NAFTA

Organ Galicyjskiego Przemysłu Naftowego

wychodzi 2 razy na miesiąc 5-ego i 20-eio.

HPrean.'u.m.era/ta- -wynosi rocznie 12 koron.

Komitet redakcyjny: Inż. KI. Augerman, dr. Stefan Bartoszewicz, Władysław Długosz, Stanisław Mars.

Wydawca i redaktor: R. ZAŁOZIECKL

Adres Redakcyi i Administracyi : Lwów, ul. Krzyżowa 1. 39., Willa „Romana“.

Treść zeszytu 3.

August Korczak Gorayski. — Sprawa ubezpieczeń urzędników pracujących w przemyśle naftowym. Nap. Dr. Stefan Bartoszewicz. — dakość naszej nafty eksportowej. — Z autonomii Borysławia. Nieco o drogach gminnych. — Kronika naftowa. Nap. B. Załoziecki. — Protokół posiedzenia Wydziału kraj. Towarzystwa naftowego z dnia 28. stycznia 1904 r. — Import i eksport produktów naftowych do i z Austro-Węgier w łatach 1902 i 1903. Nap. dr. Stefan Bartoszewicz. — Produkcya Borysławia. —

Nafta w powiecie turczariskim. — Kronika.

A-

i| J

•i

AUGUST Korczak GOEAYSKI.

kilku latach, gdy działalność św. pam. Szczepanowskiego zdobyła niewidziane u nas dotąd ilości nafty w Słobodzic Rungurskiej, a podatek spożywczy i cło ochronne zost do zaprowadzone, pojawił się wreszcie ów sławny falsyfikat. Był to najgroźniejszy zamach na nasz przemysł naftowy. Niebezpieczeństwo grożące naszemu przemysłowi z tej strony zrozumiał p. Goryaski od razu, to też jego interweneyi zawdzięczyć należy, że ówczesny minister finansów, Dunajewski, zwołał ankietę złożoną z wyższych urzędników ministerstwa, do której z Galicyi powołano p. Gorayskiego, śp. Szczepanowskiego i p. Fedorowicza. Za ten krok wdzięczność się należy p. Dunajewskiemu, bo gdy w Wiedniu nie wierzono w jakikolwiek falsyfikat i w możność jego istnienia, a składano wszystko na karb krzykactwa galicyjskiego,

Chociaż j). Gorayski po ukończeniu nauk prawniczych i osiedleniu się na wsi już wcześnie brał udział w życiu autono-micznem, jako członek Wydziału powiatowego w Krośnie, to jednak szerszą działalność publiczną rozpoczął od wstąpienia do Sejmu, do którego został wybrany z większej posiadłości ziemi sanockiej w r. 1876.

Widząc wielkie ubóstwo kraju i trudne warunki podniesienia bytu materyalnego, uznał zaraz od pierwszej chwili za swój pierwszy i najważniejszy obowiązek, podjęcie pracy z całą usilnością w kierunku ekonomicznym i poświęcenia jej wszystkich sił swoich.

To też już przed pierwszą sesyą nowo wybranego Sejmu, w r. 1877 ogłosił w krakowskim „Przeglądzie Polskim“ obszerną rozprawę „O stosunkach i potrzebach większej własności“, uznając za najbardziej zagrożoną tę część społeczeństwa, w której przeważnie streszczały się w owym czasie pojęcia pa-tryotyczne, społeczne i cywilizacyjne.

Wobec opłakanych stosunków kredytu uczuł konieczność ich uregulowania i wystąpił w r. 1878 w rozprawie „O kredycie rolniczym“ również w „Przeglądzie Polskim“ umieszczonej, z projektem utworzenia potężnej finansowej instytucyi krajowej.

Wreszcie ze względu na niezmiernie niski stan produkcyi rolniczej, napisał w następnym roku trzecią rozprawę „O melio-racyach gruntowych“.

Chociaż myśli te w początkach za mrzonki były uważane, nie zeszły już jednak z porządku dziennego ; po paru latach powstało Krajowe Biuro Melioracyjne, którego to przedłożenia pan G. w imieniu ko-misyi kultury krajowej był w Sejmie mimo silnej opozycyi zwycięskim sprawozdawcą, a w parę lat później powstał Bank kra-j o wy/^_ ,-

W roku 1879 Towarzystwo naftowe, założone przez śp. Łukasiewicza, po jego ustąpieniu z prezesostwa wybrało p. Goray-skiego prezesem. Chociaż nie miał on dotąd żadnej prawie styczności z kiełkującem dopiero przemysłem naftowym, to jednak w nadziei, że ten przemysł ma warunki żywotności i może stać się zawiązkiem życia przemysło-

| wego w Galicyi, przyjął godność prezesa i od tej chwili znaczną część życia swojego temu poświęcił. Już w sesyacli sejmowych 1877 i 1878 był świadkiem zapasów, jakie stoczył śp. Zyblikiewiez w obronie przynależności minerałów bitumicznych do własności ziemskiej, przeciw wnioskom i dążeniu nadania tym produktom charakteru minerałów zastrzeżonych i podciągnięcia go pod regale. Bystrym umysłem śp. Zyblikiewiez spostrzegł groźne niebezpieczeństwo nie tylko dla własności ziemskiej wogóle, a w szczególności dla włościan, ale także dla całego kraju, gdyż zrównanie produktów naftowych z minerałami zastrzeżonymi, wobec nieporadności przemysłowej kraju, oddałoby je w ręce monopolizujących spekulantów obcych. Jako prezes Towarzystwa naftowego, stanął jak najsilniej po stronie poglądów śp. Zyblikie-wicza i przeprowadził na ogólnem zebrani i Towarzystwa naftowego odpowiednie lichwa y na podstawie znakomitego referatu p. Mikołaja Fedorowicza. Referat ten był podstawą petycyi do Sejmu, który uchwalił odnośną rezolucyę, a ta wywołała ustawę państwową.

Wtenczas to ówczesny marszałek krajowy Zyblikiewiez powiedział do p. Goray-skiego pamiętne słowa : „Obronę przemysłu naftowego ja rozpocząłem, a tyś dokończył, sprawę Banku krajowego tyś rozpoczął, a ja dokończyłem“.

Po

wyjaśniono tam dowodnie malwersacje w tym kierunku niektórych raiineryj wiedeńskich i węgierskich. W ślad za tern wyruszyła do Wiednia deputacya pod przewodnictwem p. Gorayskiego. Trudności były wielkie. Rządy obydwa zgodziły się na cło od surowca w tej wysokości, źe ono galic. przemysłu naftowego przed falsyfikatem ochronie nie mogło.

Sejm węgierski już odnośną ustawę uchwalił, a ludzie najźyczliwiej usposobieni z Koła polskiego nie uważali za moźebne osiągnięcia lepszych warunków i radzili przyjęcie proponowanego cła w obawie zmiany na jeszcze gorsze. Jeden z nich bardzo wpływowy przedstawiał, źe jeżeli nie przyjmiemy cła, to zostanie ono zniżone, lub całkiem zniesione, bo Węgrzy i tego uchwalić nie chcieli. Na to prezes deputacyi imieniem całego przemysłu naftowego odpowiedział: „jeżeli mamy być zniszczeni, to przynajmniej nie żądajcie panowie, żebyśmy się sami zarzynali“. Wralka była ciężka i trudna, trwała dość długo, ale w końcu po trzechgodzinnej konferencyi, którą odbył p. Gorayski sam na sam z prezesem Koła polskiego, śp. Kazimierz Grocholski uznawszy słuszność naszych żądań, stanął w icli obronie z tą siłą, niezłomnym charakterem i stanowczością, jakie go zawsze cechowały i przeważył szalę na naszą stronę. Przy tej sposobności nie można nie wspomnieć o znakomitej pracy i stanowisku, jakie wtenczas zajął po pierwszy raz na polu publicznem śp. Szczopanow-ski. Jego wykształcenie, świetna wymowa i żywiołowy zapał, zachwyciły i pociągły wszystkich na wielkiej ankiecie parlamentarnej, w trakcie walki zwołanej. Po kilku tygodniach na wniosek p. Grocholskiego postanowiono cło wyższe, niż pierwotnie przed rząd wniesione, a Węgrzy musieli uchwały swoje zreasumować. Chociaż wysokość ta nie odpowiadała jeszcze uprawnionym potrzebom naszego przemysłu naftowego, to jednak został on nią uratowany.

Wkrótce potem okazała się konieczność usilnych starań o zniżenie taryf kolejowych dla produktów naftowych ; niejednokrotnie jeździły też deputacye Towarzystwa naftowego do Wiednia i rzeczywiście za prezydentury br. Czedika, uzyskano znaczne ulgi,

które przyczyniły się niemało do bronienia się skutecznego, przed bądź co bądź bardzo groźną konkurencyę falsyfikatu rosyjskiego, w której to akcyi nieocenione usługi oddawał Szczepanowski.

Ale najważniejsza, można powiedzieć przełomowa chwila dla naszego przemysłu naftowego nastąpiła przy ponownych rokowaniach co do układu cłowego z Węgrami za ministerstwa hr. Badeniego. Pan Gorayski działając w imieniu Towarzystwa naftowego, zdołał przekonać prezydenta ministrów i ministra finansów p. Bilińskiego, źe przemysł naftowy, jedyny wielki w kraju, a mający warunki najszerszego rozwoju i mogący zaspokoić    potrzeby    całej    monarchii Austro-

Węgierskiej, winien być ochroniony skutecznie przed importem rosyjskim. Przychylny krajowi    ówczesny    rząd    twardo    stanął przy

tym postulacie i zdobył cło odpowiednie, przyczem referent    tych    spraw    szef sekcyi

br. Jorkasch znakomicie się zasłużył. Od tej chwili datuje się ten nadzwyczajny wzrost produkcyi naftowej, o jakiej przedtem i marzyć było trudno.

W    ostatniem olbrzymiem    przesileniu

przemysłu naftowego p. Gorayski przede-wszysfckiem dostrzegł konieczność organizacji producentów surowca, lecz w innych warunkach, niż była poprzednia. Organizacyi silnej, rozporządzającej środkami pieniężnymi, a więc opartej o instytucyę finansową. Napisał o tern w roku zeszłym rozprawę, w której wypowiedział zapatrywania swe na tę sprawę. — Niestety pomimo usilnej długiej pracy w tym kierunku, wobec rozbitych stosunków państwowych, nie zwoływania Sejmu i braku środków materyalnych, nie mógł w kraju do skutku jej doprowadzić. Urzeczywistnieniem tej myśli, za pomocą także sił obcych, zajął się z prawdziwą życzliwością dla kraju p. Mac-Garvey. Stąd powstało towarzystwo akcyjne „Petrolea“, mające główną siedzibę we Lwowie, a p. Gorayski wybrany jego prezesem, uznał potrzebę przyjęcia tej godności, żeby to Towarzystwo złączyć węzłem wspólności działania z krajem i mstytucyami krajowemi, wchodzącemi w zakres przemysłu naftowego. — W ostatnich czasach układ „Petrolei“ zawarty z Towarzystwem magazy-

prawemu swemu charakterowi i stałości przekonań.

nowem, jest pierwszym owocem tej działalności, a nowa organizacya streszczając się w „PetroleP¹, nie lylko uregulowała juz znacznie stosunki producentów surowca, ale nadto stała się główną przyczyną zawarcia kartelu destylarnianego.

Jak z tego chociaż pobieżnego życiorysu p. Augusta Gorayskiego wynika, losy jego ściśle się wiązały z losami naszego pize-mysłu naftowego, a raczej od lat 25, to jest od chwili jak stanął na czele organizacyi przemysłu naftowego zaczął ou kierować jego losami, poświęcając swoją wiedzę, czas i pracę na usługi dobra publicznego, którego najważniejszą cząstkę widział w powodzeniu przemysłu naftowego. To też p. Gorayski zżył się z nim, złączył formalnie z każdą fazą jego rozwoju, tak że historya jego życia w ostatnim ćwierć wieku, to historya rozwoju i wzrostu przemysłu naftowego u nas w kraju. Świetne rezultaty, jakiemi dzisiaj przemysł naftowy może się poszczycić, to wynik korzystniejszych warunków ekonomicznych, a te znowu w wysokim stopniu owoc starań i zabiegów p. Gorayskiego, który oddawszy się z oałem poświęceniem na usługi idei tej swoje społeczne i polityczne stanowisko, zdobyte nie tyle urodzeniem, ile przymiotami ducha i charakteru umiał zawsze na jej korzyść obrócić. Pan Gorayski był zawsze tłumaczem potrzeb i dążeń galicyjskiego przemysłu naftowego u sfer rządzących, łącznikiem postulatów naszych z ogólno-austryackimi aspiracyami państwowymi na polu ekonomicznemu od tego dobrowolnie przyjętego obowiązku nie uchylał się nigdy i zawsze był pierwszy w szeregu walczących o nasze prawa gospodarcze. Wielu, bardzo wielu z naszych wyższych i najwyższych sfer mogą sobie wziąć przykład z p. Gorayskiego, wielu i bardzo wielu może zazdrościć temu skromnemu, za dostojeństwami i odznaczeniami nie goniącemu obywatelowi owoców jego długoletniej pracy, które jak rzadko kiedy tak prędko jak w tym wypadku dojrzeć mogły. Obok przeto tej najważniejszej satysfakcyi, jaką człowiek czynny mieć może, zyskał sobie p. Gorayski ogólną sympatyę i powszechne uznanie tak u swoich jak i cudzych dzięki wysokim zaletom osobistym,

Imieniem przemysłu naftowego życzyć przeto wypada, żeby p. Gorayski stał jeszcze długie lata na jego czele i czuwał nadal jak dotąd nad jego dobrem i powodzeniem.

W uznaniu zasług położonych około rozwoju przemysłu naftowego, zamianowało Krajowe Towarzystwo naftowe p. Augusta Gorayskiego swym członkiem honorowym, spłacając tem tylko zaciągnięty dług wdzięczności wobec swego zasłużonego prezesa.

Sprawa ubezpieczeń urzędników pracujących

w przemyśle naftowym.

Wydział Krajowego Towarzystwa naftowego na ostatnich posiedzeniach zastanawiał się nad sprawą ubezpieczenia urzędników naftowych. Jest to sprawa nadzwyczaj doniosła i nie pozbawiona szerszego społecznego i nawet narodowego znaczenia. Przemysł naftowy z natury rzeczy swojej nosi w sobie cechę chwiejności nie w tem znaczeniu, by upadał, jako przemysł lub nosił w sobie zarodek krótkotrwałego istnienia, lecz w żadnym zapewne przemyśle nie ulegają takim gwałtownym zmianom warunki bytu mniejszych szczególnie firm, jak w przemyśle naftowym. Z tego powodu i stanowisko urzędników pracujących w tym przemyśle jest chwiejne; urzędnicy zmuszeni są zmieniać posady u rozmaitych firm, a nieraz wyczekiwać miesiące i lata na lepsze warunki, zanim jaka firma nie rozpocznie nowego wiercenia na nowym terenie, a często z wywierceniem nowego szybu, szczególnie jeśli okaże się mało lub wcale nieproduktywnym, kończy się zajęcie kierownika.

Obok chwiejności żaden zapewne z przemysłów nie jest tak denerwująeem jednakowo dla przedsiębiorcy, jak i dla pracownika, przejętego swoim zawodem, jak przemysł naftowy; Avypadki instrumentacyi, zagwoź-dźenia szybu, zboczenia z linii naftowej, cała atmosfera gorączkowego życia, kalkulacyi i interesu wpływa wyczerpująco na organizm pracujących w przemyśle naftowym; w tych warunkach troska o byt, o najbliższą przy-

przykładem tembardziej, że w ten sposób wytworzy się pewna rywalizacya pomiędzy firmami asekurującemi i firmami, które jeszcze i przygotowuje się dalsze jego spotęgowanie,

nie będzie od rzeczy wciągnąć w dyskusyę

Asekuracya zapoczątkowana w rozmia

5.000 zł. ;

nipulacyjnym po i urzędnicy powinni się zgodzić ze swoich pensyj pokrywać ¹/₂ lub ¹/s część asekuracyi. Poruszając myśl te w łamach naszego mam nadzieję, że myśl ta znajdzie

organu,

sympatyczne przyjęcie u przedsiębiorców i pracowników naftowych i przy dobrej woli jed

szłość w razie jakiegoś niepowodzenia potęguje jeszcze to zdenerwowanie i wyczerpuje jeszcze więcej siły życiowe. A jednak dla dobra samego przemysłu, w przemyśle tym pracować powiuny jednostki dzielne, zahartowane, zdrowe jednostki o szerszych horyzontach spokojnej pracy społecznej i narodowej, tutaj powinna się wyrabiać ta tężyzna narodowa, na której opierać możemy przyszłość kraju i naszego społeczeństwa; trzeba pamiętać i o tern, by przez chwilowe niepowodzenie ludzie praktyczni i doświadczeni nie zrazili się do tego zawodu, lecz wytrwali w nim dalej. Wszystkim tym ujemnym stronom życia naftowego przynajmniej częściowo zapobiedz może asekuracya urzędników pracujących w przemyśle naftowym. W tej kwestyi powinni jednakowo współdziałać i przedsiębiorcy i pracownicy.

Tylko asekuracya podjęta przez większość firm naftowych, koszta któiej częściowo ponieśliby i sami urzędnicy, może dać gwa-rancyę asekuracyi trwalszej i dłuższej ; urzędnicy przechodząc z jednej firmy do drugiej znaleźliby i w drugiej firmie takie same lub analogiczne warunki do nieprzerywania asekuracyi i asekurując się przez dłuższy czas, po kilko lub kilkonastoletniej pracy w przemyśle byliby jako tako ubezpieczeni lub mogliby w krytycznej chwili podjąć pewien kapitał lub zaciągnąć pożyczkę na policę asekuracyjną.

Nie wdając się w szczegóły samej asekuracyi, co powinuo być pozostawione umowie samych urzędników z przedsiębiorcami zależnie od wynagrodzenia, wieku i stanu poszczególnych pracowników, Krajowe Towarzystwo naftowe dzięki inicyatywie hr. Zamoyskiego, będzie się starało wywrzeć moralny wpływ na poszczególne firmy, by skłonić ich zasadniczo do zgodzenia się na ase-kuracyę swych urzędników. Ponieważ już niektóre firmy (Kasa oszczędności, M. A. Lubomirska i Spka, Towarzystwo magazynowe) oświadczyły gotowość asekuracyi, można mieć nadzieje, że i inne firmy pójdą za tym

tego projektu nie urzeczywistniły i urzędnicy chętniej garnąć się będą do firm asekurujących.

rach niezbyt wysokich pociągnie niewielkie wydatki ze strony firm i ofiary, jakie sami urzędnicy na rzecz asekuracyi ponieść będą zmuszeni, jeśli wogóle w dobrze zrozumianym interesie własnym ofiarami to nazwać można, równie zbyt wysokie nie będą.

Jako przykład służyć może asekuracya w Krakowskiem Towarzystwie wzajemnych ubezpieczeń na pewien kapitał płatny po pewnym przeciągu lat lub po śmierci urzędnika wypłacany rodzinie; w razie ustania asekuracyi część tego kapitału może być wypłaconą już po trzech latach.

Firma prowadząca kopalnię nafty i zatrudniająca jednego dyrektora z płacą 3.000 zł. rocznie, dwóch kierowników z płaoą po 2.000 zł., jednego buchaltera z płacą 1.500 zł. i dwóch urzędników manipulacyjnych po 750 zł., wypłacająca więc rocznie, jako pensyę, urzędnikom 10.000 zł., może przez dodanie do tych pensyj ogółem 600—-800 zł. czyli 6 — 8°/o zabezpieczyć wszystkim urzędnikom kapitał wypłacony w całości po 15 — 20 latach, a częściowo wcześniej, mniejwięeej w następującym stosunku: dyrektorowi 15.000 zł., kierownikom po 10.000 zł., urzędnikom ma-

naturalnie

nej i drugiej strony w krótkim czasie będzie mogła wejść w fazę urzeczywistnienia i wpłynąć dodatnio na lepsze i zdrowsze warunki pracy w naszym przemyśle naftowym.

Dr. Stefan Bartoszewicz.

Jakość naszej nafty eksportowej.

Obecnie, kiedy eksport nafty z Austryi zagranicę, zwłaszcza do Niemiec, osiągnął poważną cyfrę pół miliona metr, centnarów,

w inny sposób, a więc w stosunku 100 : 29, zaś w roku 1901/02 na 368 mil. litrów wypito 238 mil., a zużytkowano do innych celów 130 mil., to jest w stosunku 100 : 55.

Ze rozszerzenie konsum u nafty w monarchii idzie opornie, mamy najlepszy dowód w zredukowaniu kontyngentu o lOprc., jakie zgromadzone dnia 4. stycznia w Wiedniu rafinerye skartelowane z konieczności zarządziły.

jakość nafty, wyrabianej z galicyjskiej ropy, ponieważ jasnem jest, że na odbyt takowej wzgląd ten ma wielki wpływ. Jeśli organi-zacyę handlową stawiamy na pierwszym planie, to jakość towaru jest w każdym razie czynnikiem, który nazbyt ma wpływ równoważący z pierwszym.

Omawiając ten przedmiot wskażemy i pracę L. Schillera, drukowaną w jedny z ostatnich zeszytów „Chem. u. Techn. Ztg.“ p. t. „Austryackie interesy naftowe“ i sprostujemy niektóre wyrażone tam poglądy. Autor zajmuje w kwestyi eksportu tosamo stanowisko, którego rzecznikami jesteśmy ciągle i my, mianowicie potępia jakikolwiek pakt z obcem przedsiębiorstwem (n. p. Standard lub banki niemieckie), celem chwilowego rozwinięcia akcyi wywozowej, a przemawia za samodzielnym eksportem w porozumieniu z Rumunią. Według przytoczonej pracy atoli jest taki modus tylko konieez-nem złem, a jądro kwestyi polegać ma nie w eksporcie, lecz w spotęgowaniu spotrzobo-wania nafty w monarchii, co wprawdzie w te-oryi jest słuszne, lecz tylko w teoryi, gdyż wysokość zapotrzebowania nie jest zawisła tak dalece od ceny nafty, lecz od ogólnego stanu materyalnego i kulturalnego w państwie, innemi słowy od zapotrzebowania świet-liwa. Najlepszym dowodem na to jest fakt, że konsum nafty w latach, gdy ceny są niskie, przewyższa tylko nieznacznie ilość spo-trzebowauego produktu w czasach cen wyższych, a jeżeli weźmiemy poi uwagę ostatnie lata, to stopniowe rozszerzenie zbytu nafty jest naturalnym wynikiem przyrostu ludności, a nie spadku cen. Co do tego zresztą najbliższe lata Kartelowe dadzą zupełne wyjaśnienie, chociaż w przyszłości kon-kurencya spirytusu, jako nowego świetliwa, bardzo zaważy na szali, zwłaszcza wystawa „spirytusowa“, urządzona na wiosnę tego roku w Wiedniu, przyczyni się do tego niemało, tem więcej, ponieważ rząd zamierza obniżyć taksę denaturacyjną na spirytus. Jak zastosowanie spirytusu do celów innych, jak do picia, to jest motor/cznych i świetlnych, może wzróść, mamy przykład na Niemczech, gdzie w roku 1888/9 na 280 milionów litrów wypito 217 mil., a 03 mil. zużywano

Z tych względów dobre powodzenie przemysłu naftowego nie leży w rozwoju spotrzebowania wewnątrz państwa, i byłoby lekkomyślnością zaniedbywać jedyną drogę, jaką każdy rozwijający się przemysł dążyć powinien, to jest eksport zagranicę.

Po tych wstępnych słowach przejdźmy jednak do właściwego przedmiotu, do omawiania, jaką powinna być nasza nafta eksportowa, aby wzrósł popyt jej zagranicą, przedewszystkiem w Niemczech.

Pan Schiller dochodzi do wniosku, że należy dostarczać do Niemiec takiej nafty, jaka nadaje się najlepiej do palenia w lampach tam używanych, nie można bowiem zmuszać odbiorcy, aby o n dostosowywał swoją lampę do naszego towaru. Rumuńscy eksporterzy to pojęli, i już oddawna wprowadzają do Niemiec pod marką „Edelweiss“ natte o ciężarze gatunkowym 0*800, która w krótkim czasie została polubioną i trzyma prym przed naftą amerykańską. Także Ro-syanie wyciągnęli z tego dla siebie naukę, importują bowiem do Niemiec od pół roku, jak widać z wykazów konsularnych w Hamburgu, fabrykat pod wezwaniem „Meteor“ lub też „Hesperus“ o ciężarze gatunkowym 0*797 do 0*802, tylko rafinerzy austryaccy nie zrozumieli tego jeszcze. Jak zaś uzyskać można taki produkt, mówi analiza. Potrzeba poprostu zacząć destylowanie prędzej i ukończyć także wcześniej, jak to czyuią w Rumunii i Rosyi,. o ile pozwala na to przepisany stopień zapalności. Krakowane na sposób amerykański nie są oba te gatunki nafty, dlatego obom należy się bezsprzeczne pierwszeństwo przed amerykańską. Przed pięciu czy sześciu laty Rosy an ie zaczęli po raz pierwszy wyrabiać swój „Meteor“ z gatunkowym ciężarem 0*810, lecz nie osiągnęli

„ 3.182*16 „ 1.787*60

„ 2.500*—

razem

3*40

339*20

„ 6.000 —

„ 1.719-—

3*—

razem K. 10.763*18 „    3.187*19

jeszcze z takowym pożądanego skutku, aż dopiero obecnie przy ciężarze gatunk. 0*800 produktu.

Według urzędowych wykazów z Hamburga nafta, z Austryi tam przywożona, ma ciężar gatunkowy 0*808 do 0*809 i dlatego nie osiąga wyższej ceny, niż ciężka nafta firmy Nobel (cięż. gat. 0*825), podczas gdy nafta amerykańska, o ciężarze gatunkowym 0*800 i z punktem zapalności niekiedy ma-łoco ponad 21° C mimo 30 prc. domieszki ciężkich olejów osięga często cenę o trzy do cztery marki wyższą. Widzimy więc jak na dłoni, że nie opłaca nam się zgoła wielka zawartość właściwego destylatu naftowego i wysoki punkt zapalności, przeciwnie wskutek drobnej różnicy w ciężarze gatunkowym doznajemy nieuzasadnionej gorszej oceny.

Przyczyna zaś tkwi w okoliczności, że w całych Niemczech jest jeszcze w używaniu dużo lamp prostej konstrukcyi, a właściciel podobnej lampy nie może potrzebować nafty o ciężarze gatunkowym wyżej 0'800, zwraca więc towar kramarzowi, utyskując na „złą naftę“, która kopci, śmierdzi i jest „niemożliwą“. Pierwszego, który się zjawi, kramarz odprawi do domu z radą, aby tylko lepiej czyścił swoją lampę, a wtedy już się tam będzie paliło, nafcie nic nie brakuje, drugiego i trzeciego taksamo, przy pierwszej sposobności schodzą się dwaj i nuż złorzeczyć wspólnemi siłami na „złą naftę“, wreszcie i kramarz traci równowagę i odsyła napowrót całą beczkę, ponieważ z 100 lub 200 jego odbiorców całych trzech lub pięciu się uskarżało. Z grosistą ta sama historya, i ou z całej cysterny t. j. 60 beczek otrzyma zwrócone może nawet sześć beczek, wobec tego znów powraca się do nafty amerykańskiej i niema odtąd reklamacyj, a choćby jeszcze wtenczas ktoś się skarżył, mimo iż świeci naftą amerykańską, to wina spadnie na nieszczęsną naftę galicyjską, bo jeszcze tam coś pozostało w zbiorniku. Takich rzeczy nie zapomina się łatwo. A zatem nafta galicyjska jest niemożliwą do użycia, chyba zmieszana z inną to tam jeszcze, jeśli klientela o tem nic nie wie, a konkurent także się nie dowie, a za tę pracę grosistą chce dobrego wynagrodzenia, sam przecie wie, że popełnia oszustwo, musi więc mieć suty zysk, inaczej nie będzie plamił swojego honoru. To wszystko obniża cenę nafty galicyjskiej.

(Dok. nast.)

Ml

Borysław posiada w obrębie gminy 5 km. dróg. Drogi te przedstawiały w swoim czasie nieprzebyte bagno i jedno nieprzerwane morze błota, szczególnie w czasie odwilży lub dłuższych deszczów. W ostatnich 2 latach gmina wzięła się nieco do naprawy dróg i rzeczywiście widać pewien krok ku lepszemu. Mimo to narzekania nie ustają, lecz owszem się potęgują. Na każdym kroku * usłyszysz tylko utyskiwania, że gmina ma obecnie dochody z rurociągów, z prestacyi drogowych etc. etc. a dla należytego utrzymania dróg nic się nie robi.

Ze jednak tak nie jest, udowadniają

cyfry.

I tak:

W r. 1902 wynosiły dochody na rzecz funduszu drogowego :

1)    pozostałość kasowa z r. 1901 K. 106*23

2)    należytość za rurociągi

3)    prestacya drogowa

4)    akc. Towarzystwo „Borysław" za pozwolenie pędzenia chodników p o d z i e m n y c h

K. 7.575*99

Rozchody :

1)    naprawa chodnikowi mostów K. 2.698*58

2)    rek wizyta drogowe    „

3)    reparacya drogi na Tarnawkę „ za naprawę i utrzymanie dróg (a conto)

5)    za zgartywanie i wywiezienie błota z drogi

6)    dowóz materyałów niedobór zatem wynosi Rok 1903.

Dochody :

1)    należytość za rurociągi

2)    prestacye drogowe

3)    akc. Tow. „Borysław“

K. 4.404*05 744*—

„    • -Li

„    1.374*—

4) zwrot za wywóz błota z drogi powiatowej    • ,

rurociągi, ułożone na drodze powiatowej, a prowadzące z kopalń schodnickich, mra-żoickich i borysławskich ; rurociągi te bywają codziennie rozkopywane i zakopywane, a zgartywanie i wywóz błota w ten sposób powstałego należy do gminy Borysławia, która w latach 1902 i 1903 wydała na ten cel 3.603 koron ! Czy Wydział powiatowy, który z rogatki borysławskiej, tej kopalni złota, ciągnie ogromne zyski, nie poczuwa się do obowiązku, po myśli §. 25. ustawy drogowej przyczyniać się z powiatowego funduszu dróg gminnych do pokrycia niedoborów miejscowych funduszów dróg gminnych?

Na większe dochody z prestacyi drogowej gmina liczyć nie może. Wszak cała prawie ludność Borysławia należy do klasy robotniczej, która na ten cel nigdy przyczynić się nie zechce! Toż to po największej części ludność, która z obcych powiatów przychodzi tu na zarobek na to, aby po krótkim stosunkowo czasie do swych rodzinnych stron powrócić! I kiedyż od niego tę prestacyę ściągnąć? A czyż mazur nasz nie wyniósłby się natychmiast z Borysławia, gdyby mu kazali 2 dni piesze w roku odrobić lub się od nich wykupić? Strata z tego powodu byłaby z pewnością tylko po stronie przedsiębiorców!

Sądzę, że pp, przedsiębiorcy powinniby to mieć na oku i pewne odszkodowanie gminie udzielić!

Ale i opłaty za rurociągi na rzecz funduszu dróg gminnych są za niskie, jeżeli się uwzględni, że nic ma prawie dnia, w którymby choćby w kilku miejscach równocześnie dróg dla naprawy rurociągów nie rozkopywano. Najgorsza zaś, że właśnie ci, co rozkopawszy drogi, nigdy ich do pierwotnego stanu nie doprowadzą, najwięcej i to przy każdej sposobności na zły stan dróg gminnych narzekają! Sanacya więc stosunków w tym kierunku jest nieodzowną i byłby najwyższy czas, aby panowie z Zwierzchności porzucili apatyę i wzięli się energicznie do dzieła, choćby z użyciem represalii względem opornych.

143-70

razem

K. 6.665-75

Rozchody :

K. 8.261-37 748-80

1)    budowa nowych i naprawa starych chodników

2)    reparacya drogi na Tarnawkę „

„ 10.600'—

3)    naprawa i utrzymanie dróg gminnych (a conto)

,,    2.027-70

" 5-20

4)    za zgartywanie i wywóz błota z drogi pow.

5)    dowóz materyałów

K. 21.643-07 „ 14.977-39

razem

niedobór zatem wynosi

W ostatnich 2 latach wynosił zatem niedobór 18.16451 koron.

Te cyfry niezawodnie niejednego przekonają, że Wydział drogowy nie umie należycie manipulować funduszem drogowym. —

Lecz przecież tak nie jest, chociaż cośkolwiek prawdy w tern być może.

Przedsiębiorca konserwacyi dróg gminnych otrzymuje za swą czynność 4 koi', rocznie za 1 metr drogi, czyli za 5 km. dróg rocznie 20.000 koron. W rubryce tej niezawodnie bardzo wiele zaoszczędzić się da, jeżeli gmina obejmie konserwaeyę dróg we własny zarząd, gdyż umteryał drogowy tj. szuter prawie nic nie kosztuje. W tym też kierunku Zapadła już uchwała i gmina obejmie te roboty we własnym zarządzie od września b. r. przyjmując do tej czynności drogomistrza i 2 dróżników.

Utrzymanie drewnianych chodników również przedstawia poważną i niepropor-cyoualną rubrykę. Jednakowoż nie wyobrażam sobie w Borysławiu innych trotuarów przy gruncie, który szczególnie w pobliżu kopalń wosku rokrocznie o przeszło V2 metra osiada, przy drogach wąskich, gdzie z powodu nader ożywionego ruchu kołowego trotuar z konieczności leżeć musi wyżej niż poziom drogi. A że deski prędzej się zużywają, niż każdy inny materyał, już dlatego, że nie są podparte na całej swej powierzchni, o tern chyba nikt wątpić nie zechce !

W najbliższych dniach zwołuje Zwierz-

Przy tern wszystkiem jest przecież okoliczność, której zrozumieć nie potrafię. —    chność wspólnie z wydziałem drogowym po-

Oto rada powiatowa pobiera opłaty za liczne ufne zebranie właścicieli kopalń i przedsię-

biorców wiertniczych, którzy z natury rzeczy dróg gminnych w niezwykły sposób zużywają, celem naradzenia się nad sposobem poprawy stanu funduszu drogowego i wcale nie wątpię, że wszystkie interesowane strony licznie się zgromadzą — w swoim własnym dobrze zrozumianym interesie.

Kronika naftowa.

(Przemysł i kredyt. — Wiener Bankverein. — Taran wiertniczy Wolskiego. — Jaki kredyt potrzebny jest dla naszego przemysłu naftowego. — Bank naftowy w Paryżu. — Coś o dochodach Bockefelleró w).

Jak nawet każdemu przeciętnemu Ga-licyaninowi wiadomem się stało, potrzeba do prowadzenia pzzedsiebiorstwa pieniędzy vulgo kapitału — że do tego samego celu potrzebna też jest wiedza i praca, to zaczyna świtać dopiero w jaśniejszych głowach galicyjskich. Kurs nauk społeczno-ekonomicznych wykształcił umysły nasze już do tego stopnia, że wiemy, iż nie potrzeba koniecznie rozporządzać kapitałem gotowym i że wystarczy do tego samego celu także kredyt. Żadna zapewne prawda ekonomiczna nie przyjęła się tak łatwo na nowym gruncie, jak ta właśnie, gdyż żadna nie była tak upodobaniem i przyzwyczajeniem ugruntowaną, jak ta; wszak życie na kredyt to najpowszechniejszy objaw naszego społeczeństwa. To zamiłowanie nasze do kredytu, ten żywiołowy pociąg, wydoskonalony na tle tra-dycyi i dziedzictwa, powinien się stać w obecnej dobie, kiedy „od dołu“ rzucono hasło uprzemysłowienia kraju, ważnym atutem w naszym ręku, bo przemysł i kredyt są tak ściśle ze sobą związane, jak, dajmy na to, karczma i propinaoya.

Wszystko się szczęśliwie układało, potrzeba wielka kredytu w kraju istnieje, wyłoniła się nawet potrzeba kredytu zdrowego, to jest takiego, który pragnie coś tworzyć, coś wyprodukować, na horyzoncie galicyjskim zjawia się zapowiedź dziwnego i rzadkiego fenomenu, który ma pieniędzy i to pieniędzy dużo i pieniądze te pragnie — naturalnie nie z czysto filantropijnych motywów — rozdać między ludzi dzielnych i przedsiębiorczych, ma się rozumieć dla wytworzenia nowych pieniędzy — a tu o dziwo ! ludzie odżegnują się od tego jak zły duch od święconej wody. Na samą wieść o tern, że Wiener Bankverein, jeden z najruchliwszych banków austryaekich, popierających najwydatniej i najumiejętniej rachityczny przemysł austryacki ma zamiar utworzyć filię swoją we Lwowie, powstał w prasie naszej z wyjątkiem jednego organu taki krzyk, jak-gdyby ten bank rozbił dajmy na to wszech-galicyjską kasę Wertheimowską, zabrał z niej wszystko, czego tam nie było i począł z tern uciekać. Te krzyki prasy przypominały żywo nawoływanie „łapaj złodzieja“, a komentarze do tego były zupełnie tego rodzaju, i nie brakowało nawet argumentu w rodzaju: „In Polen ist noch was zu holen“.

Mimowoli przychodzi na myśl, co w tych głosach t. z. opinii publicznej więcej podziwiać należy, czy brak konsekwencyi czy złą pamięć, bo skór > uzna sic wczoraj i dzisiaj program uprzemysłowienia kraju za jedyne wybawienie z nędzy ekonomicznej a kapitał względnie kredyt za najważniejszą dźwignię tegoż i skoro się przyszło do przekonania, że tych kapitałów w kraju nie ma, a nasze instytucye fiuausow'e pracują formalnie na zasadach bezpieczeństwa pupilarnego, bo tam, gdzie odstąpiły od tej zasady, poparzyły sobie palce i dmuchają obecnie na zimne, to prosty chłopski rozum nakazuje powitać chęć udzielenia kredytu swobodnego na dzielności inicyatywy i wartości ekonomicznej opartego, jeżeli nie życzliwie, to przynajmniej nie wrogo. Ale co prawda doniosłość tego przeciętny Galicyanin jeszcze pojąć nie może, to rozumie tylko ten, co się rwie do czynu, któremu głowa się pali od pomysłów i projektów twórczych, a pierś rozrywa chęć niesienia pomocy społeczeństwu przez tworzenie pracy i łagodzenie nędzy. Na temat braku kredytu produkcyjnego tu w kraju mógłby ogół naszych nafciarzy chórem smutną piosnkę zaśpiewać. W tej dziedzinie naszego życia ekonomicznego jest nietylko sposobność do pracy, ale jest i chęć a nawet zapał do pracy, jest wiedza i umiejętność a brak tylko kapitału, ażeby wielkich rzeczy dokonać. Z tego wynika, że okazyę do stworzenia

wielkich rzeczy muszą wyzyskiwać ci, co mają    Wiener Bankverein stoi mianowicie z Nie-

pieniądze, a więc obcy, nie zawsze dla kraju    mieckim Bankiem w Berlinie w koneksie,

życzliwi kapitaliści, a my zadowalać się mu-    i ten ostatni zaangażowawszy się juz w Ru-

simy ochłapami, jakie samą pracą rąk albo    muni i i także w Galicyi pragnął przez Bank-

wynajęciein tej pracy możemy wydrzeć. Ażeby    verein stworzyć u nas placówkę częściowo

daleko nie szukać weźmy n. p. ostatni wy-    także z zamiarem wzmocnienia grupy produ

nalazek p. Wolskiego „taran wiertniczy“. Pracą długoletnią przekształcił pan Wolski swój niepospolity talent i swoją znakomitą wiedzę nie tylko w pomysł technicznie doskonały, ale także nad wyraz praktyczny i osiągnął w sztuce wiertniczej na kurencyi wszechświatowej rekord zupełnie niedwuznaczny. Nie należałaby mu się po ta-

Pragnęlibyśmy żeby tak istotnie było, ażeby jednak usunąć wszelkie wątpliwości, pragniemy zaznaczyć ten idealny stosunek, jaki pragnęlibyśmy między pracą na niwie naftowej a wielkim kapitałem, czy to on znajduje się w rękach wiedeńskiego Bank-vereinu, czy też innego jakiego banku, stworzyć. Nie idzie nam bynajmniej o to, ażeby banki kupowały tereny naftowe i prowadziły interesy naftowe — wypowiadamy to otwarcie, narażając się może na niechęć takich, którzy mają coś do sprzedania, a może jeszcze więcej takich, którzy pragną „pośredniczyć“ w jakimś interesie naftowym, tylko o to, aby otworzyć dla przemysłu naftowego, więc dla właścicieli terenów naftowych i kopalń mających szersze aspiracye

centów niezależnych od dzisiejszych banków. Jeżeliby komu ten argument nie wystarczył, to mogę służyć innym. W kampanii jaka przeciw Bankvereinowi powstała, ze wszystkich organów prasy zajęło „Słowo Polskie“ polu kon- jedyne przychylne stanowisko, a ponieważ „Słowo Polskie“ przezywane bywa „organem nafciarzy“, albo jeszcze dosadniej „monito-k i ej ciężkiej zdobyczy nagroda nie w spo- rem naftowym“, ergo Wiener Bankverein kojnem używaniu owoców tej pracy — bo i galicyjska natta należą jakoś do siebie, to nie odpowiadałoby jego usposobieniu — ale w formie stworzenia szerokiego zakresu dla eksploatacyi tego wynalazku? Tymczasem co się dzieje, p. Wolski zmuszony jest pozbyć się właściwych owoców swej pracy za misę soczewicy, bo ludziom, którzy z wiarą w talent p. Wolskiego poparli jego pracę brak najważniejszego, to jest kapitału. A u nas takich co szukają kapitału nie dla zaspokojenia swoich wygórowanych potrzeb życiowych, ale takich co na tej drodze szukają zaspokojenia swoich potrzeb duchowych, pragnących je przekształcić w maieryalne dobra ludzkości, jest co raz więcej, a dla tych wybranych obecnie tak jak i dawniej niema miejsca w kraju, bo niema możności stworzenia dla nich warsztatów pracy.

taką j dla poważnych wynalazców i prawdziwych pionierów przemysłu łatwy i dostępny kredyt dla rozwoju drzemiącej pod popiołem gnuśnej tradycyi energii twórczej naszego narodu. Niechaj przewodzą nam w naszej walce ekonomicznej nie szerokie plany fi-

Jeżeli twórcza praca szuka kapitału, i dla naszych ruchliwych przedsiębiorców, to twórczy kapitał szuka też pracy, pracą dla niego są bogactwa w ziemi jak również talent i pomysłowość, z tych względów traktowanie obcego banku, ożywionego chęcią dopomożenia tej pracy, na równi z tymi, co nas dniem czy nocą ogałacają z pieniędzy, jest co najmniej pomysłem niesmacz- nansowania i wielkich spekulacyj, tylko chęć nyra, świadczącym o małem jeszcze wyrobie- zyskania pomocy w pracy dodatniej, w takim niu społecznem. Specyalnie przemysł naftowy zakresie, który naszymi siłami wypełnić po-nie miałby powodu do wdzięczności naszej trafimy, ażeby stwarzając w ten sposób silne prasie, jeżeliby ona sw.ojem niefortunnem jednostki można z czasem pomyśleć o stwo-wystąpieniem wiedeński Bankverein miała od rżeniu ich organizacyi w pomyślniejszy jak zamiarów odwieść, bo jak z dobrze poinfor- dotąd sposób. Jeżeli na budowę tych funda-mowanego źródła możemy donieść, przemysł mentów uzyskamy pomoc jakiejś uczciwej naftowy miał. być ową dziedziną operacyjną, choćby obcej instytucyi finansowej, to nie która wogóle Bankverein do nas przyciągała. \ mamy powodu z jednej strony krzyczeć na

100 dolarów,

wyzysk, a z drugiej zostawić odłogiem pole najowocniejszej naszej pracy, albo co gorsza oddać ziemię i jej bogactwa i siebie samycli w dzierżawę zupełną.

Potrzebę banku naftowego odczuli juz dawno w Rumunii i wbrew ogólnemu prawu cywilizacyjnemu (które pochód tejże wyznacza z zachodu na wschód) czynią tamże przygotowania do zrealizowania projektu. Staraniem głównych działaczy naftowych w Rumunii przychodzi do skutkn bank naftowy z kapitałem 20 milionów franków w Paryżu i dziwna rzecz, powstanie tego banku wprowadzają w związek z pojawieniem się Standardu w Bukareszcie. Czy uważać to należy za tryumf Standardu w Bukareszcie, czy za sukces niezawisłych produceutów naftowych i bardzo przychylnego stauowiska, jakie rząd wobec nich zajął, trudno dzisiaj rozstrzygać. Wygląda raczej na to ostatnie, jak się okaże w skutkach, przyszłość pokaże, a w szczególności, czy będzie to bank z tym celem i przeznaczeniem, jak przedstawiliśmy wyżej, czy też instytucya czyhająca na połknięcie rozmaitych interesów naftowych.

Ponieważ dzisiejszą kronikę poświeciliśmy kapitałowi i nafcie, więc na zakończenie podamy, co z kombinacyi kapitału z naftą wyniknąć może. Najcudowniej dotąd potrafił skombinować kapitał z naftą albo właściwie naftę z kapitałem słynny król naftowy John Dawid R o c k e fe 11 e r, co z góry o człowieku z tak ewangielicznem imieniem trudno było przypuścić. Ostatnia dywidenda kwartalna za rok 1903 wynosiła 12 milionów dolarów, co przy kapitale nominalnym 100 mil. doi. czyni 12%, a za cały rok 44%. Biednym miliarderom stała się jednak krzywda, bo dostali w tym roku o 4 miliony mniej niż w roku 1900 i 1901 a o 1 milion mniej niż w r. 1902. Dla uzupełnienia statystyki tych pięknych cyfr dodajemy, że w tych właśnie latach doszły dochody do najwyższego poziomu i że przedtem musieli się nieco skromniejszym rocznym dochodem zadawalać, który mniej więcej był 4 razy taki jak budżet Galicyi. Sam król naftowy pociąga z nafty dochodu rocznego bagatelę 17,600.000 dolarów, czyli około 85 milionów koron, to jest w przybliżeniu 4 razy tyle, ile wynosi austryacka lista cywilna. Wartość akcyi wynosi obecnie 655 za z czego wynika, że kapitał zakładowy Standard Oil Company wzrósł więcej jak 6-krot-nie. Wartość majątku Rockefellera w przedsiębiorstwach tylko, zatem kolejowych, gazowych i hutniczych wynosi 1.000 milionów i stoi o 485 milionów wyżej niż włożony w nie kapitał. I pomyśleć, że to wszystko z nafty — jak szczęśliwi są przeto ci, którzy pracują w nafcie, bo jeżeli sami do niczego nie dojdą, mogą się pocieszyć myślą, że ich kolega jest najbogatszym człowiekiem na świecie.

R. Załozieclci.

Protokół

posiedzenia kraj. Wydziału Tow. naftowego

z dnia 28. stycznia 1904 r.

Obecni : P. prezes Gorayski ; członkowie wydziału: pp. Fibich, Mars, Łaszcz, lir. Zamoyski, W. Pieniążek; z komisyi rewizyjnej p. Iwo Pieniążek, sekretarz dr. Bartoszewicz i członek towarzystwa p. Angerman. Pp. dr. Steczkowski, Sholmau i Mikucki usprawiedliwili swoją nieobecność.

Porządek dzienny:

1)    Odczytanie protokołów;

2)    Sprawozdanie z ankiety wiedeńskiej w sprawie podniesienia taryf naftowych ;

3)    Postulaty przemysłu naftowego wobec traktatów handlowych ;

4)    Sposób uczczenia nowych członków honorowych ;

5)    Wnioski i interpelacye.

Ad 1. Obydwa protokoły z ostatnich posiedzeń zostały przyjęte.

Ad 2. W sprawozdaniu z ankiety taryfowej sekretarz dr. Bartoszewicz podnosi dodatni rezultat tej ankiety co do taryf eksportowych, które na rok 1904 zostaną utrzymane w tej samej wysokości, jak dotychczas, natomiast z podniesieniem wewnętrznych taryf koleje prywatne nie chciały się wstrzymać i podniesienie to nastąpi 1. marca b. r. Imieniem towarzystwa naftowego powstał na ankiecie p. sekretarz przeciwko

5) Domagać się podniesienia cła do Austryi na oleje maszynowe rafinowane, których produkeya w kraju wzrasta.

Jako ekspertów na ankietę do Wydziału krajowego w tej sprawie uchwalono wydelegować pp. dra Bartoszewicza, Gąsio-rowskiego i prof. Załozieckiego.

Ad 4. W sprawie uczczenia nowych członków honorowych uchwalono tymczasowo, by biuro towarzystwa zaineyowało subskrypcję pomiędzy członkami towarzystwa na ozdobne dyplomy honorowe.

Ad 5. Zabiera głos p. hr. Zamoyski i przemawia za podniesionym już na poprzednim posiedzeniu Wydziału projekcie ubezpieczenia przez firmy naftowe urzędników pracujących w przemyśle naftowym; na podstawie konferencyi odbytej z delegatem To- Benzyny warzystwa Wzajemnych Ubezpieczeń w Kra- Parafiny surowej kowie i na podstawie obliczeń przeciętnych Parafiny czyszczonej płac urzędników i odpowiedniego do tych

płac zabezpieczenia kapitału płatnego po latach 15 wynikałoby, że firmy musiałyby wzrósł o 210.676 centnarów i przekroczył 6°/o dopłacać na utrzymanie urzędników. —- j cyfrę pół miliona centnarów, co jednak w po-

Według urzędowej statystyki cyfry porównawcze importu i eksportu produktów naftowych w latach 1002 i 1903 przedstawia się następująco:

Ropy importowano w roku 1902 do Austro-Węgier

1902

Wywieziono oleju surowego (gazowego) Nafty

Olejów smarowych

różniczkowaniu taryf na ropę i naftę, co byłoby zgubnem dla galicyjskiego przemysłu naftowego i otrzymał ze strony zastępców prywatnych kolei zapewnienie, ze takie różniczkowanie nie jest zamierzone.

Ad 3. W sprawie traktatów handlowych uchwalono zgodnie z referatem p. dra Bartoszewicza domagać się uregulowania następujących postulatów przemysłu naftowego:

1)    Zniżenia cła na parafinę do Rosyi, które obecnie wynosi 51 '39 kor. za 100 kg. ze względu na wzrastającą produkcyę parafiny w kraju,

2)    Celem zabezpieczenia się od importu obcej parafiny domagać się zniesienia projektowanego w nowej autonomicznej taryfie cłowej zniżonego cła na miękką parafinę speoyalnie sprowadzaną przez fabryki zapałek i ustanowienie na ten rodzaj parafiny takiego samego cła, jak i na parafinę czyszczoną tj. 16 koron zamiast 7.

3)    Domagać się zniżenia cła do Rosyi na benzynę, które obecnie wynosi 27*91 k.

4)    Domagać się zniżenia cla do Rosyi na wosk surowy, który wynosi 12*09 k., gdy ten sam wosk do Niemiec idzie bez cła.

Uchwalonem zostało, by towarzystwo naftowe skłoniło zasadniczo pojedyncze firmy do ubezpieczenia urzędników przez odpowiednie pisemne przedstawienie tej sprawy.

Import i eksport produktów naftowych do i z Austro-Węgier w latach 1902 i 1903.

248.302 mc.

w r. 1903    196.646 mc.

w tych liczbach mieści się 190.000 centnarów metrycznych w każdym roku ropy rumuńskiej za zniżonem cłem 68 centów od 100 kilo import więc ropy w roku ubiegłym z wyjątkiem rumuńskiej za zniżonem cłem w dowolnej ilości prawie nie istniał.

Oprócz ropy rumuńskiej monarchia austryacka importuje jeszcze oleje smarowe z Rosyi rafinowane lub półrafiuowane : import tych olejów w roku 1902 wynosił 158.639 centnarów, w roku 1903 wzrósł do 193.827 centnarów.

Natomiast wskutek wielkiej zawartości parafiny w ropie borysławskiej zmniejszył się import obcej (amerykańskiej) parafiny.

W roku 1902 importowano parafiny surowej 8.204 mc., czyszczonej 34.170 mc., zaś w roku 1903 surowej 6.674 mc., czyszczonej 19.303 mc.

Eksport produktów naftowych wykazuje w roku ubiegłym wzrost w porównaniu z r. 1902 dość znaczny.

1903

Z tych cyfr widzimy, że eksport nafty

NA F T A

•i-

równaniu z naszą produkcyą ropy jest jeszcze czyli razem zaledwie 24% tego, co ekspe-

ilością zbyt małą; następnie nasza parafina dyuje jedna stacya Borysław, staje się również pomału produktem ekspor- j towym dopiero od ubiegłego roku i dla dalszego rozwoju wywozu będzie wymagała pewnych ulg taryfowych i cło wy cli.

Dr. Si. Bartoszewicz.

Nafta w powiecie turczańskim.

Produkcyą Borysławia.

Produkcyą ropy w Borysławiu zaczyna w ostatnich czasach szybko wzrastać, znów otrzymano kilka szybów bardzo ropodajnych, najproduktywniejszym okazał srę szyb karpackiego Towarzystwa, którego dzienna produkcyą od kilku dni stale wynosi 30 cystern; jeśli produkcyą w tych rozmiarach nadal trwać będzie, będzie to najobfitszy dotychczasowy szyb w Borysławiu. Na kopalniach Łaszcz i Ska i M. A. Lubomirska i Ska dowiercono szyby, które dają dziennie do 10 cystern, na innych mniejszych kopalniach dowiercono szyby, dające 3—8 cystern dziennie.

Czytamy w „Słowie polskiem“: Pod-gdy znaczniejsza część przedsiębiorców naftowych i to zarówno tutejszych jak i zagranicznych szuka szczęścia na bogatych terenach naftowych w Borysławiu, część jedna, tychże, rokując świetne nadzieje przemysłowi naftowemu w sąsiednim turczańskim powie-- na powiat ten zwróciła uwagę.

Już od dawniejszych czasów zarówno uczeni geologowie, jakoteź fachowi przedsiębiorcy naftowi, rozglądając się po powiecie turczańskim, bardzo korzystne wygłaszali opinie o pokładach geologicznych w niektórych miejscowościach tegoż powiatu. Znaczna jednak odległość odnośnych miejscowości od najbliższych stacyj kolejowych zniechęcała wszystkich przedsiębiorców do rozpoczynania kopalni w tamtejszych okolicach.

czas

cic

Około r. 1896 poczęły w powiecie tur-! czańskim krążyć wieści o budować się ma-! jącej kolei i w tym czasie też już wykupio-pro- ne zostały przez przedsiębiorców tereny pra-dukeyi pojedynczych szybów przedstawia wie zupełnie w nie Których miejscowościach, niespodzianki; wzmagająca się produkcą a jed-

Borysław ciągle jeszcze co do

T tak już w Jaworze i Wołczem, które nych szybów osłabia produkcyę sąsiednich i tru- rokują świetne nadzieje na kopalnie zarówno dno zazwyczaj przewidzieć, jak długo na pe- wosku ziemnego jakotez nalty, prawie

wszystkich włościańskich gruntach nabyli już przedsiębiorcy prawo eksploatacyi tych minerałów, a we Wołczem już na wiosnę b. r. towarzystwo francuskie rozpoczyna poszukiwania za woskiem i ropą.

na

wnym poziomie produkcyą pojedyńczego szy- ! bu trwać będzie, w każdym jednak razie dotąd liczyć się musimy z faktem ciągłego wzrastania produkcyi ropy w Borysławiu.

Najdowodniej stwierdzają to cyfry rocznej ekspedycyi ropy z Borysławia:

W ubiegłym roku 1903 wy ek spędy o wari o 485.005 ton ropy; w r. 1902 wyekspe-dyowano 335.408 ton.

Ten wzrost ekspedycyi jedynie należy przypisać wzrostowi produkcyi w samym Borysławiu, gdyż produkcyą Scliodnicy i Ury-cza nie podnosi się, lecz nawet upada. Jak

Rozłucz i Jasienica zamkowa mają tereny bardzo obiecujące na kopalnie nafty, ho siodła eoceńskie z obfitemi wyciekami ropy są gdzie niegdzie już na powierzchni, a zwłaszcza w korytach potoków widoczne a wedle powszechnego zdania znawców geologów, pokłady, które w tych miejscowościach już na powierzchni się okazują, w Borysławiu dopiero w głębokości 300 lub 400 metrów się znajdują — i stąd też wnioski wysnuwają, że ropę tutaj o kilkaset metrów przeważającą jest dzisiaj produkcyą Borysła- płyciej niż w Borysławiu znajdą, wia, świadczą cyfry ekspedycyi ropy, w in-

nych miejscowościach Galicy i w obrębie dyrekcyi krakowskiej wyekspedyowane : w roku 1903

76.827 ton

Nadworna, Peczeniżyn Ustrzyki, Olszanica, Zagórz

Razem

6.045 „ 24.413 „

117.285 ton

Wśród tych stosunków nic dziwnego, że w miarę jak się zbliża chwila otwarcia kolei Sambor-Użok, która właśnie przez środek owych terenów przechodzić będzie, co-więcej przemysłowców w tamte okolice się ściąga, a w ostatnich czasach jakaś spółka belgijska traktować ma z właścicielami mniejszych terenów o kupno i skomasowanie

raz

Zebranie naftowe. Pierwsze towarzyskie zebranie naftowe odbyło się 28-ego stycznia w re-stauracyi hotelu Imperial, na którem było kilkunastu nafciarzy : wśród niekrępowanej pogadanki o sprawach naftowych zeszedł czas bardzo przyjemnie uczestnikom ; spodziewać się należy, że następne zebrania będą liczniejsze i w liczniejszym gronie będzie można poruszyć niejedną poważniejszą i pożyteczną sprawę dla, dobra naszego przemysłu.

takowych, a roboty kopalniane ma z początkiem r. 1905 rozpocząd.

Jeżeli więc sprawdzą się zdania geologów co do jakości pokładów w powiecie ttirczańskim i ziszczą nadzieje przemysłowców co do ilości wosku ziemnego i ropy tamże, cichy dotychczas powiat turczański się ożywi i nowe ognisko przi mysłowe w tamtejszym powiecie powstanie.

KROMKA.

Fabryka narzędzi wiertniczych w Borysławiu wykonuje wszelkie przybory wiertnicze wszystkich systemów, z najlepszego materyału, po najbardziej umiarkowanych cenach.

KROMKA.

Następne zebranie odbędzie się w sobotę 13. lutego w tym samym lokalu o godzinie 8-mej wieczorem, na którem wszyscy przebywający w tym dniu we Lwowie nafciarze będą mile widziani.

Obrady rafinerów austro-węgierskich w Budapeszcie. 26. i 27. stycznia odbywało się w Budapeszcie zwyczajne miesięczne zebranie skontyn gentowanych rafineryj. Na zebraniu tern uchwalono na luty preliminować do sprzedaży 6°/o rocznego kontyngentu nafty; cen nafty nie podniesiono. Specyalnie austriackim rafineryom dozwolono w lutym sprzedać 3% rocznego kontyngentu z preliminowanych ilości na marzec i kwiecień z powodu, że 1. marca nastąpi podwyższenie taryf kolejowych na produkta naftowe na kolejach prywatnych i należy przypuszczać, iż kupcy zakupią przed 1. marca większe ilości nafty, gdyż podniesienie taryf spowoduje w niektórych miejscowościach Austryi, tern podwyższeniem dotkniętych, podrożenie nafty o 1—2 koron na centnarze.

Towarzystwo akcyjne „Schodnica“ zakupiło w Borysławiu 15 morgów terenów naftowych z prawem eksploatacyi na przeciąg 25 lat. Cena kupna wrynosi 60.000 koron i 20 prc. brutto pro-dukcyi ropnej na rzecz właścicieli terenów: oprócz tego właściciele terenów zastrzegli sobie prawo po wywierceniu pierwszych dwóch próbnych szybów partycypować w calem przedsiębiorstwie 10 prc. netto. Towarzystwo „Schodnica“ zobowiązało się przystąpić do wiercenia pierwszych dwóch szybów w przeciągu 3 miesięcy i doprowadzić te szyby do głębokości 1.050 metrów, jeśli wcześniej nie nastąpią znaczniejsze wybuchy ropy.

Stowarzyszenie większych kupców nafty (grosi-stów, zawiązało się we Wiedniu; stowarzyszenie

ma na celu obronę interesów wielkich handlarzy nafty, położenie których wskutek zawartego kartelu miało się rzekomo pogorszyć, czyli zmniejszyłby się dochody przez pośrednictwo w sprzedaży. Statuty nowego towarzystwa już zatwierdziło namiestnictwo dolno-austryackie.

Niemiecki bank w Berlinie, który w ostatnich czasach gorączkowo przeprowadzał rozmaite ope-racye naftowe (zakupno akcyj Tow. „Schodnica“), odstąpił sprzedaż rumuńskiej nafty, jak donosi „Neue Hamburgische Börsenhalle“ towarzystwu akcyjnemu dla produktów naftowych w Hamburgu. Kapitał akcyjny tego ostatniego towarzystwa „Shell-Transport* i „Trading Company“ ma być podniesiony z trzech na 12 milionów.

Ważna reforma państwowej rady przemysłowej na Węgrzech. Węgierski minister handlu Hieronymi rozszerzył znacznie wpływ i działalność państwowej rady przemysłowej ; zadaniem rady na przyszłość ma być zajmowanie się wsżystkieini ważniej szemi przemysłowemi i handlowemi sprawami, nawet zakładaniem fabryk. .Rada przemysłowa ma się składać przeważnie z delegatów Izb handlowych, z osobistości, które mianuje bezpośrednio minister i z przedstawicieli ministeryów, które się zajmują gospodarczemi sprawami. Stałym łącznikiem pomiędzy radą a ministerstwem handlu ma być komitet egzekucyjny, prezydentem komitetu egzekucyjnego został mianowany¹ dr. Aleksander Weckerle. Pierwszą sprawą, którą będzie się zajmować nowa rada, ma być wypracowanie systematycznego programu podniesienia i rozwoju przemysłu na Węgrzech. Odnośny elaborat ma być już wypracowany przez komitet egzekucyjny ; następnie będzie opracowywana sprawa eksportu i re-gulacyi spoczynku niedzielnego, sprawa rewizyi ustawodawstwa przemysłowego; wreszcie we wszystkich ważniejszych sprawach przemysłowych minister handln będzie zasiągać rady przemysłowej. Podobna zmiana byłaby pożądaną w austryac-kiej radzie jak również analogiczne rozszerzenie kompetencyi rady przemysłowej krajowej.

Ostrzeżenie. Doszło do wiadomości c. k. Urzędu górniczego okręgowego w Drohobyczu, że pewne indywidua, podszywając się pod pracowników tutejszego Urzędu, już od dłuższego czasu molestują przemysłowców naftowych swemi życzeniami no-worocznemi, celem wyłudzenia noworocznych podarunków.

Do takich poszukiwaczy szczęścia należy niejaki Jan Harasimowicz, były dyetaryusz tut. Urzędu a oddalony jeszcze w listopadzie 1901, który tak w latach poprzednich jak i wr roku bieżącym składał przedsiębiorcom naftowym noworoczne życzenia na drukowanych biletach, na których wciąż tytułuje się protokolantem c. k. Urzędu górniczego okręgowego w Drohobyczu.

Przestrzega się więc PP. przemysłowców naftowych przed podobnemi indywiduami, a za-

47

razem uprasza się o odsyłanie takich gratulacyjnych biletów do tut. Urzędu, celem wdrożenia dalszych kroków.

C. k. Urzędnik okręgowy: Kostkiew i cz.

Ceny produktów naftowych w styczniu. Rynek ożywiony.

Ropa. Schodni ca k. 5*80—6. Borysław k. 5—5.50. j Urycz k. 5-80—6 za 100 kg. loco Drohó- j bycz w cysternie.

Nafta. Standard k. 38-40—38-60. cesarska k. 40 loco i Wiedeń w beczkach.

Benzyna. Rafinowana (0-700) k. 34—36 (0*7³⁰/4o) : k. 30-31.

Benzyna eksportowa k. 12-50—13 loco Wiedeń ; popyt ożywiony.

Benzyna motorowa k. 18—19; popyt ożyw. Uazolina (0-6⁴®/5o) k. 48—55.

Parafina. Miękka w łuskach k. 46—50, twarda k. 54—58, czyszczona k. 66—72, parafina amerykańska w łuskach m. 50—52 loco Ro-terdam, czyszczona m. 58—60 Joco port niemiecki.

Cerezyna. Naturalna k. 140—146, sorty czyszczone k. 164—190.

Wosk ziemny:

punkt topi. 72/73° C k. 180—190 67/68° C k. 159-163 gorsze gatunki k. 135—140.

Nafta amerykańska loco Hamburg m. 7-90. za 50 kg.

Oleje. Olej niebieski k. 3-80—4-40 loco fabryka w cysternie; popyt ożywiony.

Oleje rafinowane (0-885) k. 11-50—12-50,

I"! oetula + nr poszukiwany dla rafinery i w J a-UCoiyidLUI śle. Zupełna znajomość polskie-

go języka, częściowa niemieckiego pożądana. — wrzecionowy k. 14*50—16-o0, maszynowy Oferty z żądaniami płacy należy wnosić do firmy lekki k. 21—23, ciężki k. 26—29, cylindrowy k. 35—45, rosyjski Szybajewa k. 30—33

Hartenberg i Schreier w Jaśle.

loco Wiedeń.

K O Ił s!

*1

Przegląd Górniczo-Hutniczy

•N

Zakład gazowy miejski we Lwowie

dostarcza

Sś

Jl

Sfofis

z najlepszych węgli gazowy cl» do opału i celów kowalskich.

Przy większym odbiorze

Czasopismo poświecone sprawom przemysłu górniczego i hutniczego (ze szczególnem uwzględnieniem przemysłu górniczego i 1 lutniczego w Królestwie Polśkiem).

Wychodzi I-go i 15-go każd. mieś.

Przedpłata (z przesyłką pocztową) rocznie rub. 12, półrocznie rub. 0, kwartalnie rub. o.

Adres Redakcyi : Dąbrowa (gubernia Piotrkowska).

ceny znacznie zniżone

Cennik na żądanie.

Wydawca Stanisław Ciechanowski. Redaktor Mieczysław Grabiński.

2—3

SŁ o k s!

y.

PIERWSZE GALICYJSKIE

•w Sanoku

wykonuje i ma na składzie gotowe:

Narzędzia wiertnicze.

Kompletne ryg*i wiertnicze.

Kotły lokomobilowe.

Kotły parowe wszelkich systemów i wielkości.

Przyrządy do tychże do opalania ropą«

Maszyny parowe.

Kury żelazne stojąco lane dla wodociągów, gazowni itd.

Sikawki pożarne.

Odlewy metalowe i żelazne.

Wozy cysternowe do przewozu nafty, kwasu siarczanego, teru itp.

Zbiorniki na naftę o każdej objętości.

Wózki dla kolejek polo wy ch i leśnych.

Urządzenia kompletne rafi-neryi nafty, parafiiniarń i rekonstrukcye tychże.

Wszelkie konstrukcye żelazne.

Zastępstwo wyłączne sprzedaży przyhorów i narzędzi wiertniczych ma Towarzystwo dla handlu, przemysłu i rolnictwa, Lwów, Chorąż-czyzna 17, z składami w Gorlicach, Potoku, Schodnicy, Borysławiu.

i&JT“ Zamówienia przyjmuje Dyrekeya fabryki w Sanoku, oraz Biuro Towarzystwa we Lwowie, ul. Trzeciego Maja 1. 11 a.

Na żądanie wysyła się odwrotnie kosztorysy i cenniki.

JlL

Towarzystwo akcyjne dla przemysłu naftowego we Lwowie,

Fabryka narzędzi wiertniczych w Borysławiu wykonuje wszelkie przybory wiertnicze wszystkich systemów, z najlepszego materyału, po najbardziej umiarkowanych cenach.

KOMPLETNE RYGI WIERTNICZE NA SKŁADZIE,

Fabryką kieruje inż. Władysław Zdanowicz. Korespondencye adresować do biura Towarzystwa, we Lwowie ul. Kościuszki 7.

Przy zamówieniach, korespondencyach etc. prosimy odwoływać się na nasze czasopismo, jako źródło informacyi !