NAFTA

Organ Galicyjskiego Przemysłu Naftowego

wychodzi raz na miesiąc.

Pren-anaerata -w^rLOsi rocznie IL2 koron.

Komitet redakcyjny: A. NIEKRASZ, Chorkówka, — Inż. J. SHOLMAN, Sekodnica, — Inż. W. WOLSKI, Schodnica. Wydawca i redaktor: R. ZAŁOZIECKI.

Adres Redakcyi i Administracyi : Lwów, ul. Krzyżowa 1. 39., Willa „Komana“.

Treść zeszytu 12.

Przemysł naftowy i woskowy. Szkic historyczny na 50-letni jubileusz. Dokończenie. — Światowa pro-dukcya ropy w r. 1902. — Dodatkowe warunki dla ubezpieczeń przedsiębiorstw naftowych w Borysławiu i okolicy. Dokończenie. — Z Borysławia. Pytanie geologiczne z zakresu górnictwa naftowego. — Nafta rumuńska a rynki niemieckie. — Odezwa. — Kronika.

Stosownie oczyszczony olej solarowy wyrabiali natenczas Zwierzina w Morawskiej Ostrawie i Łukasiewicz w Polance“.

Przemysł naftowy i woskowy.

Szkic historyczny na 50-letni jubileusz.

(Dokończenie.)

Wprawdzie lampy jego pomysłu nie nadawały się dla ruchu na kolei, i służyły tylko w służbie wewnętrznej. Dopiero w roku 1862 skonstruował po ośmioletnich próbach wiedeński fabrykant lamp R. Ditmar lampę, wytrzymałą na wiatr.

Przytoczmy na tern miejscu relacyę o pierwszej nafcie galicyjskiej, zebraną z aktów c. k. uprzyw. kolei Północnej :

„Olej świetlny, zwany w handlu „naftą“, a wyrabiany z galicyjskiego surowca (oleju skalnego), został, obok hydrocarburu wprowadzonym na kolei Północnej w r. 1854 i badanym przez chemika Tocha.

Był to produkt jak woda jasny, również łatwo zapalny, o 46 do 48° Bó. i przedstawiał pierwszy produkt destylacyi ropy.

Od roku 1859 kolej Północna używała tylko galicyjskiej nafty.

W roku 1863 kolej Północna zaczęła u siebie wprowadzać ciężki olej mineralny, przedstawiający drugi produkt destylacyjny galicyjskiego surowca pod nazwą oleju sola-rowego. Olej ten miał gęstość 34—38° Bć w stanie dobrze oczyszczonym, kolor jasny jak woda, punkt wrzenia 160° C. i niełatwą zapalność.

Tymczasem z Ameryki nadszedł na rynki austryackie świetlny olej mineralny pod nazwą „Petroleum“, co dało fabrykantom naszym zachętę do wytwarzania podobnego produktu z galicyjskiej ropy, który też w krótkim czasie wyparł olej solarowy, gdyż w roku 1865 kolej Północna używała wyłącznie „Petroleum“.

II. Wosk ziemny.

Podobnie jak staraliśmy się podać początki przemysłu naftowego, tak samo ograniczamy się do podania początków przemysłu woskowego u nas, uważając, że dalszy rozwój i historya ostatnich czasów tkwią jeszcze w pamięci współczesnych.

Pierwszą wzmiankę o wosku ziemnym znajdujemy w dziele Funke’go*) z r. 1817, jakoteź o jego stosowaniu do wyrobu świec

*) Funke, Naturgeschichte und Technologie, Wiedeń, 1817.

W r. 1833

przez mieszkańców Drohobycza, znanym był także wosk ziemny z Mołdawii go Rudolfa¹) w Samborze z r. 1855. (koło Slanik), przynajmniej dr. Mayer²) pokazywał próbki na zjeździe przyrodników w Wrocławiu.

Najwcześniej wspomina o wosku ziem

na znaczniejsze żyły wosku ziemnego i posłał próbki do zbadania profesorowi Redtenbacherowi³) w Wiedniu, co też uczyniono w laboratoryum uniwersytetu wiedeńskiego. O wynikach poszukiwań Roberta

) Rozprawa Hofstädtera w „Annalen der Chemie und Pharmacie“, 1854, XCL, str. 326.

Ponieważ współcześnie ogólne zajęcie

Dalszą wzmiankę o galicyjskim wosku ziemnym znajdujemy u Puscha⁴) w roku 1836, a w rok później profesor Sehrötter w Gracu po pierwszy raz wogóle przeprowadził analizę wosku ziemnego⁵). Pierwszą, dokładną analizę galicyjskiego wosku ziemnego przeprowadził francuski chemik Filip Walter¹) w r. 1840, który podobnie jak Sehrötter wydzielił zeń parafinę w stanie czystym. Austryacki mineralog Glocker wprowadził dla wosku mołdawskiego nazvvę „ozokeryt“, która się utrzymała jako synonim.

nym austryackie ustawodawstwo. Dekret kamery nadwornej z 2. sierpnia 1810, najstarszy dokument wogóle, odnoszący się do kopalnictwa nafty, rozróżnia już żywicę skalną od oleju skalnego i zalicza oba do regaliów. Pierwsze prawo poszukiwania i odbudowy wosku ziemnego nadane zostało Janowu Mattisowi w r. 1810 przez sąd górniczy w Drohobyczu. Ta-kiesame prawa uzyskał w r. 1838 Józef Mi-cew^ski, a w r. 1841 urząd kameralno-go-spodarczy (Cameral-Wirtschaftsamt), nie przyczyniając się jednakże w niczem do rozwoju kopalnictwa wosku ziemnego. Zasługa ta należy się bezsprzecznie Robertowi Domsowi, przemysłowcowi lwowskiemu, który w roku 1854 natrafił

Domsa istnieje sprawozdanie radcy górnicze-budziła ropa (Łukasiewicz rozwiązał właśnie problem destylacyi), dlatego wosk ziemny ustąpił na drugi plan, a miejscowi przedsiębiorcy z Domsem na czele zwrócili się do dobywania i przeróbki ropy. Napotykany przy poszukiwaniach za ropą t. zw. kindy-bał⁴) odrzucano wtedy na bok jako bezużyteczny. Ówczesne stosunki oświetla sprawozdanie z r. 1857 Roberta Domsa do c. k.

państwowego instytutu geologicznego.

W następnych latach niewiele słychać o kopalnictwie wosku ziemnego, lecz trwało ono dalej, gdyż do tego odnoszą się różne urzędowe enuueyacye. Rozporządzenie mini-steryalne z 7. grudnia 1858 zalicza galicyjski ozokeryt między „żywice ziemne“ (Erdharze), w roku 1860 zatwierdza ministerstwo finansów, ówczesna najwyższa władza górnicza, przynależność wosku ziemnego do regaliów, aby jeszcze w tym samym roku d. 16. listopada znieść to rozporządzenie. Najwyższe rozporządzenie z d. 22. stycznia 1862 zatwierdza wyłączenie z regalu ropy, o ile takowa ma służyć do fabrykacyi nafty, a rozporządzenie ministerstwa handlu z d. 16. lutego 1865 rozszerza to i na wosk ziemny. Ostatecznie zresztą dopiero t. zw. ustawa naftowa z r. 1884 uregulowała kopalnictwo żywicznych minerałów.

Światowa produkeya ropy w r, 1902.

Obecnie można już z przybliżoną dokładnością obliczyć produkcyę ropy za rok 1902. Wzrosła ona o 7 prc. ponad produkcyę roku 1901, a o 20 prc. ponad 1900. Przytem najbardziej w oko wpada okoliczność, że produkeya Stanów Zjednoczonych wzrosła, zaś produkeya Rosyi zmalała⁵), tak

*) Rocznik c. k. państwowego urzędu geologicznego 1855, VL, str. 652.

) Słowo pochodzące prawdopodobnie od niemieckiego „Kinderball“, ponieważ wosk ten daje się łatwo formować w kształt kulisty.

***) Jak to rozumieć, wyłuszczyliśmy na in-nem miejscu w nrze 11.

Amerykańskich beczek po 42 galon, z całości 45-64 0-29 0-03 45-44

2- 35

3- 31

80,894.590

520.000

60.000

80,540.045

4,142.160

2,059.930

1,570.500

1.193.000

116

0-89

0-67

0-20

0-02

353.675

12.000

26.000

razem 177,231.000

woaru za

iż w r. 1902 obie wykazują prawie tesame cyfry. W r. 1902 Stany Zjednoczone i Rosya dostarczyły razem 91 08 prc. całej produk-cyi światowej, w r. 1901 93 22 prc., a w r. 1900 94T1 prc. Galicya, Rumunia, Sumatra, Jawa i Borneo przyczyniły się do ogólnej produkcyi w r. 1901 4'65 procentami, a w r. 1902 juz 6‘82 procentami, w ten sposób tylko 2T0 prc. pozostaje dla innych obszarów produkcyjnych. Produkcya ropy za rok 1902 przedstawia się według pojedynczych krajów następująco:

Procent

Stany Zjedn.

Kanada

Peru

Rosya G-alicya

Sumatra, Jawa, Borneo 5,800.000 Rumunia Indye J aponia Niemcy Włochy

Wszystkie inne

100

W hitach 1898 do 1901 Rosya przewyższała Stany Zjednoczone ilością wyprodukowanej ropy, lecz w roku 1902, gdy Stany Zjednoczone, osiągły 11,505.396 beczek więcej, a Rosya 4,628.511 beczek mniej niż w roku 1901, pierwsze nietylko dorównały, lecz nawet prześcignęły Rosyę o 354.545 beczek.

Stany Zjednoczone i Rosya wprawdzie na równi dzieliły się 9P08 procentami światowej produkcyi ropy, lecz nierówną jestja-kość obydwu gatunków surowca. Stany Zjedn. dostarczyły ze swego produktu przeszło dwa razy tyle rafinady, niż Rosya, mianowicie z 80,894.590 beczek amerykańskiej ropy otrzymano w przybliżeniu 1.766 milionów galon produktów rafinowanych czyli około 70 prc., zaś z 80,540.045 beczek rosyjskiego surowca tylko 676,536.000 galon rafinowanych produktów, czyli około 26 procent. Ilość rafinady wszystkich innych krajów wynosi 7 prc. ogólno światowej. W ten sposób przypadają przeszło dwie beczki rafinowanych produktów amerykańskiej proweniencyi na jedną beczkę z innych krajów.

Najprzedniejsze i najcenniejsze gatunki ropy pochodzą zawsze jeszcze z północno-wschodnich stron Stanów Zjednoczonych — pola Appalachian i Lima-Indiana — lecz doskonały surowiec znajduje się także, chociaż w mniejszej ilości, na Sumatrze, Jawie, w Ga-licyi, Rumunii i Indyach.

Dodatkowe warunki dla ubezpieczeń przedsiębiorstw naftowych w Borysławiu i okolicy.

(Dokończenie).

Przepisy dla urządzeń piorunochron ó w.

A. Przy rezerwoarach żelaznych.

1.

Drążek, piorunochrona należy przymocować na pokrywie rezerwoaru w ten sposób, aby tenże był możliwie najwięcej oddalony od wszystkich otworów, odprowadzających gazy. Wszystkie te otwory muszą być opatrzone co najmniej podwójnemi siatkami Da-vy’ego.

2.

Drążek piorunochrona winien być sporządzony z rury żelaznej na 2 m. długiej, średnicy przynajmniej 2 cm. a górny koniec tegoż ma być żelazną kulą zakończony. Drążek winien być połączony z nakrywa rezer-woarową lub z górną krawędzią ścian rezer-pomocą 4 żelaznych drutów lub lin drucianych o przekroju najmniej 100 m².

3.

Przewód ziemny należy tak przeprowadzić, aby dolna krawędź ścian rezerwoaru była połączona co najmniej w dwóch miejscach za pomocą drutów żelaznych lub lin drucianych o przekroju przynajmniej 100 m2 z podziemnemi rurami żelaznemi, służącemi dla przypływu ropy lub wody.

4.

Połączenie drążka z rezerwoarem, połączenia między sobą przewodów to jest: drutów żelaznych lui) lin drucianych, połączenia tychże przewodów z rezerwoarem, jak

również połączenia rezerwoaru z podziemne-mi źelaznemi rurami, słuźącemi za przewód ziemny, muszą byó zupełnie szczelne a płaszczyzna połączeń mechanicznych musi wy-nosió co najmniej 20 cm².

5.

Tak założenie piorunochronów jak również siatek Davy'ego nad otworami rezer-woarów, musi być corocznie w miesiącach marcu lub kwietniu dokładnie zbadane przez rzeczoznawców.

6.

Celem ochrony siatek Davy’ego nad włazem do rezerwoaru od uszkodzeń piorunowych, należy połączyć drutem przynajmniej 10 mm. grubym nakrywę włazu z nakrywa rezerwoaru.

B. Przy wieżach wiertniczych.

1.

Daszek wieży wiertniczej należy pokryć blachą żelazną.

2.

Do pokrycia z blachy żelaznej należy przytwierdzić rurę żelazną na 1 m. długą o średnicy 2 cm., zakończoną w kulę żelazną, stanowiącą właściwy piorunochron.

3.

Do wspomnianej rury żelaznej należy bezpośrednio nad pokryciem dachowym przymocować cztery przewody elektryczne, sporządzone z żelaznego 8 mm. grubego drutu, które muszą być połączone z krawędzią blaszanego pokrycia dachu, a także z źelaznemi linami, podtrzymującemi wieżę wiertniczą.

4.

Liny żelazne podtrzymujące wieżę wiertniczą należy połączyć żelaznymi drutami z podziemnemi rurami źelaznemi, słuźącemi do przepływu ropy lub wody, celem odprowadzenia elektryczności do ziemi.

5.

Połączenie drążka piorunochronu z przewodami z drutów żelaznych, również połączenia tychże przewodów z źelaznemi linami podtrzymującemi wieżę, wreszcie połączenia wspomnianych lin z podziemnymi żelaznymi rurociągami muszą byó zupełnie szczelne, a płaszczyzna połączeń mechanicznych musi wynosić co najmniej 20 cm².

Zastrzeżenia policowe,

(które winne być we wniosku wydrukowane a w policach pisemnie podane).

a)    Ubezpieczony jest obowiązany do wypełnienia tak powyższych warunków, jak również przez władze rządowe wydanych przepisów oraz do utrzymania w stanie dobrym wszelkich urządzeń, powyższymi warunkami lub przepisami określonych.

b)    Towarzystwo ubezpieczeń zastrzega sobie prawo zbadania każdego czasu, o ile wszystkie rzeczone warunki i przepisy zostały wypełnione, jak również, w jakim znajdują się stanie urządzenia, określone powyższymi przepisami.

c)    Ubezpieczony jest obowiązanym wykonać w całości i zastosować się do wszystkich uzupełniających warunków, ustanowionych dla niniejszego ubezpieczenia i wymienionych w policy, a to bez względu na to, czy podał do ubezpieczenia wszystkie swoje przedmioty, czy też część tychże.

d)    Gdyby którykolwiek z powyższych uzupełniających warunków nie został dopełniony, ubezpieczenie staje się nieważnem a zobowiązanie Towarzystwa dotyczące odszkodowania przestaje istnieć.

Nad temi rozporządzeniami radzono na zebraniu interesentów borysławskich w obecności technicznego referenta krakowskiego Tow. wzaj. ubezpieczeń, p. Krause, a rezultatem było kilka dezyderatów, które w każdym razie zasługują na uwzględnienie.

Ad a 3. zażądano, aby jeden kompleks rezerwuarów mógł mieścić nie 1.200 lecz 2.500 cystern ropy, to jest podwójną ilość.

Ad a 6. Sprawa ogrodzenia rezerwoa-rów spowodowała żywą wymianę zdań, jak to już była przyczyną różnicy zdań ze względu na władzę górniczą. Brzmienie przepisów asekuracyjnych różni się w każdym razie od wymagań władzy górniczej, dlatego celem uniknięcia konfliktu uradzono zmianę tych przepisów w porozumieniu z władza górniczą,

nowo

względnie zgodnie z nowemi rozporządzeniami górniczo-policyjnemi To samo odnosi się tez całkiem specya nie do par. 12. waran ków ubezpieczeń dla szybów, gdzie zachodzi takisam stosunek.

Ad b 2. Odnośnie do rezerwoarów drewnianych na kopalniach wyrażono życzenie, aby obowiązującą 30 centymetrową warstwę ziemi można zastąpić innem pokryciem ogniotrwałem, n. p. dachem pociągniętym papą asfaltową lub pokryciem holzce-mentowem.

Ad b 4. zauważano, iż równy 50 centymetrowy wał z ziemi około rezerwoarów ziemnych nie zawsze da się wykonać z powodu trudności terenu.

Ad b 17. Ten ustęp spotkał się z bardzo słusznym zarzutem, że obowiązkowe zamknięcie otworu wiertniczego głowicą w chwili wybuchu ognia w sąsiedztwie wieży jest ry-zykownem i w okolicznościach życiu zagra-żającem, dlatego ten przepis powinienby brzmieć tak, że jest do życzenia, by w niebezpieczeństwie ognia podług możności zamykano otwór wiertniczy.

Co do urządzenia gromoohronów wyrażono życzenie, by towarzystwa ubezpieczeń nie obstawały jednostronnie przy podanej przez nie konstrukcyi gromochronu, lecz zechciały uznać za dopuszczalne także inne konstrukcye, uważane ze stanowiska techniki jako bez zarzutu.

Na konferencyi towarzystw asekuracyjnych w Wiedniu zrobiono ustępstwo w par. 1. przepisów o ubezpieczeniu rezerwoarów, zmniejszając odległość kompleksów rezerwoarów z 200 na 100 metrów, pod warunkiem,' że pojedyncze rezerwoary otrzymają dostatecznie długie rury, celem odprowadzenia zawartości na zewnątrz.

Z Borysławia.

Według statystycznych wykazów tutejszego zarządu stacyi z dworca wyekspedyo-wano w przeciągu ostatnich 10 lat t. j. od r. 1892 do końca października 1803 razem 180.880 cystern ropy, czyli 1.808,890.000 kg. Wykazy te dają nam miarę wzrastania pro-dukcyi Borysławia i okolicy. W roku 1892 ekspedycya wynosiła 196 wagonów, 1893— 695, 1894—1.392, 1895 — 6.726 (wywiercenie sławnego ., Jakóba“ w Schodnicy), 1896— 12.376, 1897—11.509, 1898-16.232,1899-15.178, 1900-20.758, 1901-22.604,1902-33.541, 1903 — 39.662 wagonów.

W ubiegłym roku 1903 ekspedycya z dworca podniosła się z 38,864.700 kilogramów w styczniu na 44,684.400 kg. w październiku i 43,730.000 kg. w listopadzie. Uwzględnić należy okoliczność, że w Borysławiu zamagazynowanych jest obecnie 17.000 cystern ropy. Z wiosną 1904, gdy rezer-woary „Petrolei“ na 12.500 cystern będą gotowe, a także inne firmy ukończą nowo urządzane zbiorniki, będzie Borysław posiadał rezerwoarów na 30.000 cystern, czyli na półroczną produkcyę. 17 żelaznych rurociągów sprowadza ropę z kopalń do rezerwoarów na dworcu, skąd zostaje przepompowywaną do wagonów. Instalacya do napełniania wagonów posiada 155 kurków spustowych i zdoła w przeciągu 20 minut napełnić 155 wagonów, lecz napełnia dziennie nie więcej jak 200 do 250 wagonów, co w danych warunkach wystarcza zupełnie. Jeżeli w następnym czasie wiercenia będą forsowane, a wskutek tego produkcya wzrośnie (co na razie jest niemożliwem z powodu przepełnienia rezerwoarów), ekspedycya mi-moto pójdzie gładko. Obecnie Borysław produkuje miesięcznie około 5.000 cystern ropy. Produkcyi pojedynczych firm nie można naturalnie podać ściśle, lecz przynajmniej w przybliżeniu. Otóż przybliżona produkcya miesięczna wynosi dla Akc. Tow. dla przemysłu naftowego 800—1.000 cystern, Karpack. Tow. 800 — 900, Syndykatu 500, Mikucki & Perutz 500, „Schód ni ca“ 350, Fanto 300, Synghe (jeden szyb) 250, Kasa Oszczędności 150 cystern, ks. Lubomirska 100 cystern.

Z nowszych rezultatów zanotować należy powiększenie produkcyi 2 szybów Karpackiego Towarzystwa, które po pogłębieniu osiągnęły 20 wagonów dziennie, oraz wywiercony szyb Maryi ks. Lubomirskiej, dający dziennych 12—13 cystern. Oprócz tego wiercenie w miejscowości Popiele dało

Hch. Winkel, Drezno.

2 — 3 wagonów dziennego przypływu, na dowód, że znajdują się tam bogate pokłady ropy, aczkolwiek w znaczniejszych głębokościach.

Sprawność pojedynczych kopalń można łatwo spotęgować przez energiczne wiercenia, na co przygotować się należy w niedalekiej przyszłości, gdy magazyny będą gotowe a stosunki eksportu nafty uregulowane. Rozległe obszary naftowe, w części copra wda jeszcze nie zbadane co do wydatności, jeszcze ma-łoco lub wcale nie są wyzyskiwane.

dotychczas żadnych zapadnięć nie zauważono. Natomiast w innych gałęziach górnictwa mamy dużo przykładów, że w analogicznych wypadkach powstają zagłębienia, zapadliny, n. p. na obszarze kopalni węgla brunatnego koło Chebu w Czechach. Jak więc wyjaśnimy sobie stosunki na półwyspie apszeroń-skim ?

Nafta rumuńska a rynki niemieckie.

Pytanie geologiczne

z zakresu górnictwa naftowego.

Produkcya ropy w Rosyi wynosiła w latach 1881 do 1902 okrągło:

6.588 milionów pudów, czyli obliczone na kubiczne metry:

120 milionów m³.

W tej produkcyi półwysep apszeroński (Baku) ma udział 95%, mne obszary naftowe jak Terek, Kuban i i. około 5%. Odliczmy te 5%, a wtedy na roński wypada produkcya

114 milionów m³ nafty.

Uwzględniwszy, że przy ropotryskach i łyżkowaniu dobywa się niemała ilość wody, możemy przyjąć, że w wymienionym okresie conaj mniej

150 milionów m³

płynu wydobyto z podziemia, nie dając nic w to miejsce.

Obszar naftowy w Baku jest stosunkowo niewdelki, wynosi tylko około

.10-45 km²

czyli

Obecnym stanem interesów naftowych w Rumunii zajmuje się w jednym artykule „Moniteur des Int. Petr. Roum.“ Ciekawem jest zaznaczenie, iż do fabrykacyi typowej nafty, jaką „Standaid“ dostarcza do Niemiec, nadaje się z rumuńskich surowców tylko'gatunek, dobywany w Kampina. „Steaua Romana“, oparta finansowo na Banku niemieckim, pragnie potroić swoją obecną produkcyę ropy, wynoszącą 200.000 ton, lecz gdyby jej się to udało, powstaje kwestya, co robić z uzyskanymi odpadkami, bo do Niemiec można wywozić tylko naftę i benzynę, nie zaś odpadki naftowe; próbowano więc nawiązać stosunki z Konstantynopolem, obecnie pierwszym rynkiem zbytu na odpadki. Z drugiej strony chodzi Towarzystwu głównie o zwiększenie produkcyi kopalni w Bu-półwysep apsze- stenari, dostarczającej surowca mniej do fabrykacyi nafty przydatnego. Istnieje także plan wyznaczenia dla każdego interesenta pewnej ilości nafty, jaką miałby do Niemiec eksportować, to zaś utrudniłoby Towarzystwu „Steaua“1 zbyt wielkiej ilości nafty z Bustenari w Niemczech. W ścisłym związku z Tow. Disconto stojąca „Telega Oil Co.“ zaniechała budowy rafineryi w Konstancy, ponieważ miejsce to nie jest dogodne dla eksportu do Niemiec, i pertraktuje z rafineryą „Aur ra“ o przerabianie swej ropy. Lecz „Aurora“ taksamojak „Steaua“ nie zdoła ze swego surowca uzyskać nafty, równej amerykańskiej (do Niemiec sprowadzanej), a cóż dopiero robić z masą odpadków ? Co do planów Standard trustu w Rumunii sądzi wymienione pismo, że Standard przypuszcza naftonośność także innych okolic w Rumunii 10 450 000 m²    prócz Kampiny i Bustenari, i chce je ewen

tualnie wyzyskać lub po bezowocnych próbach Próżnia na cały obszar równomiernie z wkładem 1 do IV2 miliona wycofać się. De-rozłoźona, powstała we wnętrzu ziemi przez legat Southard ustanowił swoim bankierem Bank ,    ,    , \    generalny rumuński, stojący w stosunkach z Tow.

eksploatacje ropy, mierzyłaby na wysokość    ^ wt-a    • Ł ,    , i

¹    j j    :    Disconto. Widzimy więc, ze Standard wyraźnie

14’35 metrów.    zbliża się do Tow. Disconto, bo i w Berlinie

Mr. Makdonald pertraktuje z dyrekcyą tego in-Wobeo tego należałoby się spodziewać, stytutu finansowego. Ze śmiercią Hansemana że odbije się to na powierzchni ziemi, lecz I ubył jeden z najgorliwszych rzeczników nafto -

Prezes :

J. N. Franiee.

Węgier.

Import :

surowe oleje mineralne (z Rumunii)

rafinowane ciężkie, ciemne „    „ jasne

oleje smarowe rafinowane (nafta) parafina nieczyszczona

czyszczona

CO CT7

2.563 m. c. (4.091) 69.849    „    (58.74S)

18.801    „    (5.880)

9.131    „    (7.783)

436

1.023

5.978    m. c. (49.089)

163.786    „ (161.212)

48.949    „    (35.282)

„    (1.318)

„    (55.223)

„    (20.384)

„    (6.585)

„    (24.665)

656

61.167

18.409

4.963

15.222

15.057 m. c. (18.035) 277.292    „ (157.868)

114.333    „    (45.653)

100.227    „ (105.426)

1.106    „    (81)

2.685    „    (71)

wych w jonie dyrekcyi Tow. Discont-o, które obecnie mufce nie tak chętnie będzie angafco-wało się w interesach naftowych.

6DEZWA!

We wrześniu 1904 r. odbędzie się w Krakowie V. Zjazd techników polskich. Stała De-legacya IV. Zjazdu t. p. rozpoczęła jufc czyn-nności przygotowawcze około ułofcenia programu wykładów i’ referatów na przyszły Zjazd, wybierając z grona swego komisyę programową, uzupełnioną delegatami wszystkich polskich Towarzystw technicznych.

Zawiadamiając o rozpoczęciu czynności komisyi programowej, Stała Delegacya IV. Zjazdu t. p. niniejszą odezwą zaprasza tych wszystkich techników polskich, którzy pragnęliby na V. Zjeździe wystąpić z referatami lub wykładami, by raczyli zgłaszać się do Towarzystw technicznych, których są członkami, lub bezpośrednio do Stałej Delegacyi IV. Zjazdu t. p. (Lwów, Chorąfcczyzna 17), nadsyłając tematy, które zamierzają poruszyć na Zjeździe.

Równocześnie przypomina Stała Delegacya, fce w myśl uchwalonej przez IV. Zjazd t. p. „Organizacyi stałej Delegacyi“, na por/ądku dziennym zebrań ogólnych mają być umieszczane sprawozdania z postępu techniki polskiej w Galicyi, Królestwie i Poznańskiero, oraz z działalności korporacyj technicznych od czasu poprzedniego Zjazdu, prócz tego na zebrania sekcyjne i ogólne mają być przyjmowane tylko takie wykłady, których celem jest postawienie i umotywowanie wniosku, mającego stanowić uchwałę Zjazdu, nie zaś wykłady naukowe technicznej tr. ści, które mogą być umieszczone w czasopismach technicznych.

Stała Delegacya IV. Zjazdu Techników polsk.

Lwów, 15. listopada 1903.

Sekretarz :

S. SmeżawsJci.

KROMKA.

Ankietę o taryfach naftowych zwołuje na 11. stycznia ministerstwo kolei. Do udziału w niej zaproszeni zostali zastępcy producentów i rafine-ryj, a z drugiej strony zastępcy kolei Północnej, Północno-zachodniej, Busztiehradzkiej i Tow. państwowej kolei żelaznej (Staatseisenbahnges.) Kon-ferencyi przewodniczyć będzie szef sekcyi Liha-rzik. Z inieyatywy Towarzystwa naftowego odbędzie się przedtem narada galicyjskich rafinerów w Jaśle.

Włoskie cło naftowe. Rozwijając swój program włoski prezydent ministrów Giolitti zapowiedział także ewentualne obniżenie cła od nafty, obecne cło bowiem jest niezwykle wygórowane i wynosi tak na surowiec jak i rafinadę 48 lirów za mtr. centnar. Cło takowe tern jest uciążliwsze, ponieważ własna produkcya nafty we Włoszech. wynosi tylko 500 wagonów, zatem prawie całe zapotrzebowanie przychodzi z zagranicy. Obecnie Włochy importują naftę rosyjską i amerykańską, zaś cała organizacya importu spoczywa w rękach Standard trustu. Obniżenie cła jednakże nie przyda się galicyjskiej nafcie na nic, bo Rosya i Ameryka mają bardzo tani transport morzem, zaś przewóz galicyjskiej nafty lądem kosztuje bardzo drogo.

Import i eksport produktów naftowych z Austro-

We wrześniu.

1 m. c. (3.970) 14.416    „    (6.741)

5.669    „    (7.933)

11    „    (2)

5.817    „    (6.805)

2.615    „    (4.201)

27    „    (665)

99    ,,    (1.808

Wywóz :

surowe oleje mineralne rafinowane (nafta) oleje smarowe benzyna

parafina nieczyszczona „ czyszczona

Za 9 miesięcy od stycznia do września.

Import :

surowe oleje mineralne (z Rumunii)

rafinowane ciężkie, ciemne „    „ jasne

oleje smarowe rafinowane (nafta) parafina nieczyszczona

„    czyszczona

Wywóz:

surowe oleje mineralne rafinowane (nafta) oleje smarowe benzyna

parafina nieczyszczona „    czyszczona

Cyfry w nawiasach odnoszą się do r. 1902. Kaukaski rurociąg naftowy ma być oddanym do użytku z trzech stacyj, mianowicie z Baku-Biełyj, Baku-Czernyj i Baku-centrala do Wilczej Bramy, skąd nafta pójdzie dalej koleją doMichaj-łowa, natomiast z Michajlowa do portu Batum znowu rurociągiem.

•N

88

Dążności eksportowe rafinerów rosyjskich. Robią przygotowania do koferencyj rosyjskich fabrykantów nafty w Petersburgu, celem jednolitego ukształtowania wywozu nafty zagranicę.

Rokowania o międzynarodowy kartel naftowy. Jako zastępca „Standard Oil Company przybył do Berlina Mr. Makdonald, szef oddziału europejskiego, razem z kierownikami europejskich towarzystw filialnych amerykańskiego trustu, celem nawiązania rokowań i utworzenia międzynarodowego kartelu naftowego z bankami niemieckimi, w pierwszym rzędzie Tow. Diskonto i Bankiem niemieckim.

Wywóz nafty rumuńskiej do Niemiec. „Steaua Romana“ nabyła w Pasawie na granicy austro-bawarskiej większy teren, celem urządzenia tam składu nafty rumuńskiej i galicyjskiej f benzyny, o pojemności około tysiąca wagonów. Projektuje też wybudowanie tam rafineryi benzyny.

Z praktyki h ndlowej. Wszystkie miarodajne rafinerye austryackie i węgierskie uchwaliły zaniechać obliczania 20 prc. tary i odtąd sprzedawać naftę tylko z obliczaniem tary efektywnej, celem uniknięcia możliwych dyferencyj. Wskutek zmian w materyale beczkowym bowiem obliczanie 20 prc. tary było w ostatnich latach dla kupujących niekorzystne.

K o ks!

Zakład gazowy miejski we Lwowie

dostarcza

ffCoks

z najlepszych węgli gazowych do opału i celów kowalskich.

Przy większym odbiorze ceny znacznie zniżone

Cennik na żądanie.

Koks!

Wi

W bardzo dobrym stanie znajdujące się

20 sztuK kadzi

ca

co

SA

dębowych i sosnowych

objętości 30—35 hektol. sprzeda bardzo tanio browar w Trzcinicy.

1-3

SIS

podstawy do badań terenów naft.

przez inż, Klaudyusza Angermana.

Cena 6 koron.

Do nabycia w księgarniach lwowskich.

SIS

su

1—10

SK

Towarzystwo akcyjne dla przemysłu naftowego we Lwowie.

Fabryka narzędzi wiertniczych w Borysławiu

wykonuje wszelkie przybory wiertnicze wszystkich systemów, z najlepszego materyału, po najbardziej umiarkowanych cenach.

KOMPLETNE RYGI WIERTNICZE NA SKŁADZIE.

¹

Annales de Chimie et de Physique 1840, LXXV., str. 214.

²

Glocker, Schweigger, Journal für Chemie und Physik (3) IX., 1833, str. 315.

³

*****

⁴

G. G. Pusch, Geognostische Beschreibung von Polen, II. Teil, str. 119.

⁵

Baumgärtner, Zeitschr. für Physik, 1837, IV., str. 173.

KOMPLETNE RYGI WIERTNICZE NA SKŁADZIE.

Fabryką kieruje inż. Władysław Zdanowicz. Korespondencye adresować do biura Towarzystwa, we Lwowie ul. Kościuszki 7.

Redaktcr R. Załoziecki.

Z drukarni „Słowa Polskiego“ pod zarządem J. Ziembińskiego.