NAFTA

Organ Krajowego Towarzystwa Naftowego

wychodzi 2 razy na miesiąc 8-ego i 22-ego.

^rexa.-o.rrsLera.ta, -wynosi rocznie 12 koron.

Członkowie „Krajowego Towarzystwa Naftowego“ otrzymują „Naftę“ bezpłatnie.

Adres Redakcyi i Administracyi : Lwów, ul. Słowackiego 1. 3, biuro Krajowego Towarzystwa naftowego.

Treść zeszyta 5.

Wniesienie do Sejmu ustawy naftowej. Nap. dr. St. Bartoszewicz. — Z ostatniego posiedzenia komitetu zaufania „Petrolei“. — Korespondencya. — W sprawie krzywych otworów firmy Fauck i Ska. Nap. inż. J. Fabiański. — Petycya Kraj. To w. naft. do Sejmu w sprawach podatkowych. — Kronika.

§P5* Podajemy do publicznej wiadomości,

że telefon

Lwów-Drohobycz-Borysław

został otwarty z dniem 1. marca b. r.

Wniesienie do Sejmu ustawy naftowej.

Dnia 2. b. m. weszło do Sejmu przedłożenie rządowe krajowej ustawy naftowej, które zostało odesłane do komisy i górniczej.

Projekt rządowy w porównaniu z projektem, który stanowił podstawę obrad an»-kiety we Wiedniu w styczniu b. r., wykazuje niektóre zmiany, w których zostały uwzględnione życzenia na ankiecie wypowiedziane. Odsyłamy czytelników naszych interesujących się żywo sprawą ustawy, do artykułów wr nrze 2 naszego pisma, gdzie jest opisany rządowy projekt i do nru 3, gdzie są opisane obrady ankiety. Obecnie zajmiemy się rozpatrzeniem, o ile nadesłany do Sejmu projekt rządowy uwzględnił obrady ankiety w tych punktach, które stanowiły przedmiot najwięcej ożywionej dyskusyi.

A więc § 19 w dawnym projekcie (§ 20 w nowym), który traktuje o odjęciu i liey-tacyi pola naftowego na wypadek stałego zaniedbywania pola naftowego przez przedsiębiorcę stosownie do uwag poczynionych na ankiecie, iź nie można wykreślać pola naftowego, gdy jest inny właściciel, który pole naftowe czasowo odstąpił, został uzupełniony § 21, którego treść jest następująca :

Postanowienia § 20 należy odpowiednio zastosować w tych wypadkach, w których prawo do wydobywania dalej przeniesione zostało na pewien ozuaczony czas lub pod warunkiem rozwiązującym (§ 14) z tem, że przedmiot odjęcia, oszacowania, egzekucyjnej sprzedaży i wykreślenia w księdze naftowej stanowi przeniesione prawo wydobywania. Po prawomocnem wykreśleniu powraca prawo wydobywania do poprzednika.

Przy § 28 (obecnie § 30) została uwzględniona moja poprawka, że plan sytuacyjny kopalni przy zgłoszeniu szybu powinien być wygotowany w skali 1 : 720 zamiast 1 : 1000.

O minimum obszaru kopalni mówi § 31 i pozostał dawny projekt 12.000 m², oddalenie 30 metrów szybu od granicy, czego domagaliśmy się na ankiecie. Przy tym para-

§ 51 (obecnie § 53) dzialności kierownika i uprawnionego, otrzymał inną stylizacyę stosownie do życzenia ankiety i brzmi następująco: Za dotrzymanie urzędownie zatwierdzonego planu ruchu, ja-koteź, o ile obecna ustawa nie wskazuje wyraźnie zobowiązanego, za przestrzeganie ustaw i rozporządzeń dotyczących ruchu kopalń żywic ziemnych są odpowiedzialni kierownik ruchu i uprawniony do wydobywania, ten drugi jednak tylko o tyle, o ile dowodnie ponosi winę zaszłego przekroczenia.

Uprawniony do wydobywania odpowiada solidarnie z kierownikiem ruchu za ściągalność kar pieniężnych, nałożonych na podstawie tej ustawy na kierownika ruchu kopalni.

co

grafie uważam, iż konieczny będzie dodatek ustanowienia okresu przejściowego dla nabytych przed wejściem w życie ustawy terenów, na których jednak szyby jeszcze nie zostały zgłoszone i sejmowa komisya górnicza niezawodnie odpowiedni dodatek zaproponuje.

Postanowienia traktujące o kwalifika-cyach dozorców i kierowników zostały niezmienione.

do odpowie-

Oprócz tego dodany został § 57 o odpowiedzialności dzierżawców kopalń i akor-dantów, który postanawia: Ciążąca w myśl przepisów tej ustawy na uprawnionym do wydobywania odpowiedzialność i poręka za ściągalność grzywien, nałożonych na kierownika ruchu jego kopalni (§ 53), przechodzą w wypadku wydzierżawienia kopalni lub w razie oddania pewnych robót do wykonania przedsiębiorcy, na dzierżawcę kopalni, a za roboty oddane do wykonania przedsiębiorcy na przedsiębiorcę tych robót.

Niejasnem jest tylko z brzmienia tego paragrafu, czy ta odpowiedzialność ogranicza się tylko do poręki za ściągalność grzywien, czy jest zupełnie równoznaczna z odpowiedzialnością uprawnionego, określoną

§ 53-

Sprawa stawiania budowli na polu naftowem, która na ankiecie również wywołała bardzo ożywioną dyskusyę, w ostatecznym projekcie ustawy jest omówioną w §§ 67 i 68, zgodnie z wnioskiem kompromisowym

na ankiecie postawionym. Dosłowne brzmienie tych paragrafów jest następujące:

§ 67. W braku innej umowy, stawianie budynków na polu naftowem (§ 2) pomimo sprzeciwu właściciela pola naftowego jest o tyle tylko dopuszczalne, o ile prawidłowe poszukiwanie lub wydobywanie minerałów żywicznych przez to nie staje się niemoże-bnem lub istotnie utrudnionem.

To postanowienie nie narusza stosunków prawnych, ustalonych przed wejściem w życie niniejszej ustawy.

§ 68. Do komisyi w sprawie podań o pozwolenie na budowę na polu naftowem należy powoływać właściciela pola naftowego i Urząd górniczy okręgowy.

Władza budowlana ma przed udzieleniem zezwolenia na budowę zasięgnąć opinii Władzy górniczej w tym kierunku, czy przeciwko zamierzonej budowie nie zachodzą przeszkody ze względów publicznych a w szczególności ze względów gospodarstwa społecznego, i na podstawie tego zaopiniowania wydać kompletne orzeczenie.

Załatwiając sprawę ustawy naftowej, Sejm nasz oprócz poprawek w samej ustawie zapewne poruszy jeszcze we formie rezolucyi i wezwania do rządu sprawę należytości przy intabulacyi praw naftowych, a mianowicie potrzebę uregulowania tyeh należytości jednorazowo, a nie dodatkowego oszacowywania jeszcze przy tem później wartości procentów brutto, co ma tę niedogodność, iż koszta takiej intabulacyi są znaczne, dochodzą do 4°/0 ceny kupna i zmniejszając dobrodziejstwo nowej ustawy mogą nawet dawać powód do obejścia ustawy, a po wtóre po kilku nawet, czasami po kilkunastu latach przedsiębiorca ciągle jeszcze musi płacić dodatkowe dopłaty intabulacyj ne.

Wreszcie Sejm zapewne poruszy także w formie wezwania do rządu sprawę, którą podnosiłem na ankiecie wiedeńskiej, a mianowicie zniesienia inspekcyi kopalń w Borysławiu. Jest to instytucya przestarzała, zaprowadzona przed laty 40 specyalnie dla dawnych kopalń woskowych, jako instytucya, na którą przeniesiono niektóre agendy gminne, sprawę bezpieczeństwa kopalń, straży pożarnej, sprawę budowli przemysłowych.

Dzisiaj, gdy nadzór bezpieczeństwa nad ko- od kwoty wydatków 7V₂ koron, w drugim palniami podlega władzom górniczym i jest ustawowo uregulowany, a dawnego typu kopalu woskowych niema, ta przestarzała in-stytucya jest zupełuie zbyteczna, a nawet szkodliwa, gdyż niepotrzebnie wprowadza ko-lizyę i dwoistośó władz, na czem zawsze tylko traci przedsiębiorca naftowy, tern bardziej źe ta dawna instytucya, odczuwając swoją bezcelowość, tein gorliwiej dba o resztki swojej władzy i stara się przez to wszędzie jeszcze zupełnie niepotrzebnie swoją egzy-stencyę zaznaczyd i podkreślid.

Dr. St. Bartoszewicz.

ropnym.

sama

Z ostatniego posiedzenia komitetu zaufania „Petrolei“.

Przez trzy dni z rzędu (26., 27. i 28. lutego) odbywały się posiedzenia komitetu zaufania „Petrolei“ we Lwowie i rokowania z przedstawicielami większych rafineryj co do sprzedaży ropy na przyszłą kampanię; szerzej dyskutowano nad pierwotnym planem utworzenia centralnego biura sprzedaży produktów naftowych, któreby zakupowało ropę w „Petrolei“ po pewnej minimalnej cenie, rafineryom płaciłoby pewną kwotę za koszty przeróbki cetnara ropy, a zysk po odtrąceniu kosztów administracyi biura centralnego i naleźytości tłoczenia i magazynowania ropy byłby w równych częściach dzielony pomiędzy producentów i rafinerów. Z obecnymi podczas rokowań wre Lwowie przedstawicielami rafineryj osiągnięto nawet porozumienie co do minimalnej ceny ropy i oznaczenia kosztów przeróbki, mianowicie minimalną cenę ropy oznaczono na 3Y₂ korony, a koszty przeróbki naf 4 lub 3Y₂ korony, zależnie od tego, jaki procent rafineryj austrya-cko-węgierskich skoncentruje nowy kartel naftówy od 1. maja b. r. Jeśli nowy kartel rafineryj skoncentruje więcej niż 60 prc. kontyngentu rafinady, to koszty przeróbki cetnara ropy płacone będą w wysokości 4 koron, jeśli mniej niż 60 prc., to koszty przeróbki będą rachowane po 3Y₂ korony; w⁷ pierwszym wypadku wspólna partycypacya w zyskach producentów i rafinerów za'cznie się wypadku 7 koron; jest to o tyle korzystne dla producentów, że w razie kartelu niekompletnego niższe będą ceny produktów i dla tego spodziewany efekt ze sprzedaży produktów naftowych będzie mniejszy i wtedy korzystniejszem jest dla producenta, gdy podział zaczyna się już od wydatków 7 koron; w razie pełniejszego kartelu i mniejszej wewnętrznej konkurencyi efekt ze sprzedaży produktów będzie większy, a więc wspólny podział zysków rozpoczyna się od większej cyfry i producenci koncedują wtedy rafinerom większą kwotę, jako koszty przeróbki.

Wśród grupy rafinerów istnieje tenden-cya w razie rozbicia się kartelu z dniem 1. maja b. r. utworzyć jednak częściowy kartel większych rafiueryj, i dla tego obecne rokowania należy uważać w każdym razie jako rokowania z poważną, ale tylko grupą rafi-neryj ; dla pertraktacyj i sfinalizowania ostatecznych warunków sprzedaży ropy wybrano wśród producentów komitet siedmiu, który w ciągu miesiąca marca ma już porozumieć się z szerszem gronem rafinerów i ostateczne warunki umowy co do sprzedaży ropy przedłoży pełnemu komitetowi „Petrolei“. Na razie sprzedano, jak się dowiadujemy, 4.000 wagonów ropy na cele eksportowe po cenie 3¹/., korony, co świadczy o znacznem polepszeniu się konjunktury handlowej na targu

Z wewnętrznych spraw, któremi komitet „Petrolei“ zajmował się podczas ostatniego posiedzenia, była sprawa wzmocnienia lwowskiej dyrekcyi „Petrolei“ przez ustanowienie drugiego dyrektora, jak również wybór delegata komitetu do dyrekcyi; ostateczne załatwienie tej sprawy polecono również specyalnemu komitetowi ze względu na potrzebne rokowania z osobami, które miano na widoku na jedno i drugie stanowisko.

Komitet uchwalił dalej, by na rzecz Krajowego Towarzyetwa naftowego, jako or-ganizacyi zajmującej się sprawami kopalnictwa naftowego i broniącej interesów pro-dukcyi surowca, zamiast dotychczasowych dodatków produkcyjnych od poszczególnych firm ściągano od razu od komitentów „Petrolei“ po Y2 halerza od cetnara sprze-

danej przez „Petroleę“ ropy, wreszcie z tem ograniczeniem, że ogólna suma tej kwoty nie może przekroczyć rocznie 20.000 koron.

Senzacyę ostatnich tygodni, która zelektryzowała świat tustanowicki, a nawet pewnie i dalszy, stanowi szyb nr. II. sekcyi Schreier Towarzystwa Uryckiego. Szyb ten dnia 19. stycznia b. r. dowiercony był do 972 m. i produkował wówczas 25 cystern dziennie. Pierwszy horyzont ropny odwiercono w 861 m. Z 25 cystern spadła produk-cya na 14 i na tym poziomie dłuższy czas się utrzymywała. W tym czasie szyb pogłębiono i nagle d. 1 marca produkcya wzmogła się do 60 cystern. Obliczono, że istotnie w początku wytryskało 2V₂ cystern na godzinę. Popa płynęła spokojnie bez wybuchów. Dziś produkcyę oceniają na 35 wagonów dziennie; spadek produkcyi tem się tłumaczy, że av niedzielę zaprzestano roboty na kopalni, oczyszczania otworu świdrowego, a to jak praktyka wykazuje wpływa na produkcyę. Ciekawą jest rzeczą, że sąsiedni, bo zaledwie 60 m. odległy szyb „Barbara“ hr. Zamoyskiego, dnia 19. stycznia b. r. różnił się tylko o 1 m. co do głębokości, miał 971 m.,

nie zdradzała wcale blizkiej obecności tak wydatnego horyzontu. Obecnie szyb ten jest w instrumentacyi, ale daje mimo to około 5 cystern na dobę. Między ropą w jednym i drugim szybie zachodzi mała różnica w ciężarze gatunkowym. I tak ropa szybu Schreier

mimo

II.

więc podobnie jak w sekcyi Schreier. Szyb II. Schreier zdaje się czerpać ropę z głębszych horyzontów, to znaczy komunikuje się z głębszymi pokładami i temu zawdzięcza nadzwyczajną produktywność. W ogólności ropa wydatniejszych szybów jest

Korespondencja.

Tustanowice.

to produkcya tego szybu ma c. g. 0‘8428 (22° C), ropa szybu „Barbara“ 0’8467. Drugi szyb Towarzystwa Uryckiego, sekcya Feuerstein „Marceli“, był w tym samym czasie 877 m. głęboki i produkował 5 cystern dziennie o c. gat. 0'8484. Pierwszy horyzont ropny dowiercono w 861 m, lżejszą i pochodzi zdaje się z głębszych pokładów. W najbliższem sąsiedztwie Towarzystwa Uryckiego położony szyb „Ignacy“ daje stale 7 cystern, szyb „Jakób“ (Schutzmann, Schreier) głęboki 940 m. daje od dwóch tygodni około 6 cystern dziennie. W szybie „Perła“ w głębokości 826 m. otrzymano około 1 cysterny dziennie; pierwsza ropa w szybie tym pokazała się w 760 m., jest to jedyny szyb zarurowany do głębokości 771 m. dymenzyą 9”.

W sprawie krzywych otworćw

firmy Fauck i Ska.

Krótka notatka zamieszczona w zeszycie 3. „Petroleum“ z r. 1906 o wierceniach firmy Fauck i Ska w Borysławiu, wykonanych krzywo ekspresem, wywołała szereg odpowiedzi ze strony interesowanej. Znajdujemy w „Petroleum“ nr. 5, w nrze 22 „Nafty“ i 23 „Chemiker und Techn. Zeitung“ z r. 1906 artykuł firmy Fauck i Ska, w „Petroleum“ nr. 6 z r. 1906 notatkę pana Ex-nera, kierownika wierceń powyższej firmy, wreszcie w nrze 3. „Chemiker und Techn. Zeitung“ i w nrze 9. „Petroleum“ z r. 1907 enuncyacye pana Alberta Faucka sen., wygłoszone przy sposobności zawiązania grupy wiedeńskiej w fonie towarzystwa techników wiertniczych.

Na pierwszy i drugi artykuł nie odpowiadałem dotychczas, gdyż po przeprowadzeniu dowodu w otworze świdrowym nr. 10 miały odbyć się w krótkim czasie badania co do krzywńzn otworów nru 13 i 22, wykonanych również przez tę firmę. Z przyczyn niezależnych od towarzystwa prowadzącego dowód nastąpiło znaczne opóźnienie, tak, że komisya sądowa ukończyła swe czynności dopiero w pierwszych dniach lutego. Uważałem za rzecz przyzwoitości powstrzymać się z wszel-kiemi uwagami aż do ukończenia tych czynności i dlatego dopiero teraz je ogłaszam, odpowiadając równocześnie panu Albertowi Fauckowi sen.

Na samym wstępie muszę niestety zarzucić wszystkim autorom, że w swoich artykułach odbiegli od prawdy i przedstawili

tendencyjnie, odpowiednio do potrzeby.

rzecz

szość systemu kanadyjskiego a wady systemu ekspres.

Dla szerszego ogółu czytelników, nie-znających Borysławia, nie od rzeczy będzie już tutaj wyjaśnienie, że firma Fauck i Ska miała w Borysławiu trzy aparaty ekspres (obecnie tylko dwa), którymi wywierciła razem od 1901 roku 8 otworów, a metodą kanadyjską wiercono w owym czasie kilkaset otworów, wobec czego ekspres nie robił kon-kurencyi systemowi kanadyjskiemu. Przedsiębiorcy kanadyjscy nie mieli żadnego interesu wr zwalczaniu ekspresu i rzeczywiście nie występywali wrogo przeciw niemu. Nieprzychylnie usposobieni byli i są nafciarze dla płuczki wodnej o ile płukanie wodą odbywa się w warstwach ropnych lub w Miśkiem ich sąsiedztwie, bo przekonanie ich o zgubnych skutkach wody dla ropy jest oparte na wielu smutnych doświadczeniach.

Sąd nie przychylił się do tego żądania i pozostawił tych samych znawców. Komisya odbyła się na miejscu w czasie od 9. do incl. 12. października 1906. Przesłuchani pod przysięgą trzej świadkowie zeznali, że po odebraniu nru 10. dało Towarzystwo akc. dla przemysłu naftowego nowe żerdzie do pogłębiania tego otworu, że te żerdzie zaraz już w pierwszych dniach wycierały się znacznie na wieńcach i mufach, że niemi robiono najwyżej 20 dni poczem wyrzucono z nich 63 sztuk (przeszło ²/s) jako nieużytecznych do dalszej roboty. Znawcy skwalifikowali owe żerdzie jako bardzo znacznie zużyte na wieńcach i mufach, znaleźli na 63 sztuk zaledwie 14 zdatnych do użycia przez krótki czas a 49 zupełnie nie do użycia. Następnie zapuszczono świder na spód otworu (1.064 m) i wiercono przez 4 godziny. Do tej próby użyto zupełnie nowych żerdzi. Po czterech godzinach wyciągnięto świder i znawcy podali do protokołu, że do 408 m. i od 880 do 1064 m. nie wycierały się żerdzie zupełnie, natomiast wycierały się czopy i mufy w głębokości między 408 a 880 m. w rozmaitym stopniu, że starcia te były bądź jednostronne, bądź dwustronne, dochodzące nawet do 4y₂ mm. Oprócz tej próby zrobiono drugą. Najwięcej wytarte żerdzie z piew-

Ze tak było, wykażę to każdemu z tych panów z osobna.

Najpierw należy się odpowiedź panom Fauckowi i Ska, gdyż ich artykuł „Eine neue interessante Wendung in der Spülbohrfrage“ jest najstarszy. W tym artykule usiłują autorowie czy autor udowodnić, że znawcy sądowi skwalifikowali niesłusznie w swem orzeczeniu wiercenie nr. 10, wykonane przez tę firmę dla Towarzystwa akcyjnego dla przemysłu naftowego w Borysławiu jako krzywe. Przytaczając moje zeznania złożone przed sądem, dopatrują się sprzeczności między niemi a orzeczeniem znawców, dowodzą, że wytarcia żerdzi nie powstały wskutek krzywizn otworu świdrowego, lecz dlatego, że w prostym otworze użyto do prób nowych żerdzi, które z natury rzeczy nie są dokładnie proste, wreszcie wychwalają zalety płuczki i ekspresu, a odmawiają ich metodzie kanadyjskiej.

Mam przed sobą materyał dowodowy, który podam w streszczeniu nie pomijając żadnych szczegółów.

Towarzystwo akc. dla przemysłu naftowego wniosło 23. września 1906 podanie do sądu prosząc o dopuszczenie zabezpieczenia dowodu na okoliczność, że otwór nr. 10 w Borysławiu nie jest wykonany odpowiednio do reguł techniki, w szczególności, że jest wywiercony nie pionowo, lecz krzywo. Firma Fauck i Ska zaoponowała przeciw wyznaczonym przez sąd znawcom inżynierom (przedsiębiorcom) żądając, aby znawcami byli inżynierowie nie będący przedsiębiorcami wiertniczymi w Borysławiu, a opozycyę swoją motywowała tern, że między ekspresem a metodą kanadyjską istnieje ciągła rywalizacya, że przedsiębiorcy kanadyjscy starają się obniżyć wartość ekspresu, że podnoszą przeciw niemu zarzuty, iż zawadnia teren, że otwory wiercone tym systemem nie są pionowe, lecz skrzywione. Wobec tego nie może firma zgodzić się, aby znawcami co do prawidłowości wiercenia wykonanego ekspresem byli konkurencyjni przedsiębiorcy wiercący innym a to kanadyjskim systemem, a mający ma-teryalny interes w tern, aby wykazać wyż- j szej próby w ilości 23 sztuk dano na wierzch,

z wielkiemi trudnościami jak znaczne wycieranie żerdzi, oraz znaczne zużywanie rur więc częsta wymiana jed-

a więc zmieniono porządek, w jakim nastę- pionowej było normalne, nie większe, jak się powały po sobie przy pierwszej próbie, za- to przy wszystkich otworach głębokich spo-puszozono świder do głębokości 1045 m., tyka, a więc, źe był on wogóle normalnie złączono z balansem, puszczono maszynę w ruch i prawidłowo wywiercony. Na to przytacza i obracając przewód utrzymywano świder firma okoliczności mające stanowić przedmiot przez 7 godzin w ruchu. Po wyciągnięciu dowodu, świdra zaprotokołowali rzeczoznawcy, źe do głębokości 403 m. i od 874 do 1045 m. nie wytarły się zupełnie żerdzie, źe owe 23 żerdzie wytarte na mufach i wieńcach podczas pierwszej próby nie okazały teraz nowych otaró, źe między 403 a 874 m. wycierały się żerdzie w rozmaitym stopniu, czasem nawet    2. Rury 6” wycięte z tego otworu przez

do 4 mm., wreszcie, źe wszystkie otarcia Towarzystwo w ilości 810 m. musiałyby wy-były przeważnie jednostronne, lecz były kazywać ślady skrzywienia, a to byłyby albo także wielostronne oszlifowania wieńców i muf pogięte, albo też gwinty ich byłyby prze-w znaczniejszym stopniu jak przy pierwszej tarte. Tymczasem rury te są w jak najlep-próbie. Na podstawie wyników obu prób szym stanie.

doszli znawcy do przekonania, źe otwór świ-    3. Kolumna rur 6” nie dałaby się

drowy nr. 10 jest:    w otworze poruszać, tymczasem odbywało się

to z łatwością.

4. Świder okazywałby nierówne zużycie, tymczasem ścierał się on zawsze prawidłowo.

do głębokości 403 m. normalnie prosty, od 403 do 610 m. znacznie wyboczony, „    610    „    632    „    normalnie prosty,

„    632    „    713    „    bardzo wyboczony,

„    713    „    816    „    normalnie prosty,

„    816    „    874    „    silnie wyboczony,

„    874    „    1063    „    normalnie prosty

i wydali orzeczenie, że ten otwór świdrowy nie jest w stanie normalnym, źe wyboczenia w nim skonstatowane odbiegają od przeciętnych, w skutkach nieszkodliwych i są tego rodzaju, źe dalsze wiercenie będzie połączone hermetycznych nych i drugich i za tern idące znaczne koszta, wskutek wycierania żerdzi i rur wolny postęp w robocie wiertniczej i niebezpieczeństwo zagwoźdźenia otworu. Wobec powyższego ten otwór świdrowy zdaniem znawców nie jest wywiercony odpowiednio, do reguł techniki.

Panowie Fanek i Ska wnieśli 6. paźdź. 1906 podanie do sądu o ubezpieczenie dowodu, źe otwór świdrowy był w chwili oddania go Towarzystwu akc. dla przemysłu naftowego t. j. w czerwcu 1906 zupełnie prosty, względnie, źe odchylenie jego od osi

1. Żerdzie używane przy wierceniu tego otworu musiałyby być skrzywione lub wykazywałyby znaczne otarcia po jednej stronie. Tymczasem te żerdzie nie wykazywały anormalnego starcia przez cały czas swego użycia.

Sąd wyznaczył do przeprowadzenia dowodu dwóch znawców, naturalnie innych, a nie tych samych, którzy fungowali poprzednio i komisya odbyła się 10. listopada 1906. Znawcy poddali badaniu żerdzie, któ-remi wierciła firma otwór nr. 10, a które znajdowały się wówczas częścią w Tustano-wicach a częścią na kopalni „Bianka“ w Borysławiu i podali do protokołu, źe wiele z nich wykazywało silne zużycie, często jednostronne, i tak, podczas gdy wymiar nowych czopów i mufek wynosił 75—'76 mm. średnicy, znajdowano zużyte czopy i mufy o średnicy 65 mm. Rur 6”, wyciąguiętych z otworu nr. 10 nie badali znawcy, gdyż zastępca firmy oświadczył, źe odstępuje od dowodu w tym kierunku a nawet chciał odstąpić od dowodu z przesłuchania znawców, gdy jednak sędzia nie przychylił się do tego wniosku, orzekli znawcy, źe wiele z żerdzi, któremi był wiercony nr. 10 wykazuje nienormalne starcie.

Przesłuchano trzech świadków.

Pan Exner, kierownik wierceń firmy Fanek i Ska zeznał, że badanych przez znawców żerdzi używał do wiercenia nr. 10, że,

Zeznania trzeciego świadka (moje) odnoszą się do badania świdrów podczas wiercenia, które okazywały zawsze normalne zużycie z wyjątkiem tych, które pracowały

Tak się przedstawia cały materyał dowodowy podany wiernie, bo zaczerpnięty z protokołów sądowych.

Nawet przekonany artykułem panów Faucka i Ski czytelnik, że cała historya krzywych otworów wierconych ekspresem to

bajka o żelaznym wilku inscenizowana chyba w tym celu, aby osłabió konkurencyę ekspresu, z jaką muszą się liczyć przedsiębiorcy kanadyjscy, nabierze po przeczytaniu tego materyału dowodowego innego sądu niż panowie Fauck i Ska którzy w swoim artykule zarzucili znawcom w grzecznej formie brak znajomości rzeczy i przemilczeli, że żerdzie wycierały się nietylko jednostronnie, ale także wielostronnie. Nie da się zaprzeczyć, że żerdzie kanadyjskie, sporządzane z okrągłego żelaza, zwykle 22 mm. grube, lD/g m. długie, nie są w całej swej długości idealnie proste, bo to jest niemożliwe, ale także nie są one krzywe do tego stopnia, aby wskutek tego miały doznawać wieńce i mufy w prostym otworze znacznego wycierania o rury nawet mniejszej dymenzyi. Ze tak jest rżenie inaczej, mamy dowód na

nie proste są nowe żeli jednak takie same, dostatecznie proste żerdzie nie umiały przystosować się do wszystkich pięciu wierceń, wykonanych przez firmę Fauck i Ska dla Towarzystwa akc. dla przemysłu naftowego, bo we pięciu wypadkach nadmiernie się wycierały, ególności nie chciały akomodowaó się w urze 10, w którym w przeciągu 20

o ile mu wiadomo, są to wszystkie żerdzie używane w tym otworze, możebne, że między nie zamieszało się także kilka innych, dalej, że przy niektórych żerdziach wymieniono już po ukończeniu wiercenia nr. 10 stare czopy i mufy na nowe, wreszcie nie wie, czy między temi żerdziami są żerdzie używane do wiercenia otworu „Bianka“, wykonywanego w tym samym czasie co i otwór nr. 10. Świadek oglądał żerdzie podczas wiercenia, ale nie badał ich specyaluie, bo nie miał do tego powodu i nie zauważył anormalnego skrzywienia lub otarcia. Niektóre z żerdzi, a może nawet większa ich częśd, były używane od kilku lat (4—5) w różnych otworach. Czopy i mufy u żerdzi wymieniano podczas wiercenia nr. 10, nie wie jednak ile. Rury dawały się z łatwością poruszaó, jak się zużywały świdry nie badał, bo to nie należało do niego.

Drugi świadek, wiertacz firmy Fauck i Ska, potwierdził, że badane żerdzie były te same, których uźywauo do wiercenia nr. 10. Przy nich są niektóre czopy i mufy te same, które były podczas wiercenia otworu nr. 10, niektóre są nowe. Nie zauważył, by czopy i mufy podczas wiercenia ścierały się jednostronnie lub by żerdzie się krzywiły, zauważył tylko jednolite oszlifowanie naokoło.

w głębokości około 1.017 m., a które jak i szczęki rozszerzaczy przez nienormalne ścieranie się wskazywały na t. zw. „fuksa“. Na rurach 6” wyciętych z otworu nr. 10. nie zauważył świadek wewnętrznych obrażeń (wytarcia), bo nie mógł ich zauważyć, gdyż ma-nipulacya wyciągania rur odbyła się w czasie kiedy nie był w Borysławiu. Pytani o to kierownicy odpowiedzieli, że tego nie zauważyli.

czywiście

każdym kroku. Gdybyśmy się zgodzili z twierdzeniem autora, że w wąskich otworach muszą nowe żerdzie jako niedostatecznie proste znacznie się wycierać, musielibyśmy wykluczyć wogóle używanie żerdzi w rurach 5” a tern więcej 4”. Na szczęście tak nie jest. Wiadomo, że corocznie wierci się w samej Galicyi co najmniej sto głębokich otworów w mniejszych dymenzyach przy użyciu i starych i nowych żerdzi kanadyjskich i że objawy nadmiernego wycierania żerdzi wogóle, bez względu na to jakiego ono jest rodzaju, należą do wyjątków. Ja sam miałem pod moją dyrekcyą w ostatnich trzech latach około 40 wierceń kanadyjskich w mniejszych dymenzyach rur i nie zauważyłem w źadnem z nich takiego objawu. Jeżeli więc w setkach otworów o mniejszej dymenzyi mogą wiercić nowe żerdzie kanadyjskie bez uszczerbku dla siebie, to chyba jasnem, że nietylko otwory są, jakkolwiek nie idealnie, to jednak dostatecznie proste, ale także dostatecz-źerdzie kanadyjskie. Je-

nowe

a w szcz

wszystkich

dni zniszczono 63 nowych żerdzi, to chyba ji na mufach i wieńcach wskutek obrotu nie pozostawało inne przypuszczenie jak tylko, że otwór musi być krzywy. Mogliby panowie Fauck i Ska zrobió mi uwagę, że nowe żerdzie, jakich użyto w otworze nr. 10 były przypadkiem wybitniej krzywe, niż zwyczajnie. Ale taki „przypadek“ musi być absolutnie wykluczony. Znawcy przeprowadzili dwie próby, przy drugiej zmienili porządek następstwa żerdzi, a jednak rezultaty obydwu prób w całości się zgodziły t. j. żerdzie wycierały się w obu wypadkach tylko w pewnych i to mniej więcej tych samych głębokościach. Trudno przypuścić, aby w par-tyach, gdzie żerdzie w obu wypadkach zupełnie się nie wytarły były przy obu próbach same normalnie proste żerdzie a w tych partyach, gdzie doznały przy obu próbach znacznego wytarcia znalazły się same wybitnie krzywe. Gdybyśmy zresztą i to przypuścili, odeprze to fakt, że 23 żerdzi wytartych najwięcej podczas pierwszej próby, a więc krzywych zdaniem autora, skoro dano je na wierzch, do bezsprzecznie prostej partyi otworu, nie doznały podczas drugiej próby więcej wytarcia.

świdra otarcia dookoła. Oprócz takiego jednak wytarcia dają się spostrzegać często, zwłaszcza w głębszych partyach żerdzi, wybitniejsze otarcia jednostronne, czasem dwu-trzechstronne i t. d. Zjawisko to tłómaczy się zupełnie trafnie w ten sposób. Żerdzie leżąc ńa ścianie otworu stawiają opór sile, usiłującej obrócić świder. Ponieważ ten opór jest znaczny, doznają górne żerdzie skręcenia i to tak długo, dokąd siła, skręcająca żerdzie, nie pokona oporu. Wtedy głębsze żerdzie a z niemi i świder przeskoczą t. j. obrócą się, poczem znowu minie jakiś czas zanim powtórzy się obrót świdra. W ten sposób powstają obok mniej znacznego wytarcia do koła, wybitne otarcia jedno- dwustronne, często wielostronne. Ze tłómaczenie jest trafne, potwierdza je we wszystkich krzywych otworach nadzwyczaj często obserwowany fakt nierównego ścierania się świdra w twardej skale (tak ekscentra jak i prostego), co w prostych otworach należy do wyjątków. W krzywych otworach jest obrót świdra na dnie wskutek oporu żerdzi o ściany riadzwyczaj nierównomierny i dla tego świdry wiercą otwory nierówne (nieokrągłe), wymagające ustawicznej poprawy. Ten objaw skręcania cieńkich, pełnych żerdzi kanadyjskich a w następstwie przeskakiwania świdra nie występuje, rzecz jasna, w takim stopniu przy żerdziach płuczkowych, które jako rurki są odporniejsze na torsyę i dla tego też jest obrót świdra przy ich użyciu więcej regularny, a mufy prócz otarcia do koła nie wykazują tak wybitnych oszlifować jednostronnych, wogóle wielostronnych.

Jeżeli skonstatowany sądownie fakt wycierania żerdzi nie tylko jednostronnie, ale i wielostronnie miałby być jeszcze niedostatecznym dowodem dla panów Faucka i Ski, służę im jeszcze drugim. Tym dowodem są rury 5”, wydobyte z otworu nr. 10. Zastrzegam się z góry, że zapuszczono do tego otworu po odebraniu go od firmy całkiem nowe rury 5”. Wiadomo, że w krzywym otworze wycierają żerdzie rury w ten sposób, iż w rurach tworzą się podłużne żłoby o różnej długości. Czasem biegną one nieprzerwanie kilkanaście metrów i więcej.

Autor artykułu utrzymuje, że w otworze nr. 10 wytarło się podczas prób jedynie kilka żerdzi i to tylko jednostronnie, tymczasem protokół sądowy stwierdza, że takich żerdzi było znacznie więcej jak kilkanaście, a otarcia wieńców i muf były nietylko jednostronne ale i wielostronne. Gdyby nawet były one rzeczywiście tylko jednostronne, stanowiłoby to tylko dowód, że żerdzie były wybitniej krzywe, ale nie dawałoby jeszcze przeświadczenia o prostości otworu, bo takie żerdzie obetrą się jednostronnie tak dobrze w prostym jak i krzywym otworze. Po za takiem jednostronnem otarciem musiałaby jednak większa część obwodu wieńców i muf pozostać nietknięta. Ponieważ nie zauważono takiego wypadku, lecz przeciwnie wieńce i mufy żerdzi okazały prócz jednostronnego wytarcia także otarcia i z innych stron, więc jasne, że żerdzie użyte do prób nie mogły być wybitniej krzywe, a zatem powodu do takich oszlifować mógł nastręczyć jedynie krzywy otwór. W krzywym otworze leżą żerdzie na jednej stronie ściany i dozna-

nr. 10. 160 m.

O ile nie obraca się rur, tworzy się tylko jeden żłób, jeżeli zaś obraca się je, będzie więcej takich żłobów biegnących do siebie równolegle. Otóż przechowuję przy otworze rur 5” pożłobionyeh wewnątrz do tego stopnia, że użyć ich więcej nie można i zapraszam panów Faucka i Skę, aby przekonali się naocznie o prawdziwości tego odkrycia.

Nad argumentami wymienionymi w podaniu do sądu, mającymi stanowić przedmiot dowodu, że otwór świdrowy nr. 10 był w chwili oddania go Towarzystwu akc. dla przemysłu naftowego zupełnie prosty, nie zatrzymam się długo. Znawcy skonstatowali, że żerdzie, któremi firma wierciła ten otwór, wykazują nienormalne starcie. Nad uwagą, że żerdzie i rury musiałyby być skrzywione, dalej, że rury nie mogłyby się poruszać przejdę do porządku, bo nawet dla laika zrozumiałem jest jak należy pojmować skrzywienie otworu. Tak samo zbytecznem dowodzenie, że świder w otworze, odchodzącym od pionu, ścina się zupełnie prawidłowo, a tylko wtedy wykaże on nierównomierne ścięcie, gdy zostawi t. zw. „fuksa“, lub gdy otwór nagle się skrzywi. Nie rozumię taktyki panów Faucka i Ski dla czego położyli taki nacisk na moje zeznania w kierunku obser-wacyi świdra. Badałem bardzo często świdry, gdy firma wierciła w akordzie z prostej ciekawości chcąc z nich wyczytać co się dzieje na spodzie otworu, po osiągnięciu 1.000 m. głębokości badałem świdry jeszcze częściej i skrupulatniej mając już interes towarzystwa na oku, bo firma wierciła za dzienną zapłatą, chodziło więc o to, aby nie uszedł uwagi „fuks“ lub nagłe skrzywienie otworu, których usunięcie bywa tern trudniejsze i kosztowniejsze, im później się je spostrzeże. To był cel badania świdrów, o tern czy otwór pionowy lub odbiega od pionu nie mogły mi powiedzieć świdry, to też skonstatowana okoliczność, że one zawsze prawidłowo się ścinały nie może być uważana jako dowód prostości otworu. Podobnie ma się rzecz z wyciętemi rurami 6”. Towarzystwo wycięło je i oddało firmie w czasie mojej dłuższej nieobecności w Borysławiu, wobec tego nie mogłem wiedzieć w jakim stanie one się znajdowały. Nie wiedział także o tern kierownik, bo nie badał tych rur bliżej, zwłaszcza, że wobec warstwy parafiny, pokrywającej ich wnętrze, badanie nie byłoby tak łatwe. Że jednak te rury są wewnątrz wytarte mam uzasadnienie domyślać się, gdy bowiem znawcy zaczęli je bliżej badać, odstąpiła firma od dowodu z rur.

Co najmniej niezręcznym jest ustęp artykułu, stwierdzający rzekomo sprzeczność pomiędzy orzeczeniem znawców a mojem zeznaniem. Z okoliczności, że nie zauważyłem żłobów w rurach i że nie zauważył ich kierownik, chce autor wyprowadzić dowód, że tych żłobów nie było, a zatem, że otwór nr. 10 był prosty w chwili oddania. Dalej, jakkolwiek moje zeznania sądowe nie zawierają żadnej wzmianki o wycieraniu żerdzi podczas wiercenia otworu nr. 10 przez firmę, mimoto wplatają ją panowie Fauck i Ska do owego ustępu. Nie mniej zdumiewać musi ustęp na stronie 198 w ..Petroleum“ nr. 5 „das Bohrloch Nr. 10 ist nicht schief, da Direktor Fabiafiski selbst gerichtlich bezeugt hat, dass er diese Bohrung in bester Ordnung mit 6” verrohrt bei 1050 m. Tiefe übernommen hat“. W nrze 23 „Chemiker & Techniker Zeitung“ przytoczono dosłownie moje zeznania złożone przed sądem. W tych zeznaniach jest jedynie mowa o tem, że świder z wyjątkiem głębokości 1017 m. zawsze się dobrze ścinał, ale niema wcale mowy o odbiorze wiercenia, o znalezieniu wiercenia w jak najlepszym stanie, o zarurowaniu 6” rurami do głębokości 1050 m., nie można też tego wszystkiego z tych zeznań nawet wydedukować.

Panowie Fauck i Ska posługują się w swoim artykule wogóle lekką argumenta-cyą. Weźmy pod uwagę zdanie: „Diese Kennzeichen, die für ein schiefes Bohrloch charakteristisch sind, hat Fabianski bekanntlich nicht konstatiert“, wskazujące, jak się domyślać muszę, na wycieranie żerdzi i rur dy-menzyi 5”. Skonstatowałem, że żerdzie wycierały się nietylko jednostronnie, lecz i wie-lostronie, jednak panowie Fauck i Ska upor-cźywie przemilczają faktyczny stan rzeczy chwytając się rozpaczliwie tylko jednostronnego wycierania, nadającego się od biedy do

w orzeeze-

zua-

cznie pogłębić. Autor artykułu rozumuje nietrafnie. Z pogłębienia otworu o 20 cm. w czasie 4-godzinnego próbnego wiercenia, które odbyło się jego zdaniem bez przeszkody, wysnuwa wniosek, że można i dalej wiercić bez przeszkody. Może to przyjąć za dobrą monetę tylko laik. Ze to czterogodzinne wiercenie nie odbyło się jednak bez przeszkody, gdyż 23 żerdzi doznało anormalnego wytarcia, a odpowiednio do tego ucierpiały też i rury, o tera autor nie chce wiedzieć.

(.Dokończenie nastąpi).

Inżynier Julian Fabiańslci.

Petycya

specyalnie

w kopalnictwie naftowcem. Tutaj postawienie wieży wiertniczej, uderzenie pierwszy raz świdra nie jest jeszcze przemysłem produkcyjnym lecz dopiero poszukiwaniem produktu, które zawieść może i istotnie niejednokrotnie zawodzi. Przy dzisiejszych głębokich wierceniach potrzeba nieraz dwóch, lub nawet trzech lat nim kopalnia naftowa stanie się kopalnią we właściwem tego słowa znaczeniu.

wyprowadzenia fałszywego wniosku, dalej chcą abym par foręe konstatował żłoby w rurach 5”, które były podczas badania ko-misyi w otworze, a ponieważ tego nie stwierdziłem, bo było to wówczas fizycznie nie-możliwem, więc według nich skonstatowałem „das Gegenteil“.

Całkiem niesłuszne jest oburzenie na znawców i wydrukowanie aż tłustym drukiem, iż chcieli zrobió wzmiankę niu o ewentualnej niemożliwości pogłębiania otworu skutkiem krzywizn, jakie w nim znaleźli. Mojem zdaniem ta ewentualność powinna nawet była być zaznaczona w orzeczeniu, przy omawianiu trudności, na jakie to wiercenie będzie w przyszłości narażone. Mając smutne doświadczenie w tym kierunku, mianowicie cztery otwory wykonane krzywo przez firmę Fauck i Ska, które doprowadzić do większej głębokości było niemożliwem, muszę niestety suponować, że i otwór nr. 10 nie da się dla tych samych trudności

Krajowego Towarzystwa naftowego do Sejmu w sprawach podatkowych.

Wysoki Sejmie!

Podpisane Towarzystwo, reprezentujące przemysł naftowy pragnie zwrócić uwagę Wysokiego Sejmu na niesłuszne opodatkowanie największego w naszym kraju przemysłu, jakim jest przemysł naftowy.

Ustawa tak o bezpośrednich podatkach osobistych, jakoteż i o powszechnym podatku zarobkowym nie uwzględnia w zupełności tych specyalnych cech, jakie ma w ogóle górnictwo a przemysł naftowy w szczególności. To też postanowienia tych ustaw winne być albo inaczej interpretowane przez władze podatkowe, albo w niektórych punktach nawet zmienione.

W memoryale niniejszym postaramy się podkreślić najważniejsze momenty, których wadliwość przy opodatkowaniu przemysłu naftowego najjaskrawiej występuje.

Najpierw co do podatku powszechnego zarobkowego. Paragraf 65-ty ustawy z dnia 25-go października 1896 Nr. 220. Dz. u. p., o powszechnym podatku zarobkowym orzeka, że „płacenie podatku rozpoczyna się z reguły z początkiem tego miesiąca kalendarzowego, w którym rozpoczęto ruch (Betrieb) w przemyśle opodatkowaniu podlegającym“. We wszystkich innych przemysłach, z wyjątkiem kopalnictwa rozpoczęcie ruchu przemysłowego, puszczenie maszyn w ruch jest momentem, kiedy rozpoczyna się właściwe zarobkowanie, kiedy rozpoczyna się praca produkcyjna. Inaczej rzecz się dzieje w kopalnictwie w ogóle,

Przedsiębiorca naftowy musi poczynić najpierw krociowe wkłady i nie jest nawet pewny, czy produkt którego poszukuje znajdzie. Same instalacye przy poszukiwaniu ropy są bardzo kosztowne i jakkolwiek mogą świadczyć o dużych rozmiarach przedsiębiorstwa zupełnie nie dają podstawy do ocenienia rentowności przedsiębiorstwa, przeciwnie są miarą tylko tego ryzyka i deficytu, jaki przedsiębiorcę spotkać może.

Tymczasem najczęściej, jeśli nawet nie ogólnie ten wspomniany paragrat 65. ustawy przez władze podatkowe interpretowany jest w ten sposób, że podatek zarobkowy obowiązane są przedsiębiorstwa naftowe płacić z chwilą, gdy rozpoczyna się ruch

wiertniczy. Zdaniem naszem słuszność wy- godna stylizacya §. 73-go, która mówi, iź maga, by w kopalnictwie naftowem obow ą- władza krajowa podatkowa w wypadkach cy-zek płacenia podatku zarobkowego rozpoczynał się z chwilą, kiedy kopalnia staje się produkcyjną, bo nie jest chyba sprawiedliwą zasada płacenia podatku zarobkowego, wtedy gdy nietylko nie ma się żadnego zarobku, ale nawet ryzykuje się wkład kapitału, co do którego nie ma pewności, czy on się wróci i czy rentowaó się będzie. Interpretowanie ustawy w ten sposób, jak ją interpretują władze podatkowe, przyczynia się nieraz do zabicia przedsiębiorstwa w samym zarodku, co nie zgadza się z ogólną dążnością popierania przemysłu w kraju i państwie,

a nie

Niejednokrotnie wybuch jest bardzo krótkotrwały, choć wydatny (2—3 wagonów dziennie) produkeya trwa parę dni, parę tygodni i ustaje gdy tymczasem władze podatkowe tą krótkotrwałą produkcyę wzięły za stałą podstawę wymiaru podatku zarobkowego.

wnoszone do władz

Przy kopalnictwie naftowem zachodzą jeszcze inne właściwości, które dałyby się podciągnąć pod niektóre postanowienia ustawy o powszechnym podatku zarobkowym powodujące ulgi podatkowe , gdyby władze podatkowTe w interpretowaniu ustawy były więcej liberalne.

A więc §. 67. cyt. ust. w punkcie b. mówi o odpisaniu podatku w razie zupełnego zastanowienia przedsiębiorstwa, a §. 73. mówi w ustępie 3-cim o zniżeniu i opuście podatkowym, w razie istotnych przerw w ruchu, wskutek śmierci, lub choroby przedsiębiorcy, wskutek pożaru, powodzi, lub innych nadzwyczajnych okoliczności, jednakowoż te postanowienia ustawy nigdy nie są stosowane przy opodatkowaniu przemysłu naftowego, jakkolwiek tutaj zachodzą okoliczności, które mają znamiona, albo dłuższej przerwy ruchu, albo też nadzwyczajnych okoliczności, których ustawodawca bliżej nie wymienia. Mamy tutaj na myśli bardzo częste w kopalnictwie naftowem wypadki dłuższego zagwoźdżenia szybu, kiedy produkeya całkowicie ustaje, i kiedy przedsiębiorca narażony jest na wielkie straty, by szyb ponownie doprowadzić do normalnego stanu. Tego rodzaju zagwoźdżenia i związane z nimi instrumentaeye w szybie trwają nieraz dłużej niż kwartał, częstokroć rok, przedsiębiorca ponosi wielkie straty, a mimo to nie jest uwalniany od płacenia podatku zarobkowego i nie otrzymuje żadnych opustów.

Być może, iź winna jest temu zbyt ła-towanych przez ustawę, tylko może powinna przychylić się do opustu podatku. Nierzadkie są wypadki w kopalnictwie naftowem, kiedy przedsiębiorca, otrzymawszy ropę w pierwszym horyzoncie w ilości małej i nieopłacającej eksploatacyę, zarurowywa ją i idzie do dalszego głębszego horyzontu w nadziei otrzymania większej ropy. Pro-dukcya więc właściwa w szybie wtedy ustaje, zaczyna się ponownie w kopalnictwie okres poszukiwawczy, mimoto przedsiębiorca musi płacić podatek zarobkowy przy wymiarze którego władze uwzględniły wybuch pierwszej ropy, której wydobywanie zostało zaniechane.

lub

Według §§. 35 i 36 ustawy o podatku zarobkowym odbywa się wymiar tego podatku z góry na dwa lata, na podstawie poprzedzającego okresu od 1. lipca do 1. lip-ca, lecz i ta zasada, w kopalnictwie naftowem jest niesłuszna. Przemysł naftowy z natury rzeczy w dochodach swoich jest nadzwyczajnie chwiejny i ta chwiejność występuje dosyć jaskrawo już nawet w okresach bardzo krótkich. Jeśli przypuścimy, że okres poprzedzający wymiar podatku był dla przedsiębiorstwa bardzo pomyślny, a następnie produkeya raptownie zmalała, lub znikła zupełnie, to zajdzie wypadek, że przedsiębiorstwo to nie mając żadnego dochodu, lub straty płaci przez dwa lata niesłusznie wysoki podatek zarobkowy. Wypadki te w kopalnictwie naftowem są bardzo częste i dają powód do największych skarg na ucisk podatkowy. Moglibyśmy z łatwością przytoczyć bardzo dużo takich wypadków, kiedy przedsiębiorstwa zmuszone były płacić wraz z dodatkami po 20 i więcej tysięcy koron podatku, w okresie kiedy nie miały żadnych dochodów tylko straty, podatkowych rekursy pozostawały bez sku-

ku odnośną opinię, co do rozmiaru i wy-datności danego przedsiębiorstwa wydał, a tern samem nie można skutecznie reago-waó przeciw przesadnemu i z faktycznym stanem rzeczy niezgodnemu ocenieniu. Jeżeli powszechna ustawa karna dopuszcza jawność postępowania i niczego tajemnicą urzędową nie osłania, lecz owszem wszystkie zarzuty przed oczy obwinionego na jaw wyprowadza, tak, że ten obwiniony wie, kto i jak przeciw niemu, względnie na jego korzyść zeznawał i może się otwarcie oko w oko Podatek zarobkowy jest podatkiem    bronić, to słuszną i sprawiedliwą powinno

tku, lub odpisywaną została z podatku minimalna kwota.

Skoro władze podatkowe po osiągnięciu pewnej produkcyi przy wymierzaniu podatku zarobkowego biorą także pod uwagę produkcyę kopalń, a nie tylko^rozmiar przedsiębiorstwa, przeciwko czemu zresztą nie powstajemy, to w każdym razie słusznem jest, aby chwiejność produkcyi naftowej w poszczególnych przedsiębiorstwach znalazła u władz podatkowych jak największe uwzględnienie.

skontyngentowanym i dlatego pojmujemy    być rzeczą, aby i władze skarbowe nie za-

dobrze, że przemysł naftowy, jako całość    słaniały się tajemnicą urzędową i nie postę-

pewną sumę tego podatku opłacać musi, ale    powały po omacku, lecz powinny zeznania

właśnie dlatego, jedynie tylko sprawiedliwy    rzeczoznawców, wzgl. mężów zaufania mające

decydować o wysokości podatku zarobkowego odnośnemu kontrybuentowi wymierzyć się mającego, przedstawić w całej rozciągłości temu kontrybuentowi i podać nazwiska tych osób, które opinię co do rozmiaru i wydatności przedsiębiorstwa wydały, aby mu tym sposobem dać możność ewent. wyjaśnień i obrony, w ogóle powinny ściśle przestrzegać kardynalnej zasady „audiatur et altera pars“. Ta tajemnica urzędowa, jaką się władze skarbowe zasłaniają i ta pewność, jaką dotyczący rzeczoznawcy wzgl. mąż zaufania posiada, że zeznania jego ani też jego nazwisko nie będzie podane do wiadomości dotyczącego przedsiębiorcy, dają rozległe pole do licznych nadużyć i ciężkich krzywd, wyrządzanych przez niesumienne i przesadne z prawdą i faktycznym stanem rzeczy niezgodne ocenianie rozmiaru i wydatności przedsiębiorstwa. Jeżeli rzeczoznawca wzgl. mąż zaufania będzie wiedział, że treść i źródło zeznań będą podane do wiadomości końtrybuenta, to zeznania swe będzie miarkował aby zeznaniami swemi nie wyrządzać oczywistej krzywdy i szkody podatnikowi.

(Dok. nast.)

rozdział tego podatku pomiędzy przedsiębiorstwa, uwzględniający poszczególne sta-dya rozwoju tych przedsiębiorstw i stopień ich możności podatkowej, nie byłby ciężarem dla należytego wzrostu tego przemysłu.

Kryteryum wymiaru podatku powszechnego zarobkowego dla przedsiębiorstwa stanowi wedle postanowienia §. 32. cytowanej ustawy rozmiar i wydatność tego przedsiębiorstwa w porównaniu z rozmiarem i wy-datnością innych podobnych przedsiębiorstw.

KRONIKA.

Wobec blizkiego uchwalenia nowej ustawy naftowej i prawdopodobnego uzyskania sankcyi monarszej w jaknajbliższym czasie, zwracamy uwagę pp. przedsiębiorców naftowych, by zaniechali transakcyj, mających na

Aby rozmiar i wydatność danego, opodatkować się mającego przedsiębiorstwa zbadać i ocenić przeprowadza władza wymiarowa dochodzenie z rzeczoznawcami, a w braku tych z t. zw. mężami zaufania, i według wyniku tych dochodzeń wyznacza stopę podatku zarobkowego. Decydującą zatem rzeczą dla wymiaru podatku zarobkowego dla danego przedsiębiorstwa jest ocenienie tego przedsiębiorstwa, co do wymiaru i wydatno -ści przez rzeczoznawców, a najczęściej przez t. zw. mężów zaufania. Co do wyboru tych rzeczoznawców wzgl. mężów zaufania nie jest władza związana żadnym pozytywnym przepisem, wybór ich zatem zależy zupełnie od woli władzy wymiarowej, wzgl. od woli dotyczącego referenta odnośne dochodzenie przeprowadzić mającego. Zeznania rzeczoznawców, wzgl. mężów zaufania osłania władza wymiarowa tajemnicą urzędową, tak, że w drodze urzędowej dowiedzieć się

absolutnie nie można, kto w danym wypad-

77

celu kupno terenów mniejszych niż 12.000 m2 i węższych niż 60 m. w miejscu projektowanego założenia szybu, gdyż może pociągnąć to za sobą zupełnie bezużyteczny wkład i stratę kapitału.

Personalia. Minister rolnictwa zamianował

Spółka naftowa

starszego komisarza górniczego w Stanisławowie Marcina Szwabowicza, radcą górniczym, a komisarza górniczego dr. Franciszka Rybarzewskiego, starszym komisarzem górniczym w etacie władz górniczych.

VU

KRAJ

va

va

Czytelnia polska akademików górniczych w Przy bramie. Na Walnem Zgromadzeniu „Czytelni polskiej akad. górn.“ w Przybramie wybrano następujący wydział: przewodniczący Obertyński Miecz., sekretarz Myśliwy Stanisław, skarbnik Adamek Jan, bibliotekarz Wyszyński Mieczysław, zawiadowca lokalu Zybert Józef, zawiadowca czasopism Barański Jerzy, komisya rewizyjna Glwi-decki Anastazy, Małota Antoni.

Linia telefoniczna Lwów-Drohobycz została już oedaną do użytku publicznego z dniem 1. marca b. r. Linia ta ma połączenie z linią Lwów-Kraków-Wiedeń i Drohobycz-Borysław-Schodnica. Ceny rozmów telefonicznych są następujące: za 3-minutową rozmowę ze Lwowa do Stryja 1 kor. ; ze Lwowa do Drohobycza, Borysławia lub Schod-nicy 1 k. 60 h. ; ze Stryja do Drohobycza, Borysławia, Schodnicy 60 h. ; z Krakowa do Drohobycza, Borysławia i Schodnicy"2 kor.; z Wiednia do Drohobycza, Borysławia i Schodnicy 3 k. Jak wiadomo zarządziło Ministerstwo handlu budowę tej linii za inicyatywą i staraniem Krajowego Towarzystwa naftowego, które wśród przemysłowców naftowych zebrało fundusz na pokrycie częściowych kosztów budowy tej linii.

Pożar szybu. Dnia 21. b. m. spalił się w Borysławiu o godz. 4¹/₂ rano szyb nr. 2 firmy Sroczyński i Bogusz na Ratoczynie podczas tłokowania. Eksplozyi niebyło, z personalu nikt nie doznał uszkodzenia. Szyb ten produkował około ¹/2 cyst. na dobę.

Spółka naftowa „Kraj“. Namiestnictwo zatwierdziło statuty stowarzyszenia zarejestrowanego z ogr. poręką pod firmą „Spółka naftowa „Kraj“, z siedzibą we Lwowie. Nowa Spółka ma na celu nabywanie procentów brutto i netto na najrozliczniejszych i najróżnorodniejszych terenach, ażeby przy udziale choćby najmniejszego kapitału zmniejszyć ryzyko, względnie zwiększyć szanse lokacyi kapitałów w tym przemyśle. W skład Rady nadzorczej wchodzą : prezes p. Czesław Świe-żawski, wiceprezes p. inż. T. Łaszcz, członkowie pp. Karol Perutz, dr. Wład. Stesłowicz, dr. Emil Roiriski, i Ernest Leon Lilien. Skład dyrekcyi jest następujący: p. Jan Nep. Ka;in,~Stanisław Osber-ger, dr. Eugeniusz Reiter.

Stowarzyszenie zarejestrowane z ogr.

o,

7?

.u

rozpoczyna działalność

z dniem 1. marca b. r.

Lokal Spółki znajduje się

przy ul. Akademickiej I. 28

Z_iT^7-Ó-W-

BIURO

technicznej, prawnej i handlowej porady, tudzież pośrednictwa w sprawach górniczych

KAZI. KOSTKIEUUICZA

,1

zaprzysiężonego inżyniera górniczego, em. c. k. starszego komisarza górniczego, b. naczelnika c. k. Urzędów górniczych w Drohobyczu i Jaśle, b. technicznego urzędnika gal. kopalń i warzelń soli, kopalń nafty i wosku ziemnego etc.

w SANOKU.

W. Sikorski & J. Seidenstein

■w Wiośnie filie: w BORYSŁAWIU i ZAGÓRZU

Utrzymują stale na składzie:

oraz

KOTŁY i MASZYNY PAROWE, KOMPLETNE URZĄDZENIA i wszelkie NARZĘDZIA do głębokich wierceń.

Jako specyalność polecają:

ŻURAWIE WIERTNICZE, POPUSZCZA-DŁA najnowsz. systemów, WIELOKRĄŻKI z ulepszonym przyrządem do smarowania, SZTANGI RATUNKOWE z końcami nie-spawanymi (z jednego kawałka).

Pasy wiertnicze

„U R S U S“ w najlepszej jakości i t. d. i t. d.

ROBERT KERN

Zastępstwo Witkowickiej fabryki rur.

Centralne biuro dla Galicyi we Lwowie, Kopernika 18

Centralne biuro dla Galicyi we Lwowie, Kopernika 18

z bogato zaopatrzonemi składami w Borysławiu i Krośnie

wykonuje

w najkrótszym czasie dostawy wszystkich dymenzyi kutych rur gazowych, wodociągowych i parowych, czarnych, pocynkowanych i asfaltowych wraz z przynależnymi łącznikami; dostarcza rury płomienne do kotłów parowych, rury wiertnicze hermetyczne, rury pompowe, stalowe rury mufowe, obciągane jutą, węże z rur dla gorzelń, browarów itp., maszty dla elektrycznych urządzeń i przeniesienia siły, tudzież poleca jako specyalność wyroby szwejsowane z blachy kutej a wyrabiane w nowo urządzonym we Witko wicach zakładzie spajania za pomocą gazu wodnego, a mianowicie: Rury wiertnicze hermetyczne ponad 12 cali zewnętrznej średnicy aż do 2000 mm. średnicy, rury Gallo-way’a, fasony wszystkich gatunków, recypienty gazowe, cysterny naftowe z dnami spajanemi, kotły do amoniaku itd.

Wyłączne Zastępstwo we Witkowickich rurach z lanego żelaza i fasonów do przewodów gazowych i wodnych.

Zastępstwo fabryki narzędzi firmy Blaua i Ski we Wiedniu.

Oferty i cenniki ilustrowane, także i na armatury do urządzeń gazowych, wodnych i parowych bezpłatnie i franko.

Jk

Adres na telegramy: Robert Kern, Lwów. — Telefon nr. 766.

->H»§g

tH«-

“Hi

Hi

■4^!

TOWARZYSTWO

dla handlu, przemysłu i rolnictwa

fct

teît“

8S

-*Æ

we Lwowie

VEREIN FÜR HANDEL, GEWERBE UND ACKERBAU IN LEMBERG.

is

81

:£«

H«

“HI

-*£038

-*of«

-**£

Wyłączne zastępstwo na Galicję:

Fabryki rur Mannesmanna w Komotau, c. k. fabryki lin drucianych w Przybramie, oraz Galicyjskiego karpackiego naftowego Tow. przedtem Bergheim & Mac Garvey w Glinniku maryampolskim.

Dyrekcya we Lwowie, Ossolińskich 15. % Filie Towarzystwa w Gorlicach, Borysławiu i Potoku.

Konto p. k. o. 825 991.

Raeh. bieżący w Banku krajów.

Telefon Nr. 168.

Towarzystwo dostarcza :

Rury wiertnicze, gazowe, pompowe, do wodociągów i inne wszelkiego rodzaju. Maszyny i kotły parowe. Narzędzia wiertnicze. Liny druciane we wszelkich wymiarach. Kompletne urządzenia do elektrycznego oświetlania. Kittingi, kurki, połączenia itp. Wszelkie materyały potrzebne tak przy instalacyi jak i popędzie maszynowym.

Zastępując firmy lub sprowadzając towary, towarzystwo kieruje się przedewszystkiem myślą przewodnią dostarczenia swojej klienteli maszyn, narzędzi i materyałów pierwszorzędnej jakości.

Adres telegraficzny: Towarzystwo handlowe Lwów, Ossolińskich.

Telegramm-Adresse : Hanflelsverein Lemberg, Ossolińskich.

!s®4»-

pfH—

è*+-

18

13

ip-

fcr

g«-?-»

„PRZEMYSŁOWIEC“

LWÓW Akademicka 26

Telefon nr. 806.

WARSZAWA księgarnia E. Wende i Spka.

Tygodnik popularny dla wszystkich

(dla spraw przemysłu, techniki i handlu)

WYCHODZI W KAŻDĄ SOBOTĘ RANO

od roku 1903.

pod redakcyą

inż. cyw. EDMUNDA LIBAŃSKIEGO.

OMAWIA :

1.    Sprawy przemysłu krajowego.

2.    Sprawy postępu technicznego i rozwoju produkcyi.

3.    Przemysł artystyczny i sprawy odnośnych rzemiosł.

4.    Sprawy zawodowej pracy ko- !

biet.    <

5.    Informacyè w nadsyłanych pytaniach i odpowiedziach.

6.    Nowości w dziedzinie wynalazków i patentów".

7.    Sprawy z różnych dziedzin.

8.    G-łosy z kraju i t. d.

PRENUMERATA:

1 K. 20 h. miesięcznie

3 K. 50 h. kwartalnie.

OG-ŁOSZENIA po 30 h. od wiersza. Przy zamówieniach kwartalnych znaczny opust. Rubryka

„Co i gdzie wyrabia się w kraju“ rocznie (52 razy) 5 kor.

„Przemysłowiec“ jest pismem popularnem dla wszystkich, podaje bogatą postępową treść z różnorodnych działów rozwoju techniki i przemysłu. — „Przemysłowiec“ pomieszcza artykuły dotyczące rozwoju przemysłu artystycznego, oraz bardzo obfitą kronikę tech-niczuo-przemysłowa. W dziale „Sprawy kobiet“ daje odpowiednie ; j artykuły dia zainteresowania szerokiego ogółu kobiet doniosłą < i sprawą ich niezależnego bytu i produktywnej pracy. — „Przemysło-< wiec“ prowadzi stały dział „Esperanto“, w którym informuje o rozwoju języka międzynarodowego. W odcinku pomieszcza „Przemysłowiec“ ilustrowane fejletony, „Z postępów techniki i przemysłu“ pióraE. Libańskiego.

PRENUMERATA kosztuje: miesięcznie 1 kor. 20 hal. — 70 kopiejek kwartalnie 3 kor. 50 hal. — 2 ruble.

Nowi abonenci otrzymają gratis

„Ze świata postępu techniki i przemysłu“

(Ilustrowane szkice popularne)

Edm. Libańskiego.

Dotychczas wyszły: 1. Postęp techniki wojennej, 2. Podbój atmosfery, 3. Technika w boju o światło, 4. W krainie szkła i jedwabiu, 5. Perpetuum mobile.

Numery okazowe na żądanie gratis i opłatnie.

Odpowiedzialny redaktor Roman Załoziecki.

Z drukarni „Słowa Polskiego“ we Lwowie, pod zarz. J. Ziembińskiego .