NAFTA

Organ Galicyjkiegso Przemysłu Naftowego

wychodzi raz na miesiąc.

3?rerru.xrj.era,ta. -wynosi rocznie 12 koron.

Komitet redakcyjny: A. NIEKRASZ, Chorkówka, — Inż. J. SHOLMAN, Schodnica, — Inż. W. WOLSKI, Schodnica. Wydawca i redaktor: R. ZAŁOZ1ECKL

Adres Redakcyi i Administracyi : Lwów, ul. Krzyżowa 1. 39., Willa „Romana“.

Treść zeszytu 10.

Udział kraju w budowie rezerwoarów na ropę. — O stratametrach dotychczas znanych i o jednym nowym. Wyjątek z referatu na Zjeździe techników wiertniczych w Wiedniu 1903 r„ przez inż. górn. dra Franc. Meine — Niemiecki kapitał w austryackim przemyśle naftowym. — W sprawie zanieczyszczeń ropy hory sławskiej. -- Opalanie ropą w Rumunii. — Zawarcie kartelu naftowego. — Nowa transakcya w przemyśle naftowym. — Zgłoszone patenty. — Protokół posiedzenia Wydziału krajowego Towarzystwa naftowego z d. 1. listopada 1903. — Kronika.

W wykonaniu uchwały z d. 28. grudnia 1901 ówczesny marszałek A. hr. Potocki go jednomyślnie.

Udział kraju w budowie rezerwoarów na ropę.

Wiadomo, że na przedostatniej sesyi sejmowej p. 'Płocki uczynił wniosek tej treści: Wysoki Sejm raczy uchwalić : Poleca się Wydziałowi krajowemu, aby po zasięgnięciu opinii największych producentów ropy w kraju i finansistów wziął pod rozwagę budowę rezerwoarów zapasowych funduszami krajowymi, względnie udzielenie gwarancyi oprocentowania włożonych w to przedsiębiorstwo prywatnych kapitałów i złożył z tego sprawozdanie na najbliższej sesyi sejmowej, względnie uczynił odpowiedni wniosek“.

Powyższy wniosek został wniesiony jeszcze d. 28. grudnia 1901 i dopiero obecnie mógł przyjść na porządek dzienny, ponieważ w międzyczasie Sejm galicyjski nie odbył dłuższej sesyi.

zwołał ankietę producentów ropy i dyrektorów lwowskich instytucyj finansowych d. 21. lutego b. r., którą zamknął oświadczeniem, że „dla sanacyi przemysłu naftowego potrzebną jest silna organizaoya tego przemysłu, ewent. nawet za poparciem rządu, a Sejm

wtedy niezawodnie przychylnie się odniesie do wyrażonych tutaj życzeń“.

Warunkowi temu stało się zadość w pełnej mierze przez organizacyę „Petrolei“, a więc sprawa pomocy kraju w budowie rezerwoarów w tegorooznej sesyi Sejmu domagała się załatwienia.

Zadania tego podjął się p. Milewski, profesor ekonomii na uniwersytecie Jagiellońskim i opierając się na bardzo starannym referacie p. Płockiego uczynił wniosek następujący: „Wysoki Sejm raczy przyjąć gwarancyę oprocentowania kapitału, potrzebnego do budowy rezerwoarów zapasowych w łącznej pojemności 10.000 cystern, a sfinansowanie tego przedsiębiorstwa powierzyć Bankowi krajowemu“. Wniosek znalazł regulaminowe poparcie i został przekazany ko-misyi bankowej do zbadania, która w myśl wywodów referenta p. Sękowskiego, przyjęła

Wniosek przyszedł na porządek dzienny d. 3. listopada i został po dłuższej debacie, w której zwłaszcza panowie Gorayski, Rutowski i Sękowski stanęli gorąco w jego obronie, uchwalony w następującem losowaniu:

Poznanie wysokiej wartości tych skonstatowali pociągnęło za sobą już dawno obmyślenie stosownych przyrządów. Środek prymitywny wyciągania świdra na przewodzie w tejsamej pozycyi, którą zajmował na spodzie otworu wiertniczego, był niepewny, ponieważ w przewodach panuje znaczna torsya.

„Upoważnia się Wydział krajowy aby niezwłocznie wszedł w porozumienie^. z Bankiem krajowTym celem zbudowania zbiorników naftowych do 10.000 cystern, a skoro fundusz krajowy od strat zabezpieczonym będzie, przystąpił do tej budowy w miarę potrzeby w możliwie najkrótszym czasie i na najbliższej sesyi sejmowej z wykonania tej uchwały zdał sprawę“.

Do sprawy tej będziemy mieli jeszcze okazyę powrocie, na razie wyrażamy szczególniejsze zadowolenie z pomyślnego jej załatwienia, tem więcej, że obok moralnego poparcia znalazł przemysł naftowy w Sejmie po raz pierwszy tak wydatną materyalną pomoc.

0 stratametrach dotychczas znanych 1 o jednym

nowym.

Wyjątek z referatu na Zjeździć techników wiertniczych w Wiedniu 1903 r., przez inż. górn. dra Fr a n c. M e i n e.

Stratameter- przezemnie skonstruowany i we wszystkich państwach opatentowany, a który wraz z moim przyrządem do pionowania dla szybów zamrażanych i t. d. oddałem do sprzedaży i udzielania licencyj berlińskiemu Tow. stratametrów, ma taki sam cel, jak znane dotychczas przyrządy Yiviana, Lubi sch a, Köbricha, dra Wolffa i G o tli a n - O 11 a , mianowicie oznaczanie w otworach wiertniczych szerzenia i zapadania warstw dających rdzenie, a spełnia to zadanie w sposób znacznie prostszy, jak wszystkie inne wymienione przyrządy.

Wiercenie rdzeniowe dostarcza na ogół tylko tę daną, że w pewnej głębokości znajduje się pewna warstwa, zaś z otrzymanych rdzeni poznać można, czy przewiercone warstwy zapadają stromo lub płasko, i pod jakim stopniem, lecz w największej ilości wypadków nie można rozpoznać, w którym kierunku warstwy te zapadajaco i szerzaoo sie ciągną. Aby rozstrzygnąć te ważne pytania, nie wystarcza jedno wiercenie, lecz potrzeba wykonać ich dwa lub trzy, i dopiero przez i skombinowauie ich wyników zyskuje się wskazówki szerzenia i zapadania warstw. Temsamem wzrasta naturalnie czas próbnych prac znacznie a koszta dwu- i trzykrotnie.

Otóż zapomocą stratametru można już z jednego otworu wiertniczego dojść, w jakim kierunku warstwy biegną i zapadają.

Poniżej przytaczam pokrótce kilka przykładów, wykazujących wielką wartość zastosowania stratametru przy wszystkich wierceniach dyamentowych.

W nowo otworzonych okręgach westfalskich leżą nad pokładami węgla potężne warstwy kredowe, tak iż nie można na pewno skonstatować, czy jest się na północnej lub południowej stronie siodła, czy też łęku. Nad Renem i na Górnym Śląsku panują podobne stosunki, a komplikują się ponadto istnieniem wielkich dysiokacyj i innych przeszkód. W Belgii i Holandyi wskutek potężnych warstw górnych nie zdołano jeszcze wrogóle utworzyć sobie jaśniejszego poglądu na pokłady węgla. W północnej Francy i mącą budowę warstw t. zw. „Failles“, i dopiero po licznych wierceniach będzie się miało jakieś pewniejsze wskazówki.

Dalszem polem dla stratametru są wiercenia w pokładach soli potasowych w okolicy Hannoweru, częścią silnie pofałdowanych i dyslokowanych, tak jak w całych środkowych Niemczech. Zaś całkiem szczególną wartość posiada stratametr dla wierceń w lii-neburskiej puszczy oraz w Niemczech północno-wschodnich i wschodnich, gdzie o przebiegu warstw jeszcze mało lub nic nie wiadomo.

Podobne stosunki trafiają się w wieln innych okolicach górniczych i wiertniczych na ziemi, a we wszystkich takich wypadkach może stratameter choćby za jednorazowem użyciem oddać nieobliczalne korzyści, i spowodować wielkie oszczędności w czasie i pieli iądzaeh.

L u b i s c h zaopatrzył rdzeń wiertniczy boczną marką, której położenie jednak tak samo wskutek torsy i przewodu było dowolnem. Vivian wywiercił najprzód mały otwór w rdzeniu, włożył w ten otwór kompas, zatrzymywany zegarowo, a potem wywiercał rdzeń razem z kompasem. Köbrioh wygładzał spód otworu, wpuszczał potem w dół świder z kompasem zegarowo zatrzymywanym, i po zatrzymaniu kompasu wyk nywał świdrem na spodzie otworu znak. Dr. Morye Wolff stosował jak poprzednicy przyrząd zegarowy z igłą magnetyczną, lecz w połączeniu z plastyczną masą, która zdejmowała odcisk z pokładu. Przyrząd Gothau-Otta również składa sie z urządzenia zega-rowego z igłą magnetyczną, wpuszczonem razem z rurą rdzeniową. W pewnym, wprzód wyrachowanym momencie, igła zostaje zatrzymaną i wydobytą razem z rdzeniem.

Wszystkie te przyrządy mają tę złą stronę, że wskutek użycia zegara są skomplikowane i drogie, wymagają długiego przygotowania i mniej lub więcej przerywają ruch, ponieważ wszystkie manipulacye zawisłe są od czasu, na który zegar raz nastawiono. Wchodzi tu wogóle w ruch wiertniczy całkiem obcy mu przyrząd. Dodać jeszcze należy, że gdy przy Wysokiem ciśnieniu atmosferyczuem, jakie panuje w głębokich otworach wiertniczych, dostanie sic do tulejki woda lub nawet słona woda, zegar ponosi trwałe uszkodzenie i nic funkcyo-nuje odtąd prawidłowo. O tych ogólnie zna- j nych uiedomaganiach wyraził się przedemną wynalazca stratometru Gothan-Otta jak następuje :

o-

werkach, są nader czułe sprężyny, które nadzwyczaj łatwo się nadwerężają.

Wielkie niebezpieczeństwa i ujemne strony — przerwa ruchu, drobnemi przyczynami spowodowane chyby i niepewne funkcyonowanie — nie istnieją wcale przy niżej opisanym stratametrze, gdyż obywa się on bez zegara, odmiennie jak poprzednio wymienione aparaty. Sam posługiwałem się często przyrządami K ö b r i c h a i Gothan-Otta, a poznawszy ich usterki, starałem się obmyślić urządzenie, któreby wolne od nich było. Gruntowne pomiary próbne, jakie wykonano moim stratametrem, dowiodły jego

w.

>T

ré

mW

\k

■Jb

■yC

■A

J:

fntć

ii

ii

"4°

a.

Wobec rozmaitych temperatur, jakie !

panują w rozmaitych głębokościach pod-    użyteczności i dokładności. Stratameter mój

ziemia, jest naturalnem,    że jeżeli faktycznie    wchodzi między rurę rdzeniową a przewód

uda się ustrzedz przed    wtargnięciem wody    wiertniczy, i składa się z dolnej części a

do osłony aparatu, to    przecież występuje    i górnej b, którą można wygodnie odśrubo-

osad na przyrządzie, jak to często zauważyłem. Nieuniknionem następstwem tego są różnice w funkcyonowaniu zegara, które w danym razie muszą podać w wątpliwość rezultat, ponieważ nie jest wykluczoną możliwość, że zegar we właściwym czasie nie funkcyouował. Dalej, zwłaszcza przy małych dolnej części a kładziemy pierścień uszczel-

wać. Dolna część a ma wydrążenie, mieszczące igłę magnetyczną i zatrzymującą ją dźwignię f. Krótsze ramię dźwigni można zapo-mocą pierścienia g ścisnąć w dół w prosty sposób, prz zco igła zostaje przyciśniętą do płyty p i tak zatrzymaną. Na wydrążenie

w austryackim przemyśle naftowym.

niający z włókna drzewnego (Holzfiber) albo podobnego materyału, a następnie zapomocą wlotu śrubowego (mutry) d wciskamy nad silnie środkową część górną c. Przez środkową płytę c przechodzi trzon h, obracalny koło swej osi, zapomocą szczelnicy. Trzon posiada nasadki po obu końcach ; dolna sięga za zaczepkę pierścienia i może spowodować jego obrót, górna nasada k leży pod samem stożkowałem zakończeniem trzona l. Gdy trzon l posunie się pionowo w dół, odsuwa nasadkę, wskutek tego obróci się trzon h, a z nim pierścień g, który za pośrednictwem dźwigni f zatrzymuje igłę.

Trzon l nie może posunąć się w dół pod bezpośrednim naciskiem prądu płuczkowego, lecz kula n w pewnym dowolnym momencie do przewodu rzucona, dostaje się z prądem na dół i uderza w trzon, a w tej chwili zamyka drogę wodzie płuczkowej i nadstawia ciśnieniu wody dostateczną powierzchnię. Ciśnienie pompy wzrasta skutkiem przeszkody o 5 atmosfer, jak widać z manometru pompy i powoduje zniżenie kuli i trzona l, a w dalszym ciągu przytrzymanie igły magnesowej. Przytrzymanie poznaje się w tym samym momencie na manometrze pompy, wskazówka bowiem wraca napowrót, ponieważ woda może już mimo kuli przepływać kanalikami o do spodu otworu wiertniczego. Cała procedura trwa zaledwie kilka minut.

niową a przewód, i wpuszcza do otworu. Gdy powzięto zamiar wydobycia rdzenia, zastanawia się ruch rotacyjny, wrzuca kulę do przewodu, obserwuje manometr pompy, dopóki wskazówka nie wzrośnie i nagle opadnie, potem odrywa rdzeń i wyciąga przyrządy na powierzchnię.

Przy zastosowaniu mojego stratametru pozostaje ruch wiertniczy główną rzeczą ! Nie następuje nieodpowiednia przerwa w ruchu, dalsza praca lub jej zastanowienie zależy tylko od jej wyniku czy woli kierownika, a stratametr da się włączyć gładko w ruch wiertniczy, spełnia więc wszystkie warunki, jakich się wymaga od przyrządu, przeznaczonego do powszechnego użytku.

Niemiecki kapitał

Niemiecki kapitał, tak prywatny jak i bankowy, przez długi czas trzymał się zdała od spraw naftowych. Wyjątkowo tylko po-jedyńczy kapitaliści niemieccy brali udział w przedsiębiorstwach naftowych, banki nie czyniły tego wogóle. Przyzwyczajono się więc do mniemania, że Niemiec dla zbytniej przezorności nie robi w interesach naftowych z zasady, upatrując w nich większe ryzyko, niż wytrawny finansista powinien brać na siebie.

Teraz dźwigamy przewód ze strata-metrem, rurą rdzeniową i koroną, i przenosimy północny kierunek igły magnetycznej na rdzeń.

Z powyższego przedstawienia widzieć można, że mój stratametr pracuje nadzwyczaj prosto, pewnie i wygodnie. Wykluczonem jest nieudauie się prób, przytrzymanie igły w niewłaściwym momencie, co sprawdzono dotychczas w licznych wypadkach. Dla skonstatowania n. p., jak silnym jest przyrząd, napełniono przestrzeń, w której znajduje się igła, wodą, zaś przestrzeń przy Ic wilgotnym piaskiem, i mimoto stratametr funkcyonował dokładnie.

W ostatnim jeduak czasie stosunek teu zmienił się z gruutu. Wydaje się niemal, jakoby kapitał niemiecki chciał dogonić to, co w długim przeciągu czasu czynić zamieszkał, tak mnożą się oznaki nagle budzącej się atrakcyi ze strony nafty. Trudno osądzić, jakie przyczyny złożyły się na to. Czy są to ostatnie szczęśliwe wiercenia za naftą w hanowerskiem, które pchnęły spe-kulaeyę na tę drogę, budząc predylekcye do tego artykułu, mającego w sobie coś zaraźliwego, czy też na daleką metę obmyślane, pomyślnymi czynnikami gospodarczymi poparte plany, by niemieckiemi siłami zaopatrywać Niemcy w naftę, któż to może orzec. Dla ruchu wiertniczego przyrząd mój    Faktem jest, że kapitał niemiecki zaangażo-

jest nadzwyczaj wygodnym do użycia. Włą-    wał się mocno w europejskim przemyśle

cza się go raz na zawsze między rurę rdze- i naftowym, to jest w Galicyi i Rumunii. Ze

Bank niemiecki stanął silną nogą w rumuńskim przemyśle naftowym przez skupienie „Steaua Romana“, teraz robi to samo w galicyjskim. Zamierza on widocznie zaopatrywać rynek niemiecki naftą europejskiego pochodzenia i zapewnia sobie w tym celu potrzebną ilość surowca pierwszorzędnej jakości w Galicyi i Rumunii. Dotychczas bowiem na rynku naftowym niemieckim panowała amerykańska „Standard Oil Company" i Kaukaz, a obecnie chcą go uwolnić od tych niewygodnych monopolistów. Państwo niemieckie konsumuje dużo nafty, a w przyszłości jeszcze dalej spotęguje jej zapotrzebowanie, ten zaś moment chce wyzyskać Bank niemiecki w Berlinie.

stawmy tylko takie fakty, jak skupienie lub finansowe zorganizowanie największego przedsiębiorstwa rumuńskiego „Steaua Romana“ przez Bank niemiecki, rekonstrukcyę tow. „Telega Oil Company“, angielskiego przedsiębiorstwa na Rumunię, które stoi także w ścisłym stosunku do naszego Karpackiego Tow., przez berlińskie Towarzystwo dyskontowe i dom bankowy Bleiehroeder, przejęcie nowych akcyj „Schodnicy“ przez Bank niemiecki, w końcu ofertę tegoż na komisową sprzedaż nadmiernej nafty austryackiej w Niemczech, bez ograniczenia ilości. Wszystkie te zdarzenia miały miejsce w ostatnich nie więcej jak sześciu miesiącach, i znalazły także odgłos w prasie. Tak n. p. wiedeński korespondent „Münchener Allgem. Ztg.“ rozwodzi się o tych dążeniach w sposób mniej-więcej następujący:

„Bank niemiecki wyciąga rękę na wiedeński targ i chce zapewmió sobie na przyszłość wpływ na przemysł naftowy Austryi. Bank ten pamiętnym jest we Wiedniu z nie-udałej afery tramwajowej wiedeńskiej, kie-dyto Austrya zapłaciła duże miliony za patronat z jego strony. Teraz Bank niemiecki pragnie zespolić austryacki przemysł naftowy ściśle z rynkami Niemiec. Ten z notatek ga-zeciarskich znany plan można obecnie uzupełnić. Tow. akc. „Schodnica“, niegdyś największe w Austryi, ucierpiało dotkliwie od ostatniego przesilenia, nie płaciło w roku zeszłym dywidend i musiało znaczne straty pokryć rezerwami. Mimo wszystko finansowe położenie „Schodnicy“ nie jest niepomyślnem, wobec tego, że posiada ona obszerne tereny, swojego czasu nadzwyczaj wydatne a jeszcze dziś za nader bogate w ropę uważane. W' Dziedzicach ma własną rafineryę, gdzie przerabia swój surowiec zbytni. W ostatnim czasie dała się ubiedz Karpackiemu Tow. naftowemu, zwłaszcza gdy ostatnie weszło w stosunek z Austr. Zakładem kredytowym. Obecnie „Schodnica“ chce przywrócić swój dawny blask, a to z pomocą Banku niemieckiego, podwyższając swój kapitał z 8 na 10 milionów koron. Bank niemiecki przyjmuje na

Lecz nietylko ta instytueya finansowa postawiła sobie ten program, bo jak się rzekło, także Towarzystwo dyskontowe zajęło wpływowe stanowisko w Rumunii, a ma także udział w Akc. Tow. dla przemysłu naftowego i Karpackiem. Zastępcą jego interesów w tych sprawach jest p. Zeller, współwłaściciel wielkiej fabryki olejów mineralnych w Eislingen (Würtembergia), istniejącej od r. 1856.

To pewne, że nie można upatrywać w tern przypadku lub rywàlizacyi tylko, że oba te wielkie banki idą za jednym planem, przeciwnie jaśnem jest, że mamy do czynienia z projektem, obmyślanym w sferach miarodajnych, celem zrobienia wyłomu w potędze trustu amerykańskiego i zapewnienia Niemcom roli aktywnej w przemyśle naftowym. Jestto już dosyć dawno, gdy inż. Sorge przedłożył swój pierwszy elaborat w tej materyi niemieckiemu urzędowi spraw zagranicznych, a od tego czasu i on sam i inni często ją poruszali, aż wreszcie starania ich odniosły skutek.

Jeżeli mowa o propozycyach Banku niemieckiego względem sprzedaży austryac-kiej nafty w Niemczech, to nasuwa się porównanie tychże z ofertą Towarzystwa nie-miecko-amerykańskiego (Standard) w Hamburgu. Nie jesteśmy powołani, oświadczać siebie nowe akcye, lecz nie emisyonuje ich się za jedną lub drugą, bo najlepiej potrafią narazie. Ta transakeya ma dalsze i głębsze warować swoich korzyści ci, którzy w tern motywy, niżby można przypuszczać.    są bezpośrednio interesowani, uważamy tylko z jej szybko rosnącą produkoyą pozostaje im jako dosta wca tej ilości nafty, którą obecnie k wielkim tylko wysiłkiem i dotkliwym nad-cenę o 4 marki niższą od notowań produktu weręźeniem dawnych zapasów dostarczają amerykańskiego w Hamburgu. Ponieważ I rynkom europejskim, w pierwszym rzędzie fracht z Bogumina do Hamburga kosztuje j niemieckim, dla utrzymania dominującego około 2 marki, z Deggendorfu lub Pasawy ¹ stanowiska. Można więc powiedzieć, że Ame-nieco więcej, natomiast z Chebu, Mołdaw ! rykanie potrzebują nas teraz więcej, niż my lub Schönpriesen mniej, zatem Amerykanie j ich, a kto wie, czy potrzeba ta co rok nie cenią naszą naftę eksportową o 2 marki na ¹ będzie gwałtowniejszą, centnarze niżej, niż własną. Jeżeliby chciano wyrazić w tern niższorzędność naszego pro- j mieckiego jest korzystniejszą, gdyż gwaran-duktu, musielibyśmy przeciw temu stanowczo ! tuje austryackiej produkcyi pełną cenę uzy-zaprotestować. Podobna różnica mogła może J skaną i nie stawia żadnych ograniczeń ani być dawniej usprawiedliwioną, lecz dzisiaj i co do ilości, ani co do innych warunków żadną miarą, gdyż obniżenie się dobroci to- j zbytu. Możnaby przytem żywić tylko tę waru amerykańskiego jest rzeczą zbyt dobrze ' obawę, że wystąpienie Banku niemieckiego znaną, a z drugiej strony galicyjska nafta j na rynkach w Niemczech jako sprzedawcy eksportowa wyrabianą zostaje w tak przed- spowodowałoby ostrą konkurencyę ze strony nim gatunku, że przedstawia dla konsumenta ! Standard trustu, na czem ucierpiałyby ceny. cenniejszy artykuł, niż amerykański. Austry- Ta obawa nie jest nieuzasadnioną, tern wię-accy eksporterzy nie umieją jej tylko nale- eej, ponieważ niemieckie instytucye finanso-życie reklamować, jak n. p. rumuńscy, któ- we przygotowują akcyę w wielkim stylu, rzy licznemi badaniami i poświadczeniami która w pierwszej linii zwróci się przeciw umieli swemu towarowi nadać pierwszeństwo Standard Oil Company. W podobnej walce przed amerykańskim. Zaś nikomu chyba, kto konkurencyjnej banki niemieckie miałyby zna się na kwestyi gruntownie, nie przejdzie po swojej stronie tak poparcie rządu, jak przez myśl, jakoby surowiec rumuński przed- i publiczności, wynik więc nie jest wątpliwy stawiał lepszy materyał do fabrykacyi nafty, i i po krótkiej zaciętej walce nastąpiłby ko-jak galicyjski, w tym sensie oczywiście, że ; rzystny pokój, przy odpowiedniej metodzie przeróbki otrzymałoby się z galicyjskiej ropy gorszą naftę, | oyjskiej produkcyi tak zaangażowanie się niż z rumuńskiej. Jeżeli zaś różnica 2 ma- w niej znacznych obcych kapitałów jak ubie-rek ma być zyskiem Tow. niemiećko-amery- ! ganię się o naszą naftę jest zjawiskiem po-kańskiego za sprzedaż nafty austryackiej, to i cieszającem.

na nasz obowiązek rzucenia paru uwag ogólniejszej natury.

Tow. niemiecko-amerykańskie oferuje

Bezwzględnie biorąc, oferta Banku nie-

W każdym razie ze stanowiska gali-

w każdym razie za wysoka byłaby to premia, >    _

W sprawie zanieczyszczeń ropy borysławskiej.

W 8. zeszycie „Nafty“ poruszył inż.

zw. „tolerancyi“ wobec pewnej ilości zanieczyszczeń ropy borysławskiej, nie dającej się usunąć bez nakładu kosztów, przenoszących wartość tego usunięcia. Chodzi p. Styberowi o to, żeby oznaczyć procent domieszek, które powinne być tolerowanemi. Profesor Załoziecki, nie dając na razie obszerniejszej odpowiedzi na to pytanie, otwiera łamy pisma do dyskusyi nad

grozi

gdyż rafinerzy austryacey zaprzedaliby także 1 całą swoją swobodę postępowania i stali się na kilka lat zawisłymi od Standard Oil Company, bez koniecznego powodu. Należy bowiem nie zapominać, że chociaż Austrya po- ' Sty ber sprawę t. szukuje odbiorców swojej nafty, Amerykanie muszą szukać towaru, gdyż wskutek zmniejszającej się produkcyi za Atlantykiem im ograniczenie rynku zbytu, który przecie za każdą cenę chcą utrzymać, bo w tern ich potęga. Wobec tego zaś, że niedopuszczeni zostali do Rumunii, a z Rosyanami także z różnych przyczyn nie mogą dojść do po- j

rozumienia, jedyna Galicya wzgl. Austrya tą kwestyą, z czego też korzystam, mając

możliwie najlepsze oddzielenie się wody przy najmniejszych stratach lekkich destylatów

w reku najobszerniejsze materyały w tym kierunku.

Zwracam też przy tej sposobności uwagę, że o czyszczeniu ropy' w dużych rezer-woaracli mowy być nie może, raz ze względu na truduości podgrzewania takiej masy do odpowiedniej temperatury, a powtóre i głównie dlatego, że ropa zawierająca wodę, gdy raz przejdzie przez tłocznie, zamienia ją w emul-syę, wydzielającą się z ropy tylko przy grzaniu do wyższych temperatur i przez dłuższy czas, albo przez rozcieńczenie benzyną, co ze względu na koszta jest rzeczą niemożliwą.

Inź. Maryan Wieleżyński, kierownik Stacyi doświadczalnej Galie. Tow. Magazynowego.

Ropa wzięta z kopalni, różne wykazuje benzynowych i przy najmniejszem zużyciu zanieczyszczenia, zależnie od stadyum, w któ- pary. rem znajdują się roboty wiertnicze. Jeżeli szyb jest hermetycznie zamknięty, wówczas ropa, wydobywająca się z niego, jest zupełnie czystą. Przekonałem się o tern, badając ropę z szybu firmy Mikueki i Schutzman oraz z szybu Kostman firmy Sroczyński i Bogusz. Przy rozcieńczaniu benzyną nie wydzieliło się najmniejsze zanieczyszczenie.

Opalanie ropą w Rumunii.

Rząd rumuński przeznaczył znów 254 tysięcy' franków na przebudowę 72 dalszych lokomotyw państwowej kolei do opalania ich ropą w kombinacyi z lignitem zamiast węgla kamiennego i na budowę magazynów i zbiorników dla ropy na siedmiu różnych stacyach. Przebudowa lokomotyw wyniesie 144 tysięcy' franków, czyli 2.000 fr. na jedną lokomotywę, konstrukeya rezerwoarów 110.000 fr. Oszczędności z opalania odpadkami ropnymi szacują na 50.000 franków rocznie, zatem uczyniony obecnie wkład zamortyzuje się

Szyby natomiast, w których się jeszcze wykonuje roboty wiertnicze, zawsze mają na dole wodę, która wraz z ropą wybuchową spływa do zbiorników kopalnianych. W nich się oczyszcza ropę przed przetłoczeniem do wielkich zbiorników na kolei przez podgrzanie parą i odpuszczanie wody dolnym kurkiem. Tylko w razach wyjątkowych oczyszczenie jest całkowite. Zwykle ropa taka zawiera znaczniejsze zanieczyszczenia, jak z niektórych szybów Syndykatu borysła\vTskiego i t. d. Czasami dochodzi to zanieczyszczenie do 20 prc. i więcej. Trudno byłoby więc, na podstawie tych danych z kopalń oznaczyć procent „tolerancyi“.

Więcej szans ścisłości posiadają badania ropy przy ekspedyowaniu. W dużych zbiornikach zawsze następuje pewne ujednostajnienie, a przeciętna z wielkiej ilości oznaczeń daje już dokładny obraz ogólnego zanieczyszczenia ropy borysławskiej.

w pięciu latach.

Zarząd rumuńskich kolei państwowych już od kilku lat systematycznie dążył do zastąpienia sprowadzanego węgla ropą dobywaną w kraju, i obecnie dokonał tego prawie zupełnie. Na 512 lokomotyw, jakie liczy cały park, 372 opalane są już ropą, 9 właśnie przystosowują do tego opalania, a dodawszy do tego 72 otrzymamy cyfrę 453 takich parowozów. Reszta 59 parowozów, jakie kolej państwowa jeszcze posiada, nie będzie opalana ropą, gdyż są to częścią maszyny do przesuwania wagonów na stacyach, gdzie wskutek szumu, jaki sprawia paląca

Obliczyłem przeciętną z 10 stron księgi analiz Stacyi doświadczalnej, zawierających wyniki z 30 analiz ropy na każdej stronie * i to bez żadnego planu, i otrzymałem dla 300 analiz stopień przeciętnego zanieczyszczenia = 1.53 prc.

Nie jestto jednak jeszcze cyfra, którą moźnaby uważać za zanieczyszczenie, nadające się już bez zastrzeżeń do t. z w. „tolerancyi“, nie ma bowiem dowodu na to, że jest to zanieczyszczenie, dające się usunąć tylko przy' bardzo znacznych kosztach.

Jeżeli więc sprawa „tolerancyi“ poważnie zostanie poruszoną przez ogół producentów, czego należy sobie życzyć, wówczas ich rzeczą będzie przeprowadzenie badań, przy jakiej temperaturze ropy otrzyma się | się pod Kotłem ropa, taki sposób opalania

nie jest w tym wypadku praktycznym, częścią kursujące po liniach, na których opalanie drzewem kosztuje jeszcze mniej niż ropą. Zarząd kolei spełnił więc w całości swoje zadanie.

Obecnie zarząd marynarki ma ten cel na oku. Dwa parowce pośpieszne „Król Karol I.“ i „Księżna Marya“ opalane już są odpadkami naftowymi, a w najbliższym czasie i flota handlowa będzie tak wyposażoną. Minister wojny przygotowuje przebudowę kotłowń krążowoa „Elżbieta“, kanonierek Grivitza i Fulgerul oraz trzech torpedowców do płynnego paliwa-

Takiem postępowaniem rząd rumuński nietylko daje znakomity impuls do rozwoju przemysłu naftowego, lecz także robi znaczne oszczędności w wydatkach państwowych.

Należy to tern bardziej podnieśó jako przeciwstawienie do stanowiska , jakie nasz rząd swego czasu zajął przy sprawie opalania lokomotyw olejami naftowymi. W Rumunii świadome i celowe popieranie rozwoju przemysłu naftowego przez rugowanie obcego węgla na rzecz krajowych produktów, u nas wymagania nieuzasadnione, które chyba na celu miały stworzyó trudności i sprawę samą zaprzepaścić — co też rzeczywiście się stało.

nieobecnemi. Często wspominane dyferencye z pewnem budapeszteńskiem towarzystwem naftowem wyrównano. Wszystkie umowy objęte są sześcioma protokołami: 1. Protokół główny, który normuje wewnętrzne kontyngenty. 2. Protokół uboczny, zawierający umowy z każdą poszczególną rafineryą. 3. Protokół regulujący stosunek między wszystkiemi ra-fineryami a „Petroleą“ co do odbioru ropy.

4.    Zakaz wyrabiania olejów solarowych.

5.    Oświadczenie, że jeżełi do 7. listopada nie wszystkie rafinerye przystąpią do kartelu, inne nie są związane umową. 6. Protokół o zorganizowaniu sprzedaży kartelu ra-finady. Osobny protokół zawieraó będzie umowy rafineryj eksportowych między sobą, zwłaszcza co do rozdziału kontyngentu eksportowego.

Zawarcie kartelu naftowego.

Po ożywionych konferencyach wreszcie prawie wszystkie rafinerye podpisały protokół dnia 30. października, zaś na 7. listopada zwołano konstytucyjne posiedzenie kartelowe. Wydany komunikat brzmi : Na dzi-8iejszem (30. pazdz.) plenarnem zebraniu reprezentantów rafineryj naftowych przeważna część firm interesowanych podpisała przedłożone protokoły. Wzywa się te kilka firm, które były nieobecne, by podpisały go najpóźniej do 7. listopada. Komitet prowadzący rokowania spodziewa się uzyskać podpisy wymienionych firm do tego czasu, zaczem można będzie ogłosić definitywne zawarcie kartelu“.

Nowy układ nie został podpisany jeszcze tylko przez trzy rafinerye, które były

Umowy te mają moc obowiązującą wstecz od 1. maja 1903 na przeciąg czterech lat. Podstawą ich jest protokół kontyngentowy, o takiem samem ułożeniu, eo poprzedni, różne zmiany zaszły jednak w cyfrach pro-dukcyi i pojedyńczych kwot. Mianowicie wszystkie umowy wychodzą z założenia, że produkcya rafinady wzrośnie znacznie, ponieważ eksport, który dawniej nie odgrywał ważniejszej roli, rozwinął się bardzo.. Wzmożona produkcya rafinady będzie znów potrzebowała dobywania większej ilości surowca. W protokole kontyngentowym ogólna ilość rafinady, mającej być wyrabianą w Austryi, oznaczoną została na około 2,500.000 metr. centn. Według poprzedniej umowy produkcya ta wynosiła 2,350.000, zatem nastąpił ■przyrost 150.000 metr. centn. Małym rafi-neryom w Galicyi i północnych Węgrzech dano 350.000, wielkim 2,150.000 metr. centn. Przybyły trzy większe i dziesięć mniejszych fabryk, a ponieważ nie wystarczał dla nich przyrost 150.000 metr. centn., okrojono innym rafineryom kontyngenty wewnętrzne. Rafinerye pracujące na eksport, znalazły częściowe odszkodowanie w wyższych kontyngentach eksportowych, przezco zmniejszą się koszta własne przeróbki dla tych fabryk. Wartości 32 większych a 62 mniejszych rafineryj będą miały udział w kontyngencie wewnętrznym.

Protokół kontyngentowy zawiera punkt,

W tych dniach dokonała się nowa transakcya, mająca dla rumuńskiego przemysłu naftowego wielką doniosłość, mianowicie Spółka J „Aurora“sprzedała pewnemu angielskiemu to-I warzystwu na przeciąg pięciu lat benzynę w nieograniczonych ilościach, gwarantując jednak

że umowa może stracić ważność przed końcem czterolecia, gdyby powstała nowa rafi-nerya o sprawności conajmniej 20.000 metr. centnarów.

Z kontyngentu 2 150.000 metr. centn., który przypada większym rafineryom, otrzymają rafinerye eksportowe około 1,400.000 metrycznych centnarów, resztę rafinerye wewnętrzne.

Protokół określający stosunek do „Petrolei“ opiewa, że rafinerye mają obowiązek pobierania całej potrzebnej ropy od niej, wzamian „Petrolea“ oświadcza, że nie sprzeda ropy rafineryi, któraby nie należała do kartelu. Podoas gdy dawniej rafinerye pobierać miały pewną oznaczoną ilość ropy, obecnie ilości tej cyfrowo nie oznaczono. Protokół staje przeciwnie na tym punkcie, że rafinerye pobierają wszystką ropę, jaką „Petrolea“ posiada, zaś za tę ilość, która nie zostanie pobraną, płacą „Petrolei“ 15 halerzy składowego (Magazingebühr). Składowe to nie śmie przekroczyć 500.000 koron. Zatem pozostałe ilości surowca zostaną magazynowane, a „Potrolea“ zobowiązuje się wybudować dla nich rezerwoary. Producenci ropy mają udział w zysku ze sprzedaży wewnętrznej i eksportowej, od pewnej ceny rafinady począwszy do połowy. Dla monarchii ustanowiono, że podstawą udziału producentów w zysku będzie cena nafty 29 k. loco Bogumin, której odpowiada cena ropy 3 kor. 26 hal. loco Borysław. Jeżeli cena rafinady przewyższy 29 k., nątenczas producenci otrzymają 25 hal. z każdej dodatkowej korony. Ponieważ na 100 kg. rafinady wewnętrznej potrzeba 200 kg. ropy, partycypacya produ centów wynosi połowę zysku rafinowania. Także w zysku z nafty eksportowej „Petrolea“ ma udział podług tej samej skali, w połowie. Ilość nafty eksportowej przyjęto na 1 milion metr. cent., które bezwątpienia znajdą zbyt w Niemczech, mimo amerykańskiej i rosyjskiej konkurencyi. Rafinerye austro węgierskie będą więc wyrabiały razem około 3V2 miliona metr. centn. Przyrost zatem produkcyi rafinady wyniesie, ponieważ eksport dotąd nie odgrywał ważnej roli, około 1,150.000 m. c.

Z dotychczasowych danych o cyfrach produkcyi rafinady można także obliczyć potrzebną ilość produkcyi surowca. Ponieważ na każde 100 kg. nafty dla monarchii potrzeba 200 kg. ropy, dla 2,500.000 metr. cent. rafinady wewnętrznej potrzeba około 5 milionów m. c. Na 100 kg. rafinady eksportowej wychodzi 240 kg. surowca, zatem na 1 milion — 2,400.000 m. c. Ogólna pro. dukeya ropy powinna wynieść w ten Sposób około 7Vs mil. metr. centn., podczas gdy w i\. 1901, w którym kartel się rozwiązał, wynosiła około Allz milionów.

Protokół o fabrykacyi olejów solarowych zakazuje rafineryom wyrabianie i sprzedaż takowych. Mianowicie olej solarowy nie podlega opodatkowaniu, handlarze zaś mieszali ten produkt z benzyną opodatkowaną i zaoszczędzali połowę podatków. Rafinerye dlatego zgodziły się nie wyrabiać więcej olejów solarowych. Dotychczas rafinerye dostarczały handlarzom 50—60.000 m. c. oleju solarowego, a niekiedy cyfra ta osiągnęła 100.000 m. c. Przez zakaz produkcyi olejów solarowych zyska skarb państwa, ponieważ odpada zaoszczędzenie podatków, wynoszące przy 100.000 metrycznych centnarów okrągło 1,300.000 koron.

Protokół o organizacyi sprzedaży zawiera tesame mniejwięcej postanowienia, co poprzedni. Osobny komitet ustanawia odbyt i ceny, i przeznacza rafineryom pewne okręgi zbytu, z uwzględnieniem warunków frachto-. wych. Komitet ten ustala -także miesięczne ilości liberyjne. Dotychczas libero-wano 45V2 prc. Na konstytuującem zebraniu dnia 7. listopada uliberują prawdopodobnie 14 do 15 procent. Obecnie cena rafinady wynosi loco Bogumin 36 koron, jednakże w obrocie dosięga 37—38 koron.

Nowa transakcya w przemyśle naftowym.

Towarzystwo akcyjne dla przemysłu naftowego we Lwowie.

Nowa transakcya w przemyśle naftowym.

dostawienie 10.000 ton rocznie. Towarzystwem kupującein jest The Shell Transport and Trading Company, jeden z największych trustów naftowych.

Zakontraktowana roczna ilość minimalna wynosi prawie połowę produkcyi benzyny w Rumunii. Dotychczas blisko cała benzyna wyprodukowana w tym kraju szła Dunajem lub drogą lądową do Niemiec, obecnie, gdy otwarło się w Anglii nowe pole zbytu, ubędzie naraz rynkom niemieckim conajmniej 10.000 ton rocznie, i przewidzieć można, że wskutek tego w Niemczech cena benzyny pójdzie w górę.

Eksport do Anglii odbywać się będzie morzem z portu Braila, gdzie „Aurora“ posiada już potrzebne instalacye, służące jej do ładowania na okręty nafty, którą już od zeszłego roku odbiera od niej The Shell Transport Co. Instalacye te obecnie zostają rozszerzane, w celu wywozu także i benzyny. „Aurora“ przerabia już teraz w swojej rafinery i w Baicoi 200 ton surowca dziennie, niedługo sprawność tej fabryki wzrośnie na 250 do 300 ton.

Układ co do sprzedaży benzyny, zawarty na 5 iat, jak i dawniej 10-letni co do nafty, to dwie transakcye pierwszorzędnego znaczenia dla przemysłu rumuńskiego, ponieważ te dwa artykuły zdobyły sobie nowy rynek, z którym dotychczas nie miały styczności. Prawdopodobnie te dwie transakcye nie pozostaną bez wpływu i na eksploataeyę ropy.

Zgłoszone patenty

Podane przez biuro patentów Heimanna i Sp. w Opolu. Iuformacyj i rad w sprawach patentowych udziela biuro abonentom tego pisma wyczerpująco i chętnie.

Salamon Oberhard we Lwowie, uczeń wyższej szkoły handlowej, zgłosił do opatentowania w Austryi sposób wyrównania ciężaru przewodów wiertniczych przy głębokich wierceniach. Przewody wiertnicze dwu odpowiednio oddalonych otworów wiertniczych zostają połączone ze wspólnym mechanizmem popędowym w ten sposób, że odciążają się wzajemnie. Wykonanie jest następujące: Przewody wiertnicze połączone są z obu końcami wahacza, a równocześnie także w znany sposób bufory, sprężyny i t. p. połączone są z obu ramionami wahacza.

El gin Scott w Ropience, właściciel kopalń, zgłosił do opatentowania w Austryi przyrząd samoczynnego przełożenia świdra przy wierceniach linowych.

Między poprzecznieą (Querstange) a lina włącza się dwuczęściową tulejkę, której obie połowy, przesuwalne i przekręcalne względem siebie do pewnego ograniczonego stopnia zapo-mocą haczykowatych wchwytów sprzęgają (ku-plują) się podczas udaru świdra, przyczem lina wskutek odciążenia skręca się i przez skuplo-wane części tulejki powoduje przełożenie odbitego świdra, zaś podczas podnoszenia się wskutek naprężenia odkręcająca się lina wyłącza ku-plowanie.

Emil Mayer w Duisburgu wziął patent p. n. nr. 143.723 na przyrząd wiertniczy z przestawialną wysokością wzniosu, przy którym zapomocą osobnej dźwigni przyrząd zostaje podnoszonym powoli, a spada szybko. Punkt umocowania liny udarowej przesuwalnym jest na tej dźwigni, tak iż podczas ruchu można wysokość wzniosu zrównać zeru i przechodzić tak od wiercenia do dźwigania bez zastosowania przyrządu.

Protokół posiedzenia Wydziału krajowego Towarzystwa naftowego z d. 1. listopada 1903.

Obecni pp. : Prezes Gorayski, Gąsiorowski, dr. Steczkowski, Wiśniewski, Sholman, z komisyi rewizyjnej Wachal, z redakcjo „Nafty" prof. Zaio-ziecki. sekretarz Tow. dr. Bartoszewicz. Hr. Zamoyski telegraficznie usprawiedliwił swoją nieobecność.

1.    Odczytany protokół ostatniego posiećlżenią przyjęto do wiadomości.

2.    Ze spraw bieżących sekretarz podnosi najpierw sprawę telefonicznego połączenia Lwów-Borysław i oznajmia, że podanie do ministerstwa handlu w tej kwestyi zostało wniesione, a jednocześnie zbiera od poszczególnych firm deklaracye co do wysokości na ten ceł subskrybowanej kwoty. Dotychczas subskrybowano przeszło 5.000 kor. : niektóre firmy jeszcze się wstrzymują ze sub-skrypcyą. W końcu miesiąca po zwołaniu Rady państwa sekretarz ma zamiar pojechać do Wiednia i przez posłów sprawę tę w ministerstwie poprzeć. Dalej sekretarz omawia sprawę dodatkowych warunków krakowskiego Tow. wzaj. ubezpieczeń dla kopalń bory sławskich. W tej sprawie sekretarz zwoła! w Borysławiu zebranie producentów. poczem wspólnie z pp. Mikuckim i Sty-berern odbył konferencyę z referentem technicznym Tow. ubezpieczeń, p. Krause, przedkładając opinię producentów borysławskich co do zatrzymania przy ogrodzeniu kopalń parkanów drewnianych, gdyż siatki druciane utrudniałyby ratunek podczas pożaru i były powodem wypadków. Do-

Towarzystwa pod pewnymi warunkami, drugie za samoistnym eksportem, jak dotychczas. Ta różnica rzystw asekuracyjnych w Wiedniu, by sprawę tę zdań była powodem żywych obrad. Dla osiągnię-poparł. Następnie odczytuje sekretarz list Izby handlowej lwowskiej z zapytaniem, czy firmy

naftowe zechcą wziąć udział w powszechnej mię- ¹ skiego ustępstw co do ilości odbieranej nafty i dzynarodowej wystawie w Leodyum w Belgii j do cen, z odwołaniem się na okoliczność, że przy-w r. 1905. Uchwalono wniosek dra Steczkowskie- szły rozwój produkcyi galicyjskiej zapowiada się go, by dowiedzieć się o bliższych szczegółach tej świetnie, i rafinerye eksportowe muszą mieć gwa-wystawy u komitetu i następnie znieść się z po- rancyę, że nadmierna ich produkcya znajdzie zbyt szczególnemi firmami naftowemi.    w Niemczech. Jeżeli Towarzystwo niemiecko-

amerykańskie nie zgodzi się na koncesye, ma powstać nowe akcyjne towarzystwo z siedzibą w Wiedniu, które by kierowało eksportem do Niemiec oraz innych krajów. Towarzystwo to wy-posażonem zostałoby w potrzebny kapitał na budowę wielkich zbiorników, zwłaszcza w Niemczech.

tej sprawy.

Rurociąg Rybińsk-Petersburg. Dyrekcya żelaznej Moskwa-Windawa-Bybińsk powzięła myśl założenia rurociągu z Bybińska do Petersburga. . Walne zgromadzenie akcyonaryuszy wybrało ko-misyę, która wspólnie z dyrekcyą zbadać mą finansową stronę zamierzonego przedsiębiorstwa. Jeżeli orzeczenie wypadnie pomyślnie, dyrekcya upoważnioną*jest do poczynienia wstępnych kroków celem położenia rurociągu.

datkowo uprosił jeszcze Wydział p, Gąsiorowskie-go, który będzie obecnym na konferencyi towa-

3.    Stanowisko Towarzystwa w przyszłości wy wo lało bardzo obszerną dyskusyę, w której zabierali głos wszyscy członkowie. Wyrażono zgodnie zapatrywanie, że Towarzystwo ma zwracać w przyszłości uwagę także na działalność „agita-cyjno-pedagogiczną“, by rozbudzić w społeczeństwie zamiłowanie do pracy w przemyśle naftowym. W kwesty i statystyki uchwalono wejść av porozumienie z „Petroleą“, opartem na obopólnej wymianie dat, i uproszono p. Gąs io ro w skiego o poparcie tego planu.

4.    Sekretarz w porozumieniu z prof. Zało-zieckim proponuje w wydawnictwie czasopisma „Nafta“ od Nowego Boku następujące zmiany : a) pismo to ma mieć charakter więcej handlowo-ekonomiczny, zamiast dotychczasowego techniczno-naukowego, b) powinno być zatytułowanem, tak polskie jak i niemieckie wydawnictwo, jako organ j Towarzystwa naftowego i zgodnie z tern wiadomości o sprawach Towarzystwa umieszczane na pierwszem miejscu, o) członkowie Towarzystwa otrzymują pismo polskie bezpłatnie. Zmiany te uchwalono i na tern posiedzenie zamknięto.

KRONIKA.

Z akademii górniczej w Leoben. Pan Franciszek Falek, rodem z Wieliczki. złożył egzamin państwowy z górnictwa.

Krakowskie Tow. ubezpieczeń, w którem ubezpieczoną jest przeważna część kopalń nafty i urzą-dzeń, wypracowało nowe, obostrzone warunki przyjmowania takich asekuracyj. Wobec tego z ini-cyatywy Tow. naftowego odbyło się w Borysławiu zgromadzenie producentów, przy słabym udzia- I le tychże niestety, na którem oświadczono się i przeciw niektórym żądaniom Tow. ubezpieczeń, j Będziemy jeszcze mieli sposobność do poruszenia j

Reorganizacya eksportu nafty przez Towarzystwo akcyjne. W ostatnich dniach rafinerye eksportowe naradzały się nad bardzo ważną kwestyą wywozu nafty zagranicę, szczególnie do Niemiec. Utworzyły się dwa stronnictwa; jedno z nich jest za przyjęciem oferty niemiecko-amerykańskiego cia zgody zaproponowano pójść drogą pośrednią : Najprzód zażądać od Tow. niemiecko-amerykań-co w zawieszeniu jest jeszcze kilka kwestyj drobniejszego znaczenia. Konferencye zostaną podjęte na

nowo.

„Kreditanstalt“ i „Petrolea" zawarły umowę, mocą której ta pierwsza zobowiązała się udzielać „Petrolei“ zaliczek do 15 mil. koron na ropę magazynowaną. Procent będzie cokolwiek wyższy od stopy procentowej banku.

Budowa rezerwoarów „Petrolei“. Pierwsza party u rezerwoarów. zamówiona w sanockiej fabryce wagonów i maszyn, montuje się już w Borysławiu. .Dalsza partya zostanie wykonaną także jeszcze w listopadzie, tak iż z początkiem r. 1904 będą stały do dyspozycyi rezerwuary na 800.000- metr. centnarów.

Do numeru dzisiejszego dołączamy prospekt znanego specyalisty

Th. Konetzky’ego,

Säe kin gen (w Badenii), ■

i zwracamy nań uwegę naszych Czytelników.

Rury wodociągowe

Dostarcza sie

!3

co.

CM

NAFTA

$$ Poręcze drogowe $$

J®.

K o k s!

i mostowe

»>•

* rur stalowych 51 mm. średnicy.

SI

Zakład gazowy miejski we Lwowie dostarcza

51 mm. średnicy z mufkami i kolankami.

Powyższe rury do poręczy i wodociągów są czyszczone mechanicznie, następnie pociągnięte asfaltem na gorąco zewnątrz i wewnątrz,jako najlepszym środkiem konserwacyjnym dla żelaza.

żelazo i stal kutą, konstrukcye i ogrodzenia żelazne, wyroby kowalskie. mosty i dachy żelazne, według własnych lub nadesłanych wzorów.

Wykonanie wzorowe. — Ceny najprzystępniejsze. Termin dostawy ściśle przestrzegany.

Sfofis

z najlepszych węgli gazowych do opału i celów kowalskich.

Przy większym odbiorze

ceny znacznie zniżone

Cennik na żądanie.

Koks!

Józef ffłossmanitń

fabryka maszyn i wyrobów żelaznych w Nowym Sączu.

Kosztorysu na żądanie gratis i franco.

W bardzo dobrym stanie znajdujące się

su

ca

ca

20 sztuK żerdzi

dębowych i sosnowych

objętości 30—35 k. m., sprzeda bardzo tanio browar w Trzcinicy.

1-3

podstawy do badań terenów naft.

przez inż. Klaudyusza Angermana.

Cena 6 koron.

Do nabycia w księgarniach lwowskich.

1—10

Hi

Towarzystwo akcyjne dla przemysłu naftowego we Lwowie.

Fabryka narzędzi wiertniczych w Borysławiu

wykonuje wszelkie przybory wiertnicze wszystkich systemów, z najlepszego materyału, po najbardziej umiarkowanych cenach.

KOMPLETNE RYGI WIERTNICZE NA SKŁADZIE,

Fabryka kieruje inż. Wladyslaiv Zdanowicz. Korespondencye adresować do biura Towarzystwa, we Lwowie ul. Kościuszki 7.

Redaktor R. Załoziscki.

Z drukarni ,,Słowa Polskiego', pod zarządem J. Ziembińskiego.