NAFTA

Organ Krajowego Towarzystwa Naftowego

wychodzi 2 razy aa miesiąc 8-ego i 22-e^o

Prenumerata -wynosi rocznie AS icoroon..

Członkowie „Krajowego Towarzystwa Naftowego“ otrzymują „Naftę“ bezpłatnie.

Adres Redakcyi i Administracyi: Lwów, ul. Słowackiego 1. 3, biuro Krajowego Towarzystwa naftowego.

Treść zeszytu 14.

lia-

Przesilenie w naszym przemyśle. — Produkcya ropy w Galicy i. — Organizacya i podział handlu ftowego w Niemczech w ostatniem dziesięcioleciu. Nap. J Mendel. — Z krajów naftowych. —Odezwa Stałej Delegacyi Zjazdu Polskich Górników w sprawie ochrony okazów geologicznych. — Kronika.

BIURA

Krajowego Towarzystwa naftowego

i redakcyi „NAFTY“

z dniem 1. lipca b. r. zostały przeniesione na ulicę

Kraszewskiego i. 1 I. piętro.

Przesilenie w naszym przemyśle.

W poprzednim numerze donosiliśmy o zawiązaniu się komitetu ratunkowego dla poczynienia kroków u rządu i dalszych jeszcze pertraktacyj z Zakładem kredytowym ; komitet bardzo energicznie wziął się do pracy ; wybrany prezesem ściślejszego komitetu Franciszek hr. Zamoyski zaprosił wybitniejszych producentów na dzień 10. b. m. do Wiednia, gdzie też odbyła się pierwsza narada i omówienie akcyi ratunkowej, j W naradzie tej wzięli udział pp.: hr. Zamoyski, Wolski, Mars, br. Popper, Buber Długosz, Mikucki, Sussman, Seeman, Vreuls, Lieberman, dr. Fraenkel, dr. Kreisberg, Schutzman, Sochor, Clay, dr. Bartoszewicz i obecnym także był poseł Zarański'. Po trzygodzinnych naradach i bardzo ożywi o-nej dyskusyi uchwalili zebrani występować jako blok producentów, grupujący się koło jednej akcyi i programu. Program ten ujęto zasadniczo w trzy punkty: 1. domagać się od kraju budowy rezerwoarów, 2. domagać się od rządu dostarczenia na ten cel krajowi taniego kredytu, 3. niezależnie od tego prowadzić dalej pertraktacye z Zakładem kredytowym celem wybudowania wielkiej odbenzyniarni ewentualnie rafi-neryi nafty, a nim budowa takiej fabryki ukończoną zostanie stworzyć pewien modus vivendi w okresie przejściowym.

Tegoż samego dnia popołudniu zebrani we Wiedniu udali się do Zakładu kredytowego, gdzie dyrektor Blum zapewnił producentów, iż Zakład kredytowy chętnie wszedłby jeszcze w jaką kombinacyę z producentami i w tym celu prosi o wybór z grona producentów ściślejszego komitetu, jednocześnie zapewnił, że załatwienie całej sprawy będzie się starał przeprowadzić w jak najkrótszym czasie.

Następnego dnia zebrani producenci udali się gremialnie do parlamentu, gdzie wprowadzeni przez posła Zarańskiego odbyli najpierw konferencyę z Kołem Polskiem, w której udział wzięli prezes Abrahamowicz

i posłowie Bataglja, Loewenstein, ks. Lubo- regiem przesileń ekonomicznych szkodli-mirski i Małachowski. Przedstawione przez ¹ wych dla Państwa a wprost niebezpiecznych hr. Zamoyskiego postulaty przemysłowców j dla Kraju, spotkały się z bardzo życzliwem przyjęciem zë strony posłów naszych i rozwinęła się nad niemi dyskusya, w której eksc. Abra-hamowicz sprecyzował bardzo trafnie nasze postulaty, a poseł Loewenstein z wielką znajomością rzeczy je uzasadnił.

Jedną z właściwych górnictwu naftowemu cech jest żywiołowość jego produkcyi. W przeciwieństwie do innych gałęzi przemysłu czy górnictwa dozwalających, stosownie do konjunktury, dowolnie podnosić, obniżać, lub nawet wstrzymać chwilowo czynność wytwórczą, — tutaj szereg przyczyn prawnej, technicznej i gospodarczej natury nadał produkcyi charakter poniekąd siły żywiołowej, zależnej raczej od przyrodniczych warunków niż od świadomej woli człowieka.

Rzut oka na dołączoną tabelkę uczy:

1. że wytwórczość Galicyi wykazuje, jako naczelne prawidło, stały, ogromny wzrost, dzięki któremu lokalny zrazu przemysł podniósł się dziś już do światowego

Po konferencyi z Kołem Polskiem de-putacyę przyjął minister Korytowski i jakkolwiek w odpowiedzi na przedstawione życzenia wskazał na wielki brak gotówki w ogóle na targu światowym, to jednak obiecał pomówić z miarodajnemi sferami finansowemi, by skłonić je do akcyi. na rzecz producentów, ponadto przychylnie bardzo przyjął myśl pośrednictwa rządu w zatargu ciągłym producentów z rafinerami i ofiarował swoi czas w przyszłym tygodniu dla dokładniejszego omówienia spra- znaczenia ;

wy ze ściślejszym komitetem. Poseł Mała-    2. że wzrost ten nie dokonuje się ró-

chowski podniósł przy tej sposobności spra- j wnomiernie, ale raczej drogą wielkich, nie-wę wymiaru należytości od kontraktów na- j raz gwałtownych wahań. ftowych. Audyencya u ministra Korytow- j Z drugiej strony wykazuje statystyka, skiego zrobiła na deputacyi jaknajkorzyst- ¹ że zapotrzebowanie nafty w monarchii ninjsze wrażenie, gdyż widziano u ministra j austryackiej nie zmienia się prawie wcale, szczerą chęć pomocy przemysłowi w cięż- ! Wstrzymane wcześnie nadmiernym podatkiem przesileniu; następnie udała się depu- kiem spożywczym w naturalnym swym roz-tacya do ministra dla Galicyi hr. Dziedu- woju, stanęło ono od szeregu lat na jednym szyckiego, który uważnie wysłuchał postu- ¹ prawie poziomie, nawiasem mówiąc upoka-laty i obiecał je poprzeć; wreszcie députa- rzająco niskim w porównaniu z wszystkim cyę przyjął prezydent ministrów br. Beck i innymi, nawet znacznie niżej kulturalnie i prosił przedstawione postulaty przedłożyć stojącymi krajami Europy, mu na piśmie.    Zestawienie obu cyfrowych szeregów

wemi i wypracowuje projekt budowy wielkiej rafineryi nafty względnie odbenzyniarni

17. b. m. udała się gremialnie depu-tacya do pana Marszałka krajowego i wręczyła mu memoryal następującej treści:

„Galicyjski przemysł naftowy znalazł się znowu w ciężkiem nad wyraz położeniu. Przedwczesne rozbicie stworzonej mozolnie organizacyi producentów surowca zachwiało podstawami ustalonego nareszcie, jak się zdawało, targu i zagroziło sze-

Minister Korytowski stosownie do wykazuje zatem z jednej strony stale ro-przyrzeczenia konferował z dyrektorem Za- snącą przewagę produkcyi nad konsumcyą kładu kredytowego p. Blumem i Zakład i potrzebę coraz wydatniejszego eksportu, kredytowy naradza się ze sferami finanso- z drugiej strony uwidacznia ono powtarzające się peryodycznie, tj. w chwilach nagłego wzrostu produkcyi, okresy nadmiaru przybierające natychmiast cechę gwałtownych przesileń ekonomicznych.

Aby należycie ocenić istotę ich i doniosłość, należy przedewszystkiem zważyć, że mamy tu do czynienia z produktem płynnym, a więc wymagającym szczelnych zbiorników, że produkt ten wydobywa się zazwyczaj samoczynnie, drogą nagłych, niepowstrzymanych wybuchów, że więc w braku

wartość

—•84

2-05

3-50

—•70 -•20

8 do 14-—3'60do6’30

2-50

natychmiastowego zbytu lub wolnego miejsca w zbiornikach grozi przelanie się ropy do potoków i nieobliczalna stąd strata i niebezpieczeństwo.

Już sama ta okoliczność stawia właścicieli najobfitszych właśnie szybów w przy-musowem poniekąd położeniu; połączona nadto, jak często bywa, z przymusem finansowym, dyktuje im ona nieraz rozpaczliwe wprost warunki sprzedaży, które stają się niestety skalą dla całego targu.

Wydatność poszczególnych szybów, jak wiadomo, zbyt jest nierówną, aby można było mówić o przeciętnym jakimś koszcie produkcyi cetnara, do którego to kosztu targ musiałby się stosować jako do ostatecznego regulatora ceny. Ilekroć więc w chwilach nadmiaru cena spada do poziomu szybów najobfitszych, wtedy dla przeciętnych lub poniżej przecięcia stojących szybów, a zatem dla ogółu producentów, nadchodzi okres ogromnych strat jeśli nie ostatecznej ruiny, pod grozą której tracą oni wszelką spokojną rozwagę i powiększają przesadnym popłochem rozmiary klęski.

Przesilenia podobne powtarzały się wielokrotnie w ciągu ostatnich lat kilkunastu, powodując chwilowe zniżki i deruty znacznie większe niż z przeciętnej statystyki urzędowej wyczytaćby można. I tak w roku 1895, po dowierceniu wielkich schodni-ckich szybów, sprzedano ogromne partye towaru po 1 złr., a nawet po 75 ct. ; w roku 1903 po jednej i półtorej korony. Obecnie wobec rozbicia Petrolei grozi podobny spadek ceny do poziomu dwóch kor.

Jeżeli fluktuacye takie same przez się już podkopują podstawy przemysłu nadając mu niezdrowe, nierówne, gorączkowe piętno, to większe jeszcze, choć mniej głośne zniszczenie sprawia bezprzykładnie niski poziom na jakim od wielu lat trzymają się przeciętne ceny galicyjskiego surowca.

Stoimy wobec nieprawdopodobnego wprost zjawiska. Galicya produkująca dziś niewątpliwie jeden z najlepszych gatunków ropy, oparta o wewnętrzną konsumcyę 40-milionowej monarchii, kraj położony niemal " w środku Europy, w bezpośredniem sąsiedztwie największych rynków światowego zbytu, od lat pobiera za produkt swój ceny znacznie niższe, niż azyatycki Kaukaz i zamorskie Indye, niż Rumunia pracująca prawie wyłącznie na eksport i posiadająca obecnie lichy surowiec Ameryka.

Jakoż istotnie płacone za ropę galicyjską ceny bynajmniej nie są wyrazem wartości użytkowej produktu ani też wynikiem ogólnej konjunktury handlowej.

Już choćby tylko najprymitywniejsze zastosowanie ropy jako materyału opałowego zapewnia jej, licząc na ekwiwalent kaloryczny węgla, wartość około 3'50 K. za cetnar metryczny. Znacznie lepszy wynik K. 3‘60 do 4'30 przedstawia częściowa de-stylacya oddzielająca najbardziej wartościowe składniki, aby zużytkować resztę na opał dla kolei lub zakładów przemysłowych. Czynione w ostatnich czasach próby zużytkowania ropy do fabrykacyi gazu (w zastępstwie drożejącego coraz oleju gazowego) dały nadspodziewanie korzystne rezultaty, których wyrazem było zakontraktowanie już przez pewne gazownie większej ilości surowca po bardzo znacznej stosunkowo cenie.

Przy całkowitej destylacyi daje cetnar metr. ropy borysławskiej około :

cena

6% benzyny surowej 14-—

5% parafiny surowej 4P—

20% olejów 8% mazi 45% nafty

Ogólna zatem wartość otrzymanych produktów wynosi (stosownie do cen nafty konkurencyjnych czy kartelowych) K. 7*39 do 10‘09. Że zaś wszystkie koszty rafineryjne, wliczając transport, oprocentowanie i obfitą amortyzacyę wynoszą conajwyżej K 4*—, przeto pozostaje jako czysta wartość surowca w tej drodze zużytego okrągło K. 3’40 do 6-10. Eksport nafty galicyjskiej do Niemiec, Francyi i Szwajcaryi daje przy obecnej konjukturze niemniej jak cztery korony.

Jeżeli tedy ani wartość wewnętrzna produktu, ani otrzymane istotnie za desty-

lat ceny, a już najmniej koszty własne ko- ! ceń. Wiele krajowych przedsiębiorstw znikło palni nie regulują targu surowca, tedy ja- z widowni. W miejsce zdrowej twórczej ko jedyny czynnik rozstrzygający o losach przedsiębiorczości przemysłowej wybujała, przemysłu pozostaje słabość jednej strony j jak grzyb na chorem drzewie, spekulacya a siła drugiej. Tu — drobiazg ekonomiczny nie na rozwój już licząca, ale na obrót, nie wyszkolony handlowo, zdenerwowany Onato wytworzyła stosunki już nietylko ciężką walką o byt codzienny, wycieńczony szkodę krajowi przynoszące ale wprost ujmę. długoletnim wysiłkiem i wyzyskiem, tam falanga potęg finansowych, opartych o wie- i kujący z upodobaniem i zapładniający wszyst-loletnie rezerwy i doświadczenie, powaśnio- j kie tereny naftowe kuli ziemskiej z zasady nych wiecznie między sobą, ale dziwnie pomijał jedną Galicyę nie szczędząc jedynie zgodnych, ilekroć idzie o wspólne łowy.

To też światowy poważny kapitał wyszu-

uznania dla przyrodzonych jej warunków

O bezwzględną, celową ich politykę rozbi-    i technicznej pracy.

jały się wszystkie podejmowane dotąd pró-    Wasza Ekscelencyo! Takiego stanu

by organizacyjne producentów. Wyzyskana rzeczy ani chwili dłużej pozostawić nie mo-zręcznie lub stworzona sztucznie chwila de-    żna, nie godzi się.    Niema dziś    na świecie

ruty dawała im półdarme zapasy i szlusy    państwa, któreby w    imię zasad    liberalizmu

na lata całe.

handlowego wahało się wkroczyć tam, gdzie

A wyzysk szedł równocześnie w dwóch przemoc jednej strony grozi zagładą drugiej, kierunkach. Podczas najwyższej właśnie    Jeżeli Kraj dbając o    ekonomiczny swój roz-

konjunktury, gdy ludność monarchii opła-    wój wielkim trudem    i nakładem    sprowadza

bójczym wyzyskiem.

Wszak przemysł ten żywi bezpośrednio

cała kartelowi rafinerów za „światło ubo- i pielęgnuje sztucznie zawiązki nowych ga-gich“ 20 do 30 milionów rocznego hara- łęzi przemysłu, popiera wyrób koszyków, czu, w tymsamym czasie kopalnie galicyj- j guzików i koronek, tedy nie może być bier-skie otrzymały za surowiec swój mniej, niż nym widzem rozpaczliwej, śmiertelnej walki, połowę przeciętnych kosztów własnych i jaką największy, prawdziwie wielki jego prze-i zamykały przez szereg lat bilans wielo- j mysł toczy od lat z przygniatającym go za-milionowym deficytem.

datku spożywczym 30 milionów rocznie a w frachtach kolejowych 20 milionów, podnosi o 30 milionów bilans eksportowy monarchii całej a Cyslitawii w szczególności. Wszak z galicyjskiem górnictwem naftowem stoi dziś i upada ten cały przemysł rafineryj. ny Austro-Węgier, który w krótkowidzącej swej zachłanności nie waha się podkopy-

Obfitość przyrodzonego bogactwa krajn stała mu się przekleństwem. Rzeczy pozo- niemniej jak 20.000 ludzi, podnosi dobrobyt stawione własnemu biegowi doszły do ab- najuboższych właśnie, podgórskich okolic, surdu. Wystarczył chwilowy nadmiar kilku- wzmaga obrót monarchii zużytkowując rocz-nastu tysięcy wagonów, aby zdeprecyono- nie tysiące wagonów maszyn, rur, żelaza wać całą produkcyę. Dość powiedzieć, że i opału, przysparza Państwu w samym po-powstała nawet w chwili rozpaczy szalona, choć nie pozbawiona logiki myśl dobrowolnego spalenia fatalnego nadmiaru na tłoce tustanowickiej. Bilans kraju stracił na cenie ropy — i to stracił bezpowrotnie nie z dochodu a z kapitału — mało co mniej, jak sto milionów koron w ciągu ostatniego pięciolecia; straciła też odpowiednio ta połowa monarchii na korzyść wać własnej podstawy.

Czujemy się ważnem i potrzebnem ogniwem w systemie gospodarczym państwa i kraju i przedświadczenie to daje nam prawo i nakłada poniekąd obowiązek

Węgier.

Nadewszystko jednak ucierpiała poważnie, i to na długie lata, ekonomiczna i społeczna podstawa przemysłu. Pod uciskiem stosunków wiele kopalń posiadających | zwrócenia się w takiej jak dzisiejsza chwili wszelkie warunki rozwoju zamieniło się do Tych, którym całokształt gospodarstwa

w cmentarzyska. Zaniechano próbnych wier- zbiorowego leżeć musi na sercu.

Pozwalamy sobie przedłożyć niniej- wątpić o niezwykłej użyteczności propono-szem Waszej Ekscelencyi wnioski nasze bę- wanego przedsięwzięcia, dące wynikiem obszernych narad i gruntownej rozwagi.

Wyłuszczone powyżej przyczyny i szczegóły powtarzarzających się peryodycznie przesileń wskazują same przez się. w jakich kierunkach powinna pójść akcya ratunkowa.

Tylko krąjowa instytucya stanowić może zawiązek przyszłej organizacyi, licząc na Proponujemy na razie budowę rezer-    bezwzględne zaufanie ogółu i zapewniając

woarów o pojemności co najmniej 15 tysię-    mu nawzajem zupełne bezpieczeństwo przed

cy wagonów z tern, że wolne w nich miejsce

Skoro niepodobna jest usunąć wahań produkcyi, należy wyrównać je przez budowę odpowiedniej ilości zbiorników, które w chwilach wielkiego przypływu przyjmowałyby nadmiar, aby oddać go potem w czasach słabszej produkcyi i zmienić w ten sposób klęskę jednego roku na dobrodziejstwo lat wielu.

Doświadczenie uczy, że wahania mogą być wielkie i nagłe, że spotęgować je można sztucznie w celach spekulacyjnych przez czasowe wstrzymanie odbioru. Jeżeli więc zbiorniki takie mają być rzetelną, a nie złudną tylko, zawodzącą w stanowczej chwili pomocą, muszą one stanąć : odrazu w poważnej liczbie i pojemności i uzupełniać się w miarę potrzeby tak, aby J zawsze pozostawało dość wolnego miejsca, j bez którego cel całej instalacyi byłby chybionym. Nie należy bowiem zapominać, że fabryki zbiorników stawiają dziś sześciomie- j sięczny termin dostawy.

Dalecyjjesteśmy od zachwalania Krajowi budowy zbiornikówjako bezpośrednio świetnego interesu. W przekonaniu naszem zapewnić ona może przy średnich taryfach magazynowych mało co więcej nad oprocentowanie normoralne i amortyzacyę kapitału. Możliwa w każdym razie nadwyżka mogłaby tworzyć osobny fundusz, mający na celu poparcie przemysłu naftowego. Ale też dla Kraju przedsięwzięcie takie nie jest samo sobie celem, jak byłoby dla prywatnego kapitału. Tylko kraj bowiem i państwo wyciągnąć zeń mogą, jak z każdej inwestycyi publicznej, te wszystkie pośrednie korzyści, które, jakkolwiek nie zawsze dają się stwierdzić i ustalić cyfrowo, jednak znajdują nieomylny swój wyraz w ogólnym bilansie

Tylko publicznym, w zarządzie kraju stojącym magazynom, przypaść może rola zbawiennego regulatora targu. Zasadę tę przeprowadził z najlepszym skutkiem rząd rumuński biorąc w swe ręce centralne ru

rociągi i wielkie magazny portowe; uznano ją dziś, niestety po niewczasie, nawet w klasycznej ziemi rozboju finansowego, ojczyźnie Standardu.

temi kombinacyami handlowemi, które pod-powinno wynosić normalnie niemniej jak suwać zwykł silnym widok słabszego.

5000 wagonów. Uzupełniana w ten sposób

Proponujemy w dalszym ciągu, aby na wypadek i w miarę potrzeby pojemność zbiornikom tym przyznano charakter pu-całkowita magazynów, powinna by być preliminowaną co najmniej na 30 tysięcy wagonów.

blicznego składu, a zatem między innemi prawo wystawiania na zamagazynowany towar warantów, które, jako korzystające Koszt instalacyi podobnej należy przy-    z gwarancyi kraju miałyby znaczenie pu-

jać około K. 1.50 od stu kg. pojemności,    blicznego papieru. Urochomiłby się w ten

a zatem znacznie mniej, niż wynosi sztucz-    sposób towar przykuty dziś do ciasnych

na depresya ceny spowodowana chwilowym    miejscowych stosunków. Dla ropy galicyj-

nadmiarem. Jeśli się nadto zważy, że depre-    skiej otworzyłby się szerszy, wygodniejszy

sya obejmuje całą produkcyę kraju a zbiór-    targ, zwłaszcza w dziedzinie zaliczek, któ-

niki tylko niebezpieczny jej nadmiar, że    rych wysokość i warunki nie byłyby już

służyć one mają nie jednorazowemu ale    przedmiotem specyalnych jakichś układów,

wielokrotnym napełnieniom, poczem jesz-    ale raczej wynikiem wolnej konkurencyi

cze wartość ich zostaje — nie podobna ! na światowym targu pieniężnym.

krajowym.

Wszakże budowa zbiorników nie wy- I nas oficyalnie zapewniono, pewne insty-

czerpuje jeszcze koniecznych środków obrony. Tą drogą usuniemy jedynie zgubne skutki peryodycznych wahań produkcyi. Stała jej zwyżka ponad zapotrzebowanie monarchii musi być usuniętą w drodze odpowiedniego zużycia.

Wprawdzie eksport destylatu zagranicę przy obecnej dobrej konjunkturze mógłby się odbywać w dowolnych ilościach bez obniżenia przeciętnej ceny, ale niestety przy obecnych stosunkach cłowych (zwłaszcza niemieckich) wywozić można tylko destelo-wane produkty. Powoduje to zupełną zależność eksportu od współudziału rafineryi. Co to znaczy, tego próbkę dał właśnie rok bieżący w którym związek eksportowy „Olex“ mimo dobrej konjuntury umyślnie wstrzymał się w znacznej części od eksportu, aby w ten sposób sztucznie spotęgować nadmiar surowca.

tucye finansowe, resztę producenci sami w formie wpłat ropą. Że jednak możliwem jest, iż przy subskrypcyi, zwłaszcza z początku, braknie część jakaś preliminowanego kapitału* przeto obawiając się, aby przez to rozpoczęcie budowy wymagającej i tak blisko rok czasu, nie odwlokło się dotkliwie, pragniemy uzyskać od Kraju poparcie naszych usiłowań w sposób, którego szczegóły pozwolimy sobie przedłożyć Waszej Ekscelencyi z chwilą, gdy sprawa poparta dokładnym kosztorysem i kalkulacyą dojrzeje do szczegółowego traktowania.

Musimy na przyszłość uniezależnić się od rafinerów co do zużytkowania naszej nadwyżki. Najskuteczniejszym w tym celu środkiem byłaby budowa wielkiej związkowej rafineryi. Że jednak rafinerya mała chybiłaby celu, a odpowiednio wielka zbyt wielkiego jak na nasze stosunki wymagałaby kapitału, przeto proponujemy nie raf i -neryę w ścisłem słowa znaczeniu, ale znacznie tańszą benzyniarnię, tj. zakład służący do oddzielania z ropy najbardzie lotnych i wartościowych składników celem zużytkowania reszty jako materyału opałowego pierwszorzędnej jakości, dla którego koleje żelazne stanowiłyby w pierwszej linii nieograniczone niemal pole zbytu.

Fabryka byłaby budowaną tak, aby w razie potrzeby każdej chwili módz ją przekształcić na formalną rafineryę. Plany i kosztorysy są obecnie w robocie i pozwolimy sobie w swoim czasie przedłożyć je Waszej Ekscelencyi. W tern miejscu nadmieniamy jedynie, że koszt podobnego zakładu zdolnego przerobić rocznie do 10 tysięcy wagonów ropy obraca się wliczając już kapitał obrotowy w granicach 2 milionów koron i kalkuluje się jako bardzo rentowne przedsiębiorstwo przemysłowe.

Znaczną część kapitału objęłyby, jak

Wasza Ekscelencyo! Przemysł naftowy zaiste nie nadużywał dotąd opieki Państwa i Kraju. Wierny hasłu samopomocy, ufny w siły własne, zapomniał on, rzec można, tej wydeptanej przez innych drogi. Dziś wszakże zagrożeni u podstaw własnego bytu, czując całą nierówność i beznadziejność takiej, jak dotychczas, walki — a z drugiej strony widząc jasno otwierającą się nam przy pomocy Kraju drogę pomyślnego rozwoju, nie możemy zwlekać dłużej. Jako wysłannicy ogółu wytwórców kopalń galicyjskich zwracamy się do Waszej Ekscelencyi jako kierownika polityki krajowej ze zbiorową usilną prośbą o pomoc tak wydatną, do jakiej wielkość przemysłu naszego, tak szybką, do jakiej groza położenia nas uprawnia“.

(Omawianą tabelkę umieszczamy przy końcu niniejszego artykułu).

Memoryał został opatrzony podpisem blizko stu firm naftowych. Deputacyę do marszałka krajowego prowadził prezes Krajowego Tow. naftowego poseł Gorayski ; ponadto w skład deputacyi wchodzili : poseł L. Wiśniewski, Fr. hr. Zamoyski, inż. Wolski, dr. Goldhamer, Mars, Macher, Mora-czewski, Bogusz, Perutz, Łaszcz, Duczyński, Nahlik, Sussman, dr. Fraenkel, hr. Reseguier, Popiel, prof. Załoziecki i dr. Bartoszewicz.

Przemówił prezes Gorayski, domagając się od kraju koniecznie budowy rezer-woarów, o które krajowi producenci oprzeć by się mogli w dalszej akcyi ; przemawiali jeszcze inżynier Wolski i dr. Goldhamer. Marszałek krajowy oświadczył deputacyi

bardzo wyraźnie, że gotów jest odraz u zrealizować uchwałę sejmową z przed 4 lat, przeznaczającą półtora miliona koron na budowę rezerwoarów, że dalej przypuszcza wszelkie prawdopodobieństwo, iż Sejm w obecnej sesyi wrześniowej uchwali jeszcze większy kredyt 3—4 milionów na budowę rezerwoarów, przemysłowcy jednak naftowi powinni współdziałać w przeprowadzeniu tego projektu, a to w ten sposób, że administracyi tych rezerwoarów powinno się podjąć jedno z towarzystw lub związków krajowych i przy tej administracyi nie powinno mieć żadnych osobistych zysków i interesów na względzie; rezerwoary te winny służyć wyłącznie interesom krajowej pro-dukcyi.

To oświadczenie marszałka krajowego, jako wyraźna zapowiedź tak długo oczekiwanej pomocy krajowej dla naszego przemysłu, wywołało żywe zadowolenie wśród przemysłowców naftowych.

Tegoż dnia popołudniu członkowie deputacyi zebrali się w biurze Krajowego Towarzystwa naftowego dla dalszych narad ; narazie uchwalono wybrać komitet, któryby wspólnie z dyrekcyą Towarzystwa magazynowego ułożył w porozumieniu z Wydziałem krajowym plan budowy i administracyi rezerwoarów powstać mających z funduszów krajowych. Do komitetu tego wybrano pp. Go-rayskiego, hr. Zamoyskiego, Wolskiego i dra Goldhamera ; poruszono dalej sprawę sprzedaży ropy przez komitet „Petrolei“ firmie Dawid Fanto, która to sprzedaż dotychczas nie została jeszcze definitywnie załatwioną, uproszono dyrekcyę „Petrolei“ o zwołanie w tym celu do Wiednia posiedzenia komitetu „Petrolei“ na 19. b. m. Wreszcie omawiano jeszcze projekt budowy odbenzyniar-ni względnie związkowej rafineryi nafty.

Produkcya

ropy

wagonów

Konsumcya

Austryi

wagonów

Cena ropy kor.

za 100 kg.

Cena nafty kor.

za 100 kg.

1890

9.165

1891

8.772

1892

8.987

1893

1894

1895

1896

1897

1898

1899

9.633

13.200

20.207

33.776

30.963

32.314

32.168

16.950 17.040 17.070 17.740 19.700 20.110 21.210

21.950 22.630 21.820

7*16

7-08

6-10

6-24

5-82

4-74

4'—

4-28

5-08

5-15

27

38 do 40

1900

1901

32.636

45.200

1902

1903

57.600

71.333

1904

82.712

1905

1906

80.179

76.044

21.970

23.370

24.330

25.110

24.610

24.680

24.720

6-08

5-69

2.82

2-54

2-96

2’85

2-40

))

41 do 30

On OO OO CO CVJ fO CO CO Tf

#5

OO CM t)*    o

ro ^    Tt« ro

HProd-ULi^C37-a, xop37* txz- O-a.11037-1.

Maj 1907.

Miejscowość

Zapasy dnia

30. kwiet. i Produkcya 1907

Ekspedycya

Manko i zużytkowanie na kopalni

Zapasy dnia 31. maja 1907

Potok

42.250

13.000

Pogi

7.971

9.271

14.836

8.653

800

500

39.614

8.089

Równe

4.026

1.087

3.741

200

1.172

Tarnawa-Wielopole-Zagôi'z Krosno

36.843

12.500

7.727

800

40.816

118.444

24.050

8.246

2.800

131.448

Reszta kopalń Galicyi zach.

40.606

22.000

11.206

1.500

49.900

razem

250.140

81.908

54.409

6.600

* 271.039

Borysław - Tustanowice

Schodnica

3,786.900

100.220

742.900

623.485

30.000

33.500

13.320

3.000

3,876.315

117.400

Urycz

Mraźnica

51.299

11.000

22.844

6.000

33.455

3.196

500

981

100

2.615

Reszta kopalń Galicyi wschód.

9.145

12.000

8.671

1.400

11.074

razem

3,950.760

799.900

669.301

40.500

4,040.859

Łącznie

4,200.900

881.808

723.710 1    47.100

4,311.898

Produkcya ropy w Galicyi wynosiła w miesiącu czerwcu około 10.000 cystern. Z tego na Borysław przypada około 2.000 cystern, na Tustanowice około 6.800 wagonów, na resztę Galicyi 1.200 cystern.

osiągnięto cyfrę 1902 r. Dowóz ropy surowej utrzymuje się prawie na tym samym poziomie, w latach 1900, 1902 i 1906 importowano znaczniejsze ilości; import ropy służy dla pokrycia zapotrzebowania wielkiej rafi-neryi w Bremie, wyrabiającej naftę i benzy

Organizacya i podział handlu naftowego w Niemczech w ostatniem dziesięcioleciu.

Napisał Józef Mendel w Berlinie. (Dokończenie) li y n e k naftowy w B r e m i e.

O obniżeniu się dowozu do Bremy i jego przyczynach mówiliśmy już poprzednio. nę. Import nafty i smarów, których statys-Szcżególnie jaskrawo występuje to w odnie- tykę publikuje się dopiero od r. 1900, wy-sieniu do produktów rafinowanych. Rok 1906 kazuje znaczny postęp, chociaż pozostaje

wykazuje pewne ożywienie się dowozu, gdyż j w tyle poza importem Hamburga i wynosi

na-

Już poprzednio wyłuszczyliśmy, jakie rafinady między Hamburgiem a Bremą przed- j momenty przyczyniły się do upadku, wzglę-stawiał się w r. 1896 jak 14 : 9, w r. 1900

>-

na-

r.

zaledwie jego czwartą część. Stosunek importu

jak 29 : 6. tj. 5 : 1 ; w r. 1904 jak 10 : 1, a w i*. 1905, jak 8 : 1. Import do Bremy pokrywają prawie wyłącznie Stany Zjednoczony. Przejściowo występowała Austrya jako dostawca rafinowanego towaru. Statystyka nie wykazuje udziału Rosyi i Rumunii w imporcie olejów do Bremy. Destylatu ftowego dostarcza w pierwszym rzędzie Ameryka, od r. 1904 także Indye Holenderskie. Smary przychodzą do Bremy przeważnie z Ameryki, mniejszych ilości dostarcza Ro-sya, dość pokaźne ilości smarów przychodzą z Hamburga i Hanoweru.

Wywóz ropy surowej z Bremy jest minimalny, gdyż rafinerye tamtejsze przerabiają prawie cały towar, w przeciętnej ilości 170—180.000 cm. rocznie. Tem się tłómaczy że wywóz rafinady Bremy równa się prawie dowozowi, czasem nawet go przewyższa.

Podobnie jak do Hamburga przychodzi i do Bremy towar drogą morską, lądową i rzeczną. Prawie czwarta część importowanej nafty wywożoną bywa drogą morską, Handlowa statystyka Bremy wykazuje bardzo dokładnie dokąd skierowany jest eksport z Bremy ; cyfry wykazują, jak z każdym rokiem rynek bremeński coraz bardziej tracił na znaczeniu na korzyść Niemiec południowych i środkowych. Jedynie eksport olejów mineralnych zdołał utrzymać się na tym samym poziomie, a czasami nawet wykazywał pewną zwyżkę. Nieznaczne ilości wywożonego dostylatu naftowego i ropy idą wyłącznie prawie do Prus.

Rynek naftowy w M a n n h e i m.

Omawiając dowóz produktów naftowych do Mannheimu, rozróżnić należy podobnie jak przy eksporcie transport drogą wodną do portu i drogą żelazną, a różnica dowozu i wywozu daje nam cyfrę konsumcyi miasta. Z końcem lat ośmdziesiątych zaczyna wzrastać znaczenie Mannheimu i osiąga szczyt rozwoju w r. 1893, poczem rynek tutejszy powoli się osłabia i następuje ponowne, nieznaczne coprawda ożywienie między rokiem 1902 a 1905.

dnie zastoju tutejszego rynku naftowego. P( dobnie jak upadek rynku naftowego w Bremie spowodowany został wprowadzeniem statków cysternowych rzecznych przez importerów w Hamburgu, Mannheimie, Rotterdamie, Antwerpii, tak i zastój rynku w Mannheimie tłómaczy się powstaniem szeregu rynków ftowych wzdłuż biegu Renu.

Ponieważ taryfy kolejowe są znacznie wyższe, jak przewóz drogą rzeczną, przeto wszystkie prawie transporty z północy idą Renem. Dowóz drogą żelazną zwłaszcza z portów morza północnego stanowi jednak zawsze 4—9°/₀ rocznie i ożywia się zwłaszcza przy niskim stanie wody na Renie, w zimie, lub w razie gdy zapasy znacznie się obniżyły.

Nafta na rynku tutejszym jest w przeważnej części amerykańskiej proweniencyi, gdyż oba wielkie Towarzystwa importowe, mianowicie Niemcko amerykańskie Towarzystwa naftowe i identyczne prawie z Standard Oil Co towarzystwo bremeńsko-manheimskie mają tu swą siedzibę. W ostatnich latach utworzyli takie i Rosyanie filię w Mannheim która początkowo bardzo ładnie się rozwijała, i wynosił dowóz olejów rosyjskich w r. 1902 160.000 cm. tj. ósmą część całego importu. Od r. 1902 nie prowadzi się więcej zapisków co do importu rosyjskich olejów do Mannheim, lecz przyjąć należy, że od 1904 ogólne obniżenie się dowozu z Rosyi nie pozostało bez wpływu na rynek tutejszy.

Omówiwszy rozwój poszczególnych rynków naftowych, przejdźmy obecnie do rozwoju głównych zastępców handlu naftowego w Niemczech. Ostatni lat dzieciątek zastaje już wysoki rozwój handlu naftowego z lat ubiegłych. Niemiecko-amerykańskie Towarzystwo naftowe (D. A. P. G.) zdołało po długiej walce pokonać obie firmy w Bremie i Mannheim importujące naftę nie należącą do trustu ; z firm tych kreowano nowe towarzystwo : Mannheim - Bremer Petroleum A.-G. którego kapitał w znacznej części znajduje się w ręku Standard Oil Co. Na zewnątrz występowało towarzystwo „Mannheim-Bremer“ niejednokrotnie jako konkurent D. A. P. G. aż wreszcie wyrównały się wszel-

kie przeciwieństwa i świat naftowy doszedł do przekonania, że walka konkurencyjna, — przeważnie była tylko walką pozorną. Istotnie walka ta między wspomnianemi firmami nie istniała, gdyż każda z nich miała odrębne obszary zbytu i towarzystwa te krocząc po odrębnych drogach jednoczyły się jedynie przeciw wspólnym konkurentom. Trust na-naftowy, względnie jego organizacya w Niemczech jednoczy pozatem w sobie firmy A.

amerykanie przewagę, i stąd pochodzą układy z importerami rosyjskimi o których wspominaliśmy poprzednio. W końcu nadmienić należy grupę zachodnio niemieckich grosistów, nieprzyjaznych trustowi amerykańskiemu, którzy jednoczą się we firmie Westfälische-Petroleum Gesellschaft.

Towarzystwo D. A. P. G., pominąwszy walkę zwycięską z konkurencyjnymi grosis-tami, starało się w ostatniem dziesięcioleciu rozpiąć gęstą sieć swych składów po całych prawie Niemczech. W pierwszym rzędzie dążyło towarzystwo do opanowania rynków położonych w górnym biegu Łaby i jej dopływów, następnie zwrócili się ku rynkom nad-reńskim, które jednak, jak już wspomnieliśmy znajdują się przeważnie w ręku importerów holenderskich.

Korff, która już w r. 1877 utraciła swą samodzielność, firmę „Königsberger Handels Kompagnie“ w Królewcu, Gdańsku Bydgoszczy, Neidenburgu, Lauenburgu etc. etc. Składy firmy Korff znajdują się w Berlinie, Wrocławiu, Brunświku, Dreźnie, Frankfurcie n.

Walka towarzystwa D. A. P. G. z importerami rosyjskimi zjednoczonymi w Nie-miecko-rosyjskiem towarzystwie dla importu nafty, była chwilowo dość ostrą, z czasem przeciwieństwa zdołano załagodzić, gdyż grupy Rockfellera i Nobla stojące poza wymie-nionemi towarzystwami porozumiały się między sobą co do podziału obszarów zbytu. Charakterystycznem jest, że towarzystwo D. A. P. G. w Mannheim dostarczało na żądanie nafty rosyjskiej, a w Stuttgarcie posiadało nawet wyłączną sprzedaż nafty Nobla. Niemiecko-rosyjskie towarzystwo (obecnie wfikwidacyi) posiadało składy nietylko w Berlinie i Hamburgu, lecz także w głównych siedzibach D. A. P. G. tj. w Mannheim i Wrocławiu. W r. 1905 wszczęły oba towarzystwa zaciętą walkę konkurencyjną między sobą, będącą wiernem odbiciem zatargu Rosyi i Ameryki na rynku światowym. Oprócz wspomnianych towarzystw zaopatruje A u-stryackie towarzystwo import o-w e, rynkie niemieckie na południe od Dunaju w naftę rosyjską ze swych składów Tryeśeie i w Bregencyi. Dalsze Towa-

M., Hanowerze, i Lipsku. American-Petro-leum Company w Rotterdamie i Antwerpii zajmujące to samo stanowisko na rynkach belgijsko - holenderskich, co D. A. P. G. w Niemczech, — założyło w r. 1904 firmę „Amerikanische Petroleum Anlagen G. m. b. H. w Neuss, jako swą organizacyę i utworzyło filie w Metzu, Mongucyi, Akswigranie,

Trewirze, Bingen, Mayen, St. Johann a. Saar etc. Kapitał towarzystwa wynosił zrazu 200.000 mar. poczem podwyższono do 750.000 marek. Towarzystwo to zaopatruje rynki niemieckie po lewym brzegu Renu, podczas gdy dostawa w wozach ulicznych tej firmy znajduje się pod kierownictwem D. A. P. G.

Widzimy tu zatem bardzo ciekawy i charakterystyczny obraz; holenderska organizacya trustu amerykańskiego, zaopatruje przez założone przez siebie towarzystwo rynki za-chodnio-niemieckie, zaś hnndel detailiczny, tego towarzystwa względnie dostawa do domu konsumenta, znajduje się pod kierownictwem D. A. P. G. tj. niemieckiej organizacyi trustu amerykańskiego.

WT ten sposób łączą się i wiążą interesy poszczególnych organizacyi trustu amerykańskiego, stosownie jak tego wymagają stosunki i konjuktura. Towarzystwo Ameri- rzystwo importujące naftę rosyjską, miano-can Petroleum Company powstało z firm wicie Gesellschaft für rusische Naphtapro-Horstman & Co w Rotterdamie, H. Speth dukte m. b. H., z siedzibą we Wrocławiu, Co w Antwerpii i H. Rieth & Co w Amster- które operuje we wschodnich prowincyach damie, będących pierwszymi importerami na- nie stoi w związku z grupą Nobla. Prócz fty rosyjskiej. We Firmie Société pour la wspomnianych, istnieje w Bochum firma im-vente du pétrole cidevant Rieth, zdobyli portowa Deutsch-russische Handelsgesellschaft.

cławiu. Na innych punktach ustępowano sobie wzajemnie z drogi.

Dziesięć lat mija od chwili, kiedy grupa D. A. P. G. odniosła ostateczne zwycięstwo nad swymi przeciwnikami. Towarzystwo Standard zdawało się być samowładnem. Lecz wystąpienie importerów rosyjskich zachwiało utrwalone, jakby się zdawać mogło, stanowisko organizacyi trustowej. Pod koniec stulecia rozpoczął się eksport galicyjski i rumuński, popierany przez rząd, który udzielał zniżek taryfowych. Jednak ani nafta galicyjska, ani rumuńska nie zdołały mimo ostrej kon-kurencyi wyprzeć nafty amerykańskiej, która zdobyła sobie zbyt wielu przyjaciół w kołach konsumentów. Dopiero interes, jaki Bak niemiecki miał w wprowadzeniu nafty rumuńskiej w granice Niemiec, stworzył dla grupy amerykańskiej, poważnego przeciwnika. Towarzystwo Petroleum Produkte A. G. które importowało naftę rumuńską (Deutsche Bank) i teksańską (Shell Co;) spowodowało ową zaciętą walkę konkurencyjną w r. 1904 i 1905. Sytuacya stworzona tym zatargiem przyniosła jednak obu stronom znaczne i dotkliwe straty. W r. 1906 pożądano ze wszech stron pokoju, to też Europejska Unia naftowa, będąca koalicyą Rosyan i Rumunów wdrożyła pierwsze kroki ugodowe, które do dziś dnia doprowadziły do ostatecznego porozumienia które jednak dzięki zręczności Amerykanów przyniosą im raczej zysk, jak stratę.

Ostatnie dziesięciolecie charakteryzuje usilna walka trustu o utrzymanie swego stanowiska. Mimo licznych wrogów, którzy dążyli i dążą do obalenia organizacyi trustowej

Do grupy amerykańskiej i rosyjskiej, . przyłączyła się w ostatnich dziesięciu latach także grupa rumuńska. Rumuńskie towarzystwo sprzedaży wystąpiło pod firmą Petroleum-Produkte A. G. Spólnikami tej firmy były : Deutsche Bank, Shell Transport and Trading Co (założyciel pierwotny) następnie Steaua Romana (należąca jak wiadomo do Deutsche Bank. Petr Prod. A. G. jednoczy w sobie udziały Banku niemieckiego w rozlicznych przedsiębiorstwach naftowych. Bank niemiecki interesowany jest w towarzystwie Steaua Romana, w Kasbek Syndicat Ltd. i w Spółce akc. „Schodnica“. Petroleum Produkte A. G. jako towarzystwo sprzedaży grupy rumuńskiej posiadało składy w całych Niemczech, w Holandyi, Belgii i Anglii. W Holandyi i Belgii istniały filje P. P. A. G. pod innemi firmami. Towarzystwo P. P. A. G. nie sprzedawało jednak wyłącznie nafty rumuński aj, lecz także naftę z Teksas, którą dowoziły parowce towarzystwa Shell Transport. Ciężką naftę teksańską mieszano następnie z naftą towarzystwa Pure Oil Co, będącego niezawisłą grupą outsiderów, i sprzedawano tę mięszaninę, jako naftę amerykańską. Później mieszano naftę teksańską z rumuńską. W latach 1904 i następnym prowadziły obie grupy tj. Standard (D. A. P. G.) i Petroleum-Produkte A. G. (Rumunia, Shell Co i Deutsche Bank) ostrą i zaciętą walkę konkurencyjną.

W ostatniem dziesięcioleciu zdołali przeciwnicy Standartu skorzystać z urządzeń i organizacyi trustowej. Podobnie jak Standard, poczęli i oni budować rezerwoary i składy wzdłuż biegu rzek, wprowadzać statki cysternowe i wozy dostarczające naftę do domu. Słowem, zwalczali wprawdzie metodę walki trustu z grosistami, lecz w istocie uznać musieli, że chcąc utrzymać swe stanowisko, muszą tą samą postępować drogą i usunąć handel pośredni. Zwycięstwo, względnie utrzymanie stanowiska polegało na tern, że walczono tą samą bronią, co przeciwnik. Prócz tego walczyć musiało towarzystwo P. P. A. G. z niechęcią ludności do nafty rumuńskiej.

W r. 1906 nastąpiło zjednoczenie się handlu rosyjskiego i rumuńkiego w Europejskiej Unii naftowej. Do fuzyi tej przyczyniły się stosunki panujące na rynku światowym, w pierwszym rzędzie na rynku niemieckim i angielskim. Towarzystwo Shell Co wystąpiło z okazyi powstania w Unii nietylko z niemieckiego, ale wogóle z europejskiego handlu naftowego.

Najsilniej występują przeciwieństwa konkurencyjnych grup na rynkach, gdzie wszystkie mają swe siedziby, n. p. w Hambugu i Mannheimie, jako najważniejszych punktach dla importu nafty, mniej w Bremie, której młodsze firmy nie obierały za siedzibę, w ostatnich zaś czasach w Berlinie i Wro

ltosya.

Komitet taryfowy ponownie rozpatrywał podanie rosyjskich przemysłowców naftowych o zniżenie taryfy przewozowej eksportowej na kolei trauskaukazkiej i załatwił to podanie odmownie, wychodząc na podstawie dat statystycznych z załoźeuia, iż eksport produktów naftowych w Rosyi zależy nie tyle od taryfy odnośnej, ile od ogólnej sytuacyi przemysłu naftowego; mianowicie w roku 1906 eksport był bardzo mały z powodu ogólnej stagnacyi w przemyśle, spowodowanej strajkami i wrzeniem rewolucyjnem, gdy w roku 1907 z powodu podniesienia się produkcyi do obecnego czasu stanowi już liczbę 30—32 milionów pudów.

W Rosyi opał węglowy zamiast „ma-zutu“ z ropy zaczyna rozpowszechniać się coraz więcej, co jest zjawńskiem niepociesza-jącem dla kaukazkiego przemysłu naftowego; najpierw koleje przeszły na opał węglem, potem fabryki cukru zaczęły powoli przecho-chodzió na węgiel, gdy zakłady metalurgiczne jeszcze zachowały opalanie „ mazutem“ ; w jesieni ma zamiar kolej władykaukazka przejść na opał węglem ; także i statki na Wołdze obawiają się braku i drożyzny płynnego paliwa, na razie jednak radzą sobie w ten sposób z drożyzną paliwa, że podniosły taryfę przewozową zarówno w ruchu towarowym jak i osobowym.

Rząd zajmował się sprawą udogodnień transportowych dla nowego obszaru naftowego w okolicy rzeki Reczory , do którego jak donosiliśmy w jednej z korespondencyj, przywiązywane są wielkie nadzieje, lecz na razie przyszedł rząd do przekonania, że budowa linii kolejowej i rurociągu na tym obszarze (projekt inź. Biełoborodowa) jest jesze przedwczesną ; płytkie dotyczasowe wiercenia w tym obszarze do 30 sążni nie dały jeszcze kompletuje pozytywnych rezultatów, projektowane są wiercenia głębsze; gubernator guberni

i wydarcia jej zdobytych posiadłości, zdołał trust utrzymać swe stanowisko, zbliżają się-coraz bardziej do konsumenta i wypierając zupełnie pośrednika w handlu naftowym. Przeciwnicy trustu zniewoleni byli obrać tę samą metodę walki i szukać również bliższego kontaktu z konsumentem. Politykę tę prowadzili konkurenci Standartu, zrazu był pod hasłem wydarcia rynków niemieckich ze szponów trustu amerykańskiego, później uznać musieli, iż jest to jedyna droga umożliwiająca im kon-kurencyę z trustem. Ostra walka konkurencyjna musiała pociągnąć za sobą chwilowe znaczne fluktuacye cen, jednak różnice te wyrównują się w przecięciu rocznem prawie zupełnie. Towarzystwo Standard, które i dziś jeszcze dyktuje ceny, umiało zachować odpowiednią miarę, wiedząc, że zbytnie podwyższenie cen wyszłoby w pierwszym rzędzie na niekorzyść trustowi.

Zdawaćby się mogło, że bieżące dziesięciolecie handlu naftowego rozpoczęło się pewnego rodzaju równowagą i wyrównaniem przeciwieństw, gdyż wielkie grupy zdołały się po części — już porozumieć między sobą; lecz nie należy zapomnieć, że zarówno na rynku światowym, jak i na rynku niemieckim pojawili się nowi outsiderzy, którzy w ciągu roku uzyskać mogą wpływ na ukształtowanie się targu naftowego. Do tych outsiderów należą prócz mniej lub więcej niezawisłego Towarzystwa Pure Oil, w pierwszym rzędzie grupa austraeka i finansowana przez Diskonto-Gesellschaft grupa rumuńska, których staraniem jest coraz większe rozszerzenie eksportu do Niemiec. Towarzystwo Standard zawistnie obserwuje nowo powstające grupy (budowa rafineryj przez tow. Vacuum Oil Co, rzekoma sprzedaż ropy rumuńskiej przez grupę niemiecką — towarzystwu Ro-mano-Americana) i czyni zabiegi, by je w zarodku opanować, i poddać swej kontroli. Naturalnie że D. A. P. G. pomocną jest trustowi w tej akcyi. Życie jest walką. Walki poszczególnych grup naftowych w ostatniem dziesięcioleciu wytworzyły coraz ściślejszy kontakt między producentem a konsumentem, przyczyniły się do rozwoju i udoskonalenia środkow dostawy produktu wprost do domu konsumenta z pominięciem pośrednika. Walka ostatnich lat dziesięciu przyniosła mimo przejściowych strat wielkie i niezaprzeczone korzyści.

Z krajów naftowych.

po-

jak i wykonaniem najzupełniej nadają się do gó-przy których prowadzą się przekopy w ziemi ! dnego reprezentowanie naszego przemysłu jako i skałach, często spotykają się ciekawe pod    takiego i naszej techniki wiertniczej, od których

względem naukowym okazy geologiczne (mi-    rumuński przemysł naftowy brał wzory i naukę:

nerały, rudy, skamienieliny, kości i t. p.),    1. Model „Taranu“ inż W. Wolskiego, 2. mo-

które po największej części dostają się jako przedmioty ciekawości do rąk ludzi prywatnych i jeżeli nie giną lub niszczeją, (co niestety często się zdarza), to w każdym razie

P. Bo-

Kongres naftowy w Bukareszcie. W -Rumunii zawiązał się polski komitet kongresowy, który ma na celu szczególnie zaopiekowanie się przybyłymi na kongres gośćmi z G-alicyi. Przewodniczącym komitetu jest znany przemysłowiec | i dyrektor kopalń rumuńskich p. Zygmunt No-wosielecki w Busztenari, sekretarzem p. Adam Pieńczykowski. Komitet polski w Bustenari podejmuje się ulokowania razem polskich członków kongresu w Bukareszcie i będzie się opiekować nimi podczas wycieczek.

Na odbytem dnia 24 b. m. w Borysławiu | posiedzeniu gal. kom. kongresu naftowego wybrany został ściślejszy komitet z poleceniem obmyślenia i urządzenia wystaw3r naszego przemysłu na rzeczonym zjeżdzie. Komitet ten odbył 15 b. r. posiedzenie, na którem przyszedł do przekonania że stoją nam do rozporządzenia następujące przedmioty dla wystawy, które zarówno treścią swoją

wołogodzkiej ma zamiar sam pojechać na miejsce, by zarządzić środki potrzebne do stepu dalszych robót i ułatwienia komun i ka-cyi; projektowaną jest także ekspedycya prywatna na czele której ma stanąć kapitan Woronow, do guberni wołogodzkiej, by zbadać tereny naftowe wzdłuż rzeki Uchty, która wpływa dó Peczory.

Jeden z komitetów giełdowych rosyjskich w Jelcu poruszył sprawę całkowitego upaństwowienia rosyjskiego przemysłu naftowego; natomiast komitet giełdowy astrachański jest tylko za częścio-wem upaństwowieniem przemysłu i proponuje zjazd interesowanych w Moskwie lub Petersburgu, na którym ma być omówioną sprawa intenzywniejszej działalności wiertniczej w Groźnym i Tscheleken, a powtóre projekt, by rząd swoje procenty brutto na terenach na-ttowych otrzymywał ńie ekwiwalentem gotówkowym, lecz w naturze i w ten sposób stał się również producentem ropnym i dostawcą ropy specyalnie do celów opałowych na swoich kolejach; rząd, będąc sam właścicielem ropy, mógłby również regulować cenę ropy i nie dopuścić do zbyt wysokiego podniesienia ceny. Wspomniany komitet giełdowy jest zdania, że całkowite upaństwowienie przemysłu wypadałoby na niekorzyść przemysłu naftowego, gdyż administracja państwowa jest za ciężka i za mało ruchliwa, gdy przedsiębiorczość i ruchliwość prywatna i interes prywatny jest wielkim bodźcem w rozwoju przemysłu. Zdanie to jest charakterystyczne wobec projektów upaństwowienia przemysłu naftowego i w innych krajach.

Odezwa Stałej Delegacyi Zjazdu Polskich Górników w sprawie ochrony okazów geologicznych.

Przy wykonywaniu robót górniczych, kolejowych, budowlanych i wogóle takich,

pozostają w ukryciu bez żadnej korzyści dla nauki i dla poznania krajti. To też we wszystkich krajach kulturalnych osoby prywatne, do który cli rąk dostają się takie okazy, uważają za swój obowiązek ochraniać je i oddawać do instytucyj naukowych, gdzie mogą one być należycie zachowane i zbadane na pożytek nauki i kraju.

Stała Delegacya Zjazdu Górników zwraca się niniejszem do wszystkich ludzi dobrej woli w kraju, aby w razie znalezienia tego rodzaju okazów, zabezpieczali je przedewszyst-kiem od zniszczenia i odsyłali niezwłocznie do p. Józefa Bocheńskiego, st. radcy górniczego, Kraków, Kolejowa 3, (w Królestwie do p. St. Kontkiewicza, Warszawa, Wiejska II.) lub też, jeżeliby odesłanie przedstawiało jakie trudności, albo gdyby zachodziła obawa uszkodzenia okazów, zechcieli pod tym samym adresem zakomunikować niezwłocznie wiadomość o zrobionem odkryciu, cheński będzie się starał o to, aby okazy znalazły właściwe umieszczenie w instytucyach naukowych krajowych i, w razie potrzeby, będzie służył wskazówką i radą co do sposobu zabezpieczenia i wysłania znalezionych okazów.

KRONIKA.

i Krośnie

KRONIKA.

deł nowego hamulca z rygu kanadyjskiego, 3. model kompletny rygu kanad. z wieżą, maszyną i kotł. 4. model wiercenia na linie (do demonstr-przy odczycie potrzebny), 5. model aparatu do

oznaczania wagi ropy w zbiornikach 6. model apar. kontrolującego tłocznie ropy, 7. Rysunki rygu kanadyjskiego normalnego, 8. Rysunki rygu kanadyjskiego ulepszonego (Włodarczyka), 9. Mapa geologiczna Podkarpacia inżyniera Gawrońskiego, 10. Grafikon produkcyi, eksportu i przeróbki ropy w ostatnich 25 lat. 11. Przekrój poprzeczny Scho-dnicy 12. Przekrój poprzeczny Borysławia. 13. Profile wybitnych otworów wiertniczych Borysławia, Tustanowic i Mraźnicy, 14. Mapa Tustano-wic w ładnem wykończeniu, 15. Mapa Borysławia w ładnem wykończeniu, 16. Modele i rysunki urządzeń elektrycznyeh i t. p., 17. Chakterystyczne fotografie.

z au-

Oprócz tego mają być wysłane okazy przemysłu woskowego.

Prezydyum komitetu czyni energiczne usiłowania w ministerstwie handlu i Wydziale krajowym celem uzyskania znaczniejszej subwencyi dla obesłania wystawy wyż wzmiankowanymi przedmiotami.

Przekształcenie firmy Dawid Fanto & Ska w tow. akcyjne. Austryacki Zakład kredytowy ziemski (Bodencreditanstalt) przekształca firmę Fanto & Ska w towarzystwo akcyjne i przyjmuje wszystkie przedsiębiorstwa, jak i udziały tej firmy w rozmaitych towarzystwach naftowych. Firma Fanto & Ska była już od kilku lat w stosunkach handlowych z wiedeńskim bankiem związkowym i początkowo traktowała z tym bankiem o przemianę na towarzystwo akcyjne, lecz bez rezultatu ; w ostatnich czasach zaczęto pertraktować stryackiem zakładem ziemskim kredytowym, którego rzeczoznawcy byli już od dawna obznajomie-ni z tokiem interesów rzeczonej firmy. Firma Fanto & Ska jest jak wiadomo, właścicielką rafineryi nafty w Pardubicach i wszystkich akcyj rafineryi w Orsowie (kapitał akcyjny tej ostatniej wynosi 2 miliony koron) ; oprócz tego posiada 200.000 koron akcyj (10%) w Petrolei i 180.000 K (18%) akcyj towarzystwa „Olex“ ; ponadto powołała rzeczona firma do życia towarzystwo akcyjne w Paryżu, które zajmuje się sprzedażą austryackiej nafty rafinowanej we Francyi; rzeczona Firma jest także właścicielką terenów naftowych w Borysławiu i Tustanowicach które są już produktywnie lecz dotąd jeszcze niezbyt obficie. Wysokość kapitału akcyjnego w nowem towarzystwie nie jest jeszcze oznaczoną i sprawa ta w najkrótszym czasie się rozstygnie. Prawdopodobnie kapitał ak-eyjny będzie wynosić 16 milionów koron, przez który jednak cena kupna nie będzie całkowicie pokrytą ; reszta ceny kupna zostanie dostarczoną przez bank w drodze kredytu. Zakład kredytowy przyjmie trzecią część akcyj, a przedsiębiorstwo całe zostanie przyjętem przez nowe towarzystwo już z terminem w stecz od 1. maja.

Rafinerye towarzystwa będące w stanie przerobić 20.000 ropy (12.000 parafinowej i 8.000 nie parafinowej), dotychczas nie wyzyskały należycie

całej zdolności do przeróbki i przerabiały tylko 9.000 wagonów; w rafineryi pardubickiej wybudowano nową parafiniarnię na przeróbkę 900—1.000 wagonów parafiny, co reprezentuje % całej przeróbki parafiny w Austro-Węgrzech ; rafinerya posiada 500 cystern i własne parowce na Elbie, Dunaju i Sekwanie, które transportują nietylko produkty rafineryi pardubickiej, lecz także towarzystwa akcyjnego „Olex“.

Oprócz tego posiada fiirma rezerwoary i in-stalacye w Schönprisen, Magdeburgu, Hamburgu i Rouen; projektowanemjest jeszcze rozszerzenie tego przedsiębiorstwa tak co do zbytu towaru wewnątrz monarchii jak i na eksport.

Zamiana powyższej firmy na akcyjne towarzystwo i finansowanie całego przedsiębiorstwa przez Austryacki ziemski Zakład kredytowy wywołały cały artykuł w numerze „Neue Freie Presse“ z 14. b. m. ; w artykule tym krok Banku charakteryzują jako ryzykowny i powątpiewają w należyte oprocentowanie wysokiego kapitału akcyjnego 16 milionów koron, jeśli się uwzględni jeszcze, iż rozszerzenie przedsiębiorstwa i całe kupno będzie wynosić 35 milionów koron. Autor artykułu twierdzi, iż podstawą całego przedsiębiorstwa dotychczas jest rafinerya w Pardubicach, która wszakże skazaną jest na eksport głównie produktów naftowych; w danej chwili sytuacya na targu zagranicznym jest korzystna dla produktów naftowych i cena ropy w Galicyi wskutek nadproduk-cyi spada, lecz wkrótce może sytuacya zmienić się ; gdy tylko Kaukaz podejmie da nowo walkę konkurencyjną o zbyt nafty i innych produktów zagranicą, ceny tych produktów spadną, a cena ropy w Galicyi także może pójść w górę i wtedy całe przedsiębiorstwo stanie się mniej rentownem.

Galicyjskie górnicze towarzystwo akcyjne. 15. b. m w Pradze odbyło się walne zgromadzenie nowo założonego towarzystwa, które za 5 miesięcy swego istnienia wykazało 74.266 koron czystego zysku, z którego wyznaczono trzyprocentową dywidendę. Do rady nadzorczej wybrano dr. Izydora Petscheka. Dyrektor Vesely na zgromadzeniu oświadczył, iż rok obecny dla przedsiębiorstwa mimo rozwiązania kartelu przedstawia się pomyślnie, gdyż produkcya szybu na „Gliń-skiem“ stale utrzymuje się na 30 wagonów.

Fuzya węgierskich rafineryj. Rafinerya nafty w Turocz-Szeńt-Morton, założona jako towarzystwo akcyjne w r. 1905 z kapitałem 400.000 koron, rafinerya w Zsolnej z kapitałem akcyjnym 300.000 koron, rafinerya w Nyirbąkta (kapitał ak-cyjny 200.000 koron, siedziba tow. w Debreczynie), rafinerya w Kisvarda (kapitał akc. 200.000 koron), wreszcie rafinerye w Kesmark, Tisztena i Nyir-bogdany pertraktują z towarzystwem akcyjnem w Budapeszcie (Vaterländische Mineralölindustrie), które zostało założonem w roku ubiegłym z kapitałem 800.000 koron celem utworzenia jednego związku. Na razie istnieje zamiar wspólnego zą-kupna ropy w Galicyi dla wszystkich rafinery], a następnie nafta i wszystkie inne produkty fa-brykacyi mają być oddawane akcyjnemu towarzystwu w Budapeszcie do sprzedaży na wspólny rachunek i wspólny podział zysku.

Proces przeciwko Standard Oil Co. 6. b. m. stawał wreszcie przed sądem w Chicago Rockefeller dla przesłuchania jako prezydent trustu; podobno Rockefellerowi wręczono wezwanie do sądu, gdy miał wsiadać do balonu. Rockefeller w przesłuchaniu oświadczył, iż jest tylko honorowym prezydentem i że od 10 lat nie bierze udziału w interesach trustu; kapitał „Standard Oil Co.“ ma wynosić 100 milionów dolarów, ale napewno tego powiedzieć nie można, a zyski wynoszą 40%.

Galicyjski przemysł naftowy a Niemcy. Dnia 12. b. m. odbyło się w Charlotenburgu zebranie zastępców firm bankowych niemieckich, interesowanych w galicyjskim przemyśle nartowym, na którem uchwalono założyć Związek, celem ochrony interesów miejskich w galicyjskim przemyśle naftowym. W najbliższych dniach ma się odbyć zebranie konstytuujące. Podobnoś wysokość kapitałów niemieckich, zaangażowanych w galicyjskim przemyśle naftowym, wynosi 35 milionów marek.

Po zamknięciu numeru.

W sprawie przesilenia naftowego w ostatniej chwili dowiadujemy się, że Zakład

Kredytowy na seryo nosi się z zamiarem budowy wielkiej rafineryi nafty, w którym to celu pro-jektowanem jest utworzenie akcyjnego towarzystwa z kapitałem 4¹/₂ miliona koron; większość akcyj chce mieć Zakład Kredytowy w swojëm ręku; rafinerya ta ma być opartą o blok producentów, którzyby partycypowali w zyskach ze sprzedaży produktów fabrykacyi; nadwyżka ze sprzedaży po strąceniu kosztów przeróbki i arnor-tyzacyi szłaby na powiększenie ceny ropy.

Na odbytem 20. b. m. posiedzeniu komitetu zaufania „Petrolei“ we Wiedniu uchwalono sprawę sprzedaży ropy firmie „Fanto i Ska“ oddać sądowi polubownemu.

Gdy oddajemy numer pod. prasę, odbywa się we Lwowie posiedzenie rady nadzorczej tow. magazynowego, na którem rozpatrywaną jest sprawa administracyi powstać mających krajowych zbiorników ropnych.

Kopalnia wosku

Galicyjskiego Banku kredytowego

w Borysławiu

przyjmie zaraz korespondenta, władającego dobrze językiem niemieckim i polskim. Oferty wnosić należy do Dyrekcyi tejże kop. w Borysławiu.

1—3

TOWARZYSTWO

U dla handlu, przemysłu i rolnictwa

fct

13-

§U«-je-

we Lwowie

VEREIN FÜR HANDEL, GEWERBE UND ACKERBAU IN LEMBERG.

«-

Si

-*<>m

Wyłączne zastępstwo na Galicyę:

Fabryki rur Mannesmanna w Komotau, — walcownia rur w Schönbrunn, — oraz Galicyjskiego karpackiego naftowego Tow. przedtem Bergheim &. Mac Garvey w Glinniku maryampolskim.

Dyrekcya we Lwowie, Ossolińskich 15. Filie Towarzystwa w Borysławiu, Krośnie i Zagórzu.

Konto p. k. o. 825 991.

Rach. bieżący w Banku krajów.

Telefon Nr. 168.

Towarzystwo dostarcza :

Rury wiertnicze, gazowe, pompowe, do wodociągów i inne wszelkiego rodzaju. Maszyny i kotły parowe. Narzędzia wiertnicze. Liny druciane we wszelkich wymiarach. Kompletne urządzenia do elektrycznego oświetlania. Pittingi, kurki, połączenia itp. Wszelkie materyały potrzebne tak przy instalacyi jak i popędzie maszynowym.

Zastępując firmy lub sprowadzając towary, towarzystwo kieruje się przedewszystkiem myślą przewodnią dostarczenia swojej klienteli maszyn, narzędzi i materyałów pierwszorzędnej jakości.

Adres telegraficzny: Towarzystwo handlowe Lwów, Ossolińskich.

Telegramm-Adresse : Handelsverein Lemberg, Ossolińskich.

ISS

13

Sei'

4oi

.Sae®^Bt3|SS|^|SgiSfflSs^^83!^lcd^cy^|ÄiBfStl«fSiSlä8SfS9SSEB|OS^^S!SaB®^ä1Sl^

ROBERT KERN

Zastępstwo Witkowickiej fabryki rur.

Centralne biuro dla Galicyi we Lwowie, Kopernika 18

i Krośnie

wykonuje

w najkrótszym czasie dostawy wszystkich dymenzyi kutych rur gazowych, wodociągowych i parowych, czarnych, pocynkowanych i asfaltowych wraz z przynależnymi łącznikami; dostarcza rury płomienne do kotłów parowych, rury wiertnicze hermetyczne, rury pompowe, stalowe rury mufowe, obciągane jutą, węże z rur dla gorzelń, browarów itp., maszty dla elektrycznych urządzeń i przeniesienia siły, tudzież poleca jako specyalność wyroby szwejsowane z blachy kutej a wyrabiane w nowo urządzonym we Witkowicach zakładzie spajania za pomocą gazu wodnego, a mianowicie: Rury wiertnicze hermetyczne ponad 12 cali zewnętrznej średnicy aż do 2000 mm. średnicy, rury Galio-way’a, fasony wszystkich gatunków, recypienty gazowe, cysterny naftowe z dnami spajanemi, kotły do amoniaku itd.

Wyłączne Zastępstwo we Witkowickieh rurach z lanego żelaza i fasonów do przewodów gazowych i wodnych.

Zastępstwo fabryki narzędzi firmy Blaua i Ski we Wiedniu.

Oferty i cenniki ilustrowane, także i na armatury do urządzeń gazowych wodnych i parowych bezpłatnie i franko.

Adres na telegramy: Robert Kern, Lwów. — Telefon nr. 766.