PRZEGLĄD TECHNICZNY NAFTOWY

Dodatek do czasopisma „NAFTA“

wydawany staraniem Związku Techników wiertniczych w Borysławiu.

Przedruk artykułów i tłumaczenia tylko za zezwoleniem wydawców. Adres Redakcyi „Przeglądu teclm. naft.“ — Józef Gruszkiewicz — Borysław.

Treść Nru 8.

O wierceniu na linie stalowej. Nap. Wł. Włodarczyk. — Rozwój żórawia wiertniczego kanadyjskiego w Galicyi. Nap. A. Klebert. — Poprawki do artykułu W. Włodarczyka. — Kronika.

0 wierceniu na linie stalowej.

Napisał Wł. Włodarczyk. (Dokończenie).

Haczyk z trybuszonem.

Fig. 6. używa się go wtedy, gdy lina zanadto zbito w jamie się ułożyła i gdy nawet przez nabijanie haczka zwykłego, liny uchwycić nie można. Również i tutaj średnica trybuszona d powinna być o dwie i jedną czwartą średnicy liny mniejszą od średnicy rur. Ponad to wszystkie inne uwagi odnoszące się do haczka zwykłego muszą w całej rozciągłości przy nim być zachowane.

Haczyk podwójny. Fig. 7.

Służy do uchwycenia liny, gdy jest ona mniej ubitą, lub też na mniejsze kawałki stargana, nabijamy go w linę ciężarkiem z nożyczkami. Wymiar jego d równy jest średnicy rury, zaś wąsy w przeciwne strony zakręcone. Również długości haczków mogą być równe jak i cośkolwiek różne.

W razie, gdy w żaden sposób liny uchwycić nie możemy, czy to dla tego, że jest zanadto ubita, czy też z tego powodu, że średnica rur jest zamałą by można użyć haczka odpowiedniej siły i rozmiarów lub też z jakichkolwiek bądź innych powodów, wtedy używamy zwykłego stalowego nasie-kanego szpica. Fig. 8. Szpicem takim uderzamy bądź z wahacza, lub werbla a gwint jego często posiada wymiary kalibrów większych. Służy on tylko do targania liny i wynosi zwykle drobniejsze kawałki lub pojedyncze zwoje liny.

Jeżeli świder został chwycony lub za* klinowany, a lina nie została jeszcze urwaną, to najlepiej jest po linie puścić na żerdziach koronkę otwartą z klapą do ucięcia liny bez* pośrednio nad łaszą. Po ucięciu liny możemy nie wyciągając koronki uchwycić świdra i podbijać. Jest to jednak możliwem tylko wtedy, gdy sprzęgło linowe znajduje się nad jamą, lub też możemy linę o tyle wyciągnąć by ono wyszło nad ławkę. Jeżeli lina nie posiada żadnych węzłów, a tylko regularne wyżej opisane spojenia, gdyż zrozumiałem jest, że koronka przez sprzęgło, węzły lub zbyt grube spojenia nie przejdzie. W razie gdy sprzęgło znajduje się głębiej w rurach, lub też lina posiada większe węzły, a średnica rur dopuszcza zapuszczenie haczka z klapą w celu ucięcia liny, wskazanem jest takie postępowanie. Gdy to jest niemożliwem, to znaczy, że ani żadna koronka lub haczyk po lub obok liny w rurach nie przejdą, wtedy pozostaje nam tylko podbijanie z liny tak długo, dopokąd świdra nie wzruszymy lub też lina się nie urwie, poczem resztę liny musimy po kawałku wytargać. Wskazanem jest jeszcze w tym wypadku starać się uchwycić przed urwaniem liny za sprzęgło w tym celu, aby sprzęgło w jamie nie pozostało.

Rozwój żórawia wiertniczego kanadyjskiego

w Galicyi.

Napisał A. Klebert.

(Ciąg dalszy).

y. Źóraw t. zw. Perkinsa (fig. 18) wyrabiany przez fabrykę Perkins, Mac Intosh & Perkins w Stryju. (1903 r.)

Bęben łyżkowy ustawiony w środku wieży, na legaraoh spartych podobnie jak przy bębnie świdrowym na kobylicy. Zresztą źóraw podobny do zwyczajnego kanadyjskiego. Główne wymiary źórawia Perkinsa były:

średnica koła maszynowega

„    „ świdr. i łyżkowego

„ bębnów „ kół bębnowych

1900 mm 1400 mm 300 mm 1000 mm

..

ll

mmm&m

V\ê

ff

f/j)

y/JT

j:

igL»

i I - *

Tg-TTj-'    V

41

3:

êm

fi

il

ft-

sv

-i-,"

Ul

zkźJ.lJsl i) /.fTb

i™

; i-i

rm

'"V:

-tHu

” ~ --------

Ten typ żórawia przyjął się w Bory- wiom. Zmieniono tylko stosownie do potrze-sławiu ogólnie i służył za podstawę wszyst- by średnicę kół i ułożenie belek pod bęben kim później budowanym i ulepszonym źóra- łyżkowy; wzmocniono dymenzye poszczegól-

nych części składowych, zamieniono balansy drewniane na żelazne, popuszczadła zębate (zapadkowe) na ślimakowe i t. d.

10. Źóraw kombinowany dla wiercenia na żerdziach i na linie W. Włodarczyka (.1907 r.) przedstawiony w fig. 19, 20 i 21 odznacza się:

nawijanie się na bębnach. Aby wieża przez linę świdrową nie mogła być ku tyłowi złamaną, musi być budowana z odpowieduiem podparciem.

szczadła,

1.    Korbą o zmiennym wzniosie,

2.    elastycznem umocowaniem popu-

ćfjrgti

U!

..

fij ■ //•

3. prowadzeniem obu lin wprost na

wieże

wych.

4.    wymiarami kół pasowych,

5.    budową balansu,

6.    ulepszoną konstrukcyą kół tarcio-

Mira

II N M , K

ad 1. Korba (fig. 22 i 23) składa się z koła K ekscentrycznie na wale W zaklinowanego i ramienia R opatrzonego czopami C₁ i C₂. Czop Cx służy do łączenia ramienia z kołem korbowem ; czop C₂, jako czop korbowy. Dla pewniejszego ustalenia ramienia R służy śruba s, która może być w dowolny otwór o wkręcona, a tern samem ramię w do-wolnem położeniu na kole korbowem utwierdzone. Otwory o oznaczone są liczbami, które wskazują na jak wielki wznios się wierci, skoro ramie R zostało śrubą s w danym otworze utwierdzone. Fig. 22 i 23 przedstawiają położenie ramienia przy największym wzniosie.

—T¹

i;

11

ad 2. Popuszczadło skonstruowane jest w ten sposób, że całe może się obracać około osi ułożonej w łożyskach przykręconych do belki poprzecznej przymocowanej do słupów kobylicowych. Łańcuch wiertniczy stara się ciągnąć popuszczadło ku górze, czemu przeciwdziała kotwa sprężynowa (odbój), łącząca popuszczadło z więżbą spodnią żórawia. W ten sposób kotwa przyjmuje wszystkie szarpnięcia łańcucha wiertniczego. Podczas wiercenia popuszczadło odbywa ciągły ruch wahadłowy. Z wielkości poszczególnych wahań łatwo można wnioskować o prawidłowym udarze świdra. Jeżeli świder uderza w spód, wahania są największe (ca. 300 mm); jeżeli zaś chodzi w „powietrzu“ lub za dużo popuszczono, najmniejsze.

ad 3. Okoliczność, że obie liny idą wprost na wieżę wpływa korzystnie na ich

«nf

UM r

.1«

pi

É1

A ■■

UB

ii

ad 4. Główne wymiary żórawia Włodarczyka są:

średnica koła maszynowego

„ kół świdrowego i łyżkowego

„ koła przy bębnie świdrowym

2000 mm

1200

mm

1500 mm

;u;au’ irtotuwxu

« IÄ»V-

\t~Sj    .

u*

gra

ii

-Le '"fi!

- j:

IL-

. J?

l£/

li

F\

iE

Jtńk&trm.Ł

TZepfwf**.

400 mm

600 mm

1300 mm

(Dok. nast.)

średnica bębna świdrowego

„ koła przy bębnie łyżkowym 1500 mm „    bębna łyżkowego

„    kół hamulcowych

ad 5. Balans zaopatrzono w głowicę w kształcie dzioba dla wyrównania kołowego ruchu końca balansu, z którego spływa łańcuch wiertniczy.

ad 6. Włodarczyk ulepszył także kon-strukcyę kół tarciowych, które tu otrzymały wieńce wklęsłe zamiast równych (fig. 24),

taśmy hamulcowe otrzymały wyłożenie drzewa odpowiednio wypukłe. W ten sposób taśma stale utrzymuje się w położeniu środkowem, względem swego koła tarciowego i nie daje iskier.

Jak z powyższego opisu widaó, żóraw Włodarczyka zasadniczo nie wiele różni się od Perkinsowego; wykazuje jednak bardzo staranne opracowanie w szczegółach, czem, przypuszczać należy, wnet zdobędzie sobie należne uznanie i zastosowanie.

Nr. 5, ustęp 3-ci ma brzmieć: Kawałki żerdziowe najlepiej załączyć bezpośrednio nad pod linę, a to w tym celu, by

fij. Z&

fo**’

/#Y

VA

il

il

il

ii

ï:*

v -'! v

\V

A--:

CT _

<y o

:o%-

.ÜO

-G&--

N-lk

wv IkV

lu

TCHF

Poprawki

do artykułu W, Włodarczyka.

Zeszyt nr. 5, str. 23, szpalta 2-ga, wiersz 12 od góry, zamiast „K. Longchamps*‘ ma być „Mieczysław Longchamps“.

Nit 5, str. 24, 1 szpalta, 6 wiersz od od dołu, opuszczono: „Wytrzymałość liny, zatem jej średnica zależna jest w pierwszym rzędzie od ciężaru przyrządu wiertniczego, od ilości udarów i t. d.

Nr. 5, str. 24, szpalta 2-ga, 22 wiersz od góry, zamiast „odbijania“ ma być „podr bijania“.

żerdzie,

sprzęgło linowe znajdowało się zawsze nad jamą. W razie bowiem chwycenia lub zasypania świdra, gdy zachodzi bądźto potrzeba ucięcia liny, lub też zapuszczenia po niej koronki na żerdziach, w celu uchwycenia i podbijania świdra, sprzęgło znajduje się w rurach (szczególniej w małej średnicy) uniemożliwia nam ono wtedy, w ten najprostszy sposób przeprowadzenie instrumentacyi, jak i w ogóle usunięcie z jamy liny wiertniczej. Zeszyt nr. 5, str. 25, 1 szpalta, 7 wiersz

od dołu: „Wyciąganie świdra następuje w odwrotnym porządku; stawia się klubę widełkach“.

Zeszyt nr. 1, str. 35, szpalta 2-ga, 5-ty wiersz od dołu zamiast „wbić i ją uchwycie“ ma być „wbid b y ją uchwycid“.

a na

KRONIKA.

Do Kalendarza wyjdzie, w formie dodatku, bardzo obszerna część adresowa zawierająca dokładny spis wszystkich firm wiertniczych i naftowych z bliższem określeniem rozmiarów tychże,, oraz ogłoszenie (inseraty) fabrak, składów i biur technicznych, przedsiębiorstw, czasopism, Towarzystw asekuracyjnych drukarń, rafineryj.

Cena Kalendarza dla zamawiających do 1.. grudnia w bardzo ładnej skórkowej oprawie wyniesie Kor. 5, zbroszurowanego Kor. 4.

uregulowania nakładu upraszamy

Dla

Sprostowanie. Na podstawie §. 19. ust.

o łaskawe umieszczenie następu-

o wczesne zamówienia.

pras. upraszam jącego sprostowania:

Nieprawdą jakoby na moich kopalniach do-kopałniany przyjmował robotników, jak również nie jest prawdą, by za udzielanie miejsca ów dozorca żądał od wiertaczy K. 200, a od pomocników stosownie mniej. Nieprawdą jest, jakoby taki wypadek zdarzył się robotnikowi P. jak również nie jest prawda, że ów robotnik, którego doniósł o tern do Urzędu

zorca

nazwiska nie znamy,

górniczego.

Prawdą jest natomiast, że ja sam lub też kierownik techniczny kopalni przyjmnją robotników, zaś dozorcy placowi, którzy wyłącznie są tłoczeniu ropy i tylko czuwają nad zewnętrz-porządkiem kopalni, z wiertaczami i pomocni-

przy

nym

kami szybowymi nic wspólnego nie mają.

Podobne oszczerstwa doszły już dawniej do

dochodzeń

mych uszu i starałem się zapomocą o dowody, że dozorcy każą sobie płacić „łapówki“, ba nawet wyznaczałem premie robotnikom, starczenie dowodów, jednakże dotąd żaden robotnik się nie zgłosił z podobnem zażaleniem lub też wodem, że płaci dozorcom „łapówki“, albo, by do-od nich jakiejkolwiek zapłaty żądali. Pozwalam sobie w końcu nadmienić, że na mych kopalniach, zatrudniam li tylko kierowników fachowych, technicznie uzdolnionych a nie „od kozy“ i że kierownicy mych kopalń pp. Schikula, Lipski, Armata, Aukszutukajtes i Pecka którzy pobierają wyższą płacę ponad K. 6.000 (sześć tysięcy) rocznie są wyłącznie u mnie zatrudnieni, pobierają płacę wyższą aniżeli inni kierownicy bo-rysławscy i dlategoż nie przyjmują zasadniczo odpowiedzialności na innych kopalniach. Z poważaniem Juliusz Mendelsohn.

Kalendarz naftowy na rok 1908. Związek techników wiertniczych w Borj^sławiu opracował już cały materyał do Kalendarza Naftowego na rok 1908 i wyda go z końcem b. r.

Kalendarz zawierać będzie wszelkie informa-cye tyczące się przemysłu naftowego (tablice do obliczeń, zbiór ustaw, dział techniczny etc. ctc.), a przez to stanie się niezbędnym dla każdego urzędnika naftowego jak i firmy handlowej będącej w stosunkach handlowych z przemysłem nafto

zorcy

wym.

Odpowiedzialny redaktor Roman Załoziecki.

Ceny ogłoszeń : za całą stronę, format 100-na 165 m/m 10 kor., pół strony 6 kor., Ogłoszenia z rysunkami lub wielokrotnym drukiem stosownie-drożej.

Zamówienia przyjmuje i udziela wszelkich informacyj biura Związku techników wiertniczych wx Borysławiu, ul. Pańska.

Związek techników wiertniczych w Borysławiu poszukuje kasy ogniotrwałej, używanej, średniej wielkości (tak by można pomieścić książki kasowe).

Opis urządzeń Leinwebera odkładamy na później z powodu że szyb w którym próby są prowadzone jest chwilowo w instrumentacyi.

za do-

z do-

II

II

II

II

li

„PRZEMYSŁOWIEC“

Lwów, ul. Akademicka 26.

Telefon nr. 806.

W arszawa

Księgarnia E, WEłTDE i Spka.

CL/Ł---

----------

Tygodnik popularny dla wszystkich

(dla spraw przemysłu, techniki i handlu).

WYCHODZI W KAŻDĄ SOBOTĘ RANO

od roku. 1903.

Pod redakcyą

inż. cyw. EDMUNDA LIBAŃSKIEGO.

II

II

Z drukarni „Słowa Polskiego“ we Lwowie, pod zarz. J. Ziembińskiego.