NAFTA

Organ Krajowego Towarzystwa Naftowego

wychodzi 2 razy na miesiąc 8-ego i 22-eio.

Prenumerata -w;y:n.©si rocznie ±2 łroron..

Członkowie „Krajowego Towarzystwa Naftowego“ otrzymują „Naftę“ bezpłatnie.

Adres Redakcyi i Administracyi : Lwów, ul. Słowackiego 1. 3, biuro Krajowego Towarzystwa naftowego.

Treść zeszytu 6.

Odroczenie uchwalenia ustawy naftowej. — W sprawie krzywych otworów firmy Fauck i Ska. Nap. inż. J. Fabiański. — Przemysł naftowy w Rumunii w r. 1906. — Petycya Kraj. Tow. naft. do Sejmu

w sprawach podatkowych. — Kronika.

Sejmu, gdyż rząd wobec odroczenia uchwalenia ustawy przez Sejm będzie zmuszony w drodze rozporządzenia uregulować sprawę urządzenia ksiąg naftowych, co według ustaw zasadniczych, należy do ustawodawstwa krajowego — mimo wszystkie te argumenty — Sejm większością 15—20 głosów uchwalił załatwienie ustawy naftowej odroczyć do se-

Odroczenie uchwalenia ustawy naftowej.

syi jesiennej.

W tern odroczeniu uchwalenia ustawy, a specyalnie w motywach, które podnosili niektórzy posłowie, jak w tern, że nowa ustawa dąży do wywłaszczenia właścicieli gruntu, jakoby ogranicza ich prawa i t. d. widzimy niestety u większości naszej sejmowej kompletne niezrozumienie ducha ustawy i potrzeb naszego przemysłu, widzimy to smutne w kraju naszym zjawisko, że nawet posłowie naszego narodu nie wiedzą, polega racy onalna g o spodarka i w z m o że n i e siły ekonomicznej rodu, wszelkie plany inwestycyjne i ekonomiczne o szerszym zakroju nie znajdują zwolenników i zrozumienia w Sejmie. Może będą

na czem

dzienniki niektóre wychwalać owocność minionej sesyi sejmowej, my, jako ekonomiści stojący blizko przemysłu, powiedzieć jednak możemy, ze

Postawiona przez marszałka krajowego na ostatnim punkcie ustawa naftowa przyszła pod obrady Sejmu dopiero 19. b. m. w dzień zamknięcia Sejmu. Poseł Buynowski postawił wniosek odroczenia tej sprawy do se-syi jesiennej, motywując odroczenie, iż ustawa nowa głęboko sięga w ograniczeniu prawa własności właścicieli gruntu i zawiera 96 paragrafów, które nie dadzą załatwić się w parę godzin. Do wywodów posła Buynowskiego przyłączyli się posłowie Stapiński, ks. We-soliński, Mogilnicki i Stojałowski. Napróżno poseł Gorayski wskazywał na wielką pracę przygotowawczą ustawy i na konieczność uchwalenia jej teraz wobec uchwalenia państwowej ustawy naftowej, napróżno nawet eksc. Abrahamowicz nawoływał do otwarcia jeneralnej dyskusyi nad ustawą i nie kompromitowania Sejmu ze zwlekaniem uchwalenia ustawy, skoro wywierany był ze strony posłów polskich nacisk na rząd celem szybszego uchwalenia ustawy państwowej w parlamencie, wreszcie napróżno referent poseł dr. Małachowski wystąpił z tak poważnym argumentem w obronie uchwalenia ustawy, jak strzeżenie praw autonomicznych | podwyższyć płace nauczycieli ludowych i pod-

nieść dodatki do podatków na ten cel, lub zaciągnąć na ten cel pożyczkę — to nie jest jeszcze spełnienie zadania swego przez Sejm; drugiego ważniejszego zadania — w miarę wzrostu wydatków na kulturę i oświatę — podnieść możność podatkową narodu przez regulowanie ustawowe spraw przemysłu, dać temu przemysłowi możność racyonalnego rozwoju i rozkwitu — tego zadania Sejm nie spełnił i wątpimy, czy w obecnym składzie będzie zdolny je spełnić.

Nie umiał dalej Sejm obronić swoich praw autonomicznych, oddając w ręce rządu to, co do niego należy, jak słusznie podniósł poseł Małachowski. Prezydyum Sejmu innych krajów potrafiłoby w takim wypadku wyjednać przedłużenie sesyi sejmowej jeszcze na dzieli lub dwa, by dokończyć swego zadania.

Dzień 19. marca nieszczególnie się zapisze w dziejach naszej autonomii krajowej.

W sprawie krzywych otworów

firmy Fauck i Ska.

(Dokończenie)

Charakterystycznem jest zastrzeżenie, źe firma nie odpowiada za wszelkie braki, jakie wyszły na jaw przy pogłębianiu otworu, bo przy odbiorze nie robiłem żadnych zarzutów. Przypuśćmy nawet, źe prawnie jest ona kryta t. j. nie odpowiada materyalnie za wyrządzoną szkodę, zapytuję panów Faucka i Skę, czy nie uznają obok odpowiedzialności materyalnej także i moralnej ? Muszę jednak zaprzeczyć jakoby odbiór odbył się gładko bez zarzutu. W dniu 14. czerwca 1906 nie odbierałem zupełnie otworu, bo nawet nie zastosowałem zwykłej metody w takim wypadku t. j. przemierzenia głębokości, przeciwnie oświadczyłem zastępcy, źe nie mam przeświadczenia czy rury 6” osiągnęły raportowaną głębokość, a ponieważ nie dysponuję swoim rygiem i własnym personalem, zatem odkładam badanie do czasu, gdy nad otworem nr. 10 stanie ryg towarzystwa. Przytoczę też odpowiedź towarzystwa na list firmy z iipca 1906, w którym panowie Fauck i Ska grożą procesem, jeżeli nie otrzymają natychmiast premii za rury 6” (towarzystwo postanowiło wypłacić ją dopiero po zbadaniu czy rury osiągnęły rzeczywiście głębokość 1.050 m.) i proszą, aby ich nie zmuszać do procesu, bo to zamąciłoby im przyjemność, źe odwiercili dla nas najgłębszy i najlepiej ze wszystkich naszych dotychczasowych wykonany otwór. Odnośny ustęp odpowiedzi brzmi: „wir bemerken, dass wir in Borysław tiefere Schächte als Nr. 10 besitzen. Wir wollen gerne hoffen, dass dies unser bestgebohrter Schacht in Borysław ist, wollen jedoch mit dem diesbezüglichen Urteile abwarten, bis wir Gelegenheit haben werden diese Tatsache nach erfolgter Montierung unserer Einrichtung zu konstatieren, nachdem uns Ihre, früher für uns aasgeführten Bohrungen diesbezüglich eher zur Skeptik berechtigen“. Czy nie stoi to w sprzeczności z twierdzeniem, ze towarzystwo odebrało nr. 10 bez zarzutu?

W dalszym ciągu dowiadujemy się z artykułu wiele ciekawych rzeczy, które zmierzają dc wykazania niższości metody kanadyjskiej wobec nowego systemu, uznanego we wszystkich krajach za wyższy. Według słów autora ekspres nie gwoździ otworów, a przynajmniej nie zagwoździł dotychczas żadnego, przy użyciu systemu kanadyjskiego doznają zwykle rury w ciężkich pokładach znacznego wytarcia, otwory wiercone metodą kanadyjską zwłaszcza przy użyciu świdrów ekscentrycznych są krzywe, wskutek czego wiele z nich nie osiąga ropy i t. d. Takie gołosłowne zarzuty bez argumentowania nie mogą znaleźć odpowiedzi. Niechże panowie Fanek i Ska powiedzą mi dlaczego to świder ekscentryczny ma więcej tendencyi do krzywienia otworu od prostego świdra, albo dlaczego w ciężkim terenie wycierają się rury przy użyciu metody kanadyjskiej, a nie wycierają się przy uźy. iu ekspresu? Może być, źe ekspres nie zostawił jeszcze żadnego otworu w stanie zagwoźdźonym, ale ileż to tym ekspresem wywiercono głębokich otworów? Sądzę, źe nie więcej nad kilkanaście. Te pochwały dla ekspresu, znanego rzekomo we wszystkich krajach, zdają się zanadto trącić reklamą. Przypatrzmy się jak on pracował. Pierwsze cztery wiercenia dla Towa-

czas

od 600 m. do 800 m. „

» 800 „ „ 900    „

„ 1000 „

były,

miesiąca.

ropy t. j. przeciętnie dziennie po 34 q,

rzystwa akc. dla przemysłu naftowego wykazały rzeczywiście dobry postęp, każde z nich doprowadzone do ca. 750 m zużyty na wiercenie wrynosił 6 *74, 6, 5¹/₂ i 4 miesiące. Z wyjątkiem tego ostatniego wypadku nie pokazał ekspres nie nadzwyczajnego, bo bardzo wiele otworów w Borysławiu i Tustanowicach, wykonanych metodą kanadyjską cechuje zupełnie podobny rezultat. Wiercenie nr. 10. 1.050 m. głębokie trwało okrągłe dwa lata, z czego na ostatnie 50 m. przypada 9 — wyraźnie dziewięć — miesięcy. Postęp wiercenia był następujący:

do 600 m. przyp. na dzień rob. przeć. 5⁻77 m.

„ 1-80 „

„ 1-26 „

„    1*14 „

»    0 34,, bez wliczenia instrumentacyi, a z uwzględnieniem ich zaledwie 23 c.n.! Jeżeli zważymy, że i metodą kanadyjską wierci się 1.050 m. przeciętnie nie dłużej jak dwa lata, to chyba niema podstawy do przypisywania ekspresowi wyższości. Teren, w jakim wykonano otwór nr. 10 był średnio trudny, dowód, że otwór spółki „Zgoda“ 1.062^2 m. głęboki, oddalony od nru 10 tylko o 78 m. wywiercono rygiem kanadyjskim w 15 miesiącach. Szczycą się panowie Fanek i Ska, że ekspres prawie niezna instrumentacyi. Przypomnę im, że w nrze 13 towarzystwa instrumentowali 20 dni z powodu urwania rur, w nrze 22 mieli dwie instrumeutacye, a w 10 dwie cięższe, które zajęły im 53 podwójnych szycht.

Trudno pominąć milczeniem inne szczegóły artykułu nie będące w zgodzie z prawdą i tak:

Autor, powołując się na pierwsze cztery wiercenia, wykonane dla towarzystwa nważa je za należycie odwiercone i przypisuje jedynie kaprysowi towarzystwa, że nie pogłębiło ich do ropy. Dla uspokojenia panów Faucka i Ski wyjaśnię, że nie powodowaliśmy się fantazyą, lecz zastanowiliśmy wiercenia z konieczności, bo dalsze pogłębianie było z powodu krzywego wykonania ich do 750 m. fizycznie wręcz niemożliwe. Wszystkie cztery otwory, odebrane w głębokościach około 750 m., pogłębiliśmy i to: o 176, 246, 123 i 175 m. do czego zużyliśmy 29, 27, 23 i 22 miesięcy czasu! Jeżeli się zważy, że równocześnie wierciliśmy na tym samym terenie i inne otwory, wykazując normalny postęp robót, trudno przypuścić nieudolnośd z naszej strony lub jakieś nadzwyczajne trudności terenowe. Nadzwyczajne trudności spowodowała je krzywośc dziur do 750 m. Przemawiają za tem niezbite dowody t. j. żerdzie i rury, które we wszystkich czterech wypadkach zużywały się przerażająco szybko. Nie przesadzę bynajmniej podając ilośó popsutych rur 6” i 5” w tych czterech otworach świdrowych na 2.000 m., a ilośó wytartych żerdzi na 3.000 sztuk. W dwóch zwłaszcza otworach zużywały się wieńce i mufy żerdzi do tego stopnia, że musiano wymieniać codziennie kilka. Autor gotów i tutaj twierdzić, że wszystkie cztery otwory były idealnie proste, a natomiast żerdzie krzywe. Otóż wyjaśnię, że wieńce i mufy ścierały się wielostronnie, a wewnątrz rur powstawały długie, głębokie żłoby. To wycieranie żerdzi i rur zauważono we wszystkich czterech wypadkach zanim jeszcze pogłębiono otwory choćby o 1 m. Takich wielostronnie na wieńcach i mufach wytartych żerdzi mamy po dziś dzień jeszcze kilka tysięcy metrów, a także pewien zapas wyżłobionych wewnątrz rur i prosimy panów Faucka i Skę aby zechcieli naocznie przekonać się o prawdziwości tego zarzutu.

Trudno mi powstrzymać się, aby nie wspomnieć także i o innej niespodziance, jaką nam zgotowała .firma przy dwóch drugich wierceniach, pozostawiając w obu na kilka metrów od spodu t. zw. „fuksy“, nad usunięciem których pracowaliśmy przy jed-nem wierceniu dwa, przy drugiem trzy i pół

Wspomina autor, że dwa wiercenia, wykonane płuczką, dawały cysternę ropy. Dla uniknięcia nieporozumienia, że te dwa wiercenia, a może i każde z nich dawało po cysternie ropy na dobę, przytoczę dokładne cyfry: Wiercenie nru 13 nie wyprodukowało w czasie roboty płuczką nic ropy, nru 19 dało w 24 dniach wiercenia płuczką 823 q nru

21 dało w 30 dniach wiercenia płuczką 375 q ropy t. j. przeciętnie dziennie po I27a q, nru 22 dało w 60 dniach wiercenia płuczką 663 q ropy t. j. przeciętnie dziennie po 11 q.

sam mógłbym się pochwalić podobnym sukcesem, gdyby przyzwoitość nie nakazywała milczenia wobec takiego rekordu, jaki odniosło jeszcze przed 6 miesiącami Towarzystwo Karpackie, doprowadzając nie ekspresem, ale tym mniej wartościowym rygiem kanadyjskim kolumnę rur 6” do głębokości 1.201 Y₂ m.

Panowie Fauck i Ska piszą w dalszym ciągu, źe objęli piąte wiercenie, aby zadać kłam zarzutom, ze krzywo wiercą. I tu znowu wielka nieścisłość w przedstawieniu rzeczy. Trzecie wiercenie ukończyli 10. marca 1904, czwarte 16. kwietnia 1904. Techniczną dyrekcyę kopalń Towarzystwa akc. dla przemysłu naftowego objąłem 1. kwietnia 1904. Kierownik kopalni zwrócił mi uwagę, że pierwsze dwa, 21. marca 1903 i 27. sierpnia 1903 oddane, a od 28. maja 1903, względnie 2. marca 1904 rygiem kanadyjskim pogłębiane wiercenia są krzywe. W krótkim czasie przekonałem się niestety, że skarga była uzasadniona i zawiadomiłem o tern pierwszy oficyalnie towarzystwo. Wiercenie piąte z obowiązkiem doprowadzenia go do 900, ewent. 1.000 m. objęła firma na podstawie układu z 4. marca 1904, a więc jeszcze przed ukończeniem trzeciego i czwartego otworu i zanim jeszcze towarzystwo było uwiadomione o krzy-wości dwóch pierwszych. Ponieważ towarzystwo nie miało w owej chwili takiej wiadomości co do pierwszego wiercenia, a co do dalszych trzech mieć jej nawet jeszcze nie mogło, jest jasnem, źe nie mogło przed 4. marca 1904 czynić z tego tytułu żadnych zarzutów firmie i faktycznie ich nie robiło. Jakże więc sprzecznie brzmi twierdzenie tych panów „um diese Anschauung zu entkräften übernahmen wir ein fünftes Bohrloch“. Gdyby Towarzystwo akc. dla przemysłu naftowego było nabrało pierwej przeświadczenia o wartości roboty panów Faucka i Ski, byłoby bez kwestyi nie oddało im piątego wier-

cenią.

Autor widzi wyższość systemu ekspres nad kanadyjskim w tern, źe udało się mu doprowadzić w otworze nr. 10 rury 6” do 1.050 m. (dla ścisłości tylko 1.047*38). Bardzo ubolewam, jeżeli nie wiedział dotychczas, źe oddawna mamy wiele wierceń kanadyjskich w Borysławiu i Tustanowicach, w których kolumna rur 6” sięga do tej, a nawet daleko znaczniejszej głębokości, ja

Głoszą panowie Fauck i Ska o wielkich trudach przejścia bardzo twardych piaskowców kolumną rur 6”. Aby nie zdawało się czytelnikowi, źe akordanci przeszli w ten sposób setki metrów, zaczerpnę wiadomości z źurnalu wiertniczego, prowadzonego ich ręką, z którego wynika, źe na 226 metrów, jakie przeszła kolumna rur 6” dorachować się można razem zaledwie jakich 40 m. twardych i bardzo twardych piaskowców, a to znowu nie usprawiedliwia wyrażenia „man überliess dem Express die grosse Mühe der Durchteufung der sehr harten Sandsteine mit der 6 zölligen Röhrentour“. Ze trudności terenowe nie były znowu tak zbyt wielkie, dowód w tern, źe kolumna rur 6”, rurująca 226 m. pokładu, ruszyła po 6 miesiącach nawet bez użycia śrub.

Niestety muszę konsekwentnie dalej wytykać brak ścisłości, bo tak samo ma się rzecz z owymi śladami i oznakami niedalekiej ropy, które miały być przy końcu roboty, a zatem koło 1.050 m. Dziwna rzecz, że tak ważnej okoliczności nie zauważyliśmy, chociaż mieliśmy własną stałą kontrolę, dziwniejsza, źe żurnal wiertniczy, prowadzony przez firmę nic o tych śladach nie wspomina, skąd więc zaczerpnięta ta wiadomość? Ze przy 1.050 m. nie było zapowiedzi bliskiej ropy przekonaliśmy się zresztą wiercąc dalej do 1.064 m. bez najmniejszego rezultatu. Ropa i gaz były rzeczywiście w tym otworze ale wcześniej. Tę ważną wiadomość przemilcza źurnal panów Faucka i Ski.

Niesłuszną całkiem jest skarga autora, źe skrzywdzono ekspres, bo kazano mu wyciągać kasztany z ognia dla systemu kanadyjskiego, t. j. nałożono mu trud odwiercenia otworu, a zachowano dla rygu kanadyjskiego chwałę dojścia do ropy. We dług wszelkiego prawdopodobieństwa, tak jak się dzisiaj rzecz przedstawia, danem było ekspre.

sowi osiągnąć horyzont ropy w otworze nr. 10. Że ekspres przeszedł go niespostrzeżenie ma do zawdzięczenia jedynie płuczce wodą. Jak zgubne są skutki płuczki dla ropy mamy najlepszy dowód w danym wypadku. Od 830 m. płukano wprawdzie ropą, gdy tej brakło, mięszaniną wody i ropy, a jeżeli się dało, t. j. gdy wiertacz nie miał kontroli nad sobą, nawet samą wodą. Firma dowier-ciła w ten sposób otwór do 1.050 m. nie zaznaczając w raporcie przypływu ropy. Po osiągnięciu głębokości 1.064 m., widząc, że spód nie wskazuje na bliskość ropy, postanowiliśmy wyczerpać płyn za pomocą tłoka. Pokazała się woda, którą czerpaliśmy długi czas zanim zaczęła napływać do otworu ropa. Ściągnięta zupełnie woda pojawiła się znowu po krótkim czasie ginąc następnie w miarę łyżkowania. Taki stan znikania i pojawiania się wody w otworze trwał kilka tygodni, zauważyliśmy, że w miarę łyżkowania jest coraz mniej wody, a natomiast więcej ropy. Chcąc ułatwić ropie przypływ, postanowiliśmy wyciągnąć rury 6” i te czynności są właśnie w toku. Zkąd pochodzi ta woda ? Nie z góry, bo wody górne są zamknięte, o czem przekonano się po raz wtóry, gdy otwór był 830 m. głęboki. Nie pochodzi ona ze spodu, bo w terenie borysławskim niema wód spodnich, nie ulega zatem wątpliwości, że jest to woda napuszczona w ten teren przez płuczkę.

O 78 m. od otworu nr. 10 leży otwór świdrowy spółki „Zgoda“, czerpiący stale ropę od stycznia 1904 z głębokości 1.020 m. Ropa z tego otworu była zawsze czysta, wolna od domieszki wody. Nagle w lutym 1906 zaczęła się pokazywać z ropą woda, już to jako czysta lub t. z w. kał. Ilość tej wody wzrastała z dnia na dzień. Wówczas był otwór świdrowy nr. 10 1.033 m. głęboki. Od-października 1906 zaczęło ubywać wody, obecnie prawie jej niema. Objaw ten całkiem jasny. Gdy otwór nr. 10 wszedł w warstwy roponośne, które przypuszczam w nim od 1.020 m., a może i wcześniej zaczął się, obfitujący w szczeliny teren wypełniać wodą płuczkową. Zanim woda nagromadziła się w dostatecznej ilości i odbyła wędrówkę do otworu spółki „Zgoda“ upłynąć mogło i kilka miesięcy, dlatego też nie pokazała się tam ona aż z początkiem lutego 06. W połowie czerwca 1906 zaprzestano płuczki, która, jak powtarzam, zasadzała się w przeważnej części na płukaniu wodą, pomimo tego nie zmniejsza się ilość wody w otworze spółki „Zgoda“ aż dopiero po upływie kilku miesięcy t. j. w październiku 1906 i to w chwili, gdy zaczęliśmy energicznie odwadniać nr. 10. Czyż potrzeba lepszego dowodu, że płuczka oddziaływa fatalnie na ropę. A takich dowodów mamy więcej w Borysławiu. Cytowanie przykładów uważam za zbędne, bo chyba każdy uwierzy w to naturalne zjawisko, zresztą, jeżeli ropa może przechodzić z jednego otworu do drugiego, co konstatujemy zbyt często, dlaczego nie mogłaby odbywać takich podziemnych wędrówek i woda?

Mylą sie panowie Fauck i Ska, że sporom w tym kierunku położył kres kongres w Norymberdze, odbyty w ubiegłym roku przez przyjęcie rezolucyi, wzywającej rządy Austryi, Niemiec i Rumunii do zniesienia ochronnych zarządzeń, przepisywanych dla płuczki. Rozumnych przepisów, które podyktowało nie krótkowidztwo albo interes pewnych tylko osób, ale cały szereg długoletnich praktycznych spostrzeżeń i doświadczeń, nie obali za jednym zamachem nawet jednomyślna rezolucya kongresu.

Uwaga, że niepotrzebnie wycięło Towarzystwo akc. dla przemysłu naftowego z otworu nr. 10 rury 6” i pozbawiło przez to rury 5” należytego prowadzenia, jest nieco humorystyczną. Panowie Fauck i Ska mieli odradzać od tego kroku. Wierzę, że mogliby doradzić pozostawienie rur, gdyby ich pytał kto o zdanie w tym kierunku, niestety nie pytał nikt, bo nie potrzebował rady. Rury wycięto, bo były zbędne, a towarzystwo nie miało ochoty płacić firmie za stare rury, używane przez 15 miesięcy, pełnej ceny fakturowej, tak samo jak nie miało ochoty do dalszych eksperymentów ekspresem, wiercącym ostatnie 50 metrów po cenie 620 kor. za metr (excl. premia za rury) i jedynie dlatego odebrało wiercenie.

W drugim rzędzie należy się kilka słów odpowiedzi panu Exnerowi na jego notatkę w zeszycie nr. 6 czasopisma „Petro-

Także nieprawdziwie przedstawił pan Exner sposób odbioru wierceń. Pierwsze cztery odebrało towarzystwo zadowalniając się jedynie odmierzeniem głębokości, przy piatem nie mierzono otworu, lecz pozosta-

leum“ z roku 1906. Uwag o wierceniach „Concordia“, „Władysław“ i „Bianka“ nie krytykuję, albowiem nie czuję się powołanym do tego, natomiast prostuję jego twierdzenia odnośnie do otworów, wierconych dla Towarzystwa ak. dla przemysłu naftowego.

Przedewszystkiem muszę zaprzeczyć, że firma na wywiercenie każdego z pierwszych czterech otworów zużyła nie więcej jak cztery miesiące, a nawet w jednym wypadku mało co więcej nad 3 miesiące. Jak już poprzednio zaznaczyłem, wynosił czas wiercenia nie licząc montowania : pierwszego otworu (752 m.) 5V₂, drugiego (754 m.) 4, trzeciego (752 m.) 6'Y₄, a czwartego (723 m.) 6 miesięcy.

Pan Exner widzi dowód, że firma wykonała należycie te wiercenia, w liście towarzystwa akc., potwierdzającym wykonanie nru 19 i oddanie jej w akord nru 21. List ten z datą 1. kwietnia 1903 mógłby ostatecznie być dowodem tylko dla pierwszego wiercenia (nr. 19) a nie dla pozostałych trzech, rozpoczętych po 1. kwietnia 1903. Jeżeli jednak się zważy, że towarzystwo zaczęło pogłębiać otwór nr. 19 dopiero 28. maja 1903, a więc dopiero po tym terminie mogło skonstatować smutny fakt, którego w chwili odbioru nawet przeczuwać nie mogło, to jasne, że tym listem nawet odnośnie do pierwszego wiercenia nie może się firma zasłonić. Zdaje się zapomniał pan Exner, że ten list wystawiło towarzystwo firmie na jej prośbę dla celów reklamy.

Mylnem jest twierdzenie, że towarzystwo pogłębiło każde z tych czterech wierceń poniżej 1.000 m., i że zastanowiło je, bo nie znalazło ropy. Wierceuia zastanowiono w głębokościach 928, 1.000, 875 i 899 m. bo dalsze pogłębianie okazało się wprost niemożliwe z powodu krzywości dziur. Dalej w błędzie jest autor, że w nrze 10 trwało wiercenie między 900 a 1.000 m. okrągło 2 miesiące, bo trwało ono okrągło 3y₂ miesiąca.

wiono zbadanie do chwili, gdy towarzystwo ustawi swój ryg. Jeżeli więc w dniu 14. czerwca 1906 nie przemierzono nawet głębokości, nie może być mowy o odbiorze, a tern więcej o znalezieniu wiercenia w porządku.

Że dowód prowadzony przez p. Faucka i Skę nie wypadł dla nich korzystnie, ale przeciwnie tatalnie, to wynika najlepiej z protokołu sądowego.

A teraz w odpowiedzi panu Albertowi Fauckowi sen.

Znając dobrze stosunki naftowe w Ga-licyi twierdzę, że wszystkie jego żale na trudności, jakie mają stawiaó jego systemowi władze górnicze i „kanadyjscy szowiniści“ są urojone. Gdyby nie to, że przy każdej sposobności przedstawia on publicznie rzekome gwałty, spełniane w Galicy i na jego płuczce, nie wiedziałby nikt o walce między systemem kanadyjskim a płuczkowym, bo ta w rzeczywistości nie istnieje wcale. Pan Fauck niema monopolu na płuczkę w Galicyi, obok niego wiercili i wiercą inni tym systemem daleko więcej, przytoczę tylko system Wolskiego, kombinowany borkran kanadyjski dla płuczki, używany w Borysławiu przez Miku-ckiego, a w Potoku cały szereg lat przeze-mnie, Deutsche Tiefbohrgesellschaft, wiercące w Równem i Wietrznie, H. Lapp w Targowiskach, Raky w Schodnicy i Jaszczwi i t. d. Nikt, z używających płuczki nie skarżył się nigdy, aby miał doznawad trudności lub przykrości, zawsze tylko jeden pan Fauck.

Z przykrością konstatuję, że fakty przytoczone w odczycie z 10. stycznia nie są zgodne z prawdą.

Na samym wstępie opowiada prelegent, że podczas gdy w Niemczech i Rumunii wzrósł wskutek uchwały kongresu w Norymberdze popyt za wierceniami płuczkowe-mi, zaczepiono w Galicyi ponownie płuczkę. Kto i w jaki sposób? Zaczepiono wiercenie fauckowskie, wykonane w Borysławiu, a nie płuczkę, tak samo byłoby ono zaczepione, gdyby wykonała je firma krzywo innym systemem n. p. kanadyjskim. Jaki związek jednak ma ta sprawa z rezolucyą kongresu w Norymberdze?

W dalszym ciągu mówi, iż rzeczoznawcy skwalifikowali nie tylko jedno wiercenie 1.050 m. głębokie jako krzywe, ale także wszystkie inne wiercenia, wykonane przez firmę Albert Fauck i Ska. Przecież dobrze był pan Fauck sen. poinformowany, że komisya, mająca zadanie zbadać dwa dalsze wiercenia czy są krzywe lub nie, nie rozpoczęła nawet swych czyności przed 10. stycznia'(przystąpiła do nich dopiero 25. stycznia). W dnia 10. stycznia 1907 istniało orzeczenie znawców tylko odnośnie do jednego otworu.

Prelegent przytacza, że pogłębiłem w Potoku jego systemem płuczkowym otwór, wiercony po kanadyjsku i otrzymałem dziennie cysternę ropy. Prawda, ale nie wszystko. Otwór wspomniany wierciłem po kanadyjsku do 270 m., potem do 530 m. płuczką, borkranem „rapid“, wreszcie tym samym borkranem, ale na sucho aż do ropy t.j. do 554 m. Ten szczegół, że używając w Potoku płuczki wierciłem we wszystkich bez wyjątku wypadkach ostatnie 20 — 30 m. sucho, był p. Fauckowi wiadomy.

Zaprzeczam stanowmzo, że po odwierceniu w Potoku trzech otworów systemem płuczkowym, posypał się grad skarg na płuczkę. Z wyjątkiem jednego wypadku, w którym żądał pewnych ograniczeń i kontroli ś. p. Jurski, gdy w roku 1899 hanowersko-galicyjskie gwarectwo zakładało wiercenie płuczkowe w niedalekiem sąsiedztwie jego kopalni, nikt nigdy, w tym rejonie nie protestował i nie robił trudności płuczce. Dowód najlepszy w tem, że przez całe pięć lat, kiedy wierciły płuczką hanowerskó-galic. gwarectwo i spółka „Potok“, nikt z sąsiadów nawet nie kontrolował płuczki, władze górnicze nigdy nie interweniowały, co musiałyby czynić gdyby ktokolwiek wniósł był zażalenie w tym kierunku.

Stanowczo bezpodstawnem jest twierdzenie pana Faucka, że w Borysławiu zakazano wiercić jego systemem, a zatem wogóle płuczką. Gdyby taki zakaz był istniał, nie byliby przez szereg lat wykonywali tam swych wierceń wodnych Wolski i Mikucki, nie byłaby też wierciła firma Fauck i Ska, która od r. 1901 po dzisiaj wykonuje tam swe wiercenia. Podobny zakaz nie mógł istnieć choćby nawet chwilowo. Ze władze górnicze stosują do systemu płuczkowego taką samą miarę jak do każdego innego, dowód w § 75 ust. 4 przepisów górn. polie, z 26. czerwca 1904 L. 2745, który postanawia, że jeżeli po zamknięciu wody doprowadza się do otworu wodę pod ciśnieniem, przysługuje sąsiadom prawo kontroli ilości wtłaczanej wody, dalej przysługuje sąsiadom kontrola ew. utraty wody, gdy się używa systemów płuczkowych. A zatem władze górnicze ustanawiają kontrolę wtłaczanej wody do otworów nie tylko przy płuczce, ale przy każdym systemie wiercenia. Rozważmy teraz czy zarządzenia ochronne, jakie wydawał urząd górn. okręgowy w Drohobyczu w wypadkach wiercenia płuczką były uciążliwe i niesłuszne. Do mniej więcej 850 m. wolno wierció bez kontroli wtłaczanej do otworu wody, kontrola, której wykonywanie przysługuje sąsiadom, zaczyna się dopiero od tej głębokości, płuczką wodną można jednak wierció aż do ropy, o ile nie skonstatowanoby znacznego ubytku wtłaczanej do otworu wody. Chyba na uciążliwośó w tym kierunku nie może się skarżyć pan Fauck? Jeżeli zważymy, że urządzenia klarujących basenów są zazwyczaj nader prymitywne jak n. p. u firmy Fauck i Ska, która ogranicza się do wykopania dwóch wielkich dołów na wodę, połączonych ze sobą korytem, co nie daje najmniejszej kontroli ewent. ubytku wody, zwłaszcza, że do tych dołów spływa woda deszczowa, a często podchodzi i zaskórna szutrowa, to chyba nie możemy odmówić słuszności tak sąsiednim kopalniom, żądającym kontroli wody płuczkowej, jak i władzom górn. przepisującym tę kontrolę. Bez tej kontroli nie można absolutnie odważyć się płukać wodą w pokładach ropnych, a nawet w ich sąsiedztwie, tem bardziej, że los otworu spoczywa głównie w ręku wiertaczy, ludzi słabszej inteligencyi, którzy z doniosłości takiego faktu nie zdają sobie sprawy. Przytoczę przykład zawodnienia terenu w Borysławiu przez firmę Fauck i Ska. W medalekiem sąsiedztwie otworu „Władysław“, wywierconego płuczką przez tę firmę, leży kopalnia Synge. Zarząd jej wniósł mniej więcej przed dwoma laty zażalenie do urzędu górn. w Drohobyczu, że woda płuczkowa z otworu „Władysław“ prze-

anderen Bohrung hätte

von

Ciekawie tłómaczy sobie pan Fauck kiedy byłaby w Borysławiu możliwość zawodnienia terenu. Ta ewentualność mogłaby według niego nastąpić tylko wtedy, gdyby otwory były połączone ze sobą podziemnie. Czy nie miał pan Fauck na myśli kanałów? Nie podobna mi wierzyć, aby obcą mu była wiadomość, że pory piaskowca i szczeliny (popękania) tworzą dostateczną drogę dla ropy, która, znajdując się pod Wysokiem ciśnieniem gazów, może odbywać dalekie wędrówki.

200 m. od spodu, dzić ropa, zmniejsza się słup wody, zastępując go ropą do tego stopnia, że w otworze pozostaje na spodzie zaledwie kilkanaście metrów wody t. j. tyle, ile wymaga koniecznie wiercenie. W takich warunkach przy zachowaniu obserwacyi niepodobna, aby uszła uwagi nawiercona woda lub ropa. Bywają wprawdzie wypadki, że z powodu nadzwyczaj silnych gazów musi się utrzymywać nawet pełny otwór wody, lecz są to wypadki odosobnione, nie codzienne i chwilowe, bo po zarurowaniu warstwy, zawierającej gaz lub po zmniejszeniu jego prężności, wyczerpuje się wodę z otworu. Utrzymywanie nawet pełnego otworu wody jest w takich warunkach zupełnie bezpieoznem, gdyż ta wobec prężności gazów nie zawodni terenu. Wspomina prelegent, że zdarzało się w Borysławiu, iż dla powstrzymania kurzawki trzymano pełne otwory wody pod ciśnieniem, z czego wyprowadza wniosek, iż także i kanadyjczycy używają płuczki celem uzyskania „nadmiernych“ ilości ropy. Nie rozumię dlaczego pan Fauck dodaje to określenie, czyżby tylko

dostaje się do otworu kopalni Synge, gdyż ropa wydobywająca się z niego, dawniej zupełnie czysta, zmieszana jest w znacznej ilości z wodą. Badania urzędu górn. stwierdziły słuszność zażalenia, okazało się przy próbie, że w otworze „Władysław“ ginie woda płuczkowa w gwałtowny sposób. Jasnem jest, że wtłaczanie wody w otworze „Władysław“ musiało trwad dłuższy czas, jeżeli potrafiła ona przedostad się do sąsiedniego otworu. Faktu tego, stwierdzającego zawodnienie terenu przez płuczkę nie może zaprzeczyd pan Fauck, lecz mimo to uporczywie twierdzi, że ani w Borysławiu, ani gdzieindziej niema zawodnionych przez płuczkę otworów, że twierdzenia o zawodnionych terenach są tylko wymysłem, że nie udowodniono jeszcze dotychczas zawodnienia, że baśniom, rozszerzanym od lat przez kanadyjczyków, iż woda jest nieprzyjacielem ropy, nie wierzy dzisiaj żaden rozumny technik wiertniczy i t. d.

Niezrozumiałem dla mnie jest rozumowanie: „wenn die Poren so klein sind, dass das Ol nicht durchgeht, kann auch kein Wasser durchgehen“, a zaraz potem: „es ist selbstverständlich, dass, nachdem ein Bohrloch in Borysław bei 970 m ausgelötfelt wurde, das Ol zufliessen müssen, wenn auch die feinste Kommunikation nur dagewesen wäre“. Raz więc nie mogą małe pory piaskowca, które właśnie stanowią tę subtelną komunikacyę przepuszczać ropy, a drugi raz muszą ją przepuszczać ?

Mówi pan Fauck, że płuczka wyklucza zawodnienie, gdy przeciwnie przy suchych wierceniach można bez zwrócenia uwagi przejść pokład wodonośny. Z tern twierdzeniem trudno się zgodzić. Płuczka przedstawia bez porównania daleko więcej niebezpieczeństwa w kierunku zawodnienia otworu, względnie terenu. Stać się to może: 1. albo z lekkomyślności, gdy pomimo, że woda ucieka, tłoczy się ją par foręe do otworu w nadziei, że wypełni niezadługo szczeliny i z rozpaczliwej konieczności, bo należałoby w tym wypadku zmienić system, a na to nie jest się przygotowanym (przykład otwór świdrowy „Władysław“), 2. albo przy zachowaniu nawet kontroli, która absolutnie nigdy dokładną być nie może, gdy woda wsiąka zwolna w teren przez dłuższy czas (przykład nr. 10 Towarzystwa akc. dla przemysłu naftowego w Borysławiu), 3. albo wreszcie jeżeli nawierci się nieświadomie pokład wodonośny, bo niveau wody płuczkowej, wypełniającej otwór nie opadnie, ani się nie podniesie, względnie zajdą w tym kierunku nieznaczne zmiany. Przy suchych wierceniach każda napotkana woda musi zadokumentować swoją obecność. Po zamknięciu górnych wód trzyma się mianowicie znacznie mniej wody w otworze niż przy płuczce, nie więcej nad gdy zaczyna przycho-

trzyma się pełno wody, zwłaszcza dzisiaj w Borysławiu, gdy gaz jest

z pomocą wody można uzyskiwać ogromne ilości ropy? Humorystyczną jest uwaga pana Faucka; jakto kanadyjczycy wpadli na pomysł stosowania nacisku wody do usunięcia kurzawki. Oto podpatrzyli oni, ze pan Fauck zamyka otwory i daje gazom ujście bokiem i ztąd miała powstać idea tłoczenia wody do otworu!

Widocznie brak panu Fauckowi infor-macyi, że w rejonie borysławskim nie wiele takich otworów, w których z konieczności

na wyczerpaniu, mimo to stwierdza, źe takich otworów jest przeważna ilość i wysnuwa z tego wniosek, że dla tego powodu niema właściwie różnicy między płuczką a suchem wierceniem. Gdyby panowie uchwalający rezolucyę 10. stycznia b. r. znali rejon bory sławski a zwłaszcz aktualne dzisiaj Tustanowice, byliby zapewne powstrzymali się od niej wobec faktu, źe po dotarciu do pierwszej, stosunkowo płytkiej ropy miejsce wody w otworze zajmuje ropa, w której wierci się aż do drugiego horyzontu.

Pan Fauck potępia w swoim odczycie świder ekscentryczny, bo z powodu braku prowadzenia musi on w twardej skale robić dziurę koniczną, a wskutek tego, zbaczającą od pionu i niedokładnie okrągłą. W następstwie tego nie chcą przechodzić rury przez twardy teren i częste są zagwoźdźenia. Prelegent nie uznaje widocznie znakomitych usług, jakie oddaje technice wiertniczej poprawiony ekscenter, dzięki któremu można wiercić w trudnych pokładach bez obawy chwytania świdra, i dzięki któremu odpada z małymi wyjątkami żmudna praca rozszerzania otworu. Gdyby ten świder miał wiercić rzeczywiście dziury nieokrągłe, koniczne, zbaczające od pionu, byłoby wiercenie nim wogóle absolutnie niemożliwe. Tymczasem wierci się ekscentrem dobrze, szybko, rury postępują za nim setki metrów, świder nie wcina się na dnie, zużywanie ostrza jest prawidłowe, żerdzie i rury nie doznają wytarcia, widocznie więc, źe dziury wiercone ekscentrem są okrągłe, nie koniczne i nie zbaczają od pionu. Skąd wniosek, źe dziura ko-niczna nie może być prostopadłą, ale musi zbaczać od pionu, tego nie mogę odgadnąć.

Wykazawszy poprzednio w odpowiedzi panom A. Fauckowi i Sce, źe użyto do prób w otworze nr. 10 prostych żerdzi, że wielka ich część wytarła się na czopach i mufach nietylko jednostronnie, ale także wielostronnie, że ich dowód przeciwny, zdążający do wykazania prostości tego otworu nie udał się, jestem zwolniony od zaprzeczania panu Fauckowi sen. jego niezgodnych z prawdą twierdzeń, iż żerdzie były krzywe, że mufy wytarły się tylko jednostronnie, z czego „miejscowi“ znawcy wyciągnęli fałszywe wnioski i t. d. Czy pan Fauck sądzi, iż owi „miejscowi“ znawcy są gorsi od zagranicznych? Jeżeli jest tego mniemania, nie stoi mu nic na przeszkodzie przeprowadzić badania z przyzwaniem dowolnych znawców.

W końcu stycznia b. r. odbyły się badania sądowe w celu wykazania, że i dalsze dwa otwory (nr. 13 i 22) wiercone do 752 i 723 m. przez firmę Fauck i Ska dla Towarzystwa akc. dla przemysłu naftowego w Borysławiu są krzywe. Przy tych badaniach fungowali inni znawcy, aniżeli poprzednio. Cały szereg świadków stwierdził, że w obu otworach wycierały się zaraz po objęciu ich przez towarzystwo, zanim jeszcze zawiercono spód, nadmiernie tak żerdzie jak i rury w sposób świadczący o krzywości dziur, a wycieranie to było w takim stopniu, że niemal codziennie wymieniano po kilka żerdzi, a rury przetarły się kilkakrotnie na gwintach, wskutek czego rozrywała się kolumna. Znawcy przeprowadzili w każdym z otworów próbne wiercenia nowemi, proste-mi żerdziami, a rezultatem tych było stwierdzenie faktu, iż czopy i mufy żerdzi, obciążniki i nożyce wycierały się znacznie wielostronnie a także pojawiały się obok nich wybitne jednostronne lub dwustronne otarcia. Opierając się na tych dowodach, na zeznaniach świadków, a odnośnie do otworu nr. 22 także na rurach 6” wydobytych z niego, które wykazały we wnętrzu głębokie podłużne żłoby, orzekli znawcy, źe otwór nr. 13 jest skrzywiony w sposób szkodliwy dla dalszego wiercenia w głębokości około 330 m., a następnie przeważnie w głębokości około

Borysław w lutym 1907.

Inżynier Julian Fabiańslci.

1906

740 m., dalej, że otwór nr. 22 także nie jest prosty, skrzywiony głównie w głębokości około 640 m. i poniżej. Wobec powyższego otwory te nie odpowiadają zdaniem znawców regułom techniki wiertniczej.

Może teraz, gdy skonstatowano sądownie, że i dalsze dwa otwory są również krzywe, uwierzy pan Fauck sen., że ekspres firmy Fauck i Ska wiercił w Borysławiu krzywo.

Przemysł naftowy w Rumunii w r. 1906,

Ubiegły rok zaznaczył się znacznym postępem w każdej gałęzi rumuńskiego przemysłu naftowego, który obecnie w światowej produkcyi ropy zdobył sobie czwarte miejsce.

Łączna produkcya ropy w roku ubiegłym wynosiła 878.880 ton, w porównaniu z produkcya r. 1905, wynoszącą 609.897 ton, oznacza to wzrost 44°/₀. Łączna produkcya Galicyi w roku ubiegłym wynosiła 760.443 ton, t. j. mniej o 118.437 ton, czyli 10°/0 w przybliżeniu.

Stały wzrost produkcyi surowca w Rumunii ilustruje poniższa tabelka podająca cyfry z ostatnich dwóch lat (w tonach):

Campina i Baicoiu. Z wymienionych miejscowości wykazuje Campina obniżenie sie pro-dukcyi w porównaniu z r. 1905, pozostałe trzy miejscowości natomiast znaczny wzrost.

Mimo znacznego wzrostu wydajności kopalń nie dała się odczuć nadprodukcya surowca, przeciwnie cena ropy była w roku sprawozdawczym wyższą aniżeli w latach poprzednich. Cała nadwyżka produkcyi znalazła odbyt dzięki dwom wielkim rafineryom towarzystw „Vega“ i Romano - Americana i rozszerzeniu fabryk towarzystw „Aurora“ i „Steaua Romana“, które dla rozwinięcia pełnego ruchu potrzebowały całej produkcyi krajowej i staczały formalne walki dla zdobycia dostatecznej ilości surowca.

W roku ubiegłym odpadła konkurencya nafty rosyjskiej, wskutek czego produkt rumuński zyskał rentowny zbyt na rynkach europejskich i wschodnich.

Eksport rozmaitych produktów naftowych z Rumunii w r. 1906 w porównaniu z r. 1905 wzmógł się znacznie, jak wykazuje poniższa tabelka.

1905

Ropa, olej gazowy, destylaty, smary etc. Nafta Benzyna

Tony

53.374    49.515

196.631    118.134

71.114    46.699

1906

1905

Razem 321.119 214.348

58.219

55,650

67.464

75.235

76.061

71.729

79.359

76.904

76.124

79.135

81.000

82.000

42.086

43.853

45.184

46.938

48.539

50.000

51.044

53.001

49.009

62.497

60.789

56.837

Styczeń

Luty

Marzec

Kwiecień

Maj

Czerwiec

Lipiec

Sierpień

Wrzesień

Październik

Listopad

Grudzień

Razem 878.800    609.897

Jak w latach poprzednich tak i w roku sprawozdawczym gros produkcyi dostarczały tereny naftowe w okręgu Prahowa, w którym położone są kopalnie Bustenari, Moreni,

Oznacza to wzmożenie się eksportu w r. 1906 o 50°/o- Kok 1905 w porównaniu z r. 1904 wykazał wzrost eksportu o 30°/₀-Największą zwyżkę, bo 66'b°/₀ wykazuje nafta rafinowana, o 50°/₀ podniósł się eksport benzyny, a o 8°/₀ eksport innych produktów naftowych.

Cena nafty w roku sprawozdawczym była zadowalniającą, niebywałą wysokość osiągnęła cena benzyny, rafinerzy nie mogli jednak wykorzystać należycie pomyślnej kon-stelacyi, gdyż umowy o dostawę zawarte zostały przeważnie jeszcze w r. 1905.

Poniższa tabelka wykazuje rozdział eksportu produktów naftowych na poszczególne kraje (w tonach):

1906

1905

Anglia Francy a Niemcy Włochy Turcy a

Austro- Węgry

Belgia

Indye

Holandya

Tunis

Bułgaria

Norwegia

Argentyna

Szwaj carya

Serbia

91.262

87.843

38.040

34.206

32.524

16.479

7.944

5.466

4.293

3.775

3.448

3.435

2.353

22.570

118.905

37.091

77

7.660

19.240

87

4.643

2.751

26

25

—■'l

tO ^ CM O

Razem 321.119

214,348

Z powyższych cyfr widzimy, i ź eksport 1906 o 300°/₀, w czem

do Anglii wzrósł w r. główny udział przypada nafcie rafinowanej

(-{-37.000 ton); w roku 1905 nie pociągała Anglia zupełnie benzyny rumuńskiej, zaś w roku ubiegłym eksport tego produktu doszedł do 13.588 ton. Natomiast eksport do Francyi, która w r. 1905 była największym odbiorcą, obniżył się o 30.000 ton, w pierwszym rzędzie ucierpiał pod tern wywóz nafty rafinowanej. Eksport do Niemiec utrzymał się na tym samym poziomie co w roku 1905. Słuszną uwagę zamieszcza londyńska „Petroleum-Review“, iż mimo znacznego udziału j

niemieckiego kapitału w rumuńskim przemyśle naftowym, przez co zamierzano osłabić stanowisko Standard Oil Co., i mimo wszystkich fortelów i usiłowań w tym kierunku podejmowanych, nafta rumuńskiej proweniencyi nie zdołała zdobyć sobie rynków niemieckich i stanowisko tow. Standard w Niemczech silniejszem jest obecnie niż kiedykolwiek w latach ubiegłych. Obecnie wyczekiwać należy, czy nowa kombinacya z eksporterami rosyjskimi wyda korzystniejsze rezultaty. Eksport 34.000 ton produktów naftowych do Włoch przypisać należy w całości działalności towarzystwa „Romano - Americana, filii tow. Standard Oil Co. w Rumunii. Wywóz do Turcy i wzrósł znacznie, bo o 15.000 ton, czyli 200°/₀. Tureckie rynki zbytu są dla rumuńskiego przemysłu naftowego najkorzystniej położone i prawdopodobnie coraz większe dla eksportu będą miały znaczenie.

Główne drogi, po których rozwija się rumuński eksport naftowy prowadzą z portu Konstancy nad Morzem Czarnem (247.292 ton), w Braili u ujścia Dunaju (25.074 ton), w Giurgewo nad Dunajem (24.234 ton) i w Predeal miejscowości położonej na granicy węgierskiej (15.792 ton).

Poniżej podajemy za pismem „Moniteur du pétrole Roumain“ zestawienie eksportu rumuńskich produktów naftowych od r.1879 (w tonach) :

Ropa, destylat, odpadki, olej gaz. etc.

Nafta raf.

Benzyna

Razem

1879

1880

1881

1882

1883

1884

1885

1886

1887

1888

1889

1890

1891

1892

1893

3.674

9.759

10.378

12.230

17.550

21.724

19.919

14.413

16.094

18.126

18.657

11.773

18.072

19.715

17.083

1.922

74

529

1.068

686

38

11

UO 05 CM CO »C

3.674

9.759

10.378

13.152

17.624

22.253

20.987

15,099

16.132

18.130

18.668

11.773 18.107

19.774 17.125

1894

1895

1896

1897

1898

1899

1900

1901

1902

1903

1904

1905

1906

16.632

15.718

17.269

21.339

27.480

48.108-

48.899

30.753

23.073

58.723

45.204

49.515

53.374

607

529

48

4.523

14.283

24.612

16.819

32.291

45.897

78.270

118.134

196.631

4.145

8.300

16.344

22.606

36.970

46.696

71.114

17.239

15.720

17.798

21.387

31.733

62.391

77.656

55.872

71.708

126.226

160.444

214.345

321.119

Razem 684.254

536.854 205.175    1,426.283

Z powyższej tabelki widzimy, iż do r.

Aby ten ważny i tyle szkody wyrzą-1898 eksport rumuński ograniczał się prawie    dzajaey błąd usunąć, należy dążyć do z n i e-

wyłąćznie do wywozu ropy, a mianowicie    sienią tajemnicy urzędowej, co

w pierwszym rzędzie do Węgier dla tamtejszych rafineryj, którym wolno, wedle osobnego układu cłowego pociągać łącznie do 20.000 ton surowca po zniźonem cle. Przez długie lata korzystała Rumunia w pełnej mierze z tego układu, i dopiero w ostatnich

czasach, odkąd w Rumunii powstały liczne rafinerye nafty, obniża się eksport ropy do Węgier coraz bardziej.

Petycya

Krajowego Towarzystwa naftowego do Sejmu w sprawach podatkowych.

(Dokończenie).

do dochodzeń przeprowadzanych z rzeczoznawcami, względnie mężami zaufania, a tem samem da się możność interesowanemu przedsiębiorcy, wzgl. jego pełnomocnikowi wglądania w każdej chwili do aktów urzędowych te dochodzenia zawierających i naocznego przekonania się kto zeznawał i jak zeznawał, tak jak to bywa procesie karnym, bo przy obecnie praktykowanem przez władze zasłanianiu się w tym względzie tajemnicą urzędową, skuteczna obrona pokrzywdzonego podatnika jest prawie niemoźebną, a przynajmniej w wysokim stopniu utrudnioną i to właśnie z powodu tej, w ustawie wcale nie przewidzianej tajemnicy urzędowej.

Zeznania jego będą się wtedy obracać w granicach rzeczywistości, a nie będą bujać po przestworach i dawać folgę iluzyom i nieuzasadnionym przypuszczeniom, a co jeszcze ważniejsze nie będą dawać sposobności do wywarcia zemsty i rozmyślnego szkodzenia swym współkonkurentom zawodowym, co niestety dość często się zdarza, gdyż taki niesumienny mąż zaufania, wiedząc, że osoba    sze decydują przy wyznaczeniu    stopy po-

jego jest okrytą ścisłą tajemnicą urzędową,    datku zarobkowego, zasłaniają    tajemnicę

aby siebie salwować stara się swemi prze-    urzędową. Jest to bezwarunkowo    krzywdzące

sadnemi zeznaniami cały ciężar podatkowy    dla przedsiębiorców naftowych i    wpływa na

na innych zwalić. A władza podatkowa, niesłuszny wymiar podatku, chcąc mu się wywdzięczyć za usługi jej,

Władze skarbowe żądają od podatnika zupełnie szczerej spowiedzi i jasnego wywnę-trzania się co do wszystkich znamion i właściwości samego przedsiębiorstwa, a daty co do tego przedsiębiorstwa zebrane przez siebie skądinąd, a mianowicie z zezDań przesłuchanych w tym kierunku znawców, wzgl. mężów zaufania, które to daty z reguły zaw-

Postanowienia podatku osobisto-docho-przez jego przesadne zeznania wyświadczone dowego, również nie uwzględniają w interpre-wyznacza mu daleko niższą stopę podatku, tacyi przez nasze władze podatkowe właści-niż by mu się prawnie należała.

wości kopalnictwa naftowego.

kładzie.

tylko przez płacę robocizny i administracyi, lecz przez zakupno narzędzi, a specyalnie rur, które w szybie pozostają jest wkładem bezzwrotnym, który przy obliczaniu dochodu winien byó z mortyzowanym w bardzo

Oj

czasu, e t n i m,

n a j w

gdyż przeciętnie dłużej nie trwa

CL, n,

u.

o-

Przedewszystkiem sam wymiar podatku osobisto-dochodowego na podstawie przeciętnych dochodów z trzechlecia w wysokim stopniu krzywdzi nasz przemysł doprowadzając nieraz nawet przedsiębiorcę do ruiny, gdyż zmusza go do płacenia podatku w okresach, kiedy przedsiębiorca nie ma żadnego dochodu, ale tylko straty.

Najlepiej rzecz tę zilustrować na przy

Przedsiębiorca w r. 1903 otrzymał w szybie swoim produkcyę i w r. 1904 na podstawie produkcyi z r. 1903 zapłacił podatku osobisto-dochodowego 10.000 koron. W r. 1904 produkcya jego zmalała do połowy, jednakowoż w r. 1905 zapłacił ten podatek na podstawie przecięcia z dwóch lat, zamiast 5.000 kor. 7.500 kor. W r. 1905 produkcya znikła całkowicie, przedsiębiorca dochodów nie miał żadnych, jednakowoż jeszcze w r. 1906 na podstawie przecięcia z trzech poprzednich lat musiał zapłacić podatku 5.000 kor.

Takie wypadki zdarzają się w przemyśle naftowym bardzo często i poprostu rujnują przedsiębiorców, a władza wcale nie uwzględnia w swoich obliczeniach tej spe-cyalnej chwiejności dochodów w przemyśle naftowym, które zaczynając się czasami od bardzo wysokiego poziomu, później ciągle spadają i spadają dość raptowuie, gdy w innych przedsiębiorstwach ta chwiejność nie jest tak rażącą i wykazuje jużto wzrost, juźto obniżenie. Przy naszych, szczególnie krajowych małych przedsiębiorstwach opartych niejednokrotnie na jednym szybie, chwiejność ta ma tylko jeden kierunek ciągłej zniżki dochodów i stąd ciągłe obliczanie podatku na podstawie trzechlecia jest dla tych przedsiębiorstw rażącą krzywdą.

Wprawdzie na podstawie § 232. cyt. ust. może władza skarbowa krajowa darować odpowiednią część podatku przypisanego, na resztę odnośnego roku, gdy dochód wskutek szczególnych okoliczności w ciągu roku podatkowego dowodnie spadł niżej ²/₃ części kwoty stanowiącej podstawę wymiaru, ale władze podatkowe, odnośnie do przemysłu naftowego z tego paragrafu nigdy użytku nie robią.

Również nie uwzględniają władze podatkowe w całej mierze postanowień § 160. cyt. ust. według, którego przy wymiarze podatku osobisto-dochodowego mają byó potrącone wydatki obrócone na osiągniecie, zabezpieczenie i utrzymanie dochodu. W kopalnictwie naftowem cały wkład, jaki czyni przedsiębiorca na wywiercenie szybu nie

t im przeciąg j dwu, lub trz

produkcya i w W tym też duchu o no nie do palnictwa naftowego winny byó wydane odpowiednie przepisy, by władze skarbowe ściśle do nich sie stosowały.

Podobna krzywda, jak się dzieje przy opodatkowaniu przedsiębiorców naftowych, na podstawie przeciętnego dochodu z trzech-lecia, dzieje się także przy opodatkowaniu dochodów z posiadanych procentów brutto na kopalni, gdyż te procenta stosownie do trwałości produkcyi w szybie mogą dawać w jednym roku wielki dochód, a w następnym znikomy, albo żądny. Władze podatkowe jednak uważając dochód z procentów brutto, jako dochód z renty, jeszcze po upływie trzech lat każą płació od nich podatek gdy one już żadnej wartości nie mają.

Z powyżej przytoczonych uwag wynika, że ustawa podatkowa, jako taka nie uwzględnia specyalnych cech tych rodzajów' przemysłu, które należą do górnictwa jak przemysł naftowy, a które różnią się od przedsiębiorstw opartych o trwale istniejące zakłady fabryczne. Wiemy, że zmiana ustawy w tym kierunku jest rzeczą bardzo żmudną i wymaga dłuższego czasu. Nie mniej przeto udajemy się do Wysokiego Sejmu w obronie największego przemysłu dzisiaj w kraju z prośbą o zwrócenie we formie, jaką uzna za stosowne, uwagi Wysokiego Rządu na te niewłaściwości i na zbyt ogólnikowe przepisy ustawy podatkowej, wymagające zmiany,

ści

we

lub odpowowiedniej szerzej rozumianej interpretacji.

Jesteśmy przedświadczeni, źe nawet przy dzisiaj obowiązującej ustawie dałoby się usunąć wiele krzywd i niesprawiedliwo-w opodatkowaniu poszczególnych przedsiębiorstw naftowych, gdyby władze podatko-od Ministeryum skarbu otrzymały polecenie odpowiedniej interpretaeyi ustaw podatkowych, odnośnie do właściwości przemysłu podatkowi polegającego, i w tern przed-świadczeniu udajemy się również do Wysokiego Sejmu z prośbą o zwrócenie uwagi Wysokiego Rządu na te wszystkie niedokładności i nieprawidłości, jakie władze podatkowe w kraju naszym, nie zadając sobie zupełnie trudu wnikania w istotę i charakter przemysłu podlegającego podatkowi, przy opodatkowaniu popełniają. Jest to wielka krzywda dla naszego przemysłu i sądzimy, źe Wysoki Sejm reprezentując kraj, w którym istnieje przemysł kopalniany naftowy, najwięcej na tern złem interpretowaniu ustaw podatkowych cierpiący, zabierze głos w jego obronie.

Jeszcze jedna wadliwość zachodzi przy opodatkowaniu przemysłu naftowego i ta się tyczy specyalnie już krajowej ustawy, mianowicie ustawy konkurencyjnej.

Przedsiębiorstwa naftowe, jak i inne przedsiębiorstwa obowiązane są na podstawie ustawy krajowej z d. 24 kwietnia 1894 r. Nr. 49 Dz. u. k., z 31 grudnia 1894 r. Nr. 7/95 Dz. u. k. i z 16 kwietnia 1896. Nr. 25 i 26 Dz. u. k. do płacenia datków konkurencyjnych i wymiar tych datków rozdziela sic pomiędzy gminę, mieszkańców i przedsiębiorstwa w gminie, w stosunku do podatku zarobkowego. Ponieważ przedsiębiorstwa naftowe zazwyczaj płacą bardzo wysokie podatki zarobkowe, przeto udział przypadający na nie jest również bardzo wysoki. A więc naprzykład w gminie Potok wybudowano dwu-klasową szkołę ludową kosztem 66.000 kor. i do tej budowy mają się przyczynić trzy towarzystwa naftowe w tej gminie się znajdujące w 14/15 częściach, a tylko w 1/15 części sama gmina. Starostwo w Krośnie rozpisało rozprawę konkurencyjną na budowę kościoła w Jedliczu kosztem 195.000 koron, i również trzem towarzystwom naftowym znajdującym się w Potoku wymierzono datek w kwocie 86.722 kor. 95 hal. Przedsiębiorstwa naftowe nigdy się nie uchylały od płacenia datków kokureneyjnych i zawsze są gotowe przyczynić się znaczniejszą kwotą do budowy kościoła, lub szkoły, lecz jesteśmy zdania, źe udział przedsiębiorstw naftowych, które często tylko chwilowo i przez krótki czas w danej gminie operują i z inslytucyj tych tylko w ograniczonej mierze korzystać mogą, nie powinien być nieproporcyonalnie wysoki do udziału innych podatników, stale daną miejscowość zamieszkujących. Sądzimy więc źe, pożądaną byłaby zmiana ustawy, aby specyalnie przedsiębiorstwa naftowe, jako przedsiębiorstwa, które w danej gminie zazwyczaj tylko parę lub kilka lat istnieją były obowiązane przyczyniaćsię do kosztów budowy kościołów, szkół itd. w pewnej tylko ustawowo oznaczonej części do ogólnych kosztów budów i dopiero ta część była rozdzielona pomiędzy pojedyncze przedsiębiorstwa w gminie istniejące w stosunku do płaconych przez nie podatków zarobkowych.

KRONIKA.

i bogato zaopatrzonemi składami w Borysławiu i Krośnie

KRONIKA.

Personalia. C. k. Namiestnictwo we Lwowie zamianowało p. Henryka Mac lier a rewizorem dla badania projektów na zakładanie towarzystw akcyjnych w grupie „Przemysł górniczy“ przy Izbie handlowej w Krakowie.

W sprawie handlu naftą. W wiedeńskiej Izbie giełdowej odbyła się ankieta celem rewizyi zwyczajów handlu naftą. W ankiecie wzięli udział austryaccy rafinerzy nafty i szereg interesentów prywatnych. Obrady trwały kilka godzin, a rezultat ich będzie wkrótce ogłoszony.

Sprawy kartelowe. Ostra i długotrwała zima wpłynęła korzystnie na rynki naftowe i popyt na naftę ożywił się znacznie, tak, iż uchwalona poprzednio redukcya kontyngentu okazała się zbyt wielką. Wskutek tego uchwalił komitet skontyngentowanych rafineryj zmniejszyć reduk-cyę 20 prc. do 18 prc. i uzyskane w ten sposób 2 prc. kontyngentu, tudzież 1 prc. przypadający do sprzedaży na marzec przeznaczyć dla tych fabryk, których kontyngent podlega redukeyi. Ceny pozostają niezmienione.

„Union“, towarzystwo akcyjne dla przemysłu naftowego. Na posiedzeniu Rady nadzorczej tow. dla przemysłu naftowego „Union“, od-

bytem w Budapeszcie z początkiem b. m., koop-towanym został do Rady nadzorczej i zamianowany jej wiceprezesem p. Maxime Krassny, dyrektor Dolnoaustryackiego Towarzystwa eskonto-wego (Niederösterreichische Eskomptegesellschaft). Walne Zgromadzenie, mające wybór ten w myśl statutów potwierdzić, odbędzie się w najbliższym czasie.

BIURO

Akcyjna Spółka naftowa „Schodnica“.

Dnia 24. lutego odbyło się we Wiedniu posiedzenie Rady nadzorczej Akcyjnej Spółki naftowej „Schodnica“, na którem przedłożonym został bilans za rok administracyjny 1906. Po odpisaniu kwoty 1,551.664 (—135.351) koron pozostaje czysty zysk w wysokości 620.474 koron. Dnia 16. marca odbyło się Walne Zgromadzenie pod przewodnictwem prezesa K. Morawitza. Po odczytaniu sprawozdania za rok ubiegły uchwalono z czystego zysku w kwocie 620.474 kor. wcielić 30.000 koron do funduszu rezerwowego, po odliczeniu tantyemy dla członków Rady nadzorczej, przeznaczono kwotę 500.000 na wypłatę dywidendy po 25 kor. od akcyi t. j. 5 prc., resztę w wysokości 83.301 kor. przeniesiono na nowy rachunek. Ustępujących wedle turnusu członków Rady nadzorczej pp. J. Auspitza, M. Kahlera i E. Eillicha wybrano ponownie, kooptowano dra A. Herza i wybrano p. F. Kurandę, dyrektora Wiedeńskiego Banku Związkowego.

technicznej, prawnej i handlowej porady, tudzież pośrednictwa w sprawach górniczych

KtZIH. KOSIKIEM

zaprzysiężonego inżyniera górniczego, em. c. k. starszego komisarza górniczego, b. naczelnika c. k. Urzędów górniczych w Drohobyczu i Jaśle, b. technicznego urzędnika gal. kopalń i warzelń soli, kopalń nafty i wosku ziemnego etc.

■S-

w SANOKU.

IÉ

V    ' î- ‘ ,1

il

_____    fcr-

TOWARZYSTWO

dla handlu, przemysłu i rolnictwa

iw-

Ï&&-

we Lwowie

VEREIN FÜR HANDEL, GEWERBE UND ACKERBAU IN LEMBERG.

ftlr

Wyłączne zastępstwo na Galicję:

Fabryki rur Mannesmanna w Komotau, c. k. fabryki lin drucianych w Przybramie, oraz Galicyjskiego karpackiego naftowego Tow. przedtem Bergheim & Mac Garvey w Glinniku maryampolskim.

Dyrekcya we Lwowie, Ossolińskich 15. % Filie Towarzystwa w Gorlicach, Borysławiu i Potoku.

Konto p. k. o. 825 991.

Racli. bieżący w Banku krajów.

Telefon Nr. 168.

Towarzystwo dostarcza:

Rury wiertnicze, gazowe, pompowe, do wodociągów i inne wszelkiego rodzaju. Maszyny i kotły parowe. Narzędzia wiertnicze. Liny druciane we wszelkich wymiarach. Kompletne urządzenia do elektrycznego oświetlania. Fittingi, kurki, połączenia itp. Wszelkie materyały potrzebne tak przy instalacyi jak i popędzie maszynowym.

Zastępując firmy lub sprowadzając towary, towarzystwo kieruje się przedewszystkiem mysią przewodnią dostarczenia swojej klienteli maszyn, narzędzi i materyałów pierwszorzędnej jakości.

__________________

Si

Si

Adres telegraficzny: Towarzystwo handlowe Lwów, Ossolińskich.

Telegramm-Ad resse : Handelsverein Lemberg, Ossolińskich.

is; -

iS-

Kt

Kt

Sw-'

:<h—

Kr

Zastępstwo Witkowickiej fabryki rur.

Centralne biuro dla Galicyi we Lwowie, Kopernika 18

i bogato zaopatrzonemi składami w Borysławiu i Krośnie

wykonuje

w najkrótszym czasie dostawy wszystkich dymenzyi kutych rur gazowych, wodociągowych i parowych, czarnych, pocynkowanych i asfaltowych wraz z przynależnymi łącznikami; dostarcza rury płomienne do kotłów parowych, rury wiertnicze hermetyczne, rury pompowe, stalowe rury mufowe, obciągane jutą, węże z rur dla gorzelń, browarów itp., maszty dla elektrycznych urządzeń i przeniesienia siły, tudzież poleca jako specyalność wyroby szwejsowane z blachy kutej a wyrabiane w nowo urządzonym we Witko wicach zakładzie spajania za pomocą gazu wodnego, a mianowicie: Rury wiertnicze hermetyczne ponad 12 cali zewnętrznej średnicy aż do 2000 mm. średnicy, rury Gallo-way’a, fasony wszystkich gatunków, recypienty gazowe, cysterny naftowe z dnami spajanemi, kotły do amoniaku itd.

Wyłączne Zastępstwo we Witkowickich rurach z lanego żelaza i fasonów do przewodów gazowych i wodnych.

Zastępstwo fabryki narzędzi firmy Blaua i Ski we Wiedniu.

Oferty i cenniki ilustrowane, także i na armatury do urządzeń gazowych wodnych i parowych bezpłatnie i franko.

Adres na telegramy: Robert Kern, Lwów. — Telefon nr. 766.

Odpowiedzialny redaktor Roman Załoziecki.

Z drukarni „Słowa Polskiego“ we Lwowie, pod zarz. J. Ziembińskiego.