NAFTA

Organ Galicyjskiego Przemysłu Naftowego

wychodzi 2 razy na miesiąc 5-ego i 20-ego.

Premamerata -w;yiiosi rocznie 12 koron.

Komitet redakcyjny: Inż. KI. Augerman, dr. Stefan Bartoszewicz, Władysław Długosz, Stanisław Mars.

Wydawca i redaktor: I\. ZAŁOZIECKI.

Adres Redakcyi i Administracyi : Lwów, ul. Krzyżowa 1. 39., Willa „Romana“.

Treść zeszytu 9.

Żóraw■ wiertniczy Express. Nap. Inż. Zygmunt Bielski. — Akeya „Petrolei“ w sprawie budowy zbiorników na ropę. — Spirytus i produkta naftowe, jako materyały do oświetlania i wytwarzania siły motorycznej. Nap. dr. Stefan Bartoszewicz. — Ogień, woda i nafta. Nap. inż. A. Fanek sen. — Kronika.

Źóraw wiertniczy Express.

(„Przegląd górniczo-hutniczy“, Dąbrowa, 1904, zeszyt 10).

Nap. Inż. Zygmunt Bielski.

ff

■f

'*W

y' ..y, l

ft '

Gt Sfl

■ \    11 w

te

Widok wieży wiertniczej i zabudowań.

Przy wierceniach udarowych posługi- j rżeń wano się dotychczas zawsze przyrządem luźno-spadowym, zwanym nożycami, który umieszczano między żerdziami wiertniczemi a dłutem i jego obciążnikiem w tym celu, aby dłuto spadając zupełnie luźno, t. j. niezależnie od kierowanego ruchu żerdzi, uderzało swoim ciężarem, swobodnie wywiązując działanie, odpowiednio do nabytej prędkości końcowej. Prędkość ta jest zależną od wysokości, z jakiej dłuto spada, w interesie zatem efektu każdorazowego uderzenia leży jaknajwiększa wysokość (skok), z której dłuto spada; ten warunek jednak jest w sprzeczności z ilością uderzeń w jednostce czasu.

Nożyce luźnospadowe Fabiana, które najwięcej z pośród wielu innych rozpowszechniły się, posiadają zazwyczaj skok 60—80 cm, a zręczny robotnik może nimi do 40 ude-

na minutę wykonać. Nożyce kanadyjskie, przy których nie potrzeba „zrzucać“, zezwalają przy takim samym skoku na 60 do 70 uderzeń na minutę, nie dają się one jednak zastosować przy wierceniach płuczkowych, co jest możliwe przy nożycach F a-biana. Powolny postęp roboty przy zastosowaniu tych ostatnich nie odpowiadał obecnym wymaganiom przemysłu, a dążenia do udoskonaleń w tym kierunku naprowadziły fachowców na myśl wprowadzenia zamiast małej ilości silnych uderzeń wielką ilość słabszych przy równoczesnem wyrzuceniu nożyc. Zaszczytnie znana w świecie techniki wiertniczej firma Albert F a u c k (ojciec i synowie), która od szeregu lat prowadzi wiercenia w Galicyi i poza granicami tego kraju, zbudowała żóraw wiertniczy, zwany Express, odznaczający się licznemi zaletami (rys. 1).

L.

- 4R-

k''wVS'JvtW .

~©~B

-0- •

Rys. 1.

ID

Wahacz A, podparty w miejscu B, jest poruszany za pośrednictwem pociągacza P przez wał mimośrodowy W, na którym znajduje się koło pasowe lub linowe K, otrzymujące ruch od maszyny parowej. Na przeciwnym końcu wahacza znajduje się łoże, w którem umieszcza się koło linowe M. Lina L, zazwyczaj płaska, nawinięta na bębnie popuszczadła N, zgięta ze względów konstrukcyjnych przez rolkę wodzącą R, przechodzi przez koło linowe M i zwisa nad otworem wiertniczym. Do niej przytwierdza się przyrząd wiercący, t. j. dłuto i obciążnik z ilością żerdzi, odpowiadającą głębokości

CO

rH

3. Jeżeli otwór dłuta jest umieszczony dokładnie w jego osi pionowej i jest dosyć duży, można otrzymywać rdzenie, niewielkie co prawda w porównaniu z rdzeniami, które daje korona dyamentowa tej samej średnicy, lecz bardzo pożądane tam, gdzie nie rozporządza się wierceniem dyamentowem.

Słabą stroną lewej płuczki jest to, że przy wierceniu w miękkich iłach lub iłołup-kach zatykają się żerdzie tłustym mułem, co powoduje częste i długie przerwy w robocie.

otworu. Przy ruchu wahacza wykonuje i koło ich grubość z dokładnością kilku milime-linowe M ruch wahadłowy, ponieważ zaś trów. koniec Lt liny jest stale utwierdzony na bębnie popuszczadła, musi koło M obrócić się nieco naokoło swej osi w kierunku strzałki przy ruchu wahacza w górę, lub w odwrotnym kierunku, gdy wahacz opada na dół.

Przy głębszych wierceniach odgrywa ważną rolę wyciąganie i zapuszczanie żerdzi, które jest bądź co bądź czasem, straconym dla postępu wiercenia.

Czynność ta rozpada się na trzy główne części, mianowicie: 1. uchwycenie żerdzi. 2. wyciągnięcie (względnie wpuszczenie) jej i 3. rozkręcenie (względnie skręcenie) dwóch żerdzi.

Skutek tego urządzenia jest taki, że dłuto wznosi się dwa razy wyżej, niż ruch wahacza wynosi, skok dłuta jest zatem cztery razy większy, niż wielkość mimośrodu. Zazwyczaj używany skok wynosi 8 cm, co odpowiada 20 mm mimośrodu na wale W. Dla ułatwienia wzniosu, który jest tern trudniejszym, im więcej jest żerdzi w ruchu czyli im głębszym jest otwór wiertniczy, umieszczono między punktem obrotu wahacza a punktem zaczepienia siły pociągowej sprężynę F, której zadaniem jest podnosić przednią część wahacza a z nią i cały przewód wiertniczy.

Pierwsza czynność odbywa się w Ga-licyi przy wierceniu kanadyjskiem w ten sposób, że u liny wyciągowej jest umocowany t. zw. werbel, t. j. oko obrotowe, opatrzone gwintem mutrowym, odpowiadającym gwintom żerdzi. Werbel założony jest na czopek czyli gwint żerdzi (zawsze mocno stożkowy), zakręca się jednem uderzeniem ręki szybko i pewnie, poczem następuje wyciąganie żerdzi.

W Westfalii używają bardzo niepraktycznego i powolnie działającego sposobu. Żerdzie rurkowe skręca się zapomocą muf w ten sposób, że mufa jest zawsze u góry i służy do uchwycenia żerdzi (przeciwnie jak w systemie kanadyjskim). Do tej mufy wkręca się nasadkę, zaopatrzoną łbem kwadratowym, pod który podsuwa się ciężki i nie bardzo pewny werbel, odpowiednio zbudowany. Nasadkę tę odkręca robotnik po wyciągnięciu żerdzi, aby ją użyć do następnej i t. d. Słabą stroną obu tych sposobów jest szybkie zużywanie się gwintów, czego Fauck uniknął przy swojem urządzeniu, zyskując równocześnie na prędkości.

Wyciąganie lub zapuszczanie żerdzi odbywa się zapomocą windy, poruszanej ma-

Siła sprężyny i jej prężność, zależna od ilości żerdzi, daje się regulować przez zmianę ilości sprężyn jakoteż przez ich ściskanie za-pomocą śruby i koła ręcznego H. Przy do-kładnem zrównoważeniu sił i ciężarów zapo-mocą sprężyny uzyskuje się spokojny chód przyrządu wiertniczego przy 120—150 uderzeniach na minutę. Bardzo silne i proste popuszczadło o bębnie, poruszanym ręcznie zapomocą śruby bez końca, zezwala na bardzo dokładne popuszczanie dłuta oraz, co ważniejsze, na podnoszenie go podczas ruchu.

F a u c k zastosował u powyższego źó-rawia płuczkę odwrotną czyli t. zw. lewą, to jest, że wodę płuczącą wtłacza pod sła-bem ciśnieniem 2—3 atm. do rur wiertni-

czych a wypuszcza ją wraz z mułem u wierconej skały przez żerdzie, a zatem w kierunku odwrotnym, jak to się zazwyczaj dzieje.

Nowość ta daje kilka rzeczywiście ważnych korzyści a mianowicie:

1.    Otwór wiertniczy jest zawsze czysty, bo wszystko, co tylko dłuto skruszy, zostaje natychmiast porwane przez wodę, szukającą sobie ujścia w jednym otworze dłuta, umieszczonym w samem ostrzu.

2.    Można prawie zupełnie dokładnie określić zmianę po sobie następujących warstw, a przy pewnej wprawie i uwadze oznaczyć

Opisałem obszerniej czynności wyciągania względnie zapuszczania dłuta ze względu na ich doniosłe znaczenie w wiertnictwie

Dzięki kwadratom, umieszczonym na obu końcach żerdzi, odbywa się skręcanie i rozkręcanie tak samo, jak w sposobie kanadyjskim.

szyną parową w ten sposób, że lina, nawinięta na bębnie windy, idzie przez rolkę, umieszczoną na wierzchu wieży wiertniczej, skąd schodzi do wieży. Prędkość tej czynności, która musi odbywać się bardzo ostrożnie, zależną tu jest od średnicy bębna i od ilości obrotów, jaką mu motor nadaje.

I tu pozostali Westfalczycy daleko w tyle poza Galicyą, w której system wiercenia kanadyjskiego tak się wydoskonalił. W Westfalii używają do ciągnienia żerdzi tej samej nadzwyczaj silnej ale bardzo powolnej windy, która służy do ciągnienia rur, które, przenosząc wielokrotnie swym ciężarem wagę żerdzi, wymagają większej siły do ruchu a nie potrzebują być szybko poruszane. Kanadyjczycy wzmacniają swoją lekką lecz szybką windę przez zastosowanie wielokrążka 4—8 rolkowego, który w przeciągu kilku minut łączą z bębnem windy, która służy do ciągnienia żerdzi.

Czas, potrzebny do rozkręcania i skręcania żerdzi, zależy od skoku śruby, zastosowanej do połączenia, od sposobu uchwyty wania jej kluczem oraz od stożkowatości gwintów. Najgorsze pod każdym z tych względów urządzenia mają Westfalczyczy, których gwinty są zupełnie cylindryczne i bardzo drobne, wskutek czego długo kręcić muszą; uchwyt żerdzi zaś odbywa się w którem-kolwiek jej miejscu, a zatem na obwodzie koła, zwykłym kluczem rurowym, który, jak wiadomo, niezawsze od razu trzyma. Urządzenie kanadyjskie ma gwinty u żerdzi mocno stożkowe i grube, tak że 3—4 obroty wystarczają, aby gwint został całkowicie skręcony, pod gwintami zaś znajduje się miejsce kwadratowe, na które zakłada się w mgnieniu oka klucz, zgięty w kształcie fajki, który bardzo pewnie trzyma i daje się łatwo zdjąć.

oraz aby tern lepiej uwydatnić korzyści, jakie przedstawia urządzenie, przyjęte przez Fauck a (rys. 2).

Widzimy, że pod czopem znajduje się węższa okrągła szyjka, poczem dopiero następuje kwadrat; mufa posiada również kwa-

drat. Uchwycenie żerdzi odbywa się tu znacznie prędzej, niż w dotychczas używanym sposobie kanadyjskim. Werbel (rys. 3) składa się z otwartej rury, opatrzonej u dołu występami na zewnątrz i wewnątrz; na niej znajduje się ruchomy pierścień. Robotnik podnosi pierścień i nasuwa rurę na gwint żerdzi w ten sposób, aby szyjka, znajdująca się pod czopem, weszła w dolną, węższą część rurki a czop siadł na występie wewnętrznym. Opuszczenie pierścienia przeszkadza żerdzi wysunąć się z rurki. Uchwycenie żerdzi jest zatem dokonane bez użycia do tego . celu gwintu, który wskutek tego służy tylko do najwłaściwszego swego celu, t. j. do łączenia żerdzi ze sobą.

Winda F a ticka była do ostatnich czasów podobna do kanadyjskiej, kiedy Fauck zastosował do wyciągania żerdzi i rur windę parową dwucylindrową. Ta sama maszyna po wyłączeniu odpowiedniego sprzęgła służy i do wiercenia, wyciąganie zaś odbywa się nietylko nadzwyczaj szybko, ale i z mniejszym trudem dla robot-Rys. 2. nika oraz większem bezpieczeństwem roboty.

Rys. 3.

Rezultatem tycli urządzeń praktycznych

jest to, źe u Faucka trwa ciągnienie jednej żerdzi, 15 m długiej, 55—70 sekund, podczas gdy w Westfalii ta sama czynnośd zajmuje 3¹ß— 6 nawet minut. Jeżeli uwzględni się, źe przy częstem dziś wierceniu do 1000 m potrzeba 67 żerdzi o długości 15 m wy ciąg-nad i zapuścić czasem po 2 lub 3 godzinnej tylko pracy, łatwo sobie zdać sprawę, jak ważną zdobyczą jest udoskonalenie tych czynności,

,

~L

H]

ï\\

ife m

II

it

f-

ii

tifS.

mm

Żóraw wiertniczy Ekspress maszynowy lub ręczny dla głębokości 300 metrów.

Widziałem, jak przy systemie Fanek a w dwunastu godzinach zmieniano dwukrotnie

dłuto przy głębokości 1.000 m po 3-godzin-nej robocie każdem dłutem; to znaczy, źe

6 godzin wiercono, sześć godzin zaś użyto do dwukrotnego wyciągnięcia 1.000 m żerdzi i zapuszczania ich.

Pewne towarzystwo westfalskie potrzebowało 6 godzin do zmiany dłuta, zmiany na inne i zapuszczenia na nowo; przy 1.000 m głębokości potrzebowałoby zatem to towarzystwo dwunastu godzin do zmiany dłuta czyli 4 razy więcej czasu, niż F a u c k. Cyfry te, zaczerpnięte z praktyki, najlepiej świadczą o wartości urządzeń Faucka.

:s

fil

\ -Ą

■■

10

sina

ci

-r—

V. -

"m

K

fl

■J

m.

m?

si

îi

|V "

iièâïii '■ •'

»sUSi

ISS

MM ■ ;

Żóraw wiertniczy Express maszynowy do głębokości 1.000 metrów.

Znaczna ta szybkość roboty byłaby jeszcze większą, gdyby nie częste zatykanie się żerdzi przez odwrotne płukanie, oraz gdyby ten przyrząd lepiej nadawał się do wiercenia w twardych pokładach, w których po-

W miękkich iłołupkach osiągnięto w je- Fauck w 195 dniach 1.044 m głęboki dnym przypadku głębokość 4$0 m w 41 otwór wiertniczy czyli 5.35 m w 24 godzinach, dniach roboczych wraz z rurowaniem, co odpowiada 9 m 70 cm postępu w 24 godzinach wraz z rurowaniem i drobnemi reparacyami.

Inny otwór wiertniczy w takim samym terenie, głęboki 612 m, wykonano w 64 dniach

roboczych — czyli średnio 9.5 m w 24 go- stęp jest niestety bardzo mały. dżinach. W podobnym terenie wykonała firma    ——---

Akcya „Petrolei“

w sprawie budowy zbiorników na ropę.

Jak już donosiliśmy uchwaliła rada nadzorcza „Petrolei“ budowę nowych zbiorników na ropę i podwyższenie na ten cel kapitału akcyjnego z 1 miliona na 2 miliony koron, równocześnie także podniesienie magazynowego z 6 halerzy na 12 od centnara metrycznego. Uchwała ta wywołaną została potrzebą magazynowania większych zapasów ropy jak przewidziano w chwili organizacyi, wskutek czego pragnie „Petrolea“ przyjąć zobowiązanie do magazynowania nie 20.000 cystern, jak pierwotnie postanowiono, tylko podwójnej ilości to jest 40.000 cystern i to w celu podołania tym zadaniom, jakie ona w widoku opanowania targu ropnego od początku zawiązania sobie postawiła.

Sprawa rezerwoarów przedstawia się następująco:

a) Zapas ropy w Borysławiu w dniu 31, grudnia 1903.

Właściciele Tow. Karpackie

Ilość i Pojemność w położenie cysternach Rodzaj

żelazny

Ogólna pojemność w cyst.

przy kolei 1.280 w Wolance 5 2.020 na Kopalni 1    130

2 1.200

?!

??

??

?'»

Syndykat Tow. akcyjne dla

przem. naftowego stare nowe

Tow. akc. Schodnica na Stacyi 5 Tow. Uryckie Mikucki i Perutz Tow. transportowe (Csonka)

Tow. magazynowe

?!

?!

?!

??

?!

??

??

?7

??

?!

??

??

^ to o*

600

450

1.000

1.300

680

700

1 240 3.100

600

300

ziemny

żelazny

4.630

600

?!

??

?!

?!

??

?!

?!

?!

1.450

1.300

680

700

1.240

Freund & Co. Zamagazynowano na 1. listopada razem Zbudowane zbiorniki do końca grudnia

w Syndykacie 2 na Stacyi 1

360

350

?!

??

4.560

350

15.510

830

16.340

Razem zbiorników z końcem grudnia

Rezerwoarów próżnych było na

Ogólny zapas ropy w Borysławiu wynosił przeto dnia 31. grudnia 1903

Zapas ropy w rafineryach, dalej ropy innego pochodzenia głównie potockiej obliczono na

Zatem cały zapas ropy galicyjskiej w Austro-Węgrzech wynosił z końcem r. 1903

130 cystern

16.210 „

18.225    „

j b) Obliczenie na rok 1904.

Spodziewana produkcya w r. 1904: przyjęta w tej samej wysokości co w r. 1903 może osiągnąć

Zapas ropy galicyjskiej z końcem r. 1903

Do rozporządzenia zostaje zatem w r. 1904 ogółem

73.500 cyst.

34.435 „

107.935    „

34.435 „

W r. 1904 może być wewnętrzny użytek przerobione

na

43.115    „

2.000 cyst.

63.115    „

44.820 „

10.385    „

1.200 „

2.238    „

13.420 „

8.960 „

po-

10.920

450

850

1.200

Na eksport według normy r. 1903, w którym wywieziono 5.198 cystern nafty za granicę wypada ropy na ten cel około

Razem oblicza się przeróbka ropy w r. 1904 na

Wskutek czego zapas przy końcu r. 1904 może wynosić w przybliżeniu

Zatem wypada w r. 1904 w porównaniu do r. 1903 nadmiar

Ponieważ w zbiornikach ra-fineryj magazynuje się przeciętnie

wypada dla „Petrolei“ do zamagazynowania

„Petrolea“ rozporządzać będzie w r. 1904 26 zbiornikami o jemności 420 cystern, zatem

Karpackie Tow. wybudowało w roku 1904 na

Syndykat borysławski wybudował w roku 1904 na

Dawid Fanto i Spka wybudowali w roku 1904 na

Razem przeto przybyło w r. 1904 zbiorników na

Jeżeli tę liczbę odejmiemy od poprzedniej, to otrzymamy pojemność potrzebnych jeszcze zbiorników a w szczególności

Z obliczenia tego wynika jasno, że nowe zbiorniki o pojemności 8.960 cystern potrzebne są przedewszystkiem dla prostego przechowania nadmiaru ropy, jaki prawdopodobnie okaże się w roku bieżącym i że projektowana przez „Petroleę“ możność magazynowania 40.00 cystern stanowi w obecnych warunkach produkcyi owe minimum, bez którego dobywana ropa zalać musiałaby targi i doprowadzić do niebywałego obniżenia cen,

bo trudno nawet przypuścić, aby towar, dla którego w tej ilości, jak dzisiaj sprawy stoją, przemysł nasz rafineryjny nie ma zapotrzebowania i który nie znajduje takie pomieszczenia w magazynach dla ich braku, mógł inny jak skrajnie ujemny wywrzeć skutek na jego wartość i cenę.

Ale takie z innego względu potrzebnem a nawet koniecznem jest stworzenie dostatecznej ilości magazynów a mianowicie wzgląd na akcyę eksportową. Eksport, jeieli ma się racyonalnie i stale rozwijać,[musi się opierać na pewnych i znacznych zapasach, ażeby zabezpieczyć ciągłość akcyi, bo eksport nie moie zaspakajać swojej potrzeby z niepewnej i wahaniom i skokom podlegającej produkcyi bieiącej, tylko musi mieć duiy rezerwoar zasobów, z którego wyrównywać się musi chwilowy, a w takim przemyśle jak naftowy nieunikniony niedobór samej produkcyi. Wystarczy wskazać na przykład Ameryki i na jej olbrzymie zapasy surowca, nie zbłądzimy jeżeli w tej okoliczności dopatrywać będziemy właściwej podstawy materyalnej tak świetnie zorganizowanego eksportu amerykańskiego. Na te olbrzymie zapasy amerykańskie zwracało się często uwagę naszych producentów jako na wzorowe urządzenie interesu naftowego w ogóle a eksportowego w szczególności i dla tego nie możemy nic lepszego uczynić, jak ich w tym kierunku naśladować. To co obecnie ,, Petrolea“ przygotowuje, moŹDa śmiało nazwać dobrodziejstwem dla naszego przemysłu naftowego, są to bowiem podwaliny, na których dopiero dalej budować można. Po przeprowadzeniu obecnych projektów w życie stworzy się pomieszczenie na 40.000 cystern, to jest na około połowę obecnej produkcyi rocznej i tern dopiero normalny stosunek, jaki powinien w przemyśle naftowym zachodzić między produkcyą a zapasami, wzorując się w tym względzie na stosunkach amerykańskich.

Jak długo galicyjski przemysł naftowy nie będzie rozporządzał zbiornikami w rozmiarach równających się najmniej 50°/o produkcyi rocznej, tak długo sprawa eksportu, jak już zaznaczyliśmy, na poważne i korzystne tory nie może być zwróconą, bo choćby się ją w pewnej chwili nawet szcze-

za-

raz pierwszy w handlu pojawiły się lampy spirytusowe; integralną Część ich stanowi waporyzator, w którym spirytus zamienia się na parę, nim dostanie się do palnika.

Obecne lampy spirytusowe można podzielić na 3 grupy. W pierwszej grupie spirytus za pomocą małego pomocniczego płomienia wsiąka do knota, znajdującego się w rureczkach, ogrzewa się, zamienia się w gaz i dopiero dostaje się do palnika; przedtem przechodzi jeszcze przez mały regulator wyrówny wujący ciśnienie, który odgrywa rolę gazometru. Palniki tej grupy lamp podobne są do palników używanych przy paleniu rozżarzonych gazów.

W r. 1895 po

śliwie rozpoczęło na większą skalę, to może ona doznać poważnego szwanku przy nigdy nie dających się obliczyć i przewidzieć chwilowych kaprysach produkcyi surowca, a rozpoczęta praca, kosztująca dużo ofiar, musi się znów przy nowej szczęśliwej konstelacyi powtórzyć z nakładem nowych ofiar i nowych trudów.

Ważną rzeczą jest, ażeby wszyscy nasi producenci duży i mali, a zwłaszcza ci ostatüi, bo duży producenci mają po większej części wyrobione w tym kierunku zdanie, zrozumieli potrzebę zbiorników w ogóle dla naszego przemysłu naftowego i obecnie, kiedy sprawa uzupełnienia ich liczby i stanu do normy koniecznej na koszt ogółu, przez związek producentów „Petrolea“ dla dobra tego przemysłu jest zamierzoną, zamiary te solidarnie poparli, pomnąc o tern, że tylko na tej drodze, to jest przez silną i świadomą swoich celów wspólną organizacyę jak dzisiejsza, ważny ten postulat może być spełnionym. Ofiary, których dzisiaj z tej strony od ogółu producentów się żąda, są minimalne wobec szkody, jaka z utrudnienia albo niechania tej sprawy mogłaby dla nich wyniknąć i dlatego sądzimy, że opozycyi nie będzie, skoro tylko interesowani z doniosłości zamierzonego projektu będą mogli zdać sobie należytą sprawę.

Spirytus i produkta naftowe,

jako materyały do oświetlania i wytwarzania siły motorycznej.

Techniczne zastosowanie spirytusu do oświetlania i wytwarzania siły motorycznej postępuje z niezwykłą szybkością naprzód i zaczyna stanowić poważną konkurencyę dla produktów naftowych. Dowodzą tego coroczne wystawy spirytusowe w Halle w r. 1901,. w Paryżu i Berlinie w roku 1902,

. w Hanowerze, Berlinie i Rio de Janeiro w r. 1903 i wreszcie obecna, zainicyonowana przez profesora Exnera wystawa we Wiedniu, która nosi już międzynarodowy charakter. Wobec tych faktów należałoby bliżej zapoznać się z postępami technicznego zastosowania spirytusu, by ocenić należycie doniosłość tego konkurenta. Pan Rakuzin w artykule ogłoszonym w czasopiśmie „Nieftia-noje dieło“ usystematyzował porozrzucane po rozmaitych pismach prace co do kwesty i technicznego zastosowania spirytusu ; ciekawą więc jest rzeczą zapoznać się z treścią tego artykułu. Najpierw mówić będziemy o oświetleniu spirytusowem.

Pierwsze sposoby ośtvietlania spi ytu-sowego miały dwie wady: 1. oświetlanie spirytusowe połączone było z wydzielaniem znacznej ilości ciepła i 2. z wydzielaniem gazów o przyjemnym zapachu. Światło, jakie spirytus dawał, wynikało z rozżarzania cząstek węgla, tworzących się przez niekompletne spalanie się, ale jednocześnie było to powodem kopciu. Dopiero palnik Bonsena początkowo przeznaczony do celów laboratoryjnych i siatka Auera dokonały radykalnego przewrotu w ośvvietlaniu i prawie całkowicie usunęły dwie powyższe wady. Siatka Auera dała możność oprócz tego osiągnąć większą siłę światła przy mniejszem zużyciu materyału palnego.

Druga grupa charakteryzuje się brakiem pomocniczego pdomienia. Ogrzanie knota początkowe dokonywa się przez spalanie spirytusu w małym naczynku. Dalsze tworzenie się gazów spirytusowych podtrzymuje się samym procesem palenia, w tym celu palnik jest tak urządzony, że większa część ciepła, tworzącego się przy paleniu, udziela się na-powrót knotowi . przez metalowe części palnika.

W obydwóch grupach spirytus, jak w Lampach naftowych, odbywa drogę z dołu (z rezerwoaru spirytusowego) po knocie do    Nadzwyczaj ciekawe jest zestawienie

ciu spirytusu, niż lampy pierwszych trzech typów.

góry do palnika lub waporyzatora.    kosztów palenia się lampy spirytusowej i naf-

Trzecia grupa lamp bywa używana do towej- W Niemczech już dzisiaj oświetlanie oświetlania zewnętrznego, jako wiszące la- spirytusowe jest tańsze od naftowego gtówme tarnie. Konstrukcya ich jest tego rodzaju, z teS° P°'™du, że w jednostce czasu mniej że rezerwuar spirytusowy i waporyzator znaj- si« w>Tala spirytusu, niż nafty. Lampa naf-dują sie nad płomieniem spirytusowym tak, towa 0 slle śwletlnej 2o normalnych świec że przypływ spirytusu odbywa się na pod- zu^"'a godzln? ⁷⁵ graml5'v czyh °'X htra stawie ciśnienia hydrostatycznego; gdy gazo- ! naft>' 0 ei?zarze gatunkowym 0-825 przy wanie spirytusu raz sie rozpocznie, dalsze i ¹⁵° C’ natomiast nafta spirytusowa o tej sa-gazowanie jest podtrzymywane przez ucho- me-> sile światła zuźywa na Sodzin? *ylko 50 dzące gazy palenia pod waporyzatorem tak, gram<Sw    U 06 litra 9°0/» sPirytusu 0 ci?‘

iż płomień sam wyrabia konieczny dla dal- iarze gankowym 0-81701 przy 20» C, czyli szego palenia się gaz. Obecnie ten typ lamp zu^oie ePil7tu8u j^t o 40»/„ mniejsze od jest tak udoskonalony, że światło ich jest nafty-    cen? nafty w Niemczech

silniejsze, niż. łukowe    lampy elektryczne 20 feaiSów za litr 1 spirytusu 25 fen.gów,

średniej wielkości.    otrzymamy, iż w lampie naftowej spala się

.    ,    „ tTT. . , -, na godzinę nafty za 2 fenigi, a spirytusu

w normalnej Lampie nattowej w ciągu jednej

Lampy wszystkich trzech powyższych godziny 0’68 kopiejek, a spirytusu 076 ko-

typów mają tę wadę, ze zaczynają świecić piejek. W Austryi przy stosunkowo wyso-

dopiero po upływie 1 lub 1^2 minuty po za- kich cenach spirytusu również oświetlenie

naftowe jest tańsze.

Przy lampach spirytusowych o większej sile świetlnej niż 25 świec, koszta oświetlenia na jednostkę czasu i światła w Niemczech spadają już nawet tylko do 0'03 feni-gów, lecz w krajach posiadających źródła naftowe, nafta wypada taniej, szczególniej, jeśli się uwzględni, że przy większym rozpowszechnieniu spirytusu do celów oświetlania będzie on musiał ulegać podatkowi konsum-cyjnemu na równi z naftą. Ciekawe jest

paleniu, gdyż taki czas jest potrzebny do

ogrzania na tyle waporyzatora, by był 011

w stanie wytworzyć potrzebny do palenia

się gaz.

Lampy naftowe tej wady nie posiadają.

Wskutek tego starano się usunąć ten brak i 11 lamp spirytusowych i rezultatem tych usiłowań jest 4-ty typ lamp spirytusowych.

048 kopiejek

0-68

nafty spirytusu acetylenu elektryczności Większemu rozpowszechnieniu lamp spi-

0-76

0*84

2-11

Zasada tych lamp jest następująca: przez odpowiedni dopływ powietrza do spirytusu, który się pali na brzegu knota, płomień otrzymuje kształt odpowiedni do siatki ża- również porównanie kosztów oświetlenia in-rzącej. Jednocześnie do płomienia z zewnątrz nycli rodzajów światła z oświetleniem spirytu-i z wewnątrz przypływa znaczna ilość po- ¹ sowem, a więc koszta oświetlenia na godzinę wietrzą i przez to powiększa się siła świetlna przy sile 25 świec za pomocą gazu z węgla płomienia spirytusowego, gdyż odpowiednia kamiennego wynoszą ilość tlenu znajduje się poddostatkiem. Konstrukcya takiej lampy przedstawiała wielkie trudności, obecnie większość tych trudności i usunięto i lampy palą się zadawałniająco, ! jednakowoż przy większym cokolwiek zuży-

rytusowych stoi na przeszkodzie stosunkowo wysoka cena palników spirytusowych i póki palniki spirytusowe nie będą tańsze, nie można liczyó na rozpowszechnienie lamp spirytusowych nawet w Niemczech wśród włościan, gdyż włościanin niechętnie robi jednorazowe większe inwestycye. Jednakowoż na korzyśó oświetlania spirytusowego przemawiają niektóre względy hygieniczne.

für technische Zwecke“. W tej samej broszurze jest opisany nowy gaz do celów oświetlania, otrzymywany z mięszaniny spirytusu i nafty tak zwany „ Alkohol-Hydrocarbon-gas“, a wynaleziony przez F. Pampla w Halle; lecz doświadczenia z tym gazem jeszcze nie wyszły ze stadyum prób.

Profesor Wender opisuje także nowe sposoby otrzymywania spirytusu z drzewa, z odpadków zwierzęcych i ludzkich i wreszcie sposób otrzymywania tak zwanego mineralnego spirytusu z acetylenu, a więc zapo-mocą węglika wapna.

Reasumując wszystkie powyższe uwagi, dochodzi pan Rakuzin w każdym razie do wniosku, że spirytus do celów oświetlania może robió obecnie konkurencyę nafcie tylko w tych krajach, które własnego przemysłu naftowego nie posiadają. Również pan Rakuzin jest zdania, że konkureucya innych źródeł światła, jak gazu i elektryczności, nie może byó groźną dla lamp naftowych i spirytusowych z powodu, iż wielką ich zaletę

kaloryj,

Lampa spirytusowa przy paleniu wydziela mniej ciepła, niż lampa naftowa; lampa naftowa o sile świetlnej 25 świec wydziela na godzinę 750 jednostek ciepła czyli lampa spirytusowa 288 kaloryj

czyli 3 razy mniej ; wprawdzie w zimie przemawia to na korzyśó lampy naftowej, gdyż podnosi ona temperaturę w mieszkaniu. Drugi wzgląd hygieniczny jest o wiele ważniejszy.

stanowi łatwość w przenoszeniu i niezaleź-

i połączeń.

Statystyka z r. 1900 wykazuje, że w Berlinie na 470.507 mieszkań tylko 76.479 mieszkań było oświetlanych gazem lub elektrycznością, a 393.578 mieszkań czyli ⁵/o ogółu mieszkań korzystało z lamp naftowych ; w innych mniejszych miastach ten stosunek na korzyść lamp przenośnych jest bezsprzecznie jeszcze lepszy.

g°>

(Dok. nast.)

Dr. Stefan Bartoszewicz.

Przy oświetleniu spirytusowem wydziela się mniej szkodliwych dla zdrowia gazów, niż przy oświetleniu naftowem ; skład chemiczny spirytusu jest jednolity Ca H5 OH i przy paleniu następuje kompletne spalanie na gazy nietrujące, czego o nafcie powiedzieć nie można. Nafta zawiera 85% węgla, a 90°/o ność od rozmaitych wspólnych przewodów spirytus 44‘6%. 100 gramów nafty przy spaleniu wydziela 312 gramów kwasu węglowe-100 gramów 90% spirytusu 163 gramy kwasu węglowego; lampa naftowa o sile 25 świec wydziela w ten sposób na godzinę 234 gramy kwasu węglowego, a spirytusowa tylko 86 gramów; lampa więc naftowa więcej rozcieńcza powietrze w mieszkaniu składnikiem, utrudniającym oddychanie, jakim jest kwas węglowy, niż lampa spirytusowa.

Ogień, woda i nafta.

Nap. inż. A. Fauck sen.

Zeszyt 2. „Nafty“ przyniósł zajmujący artykuł p. Angermana o zawadnianiu terenów naftowych.

; Powtarzające się twierdzenie o zawodnieniu całych terenów naftowych atoli nie-tylko nie jest udowodnionem, lecz raczej stwierdzonem zostało, że woda często do-

Na niekorzyść oświetlenia spirytusowego przemawia znów ta okoliczność, że przy transporcie spirytusu na większe przestrzenie płacić trzeba bezużytecznie 10% kosztów przewozu za wodę, która w 90% spirytusie jest zawarta; w krajach, gdzie zapotrzebowanie materyału świetlnego jest znaczne, opłacanie transportu od 10% bezużytecznej wody stanowi poważną rubrykę, nafta tej wady nie posiada. Tern może się tłumaczy, dlaczego obecnie w Niemczech tak energicznie pracują nad wynalezieniem taniego sposobu odwodnienia spirytusu. Niektóre z tych

Zawodnienie większego terenu naftowe-

sposobów opisane są w broszurze profesora datnio wpływa na eksploatacyę ropy. Wendera p. t. „Die Verwerthung des Spiritus

<1

go silnie zwiereonego, przez jeden otwór wiertniczy, w którym wody nie zamknięto, polega na przypuszczeniu, ze wszystkie otwory wiertnicze komunikują się z sobą i z naf-tonośną warstwą. W takim razie jednakowoż wysokie ciśnienie gazów, panujące we wszystkich bogatych w ropę warstwach, wyrzuciłoby też całą ropę danego pola naftowego przez jeden otwór wiertniczy, pozostawiając tylko pewną część, któraby nie opłaciła kosztów przedsiębrania więcej wierceń. Widzimy natomiast, że komunikacya bardzo rzadko się znachodzi; mimoto godzę się zupełnie na dobre zamykanie wody w otworach wiertniczych, ponieważ nomi-nąwszy już wodę, także suche szczeliny mogą odprowadzić ropę.

Sucha szczelina jednakże nie da się zauważyć przy suchem wierceniu, lub też nie uważa się jej za niebezpieczną, a tylko przy wierceniu płuczkowem zostaje natychmiast spostrzeżoną i unieszkodliwioną przez rurowanie.

Zatem żądane w wymienionym artykule dobre zamykanie wody uskutecznionem zostaje przy płuczce tak samo, ponieważ płuczka przy nawierceniu wody nieartezyjnej znika, zaś wody artezyjnej wzbiera. Wiercenie płuczkowe daje nam do ręki jedynie pewny środek dokładnego zapobieżenia szkodliwym wpływom na otwór wiercony.

W ogólności zaś woda nie jest wrogiem nafty, i nie może jej ani zniszczyć ani też wyprzeć, w nader wyjątkowych wypadkach przy złem zamknięciu couajwyżej powstrzymać przypływ drobniejszych ilości.

W wielu wypadkach zato woda skutkiem swego większego ciężaru gatunkowego podnosi ropę z piaskowców, więziących ją, jak n. p. nad morzem Kaspijskiem, gdzie ropa znachodzi się w bardzo grubych pokładach piaskowca. Z początku niejeden szyb w Baku daje bardzo wielką ilość ropy, później natomiast, zwłaszcza gdy dalsze wiercenia w pobliżu dojdą do tegosamego pokładu, piasek ten, z którego wyrzucone zostały fontanami ogromne ilości ropy wraz z piaskiem, zwali się, gdyż wydobyte ogromne masy ropy muszą pozostawić puste przestrzenie, a za zwaleniem się ławic piaskowych idzie także złamanie górnej warstwy iłu, skutkiem czego nawet najlepsze, hermetyczne zamknięcie wody zaskórnej nie powstrzyma jej od wtargnięcia w głąb. W tern dalszem stadyum produkcyi czerpią wszystkie otwory wiertnicze z tego samego piaskowca ropnego ropę z wodą i piaskiem. Gdyby w tym wypadku nie było wody, lwia część pozostających jeszcze w piaskowcu znacznych ilości ropy nie wyszłaby na powierzchnię. Woda bowiem dzięki swemu ciężarowi wciska się w warstwy piaskowe i uwalnia lżejszą ropę, występującą na powierzchnię. Można obserwować ten proces w szklance napełnionej częściowo piaskiem, nasyconym ropą. Gdy do tej mieszaniny dolejemy dostateczną ilość wody, ropa natychmiast występuje na powierzchnie. Większy pokład naftowy nie pozwoli sobie na zagrodzenie drogi przez wodę, ponieważ ciśnienie gazu przezwycięży wtedy wszelkie ciśnienie wody. W Klęczanach ciśnienie gazów spłaszczyło nawet 6” rury 5V₂ mm ściennej grubości.

Nie woda, lecz ogień jest niszczycielem nafty. Wielkie ilości ropy spalają się często w fontanach lub rezerwoarach. Celem uzyskania z nafty świetliwa i ciepła spalamy ostatecznie wszystką naftę wydobytą, lecz niebezpieczny żywioł ogień często zawcześnie niszczy naftę światło- i siłodajną, i dlatego ogień jest jedynym rzeczywistym jej wrogiem, nie zaś woda. Kto uważa wodę za nieprzyjaciela nafty, zapomina, źe wypuszcza z ręki jedyny środek przeciw powstawaniu groźnych pożarów, skuteczny wprost w otworze wiertniczym.

Powszechnie niszczący ogień zwalczamy wodą; zaś przy dobywaniu ropy z małymi wyjątkami pożary wprost zostają wywoływane przez trzymanie zdała wody.

Spindle top w Texasie dostarczył w krótkim czasie z nieznacznej głębokości ogromną ilość ropy. Obecnie raptem woda miała wyprzeć tę ropę, ponieważ przypadkowo zastosowano wiercenie płuczkowe.

Lecz w Słobodzie rungurskiej i w Pit-hole (Ameryka) nigdy nie znano płuczki, a przecież te kopalnie w krótkim czasie zostały wyczerpane: Światły postęp jednak toruje sobie drogę i widzimy, że są już różne

nie mogła.

systemy płuczkowe w użyciu przy wierceniach za ropą. Wolski i inni technicy równie jak ja nie boją się wody i posługują się nią przy dobywaniu ropy.

W Galicyi wynaleziono ulotne zdanie : „woda wypiera ropę“, chcąc zatuszować tem różne inne przy wierceniu popełniane błędy. Podnoszenie mułu wiertniczego nie jest jedyną wielką korzyścią, jaką mamy z wody, bo posiadamy także przy płuczce ustawiczną dokładną kontrolę nad otworem wiertniczym oraz daleko większe bezpieczeństwo ogniowe, skutkiem czego życie i mienie lepiej są chronione, jak przy wierceniach suchych.

KRONIKA.

KRONIKA.

Pan Roman Szydłowski, dyrektor rafineryi Karpackiego Towarzystwa w Gliniku Maryampol-skim, otrzymał prokurę Towarzystwa.

Deputacya naftowa w sprawie kas brackich.

Z końcem kwietnia udawała się do starostwa górniczego w Krakowie i do ministerstwa rolnictwa we Wiedniu deputacya złożona z przedstawicieli firm i delegatów robotniczych w sprawie kas brackich. Krajowe Towarzystwo naftowe przyłączyło się do deputacyi przez swego prezesa i sekretarza; pan prezes Gorayski osobiście przewodniczył deputacyi we Wiedniu. Deputacya wręczyła w starostwie i w ministerstwie memoryały od robotników i pracodawców, które jednozgodnie, jakkolwiek z różnych motywów wychodząfc, domagały się odroczenia wprowadzenia instytucyi kas brackich aż do załatwienia tej sprawy w drodze ustawodawczej przez zniesienie w ustawodawstwie naftowem paragrafu 32 o przymusowem zaprowadzeniu kas brackich. Pan minister rolnictwa, referenci w ministerstwie i starostwo w Krakowie oświadczyli wprawdzie, że cofnąć zamiaru wprowadzenia kas brackich nie mogą; jednakowoż żadnego przymusu ani gwałtu w tej sprawie używać nie będą i skłonni są udzielić jaknaj dalszego odroczenia, póki cała sprawa nie przyjmie obrotu, który zadowolni jedną i drugą stronę. Deputacya była także u ministra dla Galicyi pana Piętaka, który przyrzekł czuwać nad sprawą, a oprócz tego pan prezes Gorayski osobiście jeszcze interweniował u prezesa Koła Polskiego. Od bezpośredniego sukcesu, jaki odniosła deputacya, przez uzyskanie odroczenia, o wiele większym był sukces moralny. Delegaci robotników przekonali się naocznie, że pracodawcy idą z nimi ręka w rękę dla dobra przemysłu samego spodziewać się należy, że ten rozdźwięk, jaki w Borysławiu zaczął się wyłaniać pomiędzy ro-

botnikiem a pracodawcą przez niezręczne zaini-cyonowanie sprawy kas brackich, zniknie stopniowo.

Kartel fabrykantów rur. Odnośnie cło notatki umieszczonej w zeszłym numerze „Nafty“ o mającym nastąpić międzynarodowym porozumieniu fabrykantów rur dodać musimy, że na razie nastąpiło porozumienie między austryackiemi i nie-mieckiemi fabrykami rur na konferencyi w Londynie i dopiero po utworzeniu ścisłego związku niemiecko-austryackiego ma nastąpić zbliżenie do belgijskich, angielskich i amerykańskich fabryk.

Zakupno terenów naftowych w Borysławiu przez Towarzystwo akcyjne „Schodnica“. Tow. „Schodnica“ kupiło od firmy „Scott & Giusel“ w Borysławiu teren naftowy położony na tak zwanej „Debrze“. Cena kupna wynosi blisko milion koron. Na tym terenie może stanąć 25 szybów. Jeden szyb już ukończony ma produkcyę 5 cystern dziennie,, trzy inne doprowadzone są do głębokości 400—500 metrów. Dalsze wiercenia będzie prowadzić pan Bigi n Scott; procenta brutto na tym terenie dla właścicieli wynoszą 18 prc.

Nowa książka o opodatkowaniu olejów mineralnych pod tytułem „Gesetze und Verordnungen über die Zollbehandlung und Besteuerung des Mineralöles“, wyszła niedawno we Wiedniu; opracowaną jest przez szefa sekcyjnego Biernackiego i radców sekcyjnych Carmine’a i Joasa. We wstępie jest przedstawiony historyczny rozwój cyfrowy naszego przemysłu. Książka jest bardzo na czasie.

Posiedzenie komitetu skartelowanych rafineryj odbyło się 29. kwietnia w Budapeszcie; na miesiąc maj wyznaczono 3°/o kontyngentu do wywozu ; ceny uchwalono pozostawić te same ; omawiano także sprawę budowy nowych rafineryj, którą projektują inne towarzystwa, a w pierwszej linii spokrewnione z amerykańskim „Standardem“ „Vacumja Oil Company“; wyrażono przekonanie, że w razie realizacyi tego projektu trzeba odpowiedzieć rozwiązaniem kartelu, lecz ostateczna decyzya w obecnym stanie rzeczy zapaść jeszcze

Parlament rumuński uchwalił umieszczony przez nas w nrze 7.-tego czasopisma projekt ustawy o uregulowaniu praw koncesyonaryuszów na terenach naftowych. Jestto bezsprzecznie dalszy wydatny krok w rozwoju rumuńskiego przemysłu

naftowego.

Kartel Towarzystw transportu ropy. Birmy bo-

rysławskie, które trudnią się transportem ropy z kopalń do kolei i posiadają własne ropociągi lub takie, które w ropociągach swych transportują w pierwszym rzędzie własny produkt, lecz obok tego przyjmują także obcą ropę, połączyły się w kartel na zasadzie kontyngentu. Należą doń z pierwszej kategoryi Towarzystwo magazynowe dla produktów naftowych i Borysławskie Tow. transportu i magazynowania ropy, z drugiej • Kar-

Lwów, Krzyżowa 1. 39.

Poszukuje się

packie Tow. naftowe, Akcyjne To w. dla przemysłu naftowego, Mikucki & Perutz i Stefan Freund

& Spółka.

Import i eksport produktów naftowych do Austro-Wegier w pierwszym kwartale r. 1904 w porównaniu z r. 1903.

Wywieziono za czas od 1. stycznia do 1.

kwietnia :

1903

1904

Olejów surowych N aft y

Olejów smarowych Benzyny Parafiny surowej „ czyszczonej

2.342 mc 10.270 mc

88.599 „ 24.422 „ 30.987 „ 283 „ 35 »

189.295 „ 70.581 „ 27.983 „ 1.861 „ 6.168 ,

nane w skali katastralnej 1:2880 i tak technicznie opracowane, ii pod względem oryentacyi dla każdego są dostępne a obejmujące sytuacyę szybów egzystujących, tak naftowych jak i woskowych, rezerwoarów, budynków kopalnianych i prywatnych, zamieszkanych, jakoteż wszelkie arterye komunikcayjne wraz z zapodaniem granic poszczególnych kopalń (firm), ich powierzchni i wykazem imiennym — nabyó można u mnie :

Bazem 144.326 „    295.888 „

kwietnia :

Importowano za czas od 1. stycznia do 1.

Borysław    za kwotę

60 zlr. 80 zlr. 60 zlr. 60 zlr.

1903

1904

Kopy (olejów surowych) „ z Kumunii Olejów destyl. ciemnych jasnych

5.973 mc 11.126 mc

25.948 „ 18.472 „

95 „

IW* Każdy komplet wyadjustowany, płótno naklej'ony i w tekę oprawiony.

na

Smarów

Olejów rafin. lekkich Parafiny-surowej „ czyszczonej

21.809 „ 8.935 „ 2.832 „ 6.570 „

30.922 „ 20.831 „ 314 „ 19.788 „ 11.859 „ 817 „ 3.170 „

3aUó€ Daceft

Razem 90.644 „    98.827 „

Z cyfr powyższych widzimy, że eksport produktów naftowych wzrósł przeszło o 100 procent; wprawdzie zwiększył się cokolwiek import, lecz tak nieznacznie, że prędzej zaliczyć to można do zjawiska przypadkowego. niż uważać za stałą ten-dencyę zwyżkową.

inżynier,

zaprzys. rzeczoznawca sądowy dla spraw = pomiar, i budowl. —

Diołioloycz

ul. Stryjska, dom i tel. adw. dr. Pachtmana.

ODEZWA!

rzy wzrastającej produkcyi Borysławia i Tustanowic z jednej — zaś przy coraz większym popycie za terenami naftowymi wogóle z drugiej strony — niezaprzeczoną wartość komercyal-ną, techniczną i informacyjną dla interesowanego przemysłowca naftowego mają szczegółowe plany sytuacyjne tych miejscowości i gmin, w których transakcye, bądź to czysto finansowe bądź też techniczne przeprowadzone być mają.

Takie szczegółowe wyczerpujące plany sytuacyjne wszystkich terenów naftowych, położonych w powiecie drohobyckim, wyko-

Ażeby uregulować nakład „Naftyupraszamy panów Abonentów o przysłanie prenumeraty za rok bieżący, względnie odnowienie tejże. Kto nie pragnie abonować raczy zwracać przesłane numery z powrotem. Administracya „Nafty“, za skromnem wynagrodzeniem technicznego kierownika do małej rafineryi nafty i smarów.

Zgłoszenia: Lwów, Krajowe Towarzystwo naftowe, „Dom naftowy“.

3,-12

Ceny produktów naftowych na początku kwietnia.

Ropa. Schodnica k. 5-80—6. Borysław k. 5—5.50. Urycz k. 5-80—6 za 100 kg. loco Drohobycz w cysternie, oferują znacznie niżej.

Nafta. Standard k. 39-50—39-75. cesarska k. 41-00— 42-50 loco Wiedeń w beczkach.

Benzyna. Rafinowana f0-700) k. 34—36 (0*7³⁰/4o) k. 30-31.

Benzyna eksportowa k. 12-50—13 loco Wiedeń; popyt słaby.

Benzyna motorowa k. 17—18; popyt słaby. Gazolina (0-6⁴°/5o) k. 46—54.

Oleje. Olej niebieski k. 3-80—3-90 loco fabryka w cysternie; popyt ożywiony.

Oleje rafinowane (0-885) k. 11-50—12-50, wrzecionowy k. 14-50—16-50, maszynowy lekki k. 21—23, ciężki k. 26—29, cylindrowy k. 35—45, rosyjski Szybajewa k. 30—33 loco Wiedeń.

Parafina. Cena spada Miękka w łuskach k. 44—50, twarda k.52—54. czyszczona k.60—62, parafina amerykańska w łuskach m. 45—48 loco Ro-

ter dam, czyszczona m. 52—54 loco port niemiecki.

Cerezyna. Naturalna k. 140—146, sorty czyszczone k. 164—190.

Wosk ziemny: popyt słaby, punkt topi. 72/73° C k. 180—182 67/68° C k. 175-178 gorsze gatunki k. 110—120.

Nafta amerykańska loco Hamburg m. 6-80. za 50 kg. Popyt słaby.

Odlewarnia i fabryka maszyn

W. Podhorodecki i Spółka.

Lwów ul. Polna 1. 51.

(Stacya kolei elektrycznej, szkoła Konarskiego)

Odlewy surowe i apretowane, podług włas

nych lub nadesłanych modeli. Odlewy budowlane jak: rury wychodkowe, drzwiczki, ruszta i t. d., słupy do latarń i ogrodzenia. Części do browarów, gorzelń, młynów i tartaków. Wyrób i naprawa maszyn i narzędzi rolniczych.

ihi ii

I®l

Koks!

Przegląd Górniczo-Hutniczy

*>•

•m

Zakład gazowy miejski we Lwowie

dostarcza

JCofis

s.

z najlepszych węgli gazowych do opału i celów kowalskich.

*1

Przy większym odbiorze

Czasopismo poświęcone sprawom przemysłu górniczego i hutniczego (ze szczególnem uwzględnieniem przemysłu górniczego i hutniczego w Królestwie Polskiem).

Wychodzi I-go i 15-go kaźd. mieś.

Przedpłata (z przesyłka pocztową) rocznie rub. 12, półrocznie rub. 6, kwartalnie rub. 3.

Adres Redakeyi : Dąbrowa (gubernia Piotrkowska).

ceny znacznie zniżone

Cennik na zadanie.

Wydawca Stanisław Ciechanowski. Redaktor Mieczysław Grabiński.

2-3

Koks!

PIERWSZE GALICYJSKIE

rjj-

wykonuje i ma na składzie gotowe:

Narzędzia wiertnicze.

Kompletne r.yg*i wiertnicze.

Kotły lokomobiłowe.

Kotły parowe wszelkich systemów i wielkości.

JPrzyrządy do tychże do opalania ropą«

Maszyny parowe.

Rury żelazne stojąco lane dla wodociągów, gazowni itd.

Sikawki pożarne.

Odlewy metalowe i żelazne.

Wozy cysternowe do przewozu nafty, kwasu siarczanego, teru itp.

Zbiorniki na naftę o każdej objętości.

Wózki dla kolejek polowych i leśnych.

Urządzenia kompletne raii-neryi nafty, parafiniarń i rekonstrukcye tychże.

Wszelkie konstrukcye żelazne.

Zastępstwo wyłączne sprzedaży przyhorow i narzędzi wiertniczych ma Towarzystwo dla handlu, przemysłu i rolnictwa, Lwów, C liorąż-czyzna 17, z składami w Gorlicach, Potoku, Scliodiifcy, Borysławiu.

ÆüÜT Zamówienia przyjmuje Dyrekeya fabryki w Sanoku, oraz Biuro Towarzystwa we Lwowie, ul. Trzeciego Maja 1. 11 a. "SSL

Na żądanie wysyła się odwrotnie kosztorysy i cenniki. jJËk

Sra

Towarzystwo akcyjne dla przemysłu naftowego we Lwowie.

Fabryka narzędzi wiertniczych w Borysławiu

wykonuje wszelkie przybory wiertnicze wszystkich systemów, z najlepszego materyału, po najbardziej umiarkowanych cenach.

KOMPLETNE RYGI WIERTNICZE NA SKŁADZIE.

Fabryką kieruje inż. Władysław Zdanowicz. Korespondencye adresować do biura Towarzystwa, we Lwowie ul. Kościuszki 7.

Przy zamówieniach, korespondencyach etc. prosimy odwoływać się na nasze czasopismo, jako źródło informacyi !

Redaktor Ii. Załoziecki.

Z drukarni „Słowa Polskiego“, pod zarządem J. Ziembińskiego.