NAFTA

II

Ulte

i T-

Organ Galicyjskiego Przemysłu Naftowego

wychodzi 2 razy na miesiąc 5-ego i 20-ej*o.

Prenumerata -wynosi rocznie 12 Icoroxii ' Komitet redakcyjny: Inż. KI. Angerman, dr. Stefan Bartoszewicz,

Wydawca i redaktor: R. ZAŁOZIBOKI. ^

Adres Redakcyi i Administracyi : Lwów, ul. Krzyżowa 1. 39., Willa „Romana“.

Treść zeszytu 18.

Nadprodukcya ropy u nas i środki zaradcze. — Do historyi kopalń w Rogach. Nap. K. Perutz. — Zastosowanie motorów gazowych w wiertnictwie naftowem. — Pożar zbiorników nafty w Antwerpii. — Walka o naftowe rynki zbytu. — Nowe przepisy górniczo-policyjne dla kopalń oleju skalnego w Ga-licyi z d. 26. czerwca 1904, L. 2745. (Ciąg dalszy). — Kronika.-

Kwestya zaprowadzenia cła różniczkowego na ropę i naftę w Niemczech była niejednokrotnie wśród przemysłowców naftowych naszych poważnie rozpatrywaną i oświadczono się w przeważnej większości przeciwko dążeniu do zniżenia cła na ropę; zapewne i w Niemczech pomimo, iż sprawa ta w formie rezolucyi, nakazującej rządowi rozpatrzeć ją, była już poruszaną w parlamencie i wśród niektórych sfer przemysłowych istnieje silna

wy-

Nadprodukcya ropy u nas i środki zaradcze.

W numerze poprzednim w artykule „Jakie są najpilniejsze potrzeby naszego przemysłu naftowego w obecnej chwili“, profesor Załoziecki wskazał potrzebę budowy ra-fineryj w kraju i uznał Chwilę obecną jako termin ostateczny decyzyi naszych producentów pod tym względem, gdyż Niemcy myślą o zaprowadzeniu cła różniczkowego na ropę i naftę u siebie, a wtedy przemysł naftowy rafineryjny zostanie w Niemczech ugruntowany, my zaś uzyskując rynek zbytu na ropę, stracimy rynek zbytu na naftę i rozwój rafineryj w Austro-Węgrzech cofnie się do stanu z przed roku 1900, kiedy zaspakajano tylko wewnętrzne potrzeby monarchii na naftę.

tendencya stworzenia własnego przemysłu rafineryjnego naftowego, uchwalenie takiego projektu napotka na trudności ze względu na istniejący kopalniany, choć nieznaczny, przemysł naftowy w Niemczech, a jeszcze więcej na możliwą konkureucyę przemysłu destylacyi węgla brunatnego, który daje analogiczne produkta jak ropa przy destylacyi. a głównie parafinę.

Skoro jednak przemysł naftowy stanął na ekonomicznie słusznem stanowisku wozu produktów gotowych i przerabiania całego surowca ropnego w monarchii, należałoby nie zadowolnió się tylko takiem postawieniem kwesty i, lecz konsekwentnie wykonać ten plan i uchylić wszystkie pod tym względem separatystyczne dążności. Tych jednak nie będzie brakowało, póki kwestya nadprodukcyi ropy nie będzie ciążyć nad naszym przemysłem naftowym. Jakkolwiek dużo się mówi o tern, że do racyonalnego rozwoju eksportu potrzeba właśnie większych zapasów ropy i tow. akcyjne „Petrolea“, co z uznaniem podnieść należy, nie szczędzi kapitałów na budowę coraz to nowych rezer-woarów, to jednak wszyscy czują, że eksport nasz nie może podołać coraz więcej wzmagającym się zapasom ropy, i że rezer-

Jeśli jednak przypuszczenie, że rafinerye istniejące w monarchii nie są zdolne fineryj do należytej i racyonalnej przeróbki    przerobić naszej dzisiejszej produkcyi ropy,

ropy borysławskiej. to znaczy rafineryj z od-    jest niesłuszne i tylko zdobycie zachodnich

powiedniem urządzeniem parafinowem i to po-    rynków naftowych napotyka na ogromne

woduje, iż rafinerye nie są wstanie przerobić    trudności, w takim razie należałoby szukać

istniejącego zapasu ropy i znaczniejszą ilość nafty eksportować, w takim razie związane w kartel rafinerye zamiast patrzeć okiem za-wistnem na każdy projekt budowy nowej rafineryi, przeciwnie powinne budowę nowych rafineryj popierać i pamiętać o tern, że lepiej jest dopuścić do swej organizacyi konkurenta wewnętrznego, niż stworzyć taką sytuacyę, by przemysł rafineryjny naftowy przeniósł się do Niemiec i podciął zupełnie możność dalszego rozwoju przemysłu rafineryjnego w monarchii; naturalnie niema tutaj mowy o takich zamiarach budowy rafineryj, które są z góry obliczone na rozbicie kartelu. Jeśli

woarów ciągle jest zamało. Wskutek tego powstają coraz to nowe plany separatystyczne i uchylanie od ogólnej organizacyi, wreszcie powstaje obawa rozluźnienia istniejącej organizacyi; przed paru miesiącami znów poważnie była dyskutowaną kwestya budowy rafinery! nafty w Niemczech opartej na przeróbce ropy galicyjskiej, a więc eksportu ropy do Niemiec i sprawę tą poruszyło jedno z najpotężniejszych towarzystw naftowych rozporządzających olbrzymiemi kapitałami i chociaż decyzya nie została powzięta, świadczy to o braku jednolitości całej polityki naftowej lub o ciągłych wahaniach w niej odpowiednio do chwili. O ile z cyfr statystyki urzędowej sądzić można, eksport nafty wprawdzie wzrafcta, lecz mimoto pozostaje znacznie w tyle poza wzrastającą produkcya ropy. W przeciągu pierwszych 7 miesięcy bieżącego roku wywieziono 374.021 centnarów nafty; przypuszczać więc można, że do końca roku 700.000 centnarów wyeksportowanych będzie; przy obecnym jednak stanie naszej produkcyi ropnej można byłoby śmiało wywieźć podwójną ilość.

Zachodzi pytanie, czy tylko trudności konkurencyi nafty amerykańskiej i rosyjskiej stoją znaczniejszemu eksportowi na przeszkodzie, czy też wpływają na to pewne wewnętrzne warunki, tkwiące w urządzeniu i w organizacyi rafineryj nafty.

Jeśli zamało posiadamy w Austryi ramowa o budowie rafineryj nowych, to oczywiście producenci nie posiadający dotąd własnej rafineryi, są w pierwszej linii uprawnieni i do pewnego stopnia we własnym interesie zobowiązani do postawienia wspólnemi siłami nowej większej rafineryi.

Przypuszczać można, że przez parę najbliższych lat produkcya ropy w Galicyi będzie się trzymać na obecnym poziomie, jeśli się jeszcze nie podniesie, to znaczy na poziomie 8—9 milionów centnarów ; przy takiej produkcyi tylko 50% ropy będzie mogło być użytem na przeróbkę na naftę wewnętrzną, a drugie 50% musi być przeznaczone na naftę eksportową. Dzisiaj różnica w cenie między ropą wewnętrzną i eksportową wynosi blisko 3 72 korony (cena wewnętrzna k. 5’44, eksportowa 2 k.) Producenci naftowi, posiadający rafinerye, w cenie rafinady powetować sobie mogą niską cenę ropy eksportowej, natomiast przemysłowcy posiadający tylko kopalnię, przy obecnym stanie naszej produkcyi, który potrwa lat parę lub kilka, będą musieli kontentować się ceną przeciętną, która przy najlepszych usiłowaniach obecnych organizacyj nie będzie mogła osiągnąć normy wyższej, niż 372—4 korony ; przy takiej cenie jedynie firmy posiadające większe szyby wybuchowe, będą mogły się utrzymać.

innych środków zmierzających do usunięcia nadprodukeyi. Jednym z takich środków byłaby tyle razy już ekonomicznie i technicznie omawiana sprawa zastosowania ropy lub odpowiedniego produktu tej ropy do celów opałowych na szerszą skalę. Poprzedni związek producentów ropnych „Ropa“ sprawę tę poruszył, ale nie miał ani dostatecznej siły ani środków, by wypływającym stąd zobowiązaniom sprostać. Dzisiejsza organizacya „Petrolea“ jest uposażona w warunki inne i prędzej by mogła w tym kierunku coś zdziałać; zamiast inwestować duże kapitały w budowę coraz to nowych rezerwoarów można byłoby

część tych kapitałów użyć na postawienie zakładu dla odbenzynowania ropy i fabry-kacyi tak zwanego „ropału“ i wtedy stworzona byłaby podstawa dla umowy z kolejami w Galicyi celem dostarczania na pewien przeciąg lat tego produktu. Jednocześnie z tern można byłoby zawrzeć umowę z rafi-neryami o dostarczanie oleju niebieskiego również do celów opałowych i większe za-kupno tego produktu wpłynęłoby także korzystnie na przeróbkę w innych rafineryach większej ilości ropy. Efekt finansowy dla samej organizacyi „Petrolea“ byłby niezawodnie dodatni; pewna część ropy, którą trudno wywieźć w postaci nafty zagranicę, byłaby zużytą w kraju, tern samem stworzonem byłoby nowe źródło, zabezpieczające od nad-produkcyi, gdyby nawet z jakichkolwiek trudnych do przewidzenia powodów na rynkach zagranicznych nastąpiła stagnacya w sprzedaży naszej nafty.

Byłby to środek bardzo przezorny, a przy tern cena, jaką by się uzyskało za ropę użytą do celów opałowych, nie byłaby mniejszą od 2 koron, jaką ma dzisiaj ropa eksportowa.

Jeśli przemysł naftowy stawia sobie jako zasadę nie wywozić ani kropli ropy surowej po za granice monarchii, winien użyć wszelkich środków, by ropa ta w państwie przerobioną lub w inny sposób zużytą została.

Dzisiaj w Rosyi z powodu wojny z Japonią zastanawiają się nad zastosowaniem odpadków naftowych (mazutu) do opalania statków floty bałtyckiej, by uniezależnić się ekonomicznie od Anglii i nie sprowadzać z niej węgla; tembardziej nasz przemysł naftowy, jeśli ma prowadzić zupełnie samodzielną politykę, powinien się zabezpieczyć na wszelkie ewentualności i przeforsowania całą siłą eksportu nafty i innych produktów, zabezpieczyć się jednakże na zbyt i u siebie tej nadmiernej ilości produktu, która mimo wysiłków zagranicą zbytu znaleść nie może.

Do historyi kopalń w Rogach.

Artykuł „Kopalnie nafty w Rogach“ w numerze 13. tego czasopisma, notując duże powodzenie wierceń Towarzystwa akcyjnego dla przemysłu naftowego w Rogach, wspomina także tereny, nabyte tamże przez innych nafciarzy, i czytelnik*musi przypuścić, jakoby nabycie przeżeranie terenów (następnie firmie „K. Perutz, E. Scott, St. Jurski & Sp.u odstąpionych), było już następstwem pięknych rezultatów, jakie osiągnęło Tow. akcyjne. Mimo iż wprawdzie tak dla czytelnika, jak dla mnie, obojętnem być może w gruncie rzeczy rozumienie takie, ozy więc nabyłem tereny w Rogach, pobudzony do tego przez wynik wierceń Tow. akcyjnego, lub też z innych powodów, pozwolę sobie wszelako opowiedzieć dzieje Rogów, jako kopalni naftowej. Zachęca mnie do tego po pierwsze zainteresowanie się ponowne tą kopalnią, co wymieniony artykuł słusznie zaznacza, powtóre okoliczność, iż dzieje te zawierają niejedną naukę dla nas nafciarzy. Liczni autorowie dostarczyli już różnych cegiełek do historyi naszego przemysłu, zawarte w niniejszym artykule mogą posłużyć — jeżeli określenie to nie brzmi zbyt górnie — jako przyczynki do psychologii nafciarzy. A nietrudno dałoby się zebrać analogiczne momenty z losów innych pól naftowych. Może kto z moich kolegów zawodowych dowie się, jak niezłomnie niekiedy należy trwać przy swojem zdaniu, jeżeli się je sobie utworzyło o jakimś obszarze naftowym, choćby na podstawie najskrajniejszych osobistych zapatrywań.

Towarzystwo akcyjne zakontraktowało obszar dworski Rogi w r. 1899; w tym samym roku, a więc gdy jeszcze nie było mowy o jakichkolwiek pracach poszukiwawczych, zawarłem pierwsze kontrakty z właścicielami pól sąsiednich. Z ówczesnym dyrektorem Towr. akcyjnego, p. Arpadem Csonką, zawarłem nawet cichą umowę, że nie będziemy sobie wzajemnie przeszkadzali w naszych nabytkach. Był to zwyczaj przed około dwudziestu laty nierzadko w naszym fachu stosowany, zaniknął jednak w walce o byt, jaka rozgrywa się od czasu rozwoju Sehodnicy

i której klasycznym przykładem jest Borysław. Pragnąłem jednak przytoczyć historyczne uzasadnienie mojej umowy z panem Csonką.

Nabycie terenów w Rogach przypada zatem na rok 1899, rozpoczęcie robót przez Tow. akcyjne na r. 1900. Natomiast prace na zakontraktowanym przezemnie a wyż wymienionej firmie odstąpionym terenie poczęły się dopiero w r. 1902. Jest to łatwo zrozumiałem, jeżeli się zważy, co znaczy skomasować obszar 200 morgów, będący w posiadaniu drobnych właścicieli bez liku. Potrzeba było na to prawie trzech lat, ja zaś, mając w pamięci smutne doświadczenia z Borysławia, postanowiłem nie zadowolić się małemi parcelami, i nie przystąpić do robót lub dalszego przekazania terenu, zanim teren będzie zakontraktowany możliwie bez luk.

graniczący bezpośrednio z biskupim terenem w Równem ^niewielki teren chłopski, będący jeszcze dziś w ruchu jako „Dobra Nadzieja“, a który po licznych eksperymentach przeszedł na własność pp. Perkinsa & Mac Garveya jun. Co było przyczyną, nie wiem już, lecz Szczepanówski, tak wytrwały zresztą, zastanowił wkrótce roboty na tym terenie.

Wtem przyszedł jednak szyb nr. 7 w Równem ze swoją produkcyą, wówczas daleko przecenianą, i nie zapomnę nigdy tego wieczora — byłem właśnie na kopalni w Równem — w którym uastąpił ten wielki wybuch. Jeszcze tego samego wieczora poczęły się snuć plany nabywania terenów w „przedłużeniu“ linii.

Sęk w tern, gdzie szukać tego przedłużenia ! Kierunek w ogólności był wytyczony:

Te nabytki jednakowoż tworzą tylko Bóbrka-Wietrzno-Równe, a więc właściwie najnowszą historyę Rogów, a ja zamierzam o jeden punkt więcej, niż potrzeba do ozna-opowiedzieć, co było o wiele dawniej i co czenia kierunku linii matematycznej. Lecz właściwie jest zajmującem.

szyb nr. 7 leżał przecie jeszcze za blisko od Tensam teren, na którym Tow. akc. granicy Wietrzna, zaś wykreślić prostą linię

przez odkrywki było — jakżeż to powiedzieć, aby nikogo nie dotknąć — było może za proste, oprócz tego naukowe badania najbliższej okolicy dały rzeczoznawcom liczne ślady, które pociągnęły za sobą tyleż rozbieżnych zapatrywań, zwłaszcza znana odkrywka nad Jasiołką w Równem z charakte-rystycznem siodłem była powodem wielkich różnic zdań. Przypominam sobie dokładnie orzeczenie starszego radcy górniczego pana Waltera, według spostrzeżeń którego linia skręcać miała znacznie — nie wiem już na północny wschód czy na południowy wschód. Pan Walter był i jest bezsprzecznie zna-vey uwiereili pierwszy wybuchowy szyb komitym fachowcem, którego słowo było w Wietrznie, w bezpośredniem sąsiedztwie dawno znanej Bóbrki, teren sąsiedni w Równem nabyli pp, August Gorayski, Wiktor KI oba sa i Adam Trze ci es ki. W ana-

obecnie święci tryumfy, był w mojem posiadaniu już w r. 1888, a zatem przed 16 laty. Nabyłem go od ś. p. hrabiny Dębińskiej. A jeszcze mniej więcej rok przedtem zawarł był pierwsze kontrakty z drobnymi właścicielami ś. p. Józef Wiktor. Duchowym sprawcą tych pierwszych kontraktów był dziś już mało znany nafciarz, p. Adam Trze-cieski, który wtedy kierował kopalniami w Równem, stojącemi w pełnym rozwoju.

Kto w tej epoce już był czynnym w naszym przemyśle, przypomni sobie szaloną gorączkę naftową, jaka wtedy zapanowała w okolicach Krosna. Berg heim & Mac Gar-

wtedy rozstrzygającem, rało się na mostem koło RôAvnego, na drodze cesarskiej do Dukli.

zdanie jego opie-odkrywkach, widocznych pod

logicznych warunkach szukanoby obecnie kierunku „linii“, i nabywanoby tereny w do-mniemanem chociażby przedłużeniu tej linii. W owych czasach jednak nie postępowano tak systematycznie. Jeden Stanisław Szcze-panowski, pionier i tutaj, nabył od pp. Gorayski ego i tegoż przyjaciół już wtedy

Wobec tych rozmaitych zdań fachowców słychać było także o najróżnorodniejszych postanowieniach nafciarzy. W Równem i Wietrznie brano wszystko, położone na wschód czy zachód, we Wrocance i Suchym-dole rozpoczęto wiercić i wyrzucono tam wtedy i w następnych latach dużo pieniędzy.

Źe zdanie o silnem skręcaniu linii podzielał niejeden, dowodzą pierwsze nabytki w Rogach, w które był wmieszany p. Adam Trzecieski pośrednio lub bezpośrednio.

na południe, nie da się dotychczas na pewno orzec. Lecz wyniki nru 4. Tow. akcyjnego pozwalają przypuszczać, iź wielka część Kla-rowca będzie jeszcze dobrą. I to wiercenie, rozpoczęte dla firmy wiedeńskiej braci Israels, zastanowiono w około 500 m. Czekano na uchodzący wtedy za charakterystyczny dla Równego twardy biały piaskowiec i stracono pewnie zbyt dużo średnicy, aby iść głębiej. A zresztą, któżby naówczas był się odważył wiercić do 600 m, nie mówiąc już do 900m.

Radził on wtedy panu Wiktorowi do objęcia terenów chłopskich w Rogach, mimo iź leżały one na północny wschód od prostej linii, którą można było pociągnąć przez źródła naftowe w Bóbrce, Wietrznie i Równem.

Na wszystko to patrzyłem sam, będąc w owym czasie w Równem regularnie co tydzień, niekiedy nawet przez przeciąg całego tygodnia. Mimo iź nie czułem się tęgim w geologii i uważnie słuchałem wtedy wywodów fachowców, nie mogłem się oprzeć wrażeniu, iź linia szerzenia idzie w całkiem prostym ciągu dotychczas odkrytej i w rezultacie nabyłem obszar dworski w Rogach, o który nikt się nie troszczył.

Chociaż silnie byłem przekonany o słuszności powziętego zdania, to jednak : „Nemo propheta in patria“. Nie zdołałem pozyskać potrzebnego poparcia. Po pewnej prolongacyi nabytych praw upłynął termin, wyznaczony na rozpoczęcie wiercenia, a temsamem i mój kontrakt.

Pana Trzecieskiego pomawiano zawsze o „dobry węch“. Niedarmo był on czynnym od tylu lat w tym zawodzie. Zapewne więc i on poszedł wtedy za radą jakiegoś przyjaciela, uważając skręcanie linii za pewne.

Faktycznie zakontraktował wtedy p. W iktor owe tereny i skomasował obszar całkiem pokaźny. Znam te sprawy z własnego doświadczenia, gdyż byłem natenczas w ścisłych stosunkach z pp. Trzeci eskim i Wiktore m i następnie pośredniczyłem też w Londynie przy dalszem odstąpieniu tych terenów. Na parceli 1044 założono pierwszy szyb, który uwiercił p. Geo Zimmermann z Kanady do blisko 500 m, potem jednak zaniechał. Był to pierwszy szyb w Rogach.

Tymczasem wiercenia w Równem postępowały naprzód, na południowym wschodzie zjawiły się nowe dobre otwory wiertnicze, choć bynajmniej nie dosięgały nru 7. Zapatrywania fachowców zaczęły się przystosowywać tym doświadczeniom w Równem. Pan Adam Trzecieski był znów pierwszym i nabył obecnie — ponieważ inne tereny na północny wschód pozostawały w posiadaniu p. Wiktora — tereny w Rogach, leżące w przedłużeniu szerzenia, a więc na południe od dawniej nabytych. Tu rozpoczęto otwór wiertniczy, o którym mówi artykuł w nrze 13. „Nafty“, który jednakże w 260 m zastanowiono. Jeśli się nie mylę. a p. Noth jest tego samego zdania, albo raczej ja jestem jego zdania, otwór ten był znakomicie ulokowany. Według dotychczasowych doświadczeń leży on w samym środku szerzenia! Zastanowiono go zapewne dla bra-

A to działo się w latach 1887 — 1888. Od linii łączącej punkty wytyczne w Wietrznie i Równem pierwszy ten otwór wiertniczy w Rogach oddalony był nie mniej jak 400 m w kierunku północno-wschodnim.

Źe jednak, jak powyżej zaznaczyłem, najroztropniejsi dzielili zapatrywanie o silnem skręcaniu szerzenia, dowodzi również założenie wspomnianego pierwszego szybu na „Dobrej Nadziei“ przez Szczepanów-s k i e g o. Szyb ten leżał na parceli 1328, także jeszcze przeszło 200 m na północny wschód od głównego szerzenia, później skonstatowanego.

Nie brakowało jednak wcale innych zdań i zwolenników tychże. O ile sobie dobrze przypominam, wiercenie na „Klarowcu“, sąsiadujące na południowy wschód z Rogami, poradził p. Juliusz Noth, i wiercenie to, prowadzone przez majstra wiertniczego L o n g a w ę, śledzono wtedy z naprężeniem.

Punkt ten w każdym razie był daleko odpowiedniejszym, jak teraz świadczą nowe wiercenia. Czy nie był w przeciwieństwie do dwu wymienionych powyżej, zbyt wysunięty ku środków, gdyż gwiazda Równego zaczy

nała cokolwiek przygasać, a z . tern także gwiazda p. Trzecieskiego.

Także obszar dworski Bogi musiałem z żalem zostawić innym rękom. Wzięło go towarzystwo£„Rodzina“ (hr. Adam S k rzy ń-s k i & Sp ), aby go po pewnym czasie znów z rąk wypuścić. Dopiero w r. 1899 Tow. akcyjne nabyło ten teren, jak się rzekło na początku.

w ana-

ceni

Cały ten czas miałem ten teren w ciągłej uwadze, czekając na sposobność ponownego nabycia takowego. Z tego powodu nie szedłem za wielokrotnemi radami p. Trzecieskiego, aby na spółkę podjąć prawa na tereny chłopskie w Bogach, nabyte przezeń a tymczasem utracone. Gdy jednak dowiedziałem się, że p. Arpad C s o n k a ubiegł mnie i pertraktuje o teren dworski, nie chciałem próbować z wmieszaniem się w te układy, lecz moich szans także nie stracić i pari passu z Tow. akcyjnem zacząłem wtedy układać się o parcele chłopskie. Ze później, lecz także już przed przeszło 3 laąy, razem przejąłem grunta, przez p. Wiktora przed 17 laty zakontraktowane, o ile nie odstąpił takowych przed swą śmiercią panu dr. R a-paportowi, nie należy do rzeczy, i conaj mniej dostarczyłoby dowodu, jak dalece przekonany byłem o przyszłości tego terenu.

Wiem napewiiO, że niejeden z czytelników tego artykułu powie sobie, iż logicznej sytuacyi znajdował się już nieraz. Wypadki bowiem, że ma się dobrą opinie o jakimś terenie, lecz nie jest w stanie utrzymać go, gdy zobowiązania naglą a kasa świeci pustkami, nie są niestety rzadkie. Lecz tu stosunki były jeszcze smutniejsze. Teren, który obecnie każdy nafciarz napewno na miliony, miałem i zawsze byłem przekonany o jego dobroci. Nie zdołałem tylko przekonać innych o słuszności mego zapatrywania, zaś środków do rozpoczęcia wierceń na własną rękę nie posiadałem. Wreszcie wyznawszy szczerze: może byłbym potrafił zdobyć się na zapłacenie potrzebnej do pro-longacyi moich praw kwoty, lecz polskie przysłowie mówi : „jeżeli dwaj ci powiedzą, żeś pijany, połóż się spać“, toteż może w mojem zapatrywaniu zostałem nieco zachwiany przez niejedną szyderczą uwagę o mojej lepszej wiedzy. Dziś mogę się conajwyżej pocieszyć przekonaniem, iż choćbym wtedy i był zaczął wiercić, nigdy bym nie był dotarł do 800 lub 900 metrów.

Dla każdego kolegi po fachu wynika jednakowoż stąd nauka: „Nie daj się zastraszyć“. Jeżeli raz — powtarzam moje słowa — choćby na podstawie najskrajniejszych osobistych zapatrywań utworzyło się sobie przekonanie „ten teren jest dobry“, niechaj nikt nie zdoła odwieść od tego zdania. Moi koledzy borysławscy przypomną sobie z najnowszych czasów, jak aż do około r. 1900 znana odkrywka menilitu w Borysławiu obok ruskiej cerkwi odstraszała przed nabywaniem terenów południowo zachodnich. A przecie mógłbym wymienić nazwisko niejednego naf-ciarza, który wyraził zdanie, że ten menilit nie oznacza żadnego „memento“, natomiast grunta na południowy i północny wschód są bezsprzecznie dobre, a mimoto nikt z tych panów nie nabył nic w tych stronach, również jak i ja dałem się odwieść od tego. Jeśli się nie mylę, pierwszym, który na przekór menilitom pozawierał tam kontrakty, był prosty majster wiertniczy, ten więc idąc za nieuczonym popędem trafił lepiej, niż augu-rowie.

Nie potrzebuję chyba dodawać, że opowiedzeniem mojem historycznego rozwoju Bogów bynajmniej nie myślę dowodzić, jakoby orzeczenia fachowych geologów były zbędne. Przeciwnie pokazuje się z tego opowiadania, że i w tym wypadku ludzie fachowi, lepiej powiedziawszy uczeni fachowi, osądzali całkiem słusznie sytuaeyę. Któż z nas jednak nie słyszał i czytał od danych rzeczoznawców referatów wręcz przeciwnych? Co uczynić w takim wypadku? Stara bajka o czapce, którą nafciarze mieli rzucać w wątpliwych wypadkach, aby założyć otwór tam, gdzie ona spadnie, nie znajdzie chyba wiary, a nawet chociażby taka praktyka była istniała, jak silnym musiałby być wiatr, aby oznaczyć nie miejsce pod otwór, lecz przebieg szerzenia? W takich razach właśnie należy próbować utworzyć sobie własne zdanie, i przy tern pozostać. Wprawdzie to wymaga, aby faktycznie umieć utworzyć sobie własne zdanie; lecz kto tego nie potrafi, niechaj raczej

b) obawa rozpalenia się rury odpływowej (Auspuffrohr) i zetknięcie się tejże z odpadkami drzewa, lub innymi zapalnymi teryałami ;

zewnątrz ;

gazowego zarzucono :

a)    że motor tylko z wielką stratą czasu i przy pomocy robotników w ruch wprowadzonym być może, co przy częstem w wiertnictwie zdarzającem się chwilowem zatrzymaniu ruchu, jest prawie niewykonalne,

b)    że w ruchu raz znajdujący się motor ilości obrotów zmieniać nie może, że zatem . musimy się zadowolić chcąc niechcąc jednostajną szybkością motoru, co przy ruchu kopalnianym, potrzebującym niekiedy większej siły, drugi raz mniejszej, sprowadzałoby rozmaite niedogodności,

c)    że przy motorze gazowym nie można zmieniać kierunku obrotu tegoż (Umsteuerung).

zdała pozostanie od nafoiarstwa, łub nie pozostaje mu nic innego, jak „jurare in verba magistri

K. Perutz.

Zastosowanie motorów gazowych w wiertnictwie

naft owe m.

*1 - A

W zeszycie szesnastym z roku 1903 pisma „Nafta“ był zamieszczony artykuł „Motory gazowe w wiertnictwie“, który w zarysach ogólnych stwierdzał wyższość motorów gazowych od dotychczasowych urządzeń parowych używanych w wiertnictwie naf-towem.

Po zjawieniu się owego artykułu omawiano w interesowanych kołach kwestyę zastosowania motorów gazowych do wiertnictwa naftowego i w dyskusyach na ten temat toczonych podnoszono rozmaite zarzuty przeciw używaniu motorów.

Zarzuty te były następujące:

I.    Używanie motorów gazowych w szybach wybuchowych jest rzekomo niebez-piecznem, z powodu, że motor gazowy znajdując się niedaleko otworu szybowego wybuchowego jest przez to cały otoczony gazami wydobywającymi się z szybu.

II.    Manipulacya z motorem gazowym w czasie ruchu kopalni nie jest tak uproszczona jak przy maszynach parowych, obecnie przy wierceniach używanych.

ad I. Co do pierwszego zarzutu tyczącego się obawy eksplozyi przytaczano kilka przyczyn, a mianowicie:

a) obawa zapalenia się gazów po za obrębem cylindra się znajdujących (pochodzących z szybu wybuchowego) przez dostanie się iskry elektrycznej (wytworzonej wewnątrz cylindra dla zapalania gazów) na zewnątrz ;

ma-

c) obawa, że przez nieostrożne otwieranie wentylu próbnego na cylindrze motoru osadzonego, eksplozya gazów w cylindrze odbywająca się, może się dostać na zewnątrz;

d) obawa, że po dłuższem zużyciu motoru, gazy zapalone z cylindra mogą się dostawać między ściany cylindra i tłokiem na

c) obawa, że cylinder wskutek silniejszej czasem eksplozyi pęknąć może a ogień na zewnątrz się dostanie.

ad II. Co do konstrukcyi i samej ma-nipulacyi przy ruchu kopalnianym motoru

Obserwując będące obecnie w użyciu motory gazowe, a szczególniej uważając na powyższe zarzuty można zauważyć:

a)    Zapalenie mieszaniny gazowej w cylindrze następuje zapomocą iskry elektrycznej. Przy zachodzącem tutaj magnetyczno-elektrycznem zapalaniu następuje przerwa prądów wewnątrz cylindra, a iskra nie może się wydostać na zewnątrz. Nie zachodzi zatem z tego powodu żadne niebezpieczeństwo,

b)    rura odchodna, między wentylem a bańką, mogłaby się wprawdzie tak dalece rozgrzać, że palny materyał mógłby się od niej zająć. Tę rurę jednak można w sposób zupełnie prosty izolować, a mianowicie gliną, popiołem lub asbestem.

c)    Wentyl próbny w cylindrze na wierzchu jest według zdania praktyków zbyteczny; gdyby go sobie atoli życzono zatrzymać, można dodać łatwo zamknięcie plombowe i kluczowe, ażeby w ten sposób możliwość ognia uchylić.

d)    Zdaje się być niemożliwością, ażeby ktoś motor dotąd w ruchu utrzymywał, dopóki zużycie pomiędzy tłokami a cylindrem

będzie tak wielkiera (zwłaszcza wobec długości szczelnej kierownicy), izby gazy rozpalone przedostawać się mogły. Motor bowiem nie mógłby wogóle przy takim stanie funk-cyonować.

wiele praktycznych ulepszeń wykonanem będzie.

Jeżeli zatem wobec dotychczas naprowadzonego motory gazowe w zastosowaniu swojem do wiercenia są wolne od zarzutu, to należy jeszcze raz zwrócić uwagę na doniosłe korzyści popędu motorowego wobec maszyn parowych.

W miejsce dziś używanych maszyn parowych wystarczą zupełnie motory 30 HP, a przyjmując te same koszta smarowania etc.

Ażeby atoli i w tym kierunku zapo-biedz możliwej eksplozyi, można tylną część motora, począwszy od cylindra, całkowicie

zakryć, tak ażeby oś korbowa poruszała się w hermetycznem zamknięciu, co nawet ze względu na smarowanie byłoby korzystnem.

e) Ponieważ w ciągu długoletniego uźy- odpadną zupełnie koszta popędu kotła parowania rozmaitych motorów gazowych (jakie wego.

od czasu wystawy paryskiej z r. 1878 zna-    Zaoszczędza się zatem przy każdym mo-

lazły zastosowanie, nie słyszeliśmy o wypad- torze, gdzie gaz jest do dyspozycyi, najmniej kach niebezpieczeństwa ognia przez pęknię- rocznie 10.000 kr. za węgiel, wodę, obsługę cie cylindra, możemy ten punkt pominąć i t. p. Lecz i tam, gdzie gaz trzeba wytwa-i spuścić się na wypróbowane konstrukcye rzać lub kupować, koszta nie przeniosą 5.000 motorów renomowanych fabryk.    koron, tak że 5.000 koron się zaoszczędzi.

ad II. Przy dotychczasowych motorach    Następnie trzeba uwzględnić jeszcze,

nie reflektowano na zastosowanie ich do ru-    że motor potrzebuje nieznaczną ilość wody,

chu wiertniczego i dopiero Tangyes w Birmingham przystosował motory gazowe do potrzeb wiertnictwa, a mianowicie:

a)    Puszczenie w ruch motoru odbywa się przy pomocy połączonego z cylindrem Self startera i nie potrzeba obracać koła (co było bardzo uciążliwe). Przy tych motorach tarcza pasowa na wale nie jest zaklinowana, lecz zaopatrzona w kuplunek frykcyjny, łatwo posuwalny zapomocą dźwigni. Skutkiem tego można prędko i pewnie wprawić w ruch żó-raw wiertniczy lub zatrzymać, co stanowi wyższość wobec maszyny parowej.

b)    Co do ilości obrotów, to udało się Tangyes’owi przy swoich motorach ilość obrotów w ruchu zmieniać, w granicach 220 il 10 na minutę. Regulator sprężynowy, który zmianę ilości obrotów sprawia, może wiertacz ze swej ławki obsłużyć.

c)    Sterowanie wstecz jest przy motorze wykluczone i kierunek obrotu nie da się .zmienić. Natomiast inżynier Amoretti, który do wiercenia dużo motorów używa, zastosował na źórawiu praktyczne urządzenie, zapomocą którego można łatwo i prędko sterowanie żórawia wykonać.

jaka jest pod ręką, do studzenia, a wiadomo, jakie trudności sprawia sprowadzenie wody odpowiedniej dla kotła,

że gazy odchodzące z motoru są niewidoczne i bez zapachu,

podczas kiedy wszystkie kominy kotłowe okolicę swoją dymem i sadzą zanieczyszczają, a iskry z komina niebezpieczeństwo pożaru wywołują,

że motor może znaleść pomieszczenie przy szybie (gdzie maszyna parowa obecnie stoi),

podczas gdy dla kotłowni dużo miejsca potrzeba, co na małych terenach wiele trudności i sporów granicznych i t. p. przysparza.

H. O.

Biorąc pod uwagę wszystkie korzyści, jakie nam używanie motoru gazowego w wiertnictwie naftowem daje, jesteśmy przekonani, że motor ten daleko wyżej od maszyny parowej stoi.

Pożar zbiorników nafty w Antwerpii,

Przed niespełna miesiącem doniosły dzienniki, że wielkie naftowe rezerwoary w Hoboken obok Antwerpii spłonęły. Dzięki Wobec doświadczeń ludzi fachowych uprzejmości jednego z przyjaciół naszego w wiertnictwie, spodziewać się można, że    pisma w Brukseli możemy podać szczegóły

i przy używaniu motorów w krótkim czasie    tej w swoim rodzaju jedynej katastrofy.

cyalne urządzenia, mające uchronić przed ja-kiemkolwiek zapaleniem. Urządzenia te jednak nie funkcyonowały i dlatego pożar mógł się tak rozszerzyć.

Dnia 26. sierpnia na

Rozwój handlu naftowego w Antwerpii był w ogólnych zarysach następujący: Przed około 20 do 30 laty znano tylko naftę amerykańską; przywożono ją do Antwerpii beczkami na okrętach żaglowych i tak sprzedawano detajlistom. Wszystkie towarzystwa amerykańskie miały swych agentów w Antwerpii. Ceny ulegały częstym znacznym i nagłym wstrząśnieniom, ponieważ handel zawisł krótko przed 11 - tą wyłącznie od przybycia lub nieprzybycia

Wielka nowa składowuia nafty w Antwerpii obejmowała rezerwoary trzech towarzystw, mianowicie niemieckiego „Petroleum Produkte A. G.“ z Hamburga (zastępca Eiffel dlatego w gazetach była mowa o spółce Eiffe), „American Petroleum Company“ (zastępca Rieth) i „Société anonyme pour l’importation du pétrole russe“ (Nobel, Standard, zastępca Speth). Z wyjątkiem zbiorników tego ostatniego towarzystwa wszystkie inne w liczbie 38-miu spłonęły wraz z zawartością i tylko dwa, należące do Tow. Niemieckiego, ocalały. Obliczają, że 100.000 ton nafty spaliło się.

Urządzenia rezerwuarowe w Hobokeu zbudowano dopiero niedawno, według najnowszych planów naftowych składowni portowych i z uwzględnieniem wszelkich możliwych zarządzeń bezpieczeństwa. Cały teren został podzielony na 6 części, przedzielone między sobą szosami i kolejami żelaznemi w szerokości 20 metrów. Druga część przeznaczona dla Rothschilda, nie była jeszcze oddaną do użytku, tak iż pierwsza Część (własność American Oil Company) oddzieloną była od trzeciej (własność „Petroleum Produkte A. G.“ wolną przestrzenią 82 metrów. Rezerwoary każdej poszczególnej instalacyi otoczone były murem z cegieł lub betonu na 2*50 m wysokości, tak że przestrzeń murem zamknięta zdołała pomieścić całą zawartość rezerwoarów danej instalacyi, na wypadek pęknięcia. Oprócz tego poszczególne rezerwoary instalacyi oddzielone były od siebie murami mniej wysokiemi. Wewnątrz tej przestrzeni ziemia była betonowana, celem zapobieżenia wsiąkania nafty. Naokoło większych zbiorników szły także rowy do odwodnienia.

Zbiorniki zaopatrzono rurami odprowa-dzającemi pary, co oddało znakomitą przysługę, gdyż żaden z gorejących zbiorników nie pęknął, inaczej nieszczęście byłoby jeszcze daleko większe. Prócz tego rezerwoary posiadały nowy system gromochronów i spe-rano pękł nagle rezerwoar nr. 2 lub nr. 4 (w szeregu pierwszym), należący do kompleksu „American Oil Company“. Czy kon-strukcya fundamentu rzeczywiście była wadliwą, jak twierdzą, to wykaże dopiero śledztwo, które wytoczy Eiffe amerykańskiemu towarzystwu. Pod ogromnym naporem 6.000 ton nafty przewrócił się mur ochronny i w okamgnieniu został zalany plac, na którym właśnie robotnicy byli zajęci stawianiem rezer-woarów dla barona Lamberta Rothschilda z Brukseli (szereg drugi). W największym pośpiechu robotnicy w liczbie 80-ciu zaczęli uciekać. Niektórym fala naftowa sięgała po piersi, tylko na pół płynąc zdołali się ratować. Na środku placu pozostała opuszczona lokomobila, dymiąc i dychając dalej. Jezioro naftowe podchodzi do palnika i w sekundzie stoi w płomieniach. Wznosi się ogromny czarny słup dymu, który wszystko pogrąża w ciemności. Kto teraz jeszcze znajduje się na placu, jest zgubiony; miało być dwunastu robotników i kilkoro bawiących się dzieci. Na daleką odległość, aż w samej Antwerpii, odległej około trzy kwadranse drogi, w mieszkaniach i pracowniach było ciemno całemi minutami.

Słup ognia ogarnął zaraz dalsze zbiorniki „American Petroleum Company“ i przerzucił się na urządzenia Eiffego. Nastąpiło dziesięć przygłuszonych eksplozyj, ostatnia następnego dnia rano. Z daleka rezerwoary naftowe wyglądały jako ogromne wklęsłe puszki konserw. W gigantycznych kłębach unosiły się z nich nieustannie czarne chmury. W środku przewalał się ciemnoczerwony płomień. Nie było słychać żadnego trzaskania, w zupełnej ciszy przewalały się chmury dymu i płomieni.

jeden rezerwoar także

E. P.

żaglowców, które znów musiały się liczyć ze stanem morza i wiatrów. To trwało do roku 1880. Wtedy nastąpił zupełny przewrót w handlu naftowym. Rieth zaczął wwozić naftę rosyjską. Kupił on w północnej stronie miasta, koło basenu amerykańskiego znaczny obszar gruntu i pobudował zbiorniki. Wpadł także na myśl sprowadzania nafty nie w beczułkach, jak dotychczas, lecz w spe-eyalnie budowanych okrętach naftowych. Rieth odtąd był panem rynku. Nikt inny, żadne inne towarzystwo nie mogło z nim współzawodniczyć, ponieważ zupełnie brakowało miejsca pod budowę rezerwoarów. Wtedy to wystąpiła na arenę Standard Oil Company. Skupiwszy najwydatniejsze kopalnie w Ameryce i opanowawszy już rynki amerykańskie, postanowiła zdobyć sobie także rynki europejskie i obrała w tym celu Antwerpię za podstawowy punkt operacyj handlowych. Rieth oddał swoje urządzenia i okręty Standardowi, który przez to stał się wszechwładnym i sam dyktował ceny. Domy handlowe w Antwerpii, handlujące naftą, liczni agenci i drobni pośrednicy za jednym zamachem zostali zrujnowani. Zbytecznem doda wać, że ceny natychmiast podskoczyły w górę. Wprawdzie powstała konkurencya w „Fiere Oil Company“, która miała swoje magazyny w Rotterdamie, vv Gent, lecz konkurencya ta przeciw Standardowi nie wiele wskórać mogła.

W Antwerpii z czasem zaczęto uważać składy nafty na północy jako niebezpieczne i domagano się ich przeniesienia na południe. Gdy to się rozniosło, kupił Eiffe (zastępujący w Antwerpii „Shell Transport Company“) na południu grunta pod budowę zbiorników. „Shell Transport Company“ zapewniła sobie wielką część produkcyi teksańskiej i rozporządzała 18-tu okrętami naftowymi. To towarzystwo zaczęło więc konkurować ze Standardem i pobudowało rezerwoary za milion franków. Niemieccy finansiści z Bankiem niemieckim na czele przyłączyli się do Shell Company i powstało w ten sposób towarzystwo pod nazwą „Deutsche Petroleum A. G.“, które próbuje przełamać żelazną obręcz Rockefellera. Towarzystwo to zapewniło sobie też część produkcyi rosyjskiej,

ma więc do dyspozycyi naftę rosyjską i teksańską. Konkurencya stawała się dla Standardu juz dość nieprzyjemną, gdy obecny pożar wybuchł.

Katastrofa w Antwerpii będzie niewątpliwie powodem wielkiego procesu cywilnego, gdyż to w. „Petroleum Produkte A. G.“ zaskarży Standard o wynagrodzenie strat i odszkodowanie z powodu przerwy w prowadzeniu interesów, ponieważ pożar wybuchł na kompleksie amerykańskim i urządzenia tegoż były powodem rozszerzenia się ognia. Wielce charakterystyczną jest wiadomość, że jedną z głównych przyczyn pożaru z towarzyszeniem eksplozyi w zbiornikach Standardu był lichy gatunek zawartej w nich nafty, która miała posiadać tylko 20° temperatury zapłomienia. Okoliczność, że re-zerwoary „Société anonyme pour l’importation de pétrole russe“ pozostały nietknięte, mimo iż pożoga kilkakrotnie ku nim się zwracała i płomienie obejmowały je, zawdzięczać należy wysokiej temperaturze zapalności tej nafty, ponieważ rosyjska nafta nie może opuścić rafineryi, jeżeli nie wykazuje conajmniej 28° na aparacie Alfla. W Belgii już teraz wdrożono akeyę za uregulowaniem kwestyi temperatury zapalności.

Walka o naftowe rynki zbytu.

„Neue freie Presse“ zamieszcza w numerze z 18. września b. r. nader zajmującą notatkę, dotyczącą walki o naftowe rynki zbytu, którą poniżej w całości przytaczamy.

Międzynarodowy rynek naftowy przedstawia obecnie obraz bardzo niejasny. Nowe wiercenia podjęte w Ameryce na pensylwańskich terenach, nie okazują wielkich korzyści, mimo to jednak produkcya wzrasta stale. Natomiast bardzo znaczny wzrost produkcyi widoczny jest na nowo odkrytych terenach w Kanzas, które dają obecnie 500.000 baryłek miesięcznie. W Teksas wszystkie szyby w ogólnej liczbie około stu, których nadzwyczajna wydajność jeszcze przed rokiem wzbudzała ogólny podziw, produkują obecnie zaledwie tyle, ile słynny „Lukas Gusher“ początkowo sam dawał. Przyczyną

tego spadku produkcyi ma być wtargnięcie słonej ropy do otworów świdrowych. W Rosy i panuje stała zwyżka produkcyi, wskutek czego tendeneya na rynkach jest ogółem słaba. Przytem zauważyć się daje ciekawa okoliczność, że wydajność wybuchowych szybów stale się zmniejsza, zaś w szybach pompowanych podniosła się produkeya znacznie. W I. półroczu r. 1903 dostarczyły wybuchowe szyby około 32 miliony pudów, podczas gdy w I. półroczu r. 1904 spadła ich wydajność na 16 milionów pudów, a zatem o połowę.

W Rumunii daje się również zauważyć silna zwyżka produkcyi, którą oceniają obecnie na 35.000 ton miesięcznie, czyli 4 mil. cent. metr. rocznie. W Galicyi wpłynęły strejki robotnicze nader ujemnie na ogólną produkcyę. Szczególnie zauważyć się to daje na Borysławiu, który w sierpniu wyprodukował ogółem zaledwie 3.500 wagonów, podczas gdy w miesiącach poprzednich osiąganą była suma 4.800 wagonów. Dla producentów naftowych był ten czasowy spadek produkcyi o tyle korzystnym, że rezerwoary „Petrolei" były prawie całkiem zajęte, a w międzyczasie niedogodność tę usunięto przez budowę nowych rezerwoarów. Eksport nafty idzie normalnym trybem, a spodziewane ożywienie ruchu eksportowego, wskutek pożaru w Antwerpii, jak dotąd zawiodło. W zaopatrywaniu rynków niemieckich, zdobywa sobie eksport nafty galicyjskiej coraz większe znaczenie, co wynika z poniżej przytoczonych cyfr :

W r. 1903 wynosił ogólny import nafty do Niemiec 9*7 milionów Cent. metr., z czego przypadało na Amerykę 78’6 prc., na Rosyę 14‘7 prc., na Austro-Węgry 3 7 prc. Od początku b. r. do 30. kwietnia przypada na Amerykę 78*5 prc., na Rosyę 14-3 prc., na Austro-Węgry 4⁻2 prc. ogólnego importu. Przypuszczać należy, źe w dalszym ciągu kampanii stosunek ten zmieni się jeszcze bardziej na korzyść eksportu austryackiego. Ukształtowanie się światowej sytuacyi naftowej zależeć będzie w pierwszym rzędzie od polityki, którą kierować się będzie Standard Oil Company w prowadzeniu swych interesów. W danej chwili pozostają targi naftowe pod wpływem walki o rynki zbytu, jaką toczy Standard Oil Company przeciw przemysłowi naftowemu rosyjskiemu, indyjskiemu, rumuńskiemu i austryackiemu. Wszystko wskazuje na to, źe końca walki nie należy się zbyt rychło spodziewać. Dla Austro- Węgier wchodzą w rachubę w pierwszym rzędzie niemieckie rynki zbytu, i ze względu na to zajmującą jest rzeczą, źe podczas gdy w Nowym Jorku spadła cena nafty w ostatnich 14 dniach o 15 ctn. amerykańskich, w Baku o blisko 4 kop., notowania hamburskie, które dla rynków niemieckich są miarodajne, pozostały niezmienione. Zna-mienuem jest również, że tow. Standard Oil Company zakupiło prawie wszystkie akcye Niemiecko amerykańskiego Towarzystwa naftowego, i to częścią za gotówkę, częścią w drodze wymiany na akcye Standard Oil Company. Również i skład rady nadzorczej Niemieeko-amerykańskiego Towarzystwa naftowego, w którego ręku spoczywa kierownictwo amerykańskich interesów naftowych na rynkach niemieckich uległ znacznej zmia-nie, gdyż wchodzą do niej obecnie wyłącznie mężowie zaufania Standard Oil Comp. Ta zmiana w stanie posiadania akoyj, ma zdaniem fachowców jedynie na celu wyrównanie sprzeczności panujących w interesach Standard Oil Company — a Niemiecko-amery-kańskiego Towarzystwa naftowego. Niemiecko amerykańskie Towarzystwo naftowe starało się dotychczas osiągnąć najwyższą możliwą cenę za naftę amerykańską na rynkach niemieckich, a uzyskana różnica między ceną zakupna i ceną sprzedaży stanowiła zysk Towarzystwa. Przez skupienie w swym ręku większości akcyj Niemieeko-amerykańskiego Towarzystwa naftowego, zdobył sobie Standard Oil Company nieograniczoną władzę w Niemczech, bez względu na ceny w Ameryce notowane i może dotychczasową swą konkurencyjną politykę bez jakiejkolwiek przeszkody kontynuować. Standard Oil Comp. nie ogranicza się bynajmniej na Niemcy, lecz stara się systematycznie opauować i inne ogniska przemysłu naftowego, względnie rozciągnąć nad niemi daleko idącą kontrolę. A więc w Rumunii powstało towarzystwo „Romana-Americana“, które narazie skon-traktowało liczne terena naftowe. Wedle doniesień ,.Moskowskia Wiedomosti“ założył

dotychczasowa polityka

c) od domów mieszkalnych, dróg publicznych (dróg państwowych, krajowych i powiatowych, następnie dróg gminnych I-szej i II-giej klasy), kuźni i kotłowni na kopalniach pierwszej klasy niebezpieczeństwa 30 m,

Standard Oil Company swoją filię w Ro-syi i stara się uzyskać wpływ nietylko na sam przemysł naftowy, ale także i na przemysł rafineryjny. Również i w Austryi pragnie Standard Oił Company choć w części opanować przemysł naftowy, i czyni zabiegi celem uzyskania koncesyi na budowę rafineryi w Galicyi i na Węgrzech, przyczem posługuje się ściśle z nią związanym „Vacuum Oil Company“. W tern wszystkiem widoczny jest jeden cel, mianowicie uzyskanie dokładnego poglądu i ugruntowania swego wpływu na stosunki naftowe w poszczególnych krajach. Jest jeszcze wielką kwestyą, czy to^ warzystwo zechce użyć swego wpływu w prawdziwym interesie ekonomicznym poszczególnych krajów,

„Standard Oil Comp.“, raczej powątpiewać o tern pozwala. W Austryi panuje powszechne przekonanie, że obydwie założyć się mające rafinerye będą miały na celu ograniczenie naszego eksportu naftowego. Liczne oferty rosyjskich firm w Austro-Węgrzech, o których w ostatnich czasach często była mowa, stoją wedle rozpowszechnionego mniemania w kołach naftowych w ścisłym związku z dążnościami eksportowemi austryackiego przemysłu naftowego. Wspomniane oferty nie miały wpływu i prawdopodobnie nie mają też rosyjskie firmy importowe sprzedawać znaczniejszych ilości w austryacko-węgierskim obszarze cłowym. Galicyjska produkcya ropy osiągnie, mimo wspomnianych już strajków robotniczych, w kampanii od 1. maja 1904 do 30. kwietnia 1905 przeszło 3 miliony centn. metr. Zapasy obecne oceniają na przeszło 3 miliony centn. metr, ; jednak ilość taka uważaną jest przez interesentów za nieodzowną dla stałego ugruntowania przemysłu wywozowego, gdyż przy w ogóle chwiejnym charakterze galicyjskiego przemysłu naftowego, ewentualny spadek produkcyi nie jest wcale wykluczony. Konsumcya wewnętrzna nafty nie uległa od zeszłego roku żadnej zmianie,przyczem zauważyć się daje ciekawe zjawisko, że podczas gdy w Niemczech, w Anglii, we Francyi, ba nawet w Japonii konsumcya stale wzrastała, w Austryi w ciągu ostatnicli 4 lat pozostała prawie niezmienioną.

W I. półroczu r. 1904 sprowadziła Japonia

nafty za ogólną sumę 1,800.000 funt. szterl. podczas gdy w tym samym okresie r. 1903 import wynosił zaledwie 1,100.000 funt. szt. Również i zniżka cen nafty w latach 1902 i 1903, spowodowana spadkiem cen ropy na mniejwięaej 1 koronę za 100 kg, nie wywołała większego zapotrzebowania, gdyż daty następnej kampanii naftowej wykazały, że wyższe cyfry opodatkowanej nafty, w czasie zniżenia ceny, spowodowane zostało jedynie przez większe magazynowanie w celach spekulacyjny cli.

Nowe przepisy górniczo-policyjne

d la k opal ń o 1 e j u skalne go w Galicyi

z d. 26. czerwca 1904, L. 2745.

(Ciąg dalszy).

§ 19.

Przynoszenie, szynkowanie i przechowywanie wyskokowych napojów na teren wiertniczy jest zakazane.

§ 20.

Dla odległości otworów świdrowych od siebie, od granicy obcego gruntu i od sąsiednich objektów na powierzchni obowiązują następujące postanowienia:

1. Dla otworów świdrowych, nowo za- • łożyć się mających po dniu ogłoszenia tych przepisów w dzienniku ustaw i rozporządzeń krajowych dla Królestwa Galicyi i Lodome-ryi wraz z Wielkiem Księstwem Krakowskiem, na kopalniach będących już w ruchu, mają wynosić minimalne odległości :

a)    na kopalniach, należących do obu klas niebezpieczeństwa, od granicy obcego gruntu 10 m,

b)    od innych otworów świdrowych, od szybów naftowych, zbiorników na olej skalny o pojemności ponad 20 cystern (à 100 q), od zbiorników na gazy, od warsztatów, izb robotniczych i kancelaryj, na kopalniach należących do obu klas niebezpieczeństwa 30 m,

b) od innych otworów świdrowych 40 m, o) od mieszkalnych budynków na kopalniach pierwszej klasy niebezpieczeństwa 40 m, zaś na kopalniach drugiej klasy niebezpieczeństwa 50 m.

Dla odległości od reszty objektów obowiązują też i dla tych wierceń za olejem skalnym przepisy, zawarte w ustępie I. tego paragrafu.

zaś na kopalniach drugiej klasy niebezpieczeństwa 40 m,

d)    od publicznych budynków i cmentarzy, na kopalniach pierwszej klasy niebezpieczeństwa 40 m. na kopalniach drugiej klasy niebezpieczeństwa 60 m,

e)    od świątyń i od szybów kopalń wosku ziemnego, które są w ruchu, na kopalniach pierwszej klasy niebezpieczeństwa 70 m, zaś na kopalniach drugiej klasy niebezpieczeństwa 100 m.

Te odległości dotyczą tez i tych kopalń, o których zamierzonym ruchu doniesiono władzy górniczej w myśl § 14 ustaw; z 17. grudnia 1884, Dz. ust. i rozp. kraj Nr. 35 z r. 1886, jeszcze przed dniem ogłoszenia niniejszych przepisów górniczo-poli cyjnycb, jeżeli rozpoczęcie ruchu kopalnianego nie będzie zakazane przez władzę w myśl postanowień § 14 i 15 powołanej ustawy.

II.    Dla wierceń za olejem skalnym na terenach, na których rozpoczęcia ruchu wprawdzie władzy górniczej jeszcze nie zgłoszono, jednakże już przed dniem ogłoszenia tych przepisów w Dzień. ust. i rozp. kraj. uzyskano uprawnienie do wydobywania oleju skalnego na mocy sądownie lub notaryalnie uwierzytelnionych kontraktów dzierżawy lub eksploatacyi, obowiązują odległości ustanowione w ustępie I. tego paragrafu, jednakże z tą zmianą, że odległośó mających się tam założyó otworów świdrowych od granicy obcego gruntu, dla kopalń obu klas niebezpieczeństwa, musi wynosió u gruntów o 30 i więcej metrach szerokości, co najmniej 15 m, a u gruntów o szerokości poniżej 30 m, połowę szerokości gruntu, ale co najmniej 10 m.

Jeżeli takie kontrakty dzierżawy lub eksploatacyi w dniu ogłoszenia tych przepisów nie są sądownie lub notaryalnie uwierzytelnione, należy je najpóźniej w 2 miesiące po tym dniu ogłoszenia daó dodatkowo uwierzytelnió; w przeciwnym razie wiercenia prowadzone na terenach określonych w owych kontraktach traktowane będą według przepisów ustępu III. tego paragrafu.

III.    Przy wszystkich innych wierceniach za olejem skalnym mają odległości otworów świdrowych co najmniej wynosió:

a) od granicy obcego gruntu 20 m,

O ile to dopuszczają względy bezpieczeństwa, może Urząd górniczy okręgowy ze-zwolió uprawnionemu do wydobywania na założenie otworów świdrowych na własnych terenach w mniejszych odległościach pomiędzy sobą jak te, które ustanowiono w poprzednich ustępach ; jednakże ta odległośó pomiędzy poszczególnymi otworami świdrowymi musi wynosió co najmniej 30 m. Także jeżeli sąsiedzi kopalniani w porozumieniu ze sobą o to proszą, może Urząd górniczy okręgowy zezwolió na założenie otworów świdrowych w mniejszych odległościach od wspólnej granicy, jak te. które są powyżej przepisane, o ile będą zachowane odległości dla otworów świdrowych pomiędzy sobą i od innych objektów, przepisane powyźszemi postanowieniami.

Pominąwszy wyjątkowe wypadki, w poprzednim ustępie bliżej określone, wolno otwory świdrowe w mniejszych, jak w ustępach I—III przepisanych odległościach, zakładać li tylko za zezwoleniem Starostwra górniczego.

Budynki mają byó tak zakładane, aby sąsiedniemu uprawnionemu do wTydobyw⁷ania bezpodstawnie nie przeszkadzały w wykonywaniu jego prawa eksploatacyi.

Istnienie otworów świdrowych, budynków oraz innych objektów, już założonych, względnie postawionych za zezwoleniem władzy po dzień ogłoszenia tych przepisów, pozostaje nienaruszone przez poprzednie postanowienia.

IV.

O budynkach i urządzeniach,

c) O wieży wiertniczej i przynależnych zabudowaniach i urządzeniach.

§ 21.

Wieże wiertnicze i zabudowania z niemi połączone, niemniej wszystkie maszyny słu-

żące do wiercenia i przyrządy muszą być odpowiednio mocno, bezpiecznie i z dobrego materyału sporządzone.

Z wieżą wiertniczą wolno bezpośrednio łączyć jedynie tylko zabudowania nad trans-misyą wiertniczą i nad stałą maszyną do wiercenia.

Nowy dworzec w Borysławiu. Ministerstwo kolejowe zgodziło się na budowę nowego dworca w Borysławiu, którego domagał się kilkakrotnie delegat Tow. naftowego na B. Załoziecki. Nowy dworzec ma stanąć wkrótce, gdyż 17. t. m. odbyła się rozprawa ofertowa

§ 22.

Na kopalniach 2 giej klasy niebezpieczeństwa wolno do wybudowania wież wiertniczych używać drzewa li tylko na szkielet wieży wiertniczej, a nie na ściany tejże; to postanowienie nie odnosi się do zakładów tego rodzaju, istniejących już w czasie ogłoszenia tych przepisów.

Aby zapobiedz wywrotowi wieży wiertniczej, musi się ją zabezpieczyć silnerai dru-cianemi linami, lub w inny odpowiedni sposób.

Stałe lub często się powtarzające roboty we wieży wiertniczej wolno wykonywać tylko z odpowiednio zabezpieczonych pomostów. Te pomosty muszą być zabezpieczone poręczą o wysokości przynajmniej i m i listwą nożną, przybitą do podłogi pomostu.

Drabiny na te pomosty muszą być dostatecznie mocne, wygodne i silnie przymocowane, zawsze w dobrym i bezpiecznym stanie utrzymane, zaś szczeble mają być zapuszczone w listwy.

W każdej wieży wiertniczej obok najwyższego pomostu musi być urządzone, na zewnątrz otwierające się, odpowiednio wysokie okno ratunkowe, zaś przed niem, na zewnętrznej stronie wieży wiertniczej, balkonik (platforma), zabezpieczony gęstą i co najmniej l⁻2m wysoką poręczą. Tę platformę ma się połączyć z urządzeniem, które ma umożliwiać robotnikowi pracującemu u góry wieży wiertniczej szybką i bezpieczną ucieczkę na ziemię.

W zimie podczas pracy muszą być wieże wiertnicze ogrzewane kaloryferami.

§ 23.

Budynki nad transmisyą wiertniczą i nad motorem służącym do wiercenia, muszą posiadać takie rozmiary, ażeby można było bezpiecznie dostąpić do wszystkich miejsc manipulacyjnych.

§ 24.

Każdą wieżę wiertniczą, jako też każdy budynek nad transmisyą wiertniczą, jak i nad maszyną (motorem) należy zaopatrzyć przynajmniej w jedne osobne drzwi i w jedno osobne okno. W bocznej ścianie wieży należy urządzić obok ławki wiertacza drzwi a łącznie z niemi bezpieczne przejście obok dołu lub przez dół z łyżkowinami. Podczas pracy nie wolno drzwi zamykać na klucz, jednakże zaraz, gdy praca ustanie, mają być one na klucz zamknięte.

Wszystkie drzwi muszą się same zawierać i muszą być co najmniej 2 m wysokie. Urządzeń, jak haków, klamek i t. p., które przeszkadzają szybkiemu otwieraniu drzwi, nie wolno na nich umieszczać.

Podłogę w wieżach i lokalach dla maszyn należy posypywać piaskiem lub w inny sposób tak zabezpieczyć, ażeby robotników uchronić przed pośliznięciem się.

§ 25.

Szyby kopane dla rozpoczęcia wiercenia muszą mieć odpowiednią oprawę. Przy ich pogłębianiu należy postępować wedle reguł sztuki górniczej.

§ 26.

Jeżeli na ławie wiertniczej ustawia się żerdzie (sztangi) wiertnicze, to ta część ławy, na której one spoczywają, musi posiadać urządzenie dla zapobieżenia ich zesunięciu się; ta część ławy nie może być ruchoma.

§ 27.

W wybuchowych otworach świdrowych wolno pracować tylko przy użyciu niezawodnych przyrządów do zamykania otworów świdrowych, które to przyrządy umożliwiają odprowadzanie oleju skalnego i gazów do przeznaczonych na ten cel zbiorników.

(Ciąg dalszy nastąpi).

KRONIKA.

Radzie kolejowej pan

na

Klaud. Angerman.

Austryacki i rosyjski przemysł naftowy. „Neue freie Presse“ donosi z kół interesowanych w przemyśle naftowym, że w ostatnim czasie odbyła się konfereneya między przedstawicielami przemysłu naftowego austryacko-węgierskiego i rosyjskiego, której przedmiotem było porozumienie między przemysłem naftowym austryackim i rosyjskim w sprawie eksportu do Niemiec. Przy tej sposobności okazały obie strony skłonność do dalszego porozumienia, którego zadaniem byłoby konku-

ry. Narazie nie odbyty się dalsze konfereneye, ale w kołach interesowanych panuje przekonanie, że obecna sytuacya byłaby dla dalszego porozumienia korzystną.

•N

CS

Jt

budowę. Dyrekcja kolei powierzyła budowę tego dworca firmie Lewiński, Sosnowski i Za-cłiaryewicz, twórcom dworca lwowskiego, za cenę oferowaną 49.000 koron. Dworzec w Borysławiu przychodzi do skutku dzięki wyłącznie staraniom Towarzystwa naftowego, podobnie jak wiele innych ważnych spraw tyczących się naszego przemysłu i to powinni sobie wszyscy ci, którzy do krytyki Towarzystwa naftowego są tak pochopni i świadomie lub nieświadomie przykładają ręce do zachwiania zaufania wśród naszych nafciarzy do niego, zapamiętać.

Ropa w Tustanowicach. Oczekiwany z takiem naprężeniem rezultat licznych wierceń w Tustanowicach zaznaczył się w szybie Towarzystwa Karpackiego, wysuniętym najbardziej na wschód, co prawda w sposób mniej zadowalniający jak przypuszczano. W tym szybie w głębokości aż 1.180 m, najgłębszym w ogóle, otrzymano ropę w ilości 1 cysterny dziennie. Jeżeli to ma być, jak utrzymują, ropa pierwsza, to dalsze głębsze horyzonty przyjdzie dobywać z wielkim nakładem pracy i kapitału.

Na upominek dla p. W. H. Mac Garveya. Od p.

inż. Angermana otrzymujemy pismo następujące: „Jako skarbnik komitetu, mającego zająć się wręczeniem upominku dla p. Mac Garveya, pozwalam sobie złożyć sprawozdanie. Złożono: Kreisberg & Kornhaber koron 20, Kutyryba & Schutzman 100, Bokach, Sussman & Landau 100, Perutz, Giuseł & Mikucki 150, Akcyjne Tow. dla przemysłu naftowego 750, Kopalnia „Szczur“ 5, Harklowska Spółka 20, ks. Marya Lubomirska 50, Tow. dla handlu i przemysłu 50, Klaud. Angerman 100, Parkinson 200, Henryk Macher 100, Rafinerya nafty „Apollo“ w Preszburgu 200, Budapeszteńskie Tow. akc. fabrykacyi nafty (Berg) 200, Rafi-nerya Dawid Panto w Pardubicach 50, Tryesteń-ska rafinerya 50, Bafinerya w Turcz. Św. Marcinie 25, Stanisław Jurski 40, Edmund Szilenyi 400, br. W. Schossberger 100, Tomasz Łaszcz 200, „Petrolea“ 1.000, Medycki & Pałaszewski 20. Razem 3.980 koron. Wydatki: Cyrkularze 54 k., napisanie adresów 5 k., marki 8-78 k., razem 62-78 koron. Pozostaje 3.867-22 koron, złożonych na książeczkę Galie. Kasy Oszczędności. Prócz tego zebrał p. br. Biedermann we Wiedniu 1.800 koron, ogółem więc zebrano 5.667-22 koron. Na tern uważam czynność moją za skończoną.

rencyę przy zbycie produktów naftowych na rynkach niemieckich skierować na unormowane to

Towarzystwo naftowe dla konkurencyi ze Standard Oil Company. „Oil Paint and Drug Reporter“ podaje senzacyjną wiadomość, że w Kanzas zawiązało się towarzystwo przemysłowców naftowych dla walki ze Standardem z kapitałem 50 mil. dolarów, podzielonym na akcye po 100 dolarów z gwarancyą 8 prc.

Jako curiosum należy zanotować, że niemieckie towarzystwo „Breslauer Import Gesellschaft“ ofiarowj^wało niedawno w Pradze naftę po cenach niższych, niż kartelowa cena naszej nafty; przypuszczają, że tego sposobu użyło towarzystwo to jako manewru, by zawrzeć z kartelem austryackich rafinerów umowę co do eksportu nafty do Niemiec; początkowo przypuszczano, że towarzystwo to działa w interesie „Standard Oil Company“.

Do dzisiejszego nakładu załączamy prospekty K. Gustawa Hildebrandta z Krakowa.

Koks!

Zakład gazowy miejski we Lwowie dostarcza

JCofis

najlepszych węgli gazowych do opału i celów kowalskich.

Przy większym odbiorze

ceny znacznie zniżone

Fabryka narzędzi wiertniczych w Borysławiu wykonuje wszelkie przybory wiertnicze wszystkich systemów, z najlepszego materyału, po najbardziej umiarkowanych cenach.

ceny znacznie zniżone

Cennik na żądanie.

SŁ o k s!

NAFTA

to

gjn

PIERWSZE GALICYJSKIE

■\7\7- Sanok-u.

wykonuje i ma na składzie gotowe:

Narzędzia wiertnicze.

Kompletne ryg-i wiertnicze.

Kotły lokomobilowe.

Kotły parowe wszelkich .systemów i wielkości.

Przyrządy do tychże do opalania ropą«

Maszyny parowe.

Rury żelazne stojąco lane dla wodociągów, gazowni itd.

Sikawki pożarne.

Odlewy metalowe i żelazne.

Wozy cysternowe do przewozu nafty, kwasu siarczan ego, teru itp.

Zbiorniki na naftę o każdej objętości.

Wózki dla kolejek połowych i leśnych.

Urządzenia kompletne rafi-neryi nafty, parafiniarń i rekonstrukcye tychże.

Wszelkie konstrukcye żelazne.

Zastępstwo wyłączne sprzedaży przyborów i narzędzi wiertniczych ma Towarzystwo dla handlu, przemysłu i rolnict wa, Lwów, Chorąż-czyzna 17, z składami w Gorlicach, Potoku, Schodnicy, ltoryslawiu.

Zamówienia przyjmuje Dyrekeya fabryki w Sanoku, oraz Biuro Towarzystwa we Lwowie, ul. Trzeciego Maja 1. lia.

_HU

Sffi

Na żądanie ivysyla się odwrotnie Kosztorysy i cenniki.

Towarzystwo akcyjne dla przemysłu naftowego we Lwowie.

Fabryka narzędzi wiertniczych w Borysławiu wykonuje wszelkie przybory wiertnicze wszystkich systemów, z najlepszego materyału, po najbardziej umiarkowanych cenach.

KOMPLETNE RYGI WIERTNICZE NA SKŁADZIE.

Fabryką kieruje inż. Władysław Zdanowicz. Korespondencye adresować do biura Towarzystwa, we Lwowie ul. Kościuszki 7.

Przy zamówieniach, korespondencyach etc. prosimy odwoływać się na nasze czasopismo, jako źródło informacyi !