, źe koszt wszystkich urządzeń a więc rezerwoarów, budynków, przeróbki palenisk ma ponosić firma ropę dostarczająca, urządzenia jednak same pozostają własnością kolei, i mają się odbywać ściśle wedle wymagań kolei. Firma naftowa złożyć ma na te urządzenia bezprocentowo potrzebną kwotę, ponadto jeszcze bezprocentową kaucyę na zabezpieczenie dotrzymania umowy. Stawianie takich warunków nazywa się popieraniem przemysłu, w dzi-

Warunek ceny, przy którym za podstawę wzięto zdolność odparowania pewnej ilości wody przez kilogram węgla i ropy i ustalono ten stosunek na 7*28 : 11*5 jest słuszny. Za podstawę ceny na r. 1908 wzięto cenę węgla loco kopalnia w Karwinie, 125 koron za tonę, w wyżej więc wspomnianym stosunku cena „ropału“ wypadałaby kor. 1'96 loco Karwin, a przeciętnie 2'50 na stacyach galicyjskich Lwów, Przemyśl, Sambor, licząc za transport, jak tego kolej żąda 016 halerza za cetnar i kilometr. Cała ilość „ropału“, jaką kolej początkowo żąda, miałaby wynosić 5.000 wagonów rocznie. Ciężki warunek stanowi żądanie kolei od benzynowa-nie ropy, tak, aby punkt zapalności odbeo-zynowanego produktu był wyższy jak 100 C.

W warunkach temperetury u nas panującej żądanie to jest zbyt wygórowane i wymaga oddestylowania znacznej części ropy, przez co pozostałość byłaby zbyt gęstą, a kolej stawia jednocześnie drugi wręcz przeciwny warunek, by przy -f- 5° „ropał“ był płynny.

Opalanie więc lokomotyw ropą wobec takich ciężkich svarunkôw staje ßie bardzo stępujące:

siejszych ciężkich czasach kredytowych. Prze- Międzynarodowa Komisya dla ujednostajnie-mysł naftowy po 10 latach istnieć niezawodnie będzie, ale kto zna stosunki w przemyśle naftowym wie, że oprócz akcyjnych Towarzystw, które by także takiego zobowiązania nie przyjęły, inne firmy naftowe gwarantować nie mogą, czy, jako takie, wo-góle istnieć będą. W Kumuuii kolej co 3 lata ogłasza licytacyę na dostawę olejów opałowych i znajduje zawsze pokrycie u kilku większych firm, oprócz tego kolej sama ponosi koszty wszelkich potrzebnych adaptacyi i urządzeń i to jest rzeczywiste poparcie przemysłu.

problematycznem, tem więcej forsować musimy wprowadzenie płynnego opału do zakładów przemysłowych, dla których we wschodniej Galicyi, a częściowo i w północnych AYęgrzech, kalkulacya jest bardzo korzystna w porównaniu z węglem.

Dr. St. Bartoszewicz.

nia metod badania produktów naftowych.

Generalny sekretarz komisyi dr. Leon Ubbelhode w Karlsruhe rozesłał do członków komisyi następujący komunikat:

„Powołując się na konferencyę w Bukareszcie, co do organizacyi międzynarodowej komisyi dla ujednostajnienia metod badania produktów naftowych, mam zaszczyt donieść co następuje:

Zasadniczem i istotnem zadaniem człon

ków komisyi, jest zebranie życzeń i postulatów zastąpionych przez nich krajów, co do badania nafty i słownictwa.

W tym celu proponuje się:

1.    Utworzenie komitetów krajowych we wszystkich zastąpionych w komisyi państwach, przez wolny wybór członków komisyi w poszczególnych państwach.

2.    Poznanie życzeń i postulatów kół przemysłowych i handlowych odnośnego kraju przez ankiety lokalne, przez rozesłanie kwéstyonaryuszy etc. etc.

3.    Zapytania u rządów poszczególnych zastąpionych krajów. Byłoby wskazanem, by zapytania te do rządu jednolicie dla wszystkich państw skierowane zostały, W tym celu uprasza się o możliwie rychłe podanie poszczególnych stosownych punktów, ażeby se-kretaryat wypracować mógł przedłożenie, które członkowie komisyi w najbliższym czasie przedłożyćby mogli odnośnym rządom.

Pozatem poruszono w Bukareszcie, by członkowie komisyi objęli specyalne referaty co do poszczególnych części naszych prac.

Uprasza się tedy o łaskawe podanie obranego tematu i zwraca się uwagę na na-

I.    Badanie ropy surowej (w pierwszym rzędzie ze względu na przeróbkę tejże).

II.    Benzyna. 1. Próba destylacyi. 2. Stopień rafinacyi.

III.    Naftja świetlna. 1. Próba destylacyi. 2. Oznaczenie ciągliwości. 3. Stopień rafinacyi. 4. Badania fotometryczne.

IV.    Smary. 1. Badanie ciągliwości. 2. Oznaczenie asfaltu i smoły. 3. Oznaczenie punktu zapalności i zapłonienia. 4. Oznaczenie wody.

333

V. Oleje gazowe. 1. Wartość gazowania. 2. Fotometryczne i kalometryczne badanie gazu.

VI.    Asfalt i smoła; (w szczególności rozróżnienie asfaltów sztucznych i naturalnych).

VII.

Wazelina i oleje wazeli

no w e.

VIII. Stałe

smary maszynowe. 1. Punkt topliwości. 2. Zawartość wody.

Uprasza się także o podanie innych tematów nadających się do opracowania.

Z przyjemnością stwierdzić należy, że dwa najtrudniejsze rozdziały, mianowicie rozdział o asfalcie i smole objął prezes honorowy prof. dr. Holde, zaś o ropie p. dr. Edelean u.

Wskazanem byłoby, aby poszczególne przedmioty opracowane zostały przez kilku współpracowników, a sekretaryat poczyni starania, by poszczególni członkowie weszli wzajemnie w porozumienie.

Wspomniane tematy stanowiły już przedmiot rozpraw wydziału IX Niemieckiego Związku dla badania materyałów technicznych i zwracam na to specyalną uwagę.

Prace powinny tak postępowym, by ko-misya międzynarodowa już z wiosną przyszłego roku odbyć mogła zebranie“.

Wezwanie o utworzenie komitetów lokalnych, jak również proponowany wolny wybór odnośnych członków komisyi, zdaniem naszem w zupełności odpowiada celowi. Wzywamy niniejszem wszystkich, którzy interesują się uregulowaniem powyżej podanych kwestyj, by zwrócić się zechcieli do podpisanych i podali w jakim kierunku pragnęliby współpracować. Zarazem zwracamy uwagę na zamierzone rozszerzenie zakresu działania komisyi, którym objęte być mają również kwe-stye dotyczące handlu i obrotu produktów naftowych. Poszczególne komitety ukształtować się mają, jako pewnego rodzaju ofi-cyalne zastępstwa interesów przemysłu naftowego w danym kierunku i przedkładać mają sformułowane postulaty wprost odnośnym rządom, przez co danym zostanie wyraz idei, poruszonej przy innej sposobności na kom gresie naftowym w Bukareszcie. Od przedstawicieli i współpracowników przemysłu na-

ftowego poszczególnych krajów zawisłem jest nietylko stworzenie tej nowej instytucyi, lecz nadanie jej takiego znaczenia, jakie czynne zainteresowanie się sprawą każdej instytucyi nadać jest w stanie.

Zwracamy tedy usilnie uwagę na wybitne znaczenie, jakie uregulowanie licznych, w nasz zakres działania wchodzących zadań, dla nas posiada; do tych należą ujednostajnienie metod badania i słownictwa poszczególnych produktów naftowych, w związku z unormowaniem ich charakterystycznych własności, uzyskanie wpływu na usanse handlowe, na przepisy wykonawcze postanowień cłowych, na stosunki transportowe i magazynowe etc. etc. Prócz tego zaznaczyć musimy, że przez zainicyowanie międzynarodowego porozumienia w tych ważnych kwe-styach, dojść możemy do powszechnego ich uregulowania, przez co usunięte zostaną liczne braki i niejasności, które stanowiły często przedmiot nieporozumień. Nadmieniamy w końcu, że praca nasza, chociaż początek swój wiedzie z teoryi, poświęconą jest nie teoryi, lecz praktyce.

Dr. Leopold Singer Prof. Bom. Zalozieclci Pardubice

Lwów.

Produkcya ropy w Borysławiu i Tustano-wicach we wrześniu 1907.

(W cysternach).

(Przedruk wzbroniony).

A. Borysław.

Natan

Hekla

Zjednoczone Niemieckie kop. nafty

Sobieski

Światowid

Estera

Aniela

Szczur

Mały Jasienicki Nadzieja Szczęść Boże Berta

Mickiewicz Bojko Kurytyba Proć

Baron Hirsch Port Artur III

278

87

CO I-i (M    tHt-H    IID    t-H

CO Ol CO H ai

CO T+l

20

64

42

15

82

19

70

16

13

263

172

150

54

35

33

22

13

11

1.110

900

515

512

501

353

304

249

252

245

215

213

145

141

331

200

108

99

Charitas

Lubomirska i Ska

Dr. Freund    1

Galicya

Ural

Akcyjne Tow. dla przemysłu naftowego 40 Gal. Karpackie Towarzystwo naftowe Fanto (Kornhaber)

Gwiazda Trzebinia Joanna

Feniks (Fanto-Łaszcz)

Schutzmann, Hammermann Jeanette

Trzebinia (Wegmann)

Bianca

Montefiaure

Syndykat

Ratoczyn Borysławski Klaudyusz nr. I Gal. Kasa oszczędności Moryc

Stanisław (Wiśniewski)

Koppel

Artur

Zuckerberg

Charlotte (w beczkach)

Dr. Lenartowicz

Manru

Torosiewicz

Suma 2.074

B. Tustanowice.

Wilno

Gal. Spółka naftowa

Montan na Glińskim

Uryckie Towarzystwo Feuerstein I

Hala

Berthold

Popielanka

Laupenmühlen

Sumatra

Her ryk

Dziunia

Fortuna

Klara

Nowina

Karpackie Towarz. naftowe Baronowa Popper Resseguieur Parnes

Mukden

Mercedes

Jenny

Galicya

Hermann

Minerwa

Długosz, Łaszcz

Izabela

Sas

Synge

Flgin

Alois

Tsouchima

Banzay

Kometa

Sadwiga

Smolka

Perła

Fanto

Aba

Uryckie Towarz. Schreier III

Jakób

Józef

Ignacy

Salo

Georg

Rosa

Sabina

Trunkwalter

Flora

Sezam

Bitum

Barbara

Kinga I

Kord y an I

Nahlik

Laura

Ciay

Roman

Emil

Zuzia

Lilien

Żmudź

Zestawienie.

Borysław

Tustanowice

Zapasy na kopalniach

Łączna produkcya

95

92

91

89

89

87

67

33

35

40

34

68

34

35

31

64

18

15

13

80

44

75

88

84

29

33

59

10

10

41

41

42

44

29

25

UJ GO CO t“H CO

lO co

2.070

8.400

730

11.200

II

Suma 8.408

2Prod."u.fcC3ra, XOP37- -w G-a,li03ri-

wrzesień 1907.

Miejscowość

Zapasy dnia 31. sierp. 1907

Produkcya

Ekspedycya

Manko i zużytkowanie na kopalni

Zapasy dnia 30. wrześn. 1907

Potok

21.402

11.200

17.528

300

14.774

Rogi

7.041

7.800

6.048

500

8.293

Równe

3.718

2.000

1.020

400

4.298

Tarnawa-Wielopole-Zagórz Krosno

Reszta kopalń Galicyi zacli.

46.457

11.500

9.650

800

47.507

115.093

50.889

25.000

17.580

3.000

119.513

19.000

14.694

1.000

54.195

razem

244.600

76.500

66.520

6.000

248.580

Borysław - Tustanowice Scłiodnica

4,936.188

85.945

1,059.200

741.303

30.000

33.500

16.434

3.500

5,221.085

99.511

Urycz

Mraźnica

39.892

11.000

6.597

1.000

43.295

4.631

1.000

940

200

4.491

Reszta kopalń Galicyi wschód.

12.758

9.600

8.540

1.200

12.618

razem

5,079.414

1,114.300

776.814

35.900

5,381,000

843.334

41.900

Łącznie

5,324.014 1,190.800 5,629.580

Z krajów naftowych.

Kosya.

Bak u. Produkcya ropy w miesiącu sierpniu wynosiła 39,376.838 pudów; na ogół przeciętna produkcya miesięczna nie przekracza 30 — 40 milionów pudów i niema widoków, by w najbliższym czasie pokaźnie wzrosła. Ceny przeciętne notowane na giełdzie w Baku wynoszą: za ropę surową lekką 3D70 do 32'26 kopiejek, za ropę ciężką ca. 30 kop.; za mazut 30'60 kop., za naftę rafinowaną 44'33 kop. za pud loco statek. Transakcye przeprowadzane bywają przeważnie na prompt, z powodu niejasnej sy-tuaeyi na rynku naftowym.

Rosyjski departament górniczy opracował projekt z^*,any ustawy górniczej dotyczący kopalnictwa naftowego. Wedle nowego projektu mają byó obce przedsiębiorstwa równouprawnione z przedsiębiorstwami rosyjskiemu W niektórych tylko okręgach ko-niecznem jest dla obcych, żydów i towarzystw akcyjnych zarówno obcych, jak i rosyjskich specyalne zezwolenie ministerstwa dla handlu i przemysłu, w porozumieniu z ministerstwem skarbu i spraw wewnętrznych.

Dzierżawa rządowych terenów naftowych odbywać się ma w drodze przetargu za złożeniem jednorazowego wynagrodzenia, przyczem zachowane będą opłata pudowego i dotychczasowe podatki. Ustalenie należy-tości od produkcyi ma się odbywać na podstawie przeciętnej ceny targowej, nie zaś jak dotychczas na podstawie przeciętnych notowań giełdowych. Dzierżawca rządowych terenów może również zawrzeć układ, na mocy którego oddaje on rządowi całą swą pro-dukcyę po cenie targowej. Co do dzierżawy gruntów rządowych „nieroponośnyeh“ proponowane są następujące zmiany: z minerałów dobywanych przez dzierżawcę, wyłączyć należy wosk ziemny; ministerstwu przysługuje prawo obniżenia podatku agrarnego, przy zużytkowaniu wody odprowadzonej dla celów produkcyi ropy, o ile okaże się to koniecz-nem dla podniesienia produkcyi ropy; odwodnienie terenów nastąpię ma tylko wtedy, jeżeli uznaną zostanie przez osoby powołane istotna tego potrzeba; do podania o odwodnienie terenu dołączoną być musi należytość dla urzędników, którzy dla celów odwodnienia mają być wysłani; teren na którym bez istotnych powodów zaprzestano eksploatacyi względnie przerwano ją na rok uznanym zostanie jako teren nieużyteczny. Projekt ten przedłożonym zostanie wydziałowi „Związku dla handlu i przemysłu“, tudzież zarządowi „Związku bakińskich przemysłowców naftowych" poczem po ponownem przejrzeniu przez departament górniczy ogłoszoną zostanie odnośna ustawa.

Imn.port i ekspcit

produktów naftowych w Austro-Węgrzech za 9 miesięcy 1907.

Zestawione według statystyki c. k. ministerstwa handlu.

I. Eksport produktów naftowych, w metrycznych cetnarach.

Kraj przeznaczenia

Kopa

N af ta

Benzyna

Inre lekkie oleje rafinow.

Oleje smarowe i inne ciężkie rafinow. oleje

Odpadki (z wyłączeniem stałych)

Parafina

nieczy-

szczona,

także

łuski

inne gat.

Razem

Niemcy

Hamburg

Szwajcarya

Francya

Turcya

62.010

B26.278

117.226

68.562

149.422

48.802

30.116

2.645

27.547

183.873

330

6.644

45-169

895.653

850

4.982

39

51.889

23.155

5.078

1.939

15.390

187.294

119

252

205

3.573

538

24

62.060

6.057

366

627

130.761

157.927

69.142

"Włochy

Anglia

Belgia

250

8.789

9.960

6.973

309

102

515

18.046

5.744

17.471

10

203

2.838

3.172

2.001

37.175

19.183

19.987

Kosya

698

281

16.255

17.251

Holandya

130

12.673

12.810

Serbia

285

1.578

119

40

35

56

2.115

Tryest

G-recya

Rumunia

1.938

1.938

180

1.827

346

2.353

31

41

689

53

823

Bułgarya Inne kraje

3.443

119

119

312

70

8.077

1.994

745

1.652

16.293

Razem

62.303

945,775

84.577

42.091

327.878

4.320

10.658

93.262 1,570.664

II. Import produktów naftowych w metr. centn.

Kraj pochodzenia

Ropa

Nafta

Benzyna

Inne lekkie oleje rafinowane Oleje smar. i in. ciężkie rafin. oleje Ciężkie oleje do fabryk a-cyi smarów Odpadki (z wyłączeniem stałych) nieczysz-czona i łuski

I ⁹³

Innegat.i S»

Miękka 50 do fahr, zapałek

Razem

Rumunia

Stany Zjedli. Ameryki

Rosya

Niemcy

Anglia

Szwajcarya

Belgia

Włochy

Inne kraje

165433 2.642    1    346    231 37.412

1.978 41.555 ⁹    521 4.572 14.447

⁴³    334 3.617

17    834

24    204

13.519

193

1 1.891

41

3    260

4    11    49

475 1.593

30

356

174

206103 2.085 59667 59742

3    98

1.059

7046

185

173

1217

272

102

102

119    94

tH

iO co

118

2581

Razem

165437 18 557    57 3.706. 52.655 51.859    130    835 1.527 2.085 296848

III. Import i eksport wosku ziemnego i cerezyny w centn. metr.

Nazwa

produktu

Niemcy

Hamburg

Rosya

Francya

Stany Zjedli Ameryki

Włochy

Hiszpania

Szwaj cary a

Anglia

Belgia

Inne

kraje

Razem

Wosk ziem. wywóz 10.940j Cerezyna,

181    652    707    11    23    35    76    238    301

4 13.168

1.365 1.986    674    892    848    952    808    449    104

1.017 9.095

Razem

12.305

2 167 1.326 1.599    859    975    843    525    342    301

1.024 21.966

Wosk ziem. wwóz

246

27

Cerezyna,

44

10

o co

00 —I OJ t-I

Razem

290

35

10

57    403

Ministerstwo pracy i przemysł górniczy.

Przez posła do Rady Państwa radcę górniczego Zarańskiego.

(Przedruk z Polnische Korrespondenz).

Utworzenie ministerstwa pracy wydaje się byó rzeczą postanowioną. Jeżeli istotnie przyjdzie do organizacyi tego ministerstwa, to nie ulega kwestyi, źe przydzieloną doń zostanie sekcya górnicza ministerstwa rolnictwa. Przez to spełnionem zostanie życzenie dawno juz nawet we formie wniosków stawianych, w Izbie posłów sformułowane, życzenie oddzielenia spraw przemysłu górniczego, od ministerstwa rolnictwa, przeznaczonego przeważnie dla potrzeb rolnictwa. Reforma ta ze stanowiska interesów przemysłu górniczego, wywołuje największe zajęcie, i właśnie ze względu na tę gałęź przemysłu, w życiu ekonomicznem monarchii grającą pierwszorzędną rolę, należy kwestyę tę dokładnie zbadaó

w górnictwie, reforma ustawodawstwa górniczego, dziś juz poczęści zajmują parlament i rząd, poczęści w najbliższej przyszłości wzięte będą pod rozwagę. Kwestya zatem zjednoczenia wszystkich agend górniczych, zatem i zarządów salinarnych w je-dnym urzędzie centralnym, utworzenie d e-par tarnen tu dla spraw naftowych, nadaje się bezsprzecznie do dyskusyi. Zapytać musimy, dlaczego wśród tych warunków, nie mianoby stworzyć urzędu centralnego, któryby już przez swą nazwę, na wzór urzędu z przed lat 60, na zewnątrz dawał wyraz wysokiemu znaczeniu górnictwa.

i zastanowić się w jaki sposób zmiana ta rzeczowo się objawi.

Dowolnym kombinacyom pozostawiono wolną drogę i pojawiły się w prasie codziennej najrozmaitsze projekty, z których wspomnę tylko projekt podany w „Neue Freie Presse“ z 8 b. m., by inspektorat górniczy wraz z inspektoratem przemysłowym podporządkowano, nowo utworzyć się mającej sekcyi dla prac prawodawczych i administracyjnych ochrony robotniczej, przyczem przyjąć muszę, że autor miał na myśli przyłączenie wszystkich w sekcyi górniczej ministerstwa rolnictwa zjednoczonych agend, a nie tylko departamentów inspekcyi górniczej.

Zdaje mi się, że nie przesadzę, twierdząc, że tego rodzaju rozwiązanie kwestyi wywoła burzę oburzenia w całym przemyśle górniczym. Nie mogę też przypuszczać, by podobny plan, polegaj icy jedynie na nieznajomości ogromu zakresu działania sekcyi górniczej mógł być seryo wziętym pod rozwagę.

Z tych już tylko powodów wskazanem by było, zdaniem mojera, kreowanie nie ministerstwa pracy, lecz ministerstwa dla robót publicznych i górnictwa. Bez względu na to, czy projekt ten zostanie przyjęty czy nie, zasada, że sekcya górnicza przejść musi do ministerstwa, jako samoistne ciało — pod każdym warunkiem pozostać musi nietkniętą.

Już utworzenie samoistnej sekcyi dla przemysłu górniczego w ministerstwie rolnictwa wywołało długą i zaciętą walkę, i reforma ta przeprowadzona w marcu powitaną została przez koła przemysłowców górniczych z wielkim entuzyazmem, tern bardziej nie może być przy tworzeniu nowego ministerstwa kwestya samodzielności sekcyi górniczej poddaną w wątpliwość, lecz raczej dyskusyi poddanym winien być problemat, czy rozmiar agend tej sekcyi, nie wymaga nowego ukształtowania sekcyi górniczej, któ-reby także znalazło wyraz w nazwie zewnętrznej nowej centrali dla agend górniczych. Pod tym względem należy przypomnieć, że w latach 1848 — 1853, kiedy austryacki przemysł górniczy znajdował się w początkach swego rozwoju, istniało ministerstwo „für Landeskultur u. Bergwesen", że zatem wtedy już w zewnętrznej nazwie urzędu centralnego uznano znaczenie przemysłu górniczego. Od tego czasu przemysł górniczy potężnie się rozwinął i osiągnął dziś stopień rozwoju, o którym wtedy ani marzyć nie śmiano. Aktualne kwestye górnicze pierwszorzędnej

Nie możemy tu wyliczać wszystkich agend sekcyi górniczej. Samo ich wyliczenie i fakt, iż istnieje cały szereg organów doradczych w ministerstwie rolnictwa, jak n. p. r. 1902, sekcya górnicza rady przemysłowej, stała ko-inisya dla badania kwestyi gazów piorunujących, dla badania niebezpieczeństw kopalnictwa węgla brunatnego w północno-zachodnich Czechach, i kopalń ozokierytu w Ga-iicyi, i wiele innych organizacyj, których ilość w najbliższej przyszłości jeszcze wzrośnie, przekonać musi każdego, który choć nieco obznajomiony jest z stosunkami w górnictwie panującymi, o bezwzględnej konieczności samoistnej organizacyi górnictwa. Jeśli zważymy, że dziś już w sekcyi górniczej ministerstwa rolnictwa pracuje około 70 urzędników, iloś5, która zarówno ze względu na ciągły wzrost i rozwój górnictwa i ściśle z tern związane rozszerzenie inspektoratu górniczego, jak i ze względu na oczekiwane objęcie kopalń węglowych przez państwa, w najbliższym czasie znacznie pomnożoną być musi, to stanie się zrozumiałem, że myśl przyłączenia górnictwa do sekcyi, mającej prócz tego inne zadania, jest nie do wagi, jak sprawa braku węgla, upaństwowię- przyjęcia i tego rodzaju załatwienie tej kwe-nia kopalń węgla, skrócenia czasu pracy j styi, uczyniłoby wprost niemożliwem rozwią-

Obszerne sprawozdanie z posiedzenia wydziału umieścimy w następnym numerze.

Ceny ropy i giełda ropna. Targ ropny u nas jest bardzo nieuregulowany i choć niema formalnej giełdy ropnej, odbywają się często w Drohobyczu sztuczne zwyżki i zniżki zależne od polityki sprytniej szych macherów. Zauważyć się jednak mimo to daje stała tendencya zwyżkowa niewidoczna jeszcze bardzo w sprzedażach na prompt, lecz występująca jasno w sprzedażach na r. 1908; transakcye na cały rok 1908 odbywają się po cenie K. 2 30—2*40; dowiadujemy o jednem większym zakupnie ropy parę tysięcy cyetern po K. 2-35, wobec budowy nowych rezerwoarów

zanie jednego z najważniejszych, i w interesie najszerszych sfer ludności lezącego zadania naszego państwa na polu górnictwa.

KRONIKA.

Tecńnifta wiertniczego

w JAŚLE.

KRONIKA.

Posiedzenie Wydziału Krajowego Towarzystwa naftowego. Dnia 21 b. m. odbyło się w Borysławiu pod przewodnictwem p. prezesa Gorayskiego posiedzenie wydziału Krajowego Towarzystwa naftowego. Z ważniejszych uchwał wymienić należy. 1) postanowiono wysłać podziękowanie do Prezydyum Koła Polskiego i do posłów Dra Kolischera, Loewensteina, Małachowskiego i Zarańskiego za gorliwe popieranie postulatów przenosin naftowego w obecnem przesileniu. 2) Wybrano komitet składający się z pp. hr. Zamoyskiego, prof. Załozieckiego, Dra Bartoszewicza i inż. Pierścińskiego, dla rozpoczęcia prac przygotowawczych i oryentacyjnych dla międzynarodowego kongresu naftowego, który się ma odbyć we Lwowie w r. 1910. 3) Uchwalono ponownie wysłać memoryał do Koła Polskiego i ministerstwa handlu, z żądaniem eraryzacyi urzędu pncztowego w Borysławiu i zaprowadzenia nocnej służby telegraficznej i telefonicznej, co w tak wielkiem ognisku przemysłowem jest poprostu niezbędnem. 4) Wybrano komitet z pp. Żukowskiego, inż. Gawrońskiego i hr. Zamoyskiego dla opracowania materyału celem wprowadzenia odpowiednich zmian w powszechnej ustawie górniczej, przy reformie tej ustawy. Do komitetu tego uchwalono także uprosić adwokata kraj. we Lwowie, Dra Góreckiego. W przyszłym tygodniu udaje się do Wiednia deputacya Towarzystwa złożona z prezesa p. Gorayskiego, hr. Zamoyskiego i Dra Bartoszewicza, by jeszcze w Kole Polskiem i w ministerstwach omówić wykonanie ważniejszych postulatów, a także porobić starania dla utworzenia osobnego działu naftowego w sekcyi górniczej, przy zamierzonej reorganizacyi ministerstw, z powodu kreowania nowego ministerstwa robót publicznych.

i spadku produkcyi spodziewane znaczne podniesienie się cen ropy w r. 1908 jest zupełnie uzasadnione. Krajowe towarzystwo naftowe robi staranie o zaprowadzenie oficyalnych notowań cen ropy.

Sprostowanie. W poprzednim numerze z winy zecera wkradła się pomyłka; w naradach o zbiornikach krajowych w Wydziale krajowym, ze strony przemysłowców bierze udział Pan Henryk Macher, nie zaś Moraczewski jak mylnie wydrukowano.

Zapobieganie pożarom szybów naftowych. Z powodu wybuchów gazów i pożarów które się zdarzyły w kopalniach w Borysławiu, Iruskawcu i Tustanowicach, rewirowy urząd górniczy w Drohobyczu, po porozumieniu z właścicielami kopalń i kierownikami ruchu, wydał w le-cie zarządzenia, mające zapobiedz tego rodzaju klęskom. Ze względu, że eksplozye i pożary się ponowiły, starostwo górnicze w Krakowie otrzymało wezwanie do wydelegowania komisyi fachowej, któraby zbadała zarządzenia rewirowego, urzędu górniczego i poczyniła odpowiednie wnioski co do ewentualnego uzupełniania lub zmiany zarządzeń urzędu rewirowego. Wnioski tej komisyi będą dla władz górniczych do dalszych zarządzeń. Kierownictwo komisyi, do której prócz rewirowego urzędu górniczego w Drohobyczu, powołani będą wybitni przedstawiciele techniki wiertniczej, obejmie starszy radca górniczy Ho-lobek

Nowa rafinerya w Galicyi. Z końcem b. m. odbędzie się komisya dla koncesyonowania nowej rafineryi w Ky chcicach kolo Drohobycza. Jako koncesyonaryusze występują adwokaci Dr. Wilhelm Rziha i Dr. Maksymilian Silberberg z Wiednia. Chodzi tu o rafineryę o której pisaliśmy w jednym z poprzednich numerów, na czele, której stoją hr. Thurn Taxis i hr Hoyos. Rafinerya planowaną jest na większą skalę i opierać się ma o produkcyę kopalń, które powyższe konsorcyum nabyło w Tustanowicach.

Pożar szybu w Tustanowicach. W ostatnich dniach spalił się znowu szyb w Tustanowicach, mianowicie : „Salo“ firmy L. Schutuiann i Ska. Pożar wybuchł podczas łyżkowania, jeden pomocnik utracił życie w płomieniach.

Towarzystwo akcyjne „Schodnica“. Donoszą nam, że Towarzystwo akcyjne „Schodnica" zamierza na wzór pi-zedsiębiorstw Fanta, na rynek francuski eksportować swe produkty i utworzyć tam składy swych fabrykatów.

Akcyjne Towarzystwo naftowe przedtem Dawid Fanto i Ska. W uzupełnieniu naszej notatki, podanej w numerze poprzednim o ukonstytuowaniu się Towarzystwa akcyjnego D. Fanto i Ska, dodać należy, że nowe Towarzystwo akcyjne zamierza w pierwszym rzędzie nabycie rafineryi nafty w Pardubicach, następnie terenów w Bory sławin, Tustanowicach i Krygu. Kapitał akcyj-

ny, jak wspominaliśmy wynosi 16 milionów kor-w 40.000 wpłaconych akcyach po 400 koron, z czego 7,300.000 koron przypada na firmę Fanto (18.250 akcyj), resztnjąca kwota 8,700.000 koron w 21.750 akcyach na Bodencredit Uchwałą walnego zgromadzenia może kapitał akcyjny podwyższonym zostać do 24 milionów koron, bez specyal-nego zezwolenia ze strony rządu.

Petrolea. Rada nadzorcza Petrolei odbędzie się w Wiedniu 28 b. m , na tern posiedzeniu załatwione być mają sprawy dyrekcyi lwowskiej i sprawy personalne.

Związek górników i hutników polskich w Austryi utworzył się wybierając zarząd w następującym składzie : Stała Delegacya Związku Górników i Hutników Polskich w Anstryi. Przewodniczący : Franciszek hr. Zamoyski, właściciel kopalń w Borysławiu. Zastępca przewodniczącego: Vacat. Sekretarz : Adam Łukaszewski, inż. górniczy, Lwów, Pełczyńska nr 5a. Skarbnik : Dr. Stefan Bartoszewicz, sekretarz Tow. naftowego, Lwów, Kraszewskiego nr. 1. Członkowie: Ferdynand Jastrzębski, radca górniczy, Kraków, Sw. Jana 13. Zdzisław Kamiński, naczelnik saliny, Łanczyn, Kazimierz Kostkiewicz, inżynier górniczy, Sanok, Hugo Kowarzyk, st. inspektor kopalń, Jawc-zno, Koman Pieger, kierownik kopalni, Witkowice, Wit Sulimirski, przedsiębiorca wiertniczy, Borysław, Edward Windakiewicz, radca górniczy, Wiedeń, ministerstwo skarbu.

Do sprzedania:

kilka kotłów parowych, lokom., o 23 — 24 nr pow. ogrzew. kilka maszyn parowych leżących jednoeylindrowych po 18—20 H., młot parowy, winda parowa do odczyszczania szybów i manipulacyi z pompami, żuraw wiertniczy „Rapid“, znaczny zapas rur wiertniczych różnej średnicy, wszystko w zupełnie dobrym stanie.

Bliższych wiadomości udziela : Zarząd Techniczny Galicyjskiej Spółki naftowej „Potok“ w Potoku p. Jedlicze.

Dr. Stanisław Grrzesik

otworzył kancelaryę adwokacką

we Lwowie przy ulicy Podlewskiego 1. 8

obok placu Smolki, Telefon nr. 1085.

Kupimy motor gazowy

używany o sile 10—12 H do pędzenia dy-namo-maszyny i jeden lub dwa motory gazowe używane, każdy o sile 20 H. Także zakupimy większą ilość ropy na opał, nie krzepnącej, a więc nie borysławskiej. Zgłoszenia prosimy adresować : Zarząd techniczny Galicyjskiej Spółki naftowej. Potok w Potoku p. Jedlicze.

■AA-.

Biuro sviertnicze i robót górniczych „Łem-picki i Ska w Sosnowcu (gub. piotrkowska, Król. Pol.) poszukuje

Tecńnifta wiertniczego

BIURO technicznej, prawnej i handlowej porady, tudzież pośrednictwa w sprawach górniczych

mzmmm kostkowa

zaprzysiężonego inżyniera górniczego, em. c. k. starszego komisarza górniczego, b. naczelnika c. k. Urzędów górniczych w Drohobyczu i Jaśle, b. technicznego urzędnika gal. kopalń i warzelń soli, kopalń nafty i wosku ziemnego etc.

z kilkuletnią praktyką, obznajomionego z systemem płuczkowym Paucka i dyamentowym. Zgłoszenia sub. Biuro Wiertnicze, Sosnowiec.

w JAŚLE.

ROBERT KERN

Zastępstwo

îSa

est

cs

Centralne biuro dla Galicyi we Lwowie, Kopernika 18

z bogato zaopatrzonymi składami w Borysławiu i Krośnie

wykonuje

w najkrótszym czasie dostawy wszystkich dymenzyi kutych rur gazowych, wodociągowych i parowych, czarnych, pocynkowanych i asfaltowych wraz z przynależnymi łącznikami; dostarcza rury płomienne do kotłów parowych, rury wiertnicze hermetyczne, rury pompowe, stalowe rury mufowe, obciągane jutą, węże z rur dla gorzelń, browarów itp., maszty dla elektrycznych urządzeń i przeniesienia siły, tudzież poleca jako spec}mlność wyroby szwejsowane z blachy kutej a>wyrabiane w nowo urządzonym we Wilkowicach zakładzie spajania za pomocą gazu wodnego, a mianowicie: Rury wiertnicze hermetyczne ponad 12 cali zewnętrznej średnicy aż do 2000 mm. średnicy, rury Gallo-way’a, fasony wszystkich gatunków, recypienty gazowe, cystern}^ naftowe z dnami spajanemi, kotły do amoniaku itd.

Wyłączne Zastępstwo we Witkowickich rurach z lanego żelaza i fasonów do przewodów gazowych i wodnych.

Zastępstwo fabryki narzędzi firmy Blaua i Ski we Wiedniu.

Oferty i cenniki ilustrowane, także i na armatury do urządzeń gazowych, wodnych i parowych bezpłatnie i franko.

Adres na telegramy: Robert Kern, Lwów. — Telefon nr. 766.

a—.

= we LŒQŒJg, ul. Kopernik I 21.

BB-

-S

TOWARZYSTWO

dla handlu, przemysłu i rolnictwa

■£11

we Lwowie

VEREIN FÜR HANDEL, GEWERBE UND ACKERBAU IN LEMBERG.

§8-

EÉ-

■4a

Wylączue zastępstwo na Galicję:

Fabryki rur Mannesmanna w Komotau, — walcownia rur w Schönbrunn, — oraz Galicyjskiego karpackiego naftowego Tow. przedtem Bergheim & Mac Garvey w Glinniku maryampolskim.

Dyrekcya we Lwowie, ul, Romanowicza 3. $ Filie Towarzystwa w Borysławiu, Krośnie i Zagórzu.

Konto p. k. o. 825 991.

Rach. bieżący w Banku krajów.

Telefon Nr. 168.

Towarzystwo dostarcza:

Rury wiertnicze, gazowe, pompowe, do wodociągów i inne wszelkiego rodzaju. Maszyny i kotły parowe. Narzędzia wiertnicze. Liny druciane we wszelkich, wymiarach. Kompletne urządzenia do elektrycznego oświetlania. Pittingi, kurki, połączenia itp. Wszelkie materyały potrzebne tak przy instalacyi jak i popędzie maszynowym.

Zastępując firmy lub sprowadzając towary, towarzystwo kieruje się przedewszystkiem myślą przewodnią ||^-dostarczenia swojej klienteli maszyn, narzędzi i materyałów pierwszorzędnej jakości.

Adres telegraficzny : Towarzystwo handlowe Lwów, Ossolińskich.

Telegramm-Adresse : Handelsvereiii Lemberg, Ossolińskich.

ifr

Hg_

Poczt. Kasa oszcz. Nr. 74046.

Telefon Nr. 905.

iS)

Ostrowski & Cudek

Dom handlowy dla interesów przemysłowo-naftowych

Przeprowadza: Kupno i sprzedaż udziałów kopalnianych, kupno i sprzedaż ropy. Organizuje: Spółki naftowe z drobnymi udziałami. Poleca: Przedsiębiorców wiertniczych do wierceń akordowych.

Ofiarujemy usługi jako eksperci przy wszelkich transakcyach z przemysłem naftowym łączność mających.

Dla wygody naszych P. T. Klientów urządziliśmy

Biuro techniczne

które pozostaje pod kierownictwem inżyniera Seweryna Bla,iana.a..

Sporządzamy: Pomiary i niwelacye terenów, plany sytuacyjne terenów, kopalń i szybów naftowych, zgłoszenia kopalń do władz górniczych, profile otworów świdrowych i wszelkie czynności w zakres miernictwa wchodzące.

Posiadamy bogato zaopatrzony zbiór kopii map katastralnych Adres dla telegramów: Ostrowski Cudek Lwów.