PRZEGLĄD TECHNICZNY NAFTOWY

Dodatek do czasopisma ,,NAFTA“

wydawany staraniem Związku Techników wiertniczych w Borysławiu.

Przedruk artykułów i tłumaczenia tylko za zezwoleniem wydawców, Adres Redakcyi „Przeglądu teehn. naft.“ — Józef Gruszkiewicz — Boryśląw,

Treść Nru 3.

Odezwa. — O połączeniach narzędzi i przewodów wiertniczych.

ków ropnych — Z ruchu wiertniczego. —^ W iadomosci ze Związku.

Kilka uwag dotyczących zbiorni-

Odezwa

do P. T. Przemysłowców naftowych.

Komitet ściślejszy, wybrany z łona komitetu obszerniejszego, w skład którego weszli: członk. Tow. tech. wiertn. Gruszkiewicz, Pierściński, Setkowicz, Włodarczyk i pp. Bielski, inżynier górniczy Gawroński z Drohobycza i inż. Zdanowicz z Borysławia, przyjął na siebie obowiązek obesłania wystawy i kongresu międzynarodowego naftowego w Bukareszcie w miesiącu wrześniu i w tej drodze zwraca się do P. T. Przemysłowców naftowych, firm i osób prywatnych, aby raczyli nadsyłać pod adresem Związku techn. wiertn. w Borysławiu modele i rysunki narzędzi i urządzeń wiertniczych, mapy i przekroje geologiczne terenów naftowych, profile szybowe, okazy minerałów i produktów naftowych i woskowych, grafikony i fotografie dotyczące eksploatacyi nafty i wosku oraz przeróbki tychże.

Ze względu na szczupły okres czasu, dzielący nas od otwarcia wystawy naftowej w Bukareszcie, upraszamy o jak najryehlej-nadsyłanie przedmiotów wystawowych i to najpóźniej do dnia 15. sierpnia b. r. Komitet odbywa posiedzenia we wtorki i piątki w lokalu Związku w Borysławiu.

Za komitet :

O połączeniach narzędzi i przewodów wiertniczych.

(Dokończenie).

Najodpowiedniejszym materyałem na czopy byłoby średnio twarde, nie za miękkie deformowanie ' się gwintu, ale

ze względu na

to wysoko ciągliwe żelazo kute a to ze względu, iż czop narażony jest na urwanie. Dla muf nadaje się żelazo znacznie twardsze, nawet miękka stal, z tego względu, by się

za

mufy nadmiernie nie rozciągały.

sze

Gwint powinien być tak na czopie ja-koteż i w mufie naciętym prostopadle do tworzącej linii stożka, ostre jego kanty muszą być zaokrąglone, by uniknąć zacinania się gwintów, a wreszcie na końcowe silne dokręcenie czopa z mufą pozostawać powinno najwyżej 1¹f₂ do 4 do wielkości średnicy. Długość wieńca i mufy należy dać taką, by można było je pod-toczyć; prócz tego w miejscu, gdzie stykają się ze sobą powierzchnie .p, należy wytoczyć mały rowek, który umożliwia, nam przy końcowem docinaniu gwintów.

mm

a to stosownie

kontrolę

Przy gwintach dla przewodów (żerdzi) wiertniczych powierzchnia przylegania p nie jest potrzebną, bo przewody te nie są narażone na takie uderzenia jak narzędzia n. p.

Sekretarz P. Setkowicz.

Przewodniczący

Z. Bielski.

świdry, obciążniki i t. .p., że zaś przez częste skręcanie zużycie się ich jest szybkiem, dociągnięcie zostawiamy u nich

przeto na 10—20 mm.

Tablica wymiarów stożkowycli połączeń gwintowych dla narzędzi i przewodów wiertniczych.

J'5

V.....”}

G¹ Kodther Lzczbzx ^3 ft Tvtericot.

'vn <p 7t&ZCtru

^ruzsksza

nrnte/sza. ^ 440/tat

^ <9tuz/-osc -oza/tzz-

\« foraceniotv-a zjrier. naść Slo-z-kàrv

^ ilosc skrę ta rv net 7'aunyr. JtïV/XcOrjXst.

szo

00

5 720

szo

/Hmfz&rzcAnia /s^~zyZeyotn

<N* '^ytoczenze

roieyicxz

r^s‘ Otcuf-osc JcrvazOratu. aiticg-osc /o rzofOcca.

27 25 Z50 750 50

2/8 25 22 5 750 50

2Z 25 ZOO 750 75

-—j------

780 725 70

20

6 ! 700

700

y o os

<55    5j

770

6\ 50

700 5 7\ 75

30 7/5

25 73

JSÛ

7Z5

Z 750 725 30

7 90

60    5C s

ôû 60

55    06

$5 5 7 *5

80 5 7 50 Z O 55,

ZZ -iż

75 970 725 \30

75 730 725 Z 5

70    70    97 385

5 7 50 78    8

75 725 725 Z5

JtT/mUbry tf/VtnZôiv

,52a.

iffrxOzi n> ter/ntczyc/t

10 60 60    70 3 Z

zz-

58

37

32-

5 7 0-5 7 0

70    5 7    55

60 -78 3Z 80 S 7

7    7 ZO 7ZO Z5

30    90 750

30    60 750

Wład. Włodarczyk.

Uwaga: Po skręceniu czopa z mufą pozostać powinno około 12—20 mm w celu dalszego doeięoia a to ze względu na zużywanie się gwintów.

Tak samo rodzaj fundamentów i roboty ziemne koło zbiorników są dość różnorodne i często również jak same zbiorniki wykazują braki i wady.

nato-

Kilka uwag

dotyczących zbiorników ropnych.

Budowa zbiorników ropnych i uzbrojenie tychże dotychczas nie są ustalone. Każda prawie fabryka buduje inne typy, różniące się tak eo do sposobu łączenia pierścieni i wymiarów blach, rozmieszczenia otworów włazowych, rur do- i odpływowych, zamknięć i innych drobnych na pozór szczegółów.

Zacznijmy od fundamentów. W niektórych rafineryach na żądanie władz ustawiono zbiorniki na filarach murowanych, lub betonowych w ten sposób, aby można z łatwością sprawdzić każdą nieszczelność nietylko w ścianach, ale i w dnie zbiornika. W Borysławiu takich zbiorników niema miast bywają fundamenty z desek, betonu, szutru z pierścieniem betonowym dookoła zbiornika, lub też grubego ubitego żwiru. W ostatnich czasach Tow. akc. Vacuum Oil Comp, buduje swoje olbrzymie zbiorniki wprost na splantowanej glinie i ten sposób jest bezwątpienia najtańszym i zupełnie wy-

Zbiorniki są z reguły otoczone wałami ziemnymi, które mają za zadanie zatrzymać wypadek pęknięcia . zbiornika, lub

nie spłynie, a szyb-

trolei“ posiada dolną blachę o grubości 15

Dość znaczna ilość

Między

aj dują się takie

bóść 12, 13, 14 mm. jednym i tym samym rodzaju zbiorników do-grubości blachy. To

samo

swoich zbiornikach na 525 cy-

sprawę

ehy dla danego ciśnienia byłoby bardzo pożąda nem, cieli

na

15 mm,

za

czy za

roż

nem, mające na deszczowej dla chłodzenia górnych warstw i wypukłe o rozmaitym stopniu wy-

starczającym o ile teren nie jest zbyt podatnym. Fundamenty mają zapobiedz pochyleniu się zbiornika i wynikającemu ztąd niebezpieczeństwu ewentualnego załamania się lub nawet pęknięcia zbiornika. Wszystkie jednak zbiorniki są mimo to mniej lub więcej pochylone i pochyljnia te, jak przekonamy się, dochodzą do 30 cm. na długość średnicy 23 — 24 metrów.

O ile pochylenia takie dla zbiornika samego nie przedstawiają niebezpieczeństwa, to jednak przy pomiarze stanu ropy w zbiorniku odgrywają znaczną rolę, i muszą być bezwarunkowo dla każdego zbiornika oznaczone.

ropę na

też zapalenia się zawartej w nim ropy. Ten środek bezpieczeństwa, jakkolwiek nie pozbawiony uzasadnienia, jest jednak dość iluzorycznym, jeżeli zważy się, że w (/taczającym wale pozostawiono otwory dla odpływu wody deszczowej.

Najzupełniej chybionym w swcm wykonaniu jest dalszy środek bezpieczeństwa, a mianowicie doły ratunkowe, do których ma się w razie pożaru spuszczać ropę.

Doły te urządzono w niektórych wypadkach o kilkadziesiąt metrów od zbiorników, więc za blisko aby się ropa w nich również nie zapaliła. Zapomniano zdaje się również i o tern, że rurociągiem łączącym zbiornik z dołem ropa borysławska, zwłaszcza w porze zimowej kość odpływu i w porze letniej byłaby tak nieznaczną, że dla ratowania tak drobnej ilości ropy inwestycye tego rodzaju wcale się nie opłaciłyby, a bezpieczeństwo nic nie zyskałoby. Ponadto komory murowane, w których umieszczone są suwaki bezpieczeństwa, będące w bliskiem sąsiedztwie ze zbiornikiem, bvłyby w razie pożaru zupełnie niedostępnymi.

Przejdźmy teraz do zbiorników samych. Jest rzeczą ciekawą, że wymiary blach zbiorników dla tej samej pojemności i rozpiętości zbiornika, a więc dla przezwyciężenia tego samego ciśnienia hydrostatycznego różnią się i tak wielka ilość zbiorników „Pe-mm

i wysokości 1810 mm. zbiorników posiada jednak tę samą blachę o grubości 11 mm i 1380 mm wysokości.

Pojemność jednych i drugich typów wynosi 400 wagonów ropy, średnica zbiornika 23 m, wysokość około 11 m.

tymi skrajnymi typami zn zbiorniki, których dolna blacha posiada gru-

Róźnice zatem przy

chodzą do 4 mm odnosi się także do dalszych szeregów blach. Zbiorniki „Petrolei“ o pojemności 500 cystern posiadają dolną blachę o grubości 16 mm. Tow. „Vacuum Oil Comp.¹' zasto-sowuje przy stern dolną blachę o grubości 14 mm.

Wprowadzenie jakiegoś systemu w tę i dokładne obliczenie grubości bla-

w pierwszym rzędzie dla własci-bywców zbiorników, gdyż nie jest rzeczą obojętną, czy się płaci

11 mm, lub nawet za cieńszą blachę.

Powszechną jest tajemnicą, że niektóre fabryki zbiorników, zależnie od tego czy się płaci im za zbiorniki od wagi żelaza, czy tez ryczałtowo, dają w pierwszym wypadku grubszą, a w drugim cieńszą blachę.

Dachy zbiorników bywają również maite, a mianowicie płaskie zaopatrzone wień-celu zatrzymywanie wody

ropy pukłości.

Dachy płaskie pod względem swej wytrzymałości na ciśnienie są z natury kon-strukcyi samej słabsze i znany nam jest wypadek załamania się dachu dzięki zapewne ciągłemu naporowi wody lub tez śniegu.

Po za tern dachy tego rodzaju ulegają łatwo zniszczeniu, tracą w krótkim czasie powłokę farby pokostowej i pokrywają się gruba warstwą wody, która do reszty obniża wytrzymałość i wartość materyału.

(Ciąg dalszy nastąpi). Wieleżyński & Gruszkiewicz.

merze

13. lipca do końca lipca przeszło 600 wagonów ropy. Obeenie dzienna produkcya wy

910 m

1080 m.

Ogółem wyprodukowano dotychczasowo około 1100 wag. Obecnie ropa płynie z głębokości 1124 m. Pierwsze wybuchy dawały 30 wag. dzienuie, obecnie 27 wag. (d. 30. lipca).

Szyb nr. II głęboki 1128 m. Rury 6” ruchome. Pierwsze wybuchy dawrały 35 wa-

raz na

razy miesięcznie. Rury 5”.

Szyb „Maurycy“ firmy Mermelstein i Ska produkuje około 6 cystern dziennie. W czerwcu utworzyło się około 70 m zasypu, wskutek czego produkcya spadła. W lipou szyb wyprodukował około 200 wagonów ropy. Winda wyciągowa do tłokowania funk-eyonuje dobrze; zapuszczenie i wyciągnięcie tłoka trwa kilka minut.

zaan-

wystawie bukareszteń-

Z ruchu wiertniczego.

Kopalnia „Hala“ dra Landesa i Ski w Tustanowicach, o której donosiliśmy w nu-poprzednim, wyprodukowała od dnia

nosi 28 cystern.

Nowo dowiercony szyb „Henryk“ firmy Angermann, Macher i Ska produkował dotychczas około 5 wagonów ropy. Dzisiaj (d. 30. lipca) produkcya cośkolwiek wzrosła. Szyb jest 912 m głęboki i posiada 7’’ rury ruchome. Ze względu na doprowadzone do głębokości 860 m 9” rury szyb jest rekordowym w Borysławiu.

Na „Hermanie“ (Alojzy Liebermann i Ska) dowiercono do drugiego horyzontu w głęb. 1040 m. Produkcya na razie wynosi około 5 cystern. Szyb „Mukden“ nr. I firmy Angerman Macher i Ska, głęboki około 1180 m produkuje 4 cysterny dziennie.

Szyb „Fortunaa (Wolski, Korsak, Wey-dlich i Ska) dowiercony do 1104 m daje jeszcze ciągle około 7 wag. ropy dziennie.

Szyb „Dziunia“ (Landes i Ska) głęboki 1060 m miał produkcyę, ale obecnie utworzył się 100 m pod rurami zasyp, który wyrabiają.

Kopalnia K. Popper i Ska.

Szyb nr. I. Pierwsza ropa przyszła w głęb. 690 m, druga w 875 m, trzecia w 1050 i z tej głębokości wyprodukowano około 3000 wagonów. Obecna produkcya wynosi 14 wag. dziennie. Szyb zarurowany 5” rurami do 1130 m.

Szyb nr. II obecnie 350 m głęboki. Pierwszych 310 m odwiercono w przeciągu jednego miesiąca.

Kopalnia Galie. Spółki n a 11 o w ęj.

Szyb nr. I głęboki 1124 m. Rury 6*,. Pierwsza ropa przyszła w głębokości 740 m, i druga trzecia gonów. Obecna produkcya wynosi 18 wagonów dziennie.

Kopalnia firmy Długosz & Łaszcz. Szvb nr. I głęboko 1100 m. Rury 6’\ Pierwsza ropa pokazała się w G75 m, druga w 850 m, trzecia w 970 m. Większą produkcyę otrzymano w 1074 m, a m anowicie w pierwszych dmach szyb dawał 40 wagonów, ale produkcya szybko spadła, tak, źe obecnie wynosi 5 wag. dziennie.

Szyby w tłokowaniu.

Szyb „Szczęśó Boże“ firmy Seemann i Ska głęboki 1184 m. Produkcya miesięczna około 100 wagonów. W szybie znajduje się stale 400 m płynu. Gdy się nie tłokuje, to płyn spada i gazy słabną. Zasyp wyrabia się parę miesięcy a rurami rusza się dwa

Wiadomości ze Związku.

Z końcem lipca odbyło się w lokalu Związku kilka posiedzeń komitetu dla wystawy naftowej w Bukareszcie. Czynności komitetu spotęgowały się na wiadomość, że oczekiwana subweueya rządowa, dzięki staraniom Towarzystwa naftowego we Lwowie, jest zapewnioną. Żałować jedynie wypada, że udzielenie tejże subwencyi odwlekło się prawie do ostatniej chwili, skutkiem czego prace muszą iść w zbyt forsownem tempie. Komitet rozdzielił między sobą Czynności, gażował płatnych rysowników i jest nadzieja, źe nie tylko zdąży przygotować materyały w przeciągu kilku pozostających jeszcze tygodni, ale że i będzie w stanie godnie zaprezentować postęp techniczny naszego przemysłu naftowego na skiej.

Nagroda za pracę z dziedziny naftowej. Sekcya rosyjskiego towarzystwa

za

na-

Lwów, ni. Akademicka 26. Telefon nr. 806.

technicznego w Baku ufondowała na imię E. L. Nobla nagrodę 1.000 rubli za najlepszą pracę z dziedziny naftowej.

Ubiegać się mogą wszyscy bez różnicy narodowości i przynależności państwowej. W pierwszym roku wyznaczono nagrodę najlepszą pracę geologiczno-naftową, albo inne badania naukowe dotyczące nafty. W stępnym roku za pracę techniczną dotyczącą przeróbki ropy i t. p.

Prace należy nadsyłać każdorocznie do dnia 25. lutego pod adresem sekcyi. Premiowanie następuje dnia 25. maja w dniu założenia firmy braci Nobel. Po raz pierwszy nagroda daną będzie w r. 1908.

Poprawki błędów drukarskich str. 4.

W ustępie b) zaczynającym się: „Z drugiej zaś strony", w 6-tym wierszu zamiast: wtedy różnice średnie, bezpośrednio ma bvć: różnice średnie średnic“ i w ustępie pud 4 wiersz przedostatni od góry zamiast „z tą samą siłą, a nieu ma być „a więc“.

„PRZEMYSŁOWIEC“

71

„PRZEMYSŁOWIEC“

W arszawa

Księgarnia E. WENDE i Spka.

C/Z,--*SV3

CT-sS"--T/D

Tygodnik popularny dla wszystkich

(dla spraw przemysłu, techniki i handlu).

WYCHODZI W KAŻDĄ SOBOTĘ RANO od roku 1003.

Pod redakcyą

inż. cyw. EDMUNDA LIBAŃSKIEGO.

Konkurs.

zaprzysiężonego inżyniera górniczego. em. c. k. starszego komi-górniczego, b. naczelnika

Związek Techników wiertniczych ogłasza konkurs na szemat (projekt) profilu otworu świdrowego, uwzględniającego głębokość, pokłady, rurowanie, postęp i czas wiercenia, produkcyę i t. p.

Projekt ma przedstawiać profil istniejącego produktywnego szybu. Nagroda za najlepszy profil wynosi gotówką 50 kor.

Ubiegać się mogą wszyscy, także nie-członkowie Związku. Termin nadsyłania prac do 15. sierpnia b. r. Prace wraz z zamkniętą kopertą, zawierającą nazwisko autora, a opatrzoną godłem projektu, należy przesyłać pod adresem: Związek Techników wiertniczych w Borysławiu.

Kopalnia wosku

Galicyjskiego Banku kredytowego w Borysławiu

przyjmie zaraz korespondenta, władającego dobrze językiem niemieckim i polskim. Oferty wnosić należy do Dyrekcyi tejże kop. w Borysławin.

1—3

BIURO technicznej, prawnej i handlowej porady, tudzież pośrednictwa w sprawach górniczych

KAZI. KOST Kl Eil CZA

sarza

c. k. Urzędów górniczych w Drohobyczu i Jaśle, b. technicznego urzędnika gal. kopalń i warzelń soli, kopalń nafty i wosku ziem

nego etc.

w SANOKU.

•K- -E2-

71

71

Zastępstwo iitkowickiej fabryki rur.

Centralne biuro dla Galicyi we Lwowie, Kopernika 18

z bogato zaopatrzonymi składami i Borysławiu i Krośnie

wykonuje

w najkrótszym czasie dostawy wszystkich dymenzyi kutych rur gazowych, wodociągowych i parowych, czarnych, pocynkowanych i asfaltowych wraz z przynależnymi łącznikami; dostarcza rury płomienne do kotłów parowych, rury wiertnicze hermetyczne, rury pompowe, stalowe rury mufowe, obciągane jutą, węże z rur dla gorzelń, browarów itp., maszty dla elektrycznych urządzeń i przeniesienia siły, tudzież poleca jako specyalność wyroby szwej sowa ne z blachy kutej a wyrabiane w nowo urządzonym we Witko wicach zakładzie spajania za pomocą gazu wodnego, a mianowicie: Rury wiertnicze hermetyczne ponad 12 cali zewnętrznej średnicy aż do 2000 mm. średnicy, rury Gallo-way’a, fasony wszystkich gatunków, recypienty gazowe, cysterny .naftowe z dnami spajanemi, kotły do amoniaku itd.

Wyłączne Zastępstwo we Witkowickich rurach z lanego żeiaza i fasonów do przewodów gazowych i wodnych.

Zastępstwo fabryki narzędzi firmy Blaua i Ski we Wiedniu.

armatury do urządzeń gazowych,

Oferty i cenniki ilustrowane, także i na

wodnych i parowych bezpłatnie i franko.

Adres na telegramy: Robert Kern, Lwów. — Telefon nr. 766.

Odpowiedzialny redaktor Roman Załoziecbi.

Z drukarni „Słowa Polskiego“ we Lwowie, pod zarz. J. Ziembińskiego.