NAFTA

Organ Galicyjskiego Przemysłu Naftowego

wychodzi 2 razy aa miesiąc 5-ego i 20-e£o.

Preimmerata -wynosi rocznie 1.2 koron.

Komitet redakcyjny : Inż. Kl. Angerman, dr. Stefan Bartoszewicz, Władysław Długosz, Stanisław Mars.

Wydawca i redaktor: R. ZAŁOZIECKI.

Adres Redakcyi i Administracyi: Lwów, ul. Krzyżowa 1. 39., Willa „Romana“.

Treść zeszytu 8.

man owi w w Rumunii

Nasz przemysł naftowy w r. 1903 w świetle cyfr. Nap. dr. Stefan Bartoszewicz. — Panu inź. Anger-sprawie zawodnienia kopalń. Napisał J. Sholman. — Akcya niemieckiego trustu naftowego i galicyjski przemysł naftowy. — Kronika naftowa. Ńap. Załoziecki. — Listy naftowe. Nap. Julian Korski. — Sprawozdanie Towarzystwa dla handlu, przemysłu i rolnictwa we Lwowie za r. 1903. — Odezwa Tow. prawnej ochrony podatników. -- Kronika.

Lwów, Krzyżowa 1. 39.

13.646 cyst.

7.987 cyst.

50.741 cystern.

ODEZWA!

Ażeby uregulować nakład „Nafty“ upraszamy panów Abonentów o przysłanie prenumeraty za rok bieżący, względnie odnowienie tejże. Kto nie pragnie abonowaó raczy zwracać przesłane numery z powrotem.

Ad mini stracya ,, Nafty “,

Nasz przemysł naftowy w r. 1903

w świetle cyfr.

Wskutek tego, iż rok ubiegły w dziejach naszego przemysłu naftowego był rokiem tworzenia się nowych organizaeyj po upadku dawnych i wskutek tego, iż nowe organiza-eye („Petrolea“ i kartel rafiueryj) przyszły do skutku dopiero z końcem roku, zebranie dat statystycznych naszego przemysłu od poszczególnych firm nie objętych organizaeyą, blisko przez cały rok, było utrudnione. Spe-cy tlnie dokładne obliczenie naszej produkcyi ropnej napotykało na wielkie trudności. Podstawą obliczenia tej produkcyi są, jak zwykle następujące dane:

1. Zapas zamagazynowanej ropy 1. stycznia 1903 r.

2. Zapas za magazynowanej ropy 1. stycznia 1904 r.

3.    Ilość wyekspedyowanej ropy do rafi-neryj przez kolej żelazną.

4.    Ilość ropy przewiezionej do naszych ra-fineryj galicyjskich położonych blisko kopalń drogą kołową lub przetłoczonej rurociągami.

Zapas ropy 1. stycznia 1904 roku wynosił

Zapas ropy 1. stycznia 1903 roku wynosił -)- 5.769 cyst.

według dat zebranych przez Towarzystwo „Ropa“ w r. 1903 i przez Towarzystwo „Petrolea“ w r. 1904.

Zapas wiec ropy zamagazynowanej 1. stycznia 1904 r. był większy o 5.769 cystern.

Koleje w przeciągu roku 1903 przewiozły 60.129 cystern ropy. Z okręgu dy-rekcyi lwowskiej, obejmującej stacye nadawcze: Borysław, Drohobycz, Posadę Chyrow-ską, Ustrzyki, Olszanicę, Zagórz i Skolewy-ekspedyowano

Z dyrekcyi krakowskiej (Biecz, Gorlice, Grybów, Iwonicz, Jasło, Jedlicze, Krosno,

Marcinkowice, N. Sącz,., Nowosielce- Gniewosz, Rymanów, Sanok, Skołyszyn, Stróże, Wo la Łuźańska, Zagórzany)

Z dyrekcyi stanisławowskiej (Kołomyja, Nadwórna, Krechowice, Peczeniżyn, Stanisławów)

Razem 60.129 cystern, Drogą kołową i rurociągami do rafi-neryj przewieziono i przetłoezono według wykazów poszczególnych rafineryj, skontrolowanych ilością wyrobionej nafty, 5.335 cystern.

W ten sposób cała produ kcya ropy w r. 1903 wynosiła 71.333 cystern, czyli o 13.733 cystern więcej, niż w r. 1902.

W⁷szystkie rafinerye w Austro-Węgrzech przerobiły w ubiegłym roku 65.464 cystern ropy galicyjskiej; rafinerye galicyjskie 20.208 cystern; rafinerye w Czechach, na Slązku i w Austryi 29.506 cystern i wreszcie rafinerye węgierskie 15.750 cystern. Z tych cyfr wypływa, że nasza produkcya ropna nie stała w wielkiej dysproporcyi do przemysłu wytwórczego rafineryjnego, jeśli uwzględnimy cały rok 1903; zapewne były poszczególne miesiące, kiedy musiano magazynować zbyt dużo ropy, lecz były w ubiegłym roku i okresy, kiedy skarżono się na brak ropy; ogólnie produkcya była większa od przeróbki tylko o 6.000 cystern; uwzględniając jednak zapasy z roku 1902 widzimy, że zapasy ropy wzrastają i w roku obecnym w lutym i marcu wzrosły jeszcze więcej; przy jednolitej jednak i silnej organizacyi całego przemysłu naftowego, gdyby zapasy ropy wzrosły nawet do półrocznej produkcyi, czego u nas jeszcze niema, nie powinno to jeszcze przedstawiać żadnego niebezpieczeństwa dla całości przemysłu.

Ć^Nafty dla wewnętrznej konsumcyi wszystkie rafinerye w Austro-Węgrzech wyrobiły w r. 1903 2,421.240 centnarów; wszystkich rafineryj w ruchu było 90; z tych 54 rafinerye galicyjskie wyrobiły 728.054 centnary nafty czyli blisko o 25.000 centnarów więcej, niż w r. 1902.

Z tej ilości w Galicyi specyalnie sprze-danem zostało 278,057 centnarów nafty czyli

(y

c y f r a ta przedsta w i a kons u mcyç nafty w Galicyi; przy blisko 7x/a milionowej ludności w Galicyi wypada na głowę 8.683 cystern, ludności konsumcya roczna tylko 3'7 kilograma; jest to stosunek gorszy, niż nawet w Rosyi, gdzie na głowę wypada 572 kilograma. Jeśli uwzględnimy, iź z pod ewiden-605 cystern. cyi ścisłego rachunku usuwa się ta ilość nafty, która została otrzymaną i skonsumowaną w Galicyi przez mięszauie oleju sola-rowego z benzyną w formie nafty zapalnej, to można przypuścić, iż konsumcya jest większa i dochodzi do 4—4’2 kilograma na głowę; w każdym razie cyfry te wskazują, iż wewnętrzna konsumcya nafty nie tylko w Galicyi, lecz nawet w całej Austryi powinna dojść do daleko większej normy, gdyby krótkowidztwo austryackiej polityki fiskalnej nie ustanowiło zbyt wysokiego podatku konsumcyjnego. Podatek, wynoszący 13 kor. od 100 kg., sprawia, że u nas w kraju naftowym nafta jest zawsze droższą, niż n. p. ’ w Niemczech, gdzie niema zupełnie podatku konsumcyjnego, tylko cło wwozowe w ilości 7 marek i 20 fenigów za 100 kg. Konsumcya nafty w Niemczech rocznie wynosi przeszło 9 milionów centnarów, gdy w Austro-Węgrzech zaledwie 77 część, ludność zaś państwa niemieckiego wynosi około 55 mil., a ludność Austro-Węgier 45 mil. Podniesienie wewnętrznej konsumcyi nafty w Austro-Węgrzech powinno być przedmiotem opieki rządu i nad przemysłem i nad oświatą ludności samej ; z całą pewnością można przypuszczać, że zmniejszenie podatku konsum-cyjnego o 4—5 koron na 100 kg. nie uszczupli podatku konsumcyjnego, gdyż w tym stosunku podniesie się konsumcya nafty. Ze wszystkich państw europejskich cztery kraje nie znają ani podatku konsumcyjnego ani cła wwozowego na naftę; są niemi: Belgia, Szkocya, Norwegia i Anglia i konsumcya nafty na głowę ludności w Szwecyi, Norwegii i Anglii (w Norwegii 21p2 kg. na głowę) jest największą, wprawdzie wpływa tutaj na większą konsumcyę nafty klimat północny i mgły w Anglii, lecz rząd tych państw, doskonale oceniając wpływ źródeł światła na oświatę, uczynił w tych krajach naftę możliwie tanią i przystępną dla wszystkich warstw ludności.

Jakkolwiek ilość 200.000 centnarów jest nieznaczna, jednakże zasadniczo postanowienie takie jest niesłuszne i tylko potężny i egoistyczny wpływ Węgrów zmusza rząd do tej koneesyi.

Drugą poważną rubrykę importu stanowią smary rosyjskie uchodzące za najlepsze. W ubiegłym roku importowano 93.576 centnarów smarów czyszczonych i 99.293 centnarów smarów surowych wartości 2,893.679 koron.

Wreszcie zmniejszający się z roku na rok import parafiny amerykańskiej do Austro-Węgier w roku ubiegłym wynosił już tylko 6.674 centnarów parafiny surowej i 25.977 centnarów parafiny białej ogólnej wartości 1,479.970 koron.

Eksport naszych produktów naftowych przedstawia się o wiele poważniej, niż import.

Zmniejszanie stopniowe podatku konsumcyj-nego na naftę w Austro-Węgrzech niewątpliwie okazałoby dobroczynne skutki dla ludności i przemysłu bez umniejszenia dochodów państwowych.

Cokolwiek dłużej zatrzymałem się nad tą sprawą, lecz uwagi te nasuwają się zawsze mimo woli przy rozpatrzeniu smutnych wyników zużytkowania nafty wewnątrz naszego kraju i monarchii.

A teraz od spraw wewnętrznych naszego przemysłu przejdziemy do spraw eksportowych, by znów cyframi wykazać, jak juz dzisiaj źródła naftowe w Galicyi wpływają na handel zewnętrzny Austro-Węgier i w jakiej mierze mogą już zaważyć na bilansie handlowym całego państwa.

Przedewszystkiem stwierdzić należy, że pomimo wielkiego rozwoju naszego przemysłu istnieje jeszcze import produktów naftowych do Austro-Węgier, wprawdzie import ten z roku na rok się zmniejsza, lecz jeszcze w roku ubiegłym stanowił on ilość 415.492 centnarów wartości przeszło 5 milionów kor.

Połowę importowanych produktów naftowych, bo 196.646 centnarów, stanowiła w ubiegłym roku ropa rumuńska wwożona do Węgier za zniżonem cłem 68 centów od 100 kg.; stan ten nienormalny wwożenia obcej ropy, gdy u nas istnieje nadprodukcya ropy, trwać będzie i nadal, gdyż i w nowej autonomicznej taryfie cłowej postanowienie zniżonego cła dla rumuńskiej ropy w ilości 200.000 centnarów i nadal obowiązywać będzie.

Smary wyrabiane w rafincryach naszych i austryaekich już dzisiaj zupełnie wystarczają na wewnętrzną konsumcyę, a nawet cześć może być wywożoną, gdyż, jak to

stwierdzimy niżej, my wywozimy większą ilość smarów, niż importujemy i smary nasze z udoskonaleniem środków technicznych są coraz lepsze, lecz znaczna część smarów rosyjskich bywa jeszcze spiowadzaną, by służyć jako przymieszka do podniesienia smar-ności.

Przedewszystkiem zostało wywiezione 519.838 centnarów nafty; z tej ilości 362.414 centnarów do Niemiec, 76.960 centnarów do Szwajcaryi, 5.974 centnarów do Włoch; 19.154 do Erancyi, 1.822 do Turcyi i 46.554 centnarów wywieziono do innych krajów via Hamburg. Cyfry te świadczą, że nafta z ro- \ py galicyjskiej toruje sobie drogę prawie we wszystkich krajach i tern samem przyczynia się do światowego charakteru tej gałęzi naszego przemysłu. Benzyny wywieziono 139.638 centnarów głównie do Niemiec i Szwajcaryi. Smarów wywieziono 223.649 centnarów, z tej ilości 20.251 centnarów po raz pierwszy do Anglii, co świadczy już o wielkiej dobroci smarów u nas wyrabianych.

Wreszcie w roku ubiegłym rozpoczął się u nas eksport parafiny dzięki obfitym źródłom ropy borysławskiej, zawierającej wielką ilość parafiny. Wy wiezionem zostało 9.409 centnarów parafiny; z tej ilości 2.023 centnary do Bosy i. Spodziewać się należy, że przy zniżeniu cła na parafinę do Rosyi, o co porobione są starania przez krajowe Towarzystwo naftowe przy odnowieniu traktatów handlowych, eksport parafiny znacznie wzrośnie. Ogólnie więc wywiezonem zostało 892.534 centnarów produktów naftowych wartości około 14 milionów koron, czyli wartość eksportu naftowego jest dzisiaj wyższą od importu o blisko 9 milionów koron. Jest to jednak dopiero początek tej fazy, w jaką przemysł nasz wchodzić zaczyna. Niewątpliwie wartość eksportu z roku na rok szybko wzrastać bę-

dzie i z tego powodu rząd powinien jak najstaranniejszą opieką otoczyć tę gałęź naszego przemysłu, która w przyszłości na ogólnym bilansie handlowym kraju i państwa silnie i dodatnio zaważy.

zna ]>. Angerman kraj, w którym ono wyżej stoi ? Mamy zastęp ludzi dzielnych, angażowanych do -wszystkich części starego i nowego świata, świecących przykładem pilności, wytrwałości i niepozbawionych inteligencyi, chociaż nie wielu z nich zdobywało stopnie akademickie — chlubimy się nimi! Raptem

Dr. Stefan Bartoszewicz.

Panu inż. Angermanowi

w sprawie zawodnienia kopalń. Napisał J. Sholman.

otwiera p. Angerman oczy światu, że to nieprawda, że ludziom tym do spełnienia poru-czonych im zadań brakuje bardzo integralnego waruuku, bo oni pracują bez światłego na rzecz poglądu, bezmyślnie, czyli inaczej W polemice mojej z panem inż. Anger- są niepoprawnymi i niebezpiecznymi nieuka-manem w kwestyi zawodnienia terenów naf- mi, którzy bez czuwania nad nimi i roz-towycli zrobiłem umyślnie krótką pauzę, nie ciągnięcia ścisłej kontroli nawet wody w otwo-dla efektu, ani w uznaniu porażki, ale jedy- rze zamknąć nie potrafią, nie dla tego, aby dać czas i możność facho-    Gdy ktoś po długim szeregu lat uży-

wym pracownikom do wypowiedzenia swych tecznej pracy zostanie w ten sposób zimną opinij ; i istotnie głos mój nie pozostał odo- wodą oblany, z tale ostrą i bezwzględną spotka sobnionym — odpowiedziało mu echo z Groź- się krytyką, ma chyba prawo nie dać się nego. Koledzy moi, pracujący w Galicyi, nie- żywcem pogrzebać i nie dziw, że głośno pro-, chętnie imają się pióra w przesadnej obawie, testując domaga się niezbitych dowodów i nie że to co napiszą nie będzie miało literackiego chce zadowolnić się argumentem, jak powie-zacięcia; tam jednak, gdzie chodzi o wy- dzenie: „czy to przykro panu S. lub nie, świetlenie kwestyi ze strony czysto fachowej jest mi obojętnem“.

i ustalenie jednej niepodzielnej opinii, oho-    To już nie jest podrażnieniem ambi-

jętną jest barwność stylu !    cyek — to jest zarzut poważny, a w wyso-

projektu „komisyj wodnych“; było to odruchowe, bo nie potrafię ze stoicyzmem przyjmować krzywdzących, a całkiem bezpodstawnych zarzutów pod adresem pracującej rzeszy naftowej. Owe słowa gorzkie, które j). Angerman piętnuje jako przekraczające miarę powagi, wypływały z pod pióra, gdy na oczach stanęli mi posiwiali w usługach świdra wiarusy, otoczeni przez młodsze ge-neracye szacunkiem, a przez p. Angermana tak nierozważnie odsądzeni od zasług i zdegradowani do rzędu ludzi prawie bezmyślnych, niezdolnych do pracy bez instruktorów. Długie lata żmudnej pracy w najgorszych warunkach życiowych składały się na to, aby utrwaliło się mniemanie, że wiertnictwo przez swoich ludzi stanęło na wysokości zadania i przemysłowi naftowemu oddaje niezaprzeczone, dzielne usługi — czy

Prawdą jest, że w odprawie, jaką da- kim stopniu krzywdzący, na który reagując łein p. Angermanowi, rozlałem dużo żółci — nie podobna dobierać karmelkowych słówek! zastrzegam się jednak przed zarzutem, że Po tej dygresyi równie niemiłej, jak ko-sarkazm ów miał na celu ośmieszenie autora niecznej, będę do przesady objektywnym i polemizować chcę wyłącznie z wywodami p. An-germana, tak w ogólnej kwestyi środków zaradczych przeciw zawodnieniu, jak i w obronie Schodnicy, w której pracowałem przez ośm lat bez przerwy w każdej party i kopalni.

Projekt specyalnej komisy i wodnej uważam za niebezpieczny i serdecznie mu życzę, aby nigdy z dziedziny projektów nie wyszedł ; gdyby krajowe Towarzystwo naftowe zastanawiało się nad nim, będę w szczęśliwem położeniu zwalczania go dla powodów, jakie jasno w poprzednim artykule wyłuszczyłem. Użyteczność jego zakwestyonował dość dobitnie p. Wit Sulimirski, dając nam smutny obraz działalności komisyj wodnych na Kaukazie; wiercąc tam kawał czasu nie patrzył prawdopodobnie w niebo, ale w ziemie, w której wnętrznościach pracował — smutne

doświadczenia, któremi się z nami dzieli, po-winne być dla nas przestrogą, abyśmy niebacznie nie nadstawiali karku pod jarzmo, pomnażając szereg plag, walących się na przemysł naftowy w postaci krępujących go bezcelowych przepisów.

Projekt mój jest krańcowo różny od projektu p. Angermana! Ja nie chcę, aby znawstwo stosunków tektonicznych danej kopalni było monopolem paru ludzi, owego areopagu inżynierów, który w uzupełnieniu swojego projektu p. Augerman ponad komi-syą stawia, ja nie chcę całej tej hierarchii nowych władz, nakładających nam nowe kajdany, gdyśmy jeszcze starych nie potrafili rozpętać — ale chcę, aby te arkana przystępne były dla każdego przeciętnego kierownika kopalń naftowych i utrzymuję stanowczo, że do zamknięcia szczelnego wody nie trzeba być biegłym geologiem, ale doświadczonym, inteligentnym wiertaczem. Pana Angermana fałszywe premisy doprowadziły do fałszywych wniosków !

Zamiast gubić się w chaosie projektów wytężmy siły, aby ów kontyngent kierowników, który po nas pracować będzie, zanim wzbogaci się w doświadczenie, którego nie-tylko lekceważyć nie można, ale na które szczególnie silny trzeba kłaść nacisk, przyszedł wyposażony w zasób teoretycznych wiadomości, wśród których nie brak by było znawstwa stosunków geologiczno-tektonicznych nietylko „tereników“ ale całego naftowego Podkarpacia. Nie darmo żądamy od kierowników kopalń naftowych długoletniej praktyki, nie darmo żądamy, aby rękę trzymali na „sztandze“; doświadczenia lat kilkudziesięciu pouczyły nas, że ludzie znamieni-cie teoretycznie przygotowani bez dłuższej praktyki nie potrafią i nie mogą kierować kopalnią. Z drugiej strony dokładać musimy starań w kierunku podniesienia poziomu intelektualnego przyszłych adeptów wiertnictwa — ze szkoły wiertniczej stworzyćby należało stałe źródło, z którego po dłuższych studyach rekrutowaliby się ludzie do dalszej fachowej pracy należycie przysposobieni.

Komisye wodne tak pomyślane jak to p. A ngerman pojmuje już istnieją, nie trzeba ¹

ich kreować; wszak są niemi władze górnicze z egzekutywą w ręku.

Władze górnicze wymagają, aby woda zamykaną była nad pierwszym horyzontem ropnym — ich prawem i obowiązkiem jest czuwać nad tem, aby się to stało ; urzędy rewirowe stanowią ową komisye wodną — ich zadaniem jest obok czuwania nad bezpieczeństwem badanie pól naftowych pod względem geologiczno-tektonicznym, one posiadają profile i metryki otworów świdrowych, im wolno i należy przeprowadzać studya, one powołane są do tego, aby chronić terena naftowe od zniszczenia i z całą surowością ustawy, którą mają w zanadrzu, karcić nieposłusznych — robić to jednak rozumnie, po obywatelsku, z widoczną korzyścią dla rozwoju przemysłu naftowego, z tem zrozumieniem, że ustawy stworzono dla nas, a nie my urodziliśmy się dla ustaw!

Właściciel kopalni naftowej zrozumieć powinien, że losy jego kopalni ściśle są związane z losami całego naftonośnego siodła, a trwanie źródeł naftowych zaleźnem jest wyłącznie od umiejętnego wykonania robót wiertniczych, co jest równoznaczącem ze szczelnem zamknięciem wody; przyjąwszy do prowadzenia robót dzielnego, inteligentnego, sumiennego, dobrze wynagradzanego praktyka, zabezpiecza los swojej kopalni i wówczas może ją eksploatować wprawdzie nie aż do chwili zniszczenia rur w otworze, co p. Au-german oblicza na lat dwadzieścia (z otworów dwudziestoletnich wydobywano rury lepsze, jak dzisiejsze w kartelu świeżo z pod walców), ale tak długo jak starczy płynu, czyli jak długo koszt wydobywania nie przeniesie wartości produktu.

Kierownik, jakim go dziś mamy, chociaż przygnębiony, wyzyskiwany, nieochra-niany, trapiony przez dostojnych szefów, przez macosze dla niego władze górnicze, nieubez-pieczony przed różnorodnemi czyhającemi na niego niebezpieczeństwami, ów prawdziwy Helota naftowy, jeżeli pracował lat parę gorliwie, zamknie wodę w danych warunkach tak dobrze, że komisya nic już nie będzie mieć do poprawienia.

Jako dowód zawodnienia kopalni schod-nickiej przytoczył p. Angerman szyb Garten-

śli są

dla

bergów na Pasieczkach, zawodniony przed dawnymi laty; ja uzupełniam to i utrzymuję, źe są tam dwa otwory świdrowe nr. 5. i nr. 6. (Michałków) na terenie Towarzystwa „The Anglo-Galician“, w których woda nigdy nie była zamkniętą i które wskutek tego nie były ropodajnymi. W otworach tych rury hermetyczne, zamykające wodę, są uszkodzone, a obowiązkiem władz górniczych było nakazać albo bezustanne odwadnianie, albo racyonalne, ustawą przewidziane zasypanie.

W tym właśnie fakcie, że owe dwa otwory, istniejące od lat jedenastu, nie zdołały zawodnić terenu mimo tego, że wody z nich przez bezustanne pompowanie nie ściągano, mamy najoczywistszy dowód, iż zawodnienie może być nawet bez „uskoków“ bardzo a bardzo lokalne; w tym wypadku ogranicza się ono wyłącznie do wymienionych otworów świdrowych, nie oddziałując szkodliwie na sąsiednie. Przy pogłębianiu otworów w Schodnicy zjawiła się woda tak słaba, źe na ich wydatność niema żadnego wpływu.

Mógłbym się posprzeczać z p. Anger-manem o definicyę zawodnienia. Za zawodnioną uważam tę kopalnię, której większość otworów wymaga bezustannego odwadniania, a stosunek ilości wyprodukowanego surowca i wody ukształtował się przynajmniej jak 1 : 4. Od tak opłakanych stosunków daleką jest jeszcze Schodnicą mimo wyczerpania, a w 75% otworów świdrowych woda albo całkiem się nie zjawiła, albo jest w ledwie dostrzegalnej ilości.

Nie będąc w Schodnicy w żadnej formie zaangażowanym nie mam innych raeyj kruszenia kopii, a chcę tylko stwierdzić, źe p. Angerman uporczywie a bezpodstawnie trwa w błędzie. Posiadam profile wszystkich otworów schodnickich i stwierdzam, źe wodę zamykano wszędzie od roku 1894 w tej samej warstwie zielonych, eoceńskich iłów; ramy i przeznaczenie tego pisma nie pozwalają mi na zamieszczenie paruset profilów, metryk i raportów niwelacyjnych — sądzę jednak, źe zarząd kopalń „Akcyjnej Schodnicy“ zezwoli chętnie p. Angermanowi wglądnąć w nie, a wówczas zmieni On może swoje dotychczas nieubłagane zdanie. Zarzuciłem p. Angerma-

nowi, źe nad Schodnicą nie odbył studyum i zarzut ten w całej pełni podtrzymuję, bo nie mam dowodów, źe jest inaczej; bytność w Schodnicy przed laty dziesięciu, wówczas gdy kopalnia była w powiciu, to mało do wydawania apriorycznych sądów o rozkwitłej, a dziś juź przekwitłej kopalni, w której z drugiej strony historyę każdego otworu świdrowego ja znam na palcach.

Powiedział p. Augerman, że pewne my-nas niezrozumiałe — i to jest prawda, ale nie dlatego, żeśmy do nich nie-dorośli, ale żeśmy je przerośli!

Pracując nie zamykamy oczu i moglibyśmy niejednemu dużo cennych wskazówek udzielić, a te uchroniłyby ich od popełniania grubych błędów.

Nie czuję się pobitym, twardo staję przy tern, co wypowiedziałem i nie pójdę do Kanossy !

Akcya niemieckiego trustu naftowego w Rumunii

i galicyjski przemysł naftowy.

Jak wiadomo, niemiecki bank w Berlinie wespół z innymi bankami utworzył niemieckie akcyjne Tow. naftowe (Deutsche Petroleum Aktien Gesellschaft) z kapitałem 20 milionów marek. Nowe to towarzystwo, w którem pierwszy głos ma niemiecki bank, wzięło na siebie całe rumuńskie przedsiębiorstwo „Steaua Romana“ oraz udział w naszej „Schodnicy“, jaki posiadł w niej ów bank. Oprócz tego niemieckie Tow. naftowe rozszerzyło swój zakres działania przez zakupienie znacznej części przedsiębiorstw naftowych w Hanowerze (Wietze), ma wiec w swoim ręku znaczną część produkcyi naftowej w Ga-licyi, Rumunii i Niemczech, a prędzej czy później zaangażuje się prawdopodobnie także w Rosy i.

Równocześnie z zagarnięciem produkcyi niemieckie Tow. naftowe zapewniło sobie zbyt nafty, przez umowę z hamburskiem tow. „Petroleum Produkte“, przyczyniając się w przeważnej części do podwyższenia kapitału tejże z 3 na 9 milionów marek. Umowa ta daje mu możność zbytu swej produkcyi na rynkach europejskich. „Petroleum Pro-dukte“ będzie odpowiednio zorganizowaną, aby spełnić to zadanie, a gdy okaże się potrzeba dalszego powiększenia kapitału, co zapewne nastąpi, niemieckie Tow. naftowe okazało gotowość zrealizowania takowego. To nowe przysporzenie kapitału na razie prawdopodobnie tylko dlatego pozostało w zawieszeniu, aby ułatwić możliwe kombinacye z potężuemi firmami, które panują ne rynkach, gdzie odtąd „Petroleum Produkte“ będzie czynną.

Niemiecki bank i inne z nim połączone domy bankowe postanowiły doprowadzić swoje interesy naftowe do łącznej sumy 40 milionów marek, to znaczy kapitał niemieckiego Tow. naftowego według potrzeby zostanie zwiększany do tej wysokości.

Ponieważ „Steaua Romana“ jest obecnie największem przedsiębiorstwem nafto wem w posiadaniu niemieckiego Towarzystwa, toteż najwydatniejszą cieszy się opieką ze strony niemieckich kapitalistów. „Steaua Romana“ posiada koncesye naokoło 15.000 rumuńskich morgach (pogonach). Jeżeli posiadanie tak rozległych terenów naftowych z jednej strony przedstawia korzyści, to z drugiej połączonem jest z ciężarami, ponieważ prócz kopalni Kampina wszystkie inne tereny koncesyonowane są na czas ograniczony a na wielu z nich „Steaua Romana“ zobowiązała się utrzymywać pewne minimum prac. „Steaua Romana“ musi zatem zyskać możność eksploatowania swych rozległych terenów, tak celem wyciągnięcia z nich prawnych korzyści przed upłynięciem koncesyi, jakoteż celem utrzymania tych koncesyj. Główne zarysy programu prac, ułożonego w Berlinie, dają też rumuńskiemu towarzystwu możność rozwinięcia robót eksploatacyjnych na wielką skalę, przyznając mu potrzebne w tym celu wielkie środki pieniężne. Sprawa jednak nie jest taka prosta, ponieważ równorzędnie z rozwinięciem eksploata-cyi potrzeba mieć warunki dla transportu, zbytu i inne. Ponieważ przyszła organizacya handlowa połączona jest z temi kwestyami, muszą one być gruntownie rozważone, z by-strem wniknięciem w przyszłość. Toteż niemieckie Tow. naftowe zajmowało się temi pytaniami, mimoto pozostaje dużo nierozstrzygniętych spraw, naprzykład zbyt odpadków, co do którego dopiero przyszłość da wskazówki.

Przewodnią myślą ułożonego w Berlinie programu jest, że na przyszłość cały transport pójdzie drogą morską z portu Konstanca, zaś dotychczas za najodpowiedniejszą uważana droga Dunaju dla transportu do Niemiec może całkiem będzie zaniechaną lub posłuży tylko do nieznacznych transportów. Dalej w wykonaniu nowego programu sprawność rafineryi w Kampina zostanie podniesioną do rocznie około 500.000 ton ropy a w porcie Konstanca powstanie nowa rafi-nerya o takiej samej sprawności, kosztem około 3 milionów franków. Rafinerya w Konstancy pracować będzie wyłącznie na eksport. Liczba rezerwoarów na kopalniach i długość rurociągów do stacyj kolejowych zostanie powiększoną według potrzeby, jako-teź liczba pociągów kolejowych do Konstancy. Bardzo prawdopodobnem jest, że wielki ten program rozwoju tow. Steaua, mający bezzwłocznie wejść w życie, przyśpieszy położenie planowanego ropociągu Kampina - Konstanca. Na budowę rafineryi w Konstancy Steaua zapewnia sobie już grunt. W tym samym porcie powstaną oprócz tego dwie dalsze rafinerye, budowane przez Des-marais Frères w Paryżu i Telega Oil Co.

Przy umowie z „Petroleum Produkte“ Steaua otrzymała handel eksportowy ze wschodem i ościennemi państwami, natomiast ta pierwsza zaopatrywać będzie' w naftę resztę Europy. W handlu ze wschodem Steaua nie będzie potrzebowała okrętów, bo eksport w te okolice odbywa się w skrzyniach, natomiast „Petroleum Produkte“ wyłącznie używać będzie specyalnych okrętów.

Jak już zaznaczono, kwestya zbytu odpadków nie tak prędko zostanie załatwioną. Podczas gdy nafta i benzyna znajduje łatwo rynki zbytu, zupełnie przeciwnie ma się rzecz z odpadkami. Jest to kwestya piekąca ponieważ im więcej nafty zostanie fabrykowanej, której eksport jest zapewniony, tern większe zapasy odpadków nagromadzą się, a na razie niewiadomo, co z nimi zrobić. W dwa lub trzy lata, gdy Steaua pracować będzie w całej pełni, z nową rafinerya w Kon-

stancy i rozszerzoną w Kampinie, a więc w rzeczywistości musi jej być więcej. Pozo-ze wspólną sprawnością przeróbki miliona staje tylko pytanie : ile, na jak długo ? To ton ropy, dostarczy sama jedna około należy gruntownie wyrachować przed naby-400.000 ton odpadków, a ilość ta wzrośnie ciem terenu, przy umawianiu ceny kupna.

jeszcze przez inne rafinerye, zwłaszcza żywszy, iż wszystkie inne przedsiębiorstwa naftowe do tego czasu wzmogą swą produkcyę i przeróbkę. Wprawdzie rząd objawia dużo dobrej woli, aby przyczynić się do rozwiązania tego problematu, i w tym celu zarządził, że wszystkie państwowe zakłady mają opalać się odpadkami, zwłaszcza wobec 30 do 40% oszczędności w porównaniu z innem paliwem, lecz to zapotrzebowanie jest nieznaczne wobec oczekiwanej produkcyi. Podnieść przy tej sposobności należy, iż cała flota handlowa i wojenna ua Dunaju już prawie wyłącznie pali odpadkami naftowemi, a poszczególne zakłady fabryczne, które w tym kierunku pozostały w tyle, w najbliższym czasie urządzą się na ten sposób opalania. Celem łatwiejszego rozwiązania kwestyi odpadków są już usiłowania, aby przygotować rafinerów do zawarcia kartelu „odpadkowego“, w takim razie centralne biuro w Bukareszcie

zwa- W spekulacyi naftowej wszędzie i zawsze o tern zapominano. Setny szyb liczy na ta-również znacznie ką samą rezerwę ropy, jak pierwszy na tym obszarze. A jednakowoż w eksploatacyi ropy nie jest tak, jak we właściwem górnictwie, gdzie każdy nowy szyb oznacza nową odkrywkę, przysporzenie dobywanego kruszcu, natomiast każdy nowy ropotrysk oznacza natychmiastowy ubytek istniejącego zapasu ropy. Ze stanowiska spekulacyi zatem nabywanie udziałów na terenie dziewiczym przedstawia większą rentowność, zaś w zwierconym jest na ogół ryzykowni ej szem. Im gęściej jakiś obszar naftowy jest zwiercony, tern pewniej naogół można przepłacić go.

W okręgu borysławskim obecnie Bank niemiecki pono wziął udział w kilku kopalniach. Wymieniają wysoką kwotę. Jest więc interesującem poznać warunki, w jakich odbywają się tam wiercenia naftowe. Spekula-cya uważać może wkład kapitału w jeden szyb jako 5-letni. Tereny w tamtejszym trudniłoby się sprzedażą i eksportem od- okręgu są najczęściej niewielkie. Do wydzie-

padków.

Jako przeciwstawienie do tej świadomej celu akeyi rumuńskich przemysłowców naftowych, szczegóły której wzięliśmy z „Moniteur du pćtrole roumain“, podajemy za londyńską „Finanzchronik“ z 19. marca zupełnie odmienne sprawozdanie o obecnem położeniu naszego przemysłu naftowego, jako odgłos rozpowszechnionych o tym przemyśle

zagranicą zapatrywań.

„W styczniu tego roku we wschodnio-galicyjskim okręgu naftowym wywiercono w miernej głębokości 735 m. najsilniejszy ze znanych tam ropotrysków, który dziennie daje okrągło 300 000 kg. ropy. Od tego czasu teren ów wzbudził znowu nadzwyczajne zainteresowanie. Wybuchła formalna gorączka naftowa. Skupują tereny naftowe z dzikim pośpiechem i natychmiast zaczynają wiercić. W samej rzeczy w Galicyi wschodniej nie można też nie trafić na naftę. Szyby znajdują się wszystkie na szczupłej przestrzeni. Gdzie sąsiad znalazł ropę, tam

rźawienia terenu wielkości 15 morgów na 25 lat potrzeba około 40.000 koron. Koszt jednego szybu na 800 lub 900 m wynosi 120—130.000 koron. Wywiercenie szybu wymaga 18 do 24 miesięcy. Ogóluy wydatek za 3 pierwsze lata można opędzić 250 do 300.000 koronami. W tym czasie tj. w przeciągu pierwszych 3 lat jeden szyb borysław-ski daje obecnie przeciętnie 4000 wagonów ropy po 400 koron. Na terenie 15 morgowym zakłada się zwykle do 20 otworów wiertniczych i wyżej. Należy uwzględnić jeszcze, że 15—20 proc. produkcyi brutto przypada właścicielowi gruntu. W każdym razie szanse uważać musimy za pomyślne.

Teraz atoli jest pytanie, w jakiem sta-dyum eksploatacyi obszar borysławski się znajduje. Ubolewać należy, iż wielki kapitał nie zaczął tam działać dość wcześnie. Byłby przeszkodził rozdrobnieniu obszaru. To rozdrobnienie nie da się już cofnąć, kosztowałoby to bajońskie sumy i jest za późno. Eksploatacya odbywa się naturalnie ze sta-

nowiska możliwej intenzywności. Każde przedsiębiorstwo obejmuje niewiele morgów, lecz szyb przy szybie. Ci, którzy znają Borysław od około 10 lat i zebrali doświadczeń w innych kopalniach naftowych, przepowiadają kopalniom borysławskim początek wyczerpywania się za jakie 3 do 4 lat. Następstwem byłoby niewątpliwie przesilenie dla mniejszych przedsiębiorstw. Warto śó przedsiębiorstw wielkich zawisła od sytuowania ich terenów. Borysław eksploatuje obecnie silnie do południowych Niemiec, skutkiem tego i na rynkach tamtejszych pozostałaby luka. Przewidujący eksperci więc poszukują już teraz nowych obszarów naftowych z warunkami pracy zbliżonym ido borysławskich“. Do tej sprawy w następnym numerze powrócimy.

Kroriika naftowa.

(Strajk. — Pracodawcy i pracownicy naftowi. — Ten trzeci. — Uświadomienie. — Eksperymenty społeczne a dynamit).

W Humniskach w kopalniach naftowych Towarzystwa akcyjnego zastrajkowali z powodu przymusowego ściągnięcia wkładek na rzecz kas brackich, robotnicy naftowi.

Mamy więc strajk!

Powinniśmy się z tego cieszyć, bo uważać należy to jako wielki postęp w naszym zacofanym przemyśle naftowym. Jeżeli strajkują krawcy, piekarze i kominiarze, to dla czego nie mają zastrajkować i Hafciarze, albo to ci ostatni mają być gorsi od pracujących w cechu kominiarskim, albo czyszczenie szybów ma być pośledniejszą czynnością jak dajmy na to czyszczenie kominów.

Dosyć na tern, że i nasz galicyjski przemysł zapragnął się zrównać pod względem nowoczesności z innymi i urządził sobie strajk i tern wielce przysłużył się sprawie krajowej, bo wysunął znów naszą kochaną Galicyę na czoło spraw postępu i walki o dobro ludzkości. Nic dziwnego przeto, że należy się wdzięczność tym czynnikom, które gorliwością swoją i zapobiegliwością starają utrzymać nas na wysokości współczesnych zagadnień społecznych i nie dają zapominać o tern, że między pracodawcą a pracownikiem istnieje przepaść, której rozszerzenie stanowi ważny problemat na drodze społecznej ewolucyi. Dotąd zarysowywała się ta prze-paśd tylko z winy jednej z obu zainteresowanych stron, wiec bezwzględnośó, wyzysk, złe traktowanie, nieludzkie obchodzenie się z jednej strony, niezadowolenie, agitacya, złe instynkty z drugiej, podsycały drzemiące antagonizmy między tymi co pracę dają a tymi co ją sprawują, a przy nagromadzonym obficie materyale spornym wybuchały one w formie głośnego nieporozumienia. W przemyśle naftowym — możemy to z chlubą powiedzieć — wypadki takie były sporadyczne, tak dalece sporadyczne, że przyzwyczailiśmy się wierzyć w to, że owa przepaść nie istniała wcale, przysypana zarówno dbałością o dobro robotnika z jednej strony a przywiązaniem jego do pracodawcy z drugiej. Jedna i druga strona w obopólnym interesie wiązała się ściśle z przedsiębiorstwem w jedną harmonijną całość i oddawała dla jego dobra swoją wiedzę, swoje dobre chęci i swoją pracę bez poczucia wyrządzonej tern krzywdy osobistej i zbiorowej. Tern się tłumaczy ten dobry na ogół stosunek, jaki pod względem społecznym, że tak powiemy, wytworzył się w przemyśle naftowym. W naszym biedą i głodem trapionym kraju znalazły się pojedyncze oazy zarobku, dające możność przyzwoitej egzystencyi przedsiębiorcom ryzykującym swój kapitał i wkładającym po większej części także i swoją prace i wiedzę w to i dostatnie utrzymanie całej rzeszy robotników, o którem dawniej ani marzyć nie mogli. Nic też dziwnego, że wobec tego musiał się wyrobić pomiędzy nimi dobry stosunek a dbałość o to stała się formalnie tradycyjną u nas.

Powód przeto do nieporozumień musiał przyjść z zewnątrz ; tak się też istotnie stało, tylko że ów trzeci nie da się w tym wypadku wytropić jako zawodowy agitator, socyalista, zwolennik czerwonego sztandaru, tylko niestety przyczyn tego szukać mmimy w nieporozumieniu, jakie na tle wprowadzenia kas brackich do całego organizmu naftowego (jeżeli na takie wyrażenie możemy sobie pozwolić) się wkradło. W jednej z poprzednich kronik pisaliśmy „że to też nasze urzędy taką nieszczęśliwą rękę mają, że nawet tam, gdzie dają dobrodziejstwo — bo ostatecznie

Pokazuje się z tego wszystkiego raz jeszcze dobitnie, że w kwestyach społecznych eksperymenty są bardzo niebezpieczne i że dylentantyzm w takich rzeczach, albo jak kto chce to jeszcze inaczej nazwać „lekkie traktowanie“ jest w wysokim stopniu niewłaściwe, ażeby już nie użyć innego ostrzejszego wyrażenia. Takie operowanie z kwestyami spo-łecznemi jest to to samo, co eksperymentowanie z dynamitem lub nitrogliceryną w rę-

kasy brackie uważaó należy za instytucya humanitarne — czynią lo w taki sposób, że „ludzie się od tego odżegnują“, i mieliśmy zupełną raeyę, bo oto widzimy już skutki wprowadzenia sprawy w życie i na tem nie koniec. Popełniwszy błąd taktyczny dali niezadowolonym, albo takim, którzy z pierwotnej nieświadomości zostali następnie w duchu niezadowolenia uświadomieni, broń do ręki, którą nowi dotąd nieznani w naszym przemyśle naftowym przewódcy robotniczy już w tak zręczny sposób wyzyskać potrafili, że na tle tej sprawy zorganizowali rzesze naszych robotników naftowych w falangę malkotentów powolnych ich komendzie. To co się obecnie dzieje w Borysławiu i innych okolicach naftowych jest początkiem organi-zacyi socyalno-demokratyeznej, której skutki niedługo pracodawcy i przedsiębiorcy także i w innych wypadkach odczują.

Tego „uświadomienia“ ostatecznie nieszczęściem jeszcze nazwać nie ma powodu, bo „uświadomieni“ przekonają się, że po owem epokalnem ale dla nich mglistem wydarzeniem życiowem będzie im w przemyśle naftowym tak samo dobrze jak i przedtem było, ale wniesie to niepotrzebny ferment w dobre wzajemne stosunki i obudzi niechęć i uprzedzenie jednej strony do drugiej.

W sprawie kas brackich, która owego „uświadomienia“ stała się początkiem i powodem, nie są też wolni od winy przedsiębiorcy, gdyż zaniechali właśnie tego samego, o co urzędom górniczym czynimy wyrzuty. Zapomnieli widocznie na przysłowie niemieckie: „Erst besinnen, daun beginnen“ i przyjęli na siebie zobowiązania, bez porozumienia się co do możności ich przeprowadzenia z tymi, dla których ta sprawa była istotnie żywotna.

kach nieobeznanych i niedoświadczonych. Zanim się opatrzysz nastąpi w jednym i drugim wypadku wybuch a skutki tego są bardzo trudne do naprawienia. Taką to atmosferę wybuchową stworzyła niefortunnie postawiona kwestya kas brackich, wybuch wprawdzie jeszcze nie nastąpił — to znaczy nie eksplodował jeszcza cały nabój napiętej energii niezadowolenia, ale pojedyncza mina juz pękła, a górnicy wiedzą doskonale, że wybuch jednej choóby małej kapsli powoduje wybuch całego podłożonego ładunku eksplozyjnego i dlatego póki to nie nastąpiło należy rzucie się na ratunek i wyratować to co się da jeszcze wyratować: powagę władzy i spokój w przemyśle naftowym.

Zułoziecki.

Listy naftowe.

Borysław, 19. kwietnia.

Zapowiedziana na 13. b. m. konferen-cya między przedstawicielami robotników i firm odbyła się w sali Karpackiego Towarzystwa, w obecności kilkutysięcznego tłumu.

Po dwugodzinnej debacie, przerywanej od czasu do czasu burzliwymi okrzykami obecnych wewnątrz i zewnątrz sali przyjętą została następująca rezulueya :

Rezolucya.

Zważywszy zasadniczą różnicę, jaka istnieje między niestałym i ciągłemu wahaniu podlegającym przemysłem naftowo-wiert-niczym a kopalnictwem w ogólności,

zważywszy następnie, że galicyjski robotnik naftowy przedstawia zupełnie odmienny charakter od ogólno robotniczego, gdyż jest to typ wędrownego robotnika-rol-nika, dla którego sprawa ubezpieczenia na starość w tej mierze, jak ją zakreśla statut kas brackich, nie odpowiada, a dotychczasowe ubezpieczenie od wypadku przewyższa kilkakrotnie możność świadczenia kas brackich, nie nakładając nam żadnych ciężarów — zważywszy utworzenie kasy brackiej naftowej za nieodpowiednie dla stosunków robotniczych tegoż przemysłu, a nawet wprost szkodliwe dla jego rozwoju.

Wobec tego uchwalają zebrani wybrać delegacyę złożoną w połowie z przedstawicieli firm, w połowie z robotników, któraby w pierwszej linii wyjednała w c. k. ministerstwie rolnictwa odroczenie terminu

Julian Korski.

Czysty zysk Towarzystwa wynosił netto 22.410 koron i 23 hal., przy zysku brutto 108.705 koron i 19 hal. i sprzedaży ogólnej 1,029;858 koron i 25 hal. Wskutek pew-

wpro-

wadzenia w życie kasy brackiej naftowej do najbliższej sesyi sejmowej, równocześnie zaś, aby w porozumieniu z krajowem Tow. naf-towem postarała się u posłów sejmowych o najrychlejszą zmianę § 32. ustawy naftowej z d. 17. grudnia 1904, mianowicie zniesienie przymusu zakładania kas brackich w kopalniach nafty.

Uchwalono nadto wybrać komisyę złożoną z pięciu przedstawicieli firm i dziesięciu przedstawicieli robotników, aby nawiązała z c. k. władzami odpowiednie pertraktacye celem załagodzenia wzburzonych umysłów.

Dnia 18. b. m. odbyła się konferencya firm, na której wybrano reprezentantów i uchwalono rezolucye.

Reprezentantami firm zostali wybrani pp. Długosz, dr. Tarasiewicz, inż. lir. Franc. Zamoyski, Liebeiman, Komornicki Prot i Jul. Kapellner. Komisya ta ma działać w porozumieniu z Kraj. Towarzystwem naft. we Lwowie, którego sekretarz p. dr. Bartoszewicz został kooptowauy na listę komisyi.

Powzięta na tem samem posiedzeniu (18. b. m.) rezolucya brzmi:

„Dnia 1. lutego podpisali przedstawiciele firm naftowych w c. k. Urzędzie górniczym okręgowym w Drohobyczu deklara-cyę, mocą której obowiązali się przystąpić do utworzyć się mającej krajowej kasy brackiej, a podpisali w tem przypuszczeniu, że ogół robotników naftowych statut i zasady kasy brackiej przyjmuje i umożliwi w ten sposób wprowadzenie jej w życie.

Gdy jednakże ogół robotników w spor sób stanowczy oświadczył się przeciwko przedłożonemu statutowi i wogóle przeciw zastosowaniu kas brackich dla kopalń nafty, motywując swój protest tem,

iż zachodzi zasadnicza różnica między niestałym i ciągłym wahaniom podlegającym przemysłem naftowym-wiertniczym a kopalnictwem iv ogólności; dalej,

iż galicyjski robotnik naftowy przedstawia zupełnie odmienny charakter od ogółu robotniczego, gdyż jest to typ wędrownego robotnika-rolnika, dla którego sprawa ubezpieczenia na starość w tej mierze, jak ją zakreśla statut kas brackich, nie odpowiada, a dotychczasowe ubezpieczenie od wypadku przewyższa kilkakrotnie możność świadczenia kas brackich, nie nakładając nań żadnych ciężarów, skutkiem tego uważamy utworzenie krajowej kasy brackiej naftowej za nieodpowiednie dla stosunków robotuicz/eh tegoż przemysłu a nawet wprost za szkodliwe dla jego rozwoju,

przedstawiciele firm nie mogąc odmówić słuszności stanowisku robotników i widząc wprost żywiołowy ich opór, którego tak ze stanowiska ekonomicznego, jak ogólno obywatelskiego przełamywać się nie godzi — uchwalają wybrać z grona firm bory-sławskich pięciu, a schodniekich dwu reprezentantów, których zadaniem będzie w porozumieniu lub wspólnie z delegatami robotników poczynić odpowiednie kroki u dotyczących władz, w pierwszym rzędzie w c. k. Urzędzie górniczym w Drohobyczu celem odroczenia terminu wprowadzenia w życie kasy brackiej naftowej do najbliższej sesyi semowej, równocześnie zaś, aby w porozumieniu z Krajowem Tow. naftowem postarać się u posłów sejmowych o najrychlejszą zmianę § 32. ust. naft. z d. 17. grudnia 1884 r., mianowicie o zniesienie przymusu zakładania kas brackich w kopalniach nafty“.

Sprawozdanie Towarzystwa dla handlu, przemysłu i rolnictwa we Lwowie za r. 1903.

Dnia 12. kwietnia odbyło się doroczne Walne Zgromadzenie Towarzystwa handlowego.. Z przedstawionego na nim sprawozdania Dyrekcyi wyjmujemy następujące ciekawe daty :

1902

164.498 k. 68 h. 113.748 k. 28 h.

164.642 k. 96 h. 11.284 k. 79 h. 70.482 k. 80 h. 28.683 k. 88 h.

Skargi na ucisk fiskalny w kraju nu-I szym stały się prawie powszechne i coraz bardziej z nich widocznem, że luźno idące jednostki same obronić się nie są w stanie. Nie należy zapominać, że błędy w wymiarach podatków poszczególnym jednostkom oddziały wuja pośrednio i na całe społeczeństwo, częścią przez użycie przesadnych wymiarów, jako miary porównawczej dla wymierzania

nej stagnacyi i przesilenia panującego w przemyśle naftowym w roku 1903 ogólna sprzedaż była znacznie mniejsza, niż w roku 1902, w którym wynosiła 1,752.170 koron 8 hal. wskutek tego i zysk był mniejszy niż w r. 1902, gdyż trudno było dla chwilowej stagnacyi redukować znacznie koszta admini-stracyi w jednym roku.

Sprzedaż towarów w poszczególnych ogniskach przemysłu naftowego przedstawia się następująco :

1903

Borysław 1,352.545 k. 64 h. 876.141 k. 30 h. Potok Sehodnica Gorlice

Z tego zestawienia widać, iż sprzedaż w Schoduicy w r. 1903 stanowiła zaledwie ¹/w sprzedaży w roku 1902 i z tego powodu Rada nadzorcza czuła się spowodowaną filie w Schodnicy chwilowo skasować.

Sprawozdanie Dyrekcyi wspomina dalej o budowie po spaleniu nowych magazynówr w Borysławiu w miejscu bezpiecznem w gminie Tustanowickiej kosztem 38.514 k. 53 h., magazyny kryte są blachą i obejmują trzy budynki.

Ciekawe są daty co do sprzedaży poszczególnych artykułów; Pierwsze miejsce zajmują rury wiertnicze mannesmanowskie, których sprzedano za kwotę 788.462 k.

Narzędzi wiertniczych, wyrabianych przez Karpackie Towarzystwo, sprzedano za kwotę 129.031 k. i 70 k.; natomiast gorzej idzie sprzedaż lin z zakładów rządowych w Przy-bramie, których zastępstwo Towarzystwo po-siada, jak i innych artykułów n. p. przyrządów elektrycznych, jedynie wskutek małego kapitału obrotowego.

Udziały Towarzystwa wynoszą 276.037 k. i 19 li. ; fundusz rezerwowy podniósł się na 88.022 k. i 62 h. z kwot/ 80.322 k. i 52 h. w r. 1902.

Rachunek bieżący za towary wynosi 580.648 k. 43 h. ; saldo weksli zmniejszyło się o 305,064 k. i 33 h. w porównaniu z rokiem 1902 i jakość ich zyskała na wartości. W końcu swego sprawozdania Dyrek-cya dla dalszego rozwoju Towarzystwa wskazuje na potrzebę powiększenia kapitału udziałowego o jakie 300.000 koron; kapitał taki odrazu powiększyłby obrót Towarzystwa i rozszerzył jego działalność. Towarzystwo Man-nesraanowskie zgadza się na odnowienie kontraktu z Towarzystwem na dalszych 6 lat i obowiązuje się płació 10% prowizyi od sprzedaży zamiast dotychczasowych 8%, skoro tylko Towarzystwo handlowe będzie wyrównywało faktury w przeciągu 30 dni. Ponieważ w Galieyi faktury są wyrównywane przeważnie w przeciągu 4 miesięcy, więc zachodzi potrzeba większego kapitału obrotowego, by sprostać korzystnej umowie z Man-nesmanami, którzy podnosząc o 2% prowi-zyę i dając jeszcze dalsze ulgi na wypadek zwiększonej sprzedaży, gwarantują przy przeciętnej sprzedaży rur mannesmanowskich za 1,200.000 koron rocznie 24.000 koron zysku, co stanowi 8% od nowych udziałów 300.000 koron.

Zwiększenie kapitału obrotowego podziałałoby ożywczo i na sprzedaż w większej ilości innych artykułów; Towarzystwo handlowe posiada wielką żywotność rozwoju, o czem świadczy, iż nawet w roku stagnacyi, jakim był ubiegły, zamiast deficytu wykazuje zysk przeszło 22.000 koron po odpisaniu wątpliwych wierzytelności. Osoby, które lat temu 10 kupiły udziały, powiększyły swój kapitał przeszło trzykrotnie.

O ile dochodzą nas wiadomości, sub-skrypcya nowych udziałów na 300.000 kor. postępuje bardzo raźnie i wkrótce dokonaną zostanie.

Odezwa

PIERWSZE GALICYJSKIE

Odezwa

Towarzystwa prawnej ochrony podatników.

zrozumianym własnym interesie, tak do przy-Celem lowarzystwa jest udzielanie po-    stępywania do Towarzystwa, jak i zaclięca-

rady prawnej członkom swoim w sprawach nja (f₀ tego swych znajomych, gdyż Towa-

Przewodniczący.

podatków innym osobom, częścią przez przerzucanie podatków na innych i t. d.

Potrzeba zatem zespolenia się wszystkich podatników dla wspólnej obrony przeciw fiskalizmowi.

W tym celu grono ludzi dobrej woli postanowiło założyó Towarzystwo prawnej ochrony podatników.

podatkowych i interweniowanie u władz w celu poprawy obecnych stosunków podatkowych.

W tym celu założyło Towarzystwo biuro swoje przy ulicy TrzeciegoMajal.il, I. p. (nad kawiarnią Amerykańską — telefon nr. 676), które w godzinach urzędowych od 10-ej do 1-ej i od 3-ej do 6-ej udzielaó będzie członkom Towarzystwa ustnie lub listowanie porady prawnej w sprawach podatkowych.

Członkiem Towarzystwa może hyc każda osoba czci nieposzlakowanej przyjęta przez Zarząd Towarzystwa, a minimalna opłata roczna w kwocie 2 koron, (i jednorazowo 1 kor. tytułem wpisowego,), umożliwia każdemu przystąpienie do Towarzystwa.

Wzywamy przeto wszystkich, w dobrze rzystwo nasze dopiero w całej pełni odpowie swemu zadaniu, gdy będzie oparte na silnej podstawie, więc przedewszystkiem na wielkiej liczbie członków.

We Lwowie, dnia 20. marca 1904.

Za Zarząd Towarzystwa prawnej ochrony podatników :

Dr. Zygmunt Garyas. Maurycy MycielsM. Sekretarz.

KROMKA.

Z Borysławia. 20. b. m. odbyła się w Borysławiu (vide listy z Borysławia) wspólna konfe-rencya delegatów robotniczy cli z delegatami firm naftowych, na której uchwalono zredagować przy pomocy adwokata memoryal do c. k. starostwa, górniczego z prośbą o odroczenie wprowadzenia kas brackich aż do najbliższej sesyi. sejmowej. Uchwalono dalej wysłać deputacyę do urzędu górniczego w Drohobyczu, do c. k. Starostwa w Krakowie i do ministerstwa do Wiednia, by odroczenie wprowadzenia kas brackich u władz wyjednać ; celem jednolitej akcyi w całej Galicy i w sprawie kas brackich uchwalono dalej zakomunikować rezultat konferencyi firmom i robotnikom naftowym zachodniej Galicyi.

Sprzedaż ropy przez „Petroleę“. Towarzystwo „Petrolea“ porozsyłało swoim komitentom wykaz sprzedanej przez siebie ropy i cenę przeciętną, jaką przy sprzedaży ropy borysławskiej osiągnęło. W sumie za czas istnienia „Petrolei“ oddano jej do sprzedaży 13.996 cystern, z tej liczby sprzedano 2.697 cystern na wewnętrzną konsumcyę, 3.361

W szczególności będzie biuro przy pomocy fachowych organów i specyalnych syndyków wypracowywało dla członków Towarzystwa wszelkie podania, przedstawienia i re-    z „Petrolei“. Pan Karol Gottfried, b. dy-

kursy w sprawach podatkowych, będzie pil- ' rektor „Popy“, został na ostatniem posiedzenia za-nowało ich załatwienia, a w razie potrzeby j mianowany dyrektorem biura lwowskiego „Petro

,    ,    , ,    .    ,    ,    ,    ,    , lei“, a n. Arpad Cs on k a trzecim doradca komer-

przygotowywało zażalenia do trybunału ad- :    ¹    . ...    , .

. .    .    .    .    cyalnym obok juz mianowanych dawniej panów

ministiacyjnego ; biuro będzie układało fasje    Bnin nera i Feuersteina. „Petrolea“ zaprowadziła

do podatków osobisto-dochodowego, rento-    też u siebie dział statystyki i kierownictwo tegoż

wego, domowo-czynszowego, deklaraeye do poruczyła einer, radcy górniczemu panu Podgór-podatku zarobkowego, będzie wyrabiało po- skie mu. dania o wolne lata od podatków domowych, o odpisy podatku gruntowego i innych z powodu klęsk elementarnych, o sprostowanie omyłek w katastrze podatków gruntowego i domowego, o zwroty nadpłaconych lub nienależnie zapłaconych podatków, będzie interweniowało w razie nadużyć przy przeprowadzaniu egzekueyi przez organa egzekucyjne i t. p., będzie zbierało informacye i interweniowało u władz podatkowych we wszystkich wogóle sprawach, tyczących się jakichkolwiek nalcżytości prawnych, taks, stempli i wszelkich podatków, tak bezpośrednich, jak i pośrednich, tak państwowych, jak i autonomicznych i to przy mniejszych sprawach bezpłatnie, a przy sprawach większych za minimalną jedynie na pokrycie kosztów biura obliczoną opłatą.

250.000 kg. nafty, 5.000 kg. oleju cylindrowego dla lokomotyw przy pociągach pospiesznych, j 30.000 kg. jasnego oleju mineralnego dla lokomo-I ty w, 100.000 kg. oleju smarowego dla maszyn, 35.000 kg. oleju smarowego dla wozów, 70.000 kg. wazeliny jasnej, 10.000 kg. wazeliny ciemnej.

5. C. k. Dyrekcya kolei państwowych w O 1 o-

75.000 kg. nafty, 27.000 kg. oleju smarowego maszynowego, 13.000 kg. oleju smarowego dla wozów, 15.000 kg. wazeliny dla lokomotyw, 2.000 kg. (Putzöl) dla lokomotyw.

Wszystkie powyższe dostawy objęte są czasem od 1. lipca 1904 r. do 30. czerwca 1905 roku. Termin wnoszenia ofert do 30. kwietnia (12-ta godz. w południe).

na eksport i 88 do celów opałowych, a więc razem 6.146 cystern.

Z tego na ropę borysławską wypada 3.761 cystern czyli 27V2°/o z ilości oddanej „Petrolei“ do rozporządzenia. Pozostałe 2.275 cystern wypada na ropę schodnicką i urycką, uważane jako marki specyalne z wyższą ceną. Cena przeciętna za ropę borysławską wypada 3 korony i 60 halerzy za centnar. Cena stosunkowo niska wypadła z powodu, że „Petrolea“ na samym początku, nie rozporządzając większą ilością rezerwoarów zmuszoną była sprzedawać większe ilości ropy po niskiej .cenie. Obecnie cena ropy borysławskiej na wewnętrzną konsumcyę wypada odpowiednio do cen nafty 5 k. 44 hal., na eksport 2 kor. i 60 halerzy. Produkcya ropy w Borysławiu wynosi obecnie 5.500 cystern miesięcznie.

Akcyjne Towarzystwo dla eksportu nafty. W tym miesiącu odbywały się we Wiedniu narady rafinerów eksportujących naftę, na których powzięto myśl, by projektowane akcyjne Towarzystwo eksportowe było założonem z kapitałem dwóch lub trzech milionów koron, nie zaś jednego miliona, jak było projektowanem przedtem. Większy kapitał akcyjny ma na celu, by samodzielność eksportujących rafineryj łatwiej dała się otrzymać. Ostateczna decyzya jeszcze nie zapadła.

Budowa nowych rafineryj nafty. W kołach naftowych w ostatnich czasach obiega pogłoska, że Yacuum-Oił-Company, które swój kapitał akcyjny z 200.000 koron podniosło do 3 milionów koron, ma zamiar budować dwie nowe ralinerye, jedną •av Austryi, a drugą na Węgrzech; z węgierską rafinery ą ma być połączona także fabryka tłuszczów : Towarzystwo to ma zamiar w swojej fabryce wyrabiać tanie smary i pewne gatunki gorsze i lepsze tłuszczo w specyalnie dla przemysłu tkackiego i w tym celu ma nawet sprowadzać tanie sorty smarów i tłuszczów ; podobno przedwstępne kroki do budowy fabryki już są rozpoczęte i Towarzystwo ma nadzieję, że w przeciągu 9 miesięcy budowa rafineryj będzie już ukończona.

Rokowania celem zawiązania międzynarodowego kartelu rur mają się odbyć w najbliższych dniach w Londynie; w rokowaniach mają wziąć udział zastępcy austryackich, niemieckich, angielskich, francuskich i belgijskich fabryk rur, by powziąć decyzyę co do cen i zbytu rur. Z austryackich fabrykantów wyjeżdżają do Londynu: Robert Kern (fabryka witko wieka), dyrektor Mille)⁻ z fabryki mannesmanowskich rur w Komotowie i Albert Hahn z walcowni rur w Boguminie. Na naradach ma być powzięta uchwala, by rury o dy mensy i mniejszej. niż 9>/2 cala nie mogły b3Tć eksportowane lecz sprzedawane tylko wewnątrz kraju. Dla austry-aćkieh fabryk rur postanowienie to jest o tyle ważnem, że w ostatnich czasach w Galicyi do wiertnictwa były sprzedawane amerykańskie i angielskie rury, a nadal byłyby sprzedawane tyl ko rury z fabryk austryackich,, Gdy porozumienie dojdzie do skutku, trzeba oczekiwać podniesienia, cen na rury wiertnicze.

Nafta na wyspie Haiti. Podług doniesienia do departamentu państwa, wykryto koło Azun. w rze-czypospolitej st-dominikańskiej, ogromne ź rodła nafty, o wiele obfitsze, aniżeli istniejące dotychczas. Syndykat amerykański zapewnił sobie kon-cesyę na 220.0CO akrów nowego terenu naftowego. Obliczają, że źródła te dają dziś 800 beczek dziennie, a przy zastosowaniu nowoczesnych środków wydawać będą do 2 500 beczek dziennie.

Komunikaty Kraj. Towarzystwa naft.

Rozpisanie dostaw na naftę i smary przez dyrekeye kolejowe.

i. C. k. Dyrekcya kolei państwowych we

Lwowie:

450.000 kg. nafty, 180.000 kg. smarów mineralnych dla lokomotyw, 65 000 kg. smarów dla wagonów, 24.000 kg. olej u cylindrowego, 65.000 kg. wazeliny, 8.000 kg. oleju cylindrowego (vacuiim).

2. C. k. Dyrekcya kolei państwowych w Kr a-

368.000 kg. nafty, 16.000 kg. . smarów dla motorów i maszyn, 72.000 kg. oleju cylindrowego ciemnego i jasnego dla lokomotyw, 56.000 kg. oleju smarowego dla wagonów, 80.000 kg. oleju smarowego dla maszyn.

3.    C. k. Dyrekcya kolei państwowych w S t a-n i si a w o wie:

300.000 kg. nafty. 120.000 kg. oleju smarowego maszynowego, 40.000 kg. oleju smarowego dla wagonów. 20.000 kg. oleju cylindrowego dla lokomotyw jaśniejszego, 65.000 kg⁻, oleju cylindrowego ciemniejszego.

4.    C. k. Dyrekcya kolei państwowych w Pi 1-

1—12

Ceny produktów naftowych na początku kwietnia.

Ropa. Schodnica k. 5-80—6. Borysław k. 5—5.50. Urycz k. 5-80—6 za 100 kg. loco Drohobycz w cysternie, oferują znacznie niżej.

Nafta. Standard k. 40-00—40-50. cesarska k. 41-50 — 48-00 loco Wiedeń w beczkach.

Benzyna. Rafinowana (0-700) k. 84+-S6 (0’7³⁰/4o) k. 30-31.

Benzyna eksportowa k. 12-50—18 loco Wiedeń ; popyt słaby.

Benzyna motorowa k. 17—18; popyt słaby. Gazo lin a (0-6⁴°/r>o) k. 46—54.

Oleje. Olej niebieski k. 8-80—4-00 loco fabryka w cysternie; popyt ożywiony.

Oleje rafinowane (0-885) k. 11-50—12-50, wrzecionowy k. 14-50—16-50, maszynowy lekki k. 21—23, ciężki k. 26—29, cylindrowy k. 85—45, rosyjski Szybajewa k. 30—33 loco Wiedeń.

Parafina. Cena spada Miękka w łuskach k. 44—50, twarda k.52—54. czyszczona k.60—62, parafina amerykańska w łuskach m. 45—48 loco Ro-

fcerdam, czyszczona m. 52—54 loco port niemiecki.

Cerezyna. Naturalna k. 140—146, sorty czyszczone k. 164-190.

Wosk ziemny : popjH slab}⁷, punkt topi. 72/78° G k. 170-172 67/68° G k. 175-178 gorsze gatunki k. 120 — 180.

Nafta amerykańska loco Hamburg m. 7-05. za 50 kg. Popyt słaby.

Odłewarnia i fabryka maszyn

W. Podhorodecki i Spółka.

Lwów ul. Polna 1. 51.

(Stacya kolei elektrycznej, szkoła Konarskiego)

Odlewy surowe i apretowane, podług własnych lub nadesłanych modeli. Odlewy budowlane jak: rury wychodkowe, drzwiczki, ruszta i t. d., słupy do latarń i ogrodzenia. Części do browarów, gorzelń, młynów i tartaków. Wyrób i naprawa maszyn i narzędzi rolniczych.

I®

Kok §!

Przegląd Górniczo-Hutniczy

Zakład gazowy miejski we Lwowie

dostarcza

•m

tKoRs

s.

mm

z najlepszych węgli gazowych do opału i celów kowalskich.

Przy większym odbiorze

Czasopismo poświęcone sprawom przemysłu górniczego i hutniczego (ze szczególnem uwzględnieniem przemysłu górniczego i hutniczego w Królestwie Polskiem).

Wychodzi I-go i 15*go kaźd. mieś.

Przedpłata (z przesyłką pocztową) rocznie rub. 12, półrocznie rnb. 0, kwartalnie rub. 3.

Adres Kedakoyi : Dąbrowa (guberni a Piotrkowska).

ceny znacznie zniżone

Cennik na żądanie.

Wydawca Stanisław Ciechanowski. Redaktor Mieczysław Grabiński.

2-3

Koka!

PIERWSZE GALICYJSKIE

ul

■w" Sanok-u.

wykonuje i ma na składzie gotowe:

Narzędzia wiertnicze.

Kompletne r,rgi wiertnicze.

Kotły lokomobilowc.

Kotły parowe wszelkich systemów i wielkości.

Przyrządy do tychże do opalania ropą«

Maszyny parowe.

Ił tiry żelazne stojąco lane dla wodociągów, gazowni itd.

Sikawki pożarne.

Odlewy metalowe i żelazne.

Wozy cysternowe do przewozu nafty, kwasu siarczanego, teru itp.

Zbiorniki na naftę o każdej objętości.

Wózki dla kolejek polowych i leśnych.

Urządzenia kompletne rafinery i nafty, parafiniarń i rekonstrukeye tychże.

Wszelkie konstrukeye żelazne.

Zastępstwo wyłączne sprzedaży przyborów i narzędzi wiertniczych ma Towarzystwo dla handlu, przemysłu i rolnictwa, Lwów, Chorąż-czyzna 17, z składami w («orlicach, Potoku, Schodnicy, Iloryslawin.

Zamówienia przyjmuje Dyrekeya fabryki w Sanoku, oraz Biuro Towarzystwa we Lwowie, ul. Trzeciego Maja 1. lia.

Na żądanie wysyła się odwrotnie kosztorysy i cenniki.

S

Towarzystwo akcyjne dla przemysłu naftowego we Lwowie.

Fabryka narzędzi wiertniczych w Borysławiu wykonuje wszelkie przyboiy wiertnicze wszystkich systemów, z najlepszego materyału, po najbardziej umiarkowanych cenach.

KOMPLETNE RYGI WIERTNICZE NA SKŁADZIE.

Fabryką kieruje inż. Władysław Zdanowicz. Korespondencye adresować do biura Towarzystwa, we Lwowie ul. Kościuszki 7.

Przy zamówieniach, korespondencyach etc. prosimy odwoływać się na nasze czasopismo, jako źródło informacyi !