*

Akademja Górnicza w Krakowie

Katedra Wiertnictwa i Eksploatacji Nafty

ł.-'sć ... Nr. ..

înwent. Dział

ktHlil

vy

-

rV

y*y

W V'.V,    •••■/>

.

>%

VW

•<*

**.' i *.r » " »*”• ' / .-    t-‘rjr

? ••    »'

r,.-. VV*V W /fV»W

<>- ' - V kV>

.V

»;

!

>“ C:-V.

*:::

v -

- x

%

%

ç *

f

v *

t

•    \ y.

ï

i

.

//4z'4

ÆI

Äkademja Górnicza w Krakowie

Katedra Wiertnictwa i Eksploatacji Nafty Inwent. Dział    ....... Nr.

I'

Kl

f

**»***,

*

.

S ÿu

i i

::ô

SEgssw*

♦

%

V

9

U-J? Ę

!>

brj

Organ galicyjskiego przemysłu naftowego.

Rocznik XII. — 1904.

Ą.%

Mimik mm w wsm

KATEDRA W1ERI81CW HSPL0ATAC1I NCT

ALEJA MfCKISWICZA 30.

tf

Komitet eedakoyj ny ;

Iuź. Klaudyusz Angermana, dr. Stefan Bartoszewicz, Władysław Długosz, Stanisław Mars,

Prof. Roman Załoziecki.

Wydawca i redaktor:

Prof. H. Załoziecki tve Lwowie.

Z Drukarni „Słowa Polskiego", pod zarządem J. Ziembińskiego.

1904.

mmmmml

XJ

Spis rzeczy zawartych w roczniku XII.

z Borysławia, 7, 45, 201, 219,236,

.akademia górnicza w Leoben, 173, 237, 349. Akcya niemieckiego trustu naftowego, 118. Amerykański przemysł naftowy, 230.

Angielski rynek naftowy, 157.

Ankieta taryfowa, 13, 19.

Austryackie koleje prywatne a rafinerye nafty, 364.

Austryacki i rosyjski przemysł naftowy, 287. Autonomia Borysławia, 39.

IBankiet na cześć pp. Gtorayskiego i Mac Gar-veya, 187.

Borysław pod względem geologiczno-tektonicznym, wykład inż. Klaudyusza Angermana, 4. Borysław Gemeinde Limited, 62.

„Borysław“, Tow. akcyjne, 61.

Oentralny związek fabryczny, 158.

Ceny nafty, 270.

Cło importowe na produkta naftowe do Anglii, 109. Czy płuczka wodna wypiera ropę? Nap. inż. Albert Lauck, 358.

IDeputacye Tow. naftowego, 221, 222 332.

Do history i kopalń w Rogach, nap. Karol Perutz, 275 ZEjkspertyza w Wydziale krajowym, 31, 94. Eksportowe akc. Tow. naftowe, 30, 61, 109, 126. Eksport produktów naftowych, 94, 269, 343, 390. Eksport produktów naftowyęh z Batum, 62. Express, żóraw wiertniczy, nhp. inż. Zygmunt Bielski, 129,

ZEPabrykacya i spotrzebowanie nafty w Rumunii, 222."

Erancusko-austryackie Tow. naftowe, 205. Galicyjski i rumuński przemysł naftowy, 149,166. Garvey William Henry Mac, 177, 287, 300. Gorayski August Korczak, 33.

Górnictwo woskowe, 31.

Haussa na rynku naftowym, 12.

Import i eksport nafty w Austro-Węgrzech, 44, 142, 268, 365.

Import nafty do Anglii, 62.

Import nafty zagranicznej do Pesztu, 31.

!akość naszej nafty eksportowej, nap. profesor R. Załoziecki, 37, 65.

Jubileusz tow. produkcyi nafty braci 'Nobel, 217. Harpackie Tow. naftowe, 31, 78,110, 174, 189, 204. Kartele, 46, 126, 141, 254, 332, 333.

Kaukazki przemysł naftowy, 52, 86, 99, 250.

Kilka słów do polemiki p. Sholmana z p. Anger -manem, nap. inż. Wit Sulimirski, 81.

Kolejki polne, 333.

Komunikaty Krajowego Tow. naftowego, 62, 79, 206, 301, 319,283.

Kongres naftowy międzynarodowy, 158, 270. Kopalnie nafty w Rogach, 200, 275. Korespondencye, z Gorlic, 61.

247, 253, 294, 346.

Korespondencya z Kaukazu, 29.

Koszta produkcyi ropy i nafty na Kaukazie i w Ameryce, 245.

Kroniki naftowe, nap. prof. R. Załoziecki, 8, 26, 41, 55, 70, 121.

I-isty naftowe, nap. Julian Korski, 25, 58, 72, 88, 106, 122, 155, 168.

IszEemoryały Tow. naftowego, 101, 261,

Monopol naftowy w Rosyi, 62.    ——■ ..™~,

Motory gazowe w wiertnictwie nafto wem, 156, 279,356.    .......”

Mraźnica, 29

2STadprodukcya ropy u nas i środki zaradcze, 273.

Nafta austryacka w Turcyi, 109.

„    na Węgrzech, 94.

„    na wysyie Haiti, 126.

„    w Algierze, 238, 301.

„    w Hiszpanii, 255.

„    w Kamerunie, 254.

„    w Kroacyi, 268.

„    w Mezopotamii, 238.

„    w powiecie turczańskim, 45.

Najpilniejsze potrzeby naszego przemysłu naftowego, nap. prof. R. Załoziecki, 257.

Nasz przemysł naftowy w r. 1903, nap. dr. Stefan Bartoszewicz, 113.

Niektóre kwestye z zakresu wiertnictwa głębokiego, wykład inż. Eaucka, 289.

Niemiecki przemysł naftowy, 62, 206, 222, 254, 269, 319, 364, 365.

Nowa fabryka armatur, 15.

Nowa książka o opodatkowaniu olejów mineralnych, 141.

Nowe instalacye naftowe w Rumunii, 254.

Nowe przepisy górniczo-policyjne, 158, 163, 179, 195, 254, 263, 284, 296, 314, 329, 347.

Nowe rafinerye, 153, 189, 205, 237, 269, 319, 333.

Nowe Towarzystwa naftowe, 205, 221, 350.

Nowości w zakresie techniki wiertniczej, 348.

Nowy dworzec w Borysławiu, 286.

Kaukazie, 161.

190, 205, 237, 254, 269,

Ważna reforma Rachuj przemysłowej, 46. Węgiersko-galic. ~Tuw. naftowe, 222.

Nowy gatunek ropy w Teksas, 269.

Nowy środek gaszenia pożarów, 203.

Odczyt dra Czaplińskiego, 61.

Odezwa, 1.

Odezwa Tow. prawnej ochrony podatników, 124. Odwodnienie nafty, 30.

Ogień, woda i nafta, nap. inż. A. Fauck, 139.

O emanacyi promieniotwórczej źródeł wody i olejów skalnych, .377.

O mierzeniu ropy w rezerwoarach, 266. Organizacya eksportowa odpadków naftowych, 61. Organizacya naszego eksportu a nafta ameiykań-ska, nap. dr. Stefan Bartoszewicz, 10.

O ropie borysławskiej, studyum porównawcze inż.

Maryana Wieleżyńskiego, 197. 212.

Osobiste wiadomości, 141, 173, 253, 364. Ostrzeżenie, 46.

O taryfach przewozowych, 292.

O wykrywaniu pokładów ropnych, wykład Te-cklenburga, 305, 321, 340.

Państwowa Rada kolejowa, 173, 183, 349, 355. Państwowa Rada rolniczo-przemysłowa, 157. „Petrolea“, Tow. akcyjne, 15, 110, 125, 135, 157, 237, 251, 390.

Petycye Kraj Tow. naftowego, 309, 312. Podniesienie taryf naftowych, 78, 94, 109.

Pomnik ś. p. Stanisława Szczepanowskiego, 332. „Potok“ galic. Spółka naftowa, 269.

Powszechna rabunkowa gospodarka w dobywaniu ropy, nap. inż. Klaudyusz Angerman, 17.

Pożar w Antwerpii, 270, 280.

Premia dla producentów ropy, 255.

Produkcya nafty w Teksas, 300.

Projekt rządowy o towarzystwach z ograniczoną poręką, nap. dr. Stefan Bartoszewicz, 354. Protokoły posiedzeń Kraj. Tow. naftowego, 13, 30, 43, 77, 171, 173, 185, 220, 295, 317, 349.

( Przegrzana para w kopalnictwie nafty, nap. inż. Wład. Szaynok, 2.

Przemysł naftowy Stanów Zjednoczonych, 370. Przemysł nafiowy w Japonii, 314.

Przeniesienie całego miasta, 62.

Przepisy bezpieczeństwa dla kopalń ropy, llO. Przepisy górniczo-policyjne w Niemczech, 216, Przyczyna pożarów w Baku, 62.

Pytanie geologiczne z zakresu naftowego, 23. Xîafinerya nafty Fibich & Stawiarski, 158. Rafinerye ropy galicyjskiej w Niemczech, 193. Rockefeller, 61.

Ropa w Tustanowicach, 287.

Rosyjska nafta w Austryi, 222. 237, 254.

Rosyjski przemysł naftowy, 310.

Rumuński przemysł naftowy, 29, 54, 94, 109, 291 300, 318, 327, 364, 365, 380.

Rurociąg naftowy na „Schodnica“, tow. akcyjne, 46, 78, 141.

Sejmowa komisy a górnicza, 324

Senzacye bory sławskie, 109.

Skrapianie ulic ropą, 350, 364.

Spalone kotły w Borysławiu, 61.

Spirytus i produkta naftowe, 138, 151.

Sprawa kas brackich, 93, 125, 141, 174, 350.

Sprawy wewnętrzne naszego przemysłu naftowego, 369.

Sprzedaż kopalń galic. Kasy Oszczędności, 158.

Sprzedaż rafmeryi nafty, 15.

„Standard Oil Company“

287, 350.

„Steaua Bomana“, tow. akc. 318, 333.

Strajk borysławski, 209, 221, 225, 237, 241, 253.

Sytuacya w świecie naftowym, 184.

Światowa produkcya ropy w r. 1903, 344.

Taran wiertniczy Wolskiego, 15, 30.

Torf i nafta, 24.

Towarzystwo akcyjne dla austr. i węg. produktów naftowych, 203, 204.

Towarzystwo akcyjne dla przemysłu naftowego, 190, 390.

Towarzystwo dla handlu, przemysłu i rolnictwa, 123.

Towarzystwo magazynowe dla produktów naftowych, 79, 389.

TTbezpieczenie urzędników prywatnych, 36, 83.

Upomnienie w poważnej chwili, nap. prof. U. Za-łoziecki, 97.

Ustawodawstwo naftowe w.ąbec powszechnej ustawy górniczej, 226, 242, 35$

W alka o naftowe rynki éfbytu, 282, 300.

Wiedeńska Izba -handlowa i przemysłowa, 350. Wiercenie głębokie z płuczką ropną, 300. Wiercenie szybko-udarowe, nap. inż. Paweł Stein, 233, 252.

Wizyty ministrów w Borysławiu, 173, 259. Własności optyczne ropy naftowej, 255.

Wojna a przemysł naftowy, 68, 174.

W sprawie organizacyj naftowych, 338.

Wybory do komisyi szacunkowo-podatkowej, 15. Wystawa naftowa, 189.

Wzrost eksportu nafty austryackiej, 365. Zapaśnicy na rynku naftowym, 218. Zanieczyszczenia ropy borysławskiej, nap. inż. 3Æ. Wieleżyński, 22.

Zawodnienie terenów naftowych, 49, 68, 81. 116,

Zebrania naftowe, 15, 46, 61.

Z histoiyi Krajowego Tow. naftowego, 375.

Z naszych terenów naftowych, 267.

Zniżenie cen nafty, 205.

Związek austr. rafineryj nafty, 318.

hH

r-

mmk ■

Organ Galicyjskiego Przemysłu Naftowego

wychodzi 2 razy aa miesiąc 5-ego i 20-ego.

:EPre:n.-u.m.£!riata,    rocznie 12 koron.

Komitet redakcyjny: Inż. KI. Angerman, dr. Stefan Bartoszewicz, Władysław Długosz, Stanisław Mars.

Wydawca i redaktor : R. ZAŁOZIECKI.

Adres Redakcyi i Administracyi: Lwów, ul. Krzyżowa 1. 39., Willa „Romana“.

Treść zeszytu 1.

Odezwa. — Zastosowanie przegrzanej, pary w kopalnictwie nafty. Nap. inż. W. Szajnok. — Borysław pod względem geołogiczno-tektonicznym, wykład p. KI. Angermana w Tow. politech. — Z Borysławia.— Kronika naftowa. — Organizacya eksportowa naszego przemysłu noftow. i przemysł naftowy amerykański. Nap. dr. Stefan Bartoszewicz. — Protokół posiedzenia Wydz. Kraj. Tow. naft. — Kronika.

Odezwa!

W ostatnich latach przemysł nasz naftowy rozwinął się bardzo, wzrosły jego zadania i wzrosły potrzeby; -zmieniły się warunki pracy w tym przemyśle w porównaniu z czasami dawnymi.

Wobec światowego charakteru tego przemysłu podniosły się wymagania, jakie z jednej strony przemysł ten wobec kraju i władz stawiać może 1 powinien, z drugiej strony podniosły się wymagania, jakim sprostać dzisiaj sami przemysłowcy i pracownicy powinni, tworząc ściślejszą i spojoną organizacyę dla obrony tego przemysłu i rozwijając energiczną działalność po za stroną techniczną w sprawach handlowych, organizacyjnych, społecznych i politycznych. Bodźcem do podjęcia takiej szerszej działalności i pracy nie zasklepiającej się w samym tylko wydobywaniu ropy lub obliczaniach procentów naftowych, może być pismo, któreby potrafiło ująć żywotne potrzeby tego naszego przemysłu i umiałoby zainteresować ogół nafciarzy i inteligentną część naszego społeczeństwa sprawami tego przemysłu.

W tym celu postanowiliśmy zreformować dotychczasowe pismo „Nafta“, nadać. mu kierunek więcej handlowo-ekonomiczny i więcej agitacyjny w obronie spraw naszego przemysłu, niż naukowo-techniczny, jaki posiadało dotąd.

Postanowiliśmy dalej, rozszerzywszy jego treść, wydawać go dwa razy na miesiąc i rozrzucić go w większej ilości egzemplarzy po całym kraju.

Spodziewamy się, że inicyatywa z naszej strony podjęta i poparta przez niektóre firmy naftowe spotka się z żywem uznąniem wśród ogółu nafciarzy.

W świecie naszym naftowym w ostatnich czasach już się ujawniła silna dążność do krytyki dotychczasowych stosunków i poprawy ich przez więcej energiczne zastępstwo interesów naftowych wobec władz i przez potrzebę większego skupiania się.

Ta faza krytyki musi wejść w fazę czynu i pracy, jeśli ma wydać owoce, pismo nasze będzie miało za zadanie łączyć krytykę z pobudzaniem do czynu i jeśli spotka się z poparciem i sympatyą prenumeratorów, cel swój osiągnie.

Komitet redakcyjny:

Inż. Klauclyusz Angerman, dr. Stefan Bar-toszewicz, Władysław Długosz, Stanisław Mars, prof. Roman ZałoziecAi.

Zastosowanie przegrzanej pary w kopalnictwie

nafty.

Nap. inż. Władysław Sząjnok.

W ostatnich czasach wzrasta nader szybko głębokość szybów, wierconych w Borysławiu. Przed dziesięciu laty głębokość szybu na 500 m. uważano za znaczną, dzisiaj w Borysławiu i okolicy jest wiele szybów o głębokości 1.000 i więcej metrów. Wiercenie do takich głębokości wymaga silniejszych maszyn i kotłów. W Borysławiu znajduje się około 50% (w innych kopalniach znacznie więcej) kotłów {»arowych o powierzchni ogrzewalnej mniej niż 24 m². Są to przeważnie kotły angielskie (Ransomes Sims & Jefferies w Ipswich) i czeskie (Breifield, Danek i Ska w Pradze). Były one zupełnie wystarczające przy wierceniach płytszych i przy opale węglem, dzisiaj jednak, zwłaszcza tam, gdzie zastosowano opał ropą, kotły te są stanowczo za małe.

powierzchni ogrzewalnej, zastosowując do kotła przegrzewàcz wody zasilającej kocioł albo przegrzewàcz pary. Ponieważ ogrzanie wody zasilającej kocioł można z korzyścią urządzić przy pomocy odchodzącej pary z pod maszyny (co na wielu kopalniach zastosowano), uważam za najbardziej wskazane użyć ciepła, uchodzącego bezużytecznie kominem, do przegrzania pary.

Wysoka temperatura uchodzących gazów jest nie tylko bezużyteczna, ale nawet szkodliwa dla ruchu kotła. Wiadomo bowiem,

że gazy tak jak wszystkie ciała zwiększają swoją objętość z wzrostem temperatury. Im zatem temperatura uchodzących gazów jest wyższą tern i objętość ich większa. Wprawdzie i ciąg komina wzrasta ze wzrostem temperatury uchodzących gazów, jednak uie tak szybko jak objętość. Obliczenia wykazują, że największa ilość gazów spalenia przechodzi przez komin, jeżeli temperatura ich wynosi 273° C., powyżej tej temperatury objętość przechodzących gazów wprawdzie wzrasta, ale ilość (ciężar) maleje. Jasnem jest z tego, że wąski komin przy powszechnie używanych kotłach lokomobilowych uniemożliwia spalenie większej ilości paliwa w tych kotłach, właśnie z powodu wysokiej temperatury uchodzących gazów.

Przez zastosowanie przegrzewaczy pary konałem się, że kotły angielskie (Ransomes    w komorze dymowTej, nietylko lepiej wyzyska

Sims & Jefferies) wytwarzają przy opale węglem    się paliwo, ale nadto umożliwi się spalenie

około 425 klg. pary użytecznej przy opale zaś ropą ilość ta spada do 330 klg.

Przy opale ropą można wprawdzie, przy dobrem omurowaniu uzyskać w kotle tę samą ilość pary co przy opale węglem, ale przy opale ropą nie wszystka para może

być użytą w maszynie, znaczna jej część (około 14%) zużywa się na rozpylacz ropy. Wykonałem w Borysławiu szereg pomiarów działalności kotłów lokomobilowych i prze-

na godzinę, większej ilości paliwa a tern samem zwiększenie działalności kotła.

pary użytecznej na godzinę. Liczne żale właścicieli kopalń, że dawnymi kotłami nie mo- ¹ pary można zastosować dosyć znaczną bez gą podołać,, mają zatem swe uzasadnienie obawy, że wysoko przegrzana para spali panie tylko w zwiększonem zapotrzebowaniu kunki w dławikach maszyny parowej. Para pary ale także i w mniejszej działalności wychodząca z kotła zawiera znaczne ilości

wody, która dopiero w przegrzewaczu wypa-Pórównując opalanie ropą i węglem ruje. Temperaturę pary można podnieść na-zauwaźye można przy ropie znacznie wyższe wet o kilkadziesiąt stopni, mając na wzglę-temperatury uchodzących gazów do komina, dzie znaczne oddalenie maszyny od kotła. Przy węglu temperatura ta wynosi niespełna Chłoduięcie pary w rurociągu wywoła nie 300° C., przy ropie dochodzi ona do 400° C. jak dotychczas kondenzacyę pary, lecz jedy-i wyżej. Ponieważ strata ciepła w uchodzą- nie zniżkę temperatury przegrzania. Dopro-cyeh gazach jest tern większą, im wyższą one wadzająe do maszyny parę suchą a względnie posiadają temperaturę, starać się przeto na- nieco (kilkanaście stopni Gels.) przegrzaną, leży, by temperatura la była jak najniższa-. ( a nie jak dzisiaj powszechnie mięszauinę Uskutecznić to można przez powiększenie ¹ pary i wody,, uzyskamy znacznie mniejsze

Wielkość powierzchni przegrzewaeza

kotłów przy opale ropą.

przegrzanej pary.

Już poprzednio wspomniałem, iż przy opale kotłów ropą znaczne ilości pary pochłania rozpylacz. Zastosowując przegrzaną parę, strata na rozpylacz spadnie znacznie, a co za tem idzie, podniesie się temperatura spalenia.

zużycie pary w maszynie a co za tem idzie oszczędność paliwa. Oszczędność ta wynosi może 15% więcej.

Obecnie w Borysławiu wielu przedsiębiorców wiertniczych dostaje od właścicieli kopalń za darmo ropę do opalania kotłów, większość zaś kotłów opala się gazami szybowemu W tych warunkach zrozumiałem jest, że nadzieja zaoszczędzenia kilkunastu procent na paliwie, za które albo się nic nie płaci albo płaci się ryczałt, nie skłoni nikogo do robienia inwestycyj.

Zastosowanie przegrzewaczy pary umożliwia jednak nie tylko ekonomiczniejsze pracowanie kotłem, lecz także umożliwia zwiększenie działalności kotła. Ponieważ przedsiębiorcy i właściciele kopalń mają wiele kotłów, które nie wystarczają do zwiększonego zapotrzebowania siły, możność zwiększenia działalności tych kotłów ma nader wielkie znaczenie. Produkując większe ilości pary suchej, względnie przegrzanej, zwiększymy działalność kotłów znacznie. Sucha bowiem para może wy konać w maszynie znacznie większą prace.

Przy zastosowaniu przegrzewaczy pary, aby daną pracę wykonać trzeba będzie znacznie muiej wody wyparować, niż przy teraźniejszych kotłach. Mniej wody wyparowanej w kotle daje mniej kamienia kotłowego, tego wcale niepożądanego gościa.

Jako przykład, jakie korzyści przedstawia przegrzewacz pary wskazać mogę słynne lokomobile Wolfa, Które zużywają na konia i godzinę zaledwie 5 klg pary. Oszczędność tę zawdzięczają one głównie zastosowaniu

streszczając poprzednie wywody spodziewać się możemy przez zastosowanie przegrzanej pary następujących korzyści :

1.    oszczędność paliwa,

2.    zwiększenie działalności kotła,

8. zwiększenie energii pary bez podnoszenia ciśnienia,

1 : 15.

'tfQYPYpÄO OXOXOXCKxt

( o9p9p9p ogogogo iWoxoSogo ogogogo///

LO

4. mniej kamienia kotłowego.

Jaki system przegrzewaczy jest najodpowiedniejszym, nie będę tutaj rozpatrywał, gdyż zależy to od wielu okoliczności i nie da się w paru słowach skreślić. Geiern niniejszej notatki jest tylko zwrócić uwagę galicyjskich nafciarzy, aby zastosowali do swych kotłów przegrzewacze pary, które już odbyły

długoletnią próbę i przestały być jakąś wat- podstawie zebranych doświadczeń wykazano pliwej wartości inowacyą.    mylność dawnego przypuszczenia co do rze-

się też odtąd podstawą racyonalnych badań, stanowiących nową gałęź geologii, geologie naftową. Dziś na podstawie tych studyów umiemy wyszukiwać te podziemne zbiorniki a nawet rozróżniać bogatsze i uboższe w ropę

Przestrzegam jednak przed wykonywa- ¹ kornej niemożliwości wolnych miejsc, czyli niem przegrzewaczy pary w warstatach ko- szczelin, znajdujących się w warstwach kru-palniànych. Rzecz najlepsza, źle wykonana, chych. Wyszukiwanie szczelin naftowych stało może zamiast korzyści sprawić wiele kłopotu.

Z wykonaniem przegrzewaczy zwracać się należy do fabryk, które wykonując je częściej miały sposobność zebrać potrzebne doświadczenia i mogą wykonać urządzenia dobre.

Zamawiając nowy kocioł z przegrzewaczem szczeliny. Bardzo pouczający przykład daje pary wybór najodpowiedniejszego systemu nam pod tym względem Borysław, którego przegrzewacza nie będzie przedstawiał zad- bogactwa nafty są naturalnem następstwem nych poważnych trudności. Inna îv.ecz, gdy budowy geologiczno-tektonicznej.

chodzi o dostosowanie przegrzewacza do starego kotła a zwłaszcza lokomobilowego.

Obok podaję szkic, jak możnaby urządzić przegrzewacz pary w kotle lokomobilo-wym angielskim (Ransomes, Sims & Jefferies). Brak miejsca utrudnia tutaj umieszczenie przegrzewacza o znaczniejszej powierzchni ogrzewalnej, któryby nie utrudniał czyszczenia rurek ogniowych i nie zwężał przekroju komina.

Do badań w tym kierunku posłużyły mówcy naturalne odkrywki, kopalnie wosku i całe szeregi wierceń głębokich do 1000 m.

Borysław pod względem geologiczno-tektonicznym

wykład p. KI. Angermana w To w. politećh.

partye łupku i piaskowce, gazy, a wreszcie ślady i wybuchy nafty, są tak uderzające w oczy, że zauważyć i zanotować je może każdy doświadczony wiertniczy, a te notatki same dać już mogą z uzbieranymi okazami minerałów obfity materyał do badań.

Porównując mianowicie ze sobą dwa obok siebie leżące otwory wiertnicze, przekonamy się, że pewna liczba takich miejsc pojawia się w obu otworach i to w tym samym po sobie idącym i harmonijnym porządku — a miejsca te wyjaśniają nam nachylenie warstw. Tak wykonane zestawienie większej liczby sąsiadujących ze sobą otworów tworzy pewne rusztowanie, czyli szkielet przekrojów, oraz warstw najwięcej wpadających w oczy, podczas gdy inne, mniej uderzające warstwy można wynaleźć z łatwością z większej liczby jednakowych notatek.

W ten sposób zbadał mówca w ciągu

Go do tych ostatnich, to mimo ich znacznej liczby, bo aż około 200 wierceń, pozostawiają one co do jakości wiele do życzenia, gdyż sposób wiercenia galicyjsko-ka-nadyjski nie daje możności dokładnego zbadania i oznaczenia warstw przewierconych. Mimo to dzienniki wiertnicze, przechowy-wywane w urzędzie górniczym, oraz wydobyte okazy kamieni stanowią bardzo cenny materyał do ściślejszych studyów, z którego przy pewnej wprawie wiele się można dowiedzieć. Przejścia z miękkiego łupka w twar-Borysław jest obecnie największą ko- dy piaskowiec, twarde warstwy, grubsze painią nafty w całej środkowej Europie, gdyż miesięczna produkeya ropy wynosi 4.000 do 5.000 cystern po 10.000 kg., co czyni rocznie 48.000 do 60.000 cystern, wartości 30 milionów koron, licząc po 500 koron jedną cysternę.

Karpaty zawdzięczają swe bogactwo naftowe działaniu trzeciorzędnej deformacji, która pozostawiła po sobie w naszych Karpatach fałdy tektoniczne na szerokości 100 do 150 km. Fałdy te kryją w sobie rozgałęzione szczeliny, wypełnione naftą lub woskiem. Wydobywanie tyoh bogactw trwa już przeszło pół wieku, a postępujący równocześnie z techniką zapał wiertniczy przyczynił się do tego, że dziś Galicya jest pierwszym krajem, w którym usiłowano wyjaśnić naukowo powody pojawienia się nafty. W tyra celu poczęto badać otwory wiertuicze pod względetn geologiczno-tektonicznym i na

O' ;

Przekrój ten składa się z żółtych, zwietrzałych ławie miękkiego piaskowca, przerwanych pasmem pionowo ustawionych piaskowców i łupków.

Ten stan rzeczy dowodzi, że wskutek wygniecenia tych warstw w górę, musiały się

półrocza borysławski materyał wiertniczy i doszedł do wyników, które w bieżącym roku przedłożył 9-temu międzynarodowemu zjazdowi geologów w Wiedniu. Ze względu na prawo własności do ogłoszenia przedłożonych przez prelegenta szczegółowych przekrojów Borysławia, przysługujące prezydyum tego zjazdu, ograniczył się prelegent na razie tylko do treściwego zarysu swych badań, z którego najważniejsze przytaczamy wyjątki.

W pokładach borysławskich występują od południa ciemne łupki meuilitowe z warstewkami czarnego rogowca, pod któremi leżą szaro zielone łupki z cieukiemi warstewkami szarego miękkiego piaskowca. Te ostatnie uważano dawniej za mioceńskie, nie mając jednak do tego dość słusznych podstaw, bo odkrywki i studya tektoniczne wykazały tu typowe menility, a niższe warstwy zdradziły najwyraźniej eoceńskie pochodzenie. — Warstwy te uważa mówca za część eocenu północnego brzegu Karpat. Poniżej znajduje się na 200 m gruba dalsza warstwa czarnego i twardego łupku, przedzielona twardym piaskowcem i tu dopiero pojawiają się pierwsze dopływy nafty. Pod tą warstwą przewiercono znowu warstwę piaskowca grubości 100 na., zawierającą tylko całkiem nieznaczne warstewki czarnego łupku. Jest to główny horyzont naftowy Borysławia, równorzędny z piaskowcem Jamneńskim.

Przechodząc do właściwego opisu stosunków tektouiczuycb Borysławia, rozpoczął mówca od strony północno-wschodniej tj. od kopal.ń wosku w Wolance, należących do galic. Banku kredytowego i francuskiego stowarzyszenia, a leżących na wschodnim końcu siodła, biegnącego w kierunku Karpat t. j. od południowego wschodu ku północnemu zachodowi AB. Północny stok tego siodła ma spadek 40°, południowy zaś jest zmienny. Założone na północnym stoku szyby Nr. 8 i 12 akc. Towarzystwa dla przemysłu naftowego, mimo znacznego pogłębienia pozostały suche i nieproduktywne, zaś na szczycie siodła nie przedsięwzięto dotąd żadnych wierceń z powodu, że na tem miejscu znajduje się zabudowane centrum miasteczka Borysławia.

Wzdłuż całego grzbietu siodła od Wolan ki aż do kopalni pp. Stybera i Zeitlebena

(A) istniały dawniej małe kopalnie wosku, które eksploatowały wypełnione szczeliny z głębokości do 200 m. Kopalnia nafty pp. Stybera i Zeitlebena (A) jest punktem węzłowym Borysławia, od którego zwraca się siodło pod kątem 40° na południe od Ratoczyny (AC). W tem miejscu są dobre szyby naftowe Nr. 2, 3, 4, 7, 8, 19,Ł 20, 24, 26, 31, 32, 38, 46 i 47 galic. akc. Towarzystwa karpackiego i Nr. 8, 10 i 14 pp. Męcióskiego, Płockiego i Suszyckiego. Zwrot siodła musiał także wypłynąć na deformacyę warstw leżących od południa, ponieważ olbrzymia obję-

'C tość warstw zamkniętych tamże została zgnieciona i musiała dla siebie poszukać wyjścia ku górze. W ten sposób wysunęło się w górę w miejscu załamania się siodła, czyli w punkcie węzłowym A, trzecie siodło (AD), biegnące w kierunku rzeki Tyśmienicy nu poprzek ul. Kościuszki ku wsi Mraźnicy przez szyb J. Perkinsa i Mac Intosha oraz szyby 35 i 36 galic. karp. Towarzystwa naftowego, 1 i 4 Męcińskiego, Płockiego i Sroczyńskiego, 6 i 15 galic. Kasy oszczędności, 2, 3, 5 i 6 dra Freunda, 1 kopalni Syndykatu, Klau-dyusza i innych.’

Dolina Tyśmienicy zawdzięcza swe powstanie łatwiejszemu w tern miejscu wypłukaniu pokładów tworzących to siodło.

Po lewym brzegu Tyśmienicy, naprzeciw kopalni dra Freunda, a za szybem 6 akc. Towarzystwa dla przemysłu naftowego znajduje się odkrywka, której przekrój jest dowodem oczywistego owego wygniecenia warstw do góry.

się gruzami piaskowca i łupku.

one przerwa<5 na grzbiecie siodła, a miejsca I Sroczyńskiego i Bogusza znajdują się łupki załamane zapełniły się pionowo piętrzącymi menilitowe w podobnem położeniu.

Na uwagę zasługuje, ze uskok wąski jeszcze w Borysławiu, za granicznym potokiem w Popielach rozszerzył się tak znacznie, że można z tego wnosić o zupełnej zmianie stosunków tektonicznych w Popielach i że w tern miejscu niema już więcej stosunków

Prócz trzeciego, w północnym punkcie węzłowym A rozpoczynającego się siodła, jest jeszcze czwarte mniejsze siodło, na którem leżą szyby kopalni Perkinsa i Mac Intosha,

We wschodnich odkrywkach koło cmentarza również zamrażył mówca podobne zaginanie się warstw, kierunek atoli uskoku przechodzi w zagięcie kształtu litery S, a potem pod prostym kątem w dolinę rzeki Ty-śmienicy.

Nr. 4 i 8, galic. akc. karpackiego Towarzystwa naftowego, szyb Klaudyusza, Sro- tektonicznych borysławskich. ezyńskiego i Fibicha, Etna, Mikuckiego i Pe-riitza, Nr. 6 Męcińskiego i Płockiego, Felicitas i Nr. 14 Towarzystwa akc. dla przemysłu naftowego, który podczas wycieczki członków zjazdu geologów tryskał w górę fontanną i dawał dziennie 17 cystern ropy.

Południowo-wschodnia granica Borysławia nie została jeszcze zbadana ; w Tustano wicach zagłębiają się warstwy tak dalece, że trzeba w nich wiercić głębiej niż w centrum Borysławia, aby się dostać do tego samego

Ku południowi spłaszcza się to siodło i już w pierwszym przekroju nie da się zauważyć.

Z tego powodu otwarta jest jeszcze szeroka droga dla dalszego rozwoju kopalnictwa w Borysławiu. Cała ta okolica pełna szczelin naftodajnych oczekuje ścisłego zbadania i eksploatacji. Najobfitsze są poziomy głębsze, a wydatność szybów może przypuszczalnie | wynosić od 1 do 20 cystern na 24 godzin.

Wydatność jest fuukcyą liczby szczelin, ich głębokości oraz grubości piaskowców naftowych. Niektóre szyby dostarczyły już do 3.000 cystern.

Ogólny pogląd na borysławskie stosunki tektoniczne rzuca ciekawe światło na tekto-

Opisane powyżej 4 szerokie grzbiety siodeł posiadają 4 szeregi szczelin, obfitujących w naftę i wosk, a Oprócz tego w łękach pomiędzy siodłami jest również znaczna ilość poziomu, szczelin, tak że płaszczyzna wielkości 2 km2 pokryta jest cała szczelinami naftowemu

Płaszczyzna ta przedstawia się jaao lekko ku południowi wznosząca się równina (400 metrów n. p. m.), zamknięta od południa łańcuchem gór Horodyszcze-Ratoczyn (646—720 m).

i nafty. Z biegiem czasu wypełniły się szcze-

Niektóre potoki spływające z tych gór wymyły tu liczne naturalne odkrywki, tak że w tych miejscach studyowac można bez wierceń. Postępując z biegiem potoku, płynącego środkiem tego terenu, napotykamy poniżej szybu Nr. 3 Towarzystwa anglo-galicyjskiego łupki menilitowe w prawie poziomem położeniu. Położenie to, pochylając się bezustan- nikę tej wielkiej kopalni. I tak kopalnie pp. nie ku południowi, przechodzi wreszcie w spa- I Stybera i Zeitlebeua, będące węzłem Bory-dzistość pionową, czyli uskok. To opadanie • sławia, stanowią najwięcej zgniecione miejsce, warstw i nachylanie się ich w kierunku pio- ¹ Tu się też znajdują najobfitsze szczeliny wo-nowym, czyli t. zw. uskok, wskazuje na istnie- j skowe. Po utworzeniu się Karpat musiała nie w tych miejscach znanej w geologii formy ¹ widocznie w tern miejscu powstań otwarta przegięcia warstw w pobliżu zasypu. Do tej komunikacya z powierzchnią ziemi, tak że tu formy zaliczyd też należy linię naftową,biegną- dostawała się do wnętrza woda. Woda ta cą równolegle do uskoku od szybu Nr. 1 Sro- wypędzona jednak przez wydobywające się ezyńskiego i Bogusza wzdłuż łańcucha gór. z głębi gazy, pozostawiła po sobie osady soli, Uskok pod temi górami tworzy tu granicę kalcytu i gipsu, poczem rozpoczął się proces Borysławia od południa, do której przytyka zgęszczania się gazów, którego produkt, ropa, od strony gór strome siodło meuilitowe, ja- musiała sobie szukać sposobu wyjścia ua poicie zwykle znajdujemy w pobliżu uskoków wierzchnie. Bilo tu zatem naturalne źródło w Karpatach.

W zachodniej odkrywce koło szybu liny cięższymi węglowodorami, zaś lżejsze

te zamknięte naturalne źródła; jeżeli szyby dojdą do tej głębokości, w których szczeliny nie są jeszcze zapełnione woskiem i swobodny przypływ ropy jest możliwy, a wtedy czeka jeszcze Borysław wielka zaiste przyszłość.

ua-

w ca-

to dzisiejsze

» na

przestaniemy dotąd

me

•9-

9.000= 9 pre.

». -

ubogich, dezinfekeya „    3.692

8) na nowe budynki, tj. szpital i szkołę

na-

węglowodory wessąne zostały w otaczające warstwy, tak że źródła ropy bić przestały i zamknęły się zupełnie. W szczelinach utworzył się wosk, a na spodzie cięższa od niego ropa o 5% zawartości ropy.

Biorąc pod uwagę ten stan rzeczy, możemy przyjąć, że dałoby się otworzyć napo-wrót

Z Borysławia.

Borysław, dzisiaj główne centrum szego przemysłu naftowego, jest dotąd pod względem administracji i wymogów cywilizacyjnych życia miejscem wyjątkowym łym świecie w ujemnem tego słowa znaczeniu. Postanowiliśmy wskutek teg< ognisko przemysłu naftowego zwrócić szczególniejszą uwagę i krytykować gospodarki w Borysławiu, podnosić wszystkie jej szczegóły i zaniedbania władz, nie przestaniemy dotąd i samych naf-ciarzy mieszkających w Borysławiu, pobudzać do energicznej i zbiorowej akcyi celem uzdrowienia stosunków, aż póki nie zapanują takie w Borysławiu stosunki, któreby odpowiadały elementarnym wymogom cywilizacyi i za które rumienić się nie potrzebaby było.

W tym numerze podajemy cenne daty i uwagi naszego korespondenta z autonomii Borysławia.

Korespondent nasz pisze :

Na posiedzeniu Rady gminnej Borysła-sławia, odbytem dnia 17. grudnia 1903, uchwalono budżet na rok 1904. Budżet ten zawiera niektóre bardzo ciekawe cyfry, które wprost domagają się radykalnej reformy w gospodarce.

Ogólna suma wydatków 94.744'45 kor. Z tego przypada na główne pozyeye :

1)    na płace urzędników K. 12.806 = 13*5 prc.

2)    reprezentacya naczelnika i zastępcy

2.800 koron., biura

(przybory) 1.000 K., ..pomieszkanie 4.000 K., opał 1,200 R razem czyli o ; razem

3)    policya .

4)    straż ogniowa

5)    oświetlenie

6)    płaca lekarzy, weterynarza i pomocy „    5.280 = 5⁻5 „

7)    leczenie i grzebanie

„ 18.800 20 „ Przypatrzywszy się bliżej tym cyfrom, przekonujemy się, że same płace funkcyo ryuszy łącznie z czynszem najmu domu na biura czyli utrzymanie tej ciężkiej, maszyny kosztują 28‘5 prc., a z policyą i strażą ogniową 45*5 procent !    .

Borysław siedzi na wulkanie,, eo chwila jaki pożar, a koszta straży pożarnej wynoszą 3 prc. Jak na Borysław wydatki na bezpieczeństwo publiczne (14 prc.) bardzo znaczne, ale niechby ta policya rzeczywiście coś robiła, tymczasem w jasny dzień dzieją się kradzieże, rozboje i awantury.

Wydatek na lekarzy, aptekę i dezin-fekcyę bardzo poważny, bo 8 prc., ale cóż z tego, kiedy rokrocznie dla braku zdrowej wody do picia , pan uje epidemicznie tyfus !

Oświetlenie wynosi 12*5 prc., ale to oświetlenie bardzo często zawodzi, a istnieje właśnie tam, gdzie go może najmniej potrzeba. Za to panują egipskie ciemności właśnie tam, gdzie istnieją te niebezpieczne bory sławskie spelunki, w których się tworzą akc. spółki dla przemysłu rozbójniczego i złodziejskiego, a do których z. powodu ciemności ta nasza droga policya wejśó się boi.

Za to na utrzymanie porządków w mieście nic nie preliminowano, bo i na cóż są przedsiębiorcy ?

Stałym żądaniem naszem będzie odtąd: Zniżenie kosztów zarządu, zorganizowanie silnej policyi i straży pożarnej, sprowadzenie zdrowej Wody do picia i porządki wmieście, tj. lepszy stan dróg i trotuarów, usunięcie nieczystości. Gmiua jest w stanic to zrobić,

bo ukończywszy szpital i budynek szkolny tęgi naftowe dały sobie w Berlinie rendez (dodatkowy) może zakupić własny grunt pod vous, a fantazya ludzka ukuła z tego nowy budynek dla biur, który się w 5 lub 6 la- gigantyczny pomysł światowego monopolu tach zamortyzuje, a wodę sprowadzić będzie naftowego. Na tym nowym berlińskim kongresie prezyduje potęga światowa Standard Uchwalono również taryfę dla fiakrów, trustu amerykańskiego w osobie swego am-drogą wprawdzie, ale lepsza taka jak żadna. basadora europejskiego Mistra Makdonalda Pytanie tylko, czyją przestrzegać będą gmi- i wraz z rosyjską potęgą naftową firmy Nobel i potentatami finansów niemieckich pa-Uchwalono wyszukanie miejsca na sta- nami G w in n e rem , Z eile rem, Bötche-nowisko dla fiakrów, jeżeli ei, którym to rem i t. d. wytężają głowy nad tern, jakby w ręce oddano, wywiążą się z tego zada- publiczność z największym pożytkiem dla nia należycie, to bardzo się przyczynią do siebie a najmniejszym dla drugich złupić. zaprowadzenia ładu w mieście. X.    Amerykanie bowiem, niepodzielni panowie

mogła.

na i fiakrzy.

Kronika naftowa.

(Dziwny reprezentant naszego przemysłu naftowego. —• Berliński kongres naftowy. — Patryotyzm banków niemieckich. —* Standard w Rosy i w nadziejach swoich zawiedziony. — Standard rozpoczyna na nowo operacye w Rumunii — Galicy a nie ma szczęścia).

Nie jeden się zdziwił zapewne, dowiedziawszy się, że p. Kornfeld pertraktuje w Berlinie z zastępcami Banku niemieckiego i towarzystwa Diskonto, tern więcej, że przedmiotem narad była nafta galicyjska — przepraszam nafta z ropy galicyjskiej, bo nafta galicyjska należy do marzeń tych niepoprawnych optymistów, którzy jeszcze myśli stworzenia niezawisłego przemysłu rafineryjnego w Galicyi nie uważają za zbyteczną. Otóż p. K o r n f e 1 d radził z finansowymi mocarzami niemieckimi nad tern, jakby najlepsze zyski wyciągnąć z nafty z ropy galicyjskiej, a przy tej sposobności dowiedział się świat naftowy, że p. Kornfeld jest wielkim finansistą węgierskim i dyrektorem węgierskiego banku kredytowego — czy jednak p. Kornfeld zna się dobrze na uafcie w ogóle, a na naszym przemyśle naftowym w szczególności, tego nie mogliśmy się dowiedzieć, bo rokowania te spełzły na uiczem.

W ogóle radzą teraz dużo nad naszym przemysłem naftowym — lecz niestety bez naszego udziału. Najdziwaczniejsze kombina-cye przebiegają lotem błyskawicy cały świat, to podnosząc wysoko nadzieje, to zuóav w głęboką je strącając przepaść. Wszystkie po-

naftowych targów europejskich, zaczynają sic umizgać do nieudolnych nafoiarzy starego świata, a mając szerokie serce a wąskie kieszenie, nie przebierają w gustach i środkach i kokietują na prawo i na lewo. Utrzymywał ktoś, że amerykański Standard ma nie-gorzej rozwinięty system informacyjny, vel szpiegowski od pierwszorzędnej politycznej potęgi światowej. Czy tak w istocie jest, nie wiemy, to jedno zdaje się być pewnem, że jego system polityczny zdaje się nie być gorszym dajmy na to od bismarkowskiego, bo macheruje na wszystkie strony, ze wszystkimi się równocześnie p rozumiewa, wszystkich pragnie wciągnąć na pozór w sferę swoich interesów, maskuje znakomicie swoje właściwe inteucye a następnie zdradza bezlitośei-wie tych. którzy w tej grze monopolowej przestaną mu być potrzebnymi. Bu jest rzeczą pewną, że Standardowi chodzi jedynie o niezaehwiaue dzierżenie monopolu naf-towego i w tym celu pragnie pozyskać. vel ujarzmić wszystkich producentów nafty, których obecnie przy wysychaniu źródeł naftowych w Ameryce niestety potrzebuje, a z drugiej strony związać się także z bankami niemieckimi i to tern łatwiej, że one właśuie okazują szczerą chęć pomagania kolosowi amerykańskiemu w łupieniu skóry swoich ziomków. Na tym przykładzie pokazuje się raz jeszcze, co znaczą hasła i zasady w międzynarodowym świecie wielkiego kapitału; zdawało się bowiem, że Banki niemieckie dla tego tak chciwie skupują interesu naftowe w Rumunii i u nas, ażeby oswobodzić ojczyznę od ciężkiego haraczu, jaki Niemcy rok

bardzo łasego. 1 tak się też stało, z końcem co żyje zaalarmowane zo~ przemysłowi naftowemu? tej nowonarodzonej stało przybyciem do Bukaresztu trzech mi-małej potędze, która inkognito dobijała się nistrów staudardowskieh. Ministrowie: Ge-w Berlinie także o swoje prawa egzysteucyi,    orge Franklin Southard, John E.

i'oeznie za naftę swoją opłacają. Zdawało się, świetny interes, bo skutkiem sekretnej misyi źe hasło, jakie rzucił rząd pruski, było szcze- skupowania nafty małymi party am i od róż-rem i prawdziwem, okazuje się jednak, źe | nych przedsiębiorców poszła ona w nieby-nawet w polityce naftowej nie ma szczerości, wały sposób do góry.

bo oto widzimy, a przynajmniej wszystkie    Naczelny rząd Standard trustu, który

pozory każą się tego domyślaó, źe blisko    na kształt sept em virât u z siedmiu oligarchów

rządu stojące finansowe instytucye niemieckie    się składa, widząc, źe na podsuniętych gen-

zamiast hasła patryotyczne wcielad w czyn,    tlemenów spuszczać się nie można, postanowił

wolą się dzielić zyskiem, jaki im przyjaźń    wysłać członków własnego rządu tym razem

doświadczonego w tych sprawach kolegi ame-    do Rumunii, kraju nawet na obietnice złota

rykańskiego zapewnia.

W obec tego co pozostaje naszemu i listopada wszystko

coś na kształt owych    świeżo upieczonych    Eggelston i Chauncey Luffkin uro-

państewek na słynnym    również ongi k o n-    czyście i oficyalnie zapisali swoje nazwiska

gresie berlińskim.    Obawiamy się, źe    w księgę przybyłych, a dnia następnego

dostanie się także pod protektorat, który jak pierwszy z nich, odprowadzony przez reporte-to już bywa, więcej dba o własne interesa rów wszystkich dzienników krajowych i zaniż o protegowanego.    granicznych udał się do sądu handlowego

Nie wszędzie jednak obchodzą się de- i zapisał się tam własnoręcznie jako ajent likatnie z Amerykanami. W Rosyi naprzykład dyplomatyczny — przepraszam handlowy dla zaniechali zastosować do nich nawet zasady robienia wszystkich interesów w nafcie! Na zwyczajnych uprzejmości kupieckich — ażeby drugi dzień wydały dzienniki nadzwyczajne się bardzo oględnie wyrazić. A stało się to dodatki, w których szeroko i długo opisy-przy następującej okazyi. Amerykanie po- i wano czego chcą, co mogą chcieć i czego czuwszy skutki głodu naftowego poczuli też j mogliby chcieć Amerykanie w    Rumunii,

apetyt na naftę rosyjską, ażeby jednak nie    Miało to ten skutek, że ci ajenci    od osob-

budzić podejrzliwości rozmaitych Ter A ko- nych poruczeń wytrzymać musieli formalne • p o w ó w , P i t o j e w ó w , A s s a d u ł a j e w ó w,    oblężenie, tak cisnęli się do nich    aferzyści

M i r z o j e w ó w, K a łan ta r ow ó w i innych    wszystkich stanów i zawodów, różnorodni ofe-

nem

z natury bardzo podejrzanych „wowów", pod- j renci interesów i terenów naftowych. A postawili jednego gentlemana, nazwiskiem Gul- i nieważ według orzeczeń rozmaitych domo-beukian, który w ich imieuiu a pod włas- rosłych powag nafta właściwie w Rumunii nazwiskiem skupowy wał naftę rosyjską jest wszędzie, bo jest powszedniej śzą- jak wadia Anglii i dalekiego wschodu. Nie zdążył da, więc można sobie wystawie, co się dziać j). Gulbenkiau kupić więcej jak 20.000 ton musiało w stolicy tego szczęśliwego kraju, nafty, kiedy się owi panowie dowiedzieli, co    Mówią, że chciwość łatwego zarobku

się święci i poradzili sobie po swojemu, nie demoralizuje społeczeństwo, sprawdza się to oddając wcale zakupionej nafty*). Skorzystali na tym przykładzie, chciwość grosza bez tru-/. przepisów giełdowych, nakładających za du i pracy wywołała tam odrażający obraz niedostarczenie towaru kary konweneyonaluej frymarki ziemią i skarbami krajowymi, który 5 kopiejek od puda i zrobili jeszcze na tem tylko porównać się da z występem owego

_______ szlachetnego obywatela rosyjskiego, przedkła-

rystyki „Standardu“ dodać należy, że ten ostatni j zawarłszy umowę z dwoma rosyjskimi towarzy- ! stwami eksportowemi „Consolidated“ i „Caucasian Export Company“ zobowiązał się wyraźnie nie J kupować bez nieb nafty rosyjskiej.

*) Dla objaśnienia czytelników a oharakte- j dającego Standardowi ekspóse, w którem

R. Z.

wy in.

poucza ich w jaki sposób mogą najpewniej i najskuteczniej obejść ustawy rosyjskie, ażeby zawładnąć kaukaskim przemysłem nafto-W tym wypadku mamy do czynienia

tylko z jednostką i w tym leży cala różnica eksportowego przemysłu i uczyniłoby go za-sytuaeyi w Rumunii i Rosji, tarn pragną leźnym od organizacji i komendy Standardhi. wszyscy złota cudzego, tu znalazł się tylko Warunki proponowane przez „Standard“ co jeden Judasz; bo z punktu widzenia rosyjskiego należy uważać tych producentów, którzy cofnęli się od interesów, skoro się dowiedzieli, że drugą stroną jest osławiony

do ilości eksportowej nafty były rzeczywiście korzystne : 1,200.000 centnarów nafty galicyjskiej obowiązywał się „Standard“ umieścić rocznie w Niemczech i Szwajcaryi i mniej

co dó ceny, która

dal. monopol handlu naftą na rynku euro-

„Standard“, gnębiący ich przemysł naftowy były korzystne warunki niemiłosiernie w ciągu całego szeregu lat, dla galicyjskiej nafty loko Bogumin miała być za prawdziwych patryotów. W Rumunii tylko o 4 marki niższą od każdorazowej ceny nafty jeden rząd, jeżeli się nie mylimy z inicya- amerykańskiej lub rosyjskiej loko Brema, tywy światłego i rozumnego króla Karola, czyli innemi słowy blisko o marki za centnar dojmuje niebezpieczeństwo, grożące ze strony po uwzględnieniu kosztów przewozu, zabie-amerykańskich siewców złota, gdyż on sam rałby „Standard“ do swojej kieszeni tytułem jeden rozumie, jak łatwo i prędko oni się prowizyi i zachowałby w rękach swoich i ua-w zbieraczów złota zamienić potrafią.

Galicya ma szczęście — a właściwie pejskim. nie ma szczęścia, jak kto chce, do A mery- j    Rokowania te jednak nie doprowadziły

kanów. Panowde ci, którzy w roku zeszłym j do żadnego rezultatu: wśród austryackich zwiedzali nasze kopalnie, nie zapałali do nas rafinerów przeważyło zdanie, że wygodniej bę-zbytnią miłością, bo postanowili skubać nas dzie galicyjską naftę sprzedawać za granicą tylko z daleka. Kto ma bardzo wrażliwe samodzielnie, wprost konsumentom, bez po-usposobienie, może się martwić z tego po- średnictwa „Standardu“, postanowiono zaraz wodu, wr całości jednak możemy być radzi, po Nowym Roku przystąpić do zawiązania że minęła nas pokusa, która przywiązanie do samodzielnego eksportowego akcyjnego towa-ziemi i miłość do kraju mogła była na ciężką rzystwa na wzór towarzystwa „Petrolea“, próbę narazić.    w którem akcyonaryuszami będą wszystkie

Zaloßiecki.

Organizacya eksportowa naszego przemysłu naftow,

i przemysł naftowy amerykański.

eksportujące rafinerye; udział tych rafineryj będzie normowany według ilości eksportowanej nafty czyli przyznanego dla każdej rafinery i kontyngentu eksportowego.

Spodziewanem jest ukonstytuowanie się

tego towarzystwa do 30. kwietnia bieżącego roku i towarzystwo to od tego terminu obej-

w eg o rafineryj.

Postanowienie to austryackich rafinerów jest śmiałą próbą zwalczania monopolu naftowego amerykańskiego i bezwarunkowo musi się spotkać z uznauiem i sympatyą i poparciem konsumującej publiczności i rządu

W ostatnich paru miesiącach po dojściu do skutku organizacji „Petrolea“ i zawarciu mie agendy obecnego zjednoczenia eksporto-kartelu naftowego toczyły się bardzo ważne nie tylko dla przyszłego rozwoju naszego przemysłu, ale dla całego handlu naftowego europejskiego, rokowania austryackich rafinerów z przedstawicielami Standard Gil Company, a tyczące się przyszłej organizacjo eksportu nafty z ropy galicyjskiej    w Niemczech i Szwajcaryi.

Postauowienie to jest pokrzyżowaniem planów amerykańskiego towarzystwa „Standardu“, które nosiło się już z projektem utworzenia międzynarodowego kartelu naftowego., w którym naturalnie pierwszą rolę odgrywałby trust amerykański.

Brakowało nie wiele, a wielkie trusty amerykańskie utworzyły by sobie drogę w Euro-

do Niemiec i Szwajcaryi. Rokowania te,jakkolwiek prasa nasza i wiedeńska pomieszczała o nich tylko luźne notatki, miały rzeczywiście pierwszorzędne i zasadnicze znaczenie.

Nie da się zaprzeczyć, że związanie się pewną umową ze stanowiska choćby nawet na razie na korzystnych warunkach położyłoby od razu kres. samodzielności naszego

Należałoby jeszcze rozpatrzeć, o ile ta samodzielna walka przemysłu galicyjskiego celem zwaLzenia monopolu amerykańskiego w Niemczech

ma

przyszłość.

Pensylwania

czerwiec 839 lipiec

781

380    49.990

390 44.160

388

408

czerwiec

lipiec

377

Cała produkcya surowca w lipę u wynosiła 4,476,210 baryłek, w ozem 2,678.670 baryłek ropy pensylwańskiej i 1,797.540 baryłek w Limie i Indianie.

Produkcya w sierpniu wynosiła już tylko 4,327.442 baryłek, ropy pensylwańskiej 2,548.279. w Limie i Indianie 1,779.163 baryłek.

pie i to dotyczyłoby jednego z najniezbędniejszych artykułów codziennego użytku.

W tem leży wielka doniosłość postanowień austryackich rafinerów i można się cieszyć, że rozwój galicyjskiego przemysłu naftowego w ostatnich latach przyczynił się pośrednio do obalenia monopolistycznych dążeń światowych na rynku naftowym.

widoki powodzenia na

Jest to oddawna znaną polityką „Standardu“, że zaczyna wchodzić w rokowania z przeciwnikiem, gdy przeciwnik ten jest dość groźny i walka konkurencyjna dla samego „Standardu“ przedstawia małe szanse zwycięstwa lub jest połączona z wielkiemi trudnościami.

I w tym wypadku tylko pewien zastój czy nawet upadek przemysłu naftowego amerykańskiego spowodował nawiązanie układów.

Od dłuższego już czasu przemysłowcy naftowi amerykańscy z nadzwyczajną energią walczą, by podnieść wydajność swoich terenów naftowych i wydajność ta z miesiąca na miesiąc zamiast podnosić się, zmniejsza się; wywóz produktów naftowych, a przeważnie nafty z Ameryki do Europy zmniejsza się i to pozwala nafcie galicyjskiej, rumuńskiej i rosyjskiej rozszerzać w Europie rynek zbytu.

W [fołowię ubiegłego roku według dokładnych, opublikowanych dat statystycznych amerykańskiego przemysłu przy zestawieniu dwóch miesięcy, czerwca i lipca, widać z jednej strony usiłowania wzmożenia ruchu wiertniczego, a z drugiej strony upadek produkcyi, jak wykazuje następująca tablica :

Ilość szybów Szyby Produkcya ukończo- w wierce- na dobę nych

709    65.160 baryłek

704    59.560    ,,

Lima

czerwiec 402 lipiec

Indiana

330    63.800 baryłek

316    49.600    „

AmeryKanie żywią nadzieję, że pro-ducyę ropy w lamie i Indianie uda im się wkrótce podnieść, jednakowoż dla eksportu nafty do Europy miarodajną jest przeważnie produkcya ropy pensylwańskiej, zawierającej właśnie znaczny procent nafty, dwa razy więcej i lżejszej nafty, niż ropy w Limie i Indianie, które do przeróbki na naftę nie nadają się lub otrzymuje się z nich znacznie gorszy gatunek nafty, podniesienie produkcyi. surowca w Limie i Indianie, a upadek produkcyi ropy w Pensylwanii wpłynie na zmniejszenie dobroci nafty amerykańskiej i tem łatwiejszą będzie konkurencya z nią na rynku europejskim.

Osłabienie znaczne produkcyi ropy amerykańskiej objawiło się już w dwóch bardzo niekorzystnych dla Amerykanów warunkach. Wpłynęło ono najpierw na zmniejszenie zapasów ropy amerykańskiej, które 1. stycznia 1903 r. wynosiły 23,005,553 baryłek, a 31. sierpnia t. roku wynosiły już tylko 21,262.138 baryłek, przyczem nadmienić wypada, że zapas ropy pensylwańskiej stanowi juz tylko 5,407,611 baryłek, 15,854.527 baryłek stanowi zapas gorszej ropy z Limy i Iu-diany.

Mimo zmniejszenia się zapasów zmniejszył się jeszcze eksport nafty z Ameryki do Europy, jak wskazują następujące cyfry:

W czasie od 1. stycznia do 31. sierpnia 1902 r. eksportowano z Ameryki do Europy 692,575.267 galionów produktów naftowych, w czem 85°/o stanowi nafta, a 15°/o parafina, smary i gazolina. W tym samym okresie w roku 1903 eksport stanowił już tylko 576,758.651 galionów.

Z zestawienia więc tylko cyfr zmniejszenia się zapasów i zmniejszenia się eksportu

można wywnioskować, że produkcya naftowa    Z radością przeto należy powitać fakt,

amerykańska wykazuje bardzo poważny upa- że austryaccy rafinerzy w rokowaniach ze dek ; zapasy produkcyi amerykańskiej w ostu- Standardem, na przebieg których czynniki tnich miesiącach z powodu wielkiego zapo- krajowe nie wywierały wpływu, nie przyjęli trzebowania nafty (cyfr dokładnych nie mam propozycyi Standardu i postanowili prowa-pod ręką) zmalały jeszcze więcej, gdyż spo- dzić samodzielną walkę, która, jak z przyto-dziewany wzrost produkcyi nie nastąpił.    czonych cyfr widać, ma widoki powodzenia,

Dr. Stefan Bartoszewicz.

Haussa na rynku naftowym.

„Standard“ musi się pogodzić z faktem co zresztą wskazuje dotychczasowy ciągły pewnego wyczerpania się pól naftowych przy- wzrost naszego eksportu, i cieszyć się będzie najmniej w Pensylwanii i trudno będzie wy- sympatyą w krajach, do których się ekspor-nalość odpowiedni równoważnik w tej stracie, tuje nasz produkt, gdyż rozchodzi się tutaj nie tylko o odkrycie nowych obfitych źródeł ropy, lecz o odkrycie źródeł dobrej ropy, obfitującej w naftę, jak ropa pensylwańska; rozreklamowana np, ropa z Texas zupełnie się nie nadawała do fabrykacyi nafty, tylko na opał.

O wiele jednak trudniej towarzystwu „Standard“ jest pogodzić się ze zmniejszę-    Ze wszystkich stron słychać, że ceny

niera swoich olbrzymich dochodów i dzisiaj i ropy a szczególnie nafty idą w górę. Przy-cała jego polityka handlowa jest skierowa- czyną tego zjawiska jest ubytek produkcyi na, by te dochody w dawnej mierze utrzymać, amerykańskich t. z w rop naftowych, a sygnał Jakkolwiek eksport produktów nafto- podbicia cen wychodzi właśnie z poza oceanu, wych do Europy w roku 1903 był prawie I Jest to tylko dowodem, jak bardzo cały han-o 100,000,000 galionów mniejszy, niż w ro- del naftą zawisł od produkcyi i handlowej ku 1902, to jednak wartość pieniężna tego organizacyi w Ameryce.

eksportu bardzo mało się zmieniła; przez ;    W notowaniach amerykańskiej ropy

podniesienie cen nafty i parafiny „Standard“ j mamy formalny barometr dla sytuacyi targo-w roku 1903 od stycznia do września osią- j ✓wej wszystkich produktów. To przyznać na-gnął za naftę eksportową 43,171.539 dola- leży, iż amerykańskie ceny ropy nie są wyrów, a w roku 1902 za znacznie większą pływem spekulacyi, lecz odzwierciedla się ilość, 43,958,475 dolarów,    w nich zawsze stosunek produkcyi do po-

Haussa w ostatnich miesiącach jest tak znaczną, jak nigdy jeszcze. Weźmy np. ceny dwu gatunków ropy amerykańskiej, najcenniejszego i najmniej cennego, a mianowicie

Obecne rokowania z austryackimi ra- pytu, jaki bezprzecznie tylko centralne biuro lineryami również głównie miały na celu do- Standardu najlepiej konstatuje, wolność w ustanawiauiu cen i olbrzymią pro-wizyę za pośrednictwo w sprzedaży nafty, by przez ogólny upadek produkcyi ropy w Ameryce nie zmniejszyć jednak swoich dochodów.

Tiona

Lima

styczeń kwiecień lipiec wrzesień październik listopad grudzień

2-02

1-60

1-65

1-65

1-71

1-80

1-91

101

106    1 09 lid

119

1-27

1-38

Przyrost cen uwydatnia się szczególnie a przytem oczywiście nie zostanie, gdyż do-w drugiem półroczu, gdyż w pierwszem stawy na kampanię zimową dopiero się za-zwyżka wynosiła 5, względnie 8 centów ame- częły, a z drugiej strony smutne położenie rykańskieh, a w drugiem 37, wzgl. 29, — produkcyi dopiero teraz w całej pełni się

okazało. Równorzędnie z cenami ropy pod- ! mi, nie będzie tyle katastrof i rozgoryczenia niosły się ceny nafty w Ameryce, a miano- j na bezwzględny wyzysk publiczności, gdyż

wicie notowano eksport:

w styczniu:

Nowy Jork (w beczkach)

Nowy Jork (w cysternach) 5-50 Filadelfia (w beczkach) w grudniu :

Nowy Jork (w beczkach) 9\50 Nowy Jork (w cysternach )    0-60

Filadelfia (w beczkach)

za 100 galon 8’0o dolarów

nie zepsuje się jej nadmiernie niską ceną, w gruncie rzeczy rujnującą, a następnie znów nie będzie się potrzeba odbijać zbyt dotkliwie na kieszeni konsumenta za stratne czasy.

8-00 . „

iProtokół

ceny znacznie zniżone

Nze-jo M

iProtokół

9-45

posiedzenia Wydziału Krajowago Towarzystwa naftowego z dnia 9. grudnia 1903 r.

rządku dziennego, zabiera głos pan prezes Także nafta galicyjska skorzystała z zajść    Gorayski, i wspominając o zasługach dla

w Ameryce, o ile zmniejszanie się tam pro-    przemysłu naftowego pana W. H. Mae-Gar-

dukcyi umożliwiło zawarcie „Petrolei“ i kartelu, dzięki temu, że dla eksportu nadmier-

nego towaru

właściwą przyczyną przesilenia, otworzyły się pomyślne szanse. Tylko w ten sposób mogło być przeprowadzonem u nas rozszerzenie targu naftowego i podskoczenie cen ropy loko Borysław z P50 na 5'30 kor. a nafty ! zwołać walne zgromadzenie towarzystwa, z 24l/a na 38‘60 kor. loko Wiedeń.

W ostatnim czasie byliśmy świadkami niesłychanego podwyższenia cen, którego nie można nazwać pożądanem ani ze sta owiska rzystwa. gospodarczego, ani handlowo- politycznego.

Z tego poznaje się, jak niezdrowe stosunki panują w naszym przemyśle naftowym i jak dalecy jesteśmy od silnych, jednolitych, idealnie zorganizowanych stosunków amerykańskich. Niech to będzie nauką dla nas, jaką wartość posiada skupienie sił produkcyjnych, protokołu odłożono do następnego posiedze-a gdv takie przekonania staną się powszechne- nia i przystąpiono do sprawozdania delegata

Porządek dzienny :

1. Odczytanie protokołu z ostatniego

i którem ze strony Wydziału będzie postawiony wniosek zamianowania pana W. H. Mac-Garveya członkiem honorowym towa-

Za cenami amerykańskiemi poszły także rosyjskie, chociaż bezpośrednia zawisłość daje się zauważyć tylko w notowaniach nafty rosyjskiej zagranicą. Targ na ropę i cały wewnętrzny targ naftowy w Rosyi pozbawiony jest jakiejkolwiek organizacji, i podlega spe-kulacyi i całkiem nieobliczalnym przypadkom Mimo to reagował na haussę amerykańską, gdyż w styczniu ropa w Baku notowała po 8 kop. za pud, z końcem października 9³G— 9⁷/s, w listopadzie 12l/a kop., a w grudniu < doszła do 16¹/*, tak samo nafta podskoczyła 15 kop. za pud do 28 w listopadzie, 35 w grudniu.

Są to wogóle ceny niebywałe w handlu naftowym rosyjskim.

którego nagromadzenie było

Obecni: Prezes Gorayski; Członkowie Wydziału: W. Pieniążek, Fibich' Łaszcz, Mikueki, Zeitleben, Gąsiorowski, redaktor prof. Załoziecki ; zaproszeni członkowie Towarzystwa: Pp. Długosz, Angerman, Bogusz, sekretarz dr. Bartoszewicz. Pp. hr. Zamoyski i St iwiarski usprawiedliwili swoją nieobecność.

posiedzenia.

2.    Sprawy bieżące.

3.    Sprawozdanie delegata z Państwowej Rady kolejowej.

4.    Wnioski i interpelacye.

Przed przystąpieniem do zwykłego po

veya, wyraża przekonanie, że z powodu 60-let-niej rocznicy jego urodzin należałoby ze strony polskiej uczcić cudzoziemca i dać mu wy-

raz uznania. Nad sposobem uczczenia wywiązuje się dyskusya, która doprowadza do dwóch wniosków:

1) Wydział uchwala na dzień 16. b. m.

na

2) Wybiera się komitet, złożony z pp. Załozieckiego, Angermana i Mikuckiego, który ma obrayśleć, jakiego rodzaju upominek przy tej sposobności należałoby wręczyć panu Mac-Garveyowi ze strony nafciam.

Po załatwieniu tej sprawy odczytanie

z ostatniego posiedzenia Państwowej Rady ! kolejowej.

Następnie ze spraw bieżących sekretarz podnosi porobione osobiście we Wiedniu Delegat pan prof. Załoziecki podnosi    starania o telefon z Borysławia do Lwowa ;

następujące sprawy, poruszone na posiedzeniu    sprawę tą poruszył w Kole Polskiem i u mi-

P. R. k. : 1 ) Sprawę projektowanego podnie    nistra dla Galicyi i otrzymał zapewnienie

sienią taryf na naftę przez prywatne koleje.    poparcia; również i referent w krajowej

Wiadomość o tem rozeszła się przed samem dyrekcyi poczt i telegrafów obiecał we wnio-posiedzeniem Bady; pan prof. wniósł po skach przedkładanych ministerstwu na pierw-uprzedniem traktowaniu tej sprawy na poufnem szem miejscu umieścić telefon Borysław-posiedzcniu Koła Polskiego wniosek nagły, Lwów. domagający się, by ministerstwo kolejowe całym wpływem swoim starało się zapobiedz

projektowanemu podwyższeniu taryfy przez Wiedniu z członkami komisyi naftowej w Ko-koleje prywatne. Wniosek ten motywowany je Polskiem i z referentem dr. Kolischerem ; był tem, że: 1) podniesienie taryf utrudni | oprócz tego w tych dniach biuro wysyła po-eksport nafty; 2) może nawet spowodować j danie do ministerstwa przeciwko podwyższe-import nafty rosyjskiej do Austryi i 3) pod- j niu taryf, motywując głównie podanie tem, niesie przemysł rafineryjny naftowy na Wę- | źe podwyższenie to osłabi siłę konkurencyjną grzech ze szkodą austryackiego.

Szef sekcyi Liharzik dał us zapewnienie, że rząd starać się będzie przeszkodzić temu projektowo ze strony prywatnych kolei.

Dalej pan prof. postawił wniosek przy-

W sprawie projektowanego podwyższenia taryf naftowych sekretarz konferował we

przemysłu rafineryjnego naftowego galicyj-pokajające j skiego na rynku pozagalieyjskim.

W poruszonej na poprzedniem posiedzeniu sprawiedvystawy w Leodyum w Belgii sekretarz na podstawie rozesłanych do poszczególnych firm zapytań nabrał przekonania, że jęty prise* Radę kolejową o zouenie taryfy    naftowe nie interesują się.

na parafinę eksportową do granicy rosyjskiej

i do Tryestu i na ten wniosek zgodził się zastępca rządu przy eksporcie znaczniejszych kontyngentów parafiny.

Wniosek o rozszerzenie dworca kolejo* wego w Borysławiu i o zaprowadzenie nowego pociągu z Drohobycza do Borysławia w godzinach popołudniowych również został przez Radę przyjęty.

Wreszcie poruszył pan profesor sprawę wynagrodzenia firm naftowych za własne cysterny, kursujące na innych kolejach, czyli zwracania przez państwowe koleje prywatnym firmom tych rozmaitych należytości, które

w formie tak zwanych Laufmiethe, Zeitmiethe, Wagenstandsgelder, koleje państwowe niesłusznie pobierają.

I ten wniosek został przez Radę kole-

Dalej sekretarz zawiadamia, że biuro towarzystwa wysłało do Wydziału krajowego pismo, popierające poruszoną przez Centralny Związek przemysłowy myśl zwołania przez Wydział krajowy ankiety celem sformułowania postulatów kraju przy zawieraniu przez państwo nowych traktatów handlowych, wreszcie zawiadamia p. dr. Bartoszewicz Wydział, że w połowie grudnia odbędą się wybory uzupełniające do komisyi szacunkowej podatku usobisto-doćhodowego i prosi o przesłanie kart głosowania do biura towarzystwa i wyznaczenia ze strony nafciarzy kandydatów do tej komisyi. Uchwalono popierać wybór do rozmaitych kół pp. Łodzińskiego, Łaszcza, Marsa i dra Bartoszewicza.

Dalej sekretarz porusza sprawę przy-jową przyjęty, ITylko przedstawiciel minister*    musowej przez firmy naftowe asekuracyi urzę-

8twa usunął się od dania stanowczej odpo- ; dników pracujących w przemyśle naftowym, wiedzi.    Wydział w zasadzie zgadza się na to, by to-

Na wniosek pana prezesa Gorayskiego    warzystwo naftowe pomiędzy firmami sprawę

uchwalił Wydział wyrazić panu prof. Zało-    tę poruszyło i poleca sekretarzowi, odnośny

zieckiemu podziękowanie za znakomite za-    projekt bliżej wypracować i zasięgnąć in-

stępstwo interesów naftowyoli na Radzie.    formacyi.

Na wniosek p. Gasiorowskiego uohwa* naftowe. .Tak wiadomo, koleje prywatne zamierzają od !.. marca b. r. wprowadzić na produktu • . ! naftowe klasę taryfową A. zamiast obowiązującej - dotąd znacznie niższej taryfy C. Na ankietę tą

łono, Hy biuro towarzystwa wystosowało po-.. ilanie do starostwa górniczego w Krakowie, by i przepisy górniczo-policyjne dla kopalń

fachowej ankiecie.

wane na

zostało zaproszone i krajowe Towarzystwo naftowe, wosku ziemnego były najpierw przedyskuto- które zwołało na dzień 7. stycznia do Jasła -konferencję rafinerów..galicyjskich, by się naradzić

nad stanowiskiem, jakie rafinerzy galicyjscy wobec projektowanego podniesienia taryf zająć powinn i : mianowicie podniesienie taryfy do klasy A na naftę utrudni konkurencyę rafineryj galicyjskich z czeskiemi i dolno-austryackiemi w sprzedaży nafty w Czechach, we Wiedniu itd. i może wpły-

Na tem posiedzenie zamknięto.

KRONIKA.

nąć na całkowity upadek przemysłu rafineryjnego Zebrania naftowe. Celem zainicjowa- w QaJioyi. Jeśli więc się nie uda zapobiedz pod-nia wspólnych pogadanek o sprawach nafto- ! wyższeniu taryfy na naftę, może wypadnie w in-wych i rozbudzenia większego ruchu i życia teresie przemysłu rafineryjnego w Galicji domagać

się częściowego podniesienia taryfy na ropę do zachodnich rafineryj.

Wybory do komisyi szacunkowej podatku cso-bisto-dochodowego we Lwowie odbyły się w połowie stauracyi w hotelu Imperial w osobnym po- grudnia ubiegłego roku. Dzięki akcji zainicjowa-koju, na których wszyscy przyjezdni, pracu- nej przez krajowe Towarzystwo naftowe, które jący w ogniskach przemysłu naftowego, będą mile widziani

towarzyskiego pomiędzy pracującymi w przemyśle naftowym, będą się odbywać co dwa tygodnie w sobotę wieczór wspólne zebrania naftowe we Lwowie w nowo powstałej re-

zjednoczyło w swoim ręku znaczną część kart wyborczych z kół naftowych i weszło w porozumienie z innymi komitetami udało się przeprowadzić do I. koła. w którem ustanowiony jest podatek firm i instytucyj naftowych, mających siedzibę we Lwowie, kandydata y.e sfer naftowych pana Karola Perutza.

Termin pierwszego takiego zebrania będzie podany w następnym numerze.

Przy następnych wyborach towarzystwo naftowe będzie się domagało, by w II. i III. kole zasiadali również reprezentanci pracowników naftowych.

Sprzedaż rafineryi nafty. Akcyjna Spółka dla przemysłu naftowego Trzebinia zakupiła rafineryę w Peczeniżynie. dotychczas własność firmy St. Szczepanówski i Sp. Chodzi też pogłoska, że wszyst- I kie akcje rafineryi w Trzebini zakupił p. Wagen-mann z Wiednia.

,.Petroleau. Dnia- U. grudnia z. r. odbyła rada zawiadówcza posiedzenie we

Nowa fabryka armatur, pomp, odlewarnia żelaza

Lwowie pod przewodnictwem p. Augusta Gorayskiego. na którem i metalu inż. Karofa Rudolphiego i Spki została założoną

Fabryka ta, która jest pierwszóm' tego ró

załatwiono sprawę z rezerwoarami na ropę. nale- ¹ w Trzebini. Fabryka ta wyrabiać będzie wszelkie żącymi do To w. Magazynowego (5.000 cystern po- ¹ uzbrojenia (armatury) parowe, wodne i gazowe, jemności) i Tow. transportowego (1.200 cystern jako to: kurki, wentyle, zasuwy, wodowskazy, pojemności), zatwierdzając z niemi ułożoną po- j dalej pompy studzienne, pompy ssąeo-tłoczące rę-przednio umowę. Ponieważ także kilka własnych czne, transmisyjne i motoryczne, oprócz tego wy-rezerwoarów już zostało oddanych do użytku, konywać będzie wszelkie odlewy z żelaza i me-a dalsze w najbliższej przyszłości będą gotowe, | tali, tale pojedynczo jak i masowo według własnych można uważać kwestyę magazynowania surowca i obcych modeli, za pomyślnie załatwioną, zwłaszcza wobec faktu

że z zawarciem kartelu

Taran wiertniczy Wolskiego zdobył sobie nie

naftowego odbyt ropy jest ! dzaju przedsiębiorstwem w kraju, prowadzona znaczniejszy. Uchwalono też podwyższyć zaliczkę, ; być silami wyłącznie krajowymi i z tego powodu płaconą drobnym producentom, z 2.50 na 3 kor. ¹ zasługuje na jaknaj większe poparcie także i prze-W końcu uchwalono przyjęcie do komisowej sprze- j mysłowców naftowych, dąży 2.000 cystern ropy, które podczas długich "

doniosłość ale zyskuje zwolenników w praktyce. O nadzwyczaj udałych wierceniach w Pogwizdowie, które prowadzi po Czerwiński, donosiliśmy w korespon-

rokowań kartelowych skupione zostały przez kilku j tylko powszechne uznanie w świecie wiertniczym, handlarzy ropy. Ta transakcja ma o tyle, że układ kontyngentowy dozwala małym rafineryom zakupywanie potrzebnej im ilości ropy. natomiast wielkie rafinerye muszą pokrywać dencyi w jednym z ostatnich numerów pisma. —-

swoje zapotrzebowanie u Petrolei“.

Ankieta turyfowa- Dnia 11. stycznia odbędzie się we Wiedniu zwołana przez ministerstwo kolejowe ankieta w sprawie projektowanego podwyższenia przez koleje prywatne taryf na produkta

¹ Tymi dniami zawarł syndykat krajowy, któij zawiązał się dla eksploatacji wynalazku p. Wolskiego z p. Mac-Garweyem z Groźnego, bratem naszego Mac-Garweya, warunkową umowę na cala Eosyę, i p. Mac Garwey . wkrótce rozpocznie dwa wierce-

I®.

to

*3

♦M

mm

nia taranem za naftą w Groźnym, od wyników których zależeć będzie definitywna sprzedaż patentu na Rosyę. Dla sprzedaży do Anglii uczyniono również przedwstępne kroki i w Londynie zawiązało się konsorcymn, które przy współudziale naszego syndykatu pragnie eksploatować wynalazek w Anglii i koloniach, M połowie stycznia upływa termin opcyi w Niemczech : zdaje się jednak, że obecni refiektanci niemieccy nie traktują sprawy tak, ażeby spodziewać się można z tej strony pomyślnego załatwienia.

Wkrótce ujrzymy taran wiertniczy przy pracy w Borysławiu, na kopalniach Kasy oszczędności, ks. Lubomirskiej i hr. Zamojskiego; jest to znamienne, że narodzony właściwie w Borysławiu wynalazek musiał zdobyć sobie chrzest ogniowy daleko poza granicami kraju, ażeby mógł wrócić do ojczyzny jako gość pożądany.

Koks!

Zakład gazowy miejski we Lwowie

dost a roza

JCofis

z najlepszych węgli gazowych do opału i celów kowalskich.

Przy większym odbiorze

ceny znacznie zniżone

Ceny produktów naftowych w grudniu.

Ropa. Schodnica k. 5-50—6. Borysław k. 4-70—5. Urycz k. 5-50—fi za 100 kg. loco Drohobycz w cysternie.

Nafta. Standard k. 36-20—86-40. cesarska k. 38 loco Drohobycz w beczkach.

Benzyna. Rafinowana (0-700) k. 34— 36 (0-7³⁰/4o) k. 30-31.

Benzyna eksportowa k. 12-50—13 loco Wiedeń : popyt słaby.

Benzyna motorowa k. 19—20: popyt słaby. G-azolina (0-6⁴⁰/5o) k. 48—55.

Oleje. Olej niebieski k. 3-40 -3-50 loco fabryka w cysternie; popyt ożywiony.

Oleje rafinowane (0-885) k. 11-50—12-50. wrzecionowy k. 14-50—16-50, maszynowy lekki k. 21—23, ciężki k. 26—29, cylindrowy k. 35—45, rosyjski Szybajewa k. 30—33 loco Wiedeń.

Parafina. Miękka w łuskach k. 46—50. twarda k. 54 — 58, czyszczona k. 66—71, parafina amerykańska w łuskach m. 50—52 loco Ro-terdam. czyszczona m. 60—63 loco port niemiecki.

Cerezyna. Naturalna k. 140—146, sorty czyszczone k. 164-190.

Wosk ziemny :

punkt topi. 72/730 C k. 170-175 67/68° C k. 155-159 gorsze gatunki k. 130—135.

Nafta amerykańska loco Hamburg nieoclo-na. m. 7-90.

Cennik rur żądanie.

Koks!

z wyższem wykształceniem han-dlowem i wieloletnią praktyką w przemyśle naftowym na Kaukazie, poszukuje odpowiedniego za-I jęcia. Łaskawe zgłoszenia proszę adresować : „Krajowe Towarzystwo naftowe“. Lwów, Dom naftowy. dla F. T.

Doświadczony buchalter

A. A. JL-Jk Jl. A A. A A A. A.A A, A J

W l)ardzo dobrym stanie znajdujące się

20 sztuK kadzi

dębowych i sosnowych

objętości 30—35 hektol. sprzeda bardzo tanio browar w Trzcinicy.

1-3

%

BIBLIOTEKA G Ł O W N A

AKADEMII GÓRNICZO H IITN I CZEP

Nze-jo M