NAFTA

Organ Galicyjskiego Przemysłu Naftowego

wychodzi raz na miesiąc.

Pren-amerata ■wynosi rocznie ±2 koron.

Komitet redakcyjny: A NIEKRASZ, Chorkówka, — Inż. J. SHOLMAN, Sckodnica, — Inż. W. WOLSKI, Schodnica. Wydawca i redaktor: R. ZAŁOZIECKI.

Adres Redakcyi i Administracyi : Lwów, uh Krzyżowa 1. 39., Willa „Romana“.

Treść zeszytu 7.

Badanie ropy borysławskiej na zanieczyszczenia Nap. R. Załoziecki. — Elektryczne oświetlenie kopalń nafty a piorunochrony. — Statystyka ruchu naftowego w Galicyi w r. 1901. Wyciąg z rocznika statystycznego c. k. min. roln. — Menioryał p. Mac Garveya dla austr. Kom. clowej. — Ki-onika.

Badanie ropy borysławskiej na zanieczyszczenia.

Jak już krótko donosiliśmy, weszła w życie w Borysławiu przy gal. Tow. maga-zynowem stacya doświadczalna dla badania ropy borysławskiej na zanieczyszczenia. Dy-rekcya Tow. magazynowego wypracowała dla stacyi następujący

REGULAMIN

Stacyi doświadczalnej chemicznej gal. Tow. magazynowego w Borysławiu.

1.    Stacya doświadczalna została urządzoną dla kontroli zanieczyszczenia ropy b o-ry sła wski ej.

2.    Z każdej cysterny napełnionej ze zbiorników gal. Tow. magazynowego ma byó wzięta próbka.

3.    Próbki ropy mają byó brane zawsze w obecności kierownika stacyi doświadczalnej z każdej świeżo napełnionej cysterny, zapomocą rury u dołu zaopatrzonej wentylem, a dostawione byó mają w blaszankach o pojemności 500 cc. zakorkowanych, zaplombowanych i zaopatrzonych kartką z numerem cysterny i datą.

4.    Próbki ropy mogą byó brane i w inny sposób, jeżeli tego rafinerya, dla której ropa załadowaną została, wyraźnie żąda, mogą więc być brane raz z początku pełnienia, drugi raz przy końcu w równych ilościach, następnie zmięszane, lub tez ze środka cysterny, zawsze zaraz po napełnieniu tejże.

5. Oznaczenie zanieczyszczenia odbywać się ma w sposób następujący: Do szlamówki o 200 cc. pojemności mającej u dołu zwężenie z podziałką na ¹/io cc. daje się 100 cc. czystej 710 stopniowej benzyny, następnie wlewa się 100 cc. ropy poprzednio w bla-szanee silnie strzęsionej. Tak rozcieńczoną ropę skłóca się jednak lekko, żeby nie-spowodowaó tworzenia się zbytniej ilości emulzyi i zostawia w spokoju przez 24 godzin przy zwykłej temperaturze pokojowej. Po upływie tego czasu odczytuje się zanieczyszczenie.

W wypadkach wątpliwych odlewa się ostrożnie górną warstwę mieszaniny ropy z benzyną, nie tracąc nic z osadu, i dodaje się powtórnie benzynę w stosunku 5-cio krotnym do pozostałej ilości, zsuwa osad na ściankach do zwężenia zapomocą sztabki szklannej, mięsza znów delikatnie i po półgodzinnem staniu odczytuje zanieczyszczenie.

6. Wyraźnie oddzielające się zanieczyszczenie jak woda i piasek odczytuje się

wprost w procentach objętościowych. Ilość osadu brunatnego, unoszącego się ponad wodą a składającego się z emulzyi ropy z wodą i mułu wiertniczego, dzieli się przez trzy i ¹/s dolicza się do ilości poprzednio wykazanego zanieczyszczenia.

7.    Procenta objętościowe mają być obliczone na wagowe, przyczem ciężar gatunkowy ropy borysławskiej ma być wzięty 0870.

8.    Kontrola rafineryi nad czynnością stacyi doświadczalnej odbywa się w ten sposób, źe szła mówki napełnia się w obecności zastępcy rafineryi, i wkłada do szafki zaopatrzonej w dwa zamki. Jeden klucz pozostaje u Zarządu stacyi, drugi oddaje się zastępcy rafineryi. Po upływie 24 godzin odczytuje się zanieczyszczenie w obecności reprezentanta rafineryi, co powinno być przez tegoż Podobny zarzut mógł wymyśleć ktoś, kto

z zasadą analitycznych badan zupełnie nie

9.    W razach wyjątkowych niemo- jest obznajomionym, lub najmniejszego nie żliwości oznaczenia zanieczyszczenia lub nieporozumienia z reprezentantem rafineryi ma być próbka zaplombowaną, oznaczoną numerem cysterny, datą i podpisem, posłaną do Dyrekcyi do Lwowa celem zbadania jej w Krajowej stacyi doświadczalnej dla przemysłu naftowego we Lwowie, koszta ponosi strona przegrywająca.

10.    W razie nieobecności zastępcy rafineryi oznaczenie zanieczyszczenia przeprowadza kierownik stacyi sam.

11.    Wyniki analiz zapisuje się w urzędowym protokole i zaopatruje podpisami: kierownika stacyi doświadczalnej i zastępcy" rafineryi.

w księdze podpisanem.

12.    Próbki przechowuje się niedłuźej jak do podpisania protokołu.

13.    Próby ropy pochodzącej ze zbiorników obcych mogą być przeprowadzane tylko za zgodą i wyraźnem poleceniem Dyrekcyi i opłatą z Dyrekcyi uiszczoną.

Lwrów dnia 1. czerwca 1903.

Powstanie stacyd powitać musimy jako ważny postęp na drodze uzdrowienia prze-dewszystkiem handlu ropą borysławska a następnie jako objaw ogólnego znaczenia, świadczący, źe wśród producentów naszych dojrzała myśl wyzwolenia się z pod szablonu i rutyny.

Sam sposób badania wyłożony treściwie w regulaminie wymaga pewnych objaśnień, raz ze względu na uprzedzenia, z któremi zasada badania miała i ma do walczenia, a powtóre ze względu na pewne osobliwości wykonania, które na oko wydają się pro-stemi i pojedyńczemi, w grancie rzeczy jednak wymagają wprawy i doświadczenia, a następnie także dla dobrego zrozumienia rzeczy.

Utarło się u nas przekonanie, nie wiadomo skąd i jak, że każde badanie ropy celem wykrycia zanieczyszczeń, które wymaga pewnych zabiegów jak n. p. w danym wypadku rozcieńczenia benzyną, jest rodzajem przeróbki, to znaczy sztucznego przeistoczenia natury ropy i wskutek tego otrzymane rezultaty nie są ani słuszne ani odpowiedne.

ma pojęcia o naturze ropy. Każdym bowiem, kto tylko najelementarniejsze ma pojęcia chemiczne, wie, że chemicznie mało co tak trudnem jest zmienić, jak właśnie główne składniki ropy, i że skończonym absurdem jest twierdzenie, jakobyr dodatek benzyny' do ropy zmieniał w czemkolwiekbądż jej naturę; bydobyto to samo, gdyby ktoś utrzymywał, że dolewając wody do spirytusu zmieniam jego naturę, gdy tymczasem ja tylko rozcieńczam go obojętną cieczą, tak samo jak rozcieńczam ropę, dolewając do niej benzyny". A rozcieńczam tylko w tym celu, ażeby zawartą w ropie wodę i szlam, które razem z powodu gęstości ropy" same dobrze się oddzielić nie chcą, doprowadzić do wydzielenia przez to, że zadana pół na pół benzyną ropa staje się o połowę cieńszą i może cięższą wodę i szlam na dnie naczynia, w którem się tę prostą manipulacyę robi, osadzić. Zarzucić tej manipulacyi, że zawiera w sobie znamiona zmienienia, względnie przeistoczenia ropy, jest to argument w rodzaju tego, że ropa borysławska nie zawiera w ogóle wody lub szlamu, albo i tego, źe pół na pół zanieczyszczona ropa borysławska jest typowym produktem naturalnym, bo tak się z ziemi dobywa, a każdy zachód koło niej jest rodzajem przetwarzania jej i powinien być odrzucony. Zapominają ci panowie, źe i węgiel

n. p. dobywa się z ziemi nie tak, jak dostaje się do handlu, tylko wydobyty musi być sortowany od tego wszystkiego, co nie jest węglem, od towarzyszącej mu skały, wy-robkiem zwanej, i mocno zapewne zdziwiliby się ci sami, gdyby dostawcy węgla dostarczyli im tego wszystkiego, co górnicy z podziemia dobyli, a wszak to byłby produkt naturalny! I tak bywa ze wszystkimi produktami górniczymi, wyjątkowo tylko dostarcza je natura w czystym stanie, z reguły potrzeba je czyścić od tego wszystkiego, co nie jest poszukiwanym minerałem. Nafciarźe są i tak w bardzo szczęśliwem położeniu, bo najczęściej dostarcza im natura produktu czystego z tego względu, źe poszukiwany minerał jest płynnym, i od wody, która razem z nim wypływa, łatwo sam się oddziela. Bywają jednak wypadki, w których przy zbiegu osobliwszych warunków z ropą wydobyta woda sama się, przynajmniej łatwo, nie oddziela, a taki właśnie wypadek zachodzi w kopalniach ropy w Borysławiu.

Swego czasu przedstawiłem w memo-ryale o ropie borysławskiej, wypracowanym dla Towarzystwa magazynowego, kwestyę tę wyczerpująco i objaśniłem ją na zebraniu producentów borysławskich, na tem miejscu ograniczę się tylko do krótkiego streszczenia wywodów.

dopiero przy ogrzaniu

Osobliwszy charakter zanieczyszczenia ropy borysławskiej ma według mego zdania trzy przyczyny: 1-mo, że ropa borysławska z powodu wielkiej zawartości parafiny jest w zwykłej temperaturze gęstą i topnieje, to znaczy, staje się wyraźnie płynną dopiero w temperaturze 14—17° C, 2-do, źe pokłady, z których się ropa dobywa, albo raczej przez które ropa wypływa są iłowe, 3-tio, źe pokłady jej zawierają dużo silnie ścieśnionych gazów. Związek między tymi trzema czynnikami jest następujący : W szybie świeżym albo świeżo pogłębionym, albo w szybie w którym jest woda, tworzy ona z iłem borysławskim jednostajną masę, rodzaj tłustego błota, przez które uwolniona z pokładu ropa parciem gazów wypychana musi sobie drogę torować. Gazy wyrzucając ropę przez słup błota mieszają takową bardzo ściśle z tem błotem i tworzą rodzaj

emulzyi, nie odstającej się tak łatwo właśnie ze względu, źe ropa jest gęstą. Można się o tem bardzo łatwo przekonać, jeżeli się silnie wstrząśnie ropę borysławską z wodą, wtedy woda znika, to znaczy rozdziela się w nadzwyczaj drobnych pęcherzykach w ropie, i długo bardzo czekać potrzeba ażeby choć część wody zebrała się na dnie. Zjawisko to jeszcze wyraźniej wystąpi, jeżeli do wody dodamy iłu, wtedy wytworzy się tak uparte zmieszanie (emulzya), źe odstanie wody staje się iluzorycznem, wydziela się na dnie nie woda, tylko brunatna warstwa, w której jest woda, ił i ropa razem zmieszana. To samo zachodzi w szybie zabłoconym (a takie zdarzają się zawsze na początku wybuchów, a stale wtedy, jeżeli woda źle jest zamkniętą), i dla tego silnie zanieczyszczona ropa zjawia się najczęściej przy pierwszych wybuchach szybów lub po pogłębieniu tychże, ropa wybuchowa. Taką ropę juźcić nazwać można produktem naturalnym — ale złym albo gorszym jak ropa, która oczyściwszy sama szyb, w późniejszym okresie samoczynnie wypływa i wolną jest od tych zanieczyszczeń.

Już z tej prostej próby, którą poprzednio przytoczyłem, wypływa, źe ropa bory-sławska sama się nie odstaje, co też doświadczenie sprawdza, nakazując ropę grzać dłuższy czas, ażeby od zanieczyszczeń uwolnić. Ponieważ takie ogrzewanie na kopalniach w rezerwoarach jest miejscem i czasem ograniczone, przeto niepodobna w ten sposób uwolnić ropy zupełnie od zanieczyszczeń, i dla tego zawsze mniejsza lub większa część takowych w ropie zostaje. Ku pochwale naszych producentów przyznać należy, źe obecnie o wiele staranniej manipulują koło swojej ropy, i dla tego przeciętny procent zanieczyszczenia obecnie jest bardzo mały i tylko bardzo wyjątkowo dochodzi do większych rozmiarów.

Dążenie uwolnienia ropy borysławskiej od zanieczyszczeń musi leżeć w interesie sa mych producentów, gdyż tylko przez staranne usuwanie tychże podniesie się wartość i cena ropy borysławskiej, które często wbrew słuszności cierpiały głównie z tego powodu. Stacya doświadczalna jako powołany organ

nego doświadczenia w wykonywaniu prób. Im silniej się mięsza ropę rozcieńczoną benzyną tem więcej i uporczywiej tworzy się emulzya szlamu z ropą, tem więcej także ropy wciąga się do emulzyi. Można się o tem łatwo w następujący sposób przekonań: do zupełnie czystej ropy z benzyną dodaje się n. p. 10 cc. wody, wstrząsa bardzo silnie i zostawia dłuższy czas do spokojnego odstania. Należałoby sądzió, że nastąpić powinno oddzielenie się wody w tym samym stosunku, w jakim była dodaną, tymczasem tak nie jest, u dołu odstaje się trochę czystej wody, a nad nią zbiera się warstwa brunatna mniej lub więcej gęsta ściśle z wodą zmięszanej ropy, owej właśnie emulzyi, o której była już kilkakrotnie mowa. Odstała woda z emulzya zabiera miejsca nie 10 cc., tylko znacznie więcej, n. p. 15 cc., a w ogóle tem więcej, im silniej mięszaoina była skłóconą. Dlatego też robi się błąd, jeżeli się na zanieczyszczenie bierze całą ilość emulzyi, i to tem większy, im silniej się kłóciło, dla tego, że gwałtowność mieszania wpływa na rozmiar emulzyi w kierunku odczytanych jednostek objętościowych i na ilość przyswojonej nią ropy. W tej okoliczności należy szukać przyczyny, dla czego często wykonane w różnych miejscach próby na zanieczyszczenie nie zgadzały się dobrze między sobą, i że w jednej i tej samej ropie wykazywano raz mniej raz więcej zanieczyszczenia. Pominąwszy czasami niedokładność w braniu próbek, główna przyczyna leży w tej nieświadomości faktu o wpływie mieszania na rozmiary emulzyi. W regulaminie stacyi jest to uwzględnione, i w każdem miejscu, gdzie mowa o mieszaniu, przestrzega się, ażeby mieszać słabo albo wolno, to jest właśnie tylko o tyle, ażeby się ropa w benzynie właśnie rozpuściła ; ważnym przy tem jest także wzgląd na to, ażeby najprzód do naczynia mierniczego (szlamówki) wlać benzynę a następnie dopiero ropę, tak jak przepis przewiduje. Mimo tych ostrożności tworzy O wiele więcej — a raczej bardzo’ do-    się jednak emulzya zawsze, a to z tego po-

kontroli nad ropą borysławską stanie się nie- bardzo błaha, i w tem dopiero dokumentuje wątpliwie tem narzędziem, które podniesie się to, co powiedziałem o wartości specyal-reputacyę marki borysławskiej, bo zmusi mniej o to dbałych producentów do lepszego przestrzegania manipulacyi z ropą borysławską. Z tego względu poniosło Towarzystwo magazynowe wielkie zasługi wobec przemysłu naftowego w Borysławiu, i ten krok Towarzystwa powinien znaleśó nie tylko uznanie ale i poparcie ze strony tamtejszych producentów.

Przystępując do części drugiej niniejszej rozprawy, to jest do ocenienia samej metody, to myślę, że przekonałem i niewierzących, że rozcieńczenie ropy benzyną nie ma żadnych w sobie znamion przeróbki, bo natura ropy w niczem się przytem nie zmienia, i to zarówno, czy doda się taką samą ilość benzyny jak ropy, czy też 2, 3, 4, 5 i t. d. lazy więcej. Podnoszę ten fakt z umysłu dlatego, ponieważ spotykano się już z zarzutami, że próba pewna nic nie jest warta, gdyż nie wzięto takiej samej ilości benzyny co ropy, tylko wielokrotną. Twierdzenie podobne nie ma najmniejszego sensu; przy ustanowieniu p. 5. regulaminu przepisano dla tego równe ilości benzyny co ropy, bo przy użytych do tego aparatach można więcej ropy (100 cc.) do badania użyć i 'w ten sposób możliwe błędy zmniejszyć. Większe zaś aparaty sprawiać było niepodobieństwem, gdy się zważy, że stacya ta ma przeznaczenie badać dziennie 200 prób i więcej, potrzebuje przeto 200 aparatów i odpowiednich dla nich szaf. Zwiększenie aparatów podniosłoby nie tylko niepropor-cyonalnie koszt utrzymania stacyi, ale zmniejszyłoby sprawność i poręczność badania.

W tym samym paragrafie przewidziano także silniejsze rozcieńczenie jak normalne, naturalnie w tych wypadkach, gdzie oddzielenie się warstwy szlamowej wymaga tego; nie zmienia to w niczem istoty badania, nie wpływa na wynik ostateczny chyba tylko dodatnio, gdyż umożliwia ostrzejsze odczytanie granicy między zanieczyszczeniem a czystą ropą.

bitnie wpływa na rezultat sposób mieszania    wodu, że w ropie borysławskiej nie czysta

ropy

z benzyną — rzecz zatem na pozór j woda jest domieszaną, tylko woda z mułem

CC;

05

czyszczeń.

Elektryczne oświetlenie kopalń nafty a piorunochrony.

Komisya dla nowych przepisów górni-czo-policyjnych dla kopalń ropy w Galicyi    szy wszystkie instalacye dla oświetlenia są

ma między innemi za zadanie zbadać i uwzgled- w tym guście wykonane, niektóre firmy mają

wiertniczym (pyłem iłowym), i ten usposabia szczególnie do emulzyonowania się. Z tych powodów przewidziany jest § 6. regulaminu, opiewający, że odczytanie należy uskutecznić raz na objętość czystej odstającej się wody, a następnie na warstwę osadu brunatnego, wydzielającego się między wodą a ropą, który przedstawia nam właśnie ową emulzye wody, miału iłowego i ropy. Z tej warstwy osadu brunatnego poleca się potrącenie na zawartość w niej ropy i dopiero tak poprawioną liczbę dodaje się jako zanieczyszczenie do osiadłej wyraźnie warstwy wody i piasku. Przepis przewiduje potrącenie ²/s całej odczytanej warstwy tego brunatnego osadu; nie jest to zupełnie ścisłem, bo zależy od wielu wypadków, między którymi stopień mieszania odgrywa niepoślednią rolę; ale ponieważ trudnem jest wyznaczyć stosunek ropy do wody i miału w każdym pojedynczym wypadku, przeto koniecznem było uprościć i ujednostajnić całe postępowanie. Okaże się po długich doświadczeniach, że ten stosunek nie jest słusznym, to może być w przyszłości zmienionym.

Wspomnieć jeszcze należy o jednym zabiegu, który w pewnych wypadkach ułatwia znakomicie odczytanie tej warstwy brunatnej, gdyż właśnie dokładne jej odczytanie sprawia często trudności z tego powodu, że nie osadza się ona równo poziomemi granicami, tylko brzegi jej zwłaszcza górne wy- j ciągają się ku jednej stronie naczynia i przedstawiają często skośną lub nieregularną granicę. W tych wypadkach znakomite usługi oddaje dodanie odmierzonej ilości wody n. p.

5 cc., która spływając w dół odcina ową warstwę brunatną bardzo dokładnie. Rozumie się, że wodę należy dodawać z bardzo dokładnie kalibrowanej pipetki strumieniem pionowym w samym środku naczynia, ażeby na brzegach nie zostawała, i odjąć tę samą ilość od odczytanej ogólnej sumy zanie-

Załoziecki.

nić w swym projekcie „elektryczne oświetlenie kopalń z uwzględnieniem światła łukowego“ i „zastosowanie piorunochronów“.

Z góry trzeba zaznaczyć, że tylko w niewielu wypadkach można było dowieść niebezpieczeństwa elektrycznego oświetlenia względnie chybnego montowania, pewnemjest jednak, że widziano płonące osłony izolacyjne drutów, powstawanie silnych iskier przy krótkich połączeniach w lampach i przewodach. Naprowadzone powryźej momenta niebezpieczne i „spalanie się“ osłon ołowianych są dostateczne, by poświecić im wńęcej uwagi i zarządzić stosowne środki bezpieczeństwa.

Czy światło łukowe da się zastosować z powodzeniem, nie chcemy na razie rozstrzygać, prawdopodobnie utrzyma się światło żarowe z pewnemi zmianami.

Machiny wytwarzające prąd elektryczny na galicyjskich kopalniach nafty są prawie wyłącznie urządzone dla prądów stałych o ma-łem napięciu, pędzone parą, a w pojedyń-czych wypadkach motorami gazowymi lub benzynowymi. Prąd rozprowadza się w zwykły sposób, a to na przestrzeni otwartej gładkiemi drutami z miedzi w średnicy 30 m naokoło dworca kolejowego, w samych kopalniach izolowanymi drutami miedzianymi. Około 10 m od otworu wiertniczego stoi ostatni słup przewodowy, na którym są umieszczone w skrzyni wyłączniki i ubezpieczenia ołowiane, skrzynia sama jest nieszczelną, drzwiczki zwykle otwarte lub zaopatrzone prostą zakrętką. Druty wiodące do poszczególnych lamp są zawsze ułożone na zewnętrznej stronie ściany w odstępach 20 do 30 cm. i w takich samych odstępach wprowadzane przez oddzielne otwory. Same lampy dopiero ostatniemi czasy bywają konstruowane w sposób odpowiedni, a zwłaszcza firma Siemens & Halske dostarczyła odpowiedni typ lampy dla kopalń nafty, przy której oprawa z porcelany i mocnej emaliowanej blachy jest absolutnie hermetyczną, żarówka chroniona silnym kloszem ze szkła i drucianym koszem, a co najważniejsza, dla każdego drutu istnieją oddzielne otwory kontaktowe. Na ogół wziąw-nieco lepsze lub gorsze, lecz nie miałoby celu opisywać ostatnie na tern miejscu.

W normalnych warunkach takie urządzenie byłoby może nawet bardzo dobrem, lecz nie wystarcza tutaj, gdzie wszystko jest jakby skąpane w ropie i gazach. Na izolacyę drutów (gutapercha, impregnowane nici i t. p.) działa silnie ropa, specyalnie słona borysław-ska i tak ją przegryza, że z czasem nie można jej już uważać za izolacyę, to samo odnosi się do drutów na zewnątrz wieży biegnących, ponieważ podczas wybuchu ropa wszystkie przedmioty kompletnie oblewa. Dalej ropa przez drewniane ściany i fugi dostaje się do skrzyni z ubezpieczeniami ołowianemi, co przy spaleniu tychże może być nieszczęściem. Wogóle instalacya podobnie montowana staje się z czasem złą i niebezpieczną, a to właśnie najwięcej w okresie silnych wybuchów gazu i ropy.

Próbowano zaradzić złemu w różny sposób, jednak bez widocznego skutku, a już wprost wzruszającem było, gdy na jednej kopalni — pod świeźem wrażeniem pożaru, który zniszczył jedną wieżę wiertniczą — przemontowano oświetlenie w ten sposób, że zawieszono na wysokim maszcie trzy lampy żarowe w odpowiednich odstępach od siebie, wyrwano z opierzenia wieży kilka desek, by otworem tak powstałym światło elektryczne wpadało do wnętrza wieży; prawdopodobnie sądzono, że gazy w otaczającem powietrzu i ropa przylepiona do masztu nie są zapalne.

Chcąc uzyskać możliwie bezpieczne oświetlenie kopalń, musianoby prąd prowadzić tylko zapomocą podziemnych kablów ołowianych, dobrze zabezpieczonych od uszkodzeń (przy rozkopywaniach), dla przewodów do poszczególnych lamp użyć ołowiem izolowanych drutów, prowadzonych ponadto w odpowiednich rurkach żelaznych (oba druty razem) celem zabezpieczenia izolacyi przeciw pękaniu, zdarciu i t. p., taksamo druty prowadzące do końców masztów. Połączenia odgałęzienia i wszystkie odsłonięte miejsca musianoby izolować tylko spojeniem ołowianem. Skrzynię mieszczącą zabezpieczenia ołowiane i wyłączniki należałoby skonstruować dokładnie hermetycznie z blachy żelaznej i zaopatrzyć gruntownem zamknięciem. Tę samą usługę pełniłaby także skrzynia drewniana wyłożona wewnętrznie ołowiem. Wybór dobrych lamp rozumie się samo przez się.

Myślą przewodnią montowania urządzeń świetlnych musiałaby być ta. że przez cały ciąg swego istnienia mają obywać się bez reperacyi, ponieważ nigdy nie można wykonać dobrze reperacyi w wieży wiertniczej, przesiąkniętej ropą, a co najważniejsze nie można lutować połączeń. Kable powinne być ołowiane dlatego, ponieważ ołów właśnie nie reaguje na ropę, lepszy jest pod tym względem nawet od drutu żelaznego.

Nie bez znaczenia jest kwestya monterów i motorowych. Nie jestto wszystko jedno, czy zatrudnia się ludzi znających elektryczność tylko z imienia, którzy nie zdołają ocenić doniosłości najmniejszego zaniedbania, lub posługuje się prawdziwymi elektrotechnikami, wyszkolonymi fachowo. Władza górnicza, wymagająca słusznie dowodów uzdolnienia od kierowników ruchu, pei’sonalu dozorującego i t. d., mogłaby żądać to samo od elektryków i nałożyć monterom obowiązek utrzymywania instalacyi w beznagannym stanie, motorowych zrobić odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo ruchu w nocy, oraz prowadzić ich ewidencyę. Zarządzenia te konieczne są przedewszystkiem dla motorowych, ponieważ usuniętoby w ten sposób niebezpieczeństwo ewentualnych, nierozumnych re-peracyj nocnych.

Szczególną uwagę należałoby zwrócić na najmniejsze urządzenia, które obliczone dla dwu albo trzech wieź wiertniczych zwykle mają trzykrotną sprawność i prawie pod każdym względem niedokładnie są zmontowane. Wydanie ostrych przepisów usunęłoby samo przez się te „instalacye“, gdyż w celu osiągnięcia rentowności musianoby wtedy budować większe, wzorowe centralne urządzenia, które jedynie dają gwarancyę bezpieczeństwa ruchu.

Gdybyśmy żyli w kraju, gdzie opady są nieznaczne, n. p. w Egipcie, kwestya oświetlenia dałaby się w ten sposób rozwiązać, że opuszczonoby poprostu oszalowanie wieź i oświetlono cały obszar kopalniany reflektorami elektrycznymi z miejsc wzniesionych.

1.    Przedsiębiorstw na ropę istniało w całości 416 (387)*), z tych było w ruchu 256 (253). Ruch kopalniany obejmował 96 (95) gmin w 19 starostwach.

2.    P r o d u k c y a ropy wynosiła m. c. wartości pieniężnej

w przeciętnej cenie 5 56 (5-93) k. i Stanisławów 77.431

(94.277) m. c. za 6T9(6‘25) k. przeciętnie.

Główna część produkcyi została rafinowana w Galicyi, poza jej granicami dostarczano ropę rafineryom w Dziedzicach, Floridsdorfie, Morawskiej Ostrawie, Sum-perku (Mähr.-Schönberg), Boguminie, Pardubicach, Tryeście, Wiedniu, Budapeszcie, Rjece, Kemecse, Legenye-Mihalyi, Mezö Laborcz, Mezö Telegd, Munkacs, Orawicy, Orsowie, Preszburgu, Turócz Szt. Marton i dalszym innym.

3.    Szyby i otwory wiertnicze. W całej Galicyi było szybów ropnych 187 (223), z tego w pogłębianiu 5 (3), w eksploa-tacyi 25(67), bez ruchu 157(153), oraz 2.808 (2.703) otworów wiertniczych, w tern 303 (257) pogłębianych, 1.875 (1.764) eksploatowanych i 630(682) bez ruchu. W ciągu roku uwiercono w jasielskim i droho-byckim okręgu górniczym 130.172 metrów przeważnie systemem kanadyjskim. Jedenaście przedsiębiorstw stosowało system Faucka „Rapid“ wzgl. wolnospadowy. Największa głębokość szybu, wierconego systemem kanadyjskim, była w r. 1901 825 metrów.

4.    Urządzenia techniczne. Było w użyciu 21(12) ręcznych i 374(386) parowych maszyn wiertniczych o sile 6.502 (6.282) koni. Do dobywania ropy służyło 179 (241) pomp ręcznych i 173 (175) maszyn

| parowych 2.494 (2.440) sił koni, wliczając

Sprawa piorunochronów jest całkiem nową w przepisach górniczo-policyjnych. Na całym naftowym obszarze galicyjskim nie znajdujemy ich prawie nigdzie, chyba tu lub owdzie na jakim bardzo wysokim kominie, ponieważ w żadnej ustawie lub przepisie nie są wymagane. Od właścicieli kopalń byłoby też trudno wymagać, by zaopatrzyli każdą wieżę groraochronem, wyglądałoby to śmiesznie i nieodpowdadało celowi. Wieża wiertnicza, przesycona ropą i wstrząsana silnie podczas pracy, nie jest właściwem miejscem dla gromochronu, który — ponieważ nie na każdej wieży potrzebny — nie wielu znalazłby właścicieli kopalń chętnych do ustawienia go na otwartem polu i chronienia w ten sposób bezpłatnie także innych.

Naj odpowiedniej dałyby się ustawić gromochrony na specyalnie w tym celu wybudowanych wieżach 25—30 m. wysokich. Każda wieża chroniłaby wtedy pewien oznaczony rejon, zaś stosunkowo znaczna wysokość byłaby dlatego do zalecenia, aby nad wszystkiem panować i wyjść ze sfery gęstych gazów.*) Drut odprowadzający musianoby zabezpieczyć od działania nań ropy a podstawę wieży otoczyć wałem ziemnym. Takie zarządzenia przeciwgromowe dałyby się przeprowadzić tylko przez utworzenie towarzystwa, które składając się z wszystkich interesentów, musiałoby koszta odpowiednio rozłożyć i zebrać.

W interesie bezpieczeństwa życia i mienia powinnoby się próbować wszystkich środków ochronnych, a następnie wybrać najodpowiedniejsze.

*) To zapatrywanie autora jest mylnem, ho gazy naftowe są normalnie cięższe jak powietrze i spływają przy spokojnem powietrzu na ziemię, względnie ścielą się smugami, w górze zaś rozprasza je prąd powietrza i w takich warunkach o zapalności gazów wzgl. wybuchu na świeżem powietrzu mowy być nie może. Zapalenie, względnie wybuch tych gazów nastąpić może tylko w zamkniętej przestrzeni jak n. p. we wieży wiertniczej. (U. R.)

Statystyka

ruchu naftowego w Galicyi w roku 1901.

Wyciąg z rocznika statystycznego c. k. min. roln.

I. Kopalnie ropy.

4,046.624 (3,472.132)

23,010.589 (21,113.577) koron przy cenie przeciętnej 5'69 (6⁻08) k. za 100 kg. Z tego odpada na pojedyńeze c. k. urzędy górnicze okręgowe: Jasło 1,098.504(1,040,471) m. c. w przeciętnej cenie 5*99 (6*41) k., Drohobycz 2,870.689 (2,337.384) m. c.

*) Cyfry w nawiasach odnoszą się do r. 1900.

w to 2 motory gazowe, oprócz tego 57 pomp 11(19), oraz jedno przedsiębiorstwo asfalto-ssąeo-tłoczących dla rurociągów. W otworach we na 4'3 hektarach, jednakże bez ruchu, wiertniczych znajdowało się 798.557 (568.717)    2. Produkcya wosku ziemnego

metrów walcowanych i 228.321(192.839) m. wyniosła w całości 27.072(20.035) m. c. za zwykłych blaszanych rur oraz 586.996 (488.496)    2,572.448(1,585.777) koron, w przeciętnej

Borysław odpada

metrów rur pompowych' różnej dymensyn. Długość rurociągów żelaznych wynosiła 337.289 (279.735) m., zaś rurociągi drewnia

na

' cenie 95*02 (78-09) k.,

22.123 (17.274) m. c., przeciętna cena 99-39 (78*09) k., na Dźwiniacz i Starunię 4.949 ne podobnie jak w poprzednim roku nie (2.761) m. c., przeciętna cena 75*48 (85*75) istniały. Dalej było 94.638 m. gazowych, kor. za centnar metryczny.

W Borysławiu wzgl. Truskawcu przetapiano wosk ziemny na miejscu i wysyłano następnie do fabryk cerezyny i parafiny w kraju i zagranicą. Z całej produkeyi bo-

39.878 m. parowych i 120.975 m. wodnych przewodów rurowych. Rezerwoary żelazne w liczbie 346(276) miały pojemność 73.485 (69.419) m³. Cyframi powyzszemi objęte są zbiorniki akc. Tow. „Schodnica“ i „Uryckie rysławskiej poszło 16.200(35.740) m. c. na Tow. naftowe“, na dworcu ładunkowym w Bo- przeróbkę do Niemiec, Rosyi i Ameryki, rysławiu, gdzie oprócz tego istnieje jeszcze reszta surowca w ilości 5.923 (3.134) m. e.

7 żelaznych zbiorników „Towarzystwa ma- przerobioną została w granicach monarchii, gazynowego“. „The Anglo-Galiciau Gil Com- Surowy wosk ziemny z kopalń w Dźwinia-pany“ miała 4 zbiorniki na ropę w Młyn- czu i Staruni, również na miejscu przetopio-kach koło Drohobycza.    ny, wysłano w ilości 3.001 m. c. do fabryki

Z rurociągów wymienić należy: Gra- cerezyny w Dusseldorfie, 450 m. c. do Flo-bownica starzeńska-Rymanów, długi 17 km., ridsdorfu (przy Wiedniu), reszta 1.498 m. c. Wietrzno-Krosno 14 km., Potok - Jedlicze oddaną została do Borysławia celem dalsze-6 km., Węglówka-Krosno 12 km., Krościen- go przetopiena.

ko niźne-Krosno 3 km., Harklowa-Skoły-    3. Szyby. Przedsiębiorstwa w ruchu

szyn 5 km., z Krygu przez Kobylankę do będące z końcem roku posiadały 45(145) Maryampola 4 km., Ropica ruska-Gorlice szybów, których głębokość wynosiła od 57 10 km., Sękowa-Gorlice 7 km., Równe-Kro- do 260 metrów. Na kopalni galie. Banku sno 14 km., oraz 2 rurociągi Towarz. akc. kredytowego ukończono pogłębianie central-„Schodnica“, 1 przedsiębiorstwa „The Anglo- nego szybu w 230 metrach. Pierwszy hory-Galician Oil Comp.“ w Schodnicy, 1 nale- zont odbudowy leży w 125 m., drugi w 225 żacy do „Nieuwe Nederland’sche Petroleum metrach głębokości.

Mij.“ w Ropience i 1 do Tow. „Wańkowa-    4. Techniczne urządzenia. Przy

III. Nieszczęśliwe wypadki.

1.    Przy eksploatacyi ropy zaszły 4 śmiertelne wypadki, czyli 1 na 1.446 i 62 ciężkich skaleczeń, czyli jedno na 93 robotników. Wypadku równoczesnego obrażenia kilku osób nie było.

2.    Przy kopalnictwie wosku ziemnego wydarzyło się 5 śmiertelnych

Brelików“. Rurociągi „Schodnicy“ sprowa- czynnych kopalniach było 3.205 (1.827) m. dzają ropę do 15 km. odległej stacyi kole- żelaznych kolejek pod ziemią, 3.743 (2.321) m. jowej Borysław, rurociąg „The Anglo-Gali- na powierzchni, 3 (6) parowe machiny o sile cian“ prowadzi do fabryki nafty i cerezyny 406 (454) koni, 23 (9) elektrycznie pędzo-tejże firmy⁷ w Drohobyczu poprzez górski nych kołowrotów o sile 171 (56) koni, różne grzbiet „Dział“, rurociągi przedsiębiorstw machiny do wydobywania wody i wenty-w Wańkowej i Ropience sprowadzają ropę latory. z odległości 8 km. do stacyi kolejowej Olszanica. Oprócz tego rurociąg należący do t, zw. „Tow. rurociągowego“ sprowadza do Borysławia ropę różnych przedsiębiorstw schodnickich.

wosk

1.

II. Kopalnie wosku ziemnego. Przedsiębiorstw ziemny istniało 36 (44), z tego w ruchu

za-

3.688

minimum

jego treść:

wypadków, czyli 1 na 517, i 14 ciężkich skaleczeń, czyli 1 na 185 robotników. Dwukrotnie po kilka osób uległo nieszczęśliwym wypadkom, raz wskutek zalania kopalni wodą, drugi raz przez wybuch gazów.

IV. Kasy brackie.

Z końcem roku sprawozdawczego istniało przy kopalniach wosku ziemnego i ropy 9 (13) kas brackich z kapitałem 629.958 (584.379) k. W szczególności:

1. Kasy chorych. Aktywa wynosiły 45.319(51.653) k., pasywa 51.550(102.519) koron, zatem z końcem 1901 r. zaznacza się niedobór 6.231 (50.866) k. W kasach ubezpieczonych było ogółem 6.083 (6.274) osób. Jeden członek włożył przeciętnie 17*49 (10*83) koron za siebie a 4*54 (3*64) k. za swoich. W r. 1901 zaszło w służbie 262 (240) wypadków choroby, zaś poza służbą 2.597 (2.053). Na jeden wypadek choroby odpada przeciętnie wydatek 32 02 k.

2) K a s y pr o w i z y j n e. Majątek czynny prowizyonistów wynosił z końcem roku 636.189 (635.240) k. W tych kasach ubezpieczyło się w całości 5.827 (5.671) osób, pobierało prowizyę 193(198) osób. Wkładka członka wynosiła średnio 20*21 (20'64) k. Przeciętnie otrzymał prowizyonista 152*10 (167*54) k., wdowa 77*48 (82*38) k., a sierota 34*05(27*60) koron.

V. Ogólne uwagi.

Kopalnictwo ropy i wosku z i e m-nego dostarczyło razem wziąwszy 4,073.696 (3,492.167) met. centnarów produktów, wartości 25,583.037(22,699.354) koron i trudniało 8.447 (8.135) robotników, mianowicie przy ropie 5.787 (5.906), przy wosku 2.660 (2.229) robotników. Przypada zatem na jednego robotnika przeciętnie produkcya 482*27 (429*28) metr. centn. w wartości pieniężnej 3.028*65 (2.790*33) k.

Stosunki robotnicze były na ogół pomyślne. Płace robotników wynosiły:

1. przy kopalniach nafty. W jasielskim okręgu górniczym wypłacono dozorcom 50.824 k., robotnikom 1,122.750 k., razem 1,173.574 k., na jednego pracownika przypada przeciętna kwota 545 (558) k. Najwyższa ilośó równocześnie zatrudnionych robotników wynosiła 2.221, najniższa 2.000. W drohobyckim okręgu górniczym wypłacono dozorcom 234.748 koron, robotnikom 2,410.38 L k., razem 2,645.129 k., czyli przeciętnie 801 (748) k. na głowę. Robotników równocześnie zatrudnionych było maximum 3.142. W stanisławowskim okręgu górniczym wynosiły płace dozorców 43.961 k., robotników 170.419 k., razem 214.380 k., na jednego przypada kwota 644 (697) k.

2. przy kopalniach wosku ziemnego. W Borysławiu wypłacono dozorcom 36.891 k., robotnikom 1,232.160 k.. razem 1,269.051 k., przeciętnie 563 (602) k. W kopalniach Dźwi-niaczu i Staruni płace dozorców 16.394, robotników 130.663 k., razem 147.057 k., na jednego wypada 363 (230) koron.

W galicyjskich kopalniach ropy i wosku ziemnego wypłacono zatem w r. 1901 dozorcom i robotnikom 5,449.191 (5,170.481) koron.

Uzdolnienie i prowadzenie się robotników sprawozdanie uznaje na ogół -przykładnem.

Galicyjski przemysł kopalniany na ropę i wosk ziemny spotrzebował w roku 1901 :

Różnego materyału drewnianego za 616.169 (575.341) kor., materyałów ze stali i żelaza 6,395.758 kg. w cenie 3,878.571 (3,624.582) k., materyałów wybuchowych za 10.205 (3.716) k., oleju rzepakowego i nafty do oświetlenia 101.350 kg. w cenie 51.529 k., olejów smarowych i innych smarów 441.191 kg. za 173.094 k., paliwa (węgiel kamienny, koks, * drzewo) za 3,077.953 (2,632.327) koron.

Memoryał p, Mac Garveya dla austr, Kom. cłowej.

Memoryał p, Mac Garveya dla austr, Kom. cłowej.

Z powodu tego, że pisało i słyszało się wiele o tym memoryale podajemy główną

Na wytworzenie ceny austryackiej nafty na targu wewnętrznym wpływa nie tyle cena amerykańska, co rosyjska. Nafta rosyjska która do niemieckich lamp mniej jest stosowna, ma .V Niemczech cenę o 3 do 4 marek niższą od amerykańskiej ; do lamp austrya-ckich jest ona jednak zupełnie odpowiednią i jej też cena jest dla nas rozstrzygającą,

nic wspólnego z austryacką ceną rafinady i wpływ wywiera obok podatku konsumcyj-nego cło 10 k. 95 h.

W Galicyi zachodniej pokłady są bardzo niekorzystnie ułożone i wiercenie napotyka na takie trudności, jakich nigdzie indziej nie ma. Dlatego też technika wiercenia jest w Galicyi najbardziej udoskonalona. Konstruowane i wyrabiane w Galicyi maszyny wiertnicze uchodzą za najlepsze i bywają do innych krajów naftowych silnie eksportowane. Idą one do Sumatry, Borneo, Baku i Rumunii, a również i nasi wiertacze bardzo

łącznie z rurami do głębokości 1.000 metrów wynoszą przeciętnie 150.000 koron; zważywszy jednak, źe w wielu okręgach głębokość wynosi tylko 400 do 600 metrów, przyjmuje autor przeciętny koszt na 70.000 kr.

Obliczywszy amortyzacyę 7 letnią, procent od kapitału, koszta robocizny i administracyi, jeszcze dla ochrony wystarczającem, i że to

Ze 100 kg. ropy otrzyma przeciętnie 5 kg. benzyny po 8 h. 0'40 kr.

1-50 „

0-06 „

20

razem

Nafta rosyjska kosztuje dziś loco Baku 14 kopiejek za pud. Po wykończeniu (w sierpniu b. r.) rurociągu do Batum kalkulować się będzie loco Batum na 30 kopiejek za pud, czyli za 100 kg. na 183 kopiejek, więc po chwilowym kursie licząc na 4 k. 65 h. Doliczywszy dowóz do Tryestu, koszta beczki, clo i podatek konsumcyjny, kosztuje nafta rosyjska loco Tryest 33 k. 90 h., zaś loco Wiedeń 36 koron. Znaczy to, źe do ceny 36 koron loco Wiedeń na naszą naftę nie wpływa konkurencya nafty rosyjskiej. Z powyższego wynika, źe cło na surowiec nie ma

na rafinade. Należy więc zastanowić się, do jakiego stopnia przemysł naftowy potrzebuje ochrony.

W Baku ropa znajduje się w stosunkowo małej głębokości 300- 500 metrów, naciek gazów daje wybuchy, które wydobywają równocześnie wielką ilość produktu. Nierzadkie są wytryski dające dziennie po 200.000 pudów. Rosyjska ropa wolna jest od parafiny, uboga w benzynę i wskutek tego o wiele tańsza w rafinowaniu. W Ga-licyi bogatsze pokłady w Borysławiu znajdują się w głębokości 900—1.000 metrów.

są poszukiwani. Autor memoryału po szczegółowem uzasadnieniu kalkuluje wydatność każdego Avymierzonego otworu przeciętnie na 6 centnarów metrycznych dziennie, przez przeciąg lat siedmiu. Koszta Aviertnicze dla otworu

otrzymamy roczny wydatek w kwocie 1.700 koron. Licząc dziennie po 6 centu. metr. ropy, otrzymujemy rocznie 2.160 centnarów, które kosztują 1.700 koron, czyli centnar rOpy kosztuje loco kopalnia 7 k. 80 h., a z doliczeniem dowozu do najbliższej stacyi mniej więcej 8 koron.

Przypuszczając, źe jakaś rafinerya w Borysławiu przerabia ropę bez kosztów transportu kolejowego natychmiast na dworcu, to kalkulacya jej będzie następująca :

3    „    parafiny    po    50 h.

15    „    paraf,    oleju    po    6 h. 0‘90 „

55    .,    nafty

2    „    koksu

„    straty

100 kg. za produkta uboczne 2‘86 kr.

Zważywszy, źe surowiec obliczyliśmy na 8 koron, pozostaje jeszcze na uzyskanych 55 kg. nafty koszt surowca 5 k. 14 h. Do tego koszta fabrykacyi 3 k. 40 h., więc razem za 55 kg. 8 k. 54 h., czyli za centnar metryczny 15 k. 53 h. W Wiedniu kalkuluje się więc centnar nafty rafinowanej galicyjskiej jak następuje:

własuy koszt (jak wyżej) podatek konsumcyjny beczka na 100 kg. fracht do Wiednia

34.96 kor.

Rosyjska nafta kalkuluje się na 36.18 koron, czyli rafiner galicyjski zarabia za centnar sprzedanej w Wiedniu nafty 1 k. 22 h. Na południe od Wiednia, z Borysławia konkurencya już jest niemożliwa, bo rafinując n, p. dowiezioną z Borysławia ropę w Trye-ście, produkt kalkuluje się już o przeszło 2 k. drożej ; natomiast przy rafinowaniu w Tryeście sztucznego oleju rosyjskiego pozostaje rafiuerowi — według szczegółowej kalkulacyi — jeszcze 1 k. 65 h. zysku. Z tego wynika, źe podwyższone cło na surowiec nie wyklucza przerabiania oleju sztucznego, źe obecne cło na rafinowaną naftę nie jest

M. W.

Zw. Walne Zgromadzenie Towarzystwa „Pomoc Wzajemna“ odbędzie się w niedzielę dnia 23. s ierp-nia na Wolance w sali Kasyna Tow. dla przem. naft. „Borysław“ o godz. 2. po południu.

■Z akademii górniezej w Leoben. Po ukończeniu wydziału górniczego złożył p. Tadeusz Goebel,

cło bezwarunkowo utrzymanem być musi, jeśli przemysł naftowy galicyjski ma istnieć.

W dalszym ciągu dowodzi autor, że kalkulacya po 8 koron za cetnar surowca, która pozornie może wydawać się za wysoką, jest jednak przeciętnie słuszną, a niskie ceny obecne bynajmniej jej nie zbijają, jeśli się zważy liczne bankructwa i towarzystw akcyjnych i prywatnych przedsiębiorców. U najlepiej sytuowanych producentów, którzy mają od otworu o wiele większą wy-datność, cena surowca kalkuluje się na 5 k. za centnar. Dla tych wystarcza jeszcze obecne cło na rafinadę, należy tylko uważać, by Węgrzy nie atakowali znów cła od surowca. Na koniec swoich wywodów p. Mac Garvey przemawia bardzo gorąco za obniżeniem podatku konsumcyjnego od nafty, który tak bardzo konsumentów obciąża. Wzamian za to proponuje podatek na oświetlenie bardziej zbytkowe, a więc elektryczne i gazowe.

KRONIKA.

Nekrologia. Flory an Montag-, przedsiębiorca i znany fachowiec naftowy umarł w Szymbarku koło Gorlic d. 21. łipca w wieku 72 lat.

Władysław Straszewski, dyrektor kopalń Towarzystwa akcyjnego dla przemysłu naftowego, umarł w Równem koło Duldi d. 30. łipca.

Towarzystwo akcyjne „Petrolea“. Rokowania producentów ropy we Wiedniu w dniach 14. i 15. lipca doprowadziły nareszcie do porozumienia po zwalczeniu wszelkich dyferencyj i bezwarnnkowem przystąpieniu do nowej organizacyi obu Towarzystw z Potoka. Przewidziany w regulaminie komitet tymczasowy rozpoczął od razu swą działalność, ponieważ zaś w międzyczasie nadeszła z ministerstwa spraw wewnętrznych koneesya na założenie akcyjnego Towarzystwa, zwołano na 31. lipca ogólne zgromadzenie, na którem „Petrolea“ ukonstytuowała się definitywnie. Prezesem rady zawiadowczej wybrano Augusta Gorayskiego, pierwszym wiceprezesem Mac Garvey'a, drugim wiceprezesem Dawida Posnera, na członków rady zawiadowczej : ks. Maryę Lubomirską, Oskara Szirmaya, Alfreda Her zł a, Marcela Schrei era, Dawida F anto, Karola Perutza, Tadeusza P r i e s t e r a, Tadeusza Sroczyńskiego, Elgina Scotta, Jerzego Meszaro sa, Ja-kóba Perkinsa i Ignacego Lewackiego. Po dokonaniu wyborów omawiano kilka spraw, dotyczących sanaeyi przemysłu naftowego i rokowań z rafineryami.

The New Anglicia Petroleum Company. Taką jest nazwa nowego Towarzystwa, które wstępuje na miejsce dotychczasowej Anglo-Galician O il Co. Ltd. i obejmuje wszystkie jej posiadłości i agendy (patrz nr. 5-ty). Transakcya ta uchwaloną została na zgromadzeniu akcyonaryuszów w Londynie. Wydany prospekt otwiera subskrypcyę 120.000 akcyj pierwszeństwa 7 procentowych. Zastępcą Towarzystwa będzie w Austro-Węgrzech firma wiedeńska Ofenheim i Sp. Według orzeczeń ekspertów i rezultatów wierceń w sąsiedztwie, jest teren borysławski bardzo obfity w ropę, taksamo w Mraźnicy, natomiast nie można jeszcze napewno powiedzieć, czy także w Tustanowicach znajduje się ropa,, chociaż jest to możliwem, ponieważ miejscowość ta graniczy ze strony południowo-wschodniej z Borysławiem. Wielka rafinerya Towarzystwa w Drohobyczu urządzona według najnowszych wymagań techniki będzie miała po zupeł-nem wykończeniu jej i oddaniu do użytku wielką doniosłość wobec tego, że jest jedyną wielką fabryką tego rodzaju w pobliżu naj produktywniej -szych pól naftowych jak Borysław, Urycz i Schod-nica.

Z Borysławia. W b. m. wywiercono w Bo-rysławiu kilka szczęśliwych szybów, które pro-dukcyę ropy w ostatnich czasach nadzwyczaj podniosły. Pierwsze miejsce między nimi zajmuje.szyb nr. 14 Syndykatu borysławskiego, produkujący dziennie 20- 22 cystern. Na ulicy Pańskiej wywiercono na kopalni Singe’go szyb, produkujący dziennie 12—14 cystern. Jest to pierwszy tak produktywny szyb na tym terenie, który tern samem staje na równi z poprzednio znanemi terenami bo-ryslawskimi. Szyb „na Kostmanie" (na Potoku) firmy Sroczyński i Pi bieli daje już od miesiąca stale 8—10 cystern dziennie, z głębokości 893 m. Wybuchy następują po kilka razy na dzień. Ro-pie o ciężarze gatunkowym 0-837 towarzyszą siine gazy i kawałeczki wosku ziemnego. Wobec takiej produkcyi należy tylko zawiązaniu się „Petrolei“ przypisać fakt, że ceny ropy nie spadty do poziomu cen zeszłorocznych. W Mraźnicy wywiercono w połowie b. m. na t. zw. „moczarze“ szyb „Henryk" firmy Schreier, Feuerstein i Spka., który w głębokości 140 m. w warstwie piaskowca ro-pianieckiego napotkał ropę. Jest to na tym terenie już piąty szyb, który produkuje ropę, wprawdzie w ilościach małych, bo przeciętnie 30 beczek dziennie, i to zapomocą pompowania, ponieważ prężność obecnych gazów nie wystarcza; do podniesienia słupa ropy na powierzchnię. Na „Potoku“ mraźni-ckim p. Now'ak także wywiercił ropę w tej samej głębokości.

rodem ze Lwowa, egzamin państwowy z górnictwa z odznaczeniem.

Pożar w kopalniach ropy w Baku wybuchł d. 28. lipca i zniszczył około 50 wież wiertniczych i szybów. Równocześnie strajkują w Baku wszyscy robotnicy zatrudnieni w przemyśle naftowym.

Światowa produkcya ropy wynosiła podług angielskiego instytutu geologicznego' 19.940.000 ton.

I®

Koks!

•N

fi

Zakład gazowy miejski we Lwowie

dostarcza

Kompletny inwentarz kopalniany

dla--'3 kanadyjskich rygów wiertniczych, wraz z maszynami, kotłami, kozłami wiertniczymi, znacznymi zapasami wszelkiego rodzaju narzędzi wiertniczych i ratunkowych, pochodzący cii z fabryki Galicyjskiego Karpackiego naftowego Towarzystwa w Glinniku maryam-polskim, dalej znaczne zapasy hermetycznych rur wiertniczych, kompletne urządzenia ku-zienne, wielki wybór rozmaitych ręcznych narzędzi i przyborów etc. eto. — jest do nabycia ryczałtowo w drodze pisemnych ofert do dnia 10. sierpnia 1903.

Cały inwentarz jest bardzo mało używany, znajduje się w bardzo dobrym stanie i pochodzi w ogólności z najlepszych tylko fabryk i źródeł.

Zgłoszenia i oferty przyjmuje

p. Jan Lyssy

w Glinniku maryampolskim,

u którego również oglądać można szczegółowy spis całego inwentarza. Inwentarz złożony jest na stacyi w Krośnie (objaśnień ustnych udziela p. Jan Zabierowski, Krosno), zaś część rur hermetycznych w rafinery i pp. Kriss & Singer w Kołomyi.

Sprzedający zastrzega sobie wolny wybór pomiędzy ofertami, bez względu na'to, która z nich będzie cyfrowo najwyższą.

1 -2

mm

fi

'4

SfoRs

z najlepszych węgli gazowych do opału i celów kowalskich.

Cena obecna — aż do odwołania

K. 310 —

fi-

fi

za

10.000 kg. loco Lwów dworzec.

Kok s 2

cc

aa

podstawy do badań terenów naft.

przez inż. Klaudyusza Angermana.

Cena 6 koron.

Do nabycia w księgarniach lwowskich.

1—10

fi

Ul

Towarzystwo akcyjne dla przemysłu naftowego we Lwowie.

Fabryka narzędzi wiertniczych w Borysławiu

wykonuje wszelkie przybory wiertnicze wszystkich systemów, z najlepszego materyału, po najbardziej umiarkowanych cenach.

KOMPLETNE RYGI WIERTNICZE NA SKŁADZIE,

Fabryką kieruje inż. Władysław Zdanowicz. Korespondencye adresować do biura Towarzystwa, we Lwowie ul. Kościuszki 7.