NAFTA

Organ Galicyjskiego Przemysłu Naftowego

wychodzi 2 razy aa miesiąc 5-ego i 20-eJo.

Pren-amerata wynosi rocznie 12 łsoron.

Komitet redakcyjny: Inż. KI. Angerman, dr. Stefan Bartoszewicz, Władysław 'Długosz, Stanisław Mars. Wydawca i redaktor: Iv. ZA.ŁOZIEGIKI.

Adres Redakcyi i Administracyi : Lwów, ul. Krzyżowa 1. 39., Willa „Romana“.

Treść zeszytu 6.

Kilka słów do polemiki p. Słiolmana z p. Angermanem. Nap. Wit. Sulimirski. — W sprawie emerytury urzędników. Nap. Stanisław Chołodecki. — Przemysł naftowy kaukazki w r. 1904. Nap. dr. Stefan Bartoszewicz. — Listy naftowe. Nap. Julian Korski. — W sprawie kas brackich. — Kronika.

Przedewszystkiem bronić muszę prowadzenia robót na Kaukazie, gdyż dziś nie dzieje się tak, jak działo się dawniej. Wodę stäraja się wszystkie kopalnie zamykać, czy to cementowaniem rur klepanych, czy też rurami liermetycznemi; na te ostatnie wydają obecnie kaukazkie kopalnie nafty ogromne szyby naftowe ich rejonu znachodzą się.

Kilka slow do polemiki p. Sholmana z p. Angermanem.

Czytając artykuł p. Augermana w II. zeszycie „Nafty“ z r. b. p. t. „Powszechna rabunkowa gospodarka“ — w którym wspomniany autor rozwodzi się nad — „prawdziwą nędzą“ kopalnictwa naftowego, i dochodzi do wniosku, że zamykanie wody w szybach naftowych należy powierzać „wodnej komi-syi“ a nie kierownikom kopalń, dziwiłem się, iż człowiek, który jest przekonany, iż zna stosunki naftowe na Kaukazie, w Galicyi jest zdolnym coś podobnego napisać.

Za sponiewieranych wspomnianym artykułem p. t. kierowników kopalń galicyjskich ujął się p. Sholman; mnie dziś pozostaje tylko wyświetlić kolegom galicyjskim położenie i władzę komisyi wodnej, którą p. A. pragnąłby żywcem z Kaukazu importować do Galicyi.

sumy, tak więc ku zapobieżeniu złemu, nie brak ani chęci, ani środków.

Niektóre więc firmy zamykają wodę rurami liermetycznemi bez cementowania, inne rurami blaszanemi manszetówkami ¹U” a czasem ⁵/io” grubości, często podwójnemi tak, że grubość ściany wynosi V2”. Cementuje się po każdym pokładzie wodnym, zwykle 3 do 5 razy, a nawet i 6 razy w jednym szybie. By więc dojść 16” albo 18” do ropy zaczynają wiercić 30” rurami a w Baku obecnie nawet i 36” rurami.

Są i takie firmy, które cementują bla-szanki a w końcu zapuszczają rury hermetyczne, i także cementują je. Słowem dziś na całym Kaukazie uznano, że przeciw wodzie walczyć trzeba, i faktycznie walczy się.

Tak w Baku jak i w Groźnem egzystują komisye techniczne złożone z zarządzających kopalń ; na czele tych komisyj technicznych stoją jako prezesowie, miejscowi okrężni inżynierowie (naczelnicy okręgów górniczych). Komisye te wyznaczają delegatów, których zadaniem jest śledzić za zamknięciem wody w szybach naftowych a względnie tylko konstatować, w jakiem stadyum

Są i tacy, którzy z zasady komisyi nie uznają, i na nią nie uważają, a robią jak im się podoba, — i to uchodzi.

Wspomniałem przedtem, że usiłowań kwestyę, czy woda w danych szybach zam- do zamknięcia wody w szybach tutejszych knięta lub nie. Dotąd bardzo ładnie, ale nie brak. W Groźnem wiele kopalń zamyka każda rzecz ma swoje, ale i gdyby wodę 16”, 14”, 12” i 10” rurami herme-p. Angerman lepiej znał tutejsze stosunki, tycznemi, ale nie każdej udaje się zamknąć a mniej powierzchownie traktował wielorakie ; szczelnie, jako bowiem słusznie p. Sholman sprawy, to jestem przekonany, że nie pro- w swojej odpowiedzi p. Angermanowi, po-jektowałby Galicyi różnych kaukazkich spe- mieszczonej w Nr. 4 „Nafty“, zaznaczył, że eyalności. Lecz wracam do mojego „ale“, przy łaskawych warunkach technicznych nie otóż, po pewnym czasie, często na drugi lub trudno uchronić teren od katastrofy wodnej, trzeci dzień okazuje się, że woda tylko My tu takich warunków nie mamy, prze-chwilowo, (zapewne tylko dla komisyi, za- | ciwnie, pracujemy w pokładach trudnych, myka zarządzający, by być krytym wobec toteż i trudniejsza jest walka z wodą.

Na Groźnieńskieh kopalniach sprawa zawadniania terenów naftowych ma więcej aktualności, jak na Bakińskich. Groźnień-skie pokłady ropne nie są bowiem tak zasobne w ropę, jak Bakińskie, i prędzej poddają się niszczącym wpływom wody, dlatego też w zasadzie wszystkie firmy bez wyjątku są za zamknięciem wody i bronią się przeciw jej wpływom.

Niestety mimo starań i wielkich wydatków, fakt faktem jest, że na Kaukazie mamy bardzo mało kopalń, w których wszystkie szyby mają zamkniętą wodę; a tu komisya wodna działa — i jak działa! sam jestem jednym z nieszczęsnych delegatów tejże komisyi wodnej, a mimo że pociągu do alkoholów nie czuję, cierpię już na wodostręt. Źródłem tej choroby jest właśnie ta zalecana dla Galicyi, kankazka komisya wodna. Bo proszę sobie przedstawić położenie takiego delegata : Roboty własnej po uszy, a tu opędzić się nie można od tych zaproszeń na t. zw. „oświeditelstwowanie skwaźiny“ (czyli szybu) — to tu, to tam. Deszcz, błoto, śnieg czy gołoledź, wal po górach do oznaczonego szybu, tam wypompowują wodę (łyżkują) do pewnej głębokości, później zawieszają łyżkę jedną stopę wyżej płynu, pieczętują szyb i pp. delegaci odchodzą. Na drugi dzień schodzą się znowu, zdzierają pieczęć, wyciąga się łyżkę do góry i konstatuje czy w niej woda jest lub nie.

Następuje pisanie protokołu, co gdy się szczęśliwie uskuteczni, posyłają ten ważny dokument do sekretaryatu komisyi. Gdy się takich protokołów uzbiera cała paczka, okrężny inżynier zwołuje plenarne posiedzenie komisyi, tu dopiero debatują, rozbierają własnej firmy), albo źle była zamkniętą. Jedni zamykają po raz drugi i trzeci, inni, a głównie ci, którzy mimo tego iż w szybie wody masa, dobywają z takiego zawodnionego szybu, po dwa lub więcej tysięcy pudów ropy dziennie i kpią sobie z komisyi i eksploatują ropę z wodą.

Na skargi sąsiada, iź tamten zawadnia mu teren, zbiera się komisya i naznacza termin 1—2 miesięczny do zamknięcia wody. Termin naznaczony upływa a facet zarządzający kopalnią i tym zawodnionym szybem, a który w wielu wypadkach sam do komisyi należy, łyżkuje sobie dalej swoją mieszaninkę. Naznaczają mu znowu drugi termin, i ten mija, Nareszcie okrężny inżynier jako taki, i jako prezes komisyi po głosowaniu tejże za zamknięciem szybu zamyka go, stawia policyanta na straży i zabrania eksploatować“. Natenczas rżnie się metrowy telegram, albo jedzie osobiście do Starostwa górniczego (Gornoje Prawienie) w Tyfiisie, ze skargą na okrężnego inżyniera i komisyę, — i jak dotąd, odpowiedź bywa zawsze przychylną — skarżącemu. Na cóż bowiem spryt u ludzi ? na cóż prawa ? — ,,ua to, by je stosownie do potrzeb tłumaczyć“ — toć każdy paragraf ma swój kontr-paragraf.

Okrężnemu inżynierowi i członkom komisyi wydłuża się uszy na jakiś czas, ale prędko to mija, i znowu da capo idzie „wsio po staromu“.

wypadek śmierci lub dożycia.

Jeżeli zaś zamykają tu ludzie wodę, to nie dzięki komisyi wodnej, a jedynie dzięki kierownikom kopalń. Komisya bowiem nie wskazuje, aoi nakazuje, jak i gdzie zamknąć wodę, lecz tylko konstatuje, czy przed pokładami ropnemi zamknięto wodę lub nie. Ot całe zadanie sławetnej komisyi.

Jeżeli więc kierownik stoi na wysokości swego zadania, obejdzie się bez komisyi. Słusznie p. Sholman zaznacza, że aby uniknąć katastrof wodnych, nie potrzeba żadnych komisyj, lecz ludzi, techników, zdolnych kierowników, inteligentnych praktyków, nie rozbitków różnych kast i zawodów, ludzi, którzyby wstępując w szeregi nafciarstwa, nie mieli na myśli jedyny cel, a to prędkiego wzbogacenia się, nie czekali na uśmiech fortuny, lecz żeby pojmownli swe stanowisko poważnie, i żeby oddali się pracy z całem zamiłowaniem i poświęceniem. Ludzi takich niebrak nam, są oni może jeszcze w mniejszości, nic wiem, lecz miejmy nadzieję, że idea Szczepanowskieh i Odrzywolskich przyjmie się we wszystkich sercach nafeiarskich, a wtenczas nikt śmieć nie będzie bezkarnie wypisywać szumnych artykułów, szkalujących setki ludzi.

Groźne, Kaukaz, 3 marca 1904.

Wit. Sulimirski.

W sprawie emerytury urzędników.

Borysław, 27. lutego 1904.

Dyrekcya kopalń galicyjskiego Banku kredytowego przyznała w roku 1893 perso-nalowi urzędniczemu 5°/o dodatku pensyjnego na cele emerytalne, a mianowicie w tej formie, iż jeśli dotyczący urzędnik opłacał z własnych funduszów wkładki do Towarzystwa urzędników prywatnych lub ubez pieczył się w któremkolwiek z Towarzystw asekuracyjnych — kopalnia dodawała ze swej strony drugie tyle, aż do wysokości 5°/o poborów służbowych. Ponieważ nie było rygoru nałożonego ze strony przedsiębiorstwa, wytworzyło się z tego jedyuie prawo zwyczajowe, z którego z biegiem lat w miarę zmiany personalu, przy wrodzonej nam indo-lencyi, korzystało coraz mniej funkcyonaryu-szy, tak iż z końcem roku 1903 zaledwie dziesiąta część pracowników tej kategoryi i to najstarszych z prawa tego użytkowało.

Z końcem roku ubiegłego znaczne zmiany administracyjne spowodowały przejście kierownictwa kopalni w inne ręce. Nowa dyrekcja wprowadziła z dniem 1. stycznia 1904 obowiązkowy statut ubezpieczenia urzędników, który uzyskał natychmiastową aprobatę Komitetu likwidacyjnego w całej osnowie, có wobec powszechnie ujawniającego się przy rozprawach w Kadzie państ.va nad projektem państwowego przymusowego ubezpieczenia w roku 1901 — opozycyjnego stanowiska sfer posiadających — z tym większym naciskiem podnieść tutaj musimy, jako objaw zrozumienia dezyderatu społecznego.

Zasługa nowej dyrekcyi w uregulowaniu stosunków emerytalnych i asekuracyjnych swego personalu jest tem donioślejszą, że o ile nam wiadomo jest to w naszym kraju, w przemyśle woskowym i naftowym, pierwszy krok w tym kierunku. Powstała wprawdzie inicyatywa tego rodzaju w kopalni wosku Länderbanku w roku 1897, a inżynierowie pp. Werber i Muck wypracowali odnośny statut, instytucya jednak zwlekała z wprowadzeniem go w życie, rzekomo z, powodu złego stanu finansowego kopalni, aż do chwili pojawienia się projektu państwowego przymusowego ubezpieczenia emerytalnego. Wówczas uznano własną inicyatywę za bezprzedmiotową, i wrzucono do kosza.

Przytaczamy tutaj omawiany statut w dosłownem brzmieniu:

STATUT

ubezpieczenia urzędników kopalni wosku ziemnego Galicyjskiego Banku Kredytowego w Borysławiu.

I. Ubezpieczenie na rentę dożywotnią.

A. W myśl niniejszego statutu obowiązani są wszyscy urzędnicy techniczni i administracyjni ubezpieczyć się w Towarzystwie prywatnych urzędników na rentę dożywotnią, o ile w międzyczasie nie ubezpieczyli sięjuź w jednem z istniejących towarzystw asekuracyjnych na

6 k.

10.000 k. 15.000 k.

10 k. 15.000 k. 25.000 k.

12-50 k.

k.

20.000 30.000— k.

25 k.

40.000 k. 60.000 k.

i likwidator

Przyjmując w myśl statutów Towarzystwa prywatnych urzędników największą dopuszczalną ilość udziałów 20, ustanawia się następującą normę:

dla wys. pensyi miesięcznej do 150 k. 10 udz.

12 »

14 „

Na poczet tych udziałów uiszcza kopalnia 50°/o a tyleż ubezpieczony urzędnik. Za tych urzędników, którzy przed wejściem w życie niniejszego statutu już byli członkami Towarzystwa, uiszcza kopalnia kwotę dotychczasową, o ile w myśl powyższego zestawienia nie zostaną wcieleni do wyższej ka-tegoryi. Każdorazowe podwyższenie pensyi posuwa urzędnika do wyższej klasy ubezpieczeń, o ile pensya podwyższona przekroczyła jedną z powyższych klas.

B.    Dla tycli urzędników, którzy posiadają police asekuracyjne na wypadek śmierci lub dożycia, uiszcza kopalnia połowę premij rocznych. Jeżeli ta połowa premij nie przedstawia 5% pensyi stałej, natenczas reszta ja-koteż opłata kopalni w tej samej wysokości uiszczoną będzie na książeczkę kasy oszczędności (vide C.).

C.    Dla urzędników, którzy nie posiadają polie asekuracyjnych, a przekroczyli unormowany statutem Towarzystwa prywatnych urzędników wiek, opłaca kopalnia 5% każdorazowej stałej pensyi i tyleż urzędnik. Kwoty te uiszczane będą w jednej z istniejących kas oszczędności na książeczkę wkład-kową, która wystawiona na imię odnośnego urzędnika przechowaną będzie w⁷ kasie kopalnianej przez czas czynnej służby, a wydaną zostanie albo przy rozwiązaniu stosunku służbowego, albo w razie stałej nieudolności do pracy, urzędnikowi, lub wreszcie po śmierci urzędnika ustawowym spadkobiercom.

D.    Za urzędników, dla których w⁷ myśl ustawy o kasach brackich istnieje przymus ubezpieczania się w⁷ kasie prowizyjnej, opłaca kopalnia całkowitą premię za VI. klasę prowizyjną po odtrąceniu premii, którą urzędnik

ua podstawie nabytych praw ze względu na udział zasobny we funduszu prowizyjnym uiszczać jest obowiązany.

Wszystkie opłaty na ubezpieczenia uiszcza urzędnik miesięcznie (we formie strąceń z pensyi) do kasy kopalnianej, która wtedy ubezpieczenie w całości na siebie przyjmuje. Odnośne kwoty na ubezpieczenie uiszcza kopalnia w dniu płatności polioy, względnie składa z początkiem każdego kwartału kalendarzowego do kasy oszczędności. Wszelkie opłaty uiszczane będą z dołu. Police i książeczki udziałowe przechowane będą w depozycie kopalni.

II. Ubezpieczenie od wypadku. Wszyscy urzędnicy techniczni będą ponadto na koszt kopalni ubezpieczeni od wypadku wedle następujących norm:

1. Sztygarzy, placmistrze i werkmistrz na:

a)    odszkodowanie dzienne

b)    wypadek śmierci

c)    niezdolności do pracy

2. Nadsztygarzy i kierownik centrali elektrycznej ua :

a)    odszkodowanie dzienne

b)    wypadek śmierci

c)    niezdolności do pracy

3. Inżynierowie asystenci na :

a)    odszkodowanie dzienne

b)    wypadek śmierci

c)    niezdolności do pracy

4. Dyrektor i inżynier kierownik na :

a)    odszkodowanie dzienne

b)    wypadek śmierci

c)    niezdolności do pracy Borysław, dnia 20. stycznia 1904.

Wiceprezes komitetu likw. Dyrektor kop.

Inż. Werber mp.

St. Moraczewslci mp.

Redakcya statutu liczyć się musiała z istniejącym obecnie stanem fuńkcyona-ryuszy kopalni, wśród których znajdują się tacy, którzy asekurują się na dożycie lub przeżycie, na pewien kapitał mający dla nich lub ich rodziny zastąpić rentę roczną. Znie-

wolenie ich zatem do wstąpienia w szeregi członków Towarzystwa urzędników prywatnych, byłoby nałożeniem podwójnego ciężaru; dla nich też normuje wyjątkowe warunki ustęp I. B.

stoi zupełnie na uboczu, pominięty i zapomniany. Boó nie ulega wątpliwości, że projekt przymusowej ustawy pensyjnej, wniesiony w Radzie państwa po raz wtóry dnia 21. maja 1901, został wobec gwałtownej opo-zycyi sfer decydujących i smutnych stosunków parlamentarnych, na lat dziesiątek, jeśli nie na zawsze, pogrzebanym.

W znacznej mierze muszą urzędnicy prywatni położenie swoje, własnej przypisań winie. Iście chińska kasto wość, dzieląca ich na setki grup o odrębnych aspiracyach, a co za tern idzie bierność dla spraw klasowych i niemożność zrzeszenia się w najżywotniejszych interesach ekonomicznych, odpowiadają w zupełności naszej lekkomyślnej polskiej naturze, dla której scharakteryzowania

Ponieważ wśród personalu znajdują się również ludzie zaawansowani w lata, których Towarzystwo urzędników prywatnych nie przyjmie w poczet członków, a Towarzystwa asekuracyjne nieproporcyonalnie wysokich wymagałyby od nich świadczeń, przyznano im wyjątkowe warunki ustępem I. C.

W końcu ustęp I. D. dotyczy funk-cyonaryuszy technicznych niższych kategoryi, dla których statut kasy brackiej otwiera przystęp do udziału w funduszu prowizyjnym, względnie daje im rentę dożywotnią na starość w wysokości 400 k. rocznie.    posiadamy jedni na świat cały, znamienny

Prócz tych nielicznych wyjątków, frazes „jakoś to będzie“, wszyscy starsi rangą urzędnicy techniczni    Inicyatywa zabezpieczenia podejmowana

i urzędnicy administracyjni bez różnicy płac, na własną rękę, nędzne wydała rezultaty, a już bez wyjątku wszyscy, skutkiem zmian „Samopomoc pracujących w przemyśle naf-czy też powiększenia personalu, nowo przy- towym“ zawiodła zupełnie pokładane w niej jęci — poddać się muszą rygorowi ustępu nadzieje, kończąc rychło suchotniczy żywot. I. A.    „Towarzystwo urzędników prywatnych“ mimo

Jeśli bowiem kiedyś nadejdzie szczęśliwa chwila, w której urzeczywistni się marzenie o przymusowym państwowym instytucie emerytalnym, obejmie on swoją organi-zacyą tylko te jednostki z pośród urzędników prywatnych, które zabezpieczyły dla siebie i rodzin rentę roczną i nabyte przez nich prawa uwzględni drogą kalkulacyi w mniejszymi lub większym stopniu; gdy wszelkie asekuraeye na kapitał będą musiały zostać nieuwzględnione a ich właściciele rozpocząć ab ovo dosługiwanie się renty emerytalnej pod egidą państwową.

Robotnicy górniczym przemysłowi, rolni, doznają jakiej takiej opieki rządu i w kasach brackich istniejących lub świeżo zakładanych, w kasach chorych i zakładzie ubezpieczenia od wypadków, znaebodzą choć częściowe pokrycie swoich słusznych w tym kierunku postulatów, a kołacząc niezmordowanie do wrót parlamentu i podwoi ministeryalnych, coraz to nowe zdobywają środki dla polepszenia swojej doli ; równocześnie zastęp dwudziesto-tysięcznym urzędników prywatnych Galicyi,

trzydziestokilkoletuiego istnienia, zdołało skupić zaledwie nieco nad 10% ogólnej cyfry urzędników prywatnych w kraju, a jeśli przyjmiemy, iż drugie tyle zabezpiecza się na kapitał lub rentę w Towarzystwach asekuracyjnych, to pozostanie jeszcze blisko 80% pracowników nigdzie nie zabezpieczonych. Cyfra tych szczęśliwców, którym dopisze przysłowie „jakoś to będzie“, którzy bądź zbiegiem okoliczności, bądź niezmordowaną zapobiegliwością, zdołali osiągnąć na stare lata lub nieudolność do pracy, środki zabezpieczające jaką taką egzystencyę, jest tak znikomo małą, iż nie możemy jej zupełnie brać w rachubę. Reszta z nastaniem niemożności dalszej pracy, staje się balastem społecznym, ciężarem dla instytucyj dobroczynnych, własnych rodzin lub dalszych krewnych, obrazem nędzy a owocem karygodnej niezaradności.

Toteż przytaczamy powyżej statut kopalń galicyjskiego Banku kredytowego, zniewalający urzędników do ponoszenia połowy-kosztów rocznych na zabezpieczenie emerytury dla siebie i rodziny, co oprócz właściwego celu, ma jeszcze doniosłe znaczenie pedago-

Środek to

Konsumcyę produktów naftowych biuro dzieli na następujące kategórye :

1.    Konsumcyą mazutu (odpadków naftowych) przez koleje żelazne.

2.    Konsumcyą mazutu przez statki na morzu kaspijskim i na rzece Wołdze z do

pływami.

giczne, wpajające przymusowe elementarne zasady ekonomii społecznej.

Dobry przykład dyrekcyi kopalń galicyjskiego Banku kredytowego, winien być zachętą dla towarzystw i przedsiębiorstw naftowych i woskowych i to nie tylko z pobudek użyteczności społecznej ale w dobrze zrozumianym własnym interesie, najlepszy, aby urzędnika związać z instytucyą czy przedsiębiorstwem, zachęcić do pracy i od powodzenia interesu uczynić zależnem powodzenie własne.

Wprowadzenie jak największej ilości takich lub zbliżonych norm emerytalnych, opartych na wspólnem ponoszeniu kosztów przez interesowanych i przedsiębiorstwa, wzmocniłoby nowym zastępem członków krajowe Towarzystwo urzędników prywatnych i zapobiegłoby tak częstej i niepożądanej zmianie posad, uganianiu za rzekomo korzystniej szemi warunkami i tej niezdrowej konkurencyi, obniżającej wartość pracy z jednej strony, a otwierającej przystęp ludziom nieukwalifikowanym, bez rękojmi co do charakteru i obowiązkowości, z drugiej; a tern samem zapewniłoby przedsiębiorstwom chętnych, wyszkolonych i zaufanych pracowników.

Oddając tych kilka uwag pod światłą rozwagę powołanych — zasyłam chętnym sprawie górniczej „Szczęść Boże“.

Stanisłaiu Cholodecki.

Przemysł naftowy kaukazki w roku 1904.

W poprzednim artykule o przemyśle kaukazkim za rok 1903 wspomniałem, że dzięki znacznym środkom pieniężnym, w jakie jest wyposażone biuro statystyczne naftowe w Baku, jest ono w stanie prowadzić nietylko dokładną statystykę przemysłu naftowego za czas ubiegły, lecz zdolne jest na podstawie ścisłych obliczeń z wielką dozą prawdopodobieństwa wyrokować o stanie przemysłu na rok przyszły.

Przypatrzmy się właśnie, jak wyglądać będzie cyfrowo przemysł naftowy kaukazki w roku obecnym na podstawie ciekawych obliczeń Biura statystycznego w Baku ogłoszonych jeszcze z końcem ubiegłego roku.

W pierwszej części swoich obliczeń biuro się zajmuje konsumcyą produktów naftowych w Rosyi i eksportem tych produktów czyli kwestyą, ile Kaukaz produkować powinien, by zaspokoić potrzeby tych rynków zbytu na produkta naftowe, jakie sobie dotąd wyrobił, uwzględniając naturalny wzrost zapotrzebowania i normalny rozwój zbytu, druga część jest poświęcona przypuszczalnemu obliczeniu, ile faktycznie Kaukaz wyprodukuje surowca naftowego w roku obecnym.

3. Konsumcyą mazutu przez zakłady

fabryczne, umieszczone

a)    przy kolejach żelaznych

b)    przy rzece Wołdze.

4.    Konsumcyą nafty w Rosyi.

5.    Konsumcyą smarów w Rosyi.

6.    Konsumcyą ropy i innych produktów naftowych w Rosyi.

7.    Straty przy transporcie i magazynowaniu produktów naftowych.

8.    Eksport zagranicę.

9.    Konsumcyą produktów naftowych w ogniskach przemysłu naftowego, w rejonach bakińskim i grożnieńskim.

Pierwsze trzy kategórye czyli konsum-cya mazutu przy odrębnej właściwości ropy kau-kazkiej, która zawiera o wiele znaczniejszy procent mazutu, niż nafty, jest cyfrowo największą. Same tylko koleje żelazne zużywają rocznie do opalania lokomotyw, wagonów i budynków na stacyach kolejowych przeszło 100 milionów pudów mazutu rocznie; przeciętnie ilość tego płynnego paliwa zużywanego przez koleje, wzrasta rokrocznie o 4 miliony pudów, przez zwiększenie ruchu, o ile jeszcze dodatkowo jaka nowa sieć kolei, jak w ostatnim roku kolej Mikołajewska (Petersburg-Moskwa) nie zastosuje u siebie opalania lokomotyw mazutem zamiast węglem i drzewem. Na podstawie tego stałego przyrostu ilości zużywanego przez koleje mazutu obli -

Smarów Rosya zużywa rocznie 5 milionów pudów ; również 5 milionów rocznie mniej więcej zużywa się benzyny, gazoliny, wazeliny, gudryny i innych produktów naftowych; 15 milionów pudów ropy przerabiają roczne rafinerye poza granicami Kaukazu po-łożonie, gdy cały właściwie przemysł rafineryjny naftowy jest właściwie skoncentrowany w Baku.

315

333

194

324

244

123

406

68

76.011    73.520

4.130    3.626

66.507

4.699

8.729    9.530

8.948

1.261    1.648

2‘595    2.973

1.776

4.340

czono, źe w roku 1904 koleje do celów opałowych zużyją 125 milionów p u d ó w m a z u t u.

Taką samą prawie ilość płynnego paliwa zużywają rocznie statki rosyjskie ; na podstawie cyfr porównaczych obliczono, źe statki n i morzu Kaspijskiem zużyją w 1904 r. 17 milionów pudów mazuta, a statki na rzece Wołdze 95 milionów. Czyli razem 112 milionów pudów; przeciętnie jeden statek rzeczny zużywa rocznie 50.000 pudów, 1900 statków kursuje po Wołdze opalonych mazutem.

Biuro oblicza dalej, źe zakłady fabryczne, które otrzymują mazut koleją, zużyją w 1904 125 milionów pudów i zakłady fabryczne położone nad brzegami Wołgi 30 milionów pudów. Uderzająco wielką jest liczba mazutu zużywanego przez fabryki, jako opał; 155 milionów pudów jest to przeszło 25 milionów centnarów metrycznych; 60% tej ilości zużywają fabryki w centralnej Rosyi, w Moskwie i pobliskich guberniach.

Znaczna ilość mazutu idzie do zakładów fabrycznych w Petersburgu, gubernii pskowskiej i nadbałtyckiej ; całą więc Rosyę z południa na północ przebywa mazut, by służyć, jako opał we fabrykach.

Razem 392 miliony pudów czyli przeszło 64 miliony cetnarów mazi jest spalane rocznie, jako źródło siły motorycznej. Konsumcya nafty w Rosyi na 1904 rok jest obliczona j na 48 milionów pudów czyli niespełna 8 mi- j lionów cetnarów, stanowi to na głowę ludności 13'8 funta czyli 5l/2 kilograma, jest to w każdym razie stosunek korzystniejszy niż w Galicyi, gdzie według moich obliczeń za rok 1902 wypadało na głowę tylko 3‘A kilograma.

Straty przy transportowaniu i magazy-waniu produktów naftowych są według obliczeń biura statystycznego w Rosy i dość znaczne ze względu na wielkie odległości, jakie produkta te przebywać muszą, jak również ze względu na długie przechowywanie n. p. mazutu w magazynach. Straty przy transporcie nafty wynoszą rocznie 1 milion pudów; 5 milionów pudów na statkach morza Kaspijskiego ; badania komisyi nad wpływem zanieczyszczeń naftowych na rzece Wołdze na ryby, wykazały, źe rocznie 7 milionów pudów mazutu wycieka przy transportowaniu tego produktu na statkach; wreszcie 7 milionów pudów stanowią straty przy przepompowywan i u i magazynowaniu w re-zerwoarach tak, iż ogólna ilość strat wynosi rocznie 20 milionów pudów.

Nadzwyczaj ciekawe są obliczenia Biura statystycznego co do możliwego eksportu produktów naftowych rosyjskich w r. 1904 ; daty te są i dla naszego przemysłu dosyć ważne, gdyż w Niemczech nasza nafta konkuruje z naftą rosyjską i nasz eksport tak samo, jak i rosyjski, w przyszłości opierać się może i liczy na upadek przemysłu amerykańskiego.

Eksport produktów naftowych rosyjskich za trzy lata (1900—1902) przedstawia się w następujących cyfrach (tysiące pudów).

1900    1901    1902

Surowiec naftowy Wazelina, olej wa-zeliuowy

Benzyna, gazolina Nafta lekka Nafta ciężka ( )lej smarowy rafinowany Olej smarowy surowy

Odpadki naftowe

Razem 86.693    93.372    92.343

W roku 1903 w porównaniu z rokiem 1902 w przeciągu pierwszych dziesięciu miesięcy eksport powiększył się o 8'3 miliona pudów, z czego, na naftę wypada 7.7 milionów; w tym samym roku i nasz eksport wykazuje znaczny przyrost w nafcie dzięki

A więc obliczono :

1.    Paliwo dla kolei żelaznych 125 mil. pud.

2.    Paliwo dla statków na

. 125    „

. 20 „ „

20

. U5 „

. 160 „ „

stagnacyi w przemyśle naftowym amerykańskim. Obliczając, iż w tym samym stosunku wzrośnie eksport w roku 1904. Biuro statystyczne oblicza ilość eksportowanych pro-duktćw w r. 1904 na 115 milionów pudów.

Zdaniem biura wskutek stagnacyi przemysłu amerykańskiego, nawet, gdyby Amerykanie zakupili terena naftowe w holenderskich Indyach jedynie czy też w Rumunii, o co robią starania, lukapozostała przez stagnacyę nieda się wypełnić tak prędko i nafta rosyjska w najbliższej przyszłości mogłaby być eksportowaną, w ilościach o wiele znaczniejszych, lecz stoją temu na przeszkodzie jedynie środki komunikacyjne na Kaukazie. Rosya eksportuje swoje produkta przez dwa porty Batum i Noworosyjsk, do których od Baku prowadzą koleje Zakaukazka i Władykau-kazka; eksport przez Noworosyjsk jest nieznaczny, jest to droga dłuższa i używają tego kieruuku tylko w wypadkach, gdy ruch wzrasta i kolej Zakaukazka poradzić sobie nie może. Okazało się, że dzisiaj maximum produktów, które kolej Zakaukazka rocznie przewieść może, wynosi nie więcej, niż 100 milionów pudów rocznie ; .20 milionów może przewieść kolej Władykaukazka; Rosya więc na razie nie wiele swój eksport zwiększyć może, choćby nawet produkcya ropy na Kaukazie znacznie wzrosła i to jest dość pocieszające ze względu na konkurencyę naszej nafty z rosyjską ; dopiero, przeprowadzenie rurociągu dla nafty z Baku do Ba-tumu mogłoby podnieść zdolność eksportową przemysłu naftowego zakaukazkiego; w roku 1904 ma być już otwarty rurociąg z Baku do Eibat, a następnie ze stacyi Michajłowo do Ag-Tagla, by w ten sposób powiększyć ilość stacyj ekspedycyjnych, gdyż samo Baku rady sobie dać nie może.

Konsumcya produktów naftowych w ogniskach samego przemysłu w okręgach bakiń-skim i groźnieńskim jest obliczona na rok 1904 przypuszczalnie w ilości 160 milionów pudów; przeważnie jest to także mazut używany jako opał, na samych kopalniach i rafineryach nafty i do tego doliczone są straty przy pompowaniu, przy rafinaeyi i de-stylacyi surowca naftowego, jak również i możliwe straty przy pożarach.

Ponieważ w ostatniej kategoryi uwzględnione straty przy destylaoyi i rafinaeyi ropy, przeto zesumowanie cyfr konsumcyi wszystkich kategoryj da nam tę ilość ropy, jaką Kaukaz wyprodukować w roku 1904 powinien, by zaspokoić wewnętrzne i zewnętrzne rynki zbytu.

morzu kaspijskim i rzekach

3.    Paliwo dla fabryk dostarczane koleją .

4.    Paliwo dla fabryk położonych przy rzekach .

5.    Konsumcya nafty w Rosyi 48    „    ,.

6.    Konsumcya smarów w Ro-

syi.....

7.    Konsumcya ropy w Rosyi poza Kaukazem

8.    Straty przy przewożeniu i magazynowaniu

9.    Eksport produktów zagranicę

10. Konsumcya w ogniskach przem. naft.

Razem 760 mil. pud. (Dok. nast.)

Dr. Stefan Bartoszewicz.

Listy naftowe.

Borysław, 10. marca.

(J. K.) Cyfra przedsiębiorstw, pracujących tu obecnie, wzrasta bezustannie. Chwilowo wynosi 57. Pomiędzy tymi największymi kapitałami rozporządzają angielskie i niemieckie, one też mają największe tereny i odpowiednią produkcyę. Na ogół firmy niekra-jowe posiadają dwie trzecie Borysławia, a miarę produkcyi daje firma Tow. Karpackiego, przedtem Bergheim i Mac Garvey, z produkcya lutową 1.200 cystern, z całkowitej produkcyi 6.500 cystern w z. miesiącu. Ekspedycja w lutym wyniosła 3.600 cystern, gdy w styczniu wynosiła 3.914 cystern. Ropy zamagazynowanej przez „Petroleę“ w 12 zbiornikach pozostało 5.219 cystern.

me-

(!)

rodny , z którego chcieliśmy stworzyć kształt, nie posiada zdolności krystalizacyi...“ „Za-mało uświadomioną jest jeszcze między nami ta prosta prawda, że współdziałanie i solidarność jest równie naturalnym, koniecznym a potężniejszym o wiele czynnikiem zabezpieczenia naszej przyszłości, jak czysto egoistyczny instynkt samoobrony. Zastęp pracowników naftowych — niemały, produkcyjny, inteligentny, niezawisły — silnie by mógł zaważyć w układzie sił naszego społeczeństwa. W imię więc przyszłości kraju łączmy się, organizujmy, bo nie kupa bezładna lecz karna armia w boju zwycięstwo że tu żadnych nie potrzeba wiadomości i źad-

lecz

Pracuje w Borysławiu wraz z Mrażnicą, Wolanką i Tustanowicami 261 rygów. Tyle tez wynosi ilość szybów w robocie, gdyż dotąd nie ma ani jednego szybu ukończonego we właściwem tego słowa znaczeniu. Najgłębszy szyb będący w robocie wynosi przeszło 1.080 m. Z wymienionych 261 szybów posiada 131 głębokość od 100 do 750 trów, a 130 głębokość od 750 do 1.000 m-i niżej. Z tych 130 posiada 112 głębokość poniżej 880 m.

Wymieniony szyb o głębokości 1.080m. znajduje się na Popielach i należy do firmy Bogusz-Sulimirski. Głębszy od niego o kilka metrów i wiercony dotąd żerdziami należy do Tow. Karpackiego i znajduje się w Tustano-wicach. Wierci go od początku kierownik Fr. Batukiewicz.

Borysław, 14. marca.

Były próby zorganizowania nafciarzy, ale daremne. Nawet Towarzystwo wzajemnej pomocy urzędników (a więc inteiigencyi) pracujących w przemyśle naftowym, założone w r. 1896, utrzymało się zaledwie lat parę przy życiu. A chodziło przecież w tym wypadku o ochronę interesów osobistych, nie o żaden przemysł krajowy lub dobro ogólne. Długoletni prezes tego Stowarzyszenia pan Jan Sholman pisze z tego powodu w jednem z ostatnich sprawozdań :

„Szukając przyczyny tego niezwykle prędko objawiającego się upadku, znajdujemy go n i e w ujemnie wpływających czynnikach zewnętrznych, ale niestety w nas samych. Widocznie element dość różno-odnosi“.

Lecz te wszystkie nawoływania w imię przyszłości kraju nic nie pomogły, bezładna kupa pozostała bezładną kupa, a jeden z doskonałych znawców stosunków naftowych, zastanawiając się (w poprzednim numerze „Nafty“) nad kwestyą, dlaczego Gałicya, ten kraj prawie w środku Europy położony, tak długo czasu potrzebuje, aby się zapoznać z najprostszymi środkami kultury — musiał dojść do wniosku, że winę ponosi nasz a zarozumiałość, bo m y uiecheemy oczu otworzyć na nasze prawdziwe braki i wady, my nie chcemy się niczego prawdziwie pożytecznego nauczyć, m y nie chcemy losów naszego kraj u szczerze i rozumnie poprawić!... „Takie usposobienie musi wyradzać dyletantyzm, to też nigdzie niema tyle dyletantyzmu co u nas, nigdzie niema tyle uniwersalnych geniuszów co u nas, a przemysł naftowy ma specyalne szczęście do takich analfabetów...“

Od siebie pytam : dlaczego właśnie przemysł naftowy ma specyalne szczęście do takich uniwersalno-genialnych analfabetów?

Na to odpowiada szanowny autor poprzednich wywodów: „Albowiem mniema wielu, że tu (t. j. w przemyśle naftowym) nie potrzeba żadnych wiadomości i żadnego się nie wymaga kształcenia, że wiercić, zwłaszcza cudzemi rękoma, każdy potrafi, a ropę każdy „żyd“ kupi“.

Pozostaje mi jeszcze wypowiedzieć własne zapatrywanie na tę sprawę, zanim przystąpię do rozważenia środków już zastosowanych lub też mogących być uźytemi do wyleczenia schorowanego organizmu naftowego.

Otóż jestem przeświadczony, że —biorąc na ogół — wartość moralna i umysłowa poszukiwaczów nafty równa się wartości moralnej i umysłowej poszukiwaczów n. p. złota lub dyamentów. Do Kalifornii i do Klon-dyke, na Podkarpacie naftowe i do Borysławia nie idzie nikt poto, aby się umoralnić, lecz poto, aby czemprędzej zrobić majątek. Przychodzą wprawdzie do nafty ludzie z wszech miar godni szacunku, świetni fachowcy, solidne firmy, ale to wyjątki.

Inni spieszą do nafty, ponieważ sądzą, nego się nie wymaga kształcenia

dlatego jedynie — bo nafta jedyna przyjmuje ich, jak dzieci zbłąkane i jak matula okryje i otuli — i łzy wyciśnie, gdy ściśnie.

zamorskich, bez poczucia do jakiejkolwiek wdzięczności dla tej złotodajnej ziemi, żyjąc zdała od społeczeństwa, z którego ojcowizny ciągną niepoliczone bogactwa...

Tak wygląda polski przemysł naftowy w pięćdziesięcioletnią rocznicę swego istnienia !...

Czy były próby zapobieżenia złemu?

W r. 1879 przybył do Galicy ś. p.

Bo każdy z no wo wstępujących musi odbyć swoją krótszą czy dłuższą „praktykę szybową“ jako zwykły robotnik, gdzie się uczy wiercić swojemi własnemi rękoma. 1 z pewnością gorzko nieraz taki skrachowariy „pan musi pracować za ośm „szustek“ za szychtę...

naftowego w tym kraju. Przez to myślał podnieść kraj i jego mieszkańców materyalnie, polepszyć dolę ludu, wywołać powstawanie klasy średniej, której nam brak, a tern samem stworzyć także podstawę do rozrostu oywilizacyi w tej zaniedbanej krainie.

Było to zadanie olbrzymie, ale też i olbrzym podjął się tego zadania!...

Z mapą w ręku przebiegał pieszo okolice podkarpackie wzdłuż pasu ropodajnego, aż wreszcie w Słobodzie Rungurskiej dokopał się owej pierwszej studni, która zwróciła

A dlaczego jeszcze nafta ma takie spe- j Stanisław Szczep a no wski i przystąpił cyalne szczęście do analfabetów uniwersał- j do wykonania planu, który powziął w pierw-nyeli i zwykłych? Ponieważ w pierwszym i szej młodości: do wytworzenia przemysłu rzędzie nasza galicyjska dyplomowana inteli-gencya cierpi w okropny sposób na tak z w. chorobę bączkową, która od długich lat nagminnie trapi zabór austryacki. Ta choroba bączkową sprawia, że dotknięty nią osobnik traci wszelką cywilną odwagę do walki o byt i jako jedyny cel życia uważa korytko rządowe, żłobek z miesięczną płacą, regularnym awansem, a po 30 lub 40 latach odrabiania „kawałków“ — dożywotnią pen-syjkę i orderek.

Niestety ani przykład, ani pierwsze powodzenie nie oddziałały na nasze społeczeństwo tak, jak się tego mógł spodziewać Szczepanowski, widzący jasno, że

Nadto społeczeństwo nasze okazuje ciekawą wstrzemięźliwość czy nawet wstrętne uwagę wszystkich na przemysł naftowy, tchórzostwo na punkcie ryzykowania kapitału w jakiemś przedsiębiorstwie technicznem. Galicyjski kapitalista, o ile nie jest zawodowym finansistą lub spekulantem, woli złożyć majątek w pewnym banku choćby tylko na dwa wielki przemysł, to dla nas może ostatnia procent, niż angażować się tam, gdzie kapi- j deska ratunku, a przemysł naftowy tym,

talista zagraniczny miliony inwestuje, aby — ! który miał największą racyę powodzenia, naturalnie — miliony czerpać, ku spóźnionej j Przewidywał grożące niebezpieczeństwo ze boleści i zawiści naszych domorosłych Jere-    strony konkurencyi i spekulacyi zagranicznej

miaszów. Ach, jakże łatwo rozdzierać szaty    i gorąco naglił do pośpiesznej organizacyi,

Tymczasem c. k. rząd nałożył ogromny podatek... Węgrzy zabijali naftę galicyjską... Wiedeńskie Koło polskie, reprezentacya interesów krajowych wobec rządu, niechętnie przyjmowała żale nafciarzy...

Wówczas — r. 1886 — Szczepanowski

nasz naftowy

i posypywać głowę popiołem — i jak łatwo aby nie było zapóźuo! — Tymczasem rząd... dobrze i mądrze radzić, a jakże trudno śmiałym czynem i bezinteresowną energią przyświecić...

Zatem wobec takiego stanu rzeczy, gdzie niedyletanci wyjątkowo tylko poświęcają się przemysłowi naftowemu, a krajowy kapitał

Jako parlamentarzysta zdobył sławę.

woli się kontentować uajmniejszym procentem j przejrzał, że bez opieki rządu zwykle w zagranicznych bankach, nic dzi- | przemysł jest dla kraju straconym i przyjął wnego, że nasz przemysł naftowy jest eldo- mandat poselski, by we Wiedniu nietyle radem dla uniwersalnych geniuszów, dyletan- przed forum parlamentu, ile raczej w biurach tów i t. p. analfabetów umysłowych i n. b. ministeryalnych módz bronić nafty gali-moralnych, a kapitał angielski, amerykański, cyjskiej... pruski, belgijski, węgierski — święcą orgie, gospodarują jak w okupowanych koloniach W Radzie państwa i w Sejmie miewał naj-

trudniejsze referaty i każdej pracy dla dobra kraju podejmował się, nie szukając zaszczytów.

Niestety — przykład nie oddziałał ani na społeczeństwo galicyjskie, ani na jego wiedeńską reprezentacyę... Zwolenników miał legiony, bo podpisywał weksle z zamkniętemi oczyma. A tymczasem ofiarą jego nieobecności w kraju padły jego osobiste interesa.

Olbrzym nie podołał ciężarowi przyjętych na się dobrowolnie obowiązków. A gdy — wielki i potężny do końca żywota — ustąpił wreszcie z zajmowanego posterunku, nikt go nie zastąpił — dotąd !...

Tragedya życiowa tego wielkiego pioniera zawiera wielkie nauki dla bojowników przyszłości, którzy niezrażeni przeszkodami na drodze obowiązku obywatelskiego, poprzez stygijskie cierpienia kroczą do ideału.

Mimo swego wielkiego pozytywnego planu organicznej pracy na ojczystej niwie, Szczepanowski był w całern słowa znaczeniu romantykiem i to romantykiem polskim... Był więc z góry skazany na zagładę.

Wychowany w Anglii, w kraju największego przemysłu i najwyższej kultury, przyniósł stamtąd do ojczyzny światopogląd angielski i na pniu galicyjskiej nędzy wraz z jej głodowym tyfusem i obskurantyzmem, chciał zaszczepić gałązkę najpiękniejszej kultury. Na pniu naszej biednej galicyjskiej wierzby chciał zaszczepić gałązkę palmy... Okazał się najwspanialszym teoretykiem czynu, jakiego dotąd Polska wydała. Ale czynów stal wymaga stalowych ludzi o sercach z granitu.

On zaś — ten wielki — był romantykiem, który cały naród ukochał i do łona przyciskał wszystkie jego przeszłe i przyszłe pokolenia; chciał go podnieść, uszczęśliwić, chciał nim cały świat zadziwić. Gdy jednak przyszło do spełnienia przepotężnego planu okazało się, że nie jest zdolnym własne ognie przelać w piersi współbraci... Okazało się, że Szczepanowski — to nie ów mąż wielki, żywy, niedaleki — kruszący bez litości przeszkody... Do wykonania jego planu trzeba posągu, człowieka na posągu świata z mieczem obosiecznym, którym zabija ludzi głupich, albo wrogów...

Więc zginął.

Geniusz Szczepanowskiego stwierdził po długich doświadczeniach, że nasz przemysł naftowy nie może szukać' lekarstwa na swe niedołęstwo w samopomocy własnej lub kraju. Galicya bowiem zbyt jest wyniszczona i zdemoralizowana długoletnim austryackim centralizmem i biurokracyą, aby się mogła zdobyć na własną inicyatywę, na renesans z popiołów o własnych siłach. A gdy xo stwierdził, przyjął mandat poselski do parlamentu.

Oto pierwsza nauka zaczerpnięta z dziejów Szczepanowskiego.

Gdyby się mu było udało porwać Koło polskie i skłonić je do zmiany frontu wobec c. k. rządu, który cały budżet inwestuje w resztę prowineyj austryackieh, pomijając z reguły Galicye, tę największą i najzasobniejszą w naturalne bogactwa prowincyę, gdyby Koło zmusiło c. k. rząd do zaopiekowania się przemysłem naftowym w tej mierze, w jakiej opiekuje się n. p. tkackim przemysłem na Morawach, lub żelaznym, szklan-nym i węgielnym w Czechach, albo owoco-.wym w Tyrolu i Styryi, gdyby zresztą zaopiekował się naftą galicyjską tak, jak się opiekuje galicyjskiemi gorzelniami i propi-nacyą, zaiste — nasz przemysł naftowy byłby dziś wielkim, mocnym i niezawisłym od obczyzny.

Wystarczy też przykład z naszego najbliższego sąsiedztwa: Gwałtowny rozwój przemysłowy i handlowy Węgier, aby natna- • caluie udowodnić jakich cudów dokazać może rząd, pracujący szczerze nad dobrem kraju.

Niestety jednak — Szczepanowski wołał na puszczy...

Jako poseł sejmowy nie miał również powodzenia. Wyzyskiwano jego poświęcenie, p- cowitość i... ofiarność — do ostatecznych granic. Rozdzierano szaty nad nędzą galicyjską i... jakoś to będzie, bo przecież — panie mości dobrodzieju — powiada nasze staropolskie przysłowie : Kogo Pan Bóg stworzy, tego nie umorzy, a dy urn um w Wydziale krajowym człek w ostateczności zawsze — panie dziej u — dostanie.

Stąd druga nauka : jak długo nafciarstwo    tego słowa znaczeniu. Sprawa ta jest trakto-

galicyjskie nie postara się o najliczniejszych    waną przez „Słowo Polskie“ na równi z in-

Utrata własnego organu codziennego jest dla przemysłu naftowego niepowetowaną szkodą i zapełnienie tego braku jest absolutną koniecznością, od której zależy dalszy a szybki postęp ku celowi. Czasopismo pe-ryodyczne lub fachowe nigdy nie wywrze tego skutku, co dziennik, czytany przez wielki ogół, a zręcznie i przystępnie redagowany. Dziennik jest ogromną potęgą, kulturna

obrońców swoich interesów w Kole polskiem, nemi bieżącemi sprawami ekonomicznemi względnie w parlamencie i na Sejmie krajo- j kraju. wym; tak długo mowy być nie może o skutecznej obronie interesów galicyjskiej nafty.

Zbierzmy teraz pokrótce wszystko powiedziane dotychczas:

Ponieważ nasz naftowy przemysł jest śmiertelnie chorym pacyentem, który obso-lutnie o własnych siłach powstaó nie może i zmuszony jest szukać leków poza własną sferą, —

ponieważ dalsze istnienie i rozwój tego zagranica liczy się z tą prawdą tak dalece, przemysłu wymaga opieki rządu centralnego ie tam każda niemal wielka iustytucya fi-i krajowego — i    nansowa i przemysłowa posiada na swych

ponieważ rząd zmusić może do tej opie- usługach codzienny organ, którym wywiera ki jedynie energiczne i bezwzględne wystą- j wpływ na opinię publiczną i broni swoich pienie reprezentantów nafciarstwa, znajdują* interesów, eych się w parlamencie i Sejmie.

Stąd wynika, że w interesie tego jedynego rodzimego przemysłu naszego leży zdobycie jak najliczniejszych mandatów poselskich dla tych, którzy zawsze są gotowi sta-    Oczywiście — najlepiej byłoby, gdyby

wszystka prasa krajowa zrozumiała potrzebę W ten jedyny sposób uniknie się nie- wspólnej obrony przemysłu naftowego i w tym powodzenia, które spotkało Szczepanowskiego kierunku prowadziła bezustanną kampanię — dla tego, ponieważ brakło mu dostatecznego i usque ad fi nem. Byliśmy niedawno świad-posłuchu i poparcia w Kole polskiem i na j kami takiej przedziwnie zgodnej akcyi, gdy Sejmie.

Jak długo potrzeba ta u nas nie zostanie zaspokojoną, tak długo walka będzie nierówną i mowy niema o szybkiem zwycięstwie.

nać w jego obronie.

licyi. Organizowano istną wyprawę krzyżową

chodziło o cukier przeworski. Całe dzienni-Postawiwszy w ten sposób jasno kwe- karstwo, a za niem całe obywatelstwo wzięło styę uzdrowienia przemysłu naftowego, staje- w niej udział. Z hasłem „kupujcie cukier my przed sprawą taktyki, której należy się przeworski“ krążyli prelegenci po całej Ga-trzymać, aby ten cel osiągnąć.

cukrownię przeworską!... Nam zaś chodzi o sprawę stokroć żywotniejszą, bo o ratunek jedynego rodzimego przemysłu! Czyżby rozwinięcie podobnej akcyi było niemoźliwem? Parlament właśnie otwarty a przemysł naftowy przechodzi właśnie jedno ze swych chronicznych, tak częstych przesileń. Nadarza się więc

1 na to dał odpowiedź Szczcpanowski. przeciw obcym rafineryom, byle tylko ou-Założył organ naftowy, pismo codzienne, krowni przeworskiej wywalczyć większy kon-którem zalał cały kraj, ponieważ słusznie wy- tyngent. A chodziło przecież tylko o jedną rozumował, że w walce o przewagę polityczną w ciałach prawodawczych, należy przedewszystkiem poruszyć i zdobyć opinię publiczną. Uzdrowienie przemysłu naftowego było dla niego najbardziej aktualną i nie-cierpiącą zwłoki z wszystkich spraw bieżących, dotyczących Galicyi, to też żaden wydatek łożony na ten dziennik nie był mu za wysokim i „Słowo Polskie“ od pierwszej ; doskonała sposobność rozpoczęcia kampanii, chwili swego istnienia zdobyło sobie nieby- ! której prasa nie może odmówić poparcia, wała popularność. Po śmieici założyciela pro- | Rozchodzi się tylko o to, aby się znalazł je-grarn pisma się zmienił i obecnie polski prze- ¹ den człowiek energiczny a posiadający swo-mysł naftowy niema swego organu w ścisłem bodę działania, lub też — by się utworzył

mały związek takich ludzi dobrej woli, coś męczymy skargami na kiepską wodę, błoto, w rodzaju konwentu dobra publicznego i za- połamane chodniki, złe telefony i t. d. wyjął się tą sprawą. O pierwszy krok chodzi, baczcie — jako ludziom, o nic innego.

Julian Korski.

woli i całodziennej fizycznej pracy od świtu do nocy, żyjący ciągle pod grozą alarmów wybory delegatów z pomiędzy robotników.

pożarnych, zmuszeni niestety jesteśmy walkę polityczna pozostawić tym, którzy mają więcej czasu i czują się powołanymi do tej walki o wspólne dobro. Służyć możemy zawsze skargami na tutejsze okropne stosunki. Aż do czasu więc, gdy zdobędziecie zwycięstwo dla wielkiego przemysłu naftowego, my — bracia po świdrze — walczyć tu będziemy delegata, o lepsze warunki bytu codziennego, o wodę do picia, o możliwą kuchnię, o ludzkie pomieszkania, o szpital, którego tu dotąd niema, o zabezpieczenie od wypadku, o lepszą komunikacyę, o lepszą pocztę, o telefon, o poczekalnię na kolei..., bo tak dalej — wierzcie

botników zatrudnionych na kopalni pozosta-wych, kolejowych i t. p. Wytrwania w orga- jącej pod kierownictwem pana z postanowie-nizacyi od naszych „kanadyjczyków“ niepodobna wymagać.

My zaś Borysławczycy — ludzie dobrej ka% z !>• P- kierowników przeprowadzi

kopalni pozostającej pod jego kierownictwem

nam — żyć niepodobna. Wam — w wielkim świecie — zdaje się pewnie, że to zbyt małostkowe pragnienia, niegodne wzmianki wobec olbrzymiego problematu uzdrowienia krajowego przemysłu. Ale wybaczcie: wszak trzeba przedewszystkiem żyć, aby się wogóle i ręczenia delegatom statutów należy przedło-czemś zajmować, nie mówiąc o olbrzymieli żyć tutaj ich oświadczenie się co do przyję-problematach, bo te wymagają spokojniejszej głowy. A tu żyć ciężko, bardzo ciężko!

Jeżeli więc — tu i owdzie — zbyt was prze-

Co się tyczy silnej organ i żacy i samych nafciarzy, to jest inteligencyi zajętej bezpośrednio przy produkeyi, jest ona prawie wykluczoną z powodów juz wyżej wyłuszczo-nych. Chyba żeby się kiedyś zmieniły wo-góle warunki istnienia naszego naftowego przemysłu na lepsze, w takim razie polepszy się również materyał pracowniczy i ustalą się egzysteneye,. a wówczas potrzeba organizacyi wyłoni się sama przez się. Aż do tego czasu jednak organizacya może być tylko doraźna, przeprowadzona dla jakiegoś chwilowego celu n. p. gdy chodzi o polepszenie lokalnych stosunków, o usunięcie pewnych dotkliwych braków komunikacyjnych, poczto-

W sprawie kas brackich.

Borysław, 15. marca.

Dziś otrzymały wszystkie firmy w okręgu drohobyckim zapowiedziany okólnik w sprawie kasy brackiej. Brzmienie jego następujące:

OKÓLNIK

do P. P. kierowników kopalń nafty.

W załączeniu przysyła się statuta krajowej kasy brackiej galicyjskich kopalń oleju skalnego z wezwaniem do zaznajomienia roniami statutów.

Najdalej w ciągu 14 dni od doręczenia

na

Każda kopalnia zatrudniająca mniej niż 50 robotników wybiera tylko jednego delegata z pomiędzy robotników na niej zatrudnionych.

Kopalnie zatrudniające większą ilość robotników wybierają na każde pełne 50 robotników na kopalni zatrudnionych jednego

Każdemu z wybranych delegatów należy wręczyć po jednym egzemplarzu z załączonych statutów za pisemnem potwierdzeniem delegata doręczenia mu tychże z uwidocznieniem daty doręczenia.

O przeprowadzeniu wyborów należy natychmiast donieść tutaj i podać imiona i nazwiska wybranych delegatów i przedłożyć poświadczenie tychże doręczenia im statutów.

Wreszcie w ciągu 30 dni od dnia do-cia lub nieprzyjęeia statutów.

Na kopalniach, na których delegaci oświadczą się za przyjęciem statutów o. k.

i-

Eksport produktów naftowych stale wzrasta, jak wykazuje zestawienie na styczeń 1903 i 1904 roku w metrycznych centnarach:

1903

535

35.609

5.757

10.573

Oleje surowe

nafta

smary

benzyna

parafina

101

do rysowania

Urząd górniczy okręgowy zarządzi natycl miast wybory do zarządu kasy brackiej. Statuta posyła się na ręce dyrekeyi. C. k. Urzędnik okręgowy :

Kostkiewicz

naczelnik.

KRONIKA.

Rumuńska nafta w Bawaryi. Rumuńska nafta w Bawaryi robi coraz większą konkurencyę nafcie amerykańskiej. Konsulat austryacki w Norymberdze komunikuje, że zarząd bawarskich kolei państwowych rozporządził, by na rok 1904 na sta-cyach celem oświetlenia wyłącznie była używana nafta rumuńska, przezco dostawa nafty amerykańskiej została wykluczona.

Ekspertyza w Wydziale krajowym w sprawie postulatów przemysłu naftowego i woskowego pod przewodnictwem pana T. Romanowicza odbyła się dnia 14. b. m., wzięli w niej udział poseł dr. Rutowski. prof. Syroczyński, prof. Załoziecki i dr. Stefan Bartoszewicz; zostały uchwalone wszystkie postulaty wyszczególnione w i nem o i yale krajowego Towarzystwa naftowego i omawiane na posiedzeniu Wydziału dnia 28. stycznia b. r.. a mia-nowicie uchwalono domagać się zniżenia cła do Rosyi na parafinę, benzynę i narzędzia wiertnicze, zniesienia cła na wosk surowy, zniżenie taryf kolejowych w Niemczech na naftę galicyjską, wreszcie poruszono sprawę zniżenia cła na ropę do Niemiec. W tej ostatniej sprawie uchwalono, by Towarzystwo naftowe zwołało jeszcze konferencyę producentów ropy celem skrystalizowania opinii.

Podwyższenie taryf naftowych na węgierskich kolejach państwowych. Z Budapesztu donoszą: węgierskie koleje państwowe wydały obwieszczenie, że z dniem 30. kwietnia dotąd obowiązująca na wszystkich liniach wyjątkowa taryfa naftowa traci swe znaczenie, jednocześnie zostaną zniesione zniżenia w' relacyach galicyjsko-wiedeńskich. Państwowe koleje węgierskie zamierzają podnieść taryfy naftowe podobno o 20 prc.

To postanowienie węgierskich kolei państwowych ma o tyle znaczenie dla austryackich kolei żelaznych, że wprowadzone z dniem 1. marca podwyższenie taryf naftowych na austryackich kolejach będzie zastosowane w całości bez żadnych ograniczeń, skoro tylko węgierskie koleje podniosą swoje taryfy.

Prawo naftowe w Rumunii. Rumuński minister domen i lasów Stoicescu przygotowuje projekt prawa, regulujący stosunki właścicieli ziemi do nabywców terenów naftowych. Z tego powodu odbyda się konferencya właścicieli kopalń naftowych i inżynierów naftowych, na której ułożono następujące sasady. Nabywcy większych terenów

naftowych, mają prawo pierwszeństwa nabywania od innych właścicieli terenów, stanowiących z dawnymi jedność. Aby uniknąć sporów pomiędzy kilkoma koncesyonaryuszami na tym samym terenie. pierwszeństwo oddaje się temu, który pierwszy swój kontrakt zaprotokołował sądownie, jeśli inny koncesyonaryusz na spornym terenie nie rozpoczął już znaczniejszych robót. Powyższy projekt już w najbliższym czasie ma być przedłożony izbie do uchwały.

1904 1.858 73.112 24.779 11.430

2.717 (Niemcy 1.570, Rosya 616).

Nafta na Węgrzech została odkrytą, jak donoszą pisma, w ( bli ty cli pokładach, we wsi Ale-gogy kolo Koloszvaru. Utworzyło się już kon-soreynm dla jej eksploatacyi.

Rezerwoary naftowe w Konstancy. W ciągu tego tygodnia zbiorą się w Bukareszcie producenci nafty z całego kraju, aby wespół z; rządową ko-misyą (Alimanesteanu, Bratianu i Saligny) omówić kwestye połączone z budową i prowadzeniem tycli rezerwoarów.

âtüÉgatfcÉfcÉÉfeÆâ

SZEMSTY

przekroi otworów wiertniczych

Przegląd Górniczo-Hutniczy ®

KOMPLETNE RYGI WIERTNICZE NA SKŁADZIE.

przekroi otworów wiertniczych

^ w języku polskim i niemieckim ^

układu

Ink. Roberta Breitenwalda

nabywać można w biurze Krajowego Towarzystwa naftowego po cenie

3 koron za sztukę.

Ceny produktów naftowych na początku marca.

Ropa. Schodnica k. 5-80—6. Borysław k. 5—5.50. Urycz k. 5-80—6 za 100 kg. loco Drohobycz w cysternie, oferują znacznie niżej.

Nafta. Standard k. 39-75—40 .35. cesarska k. 40-75— 41-35 loco Wiedeń w beczkach.

Benzyna. Rafinowana (0⁻700) k. 34—36 (0-7³%o) k. 30-31.

Benzyna eksportowa k. 12-50—13 loco Wiedeń ; popyt słaby.

Benzyna motorowa k. 17—18; popjfi słaby. Głazolina (0-6⁴°/.5o) k. 46—54.

Oleje. Olej niebieski k. 3-80—4-40 loco fabryka w cysternie; popyt ożywiony.

Oleje rafinowane (0-885) k. 11-50—12-50. wrzecionowy k. 14-50—16-50. maszynowy lekki k. 21—23, ciężki k. 26—29, cylindrowy k. 35—45, rosyjski Szybajewa k. 30—33 loco Wiedeń.

Parafina. Cena spada Miękka w Ińskach k. 44—50, twarda k.54—56. czyszczona k.66—72, parafina amerykańska w łuskach ni. 46—50 loco Ro-terdąm, czy szczona m. 54—56 loco port niemiecki.

Cerezyna. Naturalna k. 140—146, sorty czyszczone k. 164-190.

Wosk ziemny: popyt słaby, punkt topi. 72/73°.C k. 190—195 67/68° G k. 175-178 gorsze gatunki k. 135—140.

Nafta amerykańska loco Hamburg m. 7-9Ô. za 50 kg.

Tereny naftowe.

Poszukuję kupna dobrych terenów Haftowych, pierwszeństwo w Boiy-sławiu i okolicy.

Przystąpię także do spółki naftowej, względnie kupuję procenta W dobrej kopalni naftowej. — Oferty pod Teren“ do Administracyi ,,Nafty“.

li o k s!

Przegląd Górniczo-Hutniczy ®

•«

Zakład gazowy miejski we Lir o wie

dostarcza

fi

LCoüs

a.

z najlepszych węgli gazowych do opału i celów kowalskich.

Przy większym" odbiorze

Czasopismo poświecone sprawom przemysłu górniczego i hutniczego (ze szczególnem uwzględnię-    A

mem przemysłu górniczego i hut-    ^

niczego '^Królestwie Boiskiem).

Wychodzi I-go i 15-go każd. mieś.

Przedpłata (z przesyłką pocztową) rocznie rnh. 12, półrocznie rub. 0, kwartalnie rub. d.

Adres Redakcyi : Dąbrowa (gubernia Piotrkowska).

ceny znacznie zniżone

Cennik, na żądań in.

Wydawca Stanisław Ciechanowski. Redaktor Mieczysław Grabiński.

2-3

Koks!

PIERWSZE GALICYJSKIE

TX7- Sanoku

wykonuje i ma na składzie gotowe:

Narzędzia wiertnicze.

Kompletne ryg-i wiertnicze.

Kotły lokomobilowe.

Kotły parowe wszelkich systemów i wielkości.

Przyrządy do tychże do opalania ropą«

Maszyny parowe.

Rury żelazne stojąco lane dla wodociągów, gazowni itd.

Sikawki pożarne.

Odlewy metalowe i żelazne.

Wozy cysternowe do przewozu nafty, kwasu siarczan ego, teru itp.

Zbiorniki na naftę o każdej objętości.

Wózki dla kolejek polowych i leśnych.

Urządzenia kompletne rafinery i nafty ₉ parafin i arń i rekonstrukcye tychże.

Wszelkie konstrukcye żelazne.

Zastępstwo wyłączne sprzedaży przyborów i narzędzi wiertniczych ma Towarzystwo dla handlu, przemysłu i rolnictwa, Lwów, Chorąż-czyzna 17, z składami w Gorlicach, Potoku, Schodnicy, fiorysławin.

Zamówienia przyjmuje Dyrekeya fabryki w Sanoku, oraz Biuro Towarzystwa we Lwowie, ul. Trzeciego Maja 1. lia. ‘XÆfc

Na żądanie wysyła się odwrotnie kosztorysy i cenniki.

Towarzystwo akcyjne dla przemysłu naftowego we Lwowie.

Fabryka narzędzi wiertniczych w Borysławia wykonuje wszelkie przybory wiertnicze wszystkich systemów, z najlepszego materyału, po najbardziej umiarkowanych cenach.

KOMPLETNE RYGI WIERTNICZE NA SKŁADZIE.

Fabryką kieruje inż. Władysław Zdanowicz. Korespondencye adresować do biura Towarzystwa, we Lwowie ul. Kościuszki 7.

Przy zamówieniach, korespondencyach etc. prosimy odwoływać się na nasze czasopismo, jako źródło informacyi !

Redaktor R. Zaloziecki.

Z drukarni „Słowa Polskiego“, pod zarządem J. Ziembińskiego.