NAFTA

Organ Krajowego Towarzystwa Naftowego

wychodzi 2 razy na miesiąc 8-ego i 22-e£o

Preimmerata -wynosi rocznie 12 koron.

Członkowie „Krajowego Towarzystwa Naftowego“ otrzymują „Naftę“ bezpłatnie.

Adres Redakcyi i Administracyi : Lwów, ul. Słowackiego 1. 3, biuro Krajowego Towarzystwa naftowego.

Treść zeszytu 11.

Jan Zarański, poseł przemysłu naftowego. — O zniżeniu podatku konsumcyjnego na naftę. — III. międzynarodowy kongres naftowy w Bukareszcie. — Produkcya ropy w Galicy i. — Ruch wiertniczy w Galicyi. — O tłokowaniu w Borysławiu. — Z krajów naftowych. — Specyalne warunki dla handlu naftowego na giełdzie wiedeńskiej. — Z bieżącej chwili. — Notatki techniczne. — Kronika.

Jan Zarański

poseł przemysłu naftowego.

Po trzykrotnych wyborach i zaciętej walce wyborczej został kandydat przemysłu naftowego pan radca górniczy Jan Zarański wybrany posłem do parlamentu z okręgu wiejskiego 54-ego. Jest to wielkie zwycięstwo i zdobycz dla naszego przemysłu; przy dwukrotnych wyborach losy się ważyły i dopiero przy trzeci em głosowaniu większością 185 głosów radca Zarański zdobył mandat; komitet wyborczy, na czele którego stał członek wydziału Krajowego Towarzystwa naftowego Franciszek hr. Zamoyski, nie szczędził trudów, by przeprowadzić kandydata naszego przemysłu. Od tej chwili w parlamencie wiedeńskim będziemy mieć zastępcę naszego przemysłu i znawcę stosunków tego przemysłu ; od śmierci ś. p. Stanisława Szcze-panowskiego nie mieliśmy prawdziwego zastępcy interesów naszych w parlamencie; dzisiaj przybywa nam obrońca, który choć wyszedł ze sfery urzędniczej, zdradzał jednak zawsze obywatelskie pojmowanie swoich obowiązków i rozumiał znaczenie dla kraju przemysłu w ogóle i przemysłu górniczego spe-cyalnie; w mowie kandydackiej, wygłoszonej

na zgromadzeniu wyborczem w Borysławiu poseł Zarański podkreślił wielkie znaczenie przemysłu dla kraju i powstał przeciwko suchemu biurokratyzmowi w urzędowaniu władz naszych; to tez wierzymy mocno, ze, jako poseł, tych swoich przekonań bronić będzie i w czyn je będzie wprowadzać. Nowy poseł w parlamencie będzie miał obszerne pole działalności; wspominamy tutaj tylko o uregulowaniu spraw podatkówycli przemysłu naftowego, o zniżeniu podatku konsumcyjnego od nafty, o ubezpieczeniu robotników naftowych i t. d.; wszystko są to sprawy piekące, któremi nowy parlament niewątpliwie się zajmie. Wybór radcy Zarańskiego na posła cieszy jeszcze przemysłowców naftowych i z tego powodu, że przemysł naftowy, jako rdzennie polski, wysyła do parlamentu z okręgu ruskiego Polaka, gorącego obrońcę spraw narodowych naszych i zwolennika reformy wychowania w szkołach naszych w duchu więcej patryotycznym i narodowym. Redakcya pisma naszego wraz z ogółem pracowników przemysłu naftowego wita nowego posła ser-decznem życzeniem ,?Szczęśó Boże“ na nowej arenie życia.

W końcu pozwolimy sobie przytoczyć niektóre daty biograficzne nowego naszego

O cS

W roku 1896

1897

1898

1899

1900

1901

1902

1903

1904

1905

1906

posła. Urodził się w Krakowie w r. 1866 jako syn literata ś. p. Stanisława Zarańskiego, członka honorowego poznańskiego Towarzystwa nauk i nadzwyczajnego członka akademii umiejętności w Krakowie, znanego z prac treści przeważnie historycznej i pedagogicznej, z których najważniejsze są: „Dzieje powszechne“, „Nowy organ dydaktyki według metody Bakona“, „Pierwiastki dziejów ojczystych w ich organicznym rozwoju“ tom I-szy (tom drugi nieukończony wskutek śmierci).

Po ukończeniu wydziału prawniczeg na uniwersytecie krakowskim odbył study górnicze na akademii górniczej w Leoben w latach 1888—1891, przez który to czas był prezesem czytelni polskiej akademików górniczych, poczem w roku 1891 wstąpił do służby rządowej przy urzędzie górniczym okręgowym w Drohobyczu, skąd po półtoralet-niej służbie powołanym został do Ministerstwa rolnictwa w Wiedniu, gdzie przez blisko 7 lat pod kierunkiem znanego w kraju szefa sekcyi ś. p. Fryderyka Zechnera pracował. W ostatnim roku swej służby w ministerstwie rolnictwa zamianowanym został w uwzględnieniu dodatniej pracy służbowej członkiem senatu górniczego w temże ministerstwie.

Z Wiednia przeniesiony został do Krakowa na stanowisko naczelnika urzędu górniczego okręgowego, które piastował w czasie od 1899 — 1905, poczem przeszedł w tymże samym charakterze do Drohobycza.

0 zniżeniu podatku konsumcyjnego na naftę,

Jedną z wielkich przeszkód, która tamuje rozwój przemysłu naftowego w Galicy i, jest bezsprzecznie zbyt wielki podatek kon-sumcyjny na naftę rafinowaną. Podatek ten został zaprowadzony w roku 1882 za ministerstwa Dunajewskiego i odrazu w wysokości 6Y₂ guldena czyli 13 kor. od 100kg., podraża więc on każdy kilogram skonsumowanej nafty o 13 halerzy, a przez to wpływa na zbyt powolne podnoszenie się kon-sumcyi nafty w Austro-Wegrzech. Konsum-cya nafty w ostatnich 10-eiu latach w Austro-Węgrzech wynosiła w cetuarach metryczn.:

2,108.672 2,193.227 2,234.025 2,137.484 2,140.641 2,146.093 2,417.549 2,421.240 2,400.190 2,369.472 2,452.882

Z tablicy tej widzimy, że prawie przez cały szereg lat konsumcya nafty w Austro-Węgrzeefi utrzymuje się na jednym i tym samym poziomie; jest tylko znaczniejszy skok w konsumcyi między rokiem 1901 i 1902, t. j. w okresie, kiedy kartel naftowy został rozwiązany i kiedy wskutek konkurcncyi ra-fineryj nafty cena nafty spadła; świadczy to dowodnie o tern, że cena produktu ogromnie wpływa na konsumcyę i fakt ten świadczy dalej o tern, że zdobycie nowego pola konsumcyi nafty w okresie zniżenia ceny pozwala utrzymać większy zbyt nawet w czasie, kiedy cena ponownie wzrosła, jak to stało się po roku 1902, kiedy kartel naftowy został znów zawiązany. Dodać wszakże tutaj muszę, że cena nafty rafinowanej w handlu detailicznym przy rozbiciu kartelu spada bardzo nieznacznie i że cały zysk zniżenia ceny nafty zostaje w rękach pośredników, gdy ra-finerye przez konkurencyę ponoszą wielkie straty; trwałe więc podnoszenie się konsumcyi nafty może być zależnem tylko od czynnika, który stale zdoła cenę n afty ob n i żyć, a czynnikiem tym jedynie może być tylko obniżenie poda t k u konsum e y j n e g o.

Rząd austryacko-węgierski, zaprowadziwszy w roku 1882 wysoki podatek kon-sumcyjny, nie zastanawiał się już więcej nad tern, czy podatek ten, który krzywdzi najbiedniejsze warstwy ludności, jest racyonal-nym, nie zastanawiał się zupełnie nad tern, czy przez obniżenie tego podatku nie zdoła zamiast zmniejszyć jeszcze powiększyć do-

12-8 kg.

na rok wzrasta

o 5 prc.

badacza tych stosunków.

chód z tego podatku płynący przez zwiększenie koosumcyi nafty ; biurokratyzm austrya-cki, wywalczywszy w parlamencie raz ten podatek, był zadowolony, źe go ściągać może w formie bardzo łatwej, bo wprost od rafinery]' ; nie zastanawiał się dalej rząd zupełnie nad tern, źe podatek ten z czasem będzie tamować nie tylko wzrost konsumcyi nafty, tego źródła światła i oświaty, a więc i wzrost kultury ogólnej, ale będzie tamować i rozwój samego przemysłu naftowego, i gdy w ostatnich czasach nawet rząd włoski, który znajduje się w ciągłych kłopotach pieniężnych, przyszedł przecież do przekonania, źe należy zniżyć cło na naftę i obniżyć w ten sposób cenę nafty u siebie dla podniesienia konsumcyi, rząd austryacki nie zrobił dotychczas nic po ćwierćwiekowem istnieniu w tej formie podatku konsumeyjnego. Spodziewać się należy, źe nowy parlament sprawą tą się zajmie, tem bardziej, źe leży ona w interesie najbiedniejszych warstw ludności.

W artykule niniejszym postaram się na przykładzie innych krajów europejskich udowodnić, jak cena nafty związana podatkiem konsumcyjnym lub cłem wpływa na kon-sumcyę nafty. Austro-Węgry przy podatku konsumcyjnym 13 koron wykazują roczną konsuracyę na głowę ludności 4V2 kg. około 6 litrów. Niższą od Austro-Węgier konsum-cyę nafty na głowę ludności w Europie wykazują tylko Włochy, Hiszpania i kraje bałkańskie, co się tłómaczy klimatem południowym. We Włoszech konsumcya na głowę ludności wynosi 3Y₂ kg., tłómaczy się to, jak wspomniałem, częściowo południowym klimatem, częściowo Wysokiem do niedawna cłem na naftę (48 lirów na 100 kg.), a niezależnie od tego jeszcze wysokim podatkiem konsumcyjnym 15Y₄ lira.

W roku obecnym parlament włoski uchwalił zniżenie cła z 48 na 24 liry, co niezawodnie pociągnie za sobą zwiększenie konsumcyi. Jeśli porównamy natomiast Austro-Węgry ze środkowymi i północnymi krajami europejskimi, to zarówno stosunki podatkowe, cłowe, jak i związana z nimi konsumcya wypadnie ogromnie na niekorzyść Austro-Węgier.

Przedewszystkiem wypada mi nadmienić, źc są kraje w Europie, które nie znają zupełnie ani cła ani podatku konsumeyjnego na naftę; są wiec to te szczęśliwe kraje, gdzie światło w interesie kulturalnym ludzkości, jest kompletnie od podatku wolne; do tych szczęśliwych krajów należą An glia, Belgia, Szwecya i Norwegia.

Konsum ey a nafty w Szwecyi wynosi na głowę, czyli blizko trzy razy więcej niż w Austro-Węgrzech; w Norwegii przewyższa 20 kg. na głowę, a więc jest prawie 5 razy większa niż w Austro-Wę-grzech i nadzwyczajnie szybko wzrasta z roku na rok (w roku 1896 wynosiła tylko 15'6 kg. na głowę). Konsumcya nafty w Belgii, w kraju bez podatku naftowego również dosięga 20 kg. na głowę; w Anglii 18 litrów czyli ca. 15 kg.

Szwaj car y a ustanowiła cło na naftę tylko w wysokości 1 lU franka od cetnara i nie zna podatku konsumeyjnego; to też konsumcya nafty w tym wysoko cywilizowanym kraju, mimo taniej siły wodnej i wielkiego rozpowszechnienia światła elektrycznego wynosi 24 kg. na głowTę ludności.

We Francy i cło na naftę rafinowaną wynosi 12Y₂ franków czyli 11¹/₂ kor., a cło na ropę 8\57 koron, jest wiec niższe niż w Austryi; wskutek różniczkowego cła na ropę i naftę rozwinął się we Francyi przemysł rafineryjny naftowy oparty na imporcie falsyfikatu, zawierającego 95 pro. nafty; opodatkowanie więc nafty jest faktycznie o 4 kor. niższe niż w Austryi, konsumcya nafty wynosi 12Y₂ kg. na głowę.

W Niemczech, cło wynosi 7¹/₂ marek czyli 9 koron i niema podatku konsumeyjnego, i tutaj więc o 4 korony na cetnarze nafta jest niżej opodatkowaną niż w Austro-Węgrzech; konsumcya nafty na głowę ludności wynosi 14 kg. i w tym kraju regularnie konsumcya nafty z roku

Przy porównaniu z innymi krajami europejskimi Austro-Węgry, mając galicyjski przemysł naftowy, ze swoją konsumcya nafty schodzą na ostatnie miejsce; jest to zjawisko tak rażące, źe musi zdumiewać każdego

Galicyjski komitet kongresowy, o którego zawiązaniu się w łonie Krajowego To warzystwa naftowego donosiliśmy już poprzednio, ukonstytuował się ostatecznie i wchodzą w skład jego prócz podanych w ostatnim numerze, jeszcze następujący członkowie: dr. M. Böhm, radca komercyalny D.

Fanto, W. H. Mac Garvey, inź. K. Gąsio-rowski, dyr. Z. Lewakowski, dyr. H. Ma- podanie ilości i jakości przedmiotów na wy-

Dla czego konsumcya nafty w Niemczech, Francyi jest trzy razy większa niź w Austryi, a w niektórych krajach nawet 5 razy Avieksza? Czyby światło gazowe i elektryczne robiło speeyalnie w Austryi daleko większe postępy niź w Niemczech lub Anglii? Wydaje się to bardzo wątpliwem.

Natomiast cyfry przytoczone opodatkowania wskazują, źe w Austryi wśród wszystkich środkowych i północnych krajów europejskich nafta jest najwyżej opodatkowaną i wskutek tego jest najdroższa. Wniosek ztąd wypływa jasny i logiczny, źe obniżenie podatku konsumcyjnego clioóby do tej normy, jaką stanowi cło na naftę w Niemczech, ogromnie by podniosło konsumcyę nafty; zniżenie podatku o 4 korony na cetnarze czyli o 5 halerzy na litrze, bezwarunkowo wpłynęłoby na podniesienie konsumcyi nafty do tego stopnia, źe przez to zwiększona konsumcya powetowałaby, a może by nawet spowodowała przyrost ogólnego podatku od nafty; zniżenie ceny o 5 halerzy na litrze mogłoby z nafty zrobió produkt konsumcyi i najbiedniejszych warstw ludności; podatek 13 halerzy od kilograma wprowadzony przed 25 laty, kiedy nafta była jeszcze artykułem zbytkownym, a dzisiaj staje się artykułem ogólnego użytku, wymaga bezwarunkowo re-wizyi i zmiany. Tak wielka nieproporcyonal-nośó w konsumcyi nafty, jaka istnieje między Austryą a Niemcami, powinna zmusić rząd do poważnego badania całej sprawy, bo trudno chyba przypuścić, jeśli nafta ma być miarą cywilizacyi, by Niemcy tak dalece wyprzedziły Austryę w cywilizacyi.

Dr. Stefan Bartoszewicz.

III. międzynarodowy kongres naftowy w Bukareszcie.

cher, poseł do Rady państwa dr. Małachowski i dr. F. Wagemann.

Prócz galicyjskiego utworzył się juz komitet francuski, niemiecki, włoski i holenderski.

Komitet galicyjski odbył dnia 25. maja, pod przewodnictwem p. prof. Załozieekiego drugie posiedzenie, na którem omawiano w pierwszym rzędzie wybór referatów i referentów, tudzież przedmiotów nadających się dla połączonej z kongresem wystawy naftowej. W rezultacie uchwalono wystawienie tabel graficznych, ilustrujących rozwój pro-dukcyi ropy w Galieyi, przeróbki ropy w Austro-Węgrzech i eksportu produktów naftowych w ciągu ostatnich lat 20-tu. Jako uzupełnienie wystawionych grafikonów wygłoszonym zostanie odczyt, omawiający rozwój i ukształtowanie się przemysłu naftowego. Prócz grafikonów wystawi Krajowe Towarzystwo naftowe mapę geologiczną obszarów naftowych, z podaniem stosunków geologicznych poszczególnych miejscowości naftowych. Mapa ta zostanie sporządzona w możliwie wielkim rozmiarze i posłuży do wydania opisowej mapy geologicznej galicyjskich obszarów naftowych. Ułożenia mapy geologicznej podjął się p. inź. Gawroński. Istnieje również zamiar wystawienia grafikonów, przedstawiających produkcye poszczególnych kopalń i zdolność przetwórczą większych rafineryj austryacko-węgierskich, obok obszernej kolekcyi próbek ropy, wosku ziemnego i ich pochodnych. Przedmioty te stanowić będą wystawę zbiorową Krajowego Towarzystwa naftowego, prócz tego rozesłano okólnik do wszystkich przemysłowców naftowych, zarządów kopalń, dyrektorów, kierowników, wzywający do nadsyłania objektów nadających się na wystawę, a mianowicie modeli nowych wynalazków, projektów, rysunków, odrębnych przetworów rafineryjnych etc. etc., które to przedmioty stanowiłyby

specyalny oddział galicyjski.

Na tern miejscu ponownie zwracamy uwagę, iż udział w kongresie i wystawie zgłaszać należy u generalnego sekretarza dra St. Bartoszewicza, ul. Słowackiego 1. 3. we Lwowie i prosimy o jak najrychlejsze dokładne

stawę przeznaczonych, ażebyśmy mogli zarezerwować odpowiednie miejsce dla wystawy galicyjskiej i przedsięwziąć odpowiednie kroki, by przemysł nasz godnie na kongresie i wystawie był reprezentowany. Spodziewać się należy, że udział nasz w kongresie będzie bardzo liczny, gdyż prócz komitetu, który in corpore na zjazd się wybiera, o ile nieprzewidziane przeszkody któremuś / członków w drodze nie staną, zgłosili się już następujący panowie: dr. Grzybowski, prof. uniw. w Krakowie, radca dworu Hófer, prof. akad. górn. w Leoben, radca dworu J. Nie-dźwiecki prof. uolitechniki we Lwowie, dr. W. Szajnocha, prof. uniw. w Krakowie, dr. R. Zuber, prof. uniw. we Lwowie, dr. Leopold Singer, dyrektor rafineryi w Pardubicach, A. Trzecieski właściciel kopalni nafty etc. etc.

ZEFrcćLuiiricya, ropy 0-stliC37*i_

Kwiecień 1907.

Miejscowość

Zapasy dnia 31. marca 1907

Produkcya

Ekspedycya

Manko i zużytkowanie na kopalni

Zapasy dnia 30. kwiet. 1907

Potok

42.316

10.200

9.066

1.200

42.250

Rogi

9 657

8.908

8.794

1.800

7.971

Równe

3.387

1.849

1.210

4.026

Tarnawa-Wielopole-Zagórz Krosno '

54.157

12.800

29.314

800

36.843

116.709

27.800

25.065

1.000

118.444

Reszta kopalń Galicyi zach.

49.680

18.200

27.074

200

40.606

razem

275.906

79.757

100.523

5.000

250.140

Borysław - Tustanowice Schodnica

3,799.732

625.000

607.832

30.000

106.793

32.000

38.073

500

3,786.900

100.220

Urycz

Mraźnica

52.468

11.200

10.869

1.500

51.299

2.240

3.400

1.944

500

3.196

Reszta kopalń Clalicyi wschód.

10.595

10.400

10.650

1.200

9.145

razem

3,971.828

682.000

669.368

33.700

3,950.760

Łącznie

4,247.734

761.757

769.891

38.700

4,200.900

Ruch wiertniczy w Galicyi.

Ï u s t a n o w i c e. Firma L a u p e n m ii h-len & Ska dowierciła na terenie Klimon-towicza (parcele 24600 i dalsze) w szybie nr. I w głębokości 989 m. pierwszy horyzont ropny. Wydajność wynosi około 4 — 5 cystern na dobę. Na tym samym terenie dowiercono się po pogłębieniu nr. II do 1.016 m. bardzo obfity drugi horyzont. Pro-dukcya dzienna przekracza 20 cystern; szyb ten z pierwszego horyzontu wyprodukował już około 500 wagonów i spodziewa«? się należy, że stanie on w szeregu „gusherów“ tu-stanowickich. Wiercenie w akordzie prowadzi, jak wiadomo, p. inż. Łaszcz. Dnia 29. maja dowiercono na kopalni „Katarzyna“ (na Landsmanie), należącej do firmy br. Pop-perowa i Ska w szybie nr. I, w głębokości 1.142 m. trzeci horyzont ropny. Szyb ten zarurowany 6” dyrnenzyą, wyrzucił w pierwszym dniu okrągło 40 wagonów ropy, następnie produkcya spadła na przeszło 30 cystern dziennie, obecnie ustaliła się ona na około 18. Zauważyć należy, że pierwszy i drugi horyzont nr. I-ego był nader obfity, i ogólną wydajność tego szybu ocenić można na 2.000 wagonów. Szyb nr. II. Galie. Spółki naftowej, o którym pisaliśmy już poprzednio, produkuje stale około 30 cystern dziennie, natomiast nr. I. płytszy zaledwie «»koło 40 m od nru II. utrzymuje się stale przy 4 cysternowej produkcyi dziennej. Szyb ten pod wiercą się obecnie, i są widoki, iż osiągnie on w najbliższych tygodniach podobną produkcyę jak nr. II. Na kopalni Długosz-Łaszcz, spadła produkcya w ostatnich tygodniach z 30-tu na 10—12 cystern dziennie. Przyczyną tak znacznego obniżenia się produkcyi było zatkanie otworu świdrowego sparafinowaną ropą. Oczyszczenie otworu świdrowego wymagało nader żmudnej i mozolnej pracy i pochłonęło 3 tygodnie czasu; obecnie szyb doprowadzono już do porządku, lecz produkcya narazie nie podniosła się. Jak nas zarząd kopalni informuje, postanowiono podwiereać szyb, wobec czego spodziewany jest ponowny wzrost produkcyi. „Smolka“ produkuje i nadal przeszło 8 wagonów dziennie z głębokości około 900 metrów.

„Bitum nr. II.“ z głębokości około 980 m. otrzymał dzienną produkcyę 5 cy-stern, natomiast szyb nr. I. tejże kopalni produkuje regularnie przeszło 8 cystern dziennie.

Szyb „Agata“ nr. I. daje z głębokości 950 m. 4 — 6 cystern dziennie, nr. I. na kopalni „Herman“ (Liebermann, Mertens) po nieznacznem pogłębieniu daje 6 cyst. dziennie, produkcya stale wzrasta. „Sezam“ daje około 3 wagonów, podobnie i „Wilno“ (Wolski & Ska) z głębokości przeszło 1.000 m. Nr. I. na pierwszej sekcyi Tow. „Galicia“ daje od dłuższego czasu około 4 wagonów z głębokości 920 m.

„Biesiadecki nr. I.“ został dowiercony do głębokości 960 m. (6” rury) i produkuje około 6 wagonów na dobę. Nr. II. na tej kopalni w głębokości 740 m. (7” rury) wykazuje silne ślady ropy.

A kcyj ne górnicze Towarzystwo naftowe (dawniej Mikucki & Perutz) „na Glińskim“ otrzymało z 3 horyzontu z głębokości około 1.160 m. dzienną produkcyę około 30 cystern. Zaznaczyć należy, że szyb „na Glińskim“ oddalony jest o niespełna 50 m. od „Katarzyny“.

Na dowierceniu są szyby „Sas“ (obecnie dający około 3 wagonów dziennie), „ Mercedes“, „Roman“, „Jenny“, „Banzaj II.“ (nr. I. już odgwoźdźono), „Hucuł“, tak, iż przypuszczać należy, że produkcya Tustano-wic w przyszłych miesiącach ponownie znacznie wzrośnie. (Ostrowski & Cudek).

Borysław. Nadzwyczajna i rzadko obserwowana katastrofa nawiedziła kopalnie tutejsze i sąsiednich Tustanowic w niedzielę dnia 26. maja. Dwanaście wież wiertniczych padło otiarą pioruna kulistego. Około godz. 372 popołudniu, przy dusznej atmosferze i miernym deszczu, zauważono piorun kulisty, mający formę słupa ognia długości mniej więcej 1 m., poruszający się z średnią chy-żością z Tustanowic ku Borysławowi. Piorun natknął na słup telegraficzny stojący przy drodze z Borysławia do Wolanki i w tej samej chwili rozległ się straszny huk, słup telegraficzny padł strzaskany na drzazgi, a pio-

run rozpadł się na szereg mniejszych bły-    ledwie jeden samoczynny (w ostatnich cza-

skawic, które na obszarze 1 — 2 km. uderzy-    sach ilość ich coraz się zmniejsza), a pro-

ły w 12 wieź wiertniczych i spowodowały ich pożar. Prawie równocześnie wybuchł ogień we wszystkich wieżach. Ofiarą piorunu padły następujące szyby: „Trzebinia“, „Nadzieja“

(Łukawiecki & Ska), „Galicia“ (nr. 6 i 8),

„Freund“ (nr. 5 i 8) i dwa opuszczone szyby na Potoku. W Tustanowicacli spłonęły szyby „Cecylia“ (Uryckie Towarz.), „Stella“

(Sholman, Ramoszyński), „Rosa“ (Grünbaum,

Wagman, Eckstein A. Ska i jeden szyb Towarzystwa Karpackiego. Szczęściem obeszło się bez straty w ludziach, gdyż w niedzielę wszystkie kopalnie stały. Szkodę w materya-łach oceniają na przeszło ćwierć miliona koron. Olbrzymie słupy dymu zauważono w Drohobyczu i setki ciekawych przybyły koleją na miejsce katastrofy.

rur

dający się

0 tłokowaniu w Borysławiu.

Jak wiadomo nie nadaje się gęsta i parafinowa ropa borysławska i tustanowicka do pompowania, gdyż jest za mało płynną. Również i próby wyciągania ropy z głębi za pomocą zgęszczonego powietrza (Airlifts) nie dały pomyślnych rezultatów, a kosztowne instalacye urządzone przez Karpackie Towarzystwo zostały zaniechane, gdyż oczekiwany skutek nie nastąpił. Pozostało zatem tylko naturalne ciśnienie gazów na złoże ropne, jako jedyny środek dobywania ropy i tylko te szyby posiadały produkcyę, w których ropa samoczynnie wybuchała na zewnątrz. W miarę wyczerpywania się gazu ziemnego i zmniejszania się jego ciśnienia poezątko wego, ustawał samoczynny wpływ ropy, a co za tem idzie, ustawała i produkcya. Samo przez się jest już objawem znamiennym i zadziwiającym, że wszystkie tak liczne szyby Borysławia i Tustanowic należą do rzędu wybuchowych i cała ich olbrzymia produkcya powstaje z wybuchów. Na całym święcie niema drugiej kopalni, któraby posiadała podobnie korzystne warunki dla eksploatacyi ropy, jak Borysław i Tustanowice, gdyż wszędzie indziej, naw_t w słynnem Baku, zdarza się wśród setek otworów świdrowych, nie-dukeya tych szybów, uwidoczniona w rubryce „nafta wybuchowa“,■ stanowi zaledwie nader skromną cząstkę ogólnej produkcyi całego obszaru.

Wśród amerykańskich kopalń naftowych odznaczały się jedynie kopalnie na „Spindletop“ (Teksas) tem, że wszystkie ich szyby były wybuchowe, ale mimo, iż wybuchy były obfitsze niż w Borysławiu, to jednak ustały po niedługim czasie zupełnie, i nie znaleziono środka, któryby zdołał ponownie je ożywić.

W ostatnim roku zdołano w Borysławiu w praktyczny sposób rozwiązać kwestyę dobywania ropy z otworu świdrowego, co dla dalszego ukształtowania się produkcyi posiada olbrzymie znaczenie. Pomysł, na którym opiera się nowe postępowanie, nie jest sam w sobie nowym, ani oryginalnym i polega na zastosowaniu używanego od dawna w pompach tłoka z wentylem. W ubiegłym roku starali się pp. Mikucki, Perutz i Żubr zużytkować ten pomysł we formie patentu, lecz usiłowania ich natrafiły na opozycyę, i sam pomysł, jako taki w zasadzie nie nadaje się prawdopodobnie do opatentowania, lecz odrębne jego wykonanie mogłoby doznawać ochrony patentowej. Podczas gdy cała sprawa patentowa znajduje się na razie w zawieszeniu, zastosował niejaki p. Baruch na kopalni „Maurycy“ w Borysławiu przy ul. Pańskiej (własność dra Pachtmaua i Ski) tłok w najprostszej formie i przyrząd ten fuukcyonuje od pewnego czasu ku zupełnemu zadowoleniu.

Urządzenie polega zasadniczo na tem, iż otwór świdrowy zamienia się w cylinder pompy, w którym tłok z wentylem, jak przy zwykłej pompie, opuszcza się pod powierzchnię ropy, przez otwarcie wentylu kulowego daje ropie przystęp i przy podnoszeniu wyciąga słup ropy rozmaicie wysoki. Do otworu świdrowego na „Maurycym“ zapuszczono do głębokości 1.000 m. 5” turę rur od góry (sam otwór głęboki jest 1.178 m., a produkcya od pewnego czasu ustała). Do 5” dostosowano tłok z wentylem, zupełnie podobny jak tłok pompowy,

ma-

uszczelnió na dole pierścieniami gumowymi, które przy podciąganiu, ciężarem słupa podnoszonej ropy zostają przyciśnięte do ściany rur i uszczelniają tłok dokładnie. Tłok z wentylem zapuszcza się do otworu świdrowego na lince drucianej, zapomocą kranika, (który służył dawniej do eksploatacyi wosku ziemnego), do głębokości 800 m. lub niżej, poczerń otwiera się wentyl dając przez to dopływ ropie, następnie zamyka się słup ropy podciągając go do góry i dobywa się tłok na powierzchnię, nawijając linkę. Każde zapuszczenie tłoka przynosi 3 — 5 baryłek, co dziennie wynosi 6—8 wagonów, rezultat zatem bardzo pokaźny. Niewątpliwie i inne firmy zechcą spróbować tego nowego środka i poczyniono już tu i ówdzie przygotowania. Nowy aparat daje się stosować tylko w tych otworach, które posiadają dopływ ropy, lecz brak im ciśnienia gazu dla wyrzucenia ropy na zewnątrz; w suchych otworach aparat jest bezskutecznym, gdyż mimo pewnej siły ssącej nie zdoła on wyciągnąć ropy z pokładów, w każdym razie w nieodpowiedniej ilości, jeśli braknie warunków naturalnych. W otworze świdrowym musi się znajdować, lub od czasu do czasu zbierać, słup ropy, ażeby można używać tłoka z dodatnim rezultatem. Zwracamy na ten moment uwagę tych, którzy wszelkie nowe wynalazki ze zbytnim entuzyazmem przyjmują.

Z krajów naftowych.

Rumunia.

Produkcya ropy tutejszych obszarów naftowych wzrasta stale, jak wykazują opublikowane właśnie daty za 1. kwartał b. r. Pokaźna cyfra 2,713.380 c. m. wyprodukowanej w I. kwartale ropy, przewyższa ten sam okres roku ubiegłego o blisko 40 pro., a r. 1905 o przeszło 50 pro. Porównując cyfrę powyższą z produkcya galicyjską za pierwsze trzy miesiące b. r. widzimy, iż w tak krótkim okresie czasu zdołała produkcya rumuńska przewyższyć galicyjskę o 646.692 c. m., podczes gdy różnica za cały rok ubiegły na korzyść Rumunii wynosiła 1,184.370 c. m. Do wzrostu produkcyi przyczyniły się w pierwszym rzędzie kopalnie w Moreni i Campinie, następnie w Bustenari i Baicoiu - Tsintea. Z firm największą produkcyę osiągnęło tow. „Steaua Romana“, następnie tow. „Royaume Roumain“ i tow. „Bustenari“. Ceny ropy i nafty utrzymują się na tym samym poziomie, jedynie ceny benzyny i olejów wykazują tendencyę zwyżkową. Przemysł rafineryjny wykazuje również bardzo ładne rezultaty, a eo za tem idzie, powstają w kraju nowe rafinerye, a dawniejsze bywają rozszerzane. Towarzystwo „ Vega“ buduje obok swej ra-fineryi w Ploesti, fabrykę olejów smarowych i poczyniło w swej rafineryi adaptacye dla przeróbki wyżej wartościowych produktów, lepszej jakości. Tow. „Trajan“ buduje w swej rafineryi w Cernavoda instalacye dla przeróbki benzyny i olejów wysokowartościowych. Tow. „Aquila Franco-Romana“ kończy budowę swej rafineryi w Ploesti. Nowy traktat handlowy z Francyą, zawarty pod bardzo korzystnymi warunkami przyczyni się niezawodnie do ożywienia eksportu rumuńskich produktów naftowych do Francyi. Kongres naftowy zapowiada się bardzo dobrze. Z każdym dniem napływają liczne zgłoszenia. Komitety wszystkich krajów ukonstytuowały się już ostatecznie. Komitet rumuński rozesłał odezwy wzywające do wzięcia udziału w wystawie naftowej ; pożądane są w pierwszym rzędzie tabele statystyczne, mapy geologiczne, modele maszyn i narzędzi, próbki produktów naftowych eto. Przedmioty wystawowe nad-syłaó należy najpóźniej do 15. sierpnia b. r.

Specyalne warunki dla handlu naftowego na giełdzie wiedeńskiej.

Pod powyższym tytułem ogłoszone zostały nowe przepisy o handlu naftowym na giełdzie wiedeńskiej, obowiązujące od 1. ja b. r.

Podajemy je poniżej w dosłownem tło-maczeniu.

§ 1. Naftę sprzedaje się w baryłkach drewnianych, inclusive beczka, albo w beczkach żelaznych exclusive opakowanie, lub w wagonach cysternowych za 100 kg. netto tara.

§ 2. Dla oznaczenia wagi miarodajnem jest tarowanie urzędowe. Tarę oznaczyć należy na beczkach. Jeżeli nie dołączono potwierdzenia tarowania, w takim razie uprawnionym jest kupujący dla skonstatowania tary w ciągu 14 dni od przyjęcia towaru (z wyłączeniem niedziel i świąt) wypróżnić wszystkie beczki, względnie zbadać z każdych 10 beczek dwie, z których jedną oznacza kupujący drugą dostawca i zażądać bo-nifikacyi za wypadającą przeciętną dyferen-cyę w tarze. Różnice w tarze do ¹/₂% wagi brutto nie mogą być reklamowane. Za dyfe-renCyę w tarze które po upływie oznaczonego terminu zostały reklamowane sprzedający nie odpowiada.

§ 3. Baryłki (beczki drewniane) musza się znajdować w dobrym stanie, dobrze i szczelnie obite obręczami, aż po brzeg napełnione i zdolne do trausportu. Nafta dostawianą być ma (o ile niema innej umowy) w beczkach o 160—240 kg. wagi brutto.

Beczki, których waga z powodu ubytku podczas transportu spadła niżej 160 kg. brutto, muszą być również przyjęte.

W interesach terminowych przyjmuje się jako przeciętną wagę netto jednej baryłki 145 kg.

§ 4. Nafta dostarczona musi być dobrze rafinowaną, niezapaluą, dobrze się świecić i nie krzepnąć, w kolorze ma odpowiadać marce „Standard white“, i posiadać przy temperaturze -f- 15⁶ C. ciężar gatunkowy 0-795 do 0’825.

§ 5. Jako niezapalna uchodzi nafta, która na aparacie Abla zapala się dopiero przy temperaturze -f- 21° C.

§ 6. Za dobrze się świecącą uchodzi nafta, która w dobrze skonstruowanej lampie z płaskim palnikiem i zwykle używanym knotem, przy normalnej wysokości płomienia po 4—5 godzinnem świeceniu nie wykazuje istotnych zmian w płomieniu, nie kopci i świeci się spokojnie.

Za niekrzepnącą uważa się naftę, która w powietrzu ochłodzonem, lub w lodzie do temperatury — 8° C. nie zmienia się w masę galaretowatą.

Normalne zabarwienie nafty jest: koloru wody (Wasserhell) (Water white) i Merkantilweis (Standard white).

Ciężar gatunkowy uafty oznacza się w wypadkach spornych zapomocą przeznaczonego przez giełdę i cechowanego areo-metru i termometru.

Spory co do jakości zabarwienia rozstrzyga się wedle kolorimetra systemu Schmidt & Haentsch w Berlinie. Mierzenie tym aparatem sprowadzone jest do trzechczwartych miary normalnej. Trzy Czwarte miary normalnej w aparacie składa się z dwóch szkieł, z których grubsze odpowiada Vs, cieńsze V₄. Prócz tego znajduje się w aparacie naczynie szklane niebieskie dla wyrównania niebieskiej fluorescencyi rozmaitych gatunków nafty. Jakość zabarwienia oznacza się w milimetrach wedle skali umieszczonej na aparacie, stosownie do wysokości warstwy nafty, i wynosi ona dla marki Water white 190—210, dla marki Standard white 120 do 140 stopni skali kalorymetra.

§ 7. Różnice odniesione do temperatury normalnej -f- 15° C. regulować należy wedle skali przepisanej dla organów skarbowych, Dziennikiem rozporządzeń Ministerstwa skarbu z 21. maja 1887, nr. 53.

§ 8. Braki w jakości towaru, bez względu na to, czy dadzą się natychmiast skonstatować, czy też nie, muszą być przez kupującego reklamowane najpóźniej po upływie trzech dni nielieząc świąt od objęcia towaru, o ile towar znajduje się jeszcze w miejscu dostawy, względnie odbioru, ile że w razie przeciwnym nie może kupujący wystąpić z zarzutem braków w jakości i z żądaniem odszkodowania lub odbioru towaru.

§ 9. Opakowanie (beczki drewniane, skrzynie) należą bez specyalnego wynagrodzenia do kupującego; sprzedający nie jest obowiązany do odebrania z powrotem próżnych beczek, za jakiemś wynagrodzeniem, chyoa w razie specyalnej umowy.

§ 10. Jeżeli przy umowie] o dostawę nafty umówiono dostawę w beczkach żelaznych, w takim razie o ile beczek dostarcza sprzedający, uwzględnić je należy w rachunku po unormowanej wzajemnie cenie. W tym wypadku obowiązany jest kupujący do zwrotu próżnych beczek żelaznych, w sta-

Koszty spowodowane zbyt późnern wy-próźuieniem wagonów, należytości stacyjue i należytość za wypożyczenie cystern w kwocie 3 kor. za dzień i 10.000 kg. ponosi odbiorca towaru, względnie kupujący. Za uszko-

Dotąd roczne zapotrzebowanie ropy na naftę wewnętrzną i eksportową obracało sie w granicach 7¹/₂ milionów cetnarów ; przewidywana więc zwyżka 1¹/2 milionów może wpłynąć na obniżenie ceny ropy, jeśli organizacya producentów ropy w „Petrolei“ temu nie zapobiegnie przez silniejsze skonsolidowanie interesów producentów ; organizacya producentów posiada już nabyte doświadczenie i z chwilową nadprodukcyą potrafiłaby sobie zaradzić, gdyby tylko organizacya ta była więcej skonsolidowaną.

nie nieuszkodzonym najpóźniej w ciągu 14 dni od ich odbioru, w przeciwnym razie przechodzą one na jego własność i jest kupujący obowiązany do zwrotu unormowanej ceny sprzedającemu.

Zwrot próżnych beczek żelaznych nastąpić ma franko stacya nadawcza. Jednak w razie sprzedaży towaru „franko z dostawą do domu“, ma sprzedający odebrać próżne beczki żelazne na miejscu dostawy.

§ 11. Jeśli towar ma być wysłany, w takim razie ponosi kupujący koszty powstałe po oddaniu towaru do przewozu, mianowicie koszty magazynowania, asekuracyi, wynagrodzenia bednarza, należytość stacyjną i t. d., tudzież przyjmuje na siebie ryzyko (niebezpieczeństwo), nawet w wypadku sprzedaży z wysyłką, od chwili kupna. To samo dotyczy sprzedaży ze składu, po upływie 24 godzin od umówionego czasu odważenia towaru.

§ 12. Na wypadek sprzedaży z umówionym terminem objęcia towaru przez kupującego, jest dla obliczenia miarodajną waga sprawdzona przez sprzedającego, gdyby kupujący nie zjawił się dla objęcia towaru, W każdym jednak razie winien sprzedający zawiadomić kupującego o wyniku odważenia towaru bezzwłocznie listem rekomendowanym.

§ 13. Przy sprzedaży nafty w wagonach cysternowych, przyjmuje się wagę wagonu cysternowego w wysokości około 10.000 kilogramów netto, i obowiązanym jest sprzedający napełnić cysterno na własny koszt.

O ile niema speeyalnej umowy, nie wolno sprzedającemu żądać należytości za wypożyczenie wagonu cysternowego, kupujący zaś obowiązany jest cysternę wypróżnić w ciągu 48 godzin po jej przybyciu, do czego sprzedający winien dostarczyć odpowiedni przyrząd odpustowy. Jeżeli kupujący nie posiada innych iustrukcyj od sprzedającego, winien on bezzwłocznie po wypróżnieniu oddać wagon cysternowy kolei do zwrotu. Koszty wypróżnienia cystern ponou kupu-

h°y-dzenia powstałe w czasie transportu kupujący nie odpowiada.

§ 14. Naftę sprzedaje się za gotówkę bez sconta, płatną zaraz po oddaniu towaru, względnie po wręczeniu faktury i dokumentów uprawniających do odbioru (rewersy odbiorcze, frachty etc.).

Odmienne od podanych warunki spłaty muszą być specyalnie umówione.

Z bieżącej chwili.

W ostatnich czasach produkcya ropy w Tustanowicach zaczyna pokaźnie wzrastać; za miesiąc m a j produkcya wynosiła około 7500 wagonów, czyli o 1200 blizko wagonów więcej niż w kwietniu ; produkcya ropy całej Galicyi w maju stanowiła 8900 wagonów ; gdyby więc na tym poziomie utrzymała się przez dłuższy czas lub jeszcze wzrosła, co wobec dowiercenia w ostatnich dniach bardzo produktywnych szybów, wyrzucających po 30 i 40 wagonów na dobę, jest bardzo prawdo-podobnem, to w roku bieżącym osiągniemy produkcyę 9 milionów cetnarów, lub więcej, czyli będziemy mieć produkcyę, która przewyższy najwyższą, jaka była dotąd w r. 1905 (8*2 miliony cetnarów').

O ile fakt ten sam w sobie, jako świadectwo obfitości naszych terenów naftowych, jest pocieszającym, o tyle z drugiej strony może on wywrzeć wpływ niekorzystny na zmianę w ukształtowaniu się stosunków naftowych, gdyż większa produkcya połączona jest zawsze z trudnościami rozszerzenia zbytu, albo znacznego magazynowania ropy w rezer-woarach.

Niestety po za właściwą organizacyą „Petrolei“ istnieje zawsze pokaźna grupa producentów, która do organizacyi nie przystępuje ; grupa ta zawsze potrafi na swoją korzyść wyzyskiwać położenie, stworzone przez organizacyę i gdy przez odpowiednią politykę handlową organizacya wstrzymuje się ze sprzedażą większej ilości ropy, nie rzuca jej na targ, by podtrzymać cenę i cena przez to faktycznie idzie w górę, wtedy ci „outsiderzy“ stojący poza organizacyą, odwrotnie sprzedają całe zapasy swej ropy, korzystając z wyższej ceny, wytworzonej przez politykę organizacyi, zaopatrują rafinerye w surowiec, lecz tern samem osłabiają właściwą organizacyę i jej cel i paraliżują skutki przezornej polityki handlowej.

Wszelki nadmiar produkcyi w takich warunkach, gdy organizacya nie jest ściśle skonsolidowaną, staje się tern więcej dotkliwym, i może wywrzeć wpływ bardzo niekorzystny na ogólną sytuacyę.

Mimo, iż rzeczy te są dokładnie znane każdemu przemysłowcowi naftowemu, ilość tych „niekulturalnych“ przemysłowców, żyjących z dnia na dzień, zawsze jest pokaźna i to jest prawdziwą plagą naszego przemysłu, plagą, która udaremnia wszelką celową pracę i rozbija każdą inicyatywę, podjętą dla uzdrowienia przemysłu.

Dnia 3-go i 4-go b. m. obradował we Lwowie komitet zaufania „Petrolei“; na posiedzeniach komitetu bardzo szeroko i szczegó- j łowo była omawianą obecna sytuacya przemysłu, wywołana wzrostem produkcyi i znaczną sprzedażą ropy przez organizacyę. Omawiano sprawę ewentualnej budowy nowych rezerwoa-rów, zawarcia układu z kolejami dla opalania lokomotyw odbenzynowaną ropą i postawienie w tym celu zakładu dla fabrykacyi tego „ro-pału“, lecz jednocześnie w dyskusyi panowało wielkie rozgoryczenie przeciwko „outsiderom“, którzy utrudniają przez nienależenie do organizacyi ogólne położenie i niektórzy członkowie komitetu byli zdania, iż jeśli nie da się opornych pozyskać dla organizacyi, to należy raczej dobrowolnie rozwiązać całą organizacyę i sprowadzić zniżkę ceny, która dotknie wszystkich, niż ponosić ofiary dla „outsiderów“ i wygrzebywać dla nich kasztany z ognia.

Takie rozwiązanie kwestyi byłoby fatalne,

a jednak może się okazać koniecznem, w razie dalszego uporu „outsiderów“.

Zakład kredytowy przy dzisiejszym stanie produkcyi i wobec faktu, iż tylko 45 prc. całej produkcyi należy do organizacyi, ma podstawę każdej chwili do rozwiązania kontraktów komisowych z producentami i skutki tego mogą być dla całego przemysłu nieobliczalne i pociągnąć to może milionowe straty, gdyż o zawiązaniu nowej organizacyi w ciągu dłuższego czasu w takich okolicznościach nie może być mowy i wtedy znów siła podziemna, większa lub mniejsza prężność gazów będzie jedynym czynnikiem kierującym przemysłem, a nie myśl, kombir.acya handlowa i doświadczenie lat ubiegłych.

Uwzględnić jeszcze należy i to, że skutki rozwiązania organizacyi w dzisiejszych warunkach o wiele byłyby gorsze, niż dawniej, niż przed rokiem nawet ; do pogorszenia tego położenia przyczyniłoby się ogólne dzisiejsze położenie targu pieniężnego ; brak gotówki w bankach pogarsza z dniem każdym stosunki kredytowe i upadek ceny ropy w takich warunkach dla wielu przemysłowców naftowych byłby wprost klęską, z której podźwignąć się później byłoby niemożliwością. Wszystkie te czynniki przemysłowcy naftowi, szczególniej stojący poza organizacyą, powinni dobrze rozważyć i wszel-kiemi siłami dążyć do utrzymania i szanowania organizacyi.

Notatki techniczne.

Nowy palnik ropny i n ź. Zygmunta Rodakowskiego.

Palnik ten przedstawia w porównaniu do zwykle używanych bardzo znaczne korzyści. W szczególności spotrzebowuje dla rozpylania znacznie mniej pary jak inne palniki i oprócz tego dozwala utrzymywanie bardzo słabego ognia, co przy prawie wszystkich innych palnikach jest wykluczone. Z użycia tego palnika wynikają wskutek tego bardzo znaczne oszczędności, które dadzą się jak następuje obliczyć.

Palnik dotychczas używany spotrzebowuje do rozpylania 10—12°/₀ często nawet więcej procentów pary wytworzonej. Nato-miast palnik Rodakowskiego spotrzebowuje tylko 4 —5°/₀ wytworzonej pary do rozpylania ropy. Wynika stąd zaoszczędzenie 6—7% wytworzonej pary, a zatem 6—7 J/o użytego materyału opałowego.

Ponieważ kocioł wiertniczy zużywa miesięcznie około 2¹/₂ wagonów ropy, zaoszczędzenie 6—7°/₀ wynosi około l¹/₂ tysiąca kilogramów, co licząc ropę tylko po 3 kor. wynosi już 45 kor. miesięcznie.

Przy dzisiejszych palnikach, gdy kocioł jest słabo obciążony, nie można palie bezustannie, lecz pali się ostro, a gdy para zbyt narośnie, zamyka się palnik, a wtenczas zimne powietrze przechodzi przez kocioł i chłodzi go, co powoduje bardzo znaczną strate.

Przy palniku Rodakowskiego można stale utrzymywać nawet bardzo słaby ogień, wskutek czego powyższa strata zupełnie odpada.

Wobec tych okoliczności koszt nabycia tego palnika umarza się już w pierwszym miesiącu samem tylko zaoszczędzeniem materyału opałowego.

Okoliczności te przemawiają bardzo za użyciem palnika Rodakowskiego, który poleca się konstrukcyą nadzwyczaj silną i bardzo łatwą manipulacją.

Palnik jest do nabycia w Towarzystwie Han dl owe ni. W następnym numerze umieścimy dokładny rysunek i opis tego palnika.

KROMKA.

KROMKA.

Personalia. Inż. górn. dr. Stanisław Olszewski powrócił z Meksyku, dokąd jeździł dla zbadania obszarów naftowych, i wygłosił na ten temat odczyt w lwowskiem Towarzystwie poli-technicznem.

Z „Petrolei“. Dnia 28. maja odbył się we Lwowie wybór komitetu zaufania „Petrolei“; w skład komitetu weszli ponownie ci sami panowie, którzy godność mężów zaufania piastowali w pierwszem półroczu, a mianowicie: dr. Gold-hammer, Kiesler, Mendelsohn, Seeman, Wolski i hr. Zamoyski. Automatycznie, t. j. na podstawie największej produkcyi weszli do komitetu oprócz dawnych członków pp. A. Liebermann za firmę Mertens, F. Pauls za firmę Parkinson & Ska i Buber.

Akcyjna rafiuerya nafty „Apollo“ w Budapeszcie. Dnia 4. b. m. odbyło się walne zgromadzenie akcyjnej rafineryi nafty ,,Apollo“ w Budapeszcie, pod przewodnictwem prezesa Benjamina Enyedy. Zysk osiągnięty w ubiegłym roku administracyjnym wynosił łącznie z zyskiem przeniesionym z poprzedniego roku koron 1,364.431. Z powyższej kwoty przeznaczono 600.000 kor. na wypłacenie 12°/₀-owej dywidendy, 430.664 kor. przeniesiono na fundusze rezerwowe, resztę w kwocie 200.172 kor. pozostająca po potrąceniu przewidzianych statutem dotacyj, przeniesiono na nowy rachunek. Wnioski dyrekcyi uchwalono jednogłośnie i udzielono zaï'ôwno dyrekcyi, jak i radzie administracyjnej absolutoryum. Po walnem zgromadzeniu odbyło się posiedzenie dyrekcyi, na któ-rem p. Enyedy wybrany został prezesem, p. W. H. Mac Garvey wiceprezesem rady dyrekcyjnej.

Zbiorowe dzieło o nafcie. Nakładem księgarni S. Hirzel w Lipsku okaże się niebawem dzieło zbiorowe p. t „Das Erdöl, seine Physik, Chemie, Geologie, Technologie, und sein Wirtschaftsbetrieb“. Dzieło to opracowane pod redakcyą znakomitych fachowców, jak K. Engler, profesor akademii technicznej w Karlsruhe i H. Höfer, profesor akademii górniczej w Leoben, za współpracowników miało wybitnych znawców przemysłu naftowego jak: dr. S. Aisinmann, dr. M. i E. Albrecht, S. Galey, St. Goulichambaroff. D. Holde, I. Holobek, H. Kast, C. F. Lossen, C. Koett-nitz, J. Muck, L. Singer, B. A. Wischin. Dzieło to wyjdzie w pięciu tomach. Pierwszy tom „Fizyka i chemia oleju skalnego“ opracował K. Engler, tom drugi „Geologia, eksploatacya i transport ropy“ H. Höfer, tom trzeci „Technologia ropy i produktów naftowych“ L. Singer, również tom czwarty „Zużytkowanie ropy i jej pochodnych“, tom piąty „Ekonomia przemysłu naftowego“ H. Wolff. Całe dzieło kosztować będzie 90 marek.

Sprawy patentowe. W Austryi udzielono patentu p. W. H. Mac Garveyowi na ekscentryczny świder, firmie Trauzl & Ska na żóraw wiertniczy, p. Ludwikowi Szulowi na przyrząd do ogrzewania rur wiertniczych, p. Władysławowi Święt-nickiemu w Humniskacli na świder ekscentryczny.

Wolna od podatku benzyna automobilowa w Rumunii Minister skarbu wniósł przedłożenie rządowe o uwolnienie od podatku benzyny automobilowej. Artykuł I. ustęp 1. projektu ustawy zawiera następujący dodatek : „Benzyna przeznaczona dla popędu automobilów wolną jest od podatku w takiej ilości, jaka dla popędu jest potrzebną, lecz musi być rektyfikowaną i posiadać gęstość nie przekraczającą O‘7^0 przy temperaturze 150 C“.

W Hamburgu zniszczył pożar składy we fabryce cerezyny E. Schliemanna.

Pożar okrętu naftowego. Statek naftowy ,Silverlip“, własność towarzystwa „Shell Trans-

i v.

port“ uległ zniszczeniu wskutek eksplozja benzyny, którą wiózł z Śingapore do Isle of Wight. Fksplozya nastąpiła w zatoce biskajskiej ; w jednej chwili ogarnął pożar cały statek, tak, że o ratunku mowy nie było ; pięciu ludzi straciło życie, resztę załogi przyjął na pokład parowiec „Westgate“. Ładunek benzyny ubezpieczony był na miliona marek, sam statek na 2 miliony marek.

Produkcya ropy w Teksas, a zaburzenia podziemne. Wedle doniesienia jednego z fachowych pism amerykańskich z Galveston w Teksas, skonstatowano, że w ostatnich czasach we wielu otworach świdrowych w południowo zachodniej części Teksas, które uchodziły za wyczerpane, pojawiła -się ponownie produkcya; zjawisko to przypisują eksperci podziemnym zaburzeniom, jakie w tamtych stronach zaobserwowano. W Saratoga w 20 szybach, które od kilku miesięcy nie miały żadnej produkcyi, pojawiła się ropa, z tych 5 szybów osiągnęło dzienną produkcyę dochodzącą do 10.000 baryłek dziennie. Podobne stosunki panują na terenach Humble. Jak wiadomo, nastąpił po trzęsieniu ziemi na Jamajce nagły zanik produk-cyi i sądzono przez pewien czas, że tereny położone nad zatoką meksykańską straciły raz na zawsze ropę. Otwory wiercone do 2.500 stóp głębokości pozostawały zupełnie suche. Obecnie produkcya wróciła ponownie i tereny, których produkcya po trzęsieniu ziemi na Jamajce spadła do 15.000 dziennie, dają teraz przeszło 50.000 beczek, a wydajność ich z dnia na dzień wzrasta.

Nowe źródło ropne. Wedle doniesienia „DeutscheOrient-Korrespondenz"natrafiono w miejscowości Mersina (na południowem wybrzeżu Małej Azyi) przy wierceniu za wodą, na źródło ropne.

Fuzya rumuńskich, towarzystw naftowych. Towarzystwo „Bustenari“ finansowane jak wiadomo przez Berlińskie Towarzystwo dyskontowe i grupę Bleichroedera, połączyć się ma obecnie z towarzystwem „Telega Oil Co.“ pod firmą „Concordia“. Kapitał zakładowy wyniesie 25 mil. franców.

Sprostowania. Od pp. lir. Franciszka Zamoyskiego i Z. Lewakowskiego otrzymujemy następujące pismo:

„Umieszczona w poprzednim numerze w kronice notatka, jakoby nowo zawiązane towarzystwo franc.uzkie „Pétroles de G alicie'" wydzierżawiło od pp. Franciszka hr. Zamoyskiego i Lewakowskiego teren naftowy w Tustanowicach jest w całej osnowie nieprawdziwą, gdyż nie posiadamy w Tustanowicach żadnych wspólnych terenów i wskutek tego żadnej transakcyi ze wspomnianym towarzystwem dokonać nie mogliśmy“.

W poprzednim numerze wkradła się w artykule p. n. „Buch wiertniczy w Galicyi“, przykra pomyłka, którą niniejszem prostujemy: na str. 153 w wierszu 15 z góry w I. szpalcie zamiast „W Wójtowej“, brzmieć ma „W Wójkówce koło Krosna“.

W artykule p. Babiańskiego w nrze 10. sprostować należy następujące omyłki :

Str. 154 szpalta I. wiersz 2 od dołu zamiast „moim“ ma być „mojem“.

Str. 154 szpalta II. wiersz 1 od góry zamiast „odpowiada“ ma być „opowiada“.

Str. 155 szpalta 1. wiersz 15 od dołu zamiast „była“ ma być „był“.

Str. 155 szpalta II. wiersz 14 od dołu zamiast „przeszkodzić“ ma być „przeczyć“.

Str. 155 szpalta II. wiersz 11 od dołu zamiast „wystarcza“ ma być „wystarczą“

Str. 156 szpalta I. wiersz 2 od góry zamiast „Nr. 16“ ma być „Nr. 14“.

Str. 156 szpalta I. wiersz 19 od góry zamiast „zmienia“ ma być „zmieni“.

Str. 156 szpalta I. wiersz 20 od góry zamiast „rurowaniu“ ma być „rurowanie“.

Str 156 szpalta I, wiersz 22 od dołu zamiast „uznał“ ma być „urwał“.

Kierownik warsztatów

z politechniką, odpowiednią praktyką i koncesyą na wyrób kotłów parowych, poszukuje stosownej

posady.

Łaskawe zgłoszenia; Borysław — fach pocztowy 169

„Kierownik“.

1-3

Inż. Edmund Postępski

W,

ïï

BIURO

■H

urzęd. autor, znawca elektrotechnik dla c. k. Urzędów górniczych okręgowych w Drohobyczu, Jaśle i Stanisławowie.

technicznej, prawnej i handlowej porady, tudzież pośrednictwa w sprawach górniczych

Obejmuje:

Rewizye urządzeń elektrycznych. Stały nadzór nad urządzeniami elektrycznemu Funguje jako konsulent przy zakładaniu nowych urządzeń elektrycznych i jako zaprzysiężony rzeczoznawca sądowy.

KAZI. KOSTKIEWICZA

zaprzysiężonego inżyniera górniczego, em. c. k. starszego komisarza górniczego, b. naczelnika c. k. Urzędów górniczych w Drohobyczu i Jaśle, b. technicznego urzędnika gal. kopalń i warzelń soli, kopalń nafty i wosku ziemnego etc.

w SANOKU.

•E- -E-

rpa

Ts

-Hp

TOWARZYSTWO

dla handlu, przemysłu i rolnictwa p

3$

zà

-=>hh -»H>S _

:ni.

-=H»Sf

we Lwowie

VEREIN FÜR HANDEL, GEWERBE UND ACKERBAU IN LEMBERG.

IS

—H»îÉ —HHŚ!

Wyłączne zastępstwo na Galicyę:

Fabryki rur Mannesmanna w Komotau, — walcownia rur w Schönbrunn, — oraz Galicyjskiego karpackiego naftowego Tow. przedtem Bergheim & Mac Garvey w Glinniku maryampolskim.

Dyrekcya we Lwowie, Ossolińskich 15. % Filie Towarzystwa w Borysławiu, Krośnie i Zagórzu.

Konto p. k. o. 825 991.

Rach. bieżący w Banku krajów.

Telefon Nr. 168.

Towarzystwo dostarcza:

Rury wiertnicze, gazowe, pompowe, do wodociągów i inne wszelkiego rodzaju. Maszyny i kotły parowe. Narzędzia wiertnicze. Liny druciane we wszelkich wymiarach. Kompletne urządzenia do elektrycznego oświetlania. Fittingi, kurki, połączenia itp. Wszelkie materyały potrzebne tak przy instalacyi jak i popędzie maszynowym.

Zastępując firmy lub sprowadzając towary, towarzystwo kieruje się przedewszystkiem myślą przewodnią dostarczenia swojej klienteli maszyn, narzędzi i materyałów pierwszorzędnej jakości.

Adres telegraficzny: Towarzystwo handlowe Lwów, Ossolińskich.

Telegramm-Adresse : Handelsverein Lemberg, Ossolińskich.

<H<--

Kt

o-

SîtT

F-

là

:a<H~

£<*-

\T~

W. Sikorski & J. Seidenstein

■w ZEZroanle filie: w BORYSŁAWIU i ZAGÓRZU

Utrzymują stale na składzie:

oraz

KOTŁY i MASZYNY PAROWE, KOMPLETNE URZĄDZENIA i wszelkie NARZĘDZIA do głębokich wierceń.

Jako specyalność polecają:

ŻURAWIE WIERTNICZE, POPUSZCZA-DŁA najnowsz. systemów, WIELOKRĄŻKI z ulepszonym przyrządem do smarowania, SZTANGI RATUNKOWE z końcami nie-spawanymi (z jednego kawałka).

Pasy wiertnicze

„U R S U S“ w najlepszej jakości i t. d. i t. d.

Zastępstwo fitkowickiej fabryki rur.

Centralne biuro dla Galicyi we Lwowie, Kopernika 18

z bogato zaopatrzonemi składami w Borysławiu i Krośnie

wykonuje

w najkrótszym czasie dostawy wszystkich dymenzyi kutych rur gazowych, wodociągowych i parowych, czarnych, pocynkowanych i asfaltowych wraz z przynależnymi łącznikami; dostarcza rury płomienne do kotłów parowych, rury wiertnicze hermetyczne, rury pompowe, stalowe rury mufowe, obciągane jutą, węże z rur dla gorzelń, browarów itp., maszty dla elektrycznych urządzeń i przeniesienia siły, tudzież poleca jako specyalność wyroby szwejsowane z blachy kutej a wyrabiane w nowo urządzonym we Witko wicach zakładzie spajania za pomocą gazu wodnego, a mianowicie: Rury wiertnicze hermetyczne ponad 12 cali zewnętrznej średnicy aż do 2000 mm. średnicy, rury Gallo-way’a, fasony wszystkich gatunków, recypienty gazowe, cysterny naftowe z dnami spajanemi, kotły do amoniaku itd.

Wyłączne Zastępstwo we Witkowickich rurach z lanego żelaza i fasonów do przewodów gazowych i wodnych.

Zastępstwo fabryki narzędzi firmy Blaua i Ski we Wiedniu. |

Oferty i cenniki ilustrowane, także i na armatury do urządzeń gazowych wodnych i parowych bezpłatnie i franko.

Adres na telegramy: Robert Kern, Lwów. — Telefon nr. 766.