PRZEGLĄD TECHNICZNY NAFTOWY

i

Dodatek do czasopisma „NAFTA“

wydawany staraniem Związku Techników wiertniczych w Borysławiu.

Przedruk artykułów i tłumaczenia tylko za zezwoleniem wydawcÔAv. Adres Redakcyi „Przeglądu tecłm. naft.“ — Józef Gruszkiewicz — Borj^sław.

Treść Nru 2.

O temperaturze otworów świdrowych. — O połączeniach narzędzi i przewodów wiertniczych. — Z ruchu wiertniczego. — Wiadomości ze Związku. — Konkurs.

0 temperaturze otworów świdrowych.

(Ciąg dalszy).

Pomiary temperatury, wykonane w otworach świdrowych sposobem powyżej opisanym, dały następujące wyniki :

I.

Data

pomiaru

Temperatura na powierzchni

Termometry zapuszczone do głębokości

Temperatura j otworu

Szyb

18. czerwca

25° C

300 m

13-5° C

18.

23° C

350 m

13-5° C

21° C

lOÜm

13*5° C

Tl

18° C

200 m

13 5° C

głęboki 1181 m; zarurowany 5” rurami do głębokości 1170 m. Płynu około 300 m. Gazy słabe.

20.

17° C

500 m

14-5° C

17° C

700 m

23° C

15° C

600 m

20-5° C

21.

21° C

500 m

15° C

tc te

24° C

400 m

14-5° C

20ü C

500 m

15° C

22.

20° C

800 m

27° C

II.

21. czerwca

21° C

980 m

32-5 ⁰ C

ten sam rezultat.

Pomiar przeprowadzony dwukrotnie wykazał

Termometry trzymano w otworze przez 2¹j₂ godziny.

Szyb głęboki 988 m zarurowany 6” rurami do głębokości 978 m. Gazy dobre. Ropa płynie stale w ilości 4 cystern na dobę.

III.

Data

pomiaru

Temperatura na powierzchni

Termometry zapuszczono do głębokości

Temperatura

otworów

Szyb

20° C

1205 m

36° C

15. czerwca

Pomiar uskuteczniono dwa razy z jednakowym wynikiem. Termometry trzymano w otworze godz. 8.

głęboki 1215 m. Za-rurowany 6” do głębokości 1205 m. Pły-około 700 m. Gazy bardzo słabe.

nu

IV.

28° C

1120 m

21. czerwca

Termometry pozostawały w otworze 1 godz. 30 m.

35° C

Szyb głęboki 1134m. Zarurowany 5” rurami do głębokości 1097 m. Gazy średnie.

Ropa płynie stale w ilości około 3 cyst. na dobę.

w otwo-

Julian Pierściński.

Najwyższa więc temperatura jaką przy pomiarach znalazłem wynosi 36° C rze głęb. 1205 m.

Ze względu, że punkt topliwości naturalnej masy parafinowej (kindybału), spotykanej często w otworach roponośnych, a osa-dzająeej się również i w rurociągach jest wyższym, gdyż dochodzi do 50° C, przeto osady parafinowe i w znacznej nawet głębokości 1205 m przedstawiają masę stałą, która może działać niekorzystnie na wydatnośó danego otom.

na

0 połączeniach narzędzi i przewodów wiertniczych.

(Ciąg dalszy).

Gwinty stożkowe przedstawiają dla naszych celów następujące zalety :

1.    Wykonanie ich przy pewnej wpra-,, wie tokarza jest łatwiejszem, gdyż z powodu

ich stożkowatości nie wymagają takiej uwagi przy dopasowywaniu jak gwinty cylindryczne, a całą uwagę wytęźyó należy na to, by zbieżność stożków czopa i mufy była dokładnie tą samą i wreszcie by gwint był naciętym prostopadle do tworzącej linii stożka.

2.    Zbyt silnemu skręcaniu stawia opór mufa, która w takim wypadku rozszerza się („rozbija się“). Wprawdzie i tutaj następuje „ściągnięcie się gwintu“ z analogicznych powodów jak u gwintów cylindrycznych, ale ściąganie to nie postępuje tak szybko. Natomiast przy skręcaniu stykają się z sobą skręty czopa i mufy o innym kącie nachylenia i z tego powodu następuje wzajemne odkształcenie się gwintów.

3.    Skręcanie gwintów stożkowych nie wymaga ani tyle czasu i uwagi co gwintów cylindrycznych, bo najpierw mufę nasuwa się

czop, poczem przez pewną ilośó skrętów lekko się je skręca, a tylko 1 lub 2 gwinty docina się siłą (kajdanami).

4.    Stożkowe gwinty zużywają się również przez kilkakrotne skręcenie, lecz zawsze jeszcze dają się one łatwo naprawió („pod-ciąd“) i nie zachodzi u nich konieczność obcinania całego zużytego czopa i mufy, jak

to jest konieeznem u gwintów cylindrycznych.

2. Czop narażony jest na rozciąganie,

Gwintów stożkowych nie    powinno się tak    skręcenie i utracenie, mufa ponadto na „roz-

silnie docinać    jak cylindryczne, bo odpo-    bicie“. Tak mufa jak czop powinne byó je-

wiednie tarcie    wytworzy    się juz przez ko-    dnakowo wytrzymałymi, lecz gdybyśmy je

niczność czopa    (klinowate    własności czopa    wykonali jednakowo, silnie tylko ze względu

i wytrzymałość mufy na rozbicie) i wystarczy gdy powierzchnie p stykać się będą z sobą tak, by wszystkie uderzenia przenosiły nie gwinty same, lecz te właśnie powierzchnie przylegania p. Wprawdzie i stożkowe gwinty rozkręcają się w jamie, ale zachodzi to tylko wtedy, gdy mufa jest już zanadto „rozbitą“, gwinty zadużo zdeformowane, lub wreszcie skręcanie uskuteczniono niedokładnie.

Reasumując powyższe zalety i wady gwintów cylindrycznych i stożkowych, przyznać musimy praktyczną wyższość tym ostatnim, a chcąc je zrobić ile możności i teoretycznie lepszymi, nie pozbawiając ich zalet praktycznych, zm niejs zyć musimy zbieżność stożków i powiększyć ilość skrętów, gdyż przez odpowiednią zmianę tych wartości zbliżymy je do gwintów cylindryczny eh. W tej też myśli przy mniejszych śre- j (lnicach gwintów zwiększamy odpowiednio ilość skrętów na 1 cal.

Prawie wszystkie dotychczas używane gwinty stożkowe posiadają zbieżność około 10% a ponieważ jest ona stanowczo za wielką. przeto proponowałbym zmniejszyć ją do 5 prc„ wtedy bowiem wady takich gwintów będą o połowę mniejsze, a jednak posiadać • one będą wszystkie zalety gwintów stożkowych Dlatego też pozwolę sobie poniżej załączyć zestawienie wymiarów proponowanych kalibrów.

na rozciąganie, to zobaczymy, iż mufa byłaby za cienką, łatwo by się wtedy przy skręcaniu rozszerzała, a wreszcie nie uzyskalibyśmy wtedy odpowiednio wielkiej powierzchni przylegania. Dlatego też zupełnie uzasadnio-nem jest silniejsze wykonanie mufy i wiemy z praktyki, iż najczęściej utrąca się czop jako słabszy, rzadziej mufa.

d. Dla połączeń tych używamy gwintu o przekroju /\ a to z tego powodu, iż jest najłatwiejszym w wykonaniu, a po drugie przy takim profilu gwintu, wywołujemy najsilniejsze tarcie między gwintami, co jest dla nas bardzo korzystnem, gdyż to zwiększone tarcie do pewnego stopnia zapewnia nam nie-rozkręcalnośó połączenia w jamie.

czo-

Teoretycznie wysokość czopa powinna być tak wielką by wytrzymałość gwintu, narażonego na ścięcie, była taką samą jak wytrzymałość czopa na urwanie, a więc około ¹/₄ większej średnicy czopa. Taka wysokość czopa byłaby stanowczo za małą, gdyż uzyskalibyśmy stosunkowo tylko nieznaczne tarcie między gwintami, i dla tego wykonujemy czopy znacznie wyższe, a mianowicie od l¹/* do podwójnej większej średnicy czopa. W miarę zmniejszania średnicy czopów, zmniejsza się stosunkowo i tarcie między mufą i pem, przeto ubytek tegoż wyrównać musimy przez zwiększenie wysokości czopa.

(Ciąg dalszy nastąpi).

Jeżeli bliżej przypatrzymy się warunkom, jakim odpowiadać muszą stożkowe połączenia gwintowe narzędzi wiertniczych podczas ich pracy, to przekonamy się, że :

1. Uderzenia świdra i obciążnika podczas wiercenia powinny przenosić i wytrzymywać powierzchnie przylegania p, czopa i mufy, nigdy zaś gwinty same, gdyż wówczas przez uderzenia gwinty nadzwyczaj silnie by się deformowały i mogłyby się tern samem o wiele łatwiej rozkręcić w jamie. Powierzchnia więc przylegania p musi być odpowiednio wielką by te uderzenia wytrzymywać.

Wład. Włodarczyk.

Z ruchu wiertniczego,

W ostatnim czasie dowiercono znowu szyb o znacznej produkcyi, a mianowicie d. 16. b. m. otrzymano na kopalni „Hala“, firmy dr. Landes i Ska w głębokości 1036 m około 40 cystern na dobę. Szyb ten jest położony obok szybu „Banzaj“ i sekeyi I. „Ga-licyi“. — Dnia 13. na 14. b. m. otrzymała firma Bracia Goldberg na kopalni „Bertold“ około 7 wagonów na dobę. Z dawniejszych

szybów „Montan“ daje stale około 30 wagonów dziennie; produkcya w szybie „Fortuna“ spadła z 11 cystern na 8. Bardzo interesującym i miarodajnym dla okolicy jest do-wiercenie się ropy w szybie „Minerwa“ Tow. akc. „Galicya“. Ropę oczekiwano ze względu na sąsiednie szyby w głębokości poniżej 1.200 m. Nawet nie przygotowano dołów ropnych. Tymczasem przyszły wybuchy 12. lipca b. r. z głębokości już 724 m, dające około 5 cystern dziennie. Najbliższe otoczenie szybu jest zalane ropą, którą się na razie odwozi beczkami. Szyb „Minerwa“ znajduje się poniżej kopalni Beehera nad Po-nerlanką. Między kopalnią „Minerwa“ a lasem odkryto prawdopodobnie boczne siodło, którego obydwa upady są południowe. Należy spodziewać się, iż obok znajduje się siodło główne. Wskazują na to odkrywki, które w tern miejscu są bardzo wyraźne z powodu urwistego brzegu. Wiercenie na „Minerwie“ było bardzo uciążliwe z powodu warstw o znacznym upadzie. Sąsiedni szyb „Beehera“ okazał wprawdzie w tej samej głębokości ropę, ale w znacznie mniejszej ilości, gdyż leży bardziej na północ.

Na koniec podajemy do publicznej wiadomości, że obok kopalni „Popielanka“ montują dwa szyby z napisem na bramie wia-zdowej „Petroleumindustrie Heinrich Mendelson — Grube Hohenzollern“.

Konkurs.

Związek Techników wiertniczych ogłasza konkurs na szemat (projekt) profilu otworu świdrowego, uwzględniającego głębokość, pokłady, rurowanie, postęp i czas wiercenia, produkcyę i t. p.

Projekt ma przedstawiać profil istniejącego produktywnego szybu. Nagroda za najlepszy profil wynosi gotówką 50 kor.

Ubiegać się mogą wszyscy, także nie-członkowie Związku. Termin nadsyłania prac do 15. sierpnia b. r. Prace wraz z zamkniętą kopertą, zawierającą nazwisko autora, a opatrzoną godłem projektu, należy przesyłać pod adresem: Związek Techników wiertniczych w Borysławiu.

Zwracamy uwagę na konkurs na pracę naftową im. E. Ł. Nobla ogłoszony w „Chemiker Zeitung“ nr. 55, str. 693.

X BIURO 55

Wiadomości ze Związku.

Dnia 13. b. m. odbyła się w lokalu Związku konfereneya delegacyi na wystawę i kongres naftowy w Bukareszcie. W konfe-rencyi wzięli udział pp. Bielski, Fedorowicz, Gawroński, Gruszkiewicz, Kapellner, Mesza-ros, Pieniążek, Piersciński, Setkowicz, Szumski, Wieleżyński, Włodarczyk, Załoziecki, Zdanowicz i Żukowski. Postanowiono jednomyślnie poczynić wszelkie starania, aby udział galicyjskiego przemysłu naftowego w wj^sta-wie rumuńskiej wypadł jak najokazalej. Ściślejszy komitet, do którego weszli pp. Bielski, Gawroński, Gruszkiewicz, Pierściński,

, Setko wieź i Włodarczyk, przyjął na siebie obowiązek w miarę funduszów zebrać potrzebne okazy wystawowe.

technicznej, prawnej i handlowej porady, tudzież pośrednictwa w sprawach górniczych

KAZIM. KOSTKIEWICZA

zaprzysiężonego inżyniera górniczego, em. c. k. starszego komisarza górniczego, b. naczelnika c. k. Urzędów górniczych w Drohobyczu i Jaśle, b. technicznego urzędnika gal. kopalń i warzelń soli, kopalń nafty i wosku ziem-1    nego etc.

a- a-

w SANOKU.

a- a-

il