NAFTA

Organ Krajowego Towarzystwa Naftowego

wychodzi 2 razy na miesiąc 8-ego i 22-e£o.

Prenumerata -wynosi rocznie 12 koron.

Członkowie ,,Krajowego Towarzystwa Naftowego“ otrzymują „Naftę“ bezpłatnie.

Adres Redakcyi i Administracyi : Lwów, ul. Słowackiego 1. 3, biuro Krajowego Towarzystwa naftowego.

Treść zeszytu 4.

Produkcya ropy w Galicy i w roku 1906 w porównaniu z r. 1905. — Posiedzenie Wydziału Krajowego Towarzystwa naftowego. — Ruch. wiertniczy w Galicyi. — Z krajów naftowych. — Ustawa naftowa. — Światowa flota naftowa. — Sprawa szkoły górniczej w okręgu cieszyńsko-krakowskim. — Kronika.

mmi

Produkcya ropy w Galicyi w roku 1906 w porównaniu z r. 1905.

Miejscowość

1905 c. m.

1906

c. m.

Różnica w r. 1906

Borysław i Tustanowice Schodnica    .    .    .    .

Urycz .

Mraźnica    .

Reszta kopali! wschodniej Galicyi .

5,465.565

602.018 203.467 36.460 106.000

5,621.983

471.510 179.305 16.100

122.200

+156.418 —130.508

-    24.162

-    20.360 + 16.200

razem

6,413.510

6,411.098 - 2.412

Potok .    .    .    .    .

Rogi .

Równe .

Wielopole, Tarnawa Krosno .

Reszta kopalń zachodniej Galicyi

224.791

163.248

— 61.543

242.340

114.520

— 127.820

16.091

329.560

15.351

248.701

- 740

— 80.859

435.598

356.074

342.675

308.830

— 92.923

- 47.244

razem

1,604.454

1,193.334 — 411.120

Łączna produkcya Galicyi Zapasy z końcem roku

8,017.964

5,140.215

7.604.432

3.995.433

- 413.532 -1,144.782

Jak widzimy z powyższej tabelki, zestawionej przez biuro statystyczne tow. „Petrolea“, produkcya ropy w roku ubiegłym wynosiła 7,604.432 m. c. czyli o 413.532 cetnarów mniej niż w roku 1905. Mimo ogólnej mniejszej produkcyi, produkcya Borysławia i Tustanowic stanowiła 5,621.983 cetnary i była o 156.418 c. większa niż w roku 1905; nie można więc mówić o wyczerpaniu tych terenów, przeciwnie Tustanowice nie tylko powetowały ubytek ropy w Borysławiu, lecz dały jeszcze niewielką nadwyżkę.

Ogromnie natomiast spadła produkcya zachodniej Galicyi z 1,604.454 cetnarów⁷ w roku 1904, na 1,193 334 cetnarów w roku ubiegłym; spadła więc produkcya w Potoku, ogromnie spadła produkcya w Rogach, stanowiąc zaledwie połowę produkcyi z r. 1905; produkcya Wielopola i Tarnawy spadła nieznacznie; w krośnieńskiem spadła o blizko 100.000 Cetnarów. We wschodniej Galicyi Schodnica wykazuje obniżenie produkcyi w porównaniu z rokiem 1905 o 130.508 c.;

Urycz wykazuje obniżenie produkcyi o 24.162 cetnary. Produkcya nasza przecież ciągle się zanadto koncentruje w jednem miejscu, gdyż produkcya Borysławia i Tustanowic stanowiła w roku ubiegłym* już blizko 74°/₀ ogólnej produkcyi; jest to objaw niekoniecznie pomyślny i bardzo poźądanem byłoby, aby w innych miejscowościach wschodniej lub zachodniej Galicyi odkryte zostały więcej produktywne tereny. Jeszcze jedna bardzo ważna uwaga nasuwa się przy przeglądzie cyfr produkcyi i przeróbki ropy w roku ubiegłym; przeróbka ropy wynosiła 8,355.155 cetnarów, czyli przewyższała produkcyę o 750.723 c.; jeśli uwzględnimy jeszcze manco i ropę spaloną na kopalniach, to zobaczymy, iż bardzo znacznie trzeba było naruszyć zapasy, mianowicie trzeba było zabrać z zapasów 1,144.782 cetnary, by pokryć zapotrzebowanie ropy ; z końcem roku 1906 zapasy wynosiły już nie całe 4 miliony cetnarów. Jest to prze-dewezystkiem dowodem, iż nie już o nad-produkcyi ropy w kraju naszym mówić trzeba, lecz raczej o zbyt małej produkcyi; skoro z łatwością ulokować można produkcyę większą; dalej należy z tego wyciągnąć kon-sekweneyę, że jest już najwyższy czas, byśmy i która na

ropę naszą sprzedawali bardzo ekonomicznie, by szafowanie naszem bogactwem podziem-nem było bardzo oględne. Jeśli uwzględnimy jeszcze okoliczność, że znacznie spadła produkcya ropy na Kaukazie i że rok bieżący znów rozpoczął się tam strejkiem, że produkcya naftowej ropy amerykańskiej również spadła, to musimy przyjść do przekonania, że produkt nasz podziemny staje się mate-ryałem coraz więcej wartościowym, że zapasów, jakie istnieją zmniejszać dla prowadzenia rozumnej polityki handlowej nie powinniśmy, a mimo to produkcyę naszą bieżącą sprzedawać powinniśmy po cenach w dwójnasób wyższych niż w roku ubiegłym; tego wymaga rozumna i przezorna polityka ekonomiczna.

Dr. St. Bartoszewicz.

Posiedzenie

Wydziału Krajowego Towarzystwa naftowego 16. lutego 1907 r.

Porządek dzienny:

1.    Odczytanie protokołu;

2.    Sprawozdanie sekretarza;

3.    Wniesienie petycyi do Sejmu w sprawach podatkowych ;

4.    Wnioski i interpelacye.

Obecni : pan prezes Gorayski, członkowie Wydziału : Bielski, Długosz, Gąsiorowski, Kiesler, Lewakowski, Mars, Pierściński, Włodarczyk, hr. Zamoyski, Żukowski i sekretarz dr. Bartoszewicz.

Nieobecność swą usprawiedliwili pp. W. H. Mac Garvey i dr. F. G. Mao Garvey.

Prezes Gorayski wita zebranych po raz pierwszy nowych członków Wydziału i wyraża nadzieję, że nowy Wydział nie mniej usilnie dla dobra Towarzystwa pracować będzie, jak Wydział dawny.

ad 1. Po odczytanym protokole, w którym mowa była o memoryale w sprawie udzielania koncesyj na rafinerye nafty, zabrał głos hr. Zamoyski i zakomunikował Wydziałowi treść odpowiedzi starostwa w Podgórzu na wniesione podanie o koncesyę na ralineryę nafty, gdzie starostwo podnosi błahe, wprost śmieszne zarzuty, byle przedłużyć sprawę, lub nie udzielić koncesyi; podczas dyskusyi ten temat się rozwinęła, przeważało

na

zdanie, ze nalepy podnieść w dziennikach, jak nasze władze popierają przemys? krajowy, poezem protokół został przyjęty.

ad 2. Składając sprawozdanie z działalności Towarzystwa, sekretarz dr. Bartoszewicz przedewszystkiem komunikuje Wydziałowi daty porównawcze produkcyi ropy naszej w roku ubiegłym w porównaniu z rokiem 1905, i oświadcza, iź za parę tygodni biuro wyda odpowiednie tabele statystyczne, skoro jeszcze zbierze daty, tyczące się przeróbki ropy i eksportu. Przy tym punkcie kr. Zamoyski zabiera głos i zwraca uwagę na podniesione specyalnie przez p. Fanto jednem z posiedzeń „Petrolei“ ogólnikowe zarzuty przeciwko statystycznemu odczytowi dra Bartoszewicza na Zjeździe górniczym, który zyskał uznanie producentów i sądzi, iź sprawę należy wyjaśnić i zniewolió niejako p. Fanto do zrobienia zarzutów konkretnych. Dr. Bartoszewicz oświadcza gotowośó napisania do p. Fanto, by wyjaśnił, które daty uważa za mylnie zestawione. Pan Gąsiorow-ski wyraża życzenie, by w zestawieniach statystycznych biura towarzystwa były umieszczane i daty produkcyi innych krajów naftowych. Pan Lewakowski i Kiesler życzą, aby zebrać daty tyczące się opodatkowania przemysłu naftowego.

Przechodząc dalej do sprawozdania, sekretarz komunikuje, iż w podniesionej na Walnern Zgromadzeniu przez dyr. Werbera sprawie importu surogatów woskowTych udawał się do Izby handlowej lwowskiej i dowiedział się, iź sprawa ta będzie dopiero traktowaną na najbliźszem posiedzeniu Centrali dla traktatów handlowych, a niezależnie od tego Towarzystwo wniesie wkrótce memo-ryał do ministerstwa rolnictwa.

W sprawie ustawy naftowej zwracano się z paru stron do biura z życzeniem, aby przy uchwaleniu krajowej ustawy przez Sejm był wyznaczony pewien okres przejściowy (60 dni) dla zgłaszania szybów według starej ustawy na terenach przed nową ustawą nabytych, a nie posiadających wymaganego minimum obszaru kopalnianego. Pan Gąsio-rowski jest zdania, że ten okres przejściowy powinien byó możliwie długi, ale ograniczony na pewne tylko terytorya naftowe dawne, nie tangując nowych ; prezes i sekretarz przyrzekli, że życzenia przemysłowców będą zakomunikowane posłom, członkom sejmowej komisyi górniczej.

Dalej dr. Bartoszewicz podnosi sprawę niedalekich wyborów do parlamentu i jest zdania, że w paru okręgach należałoby postawić kandydatów naftowych; za takie okręgi uważa :    1. Drohobycz, Turka, Bolechów,

Skole, 2. Krosno, Sanok. Pan Lewakowski jest zdania, iź można byłoby przeprowadzić kandydata naftowego w wiejskim okręga Baligród, Stary Sambor, Drohobycz jako kandydata mniejszości; natomiast miasto Drohobycz, mając na widoku załatwienie rozmaitych specyalnie miejskich spraw, ofiaruje mandat posłowi wpływowemu; następnie poruszano rozmaite kandydatury i uchwalono po porozumieniu się z osobami przez pana prezesa Gorayskiego wejść w kontakt z Radą Narodową.

Nastąpiło przyjęcie do towarzystwa nowych członków: pp. Marka Seemana, Wacława Szujskiego, Leona Wichańskiego, kopalni nafty „Rajskie“, firmy Ostrowski & Cu-dek i rafineryi nafty Grünberg & Weinberg w Gzerniowcacl).

ad 3. Sekretarz odczytuje szkic pety-cyi do Sejmu, jaką należałoby wnieść w sprawie niesprawiedliwego opodatkowania przemysłu naftowego specyalnie co do podatku zarobkowego i podatku od procentów brutto ; uważa jednak za właściwe, by przed wniesieniem petycyi zwołać małą ankietę i zaprosić na nią paru posłów z komisyi podatkowej, by zainteresować ta sprawą posłów i omówić sposób w jaki najlepiej byłoby sprawę tę w Sejmie poruszyć. Pan Kiesler specyalnie omawia niesłuszne wymierzanie podatku osobisto-dochodowego, hr. Zamoyski przytacza również niektóre drastyczne daty; w końcu uchwalono, by prezydyum Towarzystwa porozumiało się z posłami i doprowadziło do konferencyi w tej sprawie najlepiej podczas posiedzeń komitetu „Petrolei“. Przy punkcie ostatnim pp. Pierściński i Włodarczyk wyrażają życzenie, by Tow. naftowe odnowiło kontrakt z towarzystwami asekura-cyjnemi co do płacenia prowizyi za aseku-racyę urzędników naftowych i by wydało

odezwę do firm naftowych, aby do akcyi ubezpieczenia urzędników przystąpiły. Pan Lewakowski imieniem nowo wybranych członków Wydziału

Istnieją więc w cywilizowanych krajach i miejscowościach koncesyonowane biura elektrotechniczne, budowlane, rurociągowe ect.

W Borysławiu dotychczas nie było kon-cesyowanego biura instalacyi rurociągów, dopiero w tych dniach otworzył biuro takie p. inż. Zygmunt Bielski.

Nowa ustawa z dnia 1. stycznia b. r. zabrania osobom nieukwalifikowanym i nie-mającym koncesyi zakładania rurociągów i instalacyi gazowych.

Kilka nieszczęśliwych wypadków z gazem, a szczególniej zgon ś. p. Adamowskich jeden szyb w Moderówce (200 m.), jeden niejednemu z nas naprowadził refleksye i wnioski o tern, jak i przez kogo winny być rurociągi przeprowadzone.

Dzięki p. Gruszkiewiczowi dowiedzieliśmy się z artykułów jego w „Nafcie“ o wielu nieznanych nam dotychczas właściwościach gazu naftowego. Wszystkim nam wiadomo, że gaz jest świetnym, tanim, dogodnym i praktycznym środkiem opałow⁷ym, lecz wiadomo nam także, że trzeba z tym gazem umieć się obchodzić; toteż powstanie koncesyonowane- 8 wagonów miesięcznie. W bieżącym mie-

zwraca się do pana prezesa Gorayskiego, który od początku niemal istnienia Towarzystwa przewodniczy wszystkim wydziałom i obiecuje, że nowi członkowie Wydziału pod wytrawnem przewodnictwem pana prezesa będą się starali pracować jak-najgorliwiej dla dobra Towarzystwa i przemysłu naftowego.

Ruch wiertniczy w Galicyi.

Borysław, 16. lutego 1907.

Wszelkie zastosowanie nowych zdobyczy7 cywilizacyi spowodowują i nowe wprowadzania ulepszeń i środków zaradczych celem zabezpieczenia życia ludzkiego. Stwarzają spe-eyalną klasę ludzi, którzy poświęcają się pewnej gałęzi przemysłu, po studyach i latach praktyki dochodzą do wydoskonalenia w obranym kierunku pracy. Ludziom takim nadają władze koncesye do wykonywania obranego zawodu.

go biura instalacyi rurociągów należy nam powitaó i wielkiem uznaniem.

Osoba p. inż. Bielskiego daje wszelką rękojmię, iż roboty nowych rurociągów, ja-koteż kontrola i piecza nad egzystującymi juz rurociągami będą wykonywane z wszelką dokładnością i znajomością rzeczy.

P. inż. Bielski pracując kilkanaście lat w przemyśle naftowym, kierując fabrykami i kopalniami, miał sposobność nabyć dokładną praktykę w dziale rurociągów. Znanym jest także charakter p. inż. Bielskiego, toteż jest i pewność, że wszelkie roboty podjęte spełni sumiennie i uczciwie.

Dla nas będzie wielkiem ułatwieniem i dogodnością, gdy robota i odpowiedzialność za instalacye, na które przy tak licznych zajęciach jakie mamy na kopalni, często należnej uwagi nie zwracamy, będziemy mogli oddać ukwalifikowanym siłom.

W imeniu więc tych, którzy gazów do opału swoich kotłów lub mieszkań używają, witam nowe biuro serdecznem „Szczęść Boże !

Wiertacz.

Potok. Ruch wiertniczy w Potoku ograniczonym, jest obecnie do dwóch firm, mianowicie „Galie. Spółki naftowej „Potok“ i Hanowersko-galic. Gwarectwa naftowego. Pierwsze z wspomnianych towarzystw wierci dwa szyby, z których jeden ma około 620 m., drugi w przybiżeniu 700 m., prócz tego pompuje się ropę w 7 szybach. Łączną produk-cyę oceniają na ca. 30 cyTstern miesięcznie. Towarzystwo Hanowerskie posiada 4 szyby we wierceniu, głębokość wynosi 550—790 m, i 15 szybów w pompowaniu, produkeya miesięczna waha się między 80—85 cystern. Prócz tego wierci Hanowerskie Towarzystwo

w Nawsiu brzosteckiem (850 m.) i jeden w Dołhołuee (800 m.) na razie bez pro-dukcyi. Wiercenie w Toroszówce i w Koby-lanach wstrzymano. Inne firmy w Potoku zastanowiły wiercenie; Karpackie Towarzystwo ograniczyło ruch do pompowania 7 szybów," produkeya dochodzi do 25—30 cystern miesięcznie; firma S. Bałłaban i Ska (spadkobiercy po ś. p. Jurskim) pompują ropę z jednego szybu (680 m.) i przetłaczają około

W Równem wierci Towarzystwo akc. dla przemysłu naftowego 1 rygiem, obecna głębokość wynosi przeszło 1.060 m. W 12 szybach (400 — 600 m. głębokości) pompuje się ropę; produkcya miesięczna około 20 cystern .

siącu ruch się nieco ożwwi, gdyż Towarzystwo Hanowerskie i Karpackie, tudzież firma dr. Tarasiewicz i Ska zamierzają rozpocząć nowe wiercenia.

W Bóbr ce wierci Karpackie Towarzystwo 2 szyby głębokości 660 i 750 m., 67 szybów w pompowaniu, produkcya miesięczna około 35 cystern.

We Wietrznie wierci to samo Towarzystwo 1 szyb obecnie głęboki 620 m., prócz tego pompują ropę z 13 szybów; produkcya miesięczna dochodzi do 15 cystern. „Nordhauseńskie Towarzystwo dla głębokich wierceń“ (dawniej T. Łaszcz & W. Pieniążek) wierci tu jeden szyb płuczką. Głębokość obecna około 515 m. W bieżącym miesiącu zamierza Nordhauseńskie Towarzystwo rozpocząć wiercenie szybu do głębokości 1.500 m. systemem płuczkowym. Prócz tego posiada wspomniana firma 2 szyby w pompowaniu, produkcya miesięczna dochodzi do 8 /Cystern.

W tej samej miejscowości firma „Deut-, sehe Tiefbohr Aktiengesellschaft“ zaczęła wiercić w tym miesiącu swoim patentowanym wodnym systemem. Jest to już drugi ryg tego systemu w Galicyi ; pierwszym wiercą w Wietrznie, lecz jak dotychczas z rezultatem bardzo lichym, gdyż za dwa miesiące uwiercono zaledwie 70 metrów.

W Rogach wierci akc. „Nafta“ 5 szybów, głębokości 918 m., 497 m., 637 m., 920 m. i 950 m. ; w pompowaniu są 2 szyby, nr. 1. głęboki 925jm. i nr. 5. głęboki 940 m. Wybuchowy szyb nr. 2. daje ropę z głębokości 915 m. Łączna produkcya kopalni w Rogach wynosi w przybliżeniu 16 cystern miesięcznie. Firma Perkins & Co. w Równem ogranicza się obecnie do pompowania ropy z 3 szybów, nr. I. 642 m. głęb., nr. VI. 785 m. i nr. VII. 404 m. głęboki; produkcya miesięczna dochodzi do 7 cystern. Firma Karol Perutz & Ska wierci w Rogach dwoma rygami. W nrze II. odwiercono 895 m., w nrze III. 918 m. ; w nrze I, pompuje się ropę z głębokości 996 m. Łączna grodukeya miesięczna wynosi około 10 cystern. W bieżącym miesiącu zamierza „Nordhauseńskie Towarzystwo“ rozpocząć wiercenie głębokiego szybu.

W Wę g 1 ó w c e wierci Karpackie Towarzystwo 1 szyb (ca. 650 m.) i posiada 80 szybów w pompowaniu, łączna produkcya dochodzi do 75 cystern miesięcznie. Firma Macher & Ska na razie wiercenie zastanowiła i posiada 20 szybów w pompowaniu z produkcya miesięczną około 25 cystern. Firma Karol Perutz i Ska również pompuje 5 szybów, których miesięczna produkcya wynosi przeszło 5 cysferu.

W Targowiskach k, Iwonicza wierci firma Henryk Lapp 1 szyb, którego obecną głębokość przekroczyła 1.000 m. przy 6” dy-menzyi, na razie jednak bez rezultatu.

W Iwoniczu posiada „Spółka Iwo-nicka“ 1 szyb około 730 m. głęboki; kopalnia „Aniela Jadwiga“ również jeden szyb, oba jak dotychczas jeszcze nie produktywne. Na kopalni firmy „Józef i Ema kr. Załuscy“ dwa szyby produktywne, dające około 5 cystern miesięcznie z głębokości 300 i 350 m.

W Nienaszowie na kopalni „Ger-trudeusglück“ wierci firma niemiecka 1 szyb obecnie przeszło 580 m. głębokości; produk-cyi na razie niema.

W Żarnowcu posiada firma dr. Marek Tiegerman i Ska 1 szyb głęboki 430 m. wiercenie obecnie wstrzymane ; ropy na razie nie odwiercono, natomiast występują silne gazy.

W Ś wierch owej wiercił 1 szyb inź.

S. Nowak; wiercenie w głębokości 520 m. zastanowione.

W Klęczanach posiada „Gwarectwo naftowe Klęczany“ 22 szyby w pompowaniu, głębokość icli wynosi 120—350 m. Łączna produkcya miesięczna około 1 cystern. Jeden szyb tej firmy wiercony do 600 m. na razie zastanowiony.

W Załawiu pod Bieczem wierci Akcyjne Towarzystwo dla przemysłu naftowego 1 szyb, obeenie głęboki 615 m. Pięć szybów, głębokości 420—615 m. w pompowaniu,*

miesięczna produkeya w przybliżeniu 4*5 cysterny.

300 m.,

Na Bukowinie operujące tam już coś od ośmiu lat francuzkie towarzystwo rozszerza roboty puszczając w ruch nowe dwa rygi, koło Watra-Moldawicy. Robotami kieruje tam p. Rzepecki, obecnie zaangażowano drugiego kierownika mianowicie pana Zakrzewskiego.

W Żboiskack koło Dukli osiągnęła „Spółka Urzędników“ w szybie nr. I. „Barbara“ głębokośó 650 m. i występują ślady ropy i gazy.

W Harklowej istnieją dwie firmy, z tyeh pierwsza „Galicyjskie Gwarectwo naftowe „Harklowa“ posiada 22 szyby w pompowaniu, (głębokośó 180 — 350 m.) z łączną produkeya 15 wagonów miesięcznie, zaś dwa szyby we wierceniu, z tych 1-szy głęboki 2-gi około 350 m. Druga firma „Niemiecko-galicyjskie akcyjne Towarzystwo naftowe w Berlinie“ wierci 3 szyby, których głębokośó wynosi 200, 250 i 350 m. Prócz tego pompuje wspomniane Towarzystwo ropę w 70 szybach, osiągając miesięczną produk-cyę około 22 cystern.

Ta sama firma wierci w Pagórzynie (powiat Gorlice) dwa szyby głębokie obecnie 350 wzgl. 400 m. i pompuje ropę z jednego szybu z głębokości 350 m.; produkeya miesięczna wynosi 1 cysternę.

Galicya wschodnia.

W Pasiecznej na kopalni Artura Compesa z Düsseldorfu, w głębokości 300 m. w 9” rurach po zamknięciu wody w 260 m. 10” rurami, natrafiono na znaczny pokład ropny. W pierwszym dniu wyrzucił szyb przeszło cysternę ropy, po dziesięciu dniach ustaliła się produkeya na prawie ³/₄ cysterny dziennie, wartościowej sprzedawanej loco kopalnia po k. 7 do 7‘50 wybuchowej ropy.

Roboty wiertnicze prowadzi tam firma Wit Sulimirski trzema rygami : obecnie wobec dobrego rezultatu ma być czwarty ryg w ruch puszczony, tak iż dwa szyby będzie się wiercić za głęboką, a dwa za płytką ropą.

Z krajów naftowych.

Rumunia.

Silne mrozy i zawieje wpłynęły na nie-znaezne zresztą ograniczenie ruchu wiertniczego w styczniu b. r. i możliwem jest, iż odbije się to na produkcyi ropy za miesiąc ubiegły.

Towarzystwo „Alfa“ zaprzestało wiercenia na terenie Vulcana-Pucioasa w okręgu Darabowica, doszedłszy do 520 m. bez jakiegokolwiek rezultatu. Nowe towarzystwo naftowe, mające na celu eksploatacyę terenów w Bustenari, ukonstytuowało się w Anvers pod firmą „Naphta“ z kapitałem 1,600.000 fr.

Towarzystwo „Romano-Americana“ rozpoczęło sprzedaż nafty wprost detailistom w poszczególnych miastach. Jak wiadomo istnieje w Rumunii kartel jednoczący wszystkich rafinerów z wyjątkiem towarzystwa „Ve-ga“ i „Romano-Americana“. Tow. „Vega“ uczyniło przystąpienie do kartelu zawisłem od kilku warunków, z których ostatecznie zrezygnowało, zaś tow. „Romano-Americana“ oświadczyło gotowośó przystąpienia do kartelu i ustalono już nawet kontyngent, ostateczne załatwienie sprawy miało nastąpió po otrzymaniu autoryzacyi ze strony centralnej dyrekcyi tow. Standard Oil Co. Tymczasem mimo upływu 4 miesięcy nie zawiadomiło tow. „Romano-Americana“ biura kartelowego o odpowiedzi centralnej dyrekcyi i rozpoczęło obecnie sprzedaż nafty na własną rękę, choó narazie z nieszczególnym rezultatem. Wobec tego postawo ono wniosek, by kontyngent przeznaczony dla tow. „Romano-Americana“ rozdzielió proporcyonalnie między innych cłonków kartelu. Panuje tu przekonanie, iż tow. „Romano-Americana“ postępowaniem swojem zamierza wywrzeć pre-syę na kartel celem osiągnięcia wyższego kontyngentu w przyszłym okresie.

Jak donoszą pisma, zamierzają zakłady przemysłoye w Galacu, Braili, Covurlin liczne młyny, fabryki cementu, odlewarnie żelaza, zakłady elektryczne etc. zaprowadzió opalanie odpadkami ropnymi. Pociągnęłoby to za sobą znaczny wzrost zapotrzebowania tego materyału, który oceniają na 30.000 ton rocznie. Ten przewidziany wzrost konsumcyi

23 pozostały suche. W 13

na

a i okoliczność, iź rafinerye rozwijając fa-brykaeyę olejów mineralnych ograniczają pro-dukcyę odpadków, spowodują w najbliższym czasie znaczną zwyżkę cen tego artykułu. Do podniesienia ceny przyczyni się także ożywiony eksport odpadków ropnych do Włoch, po wejściu w życie nowego traktatu handlowego, którego projekt przewiduje obniżenie cła z 8 fr. do 0'50 fr. za 100 kg. Nadzwyczajnie wzrosło obecnie zapotrzebowanie benzyny i rafinerye rumuńskie otrzymują liczne ramówienia już na rok 1908 po cenie 19—24 fr. (zależnie od gatunku) za 100 kg. franco Konstanca.

Ameryka.

Wedle zestawienia gazety „Oil Investors Journal“ wynosiła produkcya ropy w Teksas i Lui z y ani e w r. 1906 około 20 milionów baryłek, co oznacza w porównaniu z r. 1905 spadek produkcyi o blizko 17 milionów beczek. To obniżenie się produkcyi świadczy, iż dla kopalń Humble i Jen-nings minął już okres najwyższego rozwoju. Konsumcya ropy teksańskiej wynosiła w roku ubiegłym 29 milionów baryłek, nie licząc ropy spalonej na kopalniach, tak że musiano około 9 milionów baryłek podjąć z zapasów z lat dawniejszych. Cena ropy w roku ubiegłym wzrosła w dwójnasób, dochodząc do wysokości cen z roku 1903, t. j. przed odwierceniem bogatych pokładów obszaru Sour Lake Pool; obecnie notują ropę 75 et. amer, za baryłkę loco kopalnia. Z 71 szpbów wierconych w r. ub. w Jennings było 48 produktywnych, otworach świdrowych zaprzestano wiercenia. W okręgu Humble wiercono 345 szybów, z tych produkcyę miało 222, zaś w 123 nie dowiercono się ropy ; prócz tego zastanowiono w ciągu roku ruch w 207 szybach Na obszarze Spindletop dowiercono się ropy w 39 szybach, nieproduktywnych szybów było 29. Obszar naftowy Batsón jest obecnie zupełnie wyczerpany, co stanowi dalszy dowód dla krótkotrwałości terenów w Teksas. Wydajność obszaru Batson trwała niespełna dwa lata, obecnie wycofują się wszystkie przedsiębiorstwa operujące dotychczas tym terenie.

Na razie nie zostały jeszcze opublikowane dokładne daty produkcyi obszarów naftowych w Kalifornii, lecz powszechnie przypuszczają, iż nie dojdzie ona cyfry roku 1905 t. j. 36 milionów baryłek. Produkcyę ropy wT roku ubiegłym oceniają w przybliżeniu na 30 milionów, baryłek, lecz odwiercenie obfitych szybów wybuchowych w okręgu Santa Maria wyrówna prawdopodobnie obniżenie się produkcyi innych tarenów w Kalifornii. Najważniejszą zdobyczą kalifornijskiego przemysłu naftowego w roku ubiegłym było wybudowanie rurociągu przez przesmyk panamski na przestrzeni 50 mil ang, Dzięki temu rurociągowi będzie można ropę transportować do wszystkich rynków położonych na wybrzeżu atlantyckiem. Cała flota statków cysternowych przewozić będzie ropę z portu Harford na wybrzeżu kalifor-nijskiem do Panamy, gdzie znajduje się początek rurociągu, prowadzącego do wybrzeża Oceanu Atlantyckiego. W ciągu roku 1906 zawarto liczne korzystne umowy o dostawę ropy i nafty kalifornijsciej na daleki Wschód i do rynków leżących na zachodniem wybrzeżu Ameryki południowej, niemniej wzrósł eksport kalifornijskich produktów naftowych do rynków położonych na północno-amery-kańskiem wybrzeżu Oceanu Spokojnego.

Ustawa naftowa.

(Streszczenie odcz. posła dra Małachowskiego).

Dniä 11. b. m. w Towarzystwie praw-niczem lwowskiem poseł dr. Małachowski, w obecności sędziów, adwokatów i reprezentantów przemysłu naftowego miał odczyt o ustawie naftowej, który podajemy w krót-kiem streszczeniu, ze względu, iż przedmiot ten już niejednokrotnie w łamach naszego pisma poruszaliśmy.

Rząd d. 20 czerwca r. 1906 przedłożył parlamentowi nowelę do państwowej ustawy naftowej, która celem szybszego załatwienia została przekazaną komisy i ekonomicznej. Komisya d. 16. października tegoż roku zdała sprawozdanie parlameutowi, z motywami, które uznają konieczność zmian, gdyż dotychczasowe zabezpieczenia praw nafto-

wych w księgach gruntowych nie są do- ślone. Prelegent wspomniał także o intabu-stateeze i powodują brak kredytu w prze- lacyi procentów brutto, jako ciężaru rzeczo-myśle naftowym. Stan’ ten wymagał zmiany gdyż przemysł naftowy dotychczas nie korzystał z ubezpieczenia praw naftowych, w księgach naftowych. I)o r. 1904 w Gfali-cyi utworzono wszystkiego 95 pól naftowych, gdy w publicznych księgach gruntowych było przeszło 20.000 wpisów. Przyczyna tego głównie leży w tern, według zgodnej opinii Wydziału Krajowego i Rządu, że według § 2. obowiązującej ustawy dla utworzenia pola naftowego potrzebnem było potwierdzenie starostwa górniczego, iż w danej miejscowości nafta występuje. Tymczasem przedsiębiorcy potrzebują już zabezpieczenia swych praw podczas stadyum poszukiwawczego i używano do tego zabezpieczenia w księgach gruntowych, naturalnie tylko na karcie ciężarów, co robiło prawa naftowe zależnem od innych ciężarów gruntowych. Wpisanie praw naftowych na karcie własności, jako części składowej prawa własności mogło tylko dać dostateczną gwarancyę zabezpieczającą prawa naftowe. Do tego potrzebnem było utworzenie z prawa wydobywania odrębnego przedmiotu majątkowego przez oddzielenie tego prawa od gruntu i przez utworzenie pola naftowego i wpisanie tego prawa do księgi naftowej. Pierwszem więc zadaniem noweli państwowej było ułatwienie tworzenia pola naftowego przez postanowienie, że ila tego utworzenia wystarcza poświadczenie urzędu górniczego, iż w danej miejscowości według stosunków geologicznych występowanie ropy jest prawdopodobnem. Ankieta zwołana przez Wydział Krajowy była zdania, że i to poświadczenie jest zbytecznem, lecz Rząd twierdził, iż bez tego poświadczenia można byłoby wszędzie tworzyć pole naftowe, eo dałoby powód do niezdrowej spekulacyi i braku zaufania do ksiąg publicznych, do jakich należą księgi naftowe. Dalej ustawa nowa wprowadza przymus tworzenia pola naftowego, lecz tylko w tym wypadku, gdy właściciel prawo wydobywania odstępuje innemu przedsiębiorcy. Ważnem jest postanowienie nowej ustawy, że poszukiwanie minerałów

wego, co jest ważnem, specyalnie przy egze-kucyi. Bardzo ważną nowośó stanowi w no-wTej ustawie przeniesienie prawa wydobywania ńa przedsiębiorcę na czas kalendarzowo określony, albo pod warunkiem rozwiązalnym.

Prelegent iwaźa to za jedno z najważniejszych postanowień dla przemysłu naftowego, gdyż przez to przedsiębiorcy dla swoich kapitałów i instytucye kredytowe otrzymują zabezpieczenie wolne od obciążenia gruntu i niezależne od licytacyi gruntu. Dalej omawiał prelegent postanowienie w ustawie państwowej o ubezpieczeniu robotników, które na razie ogranicza się do ubezpieczenia w kasach chorych i do ubezpieczenia od wypadków, natomiast kasy brackie mogą byó wprowadzone przez ministra rolnictwa tylko w porozumieniu z Wydziałem Krajowym, jeśli stosunki w przemyśle naftuwym o tyle się zmienią, że wyrobi się stały stan robotniczy zatrudniony w tym przemyśle. Według now⁷ej ustawy pole naftowe w stadyum po-szukiwąwozem uzyskuje znaczne prawu eks-propryacyi dla budowy kanałów, ścieżek, transmisyj, dróg i t. p.

Bardzo obszernie prelegent omawiał wywalczone już w komisyi parlamentarnej postanowienie § 5 ustawy, na podstawie którego można łączy <5 pola naftowe dla otwarcia kopalni, od której ustawa krajowa będzie wymagać pewnego minimum obszaru; w ten sposób pole naftowe jako takie, może nie odpowiadać warunkom kopalni, lecz dla dopełnienia tych warunków może być połączone z innemi; jest to ważnem specyalnie dla terenów naftowych, składających się z parcel włościańskich, które często same kopalnie utworzyć by nie mogły, ale na nich może być otwarte pole naftowe.

W końcu prelegent obszernie omawiał postanowienia przejściowe w ustawie zawarte, aby wrszelkie dotychczasowe wpisy do ksiąg gruntowych zostały przeniesione z urzędu do księgi naftowej. Tutaj wszakże powstała jedna bardzo uciążliwa dla przemysłu naftowego okoliczność; z przeniesieniem do księgi na-

żywicznych obejmuje także i gazy naftowe, ftowej praw naftowych, jako rzeczy nieru-co w dawnej ustawie nie było jasno okre- chomej, jako odrębnego przedmiotu majątko

nowy ten przedmiot majątkowy tam by je zabezpieczyli, jeśli zabezpieczenie na gruncie na dalszem miejscu nie przedstawiałoby dla nich wielkich

szans ; w ten sposób całe dobrodziejstwo nowej ustawy w nie-których wypadkach mogłoby się stać iluzo-

wresz-

na

na

Pan radca Horszowrski wspomniał o tem, że zaprowadzenie ksiąg naftowych należy do kompetencyi Sejmu i do ustawodawstwa kra⁻

j owego.

wego; len odrębny nowo powstały przedmiot majątkowy staje się odpowiedzialnym za długi na gruncie ciążące i łatwo staćby się mogło, że wierzyciele od razu swoje pretensye przenieśliby na

rycznem, a nawet lepsze było położenie przy dawnej ustawie, gdy nawet w razie licytacyi gruntu przedsiębiorca mógł z ceny kupna otrzymać pewne odszkodowanie lub wejść w umowę z nowym nabywcą. Sprawa ta była omawianą i w Kole Polskiem i na konferen-cyi z przedstawicielami ministerstwa, cie w komisyi ekonomicznej i uwzględniono tutaj obawy przemysłowców o tyle, iż wprowadzono pojęcie odpowiedzialności pomocniczej „Subsidiarhaftung“ ; prawo naftowe wtedy może być tylko przez wierzycieli atakowane, jeśli wartość gruntu nie wystarczy ich zaspokojenie; nie będą więc mogli wierzyciele przenosić swoich pretensyj odrazu na prawa naftowe.

W końcu odczytu prelegent poruszył kwestye, które będą przedmiotem krajowej ustawy naftowej i które omawiane były ostatniej ankiecie rządowej i czytelnikom pisma naszego są znane.

W następny tydzień 19. b. m. odbyła się w tem samem Towarzystwie prawniczem dyskusya nad odczytem posła Małachowskiego. Dyskusya była nader ożywiona. Wielu mówców, jak adwokaci dr. Allerhand, dr. Wein, naczelnik sądu drohobyckiego radca Pilecki, który umyślnie przybył z Drohobycza, inżynier Gawroński i inni podnosili trudności wynikające obecnie ze ścisłego stosowania § 23 noweli ustawy państwowej, który postanawia przeniesienie z urzędu do ksiąg naftowych tych kontraktów dzierżawczych naftowych, które weszły do hipoteki, nie wspomina jednak nic i nie zawiera żadnego postanowienia przejściowego co do tych kontraktów, które przed 17. stycznia b. r., t. j. przed wejściem państwowej ustawy w życie zostały zawarte, jeszcze jednak do hipoteki, do ksiąg gruntowych nie weszły. W dysku-syi ogólnie zapanowało przekonanie, ze nie leżało w intencyi ustawodawcy i byłoby rzeczą niesłuszną, gdyby te wszystkie kontrakty dzierżawne, które tylko dzięki przypadkowi nie weszły do hipoteki, dzisiaj pozbawione byłyby prawa intabulaeyi; byłaby to strata krociowa dla przedsiębiorców zupełnie nieuzasadniona; źe należy więc dążyć, aby w drodze rozporządzenia wykonawczego ten mankament w ustawie został usunięty. Podnoszono także niemożliwość intabulaeyi procentów brutto, gdy właściciel sam jest przedsiębiorcą, a nie będąc obowiązany tworzyć pola naftowego, nie będzie mógł dla kogo innego intabulować procentów brutto; dy-skusya jednak wyjaśniła, źe w tym wyjątkowym wypadku niema zastosowania w ogóle ustawa naftowa, lecz należy postępować według innych obowiązujących ustaw. Podniesiono także niejasność w ustawie, ozy właściciel gruntu ma prawo poboru procentów brutto od gazów naftowych.

Pan radca Pilecki podniósł jeszcze pewien chaos, jaki dla braku ustanowienia okresu przejściowego panuje przy egzekucyach tych kopalń, egzekucya których została rozpoczęta przed wejściem ustawy w życie i uzyskano prawo zastawu także na przynależności kopalni, gdy dzisiaj, gdy prawo naftowe ma własność rzeczy nieruchomej i stanowi odrębny przedmiot majątkowy, już cała przynależność kopalni musi być osobno objęta egzekucya.

Dr. Bartoszewicz dziękował prezydyum Towarzystwa prawniczego za zaproszenie na odczyt i dyskusyę reprezentantów przemysłu naftowego i posłowi Małachowskiemu ze pracę około ustawy, a dalej wyraził życzenie, by analogicznie do ustawy państwowej, która dla braku ustanowienia okresu przejściowego w praktyce na początku wywołała pewne zamieszanie, postarano się, aby w ustawie krajowej był ustanowiony okres przejściowy i to specyalnie przy ustanowieniu minimum obszaru kopalni. Mówca obawia się, źe brak takiego okresu i tutaj wywoła jeszcze większe zamieszanie i utratę znacznych kapitałów włożonych w zakupno terenów; specyalnie więc na terytoryach kopalnianych ebecnycb, jak Borysław i Tustanowice, gdzie transakcye zakupywania terenów są nadzwyczaj żywe, i gdzie nie wszyscy przedsiębiorcy przed wejściem nowej ustawy w życie zdążą po-zgłaszaó szyby, a władze górnicze nie zdążą poprzyjmowaó je do zatwierdzającej wiadomości, należy ustanowić pewien nawet dłuż-zy okres przejściowy. Poseł Małachowski życzenie to uznał za słuszne i przyobiecał w komisyi sejmowej górniczej, i jeśli zostanie referentem ustawy w Sejmie, to i w Sejmie poprzeć to życzenie.

W najkrótszym czasie na życzenie specyalnie reprezentantów przemysłu Towarzystwo prawnicze ma zwołać jeszcze jedno posiedzenie dla dyskusyi nad postanowieniami krajowej ustawy naftowej, które będą przedmiotem najbliższych obrad sejmowych.

9

Światowa flota naftowa.

(Dokończenie.)

Zastępcą zjednoczonych firm Nobel i Rothschild na rynkach holendersko-belgij-skich jest towarzystwo „Société Anonyme d’ Armement d; Industrie de Commerce, które posiada następujące statki.

Brutto

Tony

Netto

Rok

zbudowania

Port

Tyflis

Daghestan

Erivan

Oural (przedtem Hans i Kurt)

Apscheron (przedtem Era)

2683

2774

2395

2210

1850

1845

1786

1631

1549

1386

1900

Antwerpia

1898

1893

1887

1887

r>

Razem 12012

8197

Prócz towarzystwa Shell transport, utrzymuje na wodach dalekiego Wschodu tow. Nederland. Maats, tot Exploitatie van Petrol. Bronnen in Nederl. Indie następujące statki naftowe:

Brutto

Tony

Netto

Rok

zbudowania

Port

J. B. August Kessler 5104

Sultan van Langkat

Salahadje (prz. Astral.) 2280 Perlack Palembang Sultan van Koetei

Babalan

3035

1864

1856

1850

536

3197

2308

1471

1087

1062

339

1902

Halaban

536

339

Besitang

417

274

Haag

Paugkalan Brandau 1889 S’ Gravenhage

1904    I Paugkalan

1905    j Brandau 1904 Amsterdam

Pangkalan Branden Pangkalan Brandan Pangkalan Brandan

1898

1897

1897

1896

Razem 17478

10077

Tu też zaliczyć należy, jako posiadającą większe znaczenie flotę towarzystwa „Burmah Oil Company“ z następującymi parowcami.

Brutto

Netto Rok

zbudowania

Port

Reme

Singu

Twingone

Khodoung

[Kokine

Syriam

3037

3037

1771

1457

1427

1427

1912

1904

Rangoon

1912

1120

913

891

891

1903

1902

1900

1899

1899

Rangoon]

Razem 10729

6748

Wielką fllotę własną posiada Towarzystwo akc. Braci Nobel. Stan jej z 1. stycznia 1906 r. wynosił 18 parowców zbudowanych w latach 1874—1895, a nabytych przez firmę w okresie 1879—1905. Towarzystwo nabywało niejednokrotnie starsze statki i adaptowało je dla swych celów. Największe z parowców są „Robert Nobel“, „Brama“, „Socrates“, „Koran“, „Linne“, „Spinoza“, „Est“ (Orel). Długość ich wynosi 262 wzgl. 246 stóp, szerokość 34 wzgl. 28 stóp, pojemność 73.000 wzgl. 51—63.000 pudów nafty. Cała flota morska posiada 7.430 HP. i pojemność 618.000 pudów. Flota rzeczna tej firmy obejmuje 8 parowców cysternowych, 24 holowników parowych i 42 żelazne barki, te ostatnie pod względem wielkości nie wiele ustępują parowcom morskim, a niejednokrotnie pojemność ich jest większą. Podczas gdy 8 parowców rzecznych obejmuje łącznie 372.000 pudów, wynosi łączna pojemność 42 bark 2,629.000 pudów. Do floty tej zaliczyć jeszcze należy 57 statków drewnianych i 79 statków do przeładowania. Ogólna pojemność floty Braci Nobel wynosi 12,459.000 pudów, prócz tego posiada firma 1,366 wagonów cysternowych obejmujących 982.300 pudów.

Wyliczywszy najważniejsze floty naftowe, należy wspomnieć o najważniejszych liniach, po których handel naftowy się rozwija. Zestawienie nasze opiera się na listach okrętowych w Hamburgu i Londynie w r. 1905/06.

A. Ruch na jeziorze Kaspijskiem. Główne porty: Baku i Astrachan, ew. Petrowsk i Derbent. Ruta Baku-Astrachań: Kursują przeważnie statki Braei Nobel i in-nych rosyjskich eksporterów wzgl. handlarzy w Baku i Astrachaniu.

B.    Ruta Batum wzgl. Noworosyjsk do Europy zachodniej.

1.    (Batum) Noworosyjsk-Hamburg via porty belgijskie i holenderskie.

2.    Batum :

porty angielskie: a) Batum-Londyn,

b)    Batum-Liwerpol

c)    Batum-Mancbester,

d)    Batum-Bristol,

e)    Batum-Cardiff,

f)    Batum-Hull,

g)    Batum-Belfast, Limerick.

C.    Ruta Kustendje-Europa zachodnia.

1.    Kustendje (Konstanza) - Londyn via Antwerpia i porty holenderskie.

2.    Kustendje (Konstanza)- Londyn.

D. Ruty na Oceanie Atlantyckim.

Pierwsze miejsce zajmuje Tow. Standard Oil Comp. i jego organizacya „Deutsch-Amerikanische Petroleumgesellschaft“. Ropę z Teksas przewozi tow. „Shell Comp“ i „Pure Oil Co.“ Prócz okrętów firmy „Deutsch-Amerikanische P. G.“ i towarzystwa „Shell Co.“ (którego statki przeszły obecnie na własność Europejskiej Unii naftowej), grają w obrocie naftowym rolę statki towarzystwa Auglo-American Oil Co. Główne ruty są następujące :

1, Ruch naftowy z Hamburga.

a)    Ruta Nowy York-Hamburg, 6.350 m.

b)    „ Filadelfia-Hamburg.

c)    „ Port Artur (Teksas) - Hamburg via Holandya.

ukończonych uczniów, co stanowi tylko 2*5% Głównymi importerami są towarzystwa j stanu rewiru ostrawskiego, wynoszącego około 1,700 dozorców, dostanie się więc do niej Polakowi, pozbawionemu czeskiej protekcyi, tembardziej jest utrudnione. Dlatego tez podczas gdy Polacy stanowią 86% ludności 35 gmin Szlązka wschodniego, których ludność pracuje w kopalniach Dąbrowy, Karwiny, Orłowej i Łazów, na 1684 dozorców rewiru ostrawskiego jest tylko 54 (3%) Polaków. Jedynie więc utworzenie szkoły górniczej z językiem wykładowym polskim zapobiedz może skutecznie pokrzywdzeniu naszego ludu, ktôi’ego podniesienie się pod względem fachowym i ekonomicznym jest uniemożliwione. Niezaprzeczoną potrzebę tej szkoły wzmaga jeszcze ta okoliczność, że Galicya wogóle, a przedewszystkiem Galicya zachodnia nie posiada zupełnie szkoły górniczej dla górnictwa węglowego; szkoła w Wieliczce ma bowiem za cel kształcić dozorców wyłącznie dla kopalń soli. Dla węglowego rewiru krakowskiego, wstępującego w nowy, najśmielsze nadzieje mogący ziścić okres rozwoju, polska szkoła górnicza byłaby rzeczą pierwszorzędnej wagi, która przyczyniłaby się zarówno do podniesienia tak pożytecznego dla kraju górnictwa, jak też i ugruntowania tam polskieeo przemysłu, opierającego się na polskich a nie obcych pracownikach Starania o te szkołę czynione były przez miejscowe jednostki od szeregu lat, obecnie zaś poparł sprawę przychylną rezolucyę Zjazd Polskich Górników, przekazując ją do załatwienia swej Stałej Delegacyi. Rozpoczęła ona akcyę, która przy skutecznem poparciu opinii i miarodajnych czynników doprowadzi prawdopodobnie niedługo do utworzenia szkoły, a przez to do wzmożenia w tym kierunku siły ekonomicznej i narodowej naszego społeczeństwa.

2. Ruch naftowy z Anglii.

Anglo-American Oil Co. (filia tow. Standard Oil Co.) i Consolidated Petroleum Co. zastępujące interesy grupy Nobel-Rothschild. Tow. Anglo-American posługuje się statkami firmy Deutsch-Amerikanische P. G. i na od

wrót firme ta wykonuje swoje transporty statkami towarzystwa Anglo-American. Prócz towarzystwa Shell Comp. posiada większe znaczenie firma General Petroleum Comp. (filia tow. Petroleum Produkte A. G.) posługująca się statkami firmy Shell Co.

Główne ruty sa następujące:

a)    Nowy York-Londyn.

b)    Nowy York-Liwerpol.

c)    Nowy York-Manchester.

d)    Nowy York-Bristol.

e)    Filadelfia-Londyn.

1) Filadelfia-Liyerpol, Bristol, Belfast.

g)    Filadelfia Manchester.

h)    Filadelfia-Barrow.

Sprawa szkoły górniczej w okręgu cieszyń-sko-krakowskim.

Zwracamy uwagę społeczeństwa polskiego na sprawę, która zasługuje na nią zarówno ze względów ekonomicznych, jak i narodowych. Przemysł górniczy węglowy stanowi na Slązku austryackim zarówno zachodnim, jak i bliżej nas interesującym wschodnim, podstawy dobrobytu kraju i ludności. Podobnie będzie się w niedługiej przyszłości rzecz przedstawiać w Galicyi, gdzie dzięki badaniom naszych geologów odkryto nowe pola węglowe, na których już powstały nowe kopalnie, dalsze zaś wkrótce powstaną. Przemysł ten daje niestety jednak równocześnie oparcie żywiołowi obcemu, a mianowicie czeskiemu i niemieckiemu. O ile bowiem

(Komunikat St. Del. Z. P. G. — Re-dakeye innych pism prosimy o łaskawy przedruk).

KRONIKA.

klasa robotnicza jest wyłącznie niemal polska, o tyle dozorcy kopalni (sztygarzy), a co za tern i inżynierowie są przeważnie Czechami, po części Niemcami i wrogo się odnoszą do narodowości polskiej. Wynikiem te-

KRONIKA.

Personalia. P. Tadeusz Chłapowski, dotychczasowy kierownik kopalni towarzystwa akcyjnego „Schodnica“ objął stanowisko technicznego go jest szybkie czechizowanie się polskiej dyrektora towarzystwa akc. „G-alicya“. P. inż. ludności robotniczej. Dla robotnika polskie-    Krynicki ma w najbliższym czasie objąć stanowi-

go niema innej drogi do zostania sztygarem,    sko technicznego dyrektora kopalń „Syndykatu

Z Borysławia donoszą nam: 'Podczas tłokowania na nrze 15 „Borysławskiego Syndykatu“, dnia 16. b. m. o godzinie 5-tej popołudniu, wybuchł groźny pożar, który zniszczył doszczętnie

a więc poprawienia sobie bytu, jak przejść j boiysławskiego“, przez jedyną w okręgu czeską szkołę górniczą w Morawskiej Ostrawie. Dodać trzeba, że i ta szkoła nie wystarcza na potrzebę rewiru, gdyż dostarcza rocznie tylko około 40

Nowe tereny naftowe w Galieyi. Wedle orzeczenia nadradcy górniczego Waltera z lat poprzednich i inżyniera, górniczego z Krzeszowic Bonkowskiego z roku 1903, tudzież wydanego w ostatnich czasach orzeczenia radcy górniczego Nor ta, zbadany został w linii 10 kilometrów w kierunku ze wschodu na zachód od granicy gminy Jodłowa (pow. Pilzno) przez gminę Kowalowy, Joniny, Ryglice, Uniszowa i Bistuszowa (pow. Tarnów) teren raftowy, który sądząc z jego geologicznej budowy i licznych wycieków ropnych i występowania gazów zapowiada znajdowanie się pokładów ropnych. W roku 1903 zakontraktowała firma Hubert i Gottfried Has z Berlina kilka parcel włościańskich, nie rozpoczęto jednak na razie eksploatacyi.

ły górniczo-wiertniczej w Borysławiu. Projekt nowego statutu tej szkoły będzie komisyi przedłożony.

nadzorczej towarzystwa „Petrolea“ odbędzie się Lwowie dnia 26. i 27. b. m.

szyb i urządzenie wiertnicze. Przyczyną pożaru było, iż podczas ciągnięcia tłoka spadł pas z maszyny, wskutek czego tłok na linie spadł z ogromną szybkością z powrotem do otworu świdrowego. Wiertacz usiłował daremnie zahamować bęben, na którym była lina owinięta. Wskutek silnego tarcia przy hamowaniu powstały w hamulcu iskry i zapaliły ropę. Z personalu nikt nie doznał uszkodzenia.

Z Tustanowie donoszą nam: Mimo silnych mrozów ruch wiertniczy nie osłabł, przeciwnie rozpoczęto kilka nowych szybów, a więcej jeszcze zgłoszono w Urzędzie górniczym. Szyb Towarzystwa Uryckiegó, o którego nad zwyczaj u ej wydajności donosiliśmy już poprzednio, daje ciągle 18 wągonów dziennie. Znaczną produkcyę bo 8—10 cystern dziennie otrzymał szyb „Feniks“, (dawniej „Salomon“) należący obecnie do firmy Brauns i Ska. Szyb „Aba“ w ostatnich dniach począł dawać 8 do 10 wagonów dziennie. Towarzystwo akcyjne dla przemysłu naftowego nabyło kopalnię „Abba-zia“ w Tustanowicach od firmy Wolski, Korsak, Weydlich & Ska. I)r. W. Szujski zakupił u pp. Eysymonta i Towarnickiego dwa tereny w Tustanowicach, leżące na wschód od potoku Łosznia, na południe od kopalni hr. Resseguiera i dra Fränkla.

Sprawy kartelowe. Oficyalne pertraktacye w sprawie odnowienia kartelu rafineryj nafty zostały na pewien czas przerwane, natomiast odbywają się obecnie poufne konfereneye zwoływane przez większe rafinerye, na których omawiane są podstawy przyszłego postępowania. Podniesiono również kwestyę, coby się stać miało, gdyby do 1. maja nie osiągnięto porozumienia między rafinerami. Wyłonił się wniosek, by większe rafinerye na wypadek niedojścia kartelu ’do skutku, zjednoczyły się dla solidarnego postępowania. Na obecnymi konferencyach starano się również opracować projekt nowej organizacyi i regulatyw przyszłego kartelu, ażeby przy ponownem podjęciu oficyalnych pertraktacyj można przedłożyć kompletny projekt.

W ostatnich czasach konsumeya nafty wzrosła i przypuszczać należy, iż nastąpi dodatkowe podniesienie kontyngentu na bieżący miesiąc.

Nowe towarzystwo akcyjne dla eksploatacyi ropy w Galieyi. Jak nam donoszą, ma obecnie firma Laupenmühlen & Oomp. Dom bankowy w Berlinie, posiadająca jak wiadomo w Tustanowicach znaczne kopalnie i tereny, przeistoczyć się celem intenzywniejszej eksploatacyi swych posiadłości, w towarzystwo akcyjne z kapitałem B milionów marek. Terenj^ firmy Laupenmühlen cfe Comp. obejmują około 30 morgów, produkeya miesięczna wynosi 256—270’Owagonów ropy. Stanowisko dyrektora nowego towarzystwa obejmie znany i ceniony inżynier p. Tomasz Łaszcz, pojadający również znaczny udział w przedsiębiorstwie.

Opalanie lokomotyw ropą. Wiedeńska „Zeit“ donosi, iż w Ministerstwie kolejowem ponownie poddano szczegółowym studyom projekt opalania ropą lokomotyw na galicyjskich liniach kolei państwowej. Wobec wysokich obecnie cen węgla, opalanie ropą byłoby rentowniejsze. W tym celu musianoby w Galieyi założyć specyalną fabrykę dla odbenzynowania ropy, prócz tego rnu-sianoby przerobić lokomotywy dla płynnego paliwa. Obecnie układają w Ministerstwie kalkula-cye po jakiej cenie dostarczyć by musiano ropy, ażeby amortyzując koszty przeróbki lokomotyw uzyskać zaoszczędzenie w porównaniu z węglem. Po ukończeniu tych kalkulacyj ma Ministerstwo porozumieć się z producentami, czy są oni w stanie dostarczyć ropy po obliczonej cenie i w dostatecznej ilości.

Komisya górnicza sejmowa odbyła d. 20. b. m. posiedzenie pod przewodnictwem p. Goray-skiego. Sprawozdanie, Wydziału Kivajowego o gór-nictwie przydzielono do referatu p. Wiśniewskiemu; referentem zaś projektu rządowego krajowej ustawy naftowej, która ma być wniesioną w najbliższych dniach do Izby, ustanowiono p. Małachowskiego. Zdrazem na wniosek posła Gorayskie-go wyraziła komisya podziękowanie i uznanie za jego gorliwą i skuteczną pracę w przeprowadzeniu ustawy naftowej w Radzie państwa.

W dyskusyi generalnej nad sprawozdaniem Wydziału krajowego o górnictwie zabierali głos pp. Gorayski, Wiśniewski, oraz prof. Syroczyński.

Podniesiono konieczność reorganizacyi szkó-

Najbliższe posiedzenie komisyi górniczej odbędzie się zpoczątkiem przyszłego tygodnia.

Posiedzenie komitetu zaufania i Rady

we

Ponowny strejk wybuchł w Baku i ogarnął szerokie koła pracowników naftowych. Żądania robotników obejmują przeszło 80 punktów, między innemi domagają się strejkujący ośmio-

godzinnego dnia roboczego. Spełnienie postulatów rezolucyj, tyczących się przemysłu naftowego, postawionych przez robotników pracodawcom, pod- uchwalono zwrócić się do wnioskodawców rezo-niosłoby ponownie koszta produkcyi o 25 do 38 lucyj w sprawie zniżenia cen żelaza, oraz magazynowania i zaliczkowania ropy, z zapytaniem, Stała Delegacya Zjazdu Polskich Górni- czy życzą sobie dalszej akcyi w tym kierunku; ków, odbyła w dniu 1. i 2. lutego w Krakowie    uproszono zaś dra Bartoszewicza, by przedłożył

milionów rubli rocznie.

posiedzenie, na którem byli obecni pp. przewód-    wniosek akcyi w sprawie zniżenia podatku kon-

niczący St. Kostkiewicz, zast. przewodniczącego sumpcyjnego od nafty. Oprócz tego zatwierdzono St. Kuczkiewicz, sekretarz    A. Łukaszewski, skarb-    regulamin pracy i    obrad, — uchwalono ogłosić

nik Dr. St. Bartoszewicz    i członkowie: P. Ja-    w pismach odezwę    w sprawie ochrony cennych

strzębski, Z. Kamiński, H.    Kowarzyk i W. Suli-    okazów geologicznych i paleotologicznych, — wre-

mirski, oraz zaproszeni pp.    M. Łempicki i B. Bie-    szcia postanowiono    zająć się sprawą rewizyi usta

ger. Główny przedmiot obrad stanowiła sprawa szkoły górniczej w okręgu cieszyńsko-krakowskim, w której to sprawie przedłożył inż. R. Rieger z Witkowie obszerny memoryał. Po przedyskutowaniu i zaakceptowaniu memoryału, uchwalono wziąć pełną inieyatywę i doprowadzić w razie uzyskania poparcia ze strony władz i kopalń do otwarcia szkoły jeszcze w roku bieżącym. Drugą ważną sprawą porządku dziennego było, uchwalenie statutu Związku Górników i Hutników Polskich w Austryi, oraz dyrektywy dla Stałej De-legacyi,

bezzwłocznie do zorganizowania Związku w Au-stryi, w Rosyi zaś mają być czynione starania o prawne zatwierdzenie bytu Związku, na podstawie mającego się opracować statutu, zasadniczo zgodnego ze statutem austryackim. Co do

wy konkurencyjnej w Austryi, w myśl wniosku Dr. Guńkiewicza. Inne sprawy odroczono do następnych posiedzeń.

Nowe Towarzystwo akcyjne dla eksplo-atacyi terenów naftowych w Tustanowicach, zawiązało się w Londynie z kapitałem 150.000 funtów szterlingów pod firmą : „Tustanowice Petroleum Co. Limited“.

Po zamknięciu numeru.

postanowiono następnie przystąpić

Ustawa naftowa. W ostatniej chwili dowiadujemy się, iż Namiestnictwo otrzymało już rządowy projekt krajowej ustawy naftowej, i pan Namiestnik wniesie go do Sejmu podczas bieżącej sesyi.

Przegląd Górniczo-Hutniczy

Czasopismo poświęcone sprawom przemytłu górniczego i hutnicze-(ze szczególnem uwzględnieniem przemysłu górniczego i hutniczego w Królestwie Polskiem).

X BIURO *

go

Wychodzfl-go i 15-go każd. mieś.

Przedpłata:

technicznej, prawnej i handlowej porady, tudzież pośrednictwa w sprawach górniczych

KAZIM. KOSTKIEWICZA

w Dąbrowie:

rocznie półrocznie kwartalnie

Z przesyłką pocztową (w kraju i zagranicą) : rocznie półrocznie kwartalnie

Cena jednego numeru 60 kop.

10 rnb.

2 „    50 kop.

12 rub.

lO CO

Adres Redakcyi :

Dąbrowa (gubernia Piotrkowska) w gmachu resursy.

Numery okazowe na żądanie bezpł.

zaprzysiężonego inżyniera górniczego, em. c. k. starszego komisarza górniczego, b. naczelnika c. k. Urzędów górniczych w Drohobyczu i Jaśle, b. technicznego urzędnika gal. kopalń i warzelń soli, kopalń nafty i wosku ziemnego etc.

•c3- -ES*

w SANOKU.

•S- -S-

il

il

Zastępstwo Witkowickiej fabryki rur.

Centralne biuro dla Galicyi we Lwowie, Kopernika 18

z bogato zaopatrzonemi składami w Borysławiu i Krośnie

wykonuje

w najkrótszym czasie dostawy wszystkich dymenzyi kutych rur gazowych, wodociągowych i parowych, czarnych, pocynkowanych i asfaltowych wraz z przynależnymi łącznikami; dostarcza rury płomienne do kotłów parowych, rury wiertnicze hermetyczne, rury pompowe, stalowe rury mufowe, obciągane jutą, węże z rur dla gorzelń, browarów itp., maszty dla elektrycznych urzą-^ dzeń i przeniesienia siły, tudzież poleca jako spec}^alność wyroby szwejsowane z blachy kutej a wyrabiane w nowo urządzonym we Witkowicach zakładzie spajania za pomocą gazu wodnego, a mianowicie: Rury wiertnicze hermetyczne ponad 12 cali zewnętrznej średnicy aż do 2000 mm. średnicy, rury Gallo-way’a, fasony wszystkich gatunków, recypienty gazowe, cysterny naftowe z dnami spajanemi, kotły do amoniaku itd.

Wyłączne Zastępstwo we Witkowickich rurach z lanego żelaza i fasonów do przewodów gazowych i wodnych.

Zastępstwo fabryki narzędzi firmy Blaua i Ski we Wiedniu.

Oferty i cenniki ilustrowane, także i na armatury do urządzeń gazowych,-wodnych i parowych bezpłatnie i franko.

Adres na telegramy: Robert Kern, Lwów. — Telefon nr. 766.

-*?gj|A    -~~~-------------------------. fg<H~

ii    TOWARZYSTWO    6

: dla handlu, przemysłu i rolnictwa

lg<H—

fet

4*3

^si

we Lwowie

VEREIN FÜR HANDEL, GEWERBE UND ACKERBAU IN LEMBERG.

§£§«-$»-

le-h-

S<H«-

Wyłączne zastępstwo na Galicyę:

~H>p Fabryki rur Mannesmanna w Komotau, c. k. fabryki lin drucianych w Przybramie, oraz Galicyj-~^g| skiego karpackiego naftowego Tow. przedtem Bergheim & Mac Garvey w Glinniku maryampolskim.

Dyrekcya we Lwowie, Ossolińskich 15. $ Filie Towarzystwa w Gorlicach, Borysławiu i Potoku.

Konto p. k. o. 825 991.

Rach. bieżący w Banku krajów.

Telefon Nr. 168.

Towarzystwo dostarcza :

Rury wiertnicze, gazowe, pompowe, do wodociągów i inne wszelkiego rodzaju. Maszyny -g; i kotły parowe. Narzędzia wiertnicze. Liny druciane we wszelkicłi wymiarach. Königs pletne urządzenia do elektrycznego oświetlania. Rittingi, kurki, połączenia itp. Wszelkie f§    materyały potrzebne tak przy instalacyi jak i popędzie maszynowym.

~h4i

-fîi

N.SJ

W2J

4S|

511

Adres telegraficzny: Towarzystwo handlowe Lwów. Ossolińskich.

Telegramm-Adresse : Handelsverein Lemberg, Ossolińskich.

fettr

Et

is

Et

s«-?*-

V    sj®⁻*“

Zastępując firmy lub sprowadzając towary, towarzystwo kieruje się przedewszystkiem myślą przewodnią p^~

dostarczenia swojej klienteli maszyn, narzędzi i materyałów pierwszorzędnej jakości.

„PRZEMYSŁOWIEC“

LWÓW Akademicka 26

Telefon nr. 806.

WARSZAWA księgarnia E. Wende i Spka.

Tygodnik popularny dla wszystkich

(dla spraw przemysłu, techniki i handlu)

WYCHODZI W KAŻDĄ SOBOTĘ RANO

od roku 1903.

pod redakcyą

inż. cyw. EDMUNDA LIBAŃSKIEGO.

OMAWIA :

1.    Sprawy przemysłu krajowego.

2.    Sprawy postępu technicznego j i rozwoju produkcyi.

¹ 3. Przemysł artystyczny i sprawy odnośnych rzemiosł.

4.    Sprawy zawodowej pracy kobiet.

5.    Informacye w nadsyłanych pytaniach i odpowiedziach.

6.    Nowości w dziedzinie wynalazków i patentów.

7.    Sprawy z różnych dziedzin.

8.    Glosy z kraju i t. d.

PRENUMERATA:

1 K. 20 h. miesięcznie

3 K. 50 h. kwartalnie.

OGŁOSZENIA po 30 h. od wier- j >

sza. Przy zamówieniach kwar- :

tajnych znaczny opust. Rubryka j

„Co i gdzie wyrabia się w kra- ^ : ju“ rocznie (52 razy) 5 kor. 5 ;

! / „Przemysłowiec“ jest pismem popularnem dla wszystkich, podaje , ! bogatą postępową treść z różnorodnych działów rozwoju techniki , ) i przemysłu". — „Przemysłowiec“ pomieszcza artykuły dotyczące } j rozwoju 'przemysłu artystycznego, oraz bardzo obfitą kronikę tech-( ? niczuo-przemysłowa. W dziale „Sprawy kobiet“ daje odpowiednie j' artykuły dla zainteresowania szerokiego ogółu kobiet doniosłą sprawą ich niezależnego bytu i produktywnej pracy. — „Przemysłowiec“ prowadzi stały dział „Esperanto“, w którym informuje o rozwoju języka międzynarodowego. W odcinku pomieszcza „Przemysłowiec“ ilustrowane fejletony, „Z postCDÓw techniki i przemysłu“ pióra E. Libańskiego.

PRENUMERATA kosztuje: miesięcznie 1 kor. 20 hal. — 70 kopiejek kwartalnie 3 kor. "50 hal. — 2 ruble.

Nowi abonenci otrzymają gratis

„Ze świata postępu techniki i przemysłu“

(Ilustrowane szkice popularne)

Edm. Libańskiego.

Dotychczas wyszły: 1. Postęp techniki wojennej, 2. Podbój atmosfery, 3. Technika w boju o światło, 4. W krainie szkła i jedwabiu, 5. Perpetuum mobile.

Numery okazowe na żądanie gratis i opłatnie.

Odpowiedzialny redaktor Roman Załoziecki.

Z drukarni „Słowa Polskiego“ we J/wowie, pod zarz. J. Ziembińskiego.