NAFTA

Organ Galicyjskiego Przemysłu Naftowego

V:

wychodzi 2 razy aa miesiąc 5-ego i 20-e^o.

AC--.-..

Prenumerata -wynosi rocznie 12 Icoroan.

Komitet redakcyjny: Inż. Kl. Angerman, dr. Stefan Bartoszewicz, Władysław Długosz, Stanisław Mars.

Wydawca i redaktor: R. ZAŁOZIECKI.

Adres Redakcyi i Administracyi : Lwów, ul. Krzyżowa 1. 39., Willa „Komana“.

Treść zeszytu 13.

Rafinerye ropy galicyjskiej w Niemczech. Nap. K. Załoziecki. — Ankieta w sprawie zmiany przepisów górniczo-policyjnych dla kopalń naftowych w Galicyi. — O ropie hory sławskiej. (Studyum porównawcze). Nap. inż. Maryan Wieleżyński. — Kopalnie nafty w Rogach. — Z Borysławia. — Towarzystwo akcyjne dla austryackich prod. naft. — Nowy środek gaszenia pożarów. — Gal. Karpackie

Tow. naftowe. — Kronika.

„Creditanstalt“ z jej

Rafinerye ropy galicyjskiej w Niemczech.

Rosnąca ciągle produkcyą ropy w Ga-licyi, która przez odkrycie bogatej kopalni w Rogach nowy impuls otrzymała, wydźwi-gnęła znów kwestyę jej eksportu w połączeniu z budową nowych rafineryj w Niemczech. Jak wiemy, kwestya to nie nowa, jeszcze przed 2 laty pojawiła się u nas w formie pewnych studyów przygotowawczych, które doprowadziły nawet do zetknięcia się naszych krajowych producentów ze sferami interesowanemu w Niemczech, a w „Nafcie“ pojawiła się serya artykułów opartych na tej kombinacyi. Wówczas jednak projekty te nie doszły do skutku, głównie z tych powodów, że producenci nie chcieli przyjąć na siebie żądanej przez kapitalistów niemieckich gwa-rancyi dostawy ropy na pewien oznaczony szereg lat.

Dzisiaj, jak w kronice zaznaczamy, sprawa wchodzi znów na porządek dzienny i o ile z towarzyszących jej okoliczności wnioskować można, w formie więcej poważnej jak dawniej, bo inieyatywa pochodzi tym razem od silnego towarzystwa naftowego, wy-szłego z łona zakładu kredytowego we Wiedniu, względnie jego filii lwowskiej. Preliminarze są te same jak dawniej, bo to, o czem pisały dzienniki, jakoby „Creditanstalt“ miał zamiar sam budować niemieckie rafinerye, nie jest zgodne z prawdą, bo do budowy rafinery i w Niemczech zaofiarował się niemiecki kapitał (być może, że nawet te same grupy, co dawniej) obecną potężną produkcyą ropy miała być tylko tą drugą stroną, która przyjęłaby gwa-rancyę w dostarczeniu ropy na szereg lat, to znaczy mogłaby dopełnić te same warunki, jakich nasi producenci nie chcieli swego czasu na siebie przyjąć.

Rozumie się samo przez się, że w tak ważnej kwestyi, któraby na całą ekonomiczną stronę naszego przemysłu naftowego i jej przyszły rozwój, najsilniej oddziałać musiała, nie chciała ,Kreditanstalt“ działać bez porozumienia się z drugimi czynnikami i dlatego odbyły się we Wiedniu z początku miesiąca bardzo ważne narady między zastępcami ra-fiüeryj i dużych producentów.

Na tej konferenoyi wyłoniły się dwa kierunki; jedni byli za programem budowy nowych rafineryj nafty w Niemczech dla ułatwienia zbytu ropy galicyjskiej, drudzy zwalczali ten projekt ze względu na niebezpieczeństwo konkurencyi surowca eksporto-

pujące :

3. Zmniejszona konkurencya produktów ubocznych w obrębie monarchii. Korzyść ze wszystkich może najważniejsza, gdy się zważy, źe odpowiednio do zwiększonej produkcyi nafty eksportowej gromadzi się coraz więcej produktów ubocznych, jak benzyny, olejów, parafiny, a nawet nafty po za kontyngentem nafty eksportowej. Ponieważ Austro-Węgry mają dosyć ograniczony zbyt dla produktów naftowych, przeto wytwory te z konieczności stworzyć sobie muszą konkurencyę i co za tern idzie znaczne obniżenie ceny,

wymaga.

wego. Ci ostatni stali na stanowisku, źe ra-finerye austryackie będą w możności przy pewnym wysiłku przerobió całą produkcyę surowca i rozwiązać kwestyę eksportową przez wywóz produktów fabrycznych. Do ostatecznego porozumienia się między temi dwiema grupami nie przyszło, wybrano jednak komitet, któryby miał przestudyować całą sprawę głównie ze względu możności przerobienia całej produkcyi ropy galicyjskiej wewnątrz monarchii.

Projekt budowy rafineryj w Niemczech w związku z eksportem ropy ma swoje dodatnie i ujemne strony, które ze względu na waźnośó sprawy pozwalamy sobie treściwie 'przedstawić.

Korzyści z eksportu ropy są nastę

1. Łatwość zbytu ropy i odpadnięcie potrzeby magazynowania wielkich zapasów, a co za tern idzie budowy dalszych zbiorników.

2. Konkurencya odbiorców ropy między sobą, a w razie zgrupowania się rafinerów w związek wewnętrzny i zewnętrzny konkurencya między temi dwiema grupami o ropę i przez to podniesienie się ceny ropy. Ze względu jednak na konkurencyę nafty zagranicznej (rosyjskiej, rumuńskiej, amerykańskiej) muszą ograniczyć jednakowoż cenę ropy eksportowej do pewnej granicy, umożliwiającej jej przeróbkę w rafinerych zagranicznych, tak, źe nawet w takim wypadku ropa eksportowa będzie w pewnym stosunku musiała być tańszą od ropy wewnętrznej i prawdopodobnie cena jej nie przekroczy znacznie ceny dzisiejszą ropy na naftę eksportową.

co znów uczyni kalkulacyę przeróbki ropy więcej rentowną. Zaradczym środkiem w tym względzie byłaby organizacya sprzedaży ubocznych produktów na wzór kartelu naftowego z rozszerzonym zakresem działania takie na rynkach zagranicznych.

4. Zaoszczędzenie kapitału na organi-zacyę eksportu nafty za granicę i na urządzenia instalacyjne, których organizacya taka

Korzyści zaś z przeróbki całej ropy w obrębie austro-węgierskiej monarchii dadzą się ująó w następujące punkta.

1. Zysk płynący z przeróbki ropy w kraju zostaje udziałem przedsiębiorców krajowych i co za tern idzie rozszerza się moźnośó zarobkowania dla szerokich warstw ludności, wzmaga się bogactwo i naprawia się ogólny bilans ekonomiczny.

2.    Czyni się zadość kardynalnej zasadzie ekonomicznej, która nakazuje wywozić tylko przetwory, a nie produkta surowe.

3.    Ma się możność przeprowadzenia i kontrolowania całej organizacyi przemysłu naftowego, co w razie możliwości eksportu ropy staje się zupełnie iluzoryeznem.

4.    daje się możność rozszerzenia istniejących rafineryj i budowy nowych rafineryj w kraju przez rozdzielenie nietylko kontyngentu wewnętrznego, ale także i ekskontyn-gentu, to jest kontyngentu na eksport.

5.    Nawiązanie szerokich stosunków z zagranicą przez organizacyę handlu naftowego w krajach sąsiednich.

6.    Utrudnia się niezdrową spekulacyę od podstaw przemysłu naftowego, to jest w eksploatacyi surowca, stwarza się przeto warunki powolnego ale statecznego rozwoju całego przemysłu naftowego.

To są mniej więcej argumenty, które przemawiają za i przeciw projektom budowy rafineryj za granicą w ogóle. Należy je naturalnie bardzo sumiennie zbadać i jedne przeciw drugim rozważyć, zanim się poweźmie decyzyę, która w swojej konsekwencyi może być bardzo doniosłą i nie tylko zaważyć na losach naszego przemysłu rafineryjnego, ale także i górnictwa.

R. Zciłoziecki.

Ankieta

w sprawie zmiany przepisów górniczo-poli-cyjuych dla kopalń naftowych w Galicyi.

Dnia 23. i 24. czerwca obradowała w Krakowie ankieta nad zarysem nowych przepisów górniczo-policyjnych dla kopalń naftowych, które wkrótce mają być zaprowadzone. Zarysy nowych przepisów zostały wypracowane przez komisyę ministeryalną jeszcze w roku zeszłym. Komisya ówczesna składała się z nadradcy górniczego p. Holobka jako przewodniczącego , z naczelników urzędów górniczych pp. Kostkiewicza i Jastrzębskiego, oraz pp. prof. Syroczyńskiego, dyr. Długosza, inżynierów Jurskiego, FauckaiFa-biańskiego.

Na skutek memoryału wniesionego przez krajowe Towarzystwo naftowe, by do obrad nad nowymi przepisami górniczo-policyjnemi było dopuszczone szersze grono właścicieli kopalń, jako najwięcej interesowanych, ministerstwo rolnictwa zwołało ankietę, na którą zostało zaproszonych 10 delegatów z grona właścicieli kopalń a mianowanych przez krajowe Towarzystwo naftowe. Delegatami zostali wybrani panowie: Mac Garvey, Łaszcz, Mikucki, Gąsiorowski, Wolski, Sholman, dr. Tarasiewicz, Schutzman, a w zastępstwie nieobecnych pp. Sroczyńskiego i Mac Intosha panowie Angerman i Bogusz. Z ministerstwa rolnictwa przybyli na ankietę pan nad-radca Homan i nadkomisarz Mayer; również zaproszony został delegat Wydziału krajowego pan dr. Jahl i dawni członkowie ministeryalnej komisyi. Ankiecie przewodniczył pan starosta górniczy Wachtel.

We wstępnych przemówieniach p. nad-radca Homan, jako delegat ministerstwa rolnictwa, wspomniał o pożarach w Borysławiu w końcu roku 1902 i na początku 1903 r. i twierdził, że pożary te dały powód do uzupełnienia przepisów górniczo - policyjnych, przyczem władze przy układaniu nowych przepisów mają jedynie na względzie bezpieczeństwo robotnika; ministerstwo chętnie się zgodziło na prośbę krajowego Tow. naftowego, by zarysy nowych przepisów przed ich opublikowaniem były jeszcze przedyskutowane przez szersze grono właścicieli kopalń, których opinia dla ministerstwa w niejednej sprawie może być cenną.

P. dr. Jahl imieniem Wydziału krajowego oświadczył, iż z zadowoleniem wita wszelką reformę mającą na celu bezpieczeństwo robotnika a więc zaoszczędzenie kapitału w ludziach. Wszelkie jednak zmiany zazwyczaj wkraczają w sferę ustaw własności, ustawy administracyjnej i gminnej, w tym wypadku nie może dać obowiązującego oświadczenia imieniem Wydziału krajowego, prosi jednak, by wszystkie uchwały zostały zaku-munikowane Wydziałowi krajowemu. Po tyeh przemówieniach przystąpiono do odczytywania paragrafu za paragrafem zarysu nowych przepisów. Dłuższą dyskusyę wywołał zaraz pierwszy paragraf, ustanawiający podział kopalń naftowych na dwie klasy bezpieczeństwa: pierwszą i drugą, i zaliczenie Borysławia do drugiej klasy bezpieczeństwa.

Część uczestników ankiety była przeciwna podziałowi na dwie klasy, twierdząc, iż urząd górniczy i tak może stosować względem niektórych kopalń naftowych ostrzejsze przepisy. Po wyjaśnieniu przewodniczącego komisyi ministeryalnej, iż podział na klasy bezpieczeństwa ma na celu lżejsze przepisy dla kopalń pierwszej klasy bezpieczeństwa, większość była zą podziałem na klasy, z tern jednak zastrzeżeniem, by podział ten względnie przeniesienie kopalni z mniejszej kategoryi bezpieczeństwa do większej nie następowało odrazu na mocy rozporządzenia urzędu górniczego, lecz po uprzedniem zasiągnięciu opinii rzeczoznawców.

Sprawa kierowników kopalń traktowana w następnych paragrafach również była przedmiotem ożywionej dyskusyi. Zdania członków ankiety w tej sprawie były podzielone. Gdy jedni ze względów wzrastającej konkurencyi ubiegających się o posady kierowników domagali się większej ilości lat praktyki, by uzyskać prawo odpowiedzialności, co jest zgodne z zarysem nowych przepisów, ustanawiających lV2-roczną praktykę dla absolwentów wyższych szkół technicznych, 3-letnią praktykę dla absolwentów szkół przemysłowych i szkoły wiertniczej w Borysławiu i 6-letnią dla ludzi technicznie nie wykształconych, inni twierdzili, iż dla wspomnianych

i w niektórych kopalniach naftowych zachodniej Galicy i przez wiercenie większej ilości szybów pomiędzy dawniej wywierconymi, pro-dukcya zamiast wzrastaó zatrzymywała się na tym samym poziomie, co wskazywałoby tylko, ze produkcya ropa zawarta w pewnym terenie rozdzielała się pomiędzy wszystkie szyby i wiercenie nowych szybów nie przysparzało produkcyi. Niektórzy członkowie ankiety upatrywali nawet w bliskiej odległości szybu od szybu przyczynę nadproduk-cyi w latach 1902/1903 i zdaniem ich strata kapitału była podwójna przez wiercenie niepotrzebnych szybów i przez znaczną obniżkę cen ropy.

kategoryj wystarczy jednoroczna, dwu- i trzyletnia praktyka i w ogóle domagali się, by właścicielowi kopalni pozostawiona była większa swoboda w ocenianiu kwalifikacyi kierownika.

Domagano się również, by w przepisach nie tylko była wzmianka, iż każdy kierownik musi władać krajowym językiem w słowie i piśmie, lecz by znajomość języka krajowego udowodnił.

Najżywszą dyskusyę i wymianę zdań wywołała sprawa odległości szybu od szybu i od granicy sąsiedniego terenu. W kierunku za warowania praw już nabytych, czy to na kopalniach już istniejących, czy na terenach naftowych członkowie ankiety poszli dalej niż komisya ministeryalna i domagali się, by na terenach już nabytych, których szerokość nie wynosi 30 metrów, było i nadal dozwo-lonem zakładanie szybów w odległości mniejszej, niż 15 metrów od granicy sąsiada, by więc w ten sposób na takich parcelach już nabytych można było zakładać samoistne kopalnie.

Wniosek komisyi ministeryalnej, by w kopalniach, które mają dopiero powstać po ogłoszeniu nowych przepisów, odległość szybu od szybu wynosiła 40 metrów, a od granicy sąsiada 20 metrów, znalazł u większości członków ankiety aprobatę, którzy jednak przy motywowaniu tego środka na przyszłość kierowali się więcej względami ogólno-ekonomicznemi, niż względami bezpieczeństwa. Większość członków ankiety kładła nacisk na to, iż przymusowe większe oddalenie szybu od szybu sprowadzić może racyonalniejszą eksploatacyę naszych terenów naftowych, może zapobiedz niepotrzebnemu marnowaniu kapitału na wiercenie zbyt wielkiej ilości szybów, gdy mniejsza ilość szybów wystarczy, by z wnętrza ziemi wyczerpać taką samą ilość ropy; oddalenie szybu od szybu 40 mętów wymaga przepołowienia tej odległości od granicy sąsiedniej kopalni i również pod tym względem zapobiegnie niezdrowej konkurencyi w ubieganiu sąsiada, by postawić szyb bliżej granicy i prędzej dostać się do ropy i zabrać jej część sąsiadowi. Pan Mac Garvey przytaczał nawet przykłady, jak na Kaukazie, w Rumunii

Inni członkowie ankiety, jakkolwiek zgadzali się na większą odległość szybu od szybu i proponowali nawet 50 metrów, to jednak gorąco obstawali przy ustanowieniu odległości od granicy tylko 15 metrów ze względu na ważkość gruntów chłopskich nabytych jako terena naftowe: zwolennicy tego zapatrywania twierdzili, że ponieważ szyby ustawiane są na sąsiednich kopalniach w zygzak , więc odległość szybu od szybu 40 mt. nie wymaga wcale koniecznie 20 mt. od granicy. Ustanowienie takiej odległości utrudni małemu kapitałowi nabywanie terenów naftowych i może ułatwić tylko walkę wielkiemu kapitałowi z małym i w ten sposób z przemysłu naftowego powoli usunie kapitał i przedsiębiorców krajowych, którzy jako żywioł bardzo ruchliwy, byli nieraz pionierami tego przemysłu.

Przedstawiciel ministerstwa oświadczył, iż przy ustanawianiu projektu większych odległości szybu od szybu i od granicy sąsiedniej kopalni dla rządu jedynie miarodajnymi są względy bezpieczeństwa publicznego i robotników i prosił jeszcze raz członków ankiety oświadczyć się, czy i według ich zdania względy bezpieczeństwa wymagają większej odległości od granicy; większość członków ankiety potwierdziła to zapatrywanie.

Zarys nowych przepisów górniczo-poli-cyjnych ustanawia dla kopalń II. klasy bezpieczeństwa odległość 40 metrów od domów mieszkalnych i dróg publicznych i 60 metrów od budynków publicznych ; na ankiecie domagano się zredukowania tej ostatniej od-

Do naprawy światła elektrycznego mają być używane osoby fachowe posiadające świadectwo od rzeczoznawców, którzy kontrolują urządzenie oświetlenia i t. d.

Sprawa zawadniania terenów również wywołała obszerną dyskusyę i tutaj starły się poglądy zwolenników i przeciwników wiercenia płuczką; w końcu domaga się, by władza górnicza rozpostarła większą kontrolę

ległości do 50 metrów, jak również domagano się, by istnienie załoźooych już otworów świdrowych i objektów pozostało nienaruszo-nem. Przy tym punkcie przedstawiciel Wydziału krajowego dawał wyjaśnienie, że pod drogami publicznemi należy rozumieć drogi rządowe, autonomiczne i drogi gminne I. i II. klasy.

Ważnem specyalnie dla Borysławia było poruszenie na ankiecie sprawy, by władza górnicza miała wpływ przy zezwoleniach na nowe budowle, przez które nieraz stawianie nowych szybów jest skrępowane; przedstawiciel Wydziału krajowego dr. Jahl oświadczył, że skoro rząd, t. zn. ministerstwo rolnictwa lub starostwo górnicze odniesie się w tej sprawie do Wydziału krajowego, Wydział krajowy przedłoży odpowiednią zmianę ustawy Sejmowi.

Cały szereg innych przepisów tyczących się budynków, oświetlania elektrycznego, kotłowni i kotłów parowych, zbiorników na ropę i na gazy, był szczegółowo przez członków ankiety dyskutowany i ze strony członków ankiety poddaną była niejedna propo-zycya, mająca na celu większe bezpieczeństwo robotnika i zmniejszenie niebezpieczeństwa ognia lub wypadku. Stawiano więc pro-pozycyę, by w kopalniach II. klasy bezpieczeństwa wieże i kotłownie były kryte blachą, by przy instrumentacyach, wymagających większej siły, niż normalna, użycie więcej niż jednej dźwigni było wzbronione, by hamulce transmisyi wiertniczej dla uniknięcia iskier były pokrywane fibryną, by na kominach były zaprowadzone chwytacze iskier przy paleniu drzewem; w razie nadzwyczajnych wybuchów ropy robota ma być wstrzymaną i zrobione doniesienie władzy górniczej, która niezwłocznie ma poczynić dalsze zarządzenia.

w wypadku, gdy sąsiednia kopalnia mogła-by być zawodnioną i dla tej kontroli winna przybrać dwu rzeczoznawców.

Ankieta dala możność delegatowi ministerstwa rolnictwa i starostwu górniczemu poznać zapatrywania szerszego grona naszych przemysłowców na nowe projektowane przepisy i spodziewać się należy, iż życzenia naszych przemysłowców uwzględnione zostaną tern snadniej, iż delegat ministerstwa pan nadradca Homan podczas całej ankiety okazywał wielkie zaciekawienie i sumienność w rozważaniu i poznaniu opinii członków ankiety.

O ropie bory sławskiej.

(Studyum porównawcze).

Napisał inż. Maryan Wieleżyński.

Pracę niniejszą spowodowała rozmowa z dr. Grzybowskim, który badając warunki geologiczne Borysławia, przypuszczał, że ropa z różnych szybów musi mieć rozmaity skład. Podobne przypuszczenie znalazłem również w książce p. Mucka „Der Erdwachsbergbau“.

Ponieważ uważałem to za kwestyę ważną pod względem teoretycznym, postanowiłem brać próbki ropy z różnych szybów, bezpośrednio z otworu wiertniczego i poddać je analizie chemicznej. Wybierałem przy tern kopalnie jak najcharakterystyczniejsze : szyby „Etna“ i „Feiler“, według ogólnego zdania komunikujące się ze sobą, szyb „Paweł“ na Potoku, według p. Angermana na szczycie siodła tamtejszych terenów naftowych położony. Ropę z szybu „Kostman“ na Potoku wziąłem w pierwszych dniach produkcyi, a drugą próbkę po 2 miesiącach, ropę z kopalń „Zgoda“, Zukerberga, Syngego, oraz z nr. 13. Galie. Kasy oszczędności przy ul. Pańskiej, tuż obok siebie położonych, lecz w różnych głębokościach; ropę z kopalń daleko wysuniętych „Litwa“ na Wolauce i Per-kinsa w lesie tustanowickim. Następnie wziąłem ropę z kopalni wosku Galie. Banku kredytowego, zapewne identyczną z ropą wydobywaną przed kilkudziesięciu laty zapomocą studzienek, nakoniec także ropę-maź z Popiela, wypływającą na powierzchnię ziemi

też niegdyś w Borysławiu występującą i jako smar do wozów używaną. Po za tem wziąłem jeszcze próbki z kilku innych szybów. Przy braniu próbek notowałem tez głębokośó i wydajnośó szybu w tym czasie. Próbki brałem w zeszłym roku w miesiącach lipcu i sierpniu.

rozpuszcza się w 10-krotnej ilości ciepłego alkoholu amylowego. Z roztworu strąca się parafinę po oziębieniu do -f- 4° C taką samą ilością alkoholu etylowego (75%)-

Przy użyciu takiego stosunku obu odczynników, strąca się także parafina miękka, co jednak na porównawczy charakter moich badań nie ma żadnego wpływu.

Jedynie przy oznaczeniach zawartości parafiny w pojedyńczych frakcyach ropy z szybu „Kostman“ używałem metody „Hol-dena“, strącając parafinę z roztworu eterowego zapomocą alkoholu etylowego w temperaturze poniżej — 14° C, przyczem tylko twarda parafina odpadała.

Zawartość parafiny w ropie poszczególnych szybów oraz ciężary gatunkowe tych rop zestawiłem w celu łatwego oryentowania się w tablicy nr. I.

Po tym krótkim opisie metod użytych przezemnie, przystępuję do szczegółowego przedstawienia wyników badań.

Ropę badałem w sposób następujący:

Po oznaczeniu ciężaru gatunkowego, poddałem 800 cc z każdej próbki frakcyonowanej destylacyi, przyczem destylaty odbierałem według metody Wiszina (Dr. Aisinman, Prüfungsmethoden in der Mineralölindustrie, str.

333) w kolbkach o pojemności 50 cc, każdą kolbkę poprzednio zważyłem i oznaczyłem, ile przy 17.5° C mieści w sobie wody. Posiadałem w ten sposób szereg pyknometrów, ponieważ przez napełnienie kolbki destylatem naftowym i zważeniu jej, łatwo mogłem obliczyć ciężar gatunkowy destylatu.

Tablica nr. I.

zawartość

parafiny

cięż. gat. w 17-5° C

0-8374

0-8484

0-8524

0-8587

Ropę destylowałem z kociołka miedzianego o pojemności około 1’2 litra, z małym zbiornikiem na pary, zaopatrzonym w rurkę łączącą z chłodnikiem Liebiga. Pod kociołkiem paliłem lampką benzynową.

Kopalnia Kostman 1 a)

Kostman 1 b)

Etna Feiler

Kasa oszcz. nr. 15. 0"8526

9-8%

6-3 „

9-3 „

13-4 „

Przy destylacyi starałem się o możliwie jednostajne warunki t. j. o równomierny płomień lampki i o jednostajny bieg destylacyi przy wszystkich analizach, ażeby zapobiedz nierównomiernym rozkładom destylatów.

7-6 „

12.4 , 12-6 „ 13-1 „

0-8462

0-8546

0-8556

0-8743

6-3 „

Zwykle oddestylowywałem około ⁷/s ilości wziętej ropy. Kolbki z destylatami Paweł płynnemi w zwykłej temperaturze, napełnia- Wezuwiusz łem do miarki często przy 17⁻5°C, kolbki Perkins nr. 11. zaś z olejami parafinowemi przy 30° lub na-    Zukerberg

13-8 „

wet przy 40° C. Ciężary gatunkowe frakcyi    Kasa oszcz. nr. 13. 0-8480

0-8741

7-6 „

6-5 „

0-8400

0-8526

odnoszą się zatem do tych temperatur (w po- Synge równaniu do wody o 17-5° C).    Zgoda

8-9 „

7‘7 „

7-4 „

0-8460

0-8538

0-9634

5-0 „

Kop. wosku Popiele

Z ilości ropy (w gramach), wziętej do Kazimierz destylacyi, oraz ilości frakcyi (w gramach), Perkins, Tustan. 0'8465 obliczałem procentowo, ile tej frakcyi w ro- Litwa pie się znajdowało.

0-6 „

Wielce charakterystyczną dla każdej ropy jest też zawartość parafiny. Do ozna- Tow. Karp. nr. 1.    0-8321

Ulica „Potok“.

Nr. 1. Szyb „Kostman“. Firma Sroczyński i Fibich.

czeń parafiny zlewałem wszystkie destylaty, w których jakościową próbą skonstatowałem obecność parafiny.

Przy oznaczeniu parafiny posługiwałem się wyłącznie metodą prof. Załozieckicgo,    Uwaga: Szyb ten zaczął produkować

polegającą na tem, że pewną ilość destylatu    ropę w znaczniejszych ilościach, a mianowicie

około 12 cystern dziennie dnia 28. sierpnia 1903. Później produkcya spadła na 6 cyst. i mniej. Z pierwszego okresu pochodzi próbka 1 a). Drugą wziąłem po dwumiesięcznej produkcyi (1 b).

W ropie znajduje się twardej parafiny 6-3 prc. oznaczonej metodą Holdena.

Cięż. gat. próbki 1 a) »    » >i 1 bj

w 17-50 C 0 8374 0-8484

Fr. nr. 1. e. g. w 17.5° C =    0-6983

„    =    0-7313

= 0-7545 „    =    0-7706

„    =    0-7861

„    =    0-8038

„    =    0-8209

„    =    0-8338

40° C =    0-8475

„    =    0-8571

= 0-8439 „    =    0-8475

„    =    0-8570

= 08634

Wydatek

5-8%

2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

9.

10.

11.

12.

13.

14.

6-1 „

6-3 „

6-4 „ 6-5 „

WhhÓkÓÓoo

W mięszaniuie frakcyi 7 —14 oznaczono parafinę 19"5°/o, wobec czego w ropie znajdowało się 9-8%.

Ulica „Potok“.

Nr. 1. Szyb „Kostman“.

Firma Sroczyński i Fibich.

Ciężar gat. próbki 1 b) w 17-5° C = 0-8484

Wyniki destylacyi cząstkowej próbki 1 b)

Zawiera wydatek parafinę

Ulica j,Potok“.

Szyb „Etna“.

Firma: Spółka.

Uwaga : Sławny szyb, który w roku 1902 wywiercony z głębokości 808 m dawał początkowo około 30 cystern ropy dziennie. Dotychczas ropa płynie nieustannie z otworu wiertniczego. W czasie wzięcia próbki pro-dukcya wynosiła około 5 cystern dziennie.

Cięż. gat. w 17-5" C = 0-8524.

Wyniki destylacyi :

Pr. 1. w 17-5° C cięż. gat. 0'7192

0-7543 0-7757 0-7927 0-8071 0-8227 0-8346 0-8451 0-8476 08539 0-8534 0-8506 0-8509 0-8429

2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

9.

ii

10.    30° C

O' ^ 05 JNS ►

40° C

>5

ii

wydatek

5-3% 5-6 „ 5-6 „ 5-8 ,, 5-9 „

6-0 „

6-1 „

6-2 ^ u n

6-3 „

6-3 „

6-2 „ 6-3 „ 6-2 „ 2-0 „

W mieszaninie ïr. nr. 8 —15 oznaczono parafinę 21 "1 prc., wobec czego w ropie znajduje się 9⁻6 prc.

Fr. 1. c. g. w

2.

3.

4.

5.

6.

7.

8.

ii

9.

10.

ii

11.

12.

17-5° C 0-7096 5-2%

30° C    0-8728    6-3    „ 36'8 „

40° C    0-8419    6-2    „ 26 5 „

„    0-8395 6-2 „ 12-0 „

0-99%

1-2 „ 5-4 „ !8‘5 „

Ulica „Potok“.

Szyb „Feiler“.

Firma L. Mikucki i K. Perutz.

Uwaga : Szyb w głębokości 875 m, produkował początkowo znaczną ilośó ropy. Pro-dukcya po wywierceniu sąsiedniego szybu „Etna“ gwałtownie spadła, i dopiero po dłuższym przeciągu czasu znów się podniosła. Z tego wnioskowali, że obydwa szyby są ze sobą w komunikacyi.

Cięż. gat. w 17-5° C 0*8588.

04 CO O '~Ó U CO Ci O th' U -o iń

li

11

11

11

ii

11

11

11

11

ii

ii

ii

ii

ii

11

40° C

11

*9

11

11

11

11

11

Wydatek

Fr. 1.

11

30° C 38° C

36° C 40° C

14.

15.

(Ciąg dalszy nastąpi).

na samej granicy Kla-rowca został w październiku 1903 wywiercony do 859 m i dawał pierwotnie po 4 cysterny dziennie, dzisiaj spadła produkeya do 3l/a cystern, trzyma się jednak na tym poziomie od dłuższego czasu.

Szyb Nr. 3 dowiercono 23 kwietnia m z pierwotną produkeya dzienną 5 cystern, która obecnie spadła do 4*4 cysterny.

Szyb Nr. 4 jest właśnie owym nadzwyczajnym szybem, który wywołał pewną re-akcyę na korzyśó zachodniej Galicyi.

Wynik destylacyi :

Wydatek

Fr. 1. w 17*5° C cięż. gat. 0-7342    5⁻3°/n

0-7630 5-5 „ 0-7810 5-7 „ 0-7966 5-8 „ 0-8136 5-9 „ 0-8236 5-9 J 0-8373 6 0 „ 0-8408 6-1 „ 0-8417    6-1 „

0-8410    6-1 „

0-8391    6-1 „

0-8368 6-1 “

0-8329 0-0 „ 0-8475 6-1 „ 0-8720 3-1 „

W mieszaninie Fr. nr. 8—15 oznaczono parafinę 29’3 prc,, wobec czego w ropie znajduje się 13-4 prc.

Ulica „Potok“ (Rynie),

Szyb nr. 15.

Firma Galie. Kasa oszczędności. Uwaga: Szyb produkuje z głębokości 805 m około V2 cysterny ropy dziennie ; ropę otrzymano w styczniu 1903.

Cięż. gat. w 17*5° C = 0’8526.

Wyniki destylacyi.

2 | przez zbicie się kolbek stracono.

3. cięż. gat. w 10° C 0-7792    5-6%

0-7995 5-7 „ 0-8131 0-8281 0-8407

0-8487    6-1    „

0-8338 6-1 „ 0-8379 6-0 0-8442 6-0 „ 0-8352 6-0 „ 0-8322 6 0 „ 0-8551    6-1    „

0-8683 6-2 „

W mieszaninie Fr. 8—15 oznaczono 15*5 prc. parafiny, wobec czego w ropie znajdowało się parafiny 7'6 prc.

Kopalnie nafty w Rogach.

Wywiercony w ostatnich czasach nadzwyczajny szyb akcyjnego Towarzystwa zwrócił jeszcze więcej jak dotąd uwagę świata na-fciarskiego na tę, jak doświadczenie poucza, nader obfitą kopalnię, tern więcej, że leży ona w sąsiedztwie, a raczej przedłużeniu cieszących się ongi wielką sławą kopalń w Wietrznem i Równem.

Wobec tego żywego zainteresowania nie od rzeczy będzie podaó o dokonanych tam robotach i ich rezultatach bliższe szczegóły.

Gospodarzem w Rogach a zarazem zasłużonym pionierem jest Towarzystwo akcyjne dla przemysłu naftowego, które przed laty jeszcze nabyło prawo poszukiwania na całym obszarze dworskim w ilości 600 morgów, z których dopiero mała częśó około 30 morgów na kompleksie graniczącym z Klarow-cem została wziętą częściowo pod eksploa-tacyę. Na wąskim paśmie tego obszaru będące m przedłużeniem linii naftowej Wietrzna i Równego wywierciło Tow. akc. dotąd 4 szyby, a w szczególności :

Szyb Nr. 1 blisko granicy Klarowca dowiercono jeszcze 8 października 1901 i otrzymano w głębokości 825 m. pierwotną produkcyę 120 CM. ropy dziennie. Po 8 miesiącach spadła ona do 60 CM. a przy pogłębieniu do 832 podniosła się do 80 CM. i spadła znowu po dalszych 6 miesiącach na 60 CM. Pogłębiony szyb drugi raz do 854 m podniósł się znacznie w wydajności i obecnie już od 3 miesięcy daje po 125 CM. na dobę.

Szyb Nr. 2,

1903 do głębokości 905

30 cystern

dla 2 dalszych

mają

trzeci odległy jest dopiero rozpoczęty. Dalej na zachód nad rzeką Lubotówką istnieje jeszcze stary szyb, wiercony przez p. Adama Trzecieskiego do 240 m, w tej głębokości występuje w tym szybie czerwony łupek, który w szybach Towarzystwa akcyjnego napotyka się dopiero w głębokości 500 m, skąd można wyciągnąć wniosek, że

zna-

Dowiercono go 10 czerwca br. i z niego to otrzymano w głębokości 925 m ów słynny wybuch, który w pierwszych dniach wyrzucił około 50 cystern dziennie ; obecnie jego produkcya ustaliła się na co dzień.

Oprócz tych ma jeszcze To w. akc. 2 szyby w robocie a to Nr. 5 w głębokości 250 m, Nr. 7 rozpoczęty Nr. 6 i 8 wyznaczono już miejsca.

Wobec takich rezultatów nie można się dziwić, że popyt za terenami w tej okolicy wzmógł się w znacznym stopniu i że inni także próbują tam swego szczęścia. Po Towarzystwie akcyjnem najwięcej terenów panowie: Perutz, Scott, Jurski i Spółka, bo około 200 morgów gruntów rustykalnych w klinie między parcelami obszaru dworskiego, również w przedłużeniu hipotetycznej linii naftowej. Spółka ta rozpoczęła już również wiercenia, w szybie Nr. 1, najbliższym szybów już produktywnych, osiągnęli głębokość 770 m, w drugim, blisko położonym dopiero 200 m warstwy ropne po znacznym zapadzie, prawdopodobnie będą znów na zachód się podnosiły.

Na północ nabyli tereny pp. Perutz, Rappaport i Wiktorowa a na południe p. Csonka.

Wobec wielkiej produkcyi okazał się istniejący rezęrwoar Towarzystwa akcyjnego na 350 CM. niewystarczającym, dlatego też zamówiono 2 dalsze po 400 CM. pojemności, a prócz tego uchwaliła ,,Petrolea“ przystąpić do budowy rezerwoaru w Krośnie na 400 CM., a 2 dalsze są w projekcie.

Ropę z Rogów tłoczy się- do Krosna 2-calowym rurociągiem, które Towarzystwo magazynowe zbudowało na spółkę z Towarzystwem akcyjnem ; ponieważ okazuje się on niewystarczającym, przeto projektuje się nowy 3-calowy rurociąg do Krosna.

Wszystko wskazuje, ze w Rogach przygotowuje się kopalnia pierwszorzędnego czenia, która może ważną rolę odegraó w naszym przemyśle naftowym.

Z Borysławia.

Ledwie została spokojnie i w duchu żądań robotników borysławskich załatwiona sprawa kas brackich, która wywołała wielkie wrzenie wśród warstwy robotniczej, gdy znów w Borysławiu spodziewany jest konflikt robotników z pracodawcami, który niewiadomo jeszcze jakie skutki za sobą pociągnie. Zatarg pracy z kapitałem, dotąd w przemyśle naftowym w Galicyi nieznany, zaczyna w Borysławiu przybierać konkretne formy, tak, jakby to ognisko przemysłu naftowego było skazane na to, by przejść przez wszystkie przejawy charakterystyczne wielkiego światowego przemysłu, poczynając od wielkiego kryzysu i przesilenia ekonomicznego w latach ubiegłych, spowodowanego nadprodukcyą ropy, a kończąc na walce społecznej modernistycznej pracy i kapitału.

W pierwszej linii należałoby rozpatrzeć, czy jest podstawa ekonomiczna do walki pracy z kapitałem na naszym gruncie. Jeśli nawet ten objaw walki uznamy, jako objaw ciągły tam, gdzie wre życie przemysłowe, to jednak w przemyśle naftowym borysławskim niema podstawy do silnego akcentowania tej walki ze strony robotników i przypisać to należy agitacyi, która stawiając postulaty na razie niewykonalne, używa ich jako środka organizacyi robotniczej pod sztandarem so-cyalnej demokracyi.

Jest to klęską naszego życia przemysłowego, że gdy przemysł rozwija się u nas ciężko i jest znacznie w tyle po za rozwojem przemysłu zachodnio-europejskiego, to w pewnych objawach walki społeczno ekonomicznej przewódcy partyi robotniczej chcą iść dalej, niż na zachodzie. W ten sposób ogólny poziom rozwoju ekonomicznego u nas się nie podniesie, nędza szerokich mas nie zniknie, lecz nawet ogólne życie ekonomiczne, które jest podstawą wytworzenia silnej rasy i partyi robotniczej par excellence na wzór niemieckiej,

cofnie się. Bo czyż nie jest takim wygórowanym objawem żądanie robotników zaprowadzenia w przemyśle naftowym ośmiogodzinnego dnia pracy? W wielu gałęziach górnictwa rzeczywiście ośmiogodzinna szychta istnieje, lecz jest to w górnictwie w ścisłem tego słowa znaczeniu tak jak i u nas w górnictwie woskowem. Natomiast w przemyśle zgromadzeniu, iź przez takie żądanie nie naftowym, ani na Kaukazie, ani w Ameryce, ani w Niemczech ośmiogodzinnej szychty niema, gdyż praca tutaj odbywa się na powierzchni ziemi i nie może byó nawet porównania co do intenzywności i ciężkich warunków hygienicznych między pracą w kopalni węgla n. p., a przy wiertnictwie naf-towem. Zadanie więc ośmiogodzinnej szychty i w ten sposób podrożenie kosztów produkcyi îopy w chwili, kiedy nasz przemysł naftowy zaczyna sobie dopiero zdobywaó rynek za gr nicą i musi zwalczać konkurencyę nafty się amerykańskiej i rosyjskiej, jest zupełnie nie robotniczych. Wreszcie każde podrożenie pro-na czasie, spełnienie tego żądania odrazu dukeyi w pierwszej linii utrąci mniejszy kapitał, a więc nasz krajowy kapitał, gdy kapitał większy zagraniczny takie przesilenie prędzej przetrzyma.

Galicya przodowała pod tym względem in- ' nym krajom w imię źle zrozumianego humanitaryzmu, który musi zabić dalszy rozwój przemysłu naftowego i sprowadzić go znów do ciasnej ramy potrzeb tylko wewnętrznych państwa austryackiego.

Argument robotników, uchwalony na

niszczy się przemysłu krajowego, gdyż 75% kopalń należy do firm obcokrajowych, nie wytrzymuje najmniejszej krytyki z ogólnego stanowiska ekonomicznego, a już absolutnie żadnej krytyki nie wytrzymuje właśnie ze stanowiska czysto robotniczego, bo kapitał obcy zatrudnia przecież naszych robotników i skoro tego kapitału w kraju albo niema albo niechętnie jest lokowany w przemyśle naftowym, to eliminowanie obcego kapitału z naszego przemysłu w pierwszej linii odbije na pozbawieniu pracy znacznej ilości i’ąk

postawiłoby naszą produkeyę naftową w gorszych warunkach konkurencyjnych, zatamowałoby dalszy rozwój naszej produkcyi i przemysł naftowy cofnąłby się wstecz nie dla braku źródeł naftowych, lecz dla braku zrozumienia, a właściwie braku chęci zrozumienia u przewódców robotników międzynarodowej polityki handlowej i położenia na rynku międzynarodowym.

Zmiana 12-godzinnej szychty na 8-mio godzinną jest u nas i technicznie trudno wykonalną; taka zmiana wymagałaby odrazu powiększenia wykwalifikowanych wiertaczy o ¹/3; stworzyć taki zastęp wiertaczy odpowiedzialnych i uzdolnionych w ciągu jednej nocy jest rzeczą dosyć trudną i dla samego wiertnictwa, gdzie rozchodzi się o głębsze szyby, dosyć ryzykowną.

Przypuszczać należy, że robotnicy, stawiając żądanie 8-mio godzinnej szychty, nie zastanowili się wcale nad wykonalnością tego żądania, lecz raczej postawili je w imię zasady ogólnych żądań socjalistycznych, które może w dalszej przyszłości, przy jeszcze większym postępie techniki urzeczywistnionem będzie wszędzie, gdzie istnieje przemysł naftowy ; dzisiaj niema powodu ani usprawiedliwienia w ciężkich warunkach pracy, by

Inne żądania robotników uchwalone na zgromadzeniu 29. czerwca, a więc żądanie dobrych i zdrowych mieszkań, żądanie zdrowej wody do picia, żądanie konsumu wspólnego i kuchni ludowej, szpitala w Borysławiu, naftowej kasy chorych, wreszcie żądanie regularnej miesięcznej wypłaty — są zupełnie uzasadnione i zgromadzenie pracodawców uchwaliło te wszystkie postulaty wykonać i w tym celu wybrało odpowiedni komitet. Kto zna niezdrowe stosunki bory-sławskie i ciężkie warunki przemysłu w latach ubiegłych, ten zrozumie dokładnie, dlaczego dotąd pewne normy życia hygieniczne-go i cywilizacyjnego w Borysławiu dla wszystkich mieszkańców Borysławia, tak samo dla-kierowników, urzędników, jak i robotników wykonane być nie mogły; teraz można dopiero przystąpić do polepszenia ogólnych warunków życia i skoro to wykouanem zostanie, będzie umożliwioną jeszcze intenzyw-niejsza praca wszystkich nad dalszym rozwojem naszego przemysłu.

Towarzystwo akcyjne

dla austryackich i węgierskich prod. naft.

Otrzymujemy komunikat następujący :

„Dziś przedpołudniem odbyło się we Wiedniu konstytuujące Walne zgromadzenie Towarzystwa akcyjuego dla austryackich i węgierskich produktów naftowych, i wybrano do rady nadzorczej następujących panów:

Robert br. Biedermann v. Turony, Oskar Szirmay, dyrektor Tow. akc. rafi-neryi nafty w Budapeszcie, Otto Brunner, dyrektor Gal. Karpackiego Tow. naftowego we Wiedniu, radca handlowy Dawid Fan to, współwłaściciel „Pardubickiej rafineryi nafty“ we Wiedniu, Karol Gottstein, dyrektor Tow. akc. „Schodnica“ we Wiedniu, Ludwik Neurath, prokurzysta ,,Ostrawskiej rafineryi nafty Max Böhm & Sp.“ we Wiedniu, Wilhelm Wo 11 ner, dyrektor ,,Spółki akc. dla przemysłu naftowego Trzebinia“ we Wiedniu, Juliusz Priester, prokurzysta firmy Ofenheim i Sp. (generalna reprezentacya na Austro-Węgry firmy The Anglo-Galician Oil Company) we Wiedniu, Marceli Schreier, współwłaściciel firmy Gartenberg & Schreier w Jaśle, Adolf Berg, dyrektor kopalń Jedlicze w Budapeszcie, dr. Zygmunt Stran-sky, dyrektor ,,Kralupskiej rafineryi nafty Lederer & Sp.“ w Pradze, dr. H. Feuerstein, współwłaściciel Spółki naftowej Wiśniewski w Drohobyczu.

Do komisyi rewizyjnej wybrani pp.: Leon Graetz, przemysłowiec we Wiedniu, Stefan Alt mann, prokurzysta Tow. akc. „Schodniea“ we Wiedniu, Juliusz Kraus, urzędnik banku we Wiedniu; zastępcy: Teodor Franciszek Mül lner, zastępca dyrektora Gal. Karpakiego Tow. we Wiedniu i Józef Fuchs.

Na odbytem następnie posiedzeniu rady nadzorczej wybrano p. br. Roberta Bieder-mana v. Turony prezydentem, pp. Oskara Szirmaya i Ludwika Neuratha wiceprezydentami.

Dyrektorem Towarzystwa mianowany został p. Karol Adler, dotychczasowy kierownik eksportowego Biura sprzedaży austryackich rafineryj nafty, zastępcą dyrektora pan Adolf Sorg e r.

Równocześnie uchwalono przyjąć na siebie wszystkie agendy , prowadzone dotąd przez eksportowe Biuro sprzedaży austryackich rafioeryj nafty i natychmiast rozpocząć działalność nowego towarzystwa.

Popołudniu obradowała pod przewodnictwem radcy handlowego Dawida F an to komisya obrachunkowa, wybrana przez komitentów towarzystwa.

Wiedeń, 1. lipca 1904“.

Nowy środek gaszenia pożarów.

Od jednego z przyjaciół naszego pisma otrzymujemy wiadomość o następującym, wprost zdumiewającym wynalazku, który dla przemysłu naftowego pierwszorzędne może mieć znaczenie.

Przed paru tygodniami zjawił się w Morawskiej Ostrawie niejaki p. E. W. Meyer, wynalazca „Antignitu“, środka do gaszenia pożarów, i wykazał tak nadzwyczajne rezultaty przy próbach, dokonywanych prawie we wszystkich tutejszych zakładach przemysłowych, że płyn jego szybko został rozcliwy-tany. Nie wdając się w szczegółowy opis widzianych doświadczeń, informator nasz wymienia tylko jeden przykład, nadzwyczaj charakterystyczny. Zapalono beczkę smoły (teru). Gdy już dobrze się rozpaliła, p. Meyer zamoczył rękę w swoim płynie, poczem bezkarnie wsuwał ją w ogień, a nawet zanurzał w płonącej smole. Niebezpieczuą tę próbę powtórzył w oczach komisyi i licznie zebranych widzów jeden robotnik miejscowy, nie poniósłszy żadnego szwanku. Beczkę ugaszono, pokropiwszy ją lekko zwyczaj nem kropidłem, umaczanem w płynie „Antignit“. Próby dokonywane z wielkimi stosami mate-ryałów palnych, dawały niemniej dobre rezultaty.

Pan Meyer z końcem tego miesiąca przybędzie do Galicyi, aby tu zaprezentować swój wynalazek, zwłaszcza w centrum przemysłu naftowego, w Borysławiu.

Ustępujący z powodu upłynięcia okresu funkcyjnego członek rady nadzorczej br. Wiktor Schossberger został jednogłośnie na dalsze pię-Dnia 25. czerwca odbyło się w Glinniku    ciolecie wybrany,    kooptacya dra Fred. James

Gal. Karpackie Tow. naftowe.

maryampolskim 9-te zwyczajne Walne zgroma-    Mac Garveya na    członka rady    nadzorczej za-

dzenie galicyjskiego Karpackiego Towarzystwa    j    twierdzona. Rewidentami zostali    ponownie Ar-

naft,owego, pod przewodnictwem jego prezydenta;    |    tur Klein i Emil    Löbl, zastępcą    Arpad v. Go-

członka Izby panów Augusta Korczak Goray-    rove.

Konto zysków i strat w porównaniu z rokiem poprzednim przedstawia się następująco : Dochody; Przeniesienie z 1. maja 1903 184.968 kor. (-1-132.339), dochód z przedsiębiorstw w Galicyi i filii wiedeńskiej 6,080.190 koron (—[—1,791.264), dochód rafineryi,,Apollo“ i Tow. akcyjnego dla przemysłu naftowego w Norymberdze 562.893 k. (-j-474.656), razem 6,828.051 kor. (-[-2,388.259). Ciążary : Koszta ruchu 2,365.704 k. (—J— 667.521), procenty konto-ko-rento 485.539 k. (-j-245.661), procenty hipoteczne 7.260 k. (—}— 381), podatek 345.609 k. (—161.267), ubezpieczenie 77.909 k. (-f-34.534), odpisy 1,354.285 k. (-f-253.300), czysty zysk łącznie z przeniesionemi 2,191.745 koron (+1,348.129), wyn. 6,828.051 k. (+2.388.259).

Bilans z d. 30. kwietnia b. r. wykazuje w aktywach: Kasa 7.694 k. (—-30.676), weksle 62.621 k. ( + 28.567), udziały konsorcyalne 332.993 k. (—44.487), akcye rafineryi „Apollo“ 5,486.674 k. (+1,956.650), akcye „Petrolei“ 225.750 k. (+225.750), akcye Tow.

skiego, w obecności jedenastu akcyonaryusów, reprezentujących 10.074 akcyj. Wnioski rady nadzorczej zostały przyjęte jednomyślnie a więc z 2,006.777 koron zysku, razem z przeniesieniem z 1. maja 1903 (2,191.745), użyto sumę 1,584.000 k. na wypłacenie 12 procentowej dywidendy i po statutem skreślonych odpisach przeniesiono 372.728 k. na nowy rachunek.

(+207.480), kaucye 97.326 koron (—2.708), dłużnicy 4,061.268 k. (+1,618.079), kopalnie 4,157.442 k. (— 102.942) urządzenia i budynki 6.372.851 k. ( + 689.684), zapasy ropy 1,418.292 k. (—2,347,096), udział w Syndykacie 1,883.279 k. (252.529), rafinerya w Glinniku mar. : grunt, budynki, urządzenie maszynowe, instalacye i t. d. 7,802.696 koron (+3,728.009), elektryczna instalacya 60.000 k. (—4.000), dobra wraz z inwentarzem 400.232 kor. (+17.529), suma aktywów 31,565.700 k. (+6,192.370). Pasywa: Kapitał akcyjny 16,000.000 (+2,800.00), fundusz rezerwowy 3,327.357 k. (+2,696.144), rezerwa kapitału 1,600.000 k. (bez zmiany), hipoteka gruntowa 127.933 k. ( — 2.918), kredyt podatkowo-kon-sumcyjny 646.328 k. (—1,110.577), wierzyciele 7,672.336 k. ( + 461.591), czysty zysk z przeniesieniem 2,191.745 k. (+ 1,348.129), pasywów 31,565.700 k. (+6,192.370).

Sprawozdanie rady nadzorczej omawia powstanie „Petrolei“, kartelu rafineryjnego, oraz Austr.-węg. .akcyjnego Towarzystwa naftowego (Tow. eksportowe). Dalej czytamy w sprawozdaniu: Chociaż więc stworzone są wszystkie warunki, które pozwalają spodziewać się pomyślnego rozwoju naszego przemysłu naftowego, to jednak nie śmiemy zapominać, że stoi on przed ciężką walką konkurencyjną ze świetnie zorganizowanymi i potężnymi producentami z Ro-syi i Ameryki, zwłaszcza o pole zbytu w Niemczech. Udało się już wprawdzie wprowadzić dobrze nasze produkty naftowe do Niemiec i Szwajcaryi, lecz rosnąca wciąż produkcya ropy nakazuje nam zdobyć sobie znaczną część naftowego w Norymberdze 207.480 koron zbytu w środkowej Europie, co mozliwem jest tylko w razie zgodnego współdziałania wszystkich czynników miarodajnych, a więc: ofiarność naszych przemysłowców naftowych, poparcie rządu przy sposobności zawierania nowych traktatów handlowych, oraz ułatwienia taryfowe na kolejach.

wraz

suma

KRONIKA.

Towarzystwo akcyjne dla austryackich i węgierskich produktów naftowych. Rafinerye austryackie otrzymały pozwolenie od ministerstwa spraw wewnętrznych i ministerstwa skarbu na utworzenie

W bilansie oszacowano wielkie zapasy po takichsamych cenach, jak poprzedniego ^roku. Wszystkie koszta wiercenia wzięto, jak zwykle, pod koszta ruchu. Istniejące trudne warunki magazynowania, konieczność rozszerzenia sieci ropociągów oraz postępy techniki rafineryjnej zmusiły Towarzystwo i w roku ubiegłym do porobienia znacznych inwestycyj, w których mają także udział instalacye w Offenbach i Mannheim, służące do celów eksportu. Produkcya ropy Towarzystwa (łącznie z udziałem w Syndykacie) wynosiła 1,523.3 63 mtr. centnarów (1,309.328 w poprzednim roku), z czego po różnych świadczeniach pozostało 1,285.854 m. c. do rachunku. Z tej produkeyi dano do przeróbki rafineryi „Apollo“ w Preszburgu 416,68S mtr. centn., zaś rafineryi w Glinniku maryampolskim 641.451 m. c. Ta ostatnia dostarczyła 288.038 m. c. nafty, 38.412 benzyny, 93.200 olijów smarowych, 19.800 parafiny, 98.211 mtr. centn. tych fabrykatów poszło za granicę.

w za-

towarzystwa akcyjnego dla austryackich i węgierskich produktów oleju skalnego. Według statutów celem towarzystwa jest: 1) Handel naftą i odpadkami naftowymi (oleje, benzyna) głównie zagranicą. 2) Magazynowanie nafty i produktów ubocznych, jak również wydzierżawianie i budowa rezerwoarów i magazynów i innych urządzeń potrzebnych do magazynowania lub ekspedycyi nafty i innych produktów. 3) Udział towarzystwa w przedsiębiorstwach mających ten sam cel. Siedzibą towarzystwa jest Wiedeń, lecz w Budapeszcie i innych miejscowościach mogą być utworzone filie. Trwanie towarzystwa nie jest ograniczone pewnym oznaczonym czasem. Kapitał akcyj-ny wynosi miljon koron, podzielony na 2500 akcyj po 400 koron. Kapitał może być podniesiony do 2 milionów koron, powyżej trzeba pozwolenia państwa. Rada nadzorcza ma się składać najmniej z 7, najwyżej z 17 członków, którzy bywają wybierani na przeciąg trzech lat, prezydent i dwaj wiceprezydenci na przeciąg jednego roku; jedna akcya daje prawo jednego głosu na walnem zgromadzeniu.

Posiedzenie zwołane przez Zakład kredytowy „Creditanstalt“ dla omówienia sprawy budowy rafineryi nafty w Niemczech przez galicyjskich producentów zostało zakończonem wybranien^ komitetu, który w porozumieniu z nowo zawiązanem towarzystwem eksportowem ma dalej zastanawiać się nad sprawą, czy należy wszelkiemi siłami forsować eksport nafty, czy też może będzie wskazaną budowa rafineryi nafty w Niemczech. (Głosowanie się nie odbyło ; omawiano tylko trudności, jakie stoją na przeszkodzie temu projektowi, a mianowicie jednakowe cło w Niemczech na surowiec i naftę i konkurencya dość rozwiniętego przemysłu w Niemczech : przeróbki węgla brunatnego, z którego otrzymuje się oleje i parafinę, czyli te same produkta .jak i przy przeróbce ropy.

Walka rafinerów przeciwko projektowanym nowym rafineryom. Towarzystwo akcyjne „Petrolea“ zobowiązane jest sprzedawać ropę tylko rafineryom należącym do kartelu. Z większych kopalń poza „Petroleą“ stojących jest obecnie spółka „Potok“. By więc nowo powstającym rafineryom, a w pierwszej linii projektowanej nowej rafineryi, którą ma budować „Vacuum Oil Company“, odebrać możność kupowania ropy potockiej, rafinerye zakupiły na szereg lat ropę potocką. W ten sposób spółka „Potok“ do „Petrolei“ formalnie nie przystąpiła! rezultat jednak praktyczny jest ten sam.

Budowa rafineryi nafty przez „Vacuum Oil Conr pany. W ostatnich czasach na Węgrzech w miejscowości Füzitö koło Totis, gdzie „Vacuum Oil Company“ zamierza budować nową rafineryę, odbywało się komisyjne badanie tej sprawy ze. strony władz i podniesione zostały rozmaite zarzuty przeciwko budowie tej rafineryi.

Rada nadzorcza tow. „Petrolea“ odbyła 4-go lipca posiedzenie we Wiedniu i uchwaliła podniesienie kapitału akcyjnego z 1 miUona na 2 miliony koron. Skoro wyjaśnioną zostanie kwestya, w jaki sposób nowy kapitał będzie rozdzielony pomiędzy poszczególnych komitentów, zostanie z wołań em walne zgromadzenie dla powzięcia tej uchwały. Więksi komitenci już objawili gotowość subskrybowania pewnych sum, obecnie rozchodzi się tylko o to, jakie kwoty subskrybować będą mniejsi producenci. Na tern samem posiedzeniu uchwalono dalej budowę 5 nowych rezerwoarów na ropę.

Zniżenie cen nafty. Komitet skartelowanych austryacko - węgierskich raJjneryj uchwalił sadzie znaczne obniżenie* ceń nafty w granicach 1—3 koron za 100 kg. ; największa redukcya cen ma nastąpić w północnych Czechach. Postanowienie takie zostało wy wołań em niewykl arowanem położeniem na międzynarodowym rynku naftowym i znaczna obniżka cen, ma na colu niedopuszczenie do Austro-Węgier importu obcej nafty.

Nowe akcyjne towarzystwo naftowe. „Anglo-Grałician Oil Company“ zamierza przeobrazić się w austryackie akcyjne towarzystwo z kapitałem 6 milionów koron; obecny kapitał wynosi 558.840 funtów, towarzystwo posiada kopalnie w Schodni-cy, dawniej własność G-artenbergów i dotąd zarząd jest wyłącznie w rękach angielskich.

Francuskie akcyjne towarzystwo dla przemysłu naftowego w Austryi. Z końcem czerwca odbyło się w Paryżu konstytuujące Walne Zgromadzenie towarzystwa „Compagnie de Petrole Panto Société anonyme“. Założycielami towarzystwa są wspólnicy firmy wiedeńskiej „Dawid Panto & Comp.“. Kapitał akcyjny wynosi tymczasowo 1,000.000 franków. Celem towarzystwa jest wydobywanie ropy, wytwarzanie rafinowanych produktów naftowych. handel nimi i udział w towarzystwach o podobnym charakterze. Miejsce pobytu towarzystwa — Paryż. Akcye pozostają w rękach założycieli. Nafta’rafinowana najpierw będzie transportowaną z rafineryi w Pardubicach via Schönpriesen na statkach należących do towarzystwa ,Elba“ do Hamburga, tam magazynowaną będzie w rezerwoarach i stamtąd drogą wodną przewiezioną do Rouen, Paryża i do innych większych składów towarzystwa we Francyi.

Amerykańskie towarzystwo naftowe w Rumunii. „Standard Oil Company“ prosiło o pozwolenie utworzenia towarzystwa naftowego z siedzibą w Bukareszcie. Bukareszteński Sąd handlowy odmówił zezwolenia ; „Standard“ udał się do sądu apelacyjnego i, jak donoszą z Bukaresztu, Sąd apelacyjny zniósł wyrok Sądu handlowego i pozwolił na założenie ramuńsko-amerykańskiego towarzystwa naftowego. W ten sposób Amerykanie starają się utrzymać w swych rękach monopol naftowy.

Niemiecki kapitał w kaukaskim przemyśle na-

na-

ftowym. Akcyjne towarzystwo dla produktów ftowych w Hamburgu, które jest w bliskich stosunkach z niemieckiem akcyjnem towarzystwem

naftowem, założonem przez Bank niemiecki, otrzymało pozwolenie na utworzenie filii na Kaukazie pod firmą : „Niemieckie anonimowe towarzystwo akcyjne dla produktów naftowych w Baku“. Statuta tego towarzystwa już są zatwierdzone przez władze rosyjskie. Towarzystwo to zamierza wybudować rafineryę nafty w Baku, oprócz tego zakupić cysterny i budować rezerwoary w Batumie dla transportu i przechowywania nafty i produktów naftowych i zajmować się eksportem nafty i produktów naftowych zagranicę.

poioźonych w powiecie drohobyekim, wykonane w skali katastralnej 1:2880 i tak technicznie opracowane, iż pod względem oryentacyi dla każdego są dostępne a obejmujące sytuacyę szybów egzystujących, tak naftowych jak i woskowych, rezerwoarów, budynków kopalnianych i prywatnych, zamieszkanych, jakotęż wszelkie arterye komunikcayjne wraz z zapodaniem granic poszczególnych kopalń (firm), ich powierzchni i wykazem imiennym — nabyó można u mnie :

Komunikaty kraj. Towarzystwa naftowego.

C. k. krajowa Dyrekcja poczt i telegrafów rozesłała do wszystkich firm naftowych posiadających kopalnie w Borysławiu okólnik w sprawie budowy linii telegraficznej Drohobycz - Lwów, zachęcając do subskrybowania pewnych kwot dla pokrycia 30°/o kosztów budowy tej linii i do zaliczkowania całego funduszu na budowę, który rząd ma później zwrócić. Akcya c. k. krajowej Dyrekcyi poczt i telegrafów jest rezultatem akcyi zainicyowanej przez krajowe Towarzystwo naftowe i dlatego poczuwamy się do obowiązku poprzeć tę sprawę. Pozostawiając firmom naftowym zupełną swobodę co do zaliczkowania funduszu, co byłoby bezwarunkowo zdaniem naszem, wielką ofiarnością w wyręczaniu zobowiązań rządu, zalecamy jednak jaknajusilniej subskrybować 30% kosztów budowy, by całą sprawę posunąć naprzód i przygotować, przed zwołaniem parlamentu, aby kredyt potrzebny na budowę został przez parlament uchwalony.

rzy wzrastającej produkcyi Borysławia i Tustanowic z jednej — zaś przy coraz większym popycie za terenami naftowymi wogóle z drugiej strony — niezaprzeczoną wartość komercyal-ną, techniczną i informacyjną dla interesowanego przemysłowca naftowego mają szczegółowe plany sytuacyjne tych miejscowości i gmin, w których transakcye, bądź to czysto finansowe bądź też techniczne przeprowadzone być mają.

Takie szczegółowe wyczerpujące plany sytuacyjne wszystkich terenów naftowych,

kwotę

00 zlr. 80 zlr. 60 zlr. 60 zlr.

Borysław Tustanowice „

Popiele

Opaka    „

IW* Każdy komplet wyadjlistowany, płótno naklejony i w tekę oprawiony. "^Hi

za

na

3aUó6 Wacek

inżynier,

zaprzys. rzeczoznawca sądowy dla spraw = pomiar, i budowl. =

IDiołioloycz

ul. Stryjska, dom i tel. adw. dr. Pachtmana.

iielk a przedsiębiorstwo naftowe

z siedzibą we Lwowie poszukuje obeznanego z fachem korespondenta, w polskim, niemieckim i o ile możności francuskim języku, i dwóch młodych praktykantów z wyrobio-nem pismem. Znajomość bubalteryi pożądana. Zgłoszenia bez świadectw pod „Nafta“, Lwów, Kościuszki 7.

ODEZWA!

2-2

Ażeby uregulować nakład „Nafty“ upraszamy panów Abonentów o przysłanie prenumeraty za rok bieżący, względnie odnowienie tejże. Kto nie pragnie abonować, raczy zwracać przesłane numery z powrotem. Administracya „Nafty“,

Lwów, Krzyżowa 1. 39.

4—12

Ceny produktów naftowych na początku lipca.

Ropa. Schodnica k. 5-80—6. Borysław k. 5—5.50. Urycz k. 5-90—6 za 100 kg. loco Drohobycz w cysternie, oferują znacznie niżej.

Nafta. Standard k. 38-50—39-—. cesarska k. 4050 — 41-50 loco Wiedeń w beczkach.

Benzyna. Rafinowana (0-700) k. 34—36 (0'7³⁰/4o) k. 30—31.

Benzyna eksportowa k. 12-50—13 loco Wiedeń ; popyt ożyw.

Benzyna motorowa k. 17—18; popjTt ożyw. Grazolina (0-6⁴%o) k. 46—54.

Oleje. Olej niebieski k. 3-50—3-70 loco fabryka w cysternie; popyt słabszy.

Oleje rafinowane (0-885) k. 11-50—12-50, wrzecionowy k. 14-50—16-50, maszynowy lekki k. 21—23, ciężki k. 26—29, cylindrowy k. 35—45, rosyjski Szybajewa k. 30—33 loco Wiedeń.

arafina. Cena spada Miękka w łuskach k. 42—45, twarda k.52—54. czyszczona k.60—62, parafina amerykańska w łuskach m. 44—46 loco Ro-terdam, czyszczona m. 52—54 loco port niemiecki.

Cerezyna. Naturalna k. 140-—146, sorty czyszczone k. 164-190.

Wosk ziemny: popyt słaby, punkt topi. 72/73° C k. 179—180 67/68° C k. 173-175 gorsze gatunki k. 106 — 110.

Nafta amerykańska loco Hamburg m. 6-60. za 50 kg. Popyt słaby.

Odlewarnia i fabryka maszyn

W. Podhorodecki i Spółka.

Lwów ul. Polna 1. 51.

(Stacya kolei elektrycznej, szkoła Konarskiego)

Odlewy surowe i apretowane, podług własnych lub nadesłanych modeli. Odlewy budowlane jak: rury wychodkowe, drzwiczki, ruszta i t. d., słupy do latarń i ogrodzenia. Części do browarów, gorzelń, młynów i tartaków. Wyrób i naprawa maszyn i narzędzi rolniczych.

I®

fi o k s!

TEREM

w Iskrzyni

•N

fi

Zakład gazowy miejski we Livowie

dostarcza

uznane jako przedłużenie linii naftowej w Krościenku, o obszarze 250 morgów, tanio do wydzierżawienia.

\4

fi

3Coüs

najlepszych węgli gazowych do opału i celów kowalskich.

fi

Bliższych wiadomości udzieli

Przy większym odbiorze

fi

Smiłia ffiezucńowa

KOMPLETNE RYGI WIERTNICZE NA SKŁADZIE.

ceny znacznie zniżone

Cennik na żądanie.

Smiłia ffiezucńowa

Jasło, ul. Mickiewicza 94.

Koks!

PIERWSZE GALICYJSKIE

r|j~

"w Sanofe-u.

wykonuje i ma na składzie gotowe:

Narzędzia wiertnicze.

Kompletne rygi wiertnicze.

Kotły lokomobilowe.

Kotły parowe wszelkich .systemów i wielkości.

I*rzyrz5|dy do tychże do opalania ropą«

maszyny parowe.

Iłury żelazne stojąco lane dla wodociągów, gazowni itd.

Sikawki pożarne.

Odlewy metalowe i żelazne.

Wozy cysternowe do przewozu nafty, kwasu siarczan ego, teru itp.

Zbiorniki na naftę o każdej objętości.

Wózki dla kolejek polowych i leśnych.

Urządzenia kompletne rali-neryi nafty, parafiniarń i rekonstrukcye tychże.

Wszelkie konstrukcye żelazne.

Zastępstwo wyłączne sprzedaży przyhorow i narzędzi wiertniczych ma Towarzystwo dla handlu, przemysłu i rolnictwa, Lwów, Chorąż-czyzna 17, z składami w Gorlicach, Potoku, Schodnicy, łlorysławiu.

I    äßjf Zamówienia przyjmuje Dyrekeya fabryki w Sanoku, oraz Biuro

Towarzystwa we Lwowie, ul. Trzeciego Maja 1. 11 a.

jfti

Na żądanie wysyła się odwrotnie kosztorysy i cenniki.

te

Towarzystwo akcyjne dla przemysłu naftowego we Lwowie,

Fabryka narzędzi wiertniczych w Borysławiu

wykonuje wszelkie przybory wiertnicze wszystkich systemów, z najlepszego materyału, po najbardziej umiarkowanych cenach.

KOMPLETNE RYGI WIERTNICZE NA SKŁADZIE.

Fabryką kieruje inż. Władysław Zdanowicz. Korespondencye adresować do biura Towarzystwa, we Lwowie ul. Kościuszki 7.

Przy zamówieniach, korespondencyach etc. prosimy odwoływać się na nasze czasopismo, jako źródło informacyi !

Redaktor R. Załoziecki.

Z drukarni „Słowa Polskiego“, pod zarządem J. Ziembińskiego.