-V

NAFTA

Organ Galicyjskiego Przemysłu Naftowego

wychodzi 2 razy na miesiąc 5-ego i 20-ej*o.

Prenumerata -wynosi rocznie 12 koron.

Komitet redakcyjny: Inż. Kl. Angerman, dr. Stefan Bartoszewicz, Władysław Długosz, Stanisław Mars.

Wydawca i redaktor: R. ZAŁOZIECKI.

Adres Redakcyi i Administracyi : Lwów, ul. Krzyżowa 1. 39., Willa „Romana“.

Treść zeszytu 12.

William Henry Mac G-arvey. — Projekt nowycli przepisów górniczo-policyjnych dla kopalnictwa naftowego w Galicyi. (Dokończenie). — Z państwowej Rady kolejowej. — Do sytuacyi w świecie naftowym. — Protokół XXXV. zwyczajnego Walnego Zgromadzenia. — Bankiet na cześć pp. Gorayskiego i Mac Garveya. — Budowa nowej rafineryi. — Kronika.

M“

m

!E.

William Henry Mac Garvey.

Niema w Galicyi nafciarza, któryby nie chodzi z północnej Irlandyi. W r. 1857 przeprowadził się ojciec do Wyoming, prowiucyi Ontario, gdzie młody William rozpoczął swoją praktyczną karyerę. W roku 1868 ożenił się z panną Heleną Jadwigą Wesołowską z Mt. ClemeDs w Michigan w Sta-znanem nach Zjednoczonych, pojął więc Polkę za zonę, jak nie tylko z nazwiska wnioskować można, ale także z opowiadania samego p. Mac Garveya. To tłumaczyó może nawiązanie tej nici sympatycznej między nim, obcym nam pozornie, a nami. W roku 1866 przeprowadza się on do Petrolei (jak wiadomo miasto w południowej części Kanady, ówczesne centrum kanadyjskiego przemysłu on na naftowego, o czem też i nazwa miejscowości świadczy), w 10 lat później wybiera go miasto swoim burmistrzem, w r. 1879 hrabstwo Lamblau, do którego okręgu należy Petrolea, swoim wardeiuem, co u nas by znaczyło tyle żującego wdzięcznośó i sympatyę w tern co marszałkiem powiatowym, a w tym sa-praktycznem pojmowaniu sprawy, która jest mym roku jeszcze zostaje przez partyę kon-znamienną dla ludzi anglo-saskiej krwi.

znał p. Mac Garveya, a jeżeli go nie zna osobiście, by nie wiedział kim on jest, co zdziałał i jakie w naszym przemyśle naftowym zajął stanowisko. Także daleko i szeroko po za sferą przemysłu naftowego stało się nazwisko p. Mac Garveya i głośnem. Popularnie nazywają go „królem naftowym“, widocznie więc musi w tym człowieku i jego kary erze coś więcej być jak szczęśliwy zbieg okoliczności, jeżeli potrafił on obcy i nieznany przybysz z przed 20 laty z dalekich stron stać się ośrodkiem i poniekąd i kierownikiem losów naszego przemysłu naftowego. Przyznaó trzeba, że to swoje dominujące stanowisko nie wyzyskał szkodę naszą, przeciwnie nafciarze galicyjscy mają w nim szczerego rzecznika i przyjaciela, a kraj zyskał prawego obywatela, biorącego na jego właściwości należyty wzgląd i oka-

serwatywną wysłany do sejmu kanadyjskiego. Na tych wszystkich stanowiskach potrafił p. Mac Garvey utrzymać sobie zaufanie swoich współobywateli, które w tak krótkim czasie zdobyć potrafił, rosnącej popularności i o jego zdolnościach świadczy i to, że często do piastowania różnych obywatelskich godności bywał powoływany. W r. 1880 wysłał go rząd kanadyjski do zbadania pokładów węgla znajdujących się w północno-zachodniej, odległej części kraju. Ekspedycya ta została świetnym skutkiem uwieńczona, bo zostały tamże wykryte bardzo bogate pokłady węgla. W rok później ofiarowano mu kierownictwo Continental Oil Company, która powzięła zamiar wiercenia za naftą w Hanowerze. W ten sposób dostał się Mac Garvey do Europy, zapoznał się w Hanowerze z p. Berg Heimem, z którym nawiązał ścisłe przyjacielskie stosunki, a następnie spółkę, która trwa chociaż w zmienionej formie do dziś dnia i zawarciem małżeństwa jedynego syna pana Mac Garveya z córką p. Bergheim a została uwieńczoną. Spółka Bergheim i Mac Garvey po nieudałych rezultatach w służbie Continental Oil Company w Hanowerze pozostała wierną nafcie i przeniosła

o jego w ojczyźnie

To też w uznaniu zasług położonych około rozwoju przemysłu naftowego w Galicyi, dalej w uznaniu życzliwego stanowiska, jakiem się p. Mac Garvey kierował wobec jego pracowników i dla jego życzliwości dla kraju naszego wogóle, zamianowało go Krajowe Towarzystwo naftowe swoim członkiem honorowym, oddając mu tern samem to, co miało najlepszego do rozdania.

Przypominaó czytelnikom naszym dzia-łalnośó p. Mac Garveya od czasu przybycia z za oceanu do nas uważamy za zbyteczne; wszyscy wiemy doskonale, jakie zasługi położył, wprowadzając do wierceń za ropą słynny system kanadyjski, budując w kraju jedną z największych rafłneryj, rozwijając największą naszą kopalnię Borysław, a wreszcie ostatnio organizując producentów w zbawienną dla całego galicyjskiego przemysłu naftowego „Petroleę“. Mniej natomiast znane będą czytelnikom dawniejsze jego dzieje i dla tego z temi to przedewszystkiem pragniemy ich zapoznaó.

William Henry Mac Garvey urodził się 27. lutego roku 1843 jako syn Edwarda Mac Garveya w Hunting-don w Kanadzie, rodzina jednakowoż po

Projekt nowych przepisów

są możliwe,

przy

swoje pole działania do Galicyi, gdzie po trudnych początkach i zmiennych kolejach losu stworzyła jedną z najpoważniejszych naszych firm naftowych, przekształconą później w Karpackie Towarzystwo akcyjne, której rozległemi interesami kieruje do dziś dnia p. Mac Garvey z wielkiem powodzeniem i dużą przezornością.

Z dedykacyi umieszczonej w dyplomie honorowym, ofiarowanym jubilatowi w dniu 20. czerwca b. r., można najlepiej zrozumieć powody, które skłoniły Towarzystwo naftowe do wyszczególnienia człowieka, który choó nie z kości i krwi naszej, to jednak z myśli i czynów nam bliski, jeżeli dobro kraju naszego na celu mieć będziemy.

R. Z.

górniczo policyjnych

dla kopalnictwa naftowego w Galicyi. (Dokończenie.)

Komisya jest zdania, iż wymienionym poprzednio warunkom odpowiadałby minimalny obszar dwu hektarów, o 40 metrach minimalnej szerokości. Ponieważ zaś prawne ustalenie takiego pola natrafiłoby, ze względu na liczne różnorodne interesy, na niejedną trudność, i nie zostałoby tak rychło przeprowadzone, komisya starała się uregulować tę ważną kwestyę przez ustalenie odległości poszczególnych otworów wiertniczych oraz innych koniecznych przedmiotów od siebie i od obcego gruntu. Przytem uwzględniono nabyte już prawa eksploatacyi, faktyczne stosunki, dotychczasową praktykę, oraz wypadki wyjątkowe, które bądź co bądź mogą dopuścić tu i ówdzie zboczenie od obowiązujących postanowień. Między innemi wyraźnie oświadczono, iż nowe przepisy gór-niczo-policyjne nie śmią dotknąć w niczem stanu założonych już za zezwoleniem władzy górniczej otworów wiertniczych. Jeżeli odnośnie do tych otworów wiertniczych ze względu na niedostateczne postanowienia obowiązujących obecnie przepisów górniczo-policyjnych okazałyby się jakie niedogodności, w takim razie władza górnicza na podstawie § 36 krajowej ustawy naftowej ma zresztą prawo i obowiązek wydaó wskazane rozporządzenia policyjne. Postanowienie, że te otwory wiertnicze, dla których nabyto prawo eksploatacyi (w drodze układu dzierżawnego lub eksploatacyjnego) już po ogłoszeniu nowych przepisów, mają byd od siebie na 40 metrów odległe, nakazane jest ze względów bezpieczeństwa i ekonomii i odpowiada dotychczasowej praktyce na większych terenach. Pozwolenie na wyjątki w pewnych wypadkach, o ile są niezbędnie konieczne i ze stanowiska bezpieczeństwa dopuszczalne, i tutaj zresztą nie jest wykluczone. Postanowienie, że na tych kopalniach, które po ogłoszeniu nowych przepisów weszły w ruch, otwory wiertnicze oddalone mają byd od granicy na połowę tej odległości, jaką przyjęto dla otworów we wzajemnym stosunku, jest słusznem, mając zapobiedz, ażeby na przy-szłośd jeden sąsiad nie utrudniał drugiemu wykonywania jego prawa eksploatacyi lub nawet uniemoźebniał. Lecz i tutaj wyjątki zupełnem warowaniu bezpieczeństwa i dobrowolnej zgodzie sąsiadów.

Nie podlega wątpliwości, że oddalenie poszczególnych otworów wiertniczych od siebie i od granicy terenu ma wielkie znaczenie pod względem bezpieczeństwa. Im więcej otworów wiertniczych znajduje się na pewnym terenie, i im mniejszą na ogół jest wzajemna odległość poszczególnych otworów, tem większą będzie liczba punktów, w których powstaną niebezpieczne nagromadzenia gazów i tem groźniejszem staje się niebezpieczeństwo powstania i szerzenia się nadziemnych pożarów, ponieważ nie tylko przez większą liczbę zabudowań na terenie, lecz także przez zwiększoną liczbę kotłowni, separatorów gazowych i ropnych, zbiorników podręcznych, dołów ropnych i t. p. niebezpieczeństwo pożaru znacznie się wzmaga. Jeżeli przytem liczba otworów wiertniczych na pewnym terenie jest nieuzasadnienie wielką, t. zn. jeżeli racyonalna eksploatacya może odbywać się przez mniej otworów, wtedy uwzględnić potrzeba także niebezpieczeństwa, wynikające z tego bezużytecznego pomnożenia czynności wiertniczej ; że te niebezpieczeństwa są całkiem znaczne, wynika choćby

stąd, że na 103 nieszczęśliwe wypadki w r.

wszystkie czynniki, pragnące zdrowego i owocnego rozwoju przemysłu ropnego, mają obowiązek przyczynić się do takiego unormowania tych odległości, któreby z uwzględnieniem bezpieczeństwa ruchu pozwalały także na ekonomiczne dobywanie ropy i wyzyskanie pokładu ropnego. Doświadczenie uczy, że na ogół obu tym postulatom można zadość uczynić, więc dadzą się oznaczyć ogólne normy dla tych odległości, zaś w ewentualnych wyjątkowych wypadkach możnaby zastosować specyalne postanowienia.

Obecnie obowiązujące przepisy górni-czo-policyjne zawierają postanowienie, że szyby od granicy obcego gruntu oddalone być muszą conajmniej 10 m, zaś od innych szybów 30 m. Pierwsze rozporządzenie było powodem licznych waśni, procesów, zażaleń i re-kursów, oraz wywołało wspomnianą wyżej „obronę granicy“, i dało kilku firmom sposobność zaproponowania władzy górniczej, aby oddalenie szybów od granicy wynosiło nie 10, lecz 15 m, to jest połowę wzajemnej odległości szybów. Takie unormowanie odległości, za którem przemawia zresztą słuszność, wymagałoby z góry terenu conaj mniej 30 m wszerz, o ile szczególne jakieś momenty, jak n. p. wzgląd na zabudowania, w których znajdują się ogniska, nie wymagałyby większej szerokości. Mimo iż w swoim czasie, podczas obi’ad nad obowiązującymi obecnie przepisami policyjnymi, zwalczano z wielu stron gwałtownie postanowienie, nor-

190.2, 59 czyli 57'28 procent wydarzyło się w wieżach wiertniczych i połączonych z niemi w jedną całość zabudowaniami.

Gdy otwory wiertnicze leżą zbyt blisko granicy, wtedy może się stad, że odbierają one ropę z sąsiedniego terenu, a uprawniony do eksploatacyi tego terenu, odparty w takim razie od granicy wskutek przepisanego oddalenia otworów wiertniczych, spowodowany jest do forsownej odbudowy, aby czem-prędzej dojśd do naftonośnego horyzontu.

To wywołuje formalne wiercenia konkurencyjne, przy których nieodłączne od ruchu wiertniczego niebezpieczeństwa potęgują się znacznie. Dalej zdarzało się i zdarza często, że właściciele gruntu lub uprawnieni do eksploatacyi wznoszą na własnym terenie, w bliskości granicy, nierzadko przez noc, zabudowania z ogniskami, z pominięciem przepisów budowlanych, aby sąsiada jak najdalej od granicy odepchnąd. Wznoszenie podobnych budowli jest zresztą w Borysławiu ulubionym środkiem, aby zmusid sąsiada do płacenia możliwie wysokiej kwoty za zniesienie budowli, stojącej w drodze rozpoczęciu wiercenia. Ze takowe budowie, wskutek pomnożenia ognisk i wogóle ogniowo niebezpiecznych przedmiotów, zmniejsza bezpieczeństwo na terenie wiertniczym, nie potrzeba bliżej do-wodzid. Dalszy moment, który w razie zbyt małej odległości szybów od siebie, wpływa ujemnie na stosunki bezpieczeństwa, leży na polu ekonomicznem ; jeżeli mianowicie na mujące wzajemną odległośd szybów na 30 m, pewnym terenie zostanie założonych więcej    uważając je za szkodliwe dla rozwoju prze-

szybów, niż potrzeba, koszta własne dobywa-    mysłu ropnego, to jednak obecnie wszystkie

przedsiębiorstwa, rozporządzające odpowiednim terenem i kierowane racyonalnie, przekraczają tę normę przy zakładaniu nowych szybów. Z drugiej strony nie zaszedł ani jeden wypadek, aby jakieś przedsiębiorstwo było udało się do starostwa górniczego z prośbą o wyjątkowe pozwolenie na mniejszą odległość swych szybów. Powody, dla których uprawnieni do eksploatacyi zawsze starają się o jak najmniejszą odległość szybów od siebie i gra

nej na tym terenie ropy wzrastają, a wtedy interesowane koła tracą skłonność do zarządzania przepisanych środków bezpieczeństwa; na ten moment tern baczniejszą uwagę zwracać należy, ile że nie mało jest takich producentów, którzy wydatek na środki ubezpieczające uważają za całkiem nieproduktywny, i starają się możliwie ominąć go, na co w kołach kierowników kopalń nieraz już się skarżono.

nicy, są następujące :

Małe tereny o nieznacznej szerokości i niepomyślnej konfiguracyi powierzchni powodują wybór większej liczby punktów wier-

Z poprzedniego wynika zatem, że zbyt małe oddalenie szybów od siebie i granicy terenu jest szkodliwem tak pod względem bezpieczeństwa jak i gospodarczym, i że

cenią, przyczem najczęściej, i słusznie, spodziewanym jest przypływ ropy z sąsiednich terenów. Panujący, zwłaszcza w Borysławiu, brak wspólnego poczucia i wzajemnego zaufania, który dotychczas był przeszkodą, w urządzaniu wspólnych kotłowni, elektrycznych centrali, warsztatów i t. d., powoduje, że przez ustawianie takowych przedmiotów na najmniejszym chodby terenie wiertniczym, obszar pozostający do racyonalnego zakładania szybów znacznie jest zmniejszony. Można twierdzió z całą pewnością, ze w następstwie przedstawionych warunków i „obrony granicy“ prawo eksploatacyi daleko więcej jest uszczuplane, niż przez najdalej idące zarządzenia bezpieczeństwa i wydawane przez władze górnicze rozporządzenia, zwłaszcza zważywszy, iż widoki późniejszej eksploatacyi użytego chwilowo pod zabudowania gruntu mogą byd bardzo łatwo zakwestyonowane, ze względu na bliskośd obcych wierceń i inne warunki ruchu. Dalej uwzględnić potrzeba odrębne interesy właściciela gruntu, i często licznych innych między nim a uprawnionym do eksploatacyi stojących osób, ponieważ najczęściej prawo odbudowy nabytem zostaje za oddawanie pewnej części uzyskanej ropy, często także za płacenie oznaczonej kwoty od każdego szybu, a dotyczące osoby obliczają wartość parceli jako takiej, oraz wartość udziałów produkcyi, które są ulubionym przedmiotem spekulacyi, według liczby szybów, jaka na danym terenie może stanąć, przy zachowaniu minimalnych odległości, przepisanych policyjnie. Naturalnie przytem znowu wybija się interes możliwego zbliżenia ruchu do granic sąsiednich. Nakoniec ważnym jest dający się uczuć często brak znajomości warunków geologicznych i tektonicznych, wskutek czego niepewność w osądzaniu podstaw ruchu.

Jasnem jest, iż zapatrywania, a z niemi warunki, panujące na poszczególnych kopalniach odpowiednio do ich rozmiarów, są bardzo różnolite, i że te prądy rozmaite chcą zaznaczyć się także przy obecnie zamierzonej reformie przepisówgórniczo-policyjnych, przyczem istnieje widoczny rozbrat między dą-.źnościami do zwiększonego bezpieczeństwa ruchu a prywatnym interesem.

Literatura posiada liczne prace, omawiające doświadczenia porobione co do wzajemnej odległości otworów wiertniczych. Unormowanie tej odległości jest w obecnej reformie przepisów górniczo-policyjnych naj-sporniejszym punkiem.

Prof. Höfer w swojem dziele o przemyśle naftowym w północnej Ameryce mówi, że jeden otwór wiertniczy oddalonym jest od drugiego zaledwie 60 do 100 m, iw największej liczbie wypadków pokazało się, że sąsiednie otwory wiertnicze otrzymują ropę z tego samego zbiornika ropy, przyczem in-tenzywny ruch jednego uszczupla przypływ drugiego. W swojem dziele „Ropa i jej pochodzenie“ tensam autor poleca oznaczać maximum oddalenia, w granicach którego dwa sąsiednie szyby wpływają na siebie pod względem produkcyi, zwłaszcza wtedy, gdy prawo eksploatowania na większym terenie należy do jednego tylko, na podstawie zebranych dla danego obszaru doświadczeń, przyczem należałoby uwzględniać względne położenie pokładu ropnego do jego zapadania. Szyby nowo zakładane powinny znajdować się w odległości, z której nie wpływają na swą produkcyę.

Liczne rozprawy podnoszą szkodliwość małego oddalenia otworów i dołów ropnych w Rumunii, przedstawiając je jako wielką stratę dla tamtejszego przemysłu naftowego.

Strippelmann pisze, że małe oddalenie szybów i otworów wiertniczych na galicyjskich polach naftowych jest rakiem toczącym nasz przemysł naftowy, który oprócz marnowania kapitałów musi zdyskredytować ten przemysł.

Sholman (Przesilenie naftowe, 1903) nazywa obecną odbudowę w Borysławiu rabunkową gospodarką, i uważa za konieczne bezzwłoczną zmianę § 12. obowiązujących przepisów górniczo-policyjnych, który normuje odległość otworów wiertniczych. Za niezbędnością takiej zmiany oświadczyło się także zgromadzenie „Pomocy wzajemnej“ dnia 4. stycznia 1903 r. w Drohobyczu.

Prof. dr. Zuber oblicza na 1 ha obszaru 5 dobrych otworów wiertniczych, które na siebie nie oddziałują, co przy regularnem

zakładaniu szybów znaczyłoby, że mają stać w oddaleniu 45 m jeden od drugiego.

Klaudyusz Angerman (Geologia pokładów naftowych), przypisujący szczególne znaczenie występywaniu ropy na większych szczelinach, którego przekonania wprawdzie inni geologowie nie podzielają, lub przynajmniej nie w tym stopniu, mówi, że zwykłe oddalenie otworów wiertniczych na palniach wynosić ma 40 do 80 m. Autor przedkłada szemat zakładania szybów na „szerokich liniach naftowych“ w oddaleniu 40m w kierunku zapadania, a 113 m w kierunku szerzenia się pokładu ropnego i dodaje, że w ten sposób komunikacya pomiędzy poszczególnymi otworami wiertniczymi jest wykluczoną i ropa eksploatowaną zostaje z każdej szczeliny. Na wąskich liniach podobne rozłożenie przeprowadzić się nieda. Na małym terenie musi się często wiercić w dauern miejscu.

Wspomnieć tu jeszcze należy, iż referent w sprawie zmiany krajowej usławy naftowej w Gal. Towarzystwie naftowem i górniczej Radzie Wydziału krajowego, dyr. Gą-siorowski, zaproponował 25 m odległości szybów od granic terenu.

Rozstrzygające znaczenie w tej kwestyi ma okoliczność, w jakiej odległości większe przedsiębiorstwa zakładają swe szyby, na podstawie zebranych wieloletnich doświadczeń. Praktyka na małych terenach nie wchodzi w rachubę dla osądzenia będącej w mowie kwestyi, tern mniej, ponieważ zaznacza się na nich w szczególnym stopniu główne zło, którem jest przynależność ropy do własności gruntowej, wskutek czego tereny kopalniane mogą powstawać nie w miarę występywania ropy i warunków geologicznych, lecz tylko według granic parceli.

Wiadomo, że ropa przywiązana jest w Galicyi przeważnie do t. zw. piaskowców ropnych; są to potężniejsze kompleksy piaskowców, rozmaitej formacyi, o strukturze gruboziarnistej i porowatej. W tych piaskowcach znajduje się impregnowana ropa, która wypełnia także liczne systemy szczelin i rozpadlin, występujące zwłaszcza na siodłach, a także — choć rzadziej — w łękach sfałdowań górskich. Większe znaczenie

mają impregnacye w piaskowcach, chociaż z drugiej strony zachodzą wypadki, w których występywanie ropy można sprowadzió tylko do obecności większych, otwartych szczelin i rozpadlin. Doświadczenie poucza, że zwykle jest moźliwem w przybliżeniu regularnie zakładaó otwory wiertnicze na nafto-nośnym terenie, zwłaszcza na płaskich siodłach, większych ko- które mają największe znaczenie, lecz n. p.

przy spadzistych bokach siodła lub nieregu-larnem uwarstwowaniu mogą okazaó się potrzeb nemi także mniejsze oddalenia, niż normalne. Rozumie się, że tutaj wybitną rolę odgrywa charakter i szczelinowatość piaskowców, tektonika, ilość i ciśnienie występujących razem z ropą, względnie zawartych w niej gazów.

Komisya stwierdziła u przedsiębiorstw racyonalnie prowadzonych, które operują na rozleglej szych terenach, następujące odległości między otworami wiertniczymi:

W Borysławiu odległość ta wynosi 50 do 70 m, w Schodnicy 50 m, Uryczu (gdzie początkowo wynosiła 30, potem 40 do 45 m) obecnie 50 m, Rogach 75 m, Potoku (dawniej 40 m) 60 m, gdy okazało się przy zakładaniu szybów w dawnych odległościach, że wpływają na siebie wzajemnie.

Komisya rozporządzała więc obfitym materyałem, aby mogła przystąpić do pomyślnego rozwiązania ważnej kwesty i odległości otworów wiertniczych od siebie i granic terenu, z uwzględnieniem warunków bezpieczeństwa i interesów ekonomicznych ruchu kopalni. Niestety odnosić się to może głównie tylko do kopalń w przyszłości powstać mających, ponieważ przy wdrożeniu rzeczonej reformy należało brać wzgląd na prawa już nabyte, o ile pozwala na to interes publiczny. Komisya postawiła kilka wniosków, na tern miejscu w wyjątkach przytoczone:

1. Na istniejących już kopalniach minimalne oddalenia otworów wiertniczych mają być, jak dotychczas, 10 ra od granicy obcego gruntu, 30 m od innych szybów. Rozumie się, iż jeżeli przytem okażą się niewłaściwości, władza górnicza po myśli § 36. krajowej ust. naft. ma prawo i obowiązek zarządzić od wypadku do wypadku co-należy.

do zniżenia taryf przewozowych za wywożoną do Rosyi parafinę stanie się wkrótce zadość przez wyznaczenie stacyj galicyjskich, które wchodzą pr/ytem w rachubę. Co zaś tyczy się zniżenia taryf przewozowych do Tryestu, potrzebne rokowania z zarządami interesowanych kolei podjęte będą po dostarczeniu dat, przyobiecanych przez interesentów naftowych.

2.    Na tych terenach wiertniczych, na których nie rozpoczęły się jeszcze prace wiertnicze, które jednakże przed dniem oznajmienia nowych przepisów w dzienniku ustaw i rozporządzeń krajowych zostały nabyte do celów eksploatacyjnych i jako takie zarejestrowane, minimalna odległość szybów od granicy wynosić powinna 15 m, od innych szybów 30 m. Zaznacza się przytem, że tereny wiertnicze o szerokości niżej 30 m oprócz dla Borysławia tylko bardzo rzadko bywają zgłaszane, że eksploatacya takich terenów także obecnie może być w pewnych warunkach udaremnioną przez sąsiadów, że więc przy równoczesnem uwzględnieniu istniejących względów słuszności, żaden ważny argument nie da się przytoczyć, któryby przemawiał za tem, aby przy tej kategoryi kopalń nie dać folgi podniesionemu w kołach interesentów żądaniu powiększenia odległości szybów od granicy terenu.

3.    Dla wszystkich innych kopalń wzajemna minimalna odległość szybów ma wynosić 40 m, od granicy 20 m. Podkomitet zaproponował 25 m, względnie 50 m.

4.    Urząd górniczy ma zostać upoważ

nionym do pozwolenia na zakładanie szybów w odległości mniejsze] niż 40 m, jeżeli jest to dopuszczalnem ze względów bezpieczeństwa, lecz w każdym razie odległość ta nie śmie spaść niżej 30 m. Taksamo należałoby upoważnić urząd górniczy, jeżeli dani sąsiedzi zgodnie o to proszą, do pozwolenia na zakładanie szybów wr mniejszej odległości od wspólnej granicy, niż powyżej ustalonej, przy-czem jednak musianoby trzymać się przepisanej    odległości    wzajemnej    szybów i    innych

przedmiotów. W ten sposób zostałyby uwzględnione wszystkie wyjątkowe wypadki, a sąsiadujący przedsiębiorcy mieliby przy wza-jemnem porozumieniu możność zabezpieczenia sobie    istotnych    korzyści i    ułatwień.    Prócz

tego    zastrzedz    należałoby    starostwu    górni

czemu prawo pozwolenia na wyjątki od poszczególnych postanowień przepisów górniczo-policyjnych, w    wypadkach, gdzie całkiem

szczególne warunki wymagają tego koniecznie, a jest to dopuszczalnem ze względów bezpieczeństwa, tak iżby istniała pełna rękojmia, że uzasadnione życzenia zawsze znajdą odpowiednie uwzględnienie.

5. Zabudowania wznosić należy tak, aby sąsiadujący uprawniony do eksploatacyi nie był w nieuzasadniony sposób przez nie w wykonywaniu swego prawa uszczuplany.

Starszy komisarz Kostkiewicz wniósł do puktu 2. votum separatum, z żądaniem, aby podpadające tej kategoryi tereny, na których w ciągu najdłużej dwu lat od dnia ogłoszenia nowych przepisów nie rozpocznie się ruch kopalniany, temsamem zaliczono do terenów wymienionych w punkcie 3.

Z państwowej Itady kolejowej.

Dnia 3. czerwca państwowa Rada kolejowa odbyła swoje tegoroczne wiosenne posiedzenie, pod przewodnictwem ministra kolei Witteka. Interesy p.zemysłu naftowego zastępowali pp. dyr. Neurath (kartel naftowy), i prof. Załozieeki (Tow. naftowe). W wykonaniu dawniejszych wniosków oznajmiło sprawozdanie ministerstwa kolei, że życzeniu co

Pomyślnie załatwionym został także wniosek zaprowadzenia nowego połączenia pomiędzy Drohobyczem a Borysławiem, i od

1. maja kursuje ósma para pociągów osobowych w godzinach przez interesentów żądanych, mająca połączenie z pociągami osobowymi linii Chyrów-Stryj. Także przebudowa borysławskiego dworca kolejowego jest w perspektywie. Natomiast zarząd kolei państwowych nie przychylił się do prośby, aby powrócono do dawnego sposobu obliczania różnych należytości za prywatne wagony cysternowe (Laufmieten, Zeitmieten, Verzögerungsgebühren), motywując odmowę różnymi dowodzeniami, które jednakże zwalczali pp. Ba-czewski i Załozieeki i spowodowali ponowne

Donosimy na inuem miejscu o rokowaniach komisyjnych w sprawie budowy nowej rafineryi przez Vacuum Oil Company. Tymczasem Towarzystwo poczyniło już zamówienia w różnych werkach austryackich na re-zerwoary, wagony cysternowe, maszynowe urządzenie,

runkową, częścią pod warunkiem uzyskania koncesyi budowy. Z tych oznak sądzą w kołach interesowanych, że Towarzystwo to, za którem stoi amerykański Standard trust, na seryo bierze się do budowy nowej rafineryi (ewentualnie dwu, jedna bowiem stanąó ma na terytoryum węgierskiem, nad granicą galicyjską). Nie da się na razie przewidzieó, jak dalece nowe rafinerye wpłynęłyby na egzystencyę kartelu naftowego, w każdym razie wpływ ten byłby fatalny, bo amerykańscy interesenci mają potężne środki finansowe, aby wydaó walkę austryackim rafi-

przekazanie tego wniosku pod rozwagę ministerstwa kolei.

Z postawionych na tegorocznej sesyi wniosków następujące odnosiły się do przeto }rsłu naftowego:

Wniosek p. Neuratha o zniżenie taryf kolei Północnej na naftę, tak dla potrzeb monarchii, jakoteż na eksport przeznaczonej, z tern umotywowaniem, że zysk kolei Północnej przewyższył ustawowe minimum, rząd zatem może użyć przysługującego mu w takim razie prawa i obniżyó taryfę. Do tego wniosku zastępcy rządu odnieśli się przychylnie.

Wniosek prof. Załozieckiego o zaprowadzenie zniżonych bezpośrednich taryf przewozowych na produkty naftowe z najważniejszych miejsc eksploatacyi i przeróbki do dalszej zagranicy, jakoto : Francyi, Belgii i Holandyi, oraz zaprowadzenia specyalnych pociągów naftowych w komuuikacyi eksportowej. I ten wniosek znalazł u rządu życzliwe przyjęcie.

Prof Załoziecki przy uzasadnieniu swego wniosku spowodował oświadczenia zastępcy rządu względem dwu nader ważnych spraw dla eksportu nafty, mianowicie reprezentant ministerstwa kolei zapewnił, że 1. zarząd kolei państwowych nie myśli wogóle o podwyższeniu wewnętrznych taryf eksportowych na kolejach państwowych, jak długo wywóz nafty za granicę nie stanie na silniejszych nogach; 2. podczas obecnych rokowań o traktaty handlowe z Niemcami położy nacisk na równe traktowanie nafty austryackiej z rosyjską przez pruskie koleje państwowe.

W razie pomyślnego załatwienia ostatnio wymienionego postulatu eksport naszej nafty do Niemiec, tego najważniejszego pola zbytu, zyskałby silną podstawę, dlatego też w obecnej chwili wszystkimi siłami dążyó do tego należy, gdyż upośledzanie nas w porównaniu do eksportu rosyjskiego do Niemiec jest krzyczącą krzywdą.

Interesującą dla nas jest jeszcze dy-skusya, jaka wywiązała się nad wnioskiem szefa sekcyi Exnera, który na pełnem posiedzeniu Rady rzucił myśl zaprowadzenia na dworcach kolei państwowych oświetlenia spirytusowego.

Radca sekcyjny dr. Karmiński i prof. Załoziecki wskazywali przytem na wielkie ekonomiczne znaczenie nafty dla Austryi. W państwach, gdzie niema nafty, n. p. w Niemczech, miarodajne koła rzeczywiście mają obowiązek popierania przemysłu gorzelnianego. Nie tak u nas. Na to szef sekcyi Exner oświadczył, że wniosek jego bynajmniej nie godzi w przemysł naftowy, i zmierza do zaprowadzenia oświetlenia spirytusowego tylko tam, gdzie takowe w danych warunkach jest korzystnem.

Dyrektor Neurath ujął się za popieraniem naftowego przemysłu i odpowiadał na pewne uwagi przedmówcy co do zastoso-wywania benzyny.

Zastępca ministerstwa kolei zawiadomił, że od lutego br. przeprowadzane są doświadczenia z lampami spirytusowemi, zwłaszcza do celów oświecania wielkich placów. Od wyników tych doświadczeń zawisło, czy oświetlanie spirytusem będzie wprowadzone tam, gdzie okaże się ekonomicznem. Następnie wniosek p. Exnera uchwalono.

Do sytuacyi w świecie naftowym.

to częścią z dostawą bezwa-

5.    Uchwalenie budżetu na rok 1904.

6.    Wnioski i interpelacye.

Pan prezes Gorayski, zagajając Zgromadzenie, dziękuje przedewszystkiem za zaszczyt mianowania go w roku ubiegłym członkiem honorowym Towarzystwa i przypisuje ten zaszczyt nie tyle swoim zasługom ile długoletniej pracy.

Wskazuje dalej na to, iż przemysł naf-na przeszkodzie powstaniu silnej towy dzięki nowo utworzonym w nim orga-

nizacyom pomału dźwiga się z przesilenia. Pan prezes zachęca do solidarności i organi-zacyi w tym przemyśle i twierdzi, iż jak długo na stanowisku prezesa pozostanie, zawsze do tego nawoływać będzie; w końcu wyraża nadzieję, źe nasz przemysł po chwilo wem W Rumunii obok Banków niemieckiego przesileniu nadal potężnie rozwijać się będzie

neryom w samej monarchii i zemścić się w ten sposób za to, źe te rafinerye nie były pochopne do współdziałania ze Standard trustem w kwesty i zbytu nafty w Niemczech. Jednakie ubiegnie jeszcze sporo czasu, zanim projektowane nowe rafinerye wejdą w ruch, i nie jest wykluczonym jakiś modus vivendi z Vacuum Oil Company.

Standard w ostatnim czasie wogóle jest bardzo ruchliwy, n. p. rozpoczął w Anglii walkę konkurencyjną między naftą amerykańską a rosyjską, obniżając w handlu de-tailicznym cenę 1 galona o 372 pensów. Standard stoi tutaj przeciw towarzystwu The Shell and Trading Co., czyli Rockefeller contra Markus Samuel (ostatni był w przeszłym roku lordmayorem Londynu). Hasłem do rozpoczęcia walki była okoliczność, źe Shell Co. nie chciała wejść ze Standardem w kooperacyę, celem ustalenia cen dla rynków angielskich. Amerykanie mają mimo swej przewagi finansowej poważnego zapaśnika w towarzystwie Shell Company. Notowania nafty w Anglii za towar z pierwszej ręki uległy także wstrząśnięciu; cena nafty amerykańskiej wynosi obecnie 5⁷/s pensów przeciw 6 przed ośmiu dniami, rosyjskiej 4 w porównaniu do 4³A pensów przed ośmiu dniami. Celem poparcia tej walki obniżoną została trwale cena nafty w samej Ameryce, mimo słabszej produkcyi tamecznej w ostatnich czasach, co najlepiej oświetla politykę Rockefellera; chce on w ten sposób robić trudności konkurencyjnemu przemysłowi naftowemu w Austryi, Rosyi i Rumunii.

Austryacko-węgierskie rafinerye krzątają się gorliwie około forsowania eksportu nafty do Niemiec. Poczynione dotychczas kontrakty sprzedaży na jesień i zimę pozwalają już wnioskować, źe eksport ten w bieżącym roku znów się wzmoże. Trudności, jakie stały

orgauizaeyi eksportowej, są już pokonane i oczekują tylko jeszcze koncesyi ze strony władz, poczem wejdzie w życie austro-węgierskie Tow. akcyjne eksportu nafty, które obejmie agendy dotychczasowego biura sprzedaży eksportowej.

i dyskontowego wystąpiła obecnie asocyacya Banku drezdeńskiego i szafhauzeńskiego. Asocyacya ta ma główny udział w nowo utworzonem towarzystwie akc. Campina, którego kapitał wynosi 5 milionów lei, a które zapewniło sobie obiecujące tereny.

W hanowerskim przemyśle naftowym panuje gorączkowy ruch. Spekulacya kwitnie w najlepsze. Przedsiębiorcy oferują dotyczącym właścicielom gruntu przeciętnie 6.000 marek za hektar, bez wyboru terenu, oprócz 10 prc. brutto produkcyi lub zamiany na na pewną dość wysoką kwotę. W roku 1903 produkcya ropy w Hanowerze wzrosła znacznie, ciężką ropę sprzedawano po dobrych cenach. Ważniejszych zastanowień ruchu nie było. Dotyczczasowe rezultaty pozwalają spodziewać się pomyślnego dalszego rozrostu tamtejszego przemysłu.

Protokół

XXXV. zwyczajnego Walnego Zgromadzenia

odbytego we Lwowie dnia 20. czerwca 1904.

Porządek dzienny:

1.    Odczytanie protokołu z ostatniego Walnego Zgromadzenia.

2.    Sprawozdanie roczne z działalności Towarzystwa.

3.    Sprawozdanie Komisyi kontrolującej.

4.    Udzielenie Wydziałowi absoluto-ryum.

numerze

Potem zabiera głos wiceprezes Towarzystwa pan Mac Garvey i również dziękuje w serdecznych słowach za zaszczyt mianowania go członkiem honorowym.

Następuje odczytanie protokołu z ostatniego W. Zgromadzenia, który został przyjętym; dalej sekretarz dr. Bartoszewicz przedkłada sprawozdanie z działalności Towarzystwa za rok 1903 (umieszczone w poprzednim „Nafty“).

Imieniem Komisyi kontrolującej składa sprawozdanie pan dyrektor Wachal i konstatuje zgodność rachunków z książkami, konstatuje również, że budżet preliminowany przez Walne Zgromadzenie w r. zeszłym na kwotę k. 13.050 nie został przekroczony, lecz w niektórych pozycyach wskazuje nawet oszczędności. Ogółem wydatkowano kor. 12.959 i 47 halerzy, na co składają się następujące pozycye:

Mesarosz wyraża zdziwienie, że w doehodaeh Towarzystwa dodatki produkcyjne, stanowiące 30 halerzy od cysterny ropy, wynoszą zbyt małą kwotę wobec wielkiej, około 70.000 cystern produkeyi ropy. Sekretarz tłumaczy to tern, że 1. spora ilość producentów nie należy do Towarzystwa naftowego i 2. większe firmy płacą ryczałt mniejszy, niż jaki po-winne płacić od ich produkeyi. By uniknąć takiego nienormalnego stanu, pan Iwo Pieniążek proponuje zmniejszyć nawet dodatek od cysterny ropy, byle tylko wszystkie firmy płaciły w należytym stosunku. Absolutoryum Wydziałowi za rok ubiegły udzielono, zaś wniosek p. I. Pieniążka odesłano do rozpatrzenia i zbadania Wydziałowi.

Pan Wachal dalej referuje budżet na

rok 1904.

Dochody preliminowano w kwocie kor. 15.966-04, a mianowicie:

Pensya sekretarza Koszta podróży Płaca służby Pomoc biurowa Wydatki kancelaryjne Prenumerata pism Wydawnictwa, druki biblioteka Lokal (IV2 roku) Statystyka Podatki

Subwencya czasopisma „Nafta“

4.000

1.497

kor.

1.598-55 kor.

624

115

427-75 „ 209-30 „

329-15 „ 1.410

288

59 29 „

4.000

Razem 12.95947 „

Dochód wynosił :

Saldo z r. 1902 Dodatki produkcyjne Wpisowe nowych członków 70 Wkładki à 50 koron 2.000 „ à 25 koron Subwencya Wydziału kraj. 1.000 Procenta Z wydawnictw

835-69 kor. 10.103-35    „

425

118-98    „

Razem 14.558 02    „

Saldo na rok 1904    1.598*55    „

Pan Wachal imieniem komisyi kontrolującej wnosi o udzielenie Wydziałowi i biurowi Towarzystwa absolutoryum. Pan dyr.

Saldo z r. 1903 Wpłynęło do kasy Tow.

825

Rozchody preliminowano w kwocie 14.056 koron, a mianowicie :

Pensya sekretarza Koszta podróży Płaca służby Lokal

Wydatki kancelaryjne Pomoc biurowa Prenumerata pism Asekuracya sekretarza Podatki zaległe (za dra Olszewskiego) i bieżące Maszyna do pisania Subw. czasop. „Nafta“ Renumeracya sekretarza za rok 1903

4.800 kor.

2.000 „

650

1.000

500

250

250

306

350

150

3.000

800

Razem 14.056    „

Podwyższenie pensyi sekretarza na rok 1904 o 800 koron i renumeracya za rok 1903

w kwocie 800 koron komisya kontrolująca dziennemi sprawami Towarzystwa, kładąc za zgodą Wydziału proponuje do uchwalenia W. Zgromadzenie z zastrzeżeniem, iź jest to dodatek ad personam obecnego sekretarza w uznaniu jego pożytecznej pracy dla Towarzystwa. Walne Zgromadzenie budżet w całości uchwala.

wagę tylko na sprawy ogólniejsze. Pan inź. Gawroński życzyłby sobie, by Tow. naftowe zamieniło się więcej w towarzystwo handlowe, dbało tylko o rozmaite ulgi taryfowe i inne dla swoich tylko członków i w tym kierunku należałoby zmienić statut.

Poprzednim mowcom odpowiadają panowie Sholman, hr. Zamoyski i dr. Bartoszewicz, wykazując skuteczną działalność Towarzystwa w sprawach tak ważnych, jak przepisy górniczo-policyjne, Pasy brackie i inne, i wyrażając przekonanie, że tylko z braku zainteresowania się samych członków Towarzystwa i braku ducha organizacyi u ogółu nafciarzy Towarzystwo nie wywiera szerszego wpływu na wszystkich przemysłowców naftowych, Wreszcie pan prezes Gorayski wspomina o zasługach Towarzystwa za czas jego istnienia i o znaczeniu tego Towarzystwa w sprawach cłowych i taryfowych, czemu jedynie zawdzięczać można rozwój dzisiejszy przemysłu naftowego.

Na tern Zgromadzenie zamknięto.

Przy punkcie „wnioski i interpelacye“ zabiera głos prof. Załoziecki i wskazuje na nagłą potrzebę, by Towarzystwo udało się jeszcze raz do ministerstwa z żądaniem o wyjednanie przy zawieraniu traktatów handlowych z Niemcami takiej samej taryfy w Niemczech na naftę galicyjską, jaką posiada nafta rosyjska i cyframi udowadnia, o ile większe koszta opłaca nafta galicyjska.

Pan Reich domaga się, aby Towarzystwo naftowe wybrało delegatów, którzyby w Radzie państwa i u rządu poczynili starania celem położenia tamy budowie nowych rafi-neryj, które mogą rozbić kartel. Pan W. Pieniążek zwraca uwagę na niebezpieczeństwo okólnika, który miało ministerstwo sprawiedliwości wydać do sądów, by praw naftowych nie intabulowano.

Bankiet na cześć pp. Gorayskiego i Mac Garveya,

W wielkiej sali hotelu George’a odbył się dnia 20. czerwca bankiet na cześć pp. Gorayskiego i Mac Garveya, w którym wziął udział cały świat naftowy, oraz wiele gości zaproszonych. Do stołów nader gustownie kwiatami przybranych, zasiadło około 70 osób. Towarzystwo dziennikarzy polskich reprezentował wiceprezes, p. Karol Kucharski.

Szereg oficyalnych toastów rozpoczął II. wiceprezes kraj. Towarzystwa naftowego, dyrektor dr. Jan Kanty Steczkowski, a zwracając się do prezesa Towarzystwa p. Augusta Gorayskiego, przemówił w następujących słowach :

Wszystkie te sprawy uchwalono oddać pod jak najszybsze rozpatrzenie i zastanowienie się nad środkami obrony Wydziałowi Towarzystwa.

Pan Angerman stawia wniosek, by wybrać komitet po za Wydziałem Towarzystwa celem ciągłego zbierania funduszu na kapitał żelazny Towarzystwa; pan Łyssy radzi składać taki fundusz z wkładek i dochodów Towarzystwa w okresach pomyślniejszych. Pan dr. Fedorowicz proponuje do komitetu dla zbierania funduszu żelaznego panów Goray-skiego i Mac Garveya. Pan Zeitleben w tej samej sprawie stawia wniosek, by Towarzystwo naftowe udało się do „Pctrolei“, aby ta na rzecz Towarzystwa ściągała ¹fi halerza od każdego centnara sprzedanej ropy.

śmiem dodać, kochany

Czcigodny,

nasz panie Prezesie ! Mając wręczyć Ci dyplom na członka honorowego galic. Towarzystwa naftowego, mógłbym śmiało zaniechać wyłuszczania pobudek, dla których Towarzystwo naftowe ofiaruje Ci to, co ma najszacowniejszego do rozdania. Imię twoje bowiem Czcigodny Panie Prezesie, tak jest od

Wniosek ten Zgromadzenie uchwala z tym dodatkiem, by przeprowadzeniem takiej uchwały w Tow. „Petrolea“ zajęli się panowie Heller, Stawiarski i hr. Zamoyski i skłonili do tej myśli pana Mac Garveya.

Następnie zabiera głos pan Heller i krytykuje działalność Towarzystwa w tym duchu, iź za mało zajmuje się di’obnemi, co-

Pominąwszy ciężkie, już trzeci rok trwające przesilenie w przemyśle naftowym górniczym, wywołane nadprodukcyą, na którą nie byliśmy przygotowani, przemysł ten ulega od szeregu lat stałemu przeobrażeniu, które określić można jednem zdaniem: zanik średnich i małych przedsiębiorstw kopalnianych na rzecz wielkich, kapitalistycznych oraz uzależnienie produkcyi surowca od przemysłu rafinatorskiego. Być może, że przemysł naftowy, jako taki, zyska na tem przeobrażeniu, zresztą nieuniknionem, bo nieu-błaganemi prawami ekonomicznemi dykto-wanem. Niemniej jednak jest pewnem, że tę walkę ekonomiczną wyzywa kapitał obcy, pozakrajowy. Kraj wyzbywa się przez to zysków przedsiębiorcy i element krajowy spychany jest na

szkodą dla interesów ekonomicznych i spo- innemi piękną i zdrową myśl oszczędnego

używania dochodów czerpanych z przemysłu Ile w tem naszej własnej winy, ile wi- naftowego. Zakończył toastem na pomyślny

lat dziesiątek związane z naszym przemysłem naftowym i z działalnością Towarzystwa naftowego, na którego czele stoisz, że przypominanie zasług, jakie na tem polu poniosłeś, staje się zupełnie zbytecznem. I raczej należałoby zapytaó, dlaczego tak późno zaliczamy Cię w poczet naszych członków honorowych.

Wręczeniem tego dyplomu spełniamy w drobnej części dług wdzięczności, jaki u Ciebie zaciągnęliśmy, wdzięczności za pełną poświęcenia, nie lękającą się ani trudów ani przeciwności, pracę. Za pracę, w której przyświecała zawsze i nieprzerwanie jedna tylko myśl: pomyślność kraju i dźwignięcie jego materyalnych sił i zasobów. W tej całkowitej i niczem niezarnąconej przedmiotowości, będącej znamieniem wyjątkowych mężów, tkwi tajemnica powszechnego uznania, jakiem się cieszysz i niewzruszona podstawa kierującej roli, jaka Ci w naszym przemyśle przypadła.

Dziś w chwili przełomowej przemysłu naftowego, niepodobna dzisiejszej sposobności nie wyzyskać i właśnie przez wzgląd na związanie Twojej osoby z dolą i niedolą tego przemysłu, nie zdać sobie sprawy z tego, co było, co jest i co nas w przyszłości czekać może.

łecznych.

ny czynników, które powołane do popierania tego jedynego wielkiego przemysłu krajowego zawsze jeszcze z pewnem niedowierzaniem do niego się odnoszą — próżną byłoby rzeczą na tem miejscu dochodzić. Ale obowiązkiem naszym jest zaznaczyć, że czcigodny prezes Gorayski to przesunięcie się sił przewidywał i należycie oceniał i nie zaniedbał w odpowiedniej chwili nawoływać krajowych przemysłowców naftowych do zespolenia się w celu stawienia czoła grożącemu niebezpieczeństwu. A mimo, że nie dało się ono całkowicie usunąć, nie traćmy wiary w lepszą przyszłość. Jesteśmy żywiołem ruchliwym, tak jak produkt, który na wierzch wydobywamy. Nauczeni doświadczeniem potrafimy zatem w zespoleniu sił własnych stworzyć zawiązek organizacyi; któraby w interesie czysto krajowym odrobiła złe przeszłe i zachowała całe bogactwo naszej ziemi dla nas i dla kraju.

W tej intencyi, która jest także inten-cyą naszego prezesa, wnoszę toast : Czcigodny pan Prezes Gorayski niech żyje!

Po tem przemówieniu wręczył dr. Steczkowski wśród oklasków p. Gorayskiemu dyplom na członka honorowego. Dyplom z odpowiednim tekstem wykonany na pergaminie, a ozdobiony przez artystę Reichana nadzwyczaj pięknym rysunkiem, przedstawia się okazale.

Dr. Steczkowski zabrał po chwili powtórnie głos i w wymownych słowach wyraził wdzięczność drugiemu członkowi honorowemu, wiceprezesowi Towarzystwa Mac Garveyowi, za jego 20-letnia pracę i zasługi poniesione około rozwoju przemysłu naftowego. Mac Garvey był tym, który wprowadził w naszym kraju system kanadyjskiego wiercenia.

Po toaście wniesionym na cześć Mac Garveya wręczył mu dr. Steczkowski taki sam dyplom na członka honorowego.

Prezes Gorayski z rozrzewnieniem podziękował następnie za zaszczyt mianowania stanowisko zależne z wielką go członkiem honorowym, podnosząc między

rozwój przemysłu naftowego w ręce wiceprezesa dr. Steczkowskiego.

P, Mac Garvey podziękował również za zaszczyt zamianowania go członkiem honorowym, za życzliwość, jaką znalazł w naszym kraju i za okazywaną mu przyjaźń.

P. Łodziński wzniósł następnie toast na cześó gości: członka Wydziału krajowego dr. Wereszczyńskiego, dyrektora dr. Zgór-skiego, dr. Mikołaja Fedorowicza, profesorów Syroczyńskiego, Zubera i innych.

Dyrektor dr. Zgórski toastował następnie na cześó p. Gorayskiego, jako tego, który pierwszy podniósł myśl otwarcia krajowej instytucyi finansowej.

P. R. br. Battaglia imieniem związku przemysłowego wzniósł toast na pomyślny rozwój przemysłu naftowego i kooperacyę tego przemysłu z innemi gałęziami przemysłu fabrycznego.

Prof. Syroezyński toastował na pomyśl-nośó przedsiębiorstw naftowych.

P. Fedorowicz wzniósł następnie toast na cześó inż. Wolskiego.

Dr. Taiasiewicz apelując do dziennikarstwa z prośbą o popieranie przemysłu naftowego, wzniósł toast prasy w ręce wiceprezesa Towarzystwa dziennikarzy polskich p. Karola Kucharskiego.

Następnie toastowali: pp. Gorayski na cześó p. Mac Garveya; Fedorowicz na cześó dr Wereszczyńskiego, jako długoletniego referenta spraw górniczych w Wydziale krajowym. Dr. Wereszczyński z podziękowaniem ; prof. Załoziecki na cześó dyrektora Posnera.

Wiceprezes Towarzystwa dziennikarzy polskich pan Karol Kucharski, podnosząc, iż prasa zawsze z całą życzliwością popiera każdą gałęź przemysłu krajowego, wzniósł toast na cześó Augusta Gorayskiego, jako członka wspierającego Towarzystwa dziennikarskiego.

Dalej toastowali pp. dyrektor dr. Zgórski na cześó rodziny p. Mac Garveya; Mac Garvey na cześó syndyków Towarzystwa naftowego dr. Loewensteina i dr. Michniewskiego; Mars na cześó dr. Zgórskiego; dyrektor Posner na cześó dyrektora Tow. karpackiego, p. Długosza ; Pieniążek na cześć dr. Steczkowskiego; dr. Loewenstein na po* myślnośó przemysłu naftowego; dr. Micha-lewski na cześó gospodarzy w ręce St. Marsa; dyrektor Długosz na cześó dyrektora szkoły wiertniczej w Borysławiu p. Gąsio-rowskiego; Mac Garvey na cześó kierowników i urzędników pracujących w przemyśle naftowym w ręce dyrektora Długosza; Shol-man na pomyślnośó Związku przemysłowego w ręce p. Battaglii i wreszcie dr. Bartoszewicz: „Kochajmy się“.

Nastrój podczas i po bankiecie był nadzwyczaj serdeczny i ożywiony.

Budowa nowej rafineryi.

Przed kilkunastu dniami urzędowała ko-misya, wyznaczona przez starostwo bialskie, która miała orzec o koncesyonowaniu budowy nowej rafineryi Tow. Vacuum Oil Company w gminie Czechowicach w najbliższem sąsiedztwie istniejącej już nd 8 lat rafineryi „Schodni-cy“. Koncesya natrafia narazie na trudność, co więcej niemożliwość odprowadzania wód odpadkowych do rzeczki Białki, która i tak jest już obciążoną do ustawą dozwolonego stopnia przez istniejącą rafineryę. Ubiegające się o kon-cesyę Towarzystwo wobec tego zaproponowało system t. zw. cyrkulacyjny dla odpadkowych wód rafineryi. Projekt ten spotkał się u rzeczoznawców z gruntowną krytyką, która wykazała niemożliwość zastosowania takiego systemu. Wobec tego interesującem będzie rozstrzygnięcie władzy politycznej, tembârdziej, ile że przy-tem ewentualnie pewne różnice co do kompe -tencyi międiy władzą polityczną śląską a galicyjską (sąsiednie starostwo w Białej jest według prawa wodnego równie kompetentne w tej kwestyi) musiałyby przyjść pod rozstrzyganie wyższej instancyi. O ważności i tendencyi projektowanej rafineryi pisaliśmy już w swoim czasie.

KRONIKA.

Wystawa naftowa. Powodzenie wystawy spirytusowej, która dopiero odbyła się w Wiedniu, i wyszłe przy tej okazyi na jaw tendencye konkurencyjne spirytusu z naftą, zrodziły już myśl urządzenia wystawy naftowej w przyszłym roku w Wiedniu. Witamy gorąco tę myśl i będziemy donosili o postępie kroków przygotowawczych do jej urzeczywistnienia.

Bilans Galicyjskiego Karpackiego akcyjnego Towarzystwa za rok 1903/4. W początku czerwca od-

1—2

było się we Wiedniu posiedzenie Rady nadzorczej Karpackiego Towarzystwa, na którem został przedłożony bilans za czas od 1. maja 1903 r. do 30. kwietnia 1904 r. Czysty dochód wynosi 2,191.745 koron, sama tylko niedawno nabyta rafinerya w Preszburgu z kapitałem akcyjnym 5 milionów, dała czystego dochodu 1,158.398 koron. Rada nadzorcza ma zaproponować Walnemu Zgromadzeniu, rozdział dywidendy w wysokości_60 koron od akcyi czyli 12%, gdy w roku zeszłym dywidenda wynosiła 5%. Nowe emitowane w tym roku akcye nie biorą jeszcze udziału w zyskach Towarzystwa. Dobry rezultat bilansowy Towarzystwo Karpackie zawdzięcza zwiększonej produkcyi ropy i wyższym cenom nafty od zawarcia kartelu. Dobre ceny na naftę jednakowoż wpływ swój wywierać zaczęły dopiero od początku obecnego roku, gdyż Towarzystwo Karpackie w listopadzie i grudniu zeszłego roku sprzedawało mało, forsując sprzedaż przed zawarciem kartelu. Produkcya ropy Karpackiego Towarzystwa wynosiła w roku ubiegłym 1,523.863 centn.; w roku 1902/3 1,309.328 centn., po odciągnięciu rozmaitych udziałów i procentów brutto czysta produkcya wynosiła 1,285.754 centn. Rafinerya w Preszburgu przerobiła 416.678 centn. Rafinerya w Maryampołu 641.451 centn. ropy, z czego otrzymano 278.038 centn. nafty, 38.412 benzyny, 93.200 centn. smarów i 90.800 (?) centn. parafiny. Zagranicę wyeksportowano nafty i produktów naftowych 98.211 centn. Wyższe ceny nafty spowodowały, że każda z rafineryj osiągnęła zysk o 570.000 koron większy.

Towarzystwo akcyjne dla przemysłu naftowego w tym roku nie zamierza wypłacać żadnej dywidendy, jakkolwiek interesy Towarzystwa były w roku ubiegłym pomyślne. Z dochodów osiągniętych Towarzystwo chce spłacać długi, które figurują w bilansie w kwocie 8-2 milionów koron; początkowo dla umorzenia dawniejszych długów zamierzano podnieść kapitał akcyjny, który obecnie wynosi 3 miliony koron, lecz gdy myśl ta upadła przystąpiono do umorzenia długów z dochodów i w tym roku zrobiono początek ; zapewne i w przyszłym roku dywidenda jeszcze wypłaconą nie będzie.

Spadek cen nafty na rynkach zagranicznych. W ostatnich dniach na rynku międzynarodowym naftowym zaostrzyła się walka konkurencyjna pomiędzy „Standard Oil Company“ i rosyjskimi producentami nafty jak również i między poszcze-gólnemi grupami interesentów kaukaskich u zdobycie pewnych rejonów zbytu na naftę. Walka ta w rezultacie doprowadza do wielkiej zniżki cen na naftę, co naj jaskra wiej dało się odczuć w Anglii. Gdy jeszcze niedawno rosyjska nafta w Anglii była sprzedawaną po 5 pensów za galon, a amerykańska 6, w ostatnich czasach cena spadła do 4 pensów, a nawet w detailicznej sprzedaży Standard rosyjską naftę wziętą w komis sprzedaje po 2—2Va pensa za galon; jest to cena niżej kosztów produkcyi i takie obniżenie wywołane zostało tem, iż upłynął termin umowy pomiędzy „Standard Oil Company“ i „Consolidated Petroleum Company“, grupą Nobla i Rothsćhilda, co do ceny i ilości sprzedawanej nafty. Obecnie w Anglii występują jeszcze nowi konkurenci, jak n. p. „Caucasian Petroleum Export Company“, które skonsolidowało kaukaskie firmy i „General Petroleum Company“, w którym interesowani są rumuńscy producenci nafty. Rozdział rynku angielskiego pomiędzy te wszystkie grupy napotyka na trudności tembardziej, iż Standard nie clice ustąpić nic ze swego rejonu zbytu. W innych krajach również nastąpiła zniżka ceny nafty, lecz nie tak znaczna; w Niemczech n. p. o 10 fenigów na50 kg. „Standard“ robi ponowne usiłowania, by owładnąć przemysłem naftowym rumuńskim, a eksport nafty galicyjskiej chce złamać przez budowę nowej ra-fineryi w Austryi, by w ten sposób rozbić kartel, obniżyć cenę surowca i zmniejszyć produkcyę ropy. Z końcem tego miesiąca odbędzie się w Wiedniu posiedzenie skartelowanych rafineryj, na którem ma zapaść uchwała, aby wobec obniżania się cen nafty na rynkach światowych także i ceny wewnątrz monarchii spuścić o 1 do P50 koron.

Dywidenda Standard Oil Company. Dyrekcya Standard trustu wyznaczyła za drugi kwartał b. r. 8 dolarów dywidendy na akcyę, co na 100 mil. dolarów kapitału towarzystwa \yyniesie 8 mil. doi. dywidendy. Mimo iż za rzeczony kwartał dywidenda jest wyższą o 1 dolar niż w tym samym czasie r. 1903, to jednak rozdział zysku za pierwsze półrocze 1904 wypadł o 3 dolary niżej od r. 1903, ponieważ w pierwszem ćwierćroczu 1903 wynosił 20 dolarów, zaś w roku bieżącym tylko 16 doi. W roku 1902 rozdzielono za pierwsze półrocze 30, rok przedtem nawet 32 dolarów. Całoroczna dywidenda roku 1903 wynosiła 44 dok, roku 1902 45, 1901 i 1900 48 doi., 1899 33 doi., 1898 30 doi., 1897 33 dolarów. Razem z ostatnio odpisanym zyskiem, Standard trust od roku 1897, a więc w ciągu 7V2 lat, rozdał 205 milionów dolarów dywidendy, to znaczy przeszło dwukrotny kapitał zakładowy towarzystwa.

Wielki : przedsiębiorstwo naftowe

z siedziba we Lwowie poszukuje obeznanego z fachem korespondenta, w polskim, niemieckim i o ile możności francuskim języku, i dwóch młodych praktykantów z wyrobio-nem pismem. Znajomość bubalteryi pożądana. Zgłoszenia bez świadectw pod „Nafta“, Lwów, Kościuszki 7.

za

4—12

Ceny produktów naftowych na początku czerwca.

Ropa. Schodnica k. 5⁻80—6. Borysław k. 5—5.50. Urycz k. 5-90—6 za 100 kg. loco Drohobycz w cysternie, oferują znacznie niżej.

Nafta. Standard k. 39-50—39-75. cesarska k. 4P00— 42-50 loco Wiedeń w beczkach.

Benzyna. Rafinowana (0-700) k. 34— 36 (0-7³%o) k. 30-31.

Benzyna eksportowa k. 12-50—13 loco Wiedeń ; popyt słaby.

Benzyna motorowa k. 17—18; popyt słaby. Głazolina (0-6⁴⁰/5o) k. 46—54.

Oleje. Olej niebieski k. 3-90—4-— loco fabryka w cysternie; popyt ożywiony.

Oleje rafinowane (0-885) k. 11-50—12-50, wrzecionowy k. 14-50—16-50, maszynowy lekki k. 21—23, ciężki k. 26—29, cylindrowy k. 35—45, rosyjski Szybajewa k. 30—33 loco Wiedeń.

arafina. Cena spada Miękka w łuskach k. 43—46, twarda k.52—54. czyszczona k.60—62, parafina amerykańska w łuskach m. 45—48 loco Ro-terdam, czyszczona m. 52—54 loco port niemiecki.

Cerezyna. Naturalna k. 140—146, sorty czyszczone k. 164—190.

Wosk ziemny: popyt słaby, punkt topi. 72/73» C k. 180—182 67/68° C k. 175-178 gorsze gatunki k. 110—120.

Nafta amerykańska loco Hamburg m. 6-80. 50 kg. Popyt słaby.

Odlewarnia i fabryka maszyn

W. Podhorodecki i Spółka.

Lwów ul. Polna 1. 51.

(Staeya kolei elektrycznej, szkoła Konarskiego)

Odlewy surowe i apretowane, podług własnych lub nadesłanych modeli. Odlewy budowlane jak: rury wychodkowe, drzwiczki, ruszta i t. d., słupy do latarń i ogrodzenia. Części do browarów, gorzelń, młynów i tartaków. Wyrób i naprawa maszyn i narzędzi rolniczych.

I®

Koks!

Przegląd Górniczo-Hutniczy

•N

fi

Zakład gazowy miejski we Lwowie

dostarcza

Sfo/cs

fi

fi*

■fi

z najlepszych węgli gazowych do opału i celów kowalskich.

fi

fi

Wl

fi*

Przy większym odbiorze

fi

Czasopismo poświęcone sprawom przemysłu górniczego i hutniczego (ze szezególnem uwzględnieniem przemysłu górniczego i hutniczego w Królestwie Polskiem).

Wychodzi I-go i 15-go kaźd. mieś.

Przedpłata (z przesyłką pocztową) rocznie rub. 12, półrocznie, rub. 6; kwartalnie rub. 3.

Adres Redakcyi : Dąbrowa (gubernia Piotrkowska).

fi

ceny znacznie zniżone

fi

Cennik na żądanie.

Wydawca Stanisław Ciechanowski. Redaktor Mieczysław Grabiński.

2-3

tŁ o k s!

PIERWSZE GALICYJSKIE

TX7- Sanoku

KOMPLETNE RYGI WIERTNICZE NA SKŁADZIE,

jłb

TX7- Sanoku

wykonuje i ma na składzie gotowe:

Narzędzia wiertnicze. Kompletne rygi wiertnicze. Kotły lokomobilowe. Kotły parowe wszelkich systemów i wielkości. Przyrządy do tychże do opalania ropą«

Maszyny parowe.

Kury żelazne stojąco lane dla wodociągów, gazowni itd. ëikawki pożarne. Odlewy metalowe i żelazne.

Wozy cysternowe do przewozu nafty, kwasu siarczan ego, teru itp.

Zbiorniki na naftę o każdej objętości.

Wózki dla kolejek polowych i leśnych.

Urządzenia kompletne rafinery i nafty, parafiniarh i rekonstriikcye tychże.

Wszelkie konstrnkcye żelazne.

Zastępstwo wyłączne sprzedaży przyliorów i narzędzi wiertniczych ma Towarzystwo dla handlu, przemysłu i rolnictwa, Lwów, Chorąż-czyzna 17, z składami w Gorlicach, Poloku, Scliodnicy, Borysławiu.

V    ÄST* Zamówienia przyjmuje Dyrekeya fabryki w Sanoku, oraz Biuro

Towarzystwa we Lwowie, ul. Trzeciego Maja 1. 11 a. "S2Ł

«ft

Na żądanie wysyła się odwrotnie kosztorysy i cenniki.

Towarzystwo akcyjne dla przemysłu naftowego we Lwowie

Fabryka narzędzi wiertniczych w Borysławiu wykonuje wszelkie przybory wiertnicze wszystkich systemów, z najlepszego materyału, po najbardziej umiarkowanych cenach.

KOMPLETNE RYGI WIERTNICZE NA SKŁADZIE,

Fabryką kieruje inż. Władysław Zdanowicz. Korespondencye adresować do biura Towarzystwa, we Lwowie ul Kościuszki 7.

Przy zamówieniach, korespondencyach etc. prosimy odwoływać się na nasze czasopismo, jako źródło informacyi !

Redaktor R. Załoziecki.

Z drukarni „Słowa Polskiego“, pod zarządem J. Ziembińskiego.