NAFTA

Organ Galicyjskiego Przemysłu Naftowego

wychodzi 2 razy aa miesiąc 5-ego i 20-eio.

UPrem-iaisn-erstta, wynosi rocznie 3.2 koron.

Komitet redakcyjny: Inż. Kl. Angerman, dr. Stefan Bartoszewicz, Władysław Długosz, Stanisław Mars.

Wydawca i redaktor: R. ZAŁOZIECKI.

Adres Redakcyi i Administracyi : Lwów, ul. Krzyżowa 1. 39., Willa „Romana“.

emulacya pomiędzy nami wpływa na rozwój tak waż-

Nadesłane.

Wiedeń, w listopadzie 1904.

Do naszych szanownych

Przyjaciół i Odbiorców!

Pewne, dotychczas przez nas jeszcze nie wyśledzone, osobistości szerzą mniej więcej od roku pogłoskę, jakobyśmy nasze od r. 1889 istniejące przedsiębiorstwo wyrobu i sprzedaży narzędzi i maszyn wiertniczych, jako teź wykonywania głęboki sh wierceń, zwijali, a to z powodu przerzucania się na inną gałęź przemysłu — mianowicie na budowę motorów gazowych.

Oprócz faktu, że wskutek rosnącego znaczenia motorów gazowych dla celów wiertnictwa, dołączyliśmy wyrób i sprzedaż tychże do naszego dotychczasowego przedsiębiorstwa, niema na szerzonej pogłosce i źdźbła prawdy, a jest ona złośliwym wymysłem pewnych osobistości, które starają się w ten sposób od-stręezyć od nas naszych P. T. Odbiorców, by ich następnie dla siebie pozyskaó. O ile dotychczas zdołaliśmy zbadaó, jest to fintą pewnej niedawno powstałej firmy konkurencyjnej, hołdującej zasadzie „cel uświęca środki“, która w ten tak nieuczciwy i nietaktowny sposób stara się o zdobycie dla siebie wzięcia i co za tern idzie, miłego grosza. Manewr ten w niektórych wypadkach miał się tym panom już udaó.

Naszą stałą zasadą jest sumienne i solidne prowadzenie interesów; jej teź głównie zawdzięczamy pozyskanie nader licznego grona zwolenników nietylko pośród naszych długoletnich odbiorców, ale również tej zasadzie przypisaó możemy przyjazne stosunki z ogółem naszych konkurentów, których zawsze wysoko cenimy, o ile są niestrudzonymi współpracownikami około rozwoju techniki wiertniczej,

korzystnie i zbawiennie nej gałęzi przemysłu, jaką jest technika głębokich wierceń.

Bardzo nam naturalnie zależy na wykryciu tych osobistości, które szerzą o nas na wstępie wspomniane wieści, dlatego teź najuprzejmiej prosimy wszystkich naszej firmie życzliwych o poparcie nas w naszych usiłowaniach jak najrychlejszego zdemaskowania oszczerców, za co będziemy nader wdzięczni i zobowiązani.

Przy tej sposobności uprzejmie prosimy naszych P. T. Odbiorców o łaskawe zaszczycanie nas i nadal owem zaufaniem, które dotychczas w nas pokładano, a naszem je-dynem i najważniejszem zadaniem będzie, również jak i dotychczas, najstaraniejsze i najściślejsze wykonywanie udzielonych nam zleceń.

Z wysokiem poważaniem

Spka udź. dla techniki głębokich wierceń i budowy motorów

Trauzl i Spka przedtem Fauck i Spka.

Treść zeszytu 23.

Nadesłane. — Projekt rządowy o towarzystwach z ograniczoną poręką. Nap. dr. Stefan Bartoszewicz. — Z państwowej Rady kolejowej. — Jeszcze o motorach na kopalniach nafty. Nap. inż. Wład. Szaynok. — Czy płuczka wodna wypiera ropę? Nap. Fanek. — Korespondencya. Nap. dr. Józef Seher. — Protokół nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Krajowego Tow. naftowego, odbytego w Borysławiu w dniu

28. listopada 1904. — Kronika.

Lwów, Krzyżowa 1. 39.

nowo-

pewną

Wiele akcyjnych towarzystw i spółek prywatnych zamieniło się w towarzystwa z ograniczoną poręką. W Niemczech towarzystwa te nie opłacają w ogóle żadnych podatków; według projektu rządu austryackie-go towarzystwa te płacą podatek, lecz nie mniejszy niż towarzystwa akcyjne; obowiązek płacenia podatku zaczyna się dopiero, gdy towarzystwa te mają czysty zysk 100.000 koron rocznie i wtedy podatek wynosi 5% i następnie wzrasta o jeden procent przy każdej nowej setce tysięcy koron zysku. Z 206 akcyjnych austryackich towarzystw 106 miało w roku 1902 dochodu mniej, niż i pozwoliły stworzyć wielki prze- 100.000 koron, 33 więcej niż 200.000 kor.,

14 mniej niż 300.000 koron, 11 mniej niż

6DEZWA!

Prosimy usilnie o jak najśpieszniejsze przysłanie prenumeraty, względnie odnowienie tejże, zwłaszcza tych P. T. Odbiorców, którzy mają zaległości.

Administracya ,.Nafty

Projekt rządowy o towarzystwach z ograniczoną

poręką.

Dla przemysłowców wogóle, a więc i dla przemysłowców naftowych projekt rządowy wniesiony do Rady państwa o towarzystwach z ograniczoną poręką może mieć wielkie znaczenie, gdy stanie się ustawą. Sądzę więc, źe zaznajomienie się z zasadami tego projektu i z rezultatami zakładania takich towarzystw w Niemczech, gdzie ustawa o tego rodzaju towarzystwach obowiązuje już od 1892 roku, może przedstawiać pewien interes dla pracujących w przemyśle naftowym.

Gdy podczas obecnej sesyi sejmowej w komisyi przemysłowej toczyła się dyskusya nad podniesieniem przemysłu w naszym kraju, posłowie Rapaport i dr. Kolischer dy-skusyi tej nadali właściwy ton, twierdząc, źe dla podniesienia przemysłu w naszym kraju nie wystarczają te środki i środeczki, które się ciągle obracają w ramach żądania subwencji od kraju dla istniejących lub powstających przedsiębiorstw', w nawoływaniu do uprzemysłowienia kraju i ciągłym biadaniu na nasze stosunki; trzeba sięgnąć do szerszej skarbnicy, jaką jest ogólne ustawodawstwo państwowe i tutaj poszukać dróg, któreby ułatwiły i obcym i naszym kapitałom nadać życiu przemysłowemu większy rozmach mysł.

Znaną rzeczą jest, źe w naszym przemyśle naftowym, który już nosi cechę przemysłu wielkiego, rozwijają się prawidłowo i zataczają coraz szersze kręgi towarzystwa akcyjne, rzuconą jest nawet myśl stworzenia krajowego akcyjnego towarzystwa, lecz na skoncentrowanie mniejszych kapitałów dla utworzenia akcyjnego towarzystwa działa zawsze odstraszająco ta wysoka stopa procentowa w Austry.i, jaka akcyjne towarzystwa obowiązuje. Projekt o towarzystwach z ograniczoną poręką przeszkodę tę czyni mniejszą, jak to poseł Rapaport podniósł w korni syi przemysłowej, i upatrywał w uchwaleniu ustawy o takich towarzystwach ulgę dla przemysłu.

Przypatrzmy się więc temu projektowi i jakie skutki wydał on w Niemczech. Początkowo w Niemczech po uchwaleniu ustawy, zakładanie towarzystw z ograniczoną poręką szło dość powoli; w r. 1892 założono 46, w r. 1893 131 towarzystw, lecz po pięciu latach było już 1792 towarzystw z ogólnym kapitałem 625 milionów marek, a w okresie 1894—1901 założono 5.623 towarzystw czyli zakładano przeciętnie 700 towarzystw rocznie.

znacz-

wkładkę członka na 500 koron ;

400.000 i 5 mniej niź 500.000, tak, iź te towarzystwa, które płaca obecnie 10% podatku, przy zamianie na towarzystwa z ogra-niczoną poręką zaoszczędzą 5, 4, 3, 2 i 1% podatku. Jeżeli się uwzględni, źe towarzystwa takie będą wolne od dodatków krajowych i gminnych, które są często większe niź podatki państwowe, to oszczędność po datkowa będzie jeszcze większą.

Dalsza dobra strona takich towarzystw jest, iź mogą one być zakładane bez zezwolenia władz z wyjątkiem przedsiębiorstw kolejowych, górniczych, emigracyjnych i takich, które wypuszczają listy zastawne lub obligacye bankowe. Założenie dokonywa się tylko na podstawie aktu notaryalnego, potwierdzającego umowę, w której rejestruje się nazwę firmy, siedzibę, cel przedsiębiorstwa, wysokość kapitału zakładowego i wkładek członków. Projekt ustanawia minimalną wysokość kapitału zakładowego na 20.000 koron,

wkładki członków przy zakładaniu przedsiębiorstw kolejowych mogą wynosić 200 koa. ; ma to na celu zrzeszenie mniejszych kapitałów dla budowy kolei lokalnych ; odpowiedzialność członków równa się wysokości wkładek ; przeniesienie wkładów (akcyj) na innego członka musi być notaryalnie potwier-dzonem, by ograniczyć spekulacyę.

Towarzystwo z ograniczoną poręką, którego kapitał zakładowy wynosi więcej niź 72 miliona koron i które liczy więcej niź 20 członków, winno mieć oprócz zarządu jeszcze radę nadzorczą, czego w ustawodawstwie niemieckiem niema. Najpóźniej w 3 miesiące po zakończeniu roku opera-cyjnego zarząd powinien przedłożyć walnemu zgromadzeniu członków bilans; w pierwszym roku po założeniu bilans może być przedłożony w 6 miesięcy.

Wydatki związane z założeniem i zarządem towarzystwa nigdy nie mogą figurować w aktywach towarzystwa i założyciele nie mogą otrzymać żadnego wynagrodzenia za założenie.

Zarząd (dyrekcya), mający bardzo szerokie pełnomocnictwo, ma jednocześnie wielką odpowiedzialność i za nieprawidłowe prowadzenie może być karanym więzieniem od tygodnia do roku, które może być zamienionem na karę 1.000 — 20.000.

Prokuratorya finansowa ma prawo w niektórych wypadkach żądać zamknięcia towarzystwa.

Dr. Stefan Bartoszewicz.

Z państwowej Rady kolejowej.

Na tegorocznej jesiennej Radzie kolejowej, której plenarne posiedzenie odbyło się

2. grudnia, zastępywał Towarzystwo naftowe

р.    Załoziecki, a Towarzystwo austryackich rafinerów p. Neurath.

Pievwszy z nich domagał się zaprowadzenia opalania lokomotyw na kolejach galicyjskich odpadkami naftowymi, a w szczególności tak zwanym ropałem, to jest od-benzynowaną ropą i postawił wniosek następującej treści:

„Uprasza się ministerstwo o zaprowadzenie opalania olejowego na lokomotywach pociągów pośpiesznych i osobowych, względnie także towarowych na liniach galicyjskich

с.    k. kolei państwowych i o podjęcie rozpoczętych swego czasu rokowań w tej sprawie“.

Wniosek ten przyjęto po należy tern umotywowaniu w plenum jednogłośnie.

Drugi wniosek dotyczył wprowadzenia bezpośredniego wagonu I. i II. klasy z Wiednia do Borysławia i z powrotem, jako też bezpośredniego połączenia między stolicą państwa a naszem centrem przemysłu naftowego i opiewał jak następuje:

„Uprasza się ministerstwo o wstawienie bezpośredniego wagonu I. i II. klasy z Wiednia przez Przemyśl, Chyrów, Sambor do Drohobycza ewentualnie do Borysławia do pociągu błyskawicznego, który z Wiednia o 7 h 50’ rano wychodzi, o 6 h 56’ wieczorem do Przemyśla przychodzi, ma dalej połączenie przez Chyrów o 8 h 17? do Sambora i musiałby być doprowadzony następnie dalej do Drohobycza, skąd miałby następnie połączenie o godzinie 10 h 36' do Borysławia przychodzącego pociągu.

Tak samo uprasza się o wstawienie bezpośredniego wagonu z powrotem z Borysławia do Wiednia jako połączenie wycho-

dzącego z Borysławia w kierunku do Sam- motorom gazowym i obiecuje właścicielom bora rannego pociągu do pociągu błyska- przez zastosowanie motorów gazowych oszczę-wicznego wychodzącego ze Lwowa o godzi- dności w kwocie 5.000—10.000 koron rocznie 8 minut 25 a przychodzącego do Przemyśla o 9 h 57’

nie. Obietnice te są zbyt optymistyczne. Pozwolę sobie zestawić poniżej porównanie maszyny parowej i motoru gazowego.

Przed kilku miesiącami indykowałem kilka maszyn wiertniczych w Borysławiu w czasie wiercenia, łyżkowania i instrumen-tacyi. Maszyna parowa średnicy tłoka 350 mm, skoku 360 mm pracowała w czasie wiercenia przy 160 obrotach na minutę ze siłą 5*8 HP, przyczem średnie ciśnienie tłokowe wynosiło 0-24 klg. na 1 cm². Przy instrumentacyi średnie ciśnienie tłokowe dochodzi do 3‘2

I ten wniosek uchwalono w formie, że przekazuje się go ministerstwu kolejowemu do uwzględnienia.

klg. na 1 cm², co odpowiada działalności około 77 HP. Wiertacz wydobywa z maszyny parowej różne działalności w tak szerokich granicach przez jeden ruch nogą na przepustnicę. Maszyna parowa obliczona na normalną działalność 35 HP, da się chwilo-

Pan Załoziecki poruszył także przekazaną mu przez Towarzystwo naftowe sprawę zniżenia taryf na olej niebieski do celów opałowych i uzyskał przyrzeczenie, że pewne obniżenie da się zapewne osiągnąć, jednakowoż nie do miary taryf węglowych, bo oleje niebieskie mają daleko wyższą wartość opałową i handlową jak węgiel.

maszyny parowej niema właściwie ograniczenia; zwiększając ciśnienie pary w kotle zwiększamy i działalność maszyny. Motor gazowy nie posiada tej zalety. Jako normalną siłę motoru uważa się 85 prc. maksymalnej działalności, tak że przy motorach gazowych zwiększyć możemy działalność zaledwie o 15 prc. Chcąc mieć motor, któryby mógł wytworzyć pracę 60 HP, niezbędnie potrzebną przy wierceniach do 1.000 metrów, należy zamówić motor o sile 50 HP. Wymiary takiego motoru są w przybliżeniu następujące: średnica cylindra 400 mm, skok 550 mm, ilość obrotów 175 na minutę. Jest to nader wrażną rzeczą przy porównaniu motoru gazowego z maszyną parową, uwzględnić maksymalną działalność obu motorów. Do wiercenia, łyżkowania i ciągnięcia świdra wystarcza motor gazowy 20 HP. Motor taki stanie jednak przy najlżejszej instrumentacyi. Do ponownego puszczenia w ruch motoru potrzeba kilkunastu minut. Ojcąc przeto mieć możność nie tylko wiercenia ale i ewentualnego instrumentowania motorem gazowym Niedawno pojawił się artykuł w „Naf- należy go zamówić o sile 50 HP. cie“ w sprawić zastosowania motoru gazowego do wiercenia. Autor kryjący się pod parowej

pseudonimem H. O., zbija zarzuty czynione wego o równej maksymalnej działalności.

Zakomunikowane w ostatniej chwili życzenie, ażeby nowy dworzec w Borysławiu wyposażony został w kryty peron, da się ze względów praktycznych według orzeczenia referenta tych spraw w ministerstwie kolej o-wem tylko tak osiągnąć, że będzie się do- wo użyć do pracy 77 HP, a nawet więcej, magać tego uzupełnienia już po rozpoczętej Maksimum działalności budowie, inaczej musiałaby cała sprawa odwlec się, zanim przyznanoby kredyty na ustawienie peronu.

R. Z.

Pan Neurath postawił wniosek o staranie się, ażeby zapobiedz uszkodzeniu albo zgubieniu „szlauchów⁷“ kauczukowych, dołączonych do każdej cysterny w odpowiedniej skrzynce, umieszczonej w wozie cysternowym, a drugi z wezwaniem do ministerstwa kolejowego o interpretowanie przyznanego rozporządzeniem z dnia 9. stycznia u. r. ułatwienia poboru dla eksportu przeznaczonej ropy, ażeby nie potrzeba udowadniać każdą wysyłkę eksportową nafty przez przysyłkę każdego poszczególnego poboru ropy, ale ażeby wystarczyło, jeżeli suma załączonych listów przewozowych zgadza się z ogólną sumą eksportowanych derywatów. Wnioski te zostały przyjęte.

Jeszcze o motorach na kopalniach nafty.

Porównajmy obecnie koszta maszyny wraz z kotłem, oraz motoru gazo-

4.700    kor.

2.700    „

140    „

560    „

16.000 200 „

Motor

gazowy

810 kor.

405 kor.

1.778    „

486    „

729    „

243    „

1.500 „

wała niepodzielnie maszyna parowa. Pracuje on dobrze i ekonomicznie przy stałem obciążeniu bliskiem maksymalnego. Do wiercenia wystarcza czasem całemi tygodniami siła 10—20 HP, w czasie jednak robót cięższych, musi się mieć do dyspozycyi bodaj na parę minut siłę do 70 HP. Kocioł parowy jest zbiornikiem energii, którą można chwilowo w znacznej ilości wyładowaó. Maszyna parowa jest motorem posiadającym wszelkie zalety, jakich wymaga robota przy wierceniu szybu.

poprzednio.

Kocioł lokomobilowy o 33⁻5m²pow. ogrzewalnej

Maszyna parowa 35 HP Przewód parowy Budynki na kocioł i maszynę

Razem 8.100    „

Motor gazowy 50 HP Budynek na motor

Razem 16.200    „

Obliczmy obecnie koszta ruchu obu motorów. Koszta materyału opałowego poił_. mijam, gdyż są one dla obu motorów równe,

a względnie żadne. Koszt amortyzacyi liczy się przy motorach gazowych wyżej (11 prc.) aniżeli przy maszynach parowych (9 prc.), a to z powodu uderzeń, jakie mają miejsce przy każdorazowym wybuchu w motorze gazowym.

Maszyna

parowa

Oprocentowanie kapitału 5 prc.

Amortyzacya 11 prc. i 9 prc.

Konserwacya 3 prc.

Obsługa, smary i woda 500    „

Razem 3.574    „    2.877    ,,

Z zestawienia tego widać, że ruch motorem gazowym przy wierceniu nie przedstawia się korzystnie. Zupełnie inaczej przedstawia się obliczenie dla kieratu pompowego^ warsztatu, tłoczni wodnej lub instalacyi elektrycznej. Tam, ponieważ zapotrzebowanie pracy jest stałe, można użyć do ruchu motoru, który pracować będzie stale przy obciążeniu bliskiem swej maksymalnej działalności. Koszta oprocentowania kapitału i amortyzacyi, które stanowią jedną z największych pozycyj, wypadną małe, przez co ruch motorem gazowym będzie tańszym od ruchu parowego.

Motor gazowy ma ogromne zalety; już dzisiaj przyjęty został powszechnie we wielu zakładach przemysłowych, gdzie dotąd pano-

Powód do niezadowolenia może dad jedynie kocioł parowy. Jeżeli jednak zamiast pary użyjemy do poruszania maszyny zgęsz-czonego powietrza wytworzonego motorem gazowym, pozbędziemy się kotła parowego, nie tracąc zalet maszyny parowej. Należałoby powietrze zgęścid dwustopniowym kompresorem do 8 atm. i doprowadzić do zbiorników umieszczonych obok dzisiaj używanych maszyn parowych. Maszyna czerpie powietrze ze zbiornika tak jak dotąd parę z kotła. Przy prowadzeniu ścieśnionego powietrza rurami, strata ciśnienia jest tak nieznaczna, że można je prowadzić na znaczne odległości. Jako przykład przytoczę pomiary przeprowadzone w r. 1890 przez A. Riedlera i M. Guten-mutha na instalacyi pneumatycznej w Paryżu. Na przewodach o długości przeszło 16 kim. znaleziono średni spadek ciśnienia na 1.000 m przy chyźości powietrza 6‘5m na sekundę około 0‘05 atm. W stracie tej są zawarte już opory spowodowane syfonami i oporami na wentylach. Widać z tego, że jedna centralna stacya mogłaby obsługiwać nawet najodleglejsze szyby w Borysławiu. Zgęszczonego powietrza moźnaby nadto użyć do czyszczenia otworów wiertniczych, do uruchomienia młotów po kuźniach, nitowania rezerwoarów i t. p. Każda maszyna parowa połączona z przewodem zgęszczonego powietrza pracuje sprawniej i bezpieczniej niż

Już dzisiaj uznano powszechnie zalety centralizacyi kotłów parowych. Centralizacya ta ma jednak dosyć szczupłe granice. Prowadzenie pary na odległości dalsze niż 200 m jest nieracyonalne, gdyż para o ciśnieniu 2—3 atm. da się użyć ekonomicznie zaledwie

do ogrzewania, do poruszania maszyn jest prawie bezużyteczna.

Zbudowanie centralnej stacyi pneumatycznej na 1.000 HP przedstawiałoby ogromne korzyści materyalne. Oprócz bowiem oszczędności porobionych na kosztach obsługi kotłów parowych, kosztach dostarczania wody, uniknęłoby się wielu pożarów, zaoszczędziłoby się na premii asekuracyjnej, a nadto umożliwiłoby się eksploatacyę licznych wąskich terenów, które ze względu na przepisy gór-niczo-polieyjne uniemożliwiają ustawienie kotła parowego. Władze górnicze twierdzą, że motor gazowy może podobnie jak motor elektryczny rozniecić pożar. Motor pędzony zgęszczonem powietrzem nie może natrafić na trudności z tej strony.

Nawet mała instalacya pneumatyczna mająca na celu wiercenie na wielkim terenie utrudniającym ustawienie kotłów parowych, byłaby niezbyt drogą a ekonomiczną. Koszt urządzenia stacyi pneumatycznej na cztery szyby przedstawia się następująco:

Motor gazowy 60 HP Kompresor dwustopniowy (Tandem)

Budynek Rury

4 zbiorniki na powietrze

18.000 kor.

8.000 „ 600 „ 600 „ 4.800 „

Razem 32.000    „

Koszt czterech kotłów parowych wraz z przewodami parowemi oraz z budynkami wynosi około 20.000 koron.

Porównajmy obecnie koszta ruchu czterech szybów:

Zgęszczone

powietrze

Para

pierwszy krok, mogłyby one bowiem zużytkować ścieśnione powietrze do uruchomienia młotów, nitarek, świdrów i dłut pneumatycznych.

Ins. Wład. Szaynok.

Czy płuczka wodna wypiera ropę ?

„Nafta“ z 5. października b. r. zawiera notatkę o zastosowaniu przez p. Wolskiego płuczki ropnej zamiast wodnej, aby uniknąć zarzutu, że płuczka wodna ząwadnia teren nattowy. To zniewala mnie do ponownego rzucenia kilku uwag w sprawie rzekomego zawadniania terenu przez wiercenie płuczką.

Przedewszystkiem stwierdzić należy, że wiercenie suche jako takie nie istnieje wcale, że przeciwnie każde wiercenie odbywać się może tylko zapomocą płuczki wodnej, którą spadający świder na dnie otworu wierconego sprawia.

Woda zatem musi zawsze być obecną w otworze świdrowym. O tern większa liczba przeciwników wiercenia płuczkowego zdaje się nie wiedzieć wcale.

Wiercąc płuczką musimy, taksamo jak przy suchem wierceniu, nasamprzód zamknąć wody górne wodoszczelnemi rurami, aby uniemożliwić spływanie wody z góry do otworu świdrowego. Następnie także wszystkie głębsze wodonośne warstwy musimy zamknąć. Te warstwy jednakże przy wierceniu suchem zwykle nie zostają zauważone, zamknięcie więc ich nie bywa wykonanem; przy wierceniu płuczką natomiast woda znika w podobnych warstwach, zostaje zauważoną i można zawczasu rurować.

Oprocentowanie kapitału 5 prc.

Amortyzacya 11 prc. i 9 prc.

Konserwaeya 3 prc.

Obsługa, woda, smary 2.000    ,,

1.600 kor.

1.000 kor.

3.240 „ 96,0 „

Następujące fakty dowodzą, że płuczka prąy wierceniach za ropą jest nietyl-ko zupełnie nieszkodliwą, lecz przeciwnie bardzo korzystną :

Razem 7.800    „    9.400 „

1. W Alzacyi, jak wiadomo, stosują już od wielu lat wiercenie płuczkowe w kopalnictwie nafty, i to z bardzo dobrymi wynikami.

Sądzę, że powyższe zestawienia wykazują dostatecznie korzyści użycia ścieśnionego powietrza. Kopalnie posiadające warsztaty reperacyjne, powinne zrobić w tym kierunku

2. W Klęczanach wszystkie otwory świdrowe pogłębiono aż do ropy wierceniem suchem; przy wierceniach tych musiano dawniej pompować ropę w pierwszych tygo-

dniach z wielkiemi trudnościami, ponieważ gazy wyrzucały dużo piasku, zapychając nim pompy. By temu zapobiedz, zastosowano wtedy po uwierceniu ropy płuczkę, i otwór świdrowy został utrzymany w stanie czystym.

wiedzieli. Teraz odwrotnie wpłynęło zażalenie przeciw sąsiednim wierceniom o niedostateczne zamykanie wody we własnych szybach, gdyż płuczkowemu wierceniu nie można już było zarzucić zawodnienia. Tymczasem szyb płuczkowy ma już silne wybuchy gazów w 987 metrach.

4. W Wietze firma Albert Fauck i Sp. uwierciła płuczką pod koniec września b. r. bardzo dobry szyb. Dalej firmy Trauzl i Sp., Tow. akc. Lapp oraz inne przedsiębiorstwa wierciły ze skutkiem za ropą, stosując płuczkę, a nic nie słychać o zawodnieniu odnośnych terenów naftowych przez te przedsiębiorstwa.

System wiercenia płuczką zaleca się właśnie dla ciężkiej ropy, ponieważ przy Suchern wierceniu muł wiertnicz}’ może łatwo zapchać dopływy ropy. Z drugiej strony także małe ilości lekkiej ropy można korzystnie wydobyć płuczką, jak n. p. w Klęczanach. Przy uwierceniu wielkich szybów wybuchowych płuczka nie jest wprawdzie konieczną, lecz osiągamy ropę szybciej i pewniej, a także życie robotników jest mniej zagrożone, jak przy wierceniu suchem. Dotychczasowe doświadczenia wykazują, że twierdzenia przeciwników płuczki wodnej są wynikiem nieuzasadnionej niczem obawy przed zawodnieniem. Dalej pokazało się, że ci inżynierowie mieli słuszność, którzy dali posłuch swojej lepszej wiedzy.

Po ludziach, którzy nie potrafią osądzić kwestyj czysto technicznych, nie można się spodziewać, by odstąpili bez dalszego od przesądu bardzo rozpowszechnionego, zanim nie przekonali się sami faktami.

Pompowanie mogło się już odbywaó gładko bez dalszych przerw, także piasek wiertniczy nie mógł się osadzać na dole i zapychać naftouośnych warstw. W kilku wierceniach nie można było dojść do ropy wskutek zbyt małej dymensyi, przy pomocy płuczki jednakże i w tych, mniej niż 3” otworach świdrowych, dało się uwiercić ropę.

3. W Borysławiu z kilku otworów świdrowych otrzymano płuczką w 750 do 820 metrach jedną do dwu cystern ropy.

Inny szyb, dziś jeszcze nie gotowy, dał już w 107 metrach kilka cystern dziennej ropy.

. KATEDKÀ WIERTNICTWA I EKSPLOATACJI KAFTF

ALEJA. MICKIEWICZA 30.

Korespondeneya.

Otrzymujemy uwagi następujące :

W interesie naszej publicystyki prawniczej i jej młodziuchnej latorośli prawno-gór-niczej ośmielam się zwrócić uwagę na jaskrawię błędne wywody, mieszczące się w rozprawie Maryana Rosenberga p. t. „Ustawo-

W trakcie tego wiercenia władza górnicza, na skutek zażalenia kilku przedsiębiorstw sąsiednich, że przez płuczkę dostaje się woda do ich szybów, zarządziła, by w dalszym ciągu wiercono bez płuczki lub płuczką ropną. Aby dowieść, że wiercenie płuczkowe nie zawadnia szybów sąsiednich, wypompowano zupełnie cały szyb, głęboki 970 m, i wtedy pokazało się, że nie istniało wcale połączenie z sąsiedniemi wierceniami, ponieważ bowiem te ostatnie były wybuchowemi, ropa ich byłaby niezawodnie musiała wpływać do wypróżnionego szybu, gdyż dolna część tych ropodajnych otworów wiertniczych w głębokości przeszło 900 metrów stała pod ciśnieniem około 90 atmosfer, i gdyby obok stojący, wodą wypełniony szyb płuczkowy był rzeczywiście udzielał swą wodę ropodajnym szybom sąsiednim, to tylko szczeliny komunikacyjne mogłyby spowodować to przechodzenie wody, z tego powodu tylko, ponieważ słup wody był nieco cięższy, jak słup ropy wybuchowych szybów. Po zupeł-nem wypróżnieniu otworu wiertniczego zaś ' najmniejsza szczelina komunikacyjna byłaby musiała weprzeć do pustego otworu ropę, stojącą pod ciśnieniem jakich 90 atmosfer, nie zaszło jednak nic takiego, natomiast wniesiono nowe oskarżenie o zawadnianie, skoro wiercenie płuczkowe rozpoczęło się ponownie, wprawdzie — w myśl rozporządzę-    dawstwo naftowe wobec powszechnej ustawy

nia — ropą, nie wodą, o czem sąsiedzi nie    górniczej — Lwów — 1904“ zdolne wpro-

Jeśli wolno ostatecznie juryście błądzić w logicznem powiązaniu przepisów prawnych, nie wolno mu wszakżeż opierać swej argu-mentacyi — na niedoczytaniu ustawy.

wadzić w błąd szersze koła naszej publiez- giel i t. p. w ilości znacznej do odbudowy

się nadającej, mógłby istotnie żywice przy-dybane sobie przywłaszczyć, o ileby właściciel gruntu nie był skłonny zwrócić przedsiębiorcy kosztów ich eksploatacyi. Lecz taki wypadek na razie nieprawdopodobny — byłby nader szczęśliwym dla społeczeństwa i kraju i należałoby sobie życzyć, by jak najrychlej zaszedł.

Jak długo zaś czarodziejska dłoń z łona ziemi tych skarbów nie wydobędzie, tak długo płonne są obawy Rosenberga a właściciel wyłączności górniczej w Borysławiu lub w Tustanowicach z dobrodziejstwa § 124 pow. ust. górn. na razie korzystać nie będzie. Tak tedy brak poszukiwaczowi głównej — przez Rosenberga mu sugerowanej — podniety materyalnej i argumentacya autora w punkcie kulminacyjnym zapada się w gruzy.

ności.

Z powołaniem się na § 124 pow. ust. górn. maluje autor niebezpieczeństwo grożące właścicielowi terenu ropodajnego, jeśliby przedsiębiorca górniczy pozornie poszukujący za minerałami zastrzeżonymi przywłaszczył sobie na mocy tego przepisu znalezione żywice, zaś właściciel gruntu musiał — produkt własnego gruntu .»chyba od przedsiębiorcy kupić za uiszczeniem pełnych, prawdopodobnie wygórowanych kosztów eksploatacyi.

Śmiało mogę twierdzić, że taki wypadek pokrzywdzenia właściciela jest logicznie niemożliwym. Autor całkowicie przeoczył, że § 124 (108 1. 6) pow. ust. górn. nie odnosi się do przedsiębiorców mających nadaną sobie wyłączność górniczą (Freischurf), lecz jedynie do właścicieli kopalń ¹), którzy po odkryciu minerałów zastrzeżonych a zatem miedzi, węgla, złota, srebra i t. p. w obfitości do odbudowy się nadającej otrzymali od władzy górniczej wieczystą własność (Verleihung) pewnego terenu, zastrzeżone minerały

w sobie mieszczącego.

Jak długo właściciel prawa szurfowa-nia lub wyłączności górniczej nie odkrył pokładów kruszców lub innych minerałów zastrzeżonych w rozmiarze stanowiącym dla władzy podstawę do wydzielenia mu t. zw. miary górniczej, tak długo nie ma doń zastosowania § 124 pow. ust. górn., lecz tylko § 20 tejże ustawy, uprawniający go do przywłaszczania sobie minerałów zastrzeżonych tylko za zezwoleniem władzy górniczej, nigdy zaś do zagarniania przydyba-nych minerałów nie zastrzeżonych²). Jeśliby tedy poszukiwacz w Borysławiu lub w Tustanowicach odkrył złoto, srebro, miedź, wę-

Lecz także w punktach podrzędnych są wywody Rosenberga przeważnie chybione. Nie tu miejsce na rozbiór licznych nasuwających się kwestyj, zwrócę uwagę tylko na jeden szczegół !

Nieprawdą jest, jakoby poszukiwacz — pod pozorem włomu górniczego — mógł za-f łożyć otwór świdrowy, celem eksploatacyi ropy ze zupełnem pominięciem przepisów górniczo - policyjnych normujących kopalnictwo naftowe. Nie bowiem subjektywny zamiar poszukiwacza, lecz tylko objektywne cechy otworu świdrowego są miarodajne. Jeśli ktoś chce pewnego celu, musi chcieć środka doń wiodącego i odnośnie do tegoż środka poddać się przepisom, jego stosowanie normującym. Jeśli kto na istniejącej kopalni, żywic lub na terenie ościennym, prawdopodobnie ropenośnym, zakłada, choć pod pozorem poszukiwania za minerałami zastrzeżonymi — technicznie szyb naftowy, o widocznych cechach takiego szybu, szyb mający tak małe lub tak duże szanse ropodaj-ności i jak każdy inny szyb sąsiedni, ten odnośnie do tego rzekomego środka musi się podać przepisom — policyjno- naftowym i nie zdoła pod czuj nem okiem władz górniczych, sprawujących zjednoczony nadzór i z mocy ustawy górniczej i noweli naftowej

Obszerniej pan prezes omawia jedną z ważnych spraw, jakiemi Tow. naftowe w ostatnich czasach się zajmowało, mianowicie sprawę zmiany ustawy naftowej w tym duchu, by prawa naftowe przedsiębiorców naftowych były intabulowane. Już na obecnej sesyi sejmowej pan prezes, jako referent ko-misyi górniczej dla tej sprawy, proponował odpowiednią zmianę drugiego paragrafu krajowej ustawy, by ułatwić przedsiębiorcom

szcze-

na jednometrowym skrawku ziemi założyć ze skutkiem techniczny szyb naftowy.

Podobnie i stawiający budynek na terenie kopalnianym, odnośnie do tego środka ruchu musi się poddać przepisom budowlanym, lubo budynek sam w sobie nie jest właściwym celem przedsiębiorstwa.

Dr. Józef Seher

adwokat w Drohobyczu.

Protokół nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Krajowego Tow. naftowego, odbytego w Borysławiu w d. 28. listopada 1904.

Porządek dzienny:

1.    Zagajenie prezesa.

2.    Sprawozdanie sekretarza z działalności Towarzystwa.

3.    Sprawa ubezpieczenia życiowego urzędników naftowych.

4.    Wnioski i interpelacye.

ad. 1. Pan prezes Gorayski, zagajając posiedzenie, nadmienia, że Wydział umyślnie zwołał to nadzwyczajne Zgromadzenie do Borysławia, by utrzymać ścisły kontakt z przemysłowcami naftowymi, którzy w tern centrum naszego przemysłu są zgrupowani. Or-ganizacya, jaką jest Krajowe Towarzystwo naftowe, zdziałała dla przemysłu naftowego dużo, spełniła bardzo wiele ważnych postulatów, nie mogła jednak zadość uczynić wszystkim życzeniom, bo przeprowadzenie niektórych jest bardzo trudnem i trzeba być na to wyrozumiałym, a tylko przez solidarność i zgrupowanie się wszystkich w tej or-ganizacyi można spełnić te zadania, jakie nasz przemysł już dzisiaj, jako przemysł w ca-łem tego słowa znaczeniu światowy, ma przed sobą.

tworzenie pól naftowych, lecz w Sejmie dla tej sprawy zabrakło należytego zrozumienia, gdyż Sejm nasz liczy bardzo mało przedstawicieli i posłów obeznanych z przemysłem naftowym i dlatego koniecznem jest starać się o silniejszą reprezentacyę przemysłu naź-towego w ciałach ustawodawczych.

ad. 2. Następuje obszerne sprawozdanie sekretarza dra Bartoszewicza o działalności Towarzystwa. Wspominając, iż Towarzystwo założonem zostało w r. 1877 podczas wystawy rolniczo-przemysłowej we Lwowie, sekretarz szczegółowo opisuje ciężką walkę, jaką na początku swego istnienia Towarzystwo staczać musiało z rządem celem uzyskania należytej ochrony celnej dla naszego przemysłu; w r. 1882 uzyskało Towarzystwo podniesienie cła na surowiec naftowy i na rafinowaną naftę o 50 centów za centnar. Podniesieniem tern Towarzystwo się nie za-dowolniło i prowadziło dalszą walkę, gólniej wobec stwierdzonego w roku 1885 faktu, że pod postacią surowca naftowego ka u kazki ego został wwożony do kraju naszego falsyfikat, zawierający 90 prc. destylatu naftowego; Tow. naftowe zwoływało podówczas wiece naftowe celem zaprotestowania przeciwko temu i domagania się od rządu ochrony naszego przemysłu przed importem obcego falsyfikatu, zwołało ankietę chemiczną do Lwowa, na której prof. Radziszewski wykazał łatwy sposób odróżnienia ropy właściwej od falsyfikatu zapomocą cząstkowej de-stylacyi, Towarzystwo spowodowało także zwołanie ankiety naftowej w ministerstwie skarbu we Wiedniu, w której brali udział nasz prezes pan A. Gorayski i ś. p. Stanisław Szczepanowski i na której import falsyfikatu kaukazkiego udowodnionym został. Mimo to w maju następnego roku rząd oświadczył delegacyi Towarzystwa, iż nie widzi sposobu odróżniania surowca od falsyfikatu i jedynie dzięki interwencyi Koła Polskiego, wskutek przedstawień naszego Towarzystwa, uzyskało się w r. 1887 podniesienie cła na ropę do 2 guldenów.

W tym samym okresie Towarzystwo pracowało nad ustawą naftową, która została uchwaloną w r. 1884 i do dziś dnia obowiązuje, uzyskało zniżkę taryfową dla nafty

o 30 prc., robiło starania o założenie szkoły wiertniczej w Wietrznie i uzyskało subwen-cyę kraju na sprowadzenie kanadyjskiego rygu wiertniczego dla ćwiczeń praktycznych, jak również robiło starania o założenie stacyi doświadczalnej dla produktów naftowych.

t<5w przemysłu naftowego, jak podniesienie cła na parafinę do Austryi, zniżenie cła na parafinę i benzynę do Rosyi i zniesienie cła do Rosyi na wosk ziemny; Towarzystwo naftowe protestowało przeciwko zamierzonemu przez prywatne koleje podniesieniu taryf eks-na Radzie kolejowej i na ankiecie zwołanej przez ministerstwo kolei, doprowadziło do pomyślnego rozwiązania sprawy Kas brackich przez wysłanie deputacyi do ministerstwa rolnictwa i wniesienie petycyi do Sejmu; w sprawie nowych przepisów górniczo-policyjnych za inicyatywą Towarzystwa została zwołana obszerniejsza ankieta przemysłowców naftowych; Towarzystwo dalej za-inicyowało w Sejmie sprawę zmiany ustawy naftowej, jak również wysłało swoją opinię do apelacyi lwowskiej w tej samej sprawie, domagając się intabulowania spraw naftowych po dawnemu aż do odpowiedniej zmiany ustawy; podczas strajku bory sławski ego de-putacya Towarzystwa przedstawiła tę sprawę namiestnikowi wraz z deputacyami komitetu borysławskiego i Tow. komunikowało uchwały komitetu borysławskiego przedsiębiorcom w zachodniej Galicyi, Tow. naftowe dbało także i o lokalne sprawy borysławskie, spowodowało uchwałę ministerstwa kol. co do rozszerzenia dworca borysławskiego, zajmuje się gorliwie sprawą połączenia telefonicznego Drohobycza ze Lwowem i jest nadzieja, że sprawa zostanie pomyślnie załatwioną, skoro tylko dojdzie do parlamentarnego załatwienia budżetu, Tow. naftowe wystarało się jeszcze o jeden pociąg z Drohobycza do Lwowa i przedłużenie ze Stryja do Borysławia pociągu, który wychodzi ze Lwowa o 11-tej w nocy, wreszcie na obecnej Radzie kolejowej żąda połączenia bezpośredniego Wiednia z Borysławiem; na tej samej sesyi stawia wniosek o ponowne rokowania w sprawie opalania lokomotyw na kolejach galicyjskich ropą.

W dalszej swej działalności Towarzystwo dało portowych inicyatywę do założenia rozwijających się dzisiaj Towarzystw : handlowego i magazynowego, brało udział w obradach nad ułożeniem przepisów górniczo-polioyjnych dla kopalń naftowych, uzyskało miejsce dla swego przedstawiciela w państwowej Radzie kolejowej i rolniczo przemysłowej, zbierało daty statystyczne przemysłu naftowego, subwencyonowało wydawnictwo „Nafta“; w łonie Towarzystwa zawiązała się sekcya techniczna; wreszcie w r. 1900 osiągnęło podniesienie cła za surowiec naftowy do 3 gul. 50 ct. w złocie t. j. do tej wysokości, która dostatecznie chroni naszą produkcyę.

Działalności swojej Towarzystwo zbytnio nigdy nie reklamowało, wychodząc z założenia, że Towarzystwo, które tyle zasług dla

Przechodząc do działalności Towarzystwa w ostatnich dwóch latach, sekretarz wspomina o ciężkiem przesileniu, jakie przemysł naftowy przed dwoma laty przechodził i o działalności Towarzystwa w dwu kierunkach, by temu przesileniu zapobiedz. A więc Towarzystwo naftowe wystarało się podówczas o zniżkę taryfową dla ropy do celów opałowych, wydało popularną broszurę o opalaniu ropą i sprawa opalania kotłów parowych ropą, choć powoli, ale się rozwija, z drugiej strony Tow. naftowe zbadało warunki eksportu surowca naftowego do Niemiec, lecz ta sprawa upadła, gdyż przedsiębiorcy kopalniani nie chcieli przyjąć zobowiązania dostarczania pewnej ilości ropy na szereg lat. Gdy stosunki w przemyśle naftowym w roku następnym cokolwiek się poprawiły i celem usunięcia nadmiaru ropy, kartel rafineryj starał się o znaczniejszy eksport nafty, Towarzystwo naftowe robiło starania o zniżkę taryfową na naftę galicyjską w Niemczech, wniosło przedstawienie w tej sprawie do ministerstwa handlu, kolei i spraw zagranicznych, również poparło tę sprawę w roku obecnym przez Sejm galicyjski. W tym    przemysłu naftowego położyło, ma 30-letnią

okresie czasu Towarzystwo zajmowało się    tradycyę    za sobą, reklamować się nie po-

takźe sprawą traktatów handlowych z oścień-    trzebuje    tern bardziej, iż reklama ubliżałaby

nemi państwami i postawiło szereg postula-    powadze    Towarzystwa, a to co zdziałało, pod-

Delegat Tow. Wzajemnej pomocy kierowników naftowych pan Setkowicz, dziękując Towarzystwu naftowemu za poruszenie tej sprawy, życzy, aby sprawa jak najprędzej była załatwioną. Następnie dr. Szymański, jako delegat Tow. wzajemnych ubezpieczeń urzędników prywatnych, objaśnia prospekt ubezpieczania w tern Towarzystwie, niedawno zmieniony, uwzględniający ubezpieczenie wstecz i ofiarujący ubezpieczonym rentę na wypadek niezdolności do pracy i starości, jak również rentę dla wdów i sierót. Delegat Krakowskiego Tow. wzajemnych ubezpieczeń i Tow. „Universale“ p. Witkowski przedstawił zalety ubezpieczenia na kapitał, który jest wypłacony na wypadek śmierci rodzinie natychmiast i nie wymaga 5-cio letniego trwania ubezpieczenia, jak w Tow. urzędników prywatnych. Walne Zgromadzenie przyjmuje rezolucyę dr. Steczkowskiego.

ad 4. Przy 4-tym punkcie porządku dziennego „wnioski i interpelacye zabiera głos pan Anger man i wyraża życzenie, by

Dr. Bartoszewicz porusza sprawę czasopisma „Nafta“, którą przemysłowe}⁷ słabo abonują i nie umieszczają w niej korespon-dencyj.

daje rzeczowej krytyce Walnego Zgromadzenia.

ad 3. Następuje sprawa asekuracyi życiowej urzędników naftowych. Sprawę referuje wiceprezes Towarzystwa dr. Steczkowski. Wskazując na ważność samej sprawy nie tylko dla urzędników ale i dla dobra całego przemysłu i wspominając o projekcie rządowym ubezpieczenia, który jednak nie wiadomo kiedy przyjdzie do skutku, dr. Steczkowski dowodzi, iż Dim to nastąpi, należałoby przymus ten ubezpieczenia w⁷prowadzić dobrowolnie i w końcu stawia rezolucyę:

„Walne Zgromadzenie Krajowego Towarzystwa naftowrego poleca Wydziałowi, aby w porozumieniu z urzędnikami w przemyśle naftowym pracującymi zbadał sprawę ubezpieczenia tychże urzędników względnie ich rodzin na wypadek śmierci i na wypadek niezdolności do pracy, czy to w drodze utworzenia odrębnego zakładu ubezpieczenia, czy też w drodze oparcia się o już istniejące zakłady ubezpieczeń, oraz aby na najbliźszem Zgromadzeniu Krajowego Towarzystwa naftowego przedłożył wnioski celem jak najrychlejszego w⁷prowadzenia w życie takiego ubezpieczenia“.

Krajowe Towarzystwo naftowe wpływem swoim popierało w „Petrolei“ interesy producentów naftowych, którzy przez produ-centów-rafinatorów są upośledzeni. Dr. Steczkowski odpowiada, że Tow. naftowe może bronió tylko ogólnych interesów⁷ przemysłu naftowego, nie zaś jednej grupy wrobec drugiej, zaś sami producenci dla ekonomicznej obrony swoich interesów mają środki i nad temi, na innem zgromadzeniu mogą się naradzać; w tym samym duchu przemawia dr. Bartoszewicz.

Pan Sholman stawia wniosek, by Tow. naftowe starało się jeszcze o dalsze zniżki na ropę do celów opałowych dla prywatnych zakładów, nie wierząc w to, by układy z koleją były dla przemysłowców naftowych korzystne.

Pan Łaszcz porusza sprawę asekuracyi ogniowej i przedkłada następującą rezolucyę do uchwalenia :

„Walne Zgromadzenie przyjmuje do wiadomości uchwałę zjednoczonych przedsiębiorstw naftowych w Borysławiu co do stworzenia własnej asekuracyi w razie gdyby Krakowskie Tow. ubezpieczeń przyjęcia ryzyka asekuracyi ogniowej w Borysławiu w dalszym ciągu odmawiało.

Walne Zgromadzenie zwraca się jednak do dyrekcyi i Rady nadzorczej Tow. wzajemnych ubezpieczeń, a to w myśl oświadczenia pana dyrektora Paszkowskiego, dele-gacyi Tow. naftowego, że Towarzystwo Wzajemnych ubezpieczeń starać się będzie ubezpieczenie kopalń naftowych dalej w mocy utrzymać, oświadczając ze swej strony, że na wszystkich członków wpływać będzie, aby zarządzeniom w celach ochronnych od ognia zadość uczynili i w ten sposób nawet z nakładem znacznych kosztów Krakowskiemu Towarzystwu ubezpieczenie krajowego przemysłu ułatwiło.

Krajowemu Towarzystwu naftowemu zależy na tern, aby przedsiębiorcy mogli liczyć na stałość już raz zawartych ubezpieczeń i w tym celu zgodzonoby się chętnie na

stopniowanie premii asekuracyjnej w myśl rozmowy delegatów Krajowego Tow. naftowego z panem dyrektorem Paszkowskim.

W końcu Walne Zgromadzenie zwraca uwagę dyrekcyi Tow. ubezpieczeń, ze wskutek ostatnich zarządzeń władzy górniczej, wszystkie nowo rozpocząć mające się szyby dużo mniejsze ryzyko ogniowe od dawnych szybów przedstawiają i gdyby Tow. ubezpieczeń wszystkie szyby i rygi do asekuracyi przyjęło, wtedy ryzyko ogólne byłoby zmniejszone.

zamyka.

licznych sprzeciwiań się. Zysk austryackich rafi-neryj, i tak już skromny, doźna w ten sposób nowego uszczuplenia. Przytem jest rzeczą bardzo wątpliwą, czy takie postępowanie przyniesie zysk interesowanym zarządom kolejowym, ponieważ nieunikniony rezultat takiej polityki będzie ten, że przemysł rafineryjny przeniesie się do Węgier i skieruje wielką część transportów na koleje węgierskie.

Pan Lewakowski przemawia za rezo-lucyą pana Łaszcza i stawia jednocześnie wiosek, by do dyrekcyi Krakowskiego Towarzystwa wysłać z odpowiednim memorya-łem liczniejszą deputacyę; zabierają głos w tej sprawie pp. Sroczyński, Gąsiorowski, Mars. Rezolucyę pana Łaszcza i wysłanie deputacyi uchwalono. W skład deputacyi mają wejść: pp. Gorayski, Mars, Łaszcz, hr. Zamoyski, Gąsiorowski, Lewakowski, Sroczyński, Wolski i dr. Bartoszewicz.

Na tern przewodniczący posiedzenie

KRONIKA.

Pan inż. Albert Fauck, znany technik wiertniczy, niestrudzony wynalazca nowych sposobów wiercenia oraz ich ulepszania, współpracownik naszego czasopisma, został na ostatnim międzynarodowym Zjeździe w Hanowerze przez aklamacyę mianowany członkiem honorowym Stowarzyszenia inżynierów i techników wiertniczych, za swoje liczne zasługi względem stowarzyszenia i wiertnictwa.

Kierownik biura kartelowego austro-węgierskich rafineryj pan Arnold Zucker został dyrektorem administracyjnym rafineryi nafty w Drö sing,

Wielki szyb w Tarnawie solnej. Według nadesłanych stamtąd wiadomości, Tow. akc. „ Schodni -ca“ otrzymało ostatnimi dniami przy pogłębianiu jednego ze swych szybów tamtejszych 9 cystern ropy dziennie.

Austryackie koleje prywatne a rafinerye nafty.

W jednym referacie, przedłożonym Izbie handlowej i przemysłowej w Opawie, a tyczącym się taryfowej polityki prywatnych kolei żelaznych względem przemysłu rafineryjnego, znajduje się taki ustęp : Austryackie prywatne przedsiębiorstwa dróg żelaznych uchwaliły ostatnio wprowadzić nader znaczne podwyższenia frachtowe, mimo

Skraplanie ulic ropą zmięszaną z wodą zaczyna się coraz więcej rozpowszechniać w większych miastach europejskich, jako środek hygieniczny dla niszczenia mikrobów i pyłu. Jak donosi „Moniteur du Petr. Roumain“ w Monachium zawiązało się towarzystwo pod nazwą „Gesellschaft zur Bekämpfung des Strassenstaubes“, które także zamierza używać tego środka.

Angielska admiralicya w Portsmouth robiła próby opalania statków ropą i węglem. Jednocześnie robiono próby na dwóch statkach; jeden był opalany ropą, drugi węglem; opalanie ropą w Anglii wypadło drożej, niż węglem, lecz opalanie ropą okazało się dogodniejszem, gdyż obsługa kotłów jest łatwiejsza i wyriiagała 12 ludzi mniej.

Niemiecko-rumuńskie towarzystwa naftowe znajdujące się pod zarządem „Deutsche Bank“, zostały powiększone jeszcze o jedno przedsiębiorstwo. Mianowicie utworzonem zostało w Kopenhadze nowe towarzystwo „Det Dansktyske Petroleum kom-pagnie Aktieselkab“ z kapitałem 1 mil. kor. Towarzystwo to ma się zająć handlem naftą w Kopenhadze, w całej Danii i niektórych prowincyaeh Szwecyi. W Kopenhadze mają być pobudowane rezerwoary dla nafty. Towarzystwo to będzie więc konkurować ze Standard Oil Co., którego przedstawicielem jest w Danii „Det Danske Petr. Akt.-Kab.“, a także i z naftą galicyjską, która eksportowaną jest do Danii i Szwecyi via Hamburg.

Wiadomości z rumuńskiego przemysłu naftowego. Nadzwyczaj obfity szyb tow. „Steaua Romana“ w Campina po oczyszczeniu wydał w czasie od

5. do 25. października 1.200 wagonów ropy wartości 480.000 franków, nie licząc tej ropy, która zmięszana z piaskiem dla braku rezerwoarów nie została zebraną. Niedawno utworzone towarzystwo „Gl. Allard esz Blank“ weszło w umowę ze „Steaua Romana" i zamyśla eksploatować obszerne pola naftowe w Pczekti koło Prahowy; obecnie zawiązało się także nowe towarzystwo „Matitza Oil Co.“ celem eksploatacyi ropy w miejscowości Matitza koło Prahowy. Towarzystwo „Internationale“ kupiło u francusko-rumuńskiego towarzystwa tereny naftowe w Dambowicy, natomiast to ostatnie towarzystwo otrzymało koncesyę na eksploatacyę terenów naftowych w okolicy Bokay, obowiązując się właścicielom płacić 10 prc. brutto i rozpocząć w przeciągu 4 miesięcy wiercenie dwoma rygami. W Paryżu tworzy się nowe towarzystwo dla eksploatacyi terenów naftowych w Rumunii w miejscowości Zopotari.

1904

Olei surowych wywieziono

20.555

634.611

223.185

118-431

Smarów

112.502

sie czasu:

1903

10.018

34.860

3.011

2.951

Pożar amerykańskiej rafineryi nafty. „Petroleum Review donosi, że w mieście Findlej w Ohio spaliła się rafinery a nafty to w. „National Refining“, przynosząc straty wyżej 220.000 dolarów. Przyczyną pożaru był piór an,który uderzył w rezer-woar objętości 30.000 amerykanek i napełniony do ²/3.

Wzrost eksportu nafty austryackiej. Eksport nafty wzmógł się znacznie również i w miesiącu październiku b. r. Wynosił on 147.498 centn. mtr, podczas gdy w tymsamym miesiącu ubiegłego roku wywieziono zaledwie 116.222 centn. metrycznych. W pierwszych 10 miesiącach bieżącego roku eksportowano w ogólności 634.611 centn. mtr., roku ubiegłego zaś 356.239 centn. mtr. Wartość eksportowanej nafty wynosi 5-5 milionów koron i przewyższa wartość eksportu zeszłorocznego o 2 4 mil. kor. Zauważyć się również daje znaczna zwyżka w eksporcie olejów smarowych i benzyny.

Z niemieckiego przemysłu naftowego. Z pracujących w przemyśle naftowym niemieckim przedsiębiorstw „Verein Deutscher Petroleum-Werke“ wykazuje wzrost piodukcyi, która w przeciągu trzech tygodni zwiększyła się stopniowo z 74 do 400 i 120 baryłek. Towarzystwo „Internationale Bohrgesellschaft A. G.“ wypłaciło za rok 1903/04 45 prc. dywidendy ; w poprzednim roku dywidenda stanowiła 75 prc. Zmniejszenie dywidendy tłómaczy się tern, że towarzystwo w obecnym roku pracowało więcej na własny rachunek, to zna-czz nabyło tereny na własność i na nich odbywało wiercenia ; chcąc podnieść wartość tych terenów i osiągnąć w przyszłym roku większy zysk, towarzystwo zamierza wiercić z jeszcze większą energią ; część terenów została już sprzedaną tow. „Trier“, które jest w związku z „Schaffhausen-scher Bankverein“.

Holenderskie towarzystwo „Maatschappij lot Exploitable van Oliebronnen in Hannover“, wywierciło w okolicy Wietze najgłębszy w Niemczech szyb naftowy 650 mtr. i doszło do trzeciego horyzontu ropnego.

Niemieckie przedsiębiorstwa naftowe odbyły w Hanowerze zjazd i wniosły do rządu niemieckiego memoryal, w którym protestują przeciw obniżeniu cła na ropę w Niemczech i postawili rozmaite „desiderata“ tyczące się nafty rosyjskiej, galicyjskiej i rumuńskiej.

Rozwój eksportu nafty austryackiej do Niemiec. Towarzystwo akcyjne dla austryackich i węgierskich produktów naftowych, postanowiło na posiedzeniu zarządu utworzyć w Moguncyi i Dusseldorfie filie mające na celu rozpowszechnienie nafty austryackiej i węgierskiej w obu pomienionych miejscowościach i ich okolicy. Wspomniane filie mają mieć charakter towarzystw z ograniczoną poręką, kapitał zakładowy wynosić będzie około 100.000 mar. Towarzystwo akcyjne dla austryackich i węgierskich produktów naftowych zamierza zatrzymać większość udziałów założyć się mających towarzystw w swem ręku. W Poznaniu zamierza Tow. akcyjne rozpocząć wkrótce budowę rezerwoarów naftowych, również i w Szczecinie powstać mają rezerwoary Towarzystwa, jakkolwiek budowa ich nie jest jeszcze zdecydowaną. Na ostatniem posiedzeniu poruszono również sprawę eksportu nafty austyackiej do Holandyi.

Schiemana kolej elektryczna bez szyn. Próby czynione wynalezioną przez Schiemana koleją elektryczną bez szyn wydały rezultat bardzo za-dowalniający. Urządzono próbne linie w Saksonii, w miejscowości G-ravenbruck, która to ostatnia służy do przewozu wapienia. Ruch tą koleją odbywa się w zasadzie jak przyr tramwajach elektrycznych zapomocą przewodów nadziemnych, jednak na gładkiej drodze, zupełnie bez szyn, skutkiem czego koszta urządzenia są znacznie mniejsze niż tramwajów i kolei zwyczajnych. W austro-węgierskiej monarchii budują koleje te fabryki urządzeń kolejowych firmy Roessemann i Kühnemann w Pradze, Wiedniu, Lwowie i Budapeszcie.

Wywóz produktów naftowych z Austro-Węgier od 1. stycz. do 1. paźdz. 1904

1903 18.982

Nafty rafinowanej 356.239 139.333

Benzyny

Razem 608.074    976.227

Wartość wywiezionych produktów z 9 miesięcy w tym roku wynosi 10,213.489 koron ; w roku zeszłym 6,641.764 koron.

Ponadto wywieziono parafiny w tym okre1.ÖC4

Parafiny w faskach Parafiny czyszczonej

Wartość wywiezionej parafiny stanowi blisko 2 i pół miliona koron. Można przypuszczać, iż ogólna wartość wywiezionych produktów naftowych za rok 1904 będzie przewyższać kwotę 16 milionów koron, co stanowi poważną rubrykę w bilansie handlowym całego państwa.

Z rumuńskiego przemysłu naftowego. Zgromadzenie akcyonaryuszy „Międzynarodowego rumuńskiego Towarzystwa naftowego Internationale“ w Amsterdamie upoważniło dyrekcyę do wydania nowych akcyj w wysokości 1,375.000 fł. hol., które przeznaczone są do nabycia nowych akcyj towarzystwa „Aurora“ w wysokości 2,750.000 frank. Dyrekcya zawiadomiła walne zgromadzenie, że rozmaite rumuńskie firmy naftowe objawiły życzenie, by tereny ich i kopalnie eksploatowane były przez „Międzynarodowe rumuńskie Towarzystwo noftowe. Kwestya ta nie została narazie załatwioną i pertraktacye są w toku.

60 zlr. 80 zlr. 60 zlr. 60 zlr.

na

Ceny produktów naftowych na początku grud.

Ropa. Schodnica k. 5-80—6. Borysław k. 5—5.50. Urycz k. 5⁻90—6 za 100 kg. loco Drohobycz w cysternie, oferują znacznie niżej.

Nafta. Standard k. 39-00—39-50. cesarska k. 41-50— 42-00 loco Wiedeń w beczkach.

Benzyna. Rafinowana (0-700) k. 34—36    (0⁻7³⁰/40

k. 30—31.

Benzyna eksportowa k. 12-50—13 loco Wiedeń ; popyt ożyw.

Benzyna motorowa k. 17—18 ; popyt ożyw. Gazolina (0-6⁴⁰/óo) k. 46—54. Popyt ożyw.

Oleje. Olej niebieski k. 3-30—3-40 loco fabryka w cysternie; popyt ożywiony.

Oleje rafinowane (0-885) k. 11-50—12-50, wrzecionowy k. 14-50—16-50, maszynowy lekki k. 21—23, ciężki k. 26—29, cylindrowy k. 35—45, rosyjski Szybajewa k. 30—33 loco Wiedeń.

Parafina. Cena spada Miękka w łuskach k. 37—40, twarda k.50—52.czyszczona k.60—62, parafina amerykańska w łuskach m. 42—44 loco Ro-terdam, czyszczona m. 51—52 loco port niemiecki.

Cerezyna. Naturalna k. 140—146, sorty czyszczone k. 164—190.

Wosk ziemny: popyt słaby, punkt topi. 72/73° C k. 186—190 67/68° C k. 176-178 gorsze gatunki k. 100—102.

Nafta amerykańska loco Hamburg m. 6-30. za 50 kg. Popyt słaby.

Takie szczegółowe wyczerpujące plany sytuacyjne wszystkich terenów naftowych, położonych w powiecie drohobyckim, wykonane w skali katastralnej 1:2880 i tak technicznie opracowane, iż pod względem oryentacyi dla każdego są dostępne a obejmujące sytuacyę szybów egzystujących, tak naftowych jak i woskowych, rezerwoarów, budynków kopalnianych i prywatnych, zamieszkanych, jakoteż wszelkie arterye komunikacyjne wraz z zapodaniem granic poszczególnych kopalń (firm), ich powierzchni i wykazem imiennym — nabyó można u mnie :

Hory sław    za kwotę

mr Każdy komplet wyadjustowany, płótno naklejony i w tekę oprawiony.

3aûô6 Wacek inżynier,

¹

O różnicy między pojęciem „przedsiębiorca górniczy" a „właściciel kopalni“ vide § 82 rozp. wyk. do ust. górn.

²

Vide § 18 rozp. wyk. do ust. górn. i rozp. min. roi. z 23 maja 1872 1. 4506.

3aûô6 Wacek inżynier,

zaprzys. rzeczoznawca sądowy dla spraw = pomiar, i budowl. =

IDro“lQ.olo37-cizi

ul. Stryjska, dom i tel. adw. dr. Pachtmana.

Pierwszorzędny

majster kowalski

rzy wzrastającej produkcyi Borysławia i Tustanowic z jednej — zaś przy coraz większym popycie za terenami naftowymi wogóle z drugiej strony — niezaprzeczoną wartość komercyal-ną, techniczną i informacyjną dla interesowanego przemysłowca naftowego mają szczegółowe plany sytuacyjne tych miejscowości i gmin, w których transakcye, bądź to czysto finansowe bądź też techniczne przeprowadzone być mają.

obznajomiony z wyrobem narzędzi wiertniczych, przyzwyczajony do obchodzenia się z młotem parowym, posiadający praktykę fachową w tym kierunku w większej fabryce narzędzi wiertniczych, znajdzie natychmiast miejsce w Galicyi.

Oferty wraz z podaniem dokładnem dotychczasowego zajęcia i wysokości żądanej płacy pod „G. K. N. T.“ do Adm. „Nafty“.

o sprawności do 70 cbm na godzinę.

Pompy szybowe

AD. SEYJ3EL Mühlhausen i. Thür.

Korespondencya niemiecka lub francuska.

Koks!

Koks dla kuźni!

Zakład gazowy miejski ive Lwowie

dostarcza

ycoßs

z u aj lepszych węgli gazowy cli do opału i celów kowalskich.

Przy większym odbiorze

ceny znacznie zniżone

Cennik na zadanie.

Koks do opalu!

r*

II Specyalna stal

dla narzędzi wiertniczych wypróbowanej dobroci.

Kute kule i płyty pancerne

— dla młynów. —

Tyglowa lana stal dla narzędzi

tve wszystkich twardościach i ciąglościach.

Stal szybkotoczna

(Schnelldrehstahl)

Stal martinowska, lei zna fasonowa

z fabryki ,,Alpine Montan-Gesellf

Narzędzia i lustrum. miernicze.

Metal łożyskowy „Magnolia“.

Scfiiessł & Spita,

Wiedeń, VI.

Koks!

v Generalne zastępsttco fabryki iy- . ■ | glowej stali lanej „Poldihütte| ■

lagSŁ- =g=sJ

Rok założenia 1825.

Rok założenia 1825.

Jan. B. Fetzl & Syn

e. i k. powroźnicy nadworni,

dostawcy e. i k. marynarki wojennej.

WIEDEŃ I, Franz-Josefs-Quai 19.

Polecają swoje zaszczytnie znane, najlepsze

Liny wiertnicze, Liny wielokrążkowe

jakoteź

Liny kopopne

z drutu stalowego

ft)

— z prima Manilla =

i węgiei skich konopi.

PIERWSZE GALICYJSKIE

?

II

T7\7- Sano

wykonuje i ma na składzie gotowe:

Narzędzia wiertnicze. Kompletne ryg-i wiertnicze. Kotły lokomobilowe. Kotły parowe wszelkich systemów i wielkości. Przyrządy do tychże do opalania ropą*

Maszyny parowe.

Ilury żelazne stojąco lane dla wodociągów, gazowni itd. ëikawki pożarne. Odlewy metalowe i żelazne.

Wozy cysternowe do prze- j wozu nafty, kwasu siarczanego, teru itp.

Zbiorniki na naftę o każdej objętości.

Wózki dla kolejek polowych i leśnych.

Urządzenia kompletne rafi-neryi nafty, parafiniarń i rekonstrukcye tychże.

Wszelkie konstrukcye żelazne.

Zastępstwo wyłączne sprzedaży przyborów i narzędzi wiertniczych ma Towarzystwo dla handlu, przemysłu i rolnictwa, Lwów, Chorąż-czyzna 17, z składami w Gorlicach, Potoku, Schodnicy, Borysławiu.

Zamówienia przyjmuje Dyrekeya fabryki w Sanoku, oraz Biuro Towarzystwa we Lwowie, ul. Trzeciego Maja 1. 11 a.

Na żądanie wysyła się odwrotnie kosztorysy i cenniki. -,

Towarzystwo akcyjne dla przemysłu naftowego we Lwowie,

Fabryka narzędzi wiertniczych w Borysławiu wykonuje wszelkie przybory wiertnicze wszystkich systemów', z najlepszego materyału, po najbardziej umiarkowanych cenach.

KOMPLETNE RYGI WIERTNICZE NA SKŁADZIE.

Fabryką kieruje inż. Władysław Zdanowicz. Korespondencye adresować do biura Towarzystwa, we Lwowie ul. Kościuszki 7.

Przy zamówieniach, korespondencyach etc. prosimy odwoływać się na nasze czasopismo, jako źródło informacyi !

Redaktor R. Zaloziecki.

Z drukarni „Słowa Polskiego“, pod zarządem J. Ziembińskiego.