NAFTA

Organ Galicyjskiego Przemysłu Naftowego

wychodzi raz a a miesiąc.

ZFre:rva.m. era/ta. "wynosi rocznie 12 koron.

Komitet redakcyjny: A NIEKRASZ, Chorkówka, — Inż, J. SHOLMAN, Schodnica, — Inż. W. WOLSKI, Schodnica.

Wydawca i redaktor: R. ZAŁOZIECKI.

Adres Redakcyi i Administracyi : Lwów, ul. Krzyżowa 1. 39., Willa „Romana“.

Treść zeszytu 2.

Ankieta naftowa. — Rzut oka na stan przemysłu naftowego w ubiegłym roku. — „Taran“ p. Wolskiego. — Posiedzenie Wydz. kraj. Tow. naft. z dnia 8-go listopada 1902. — Posiedzenie Wydz. kraj.

To w. naft. z d. 30. stycznia 1903. — Kronika.

Poseł Gorayski, omawiając przyczyny przesilenia w przemyśle naftowym, wskazał na raptowny wzrost prodnkcyi w Borysławiu i na znaczny udział w tej produkcyi tak zwanych proeentowięzów „brutto“ i „ouitsi-derów“, którzy sprzedając ropę po zawiązaniu producentów „Ropa“, obniżyli jej cenę i wprowadzili dezorganizacyę w samym związku „Ropa“ i wskazał dalej na rozbicie kartelu rafiueryj.

Ankieta naftowa.

Dnia 21. bm. odbyła się pod przewodnictwem marszałka hr. Potockiego ankieta, zwołaua przez Wydział krajowy, celem zbadania przyczyn przesilenia w przemyśle naftowym, dla postawienia odpowiednich wniosków w Sejmie.

W ankiecie wzięli udział ze strony Wydziału krajowego pp. Romanowicz i prof. Syroczyński, dalej posłowie Gorayski, Wiśniewski, Męciński i dr. Kolischer, ze strony instytucyj finansowych : dyrektorowie Zgórski i Steczkowski, ze' strony reprezentantów przemysłu naftowego pp. W. H. Mac Garvey, Fibich, Łodziński, Suszycki, Mars, Łaszcz; dr. Stefan Bartoszewicz i dr. Olszewski.

P. Marszałek krajowy, zagajając ankietę, podniósł, że ankieta zwołaną została na podstawie uchwały sejmowej, że jednak i bez takiej uchwały uważałby za swój obowiązek zwołanie ankiety dla zastanowienia się nad środkami pomocy dla -tak wielkiej i ważnej dla kraju gałęzi przemysłu, jaką jest przemysł naftowy i że nie wątpi, iż przemysłowcy naftowi poruszą tutaj środki zapobiegawcze, które nie będą półśrodkami, lecz będą poważną podstawą dla sanacyi całego przemysłu naftowego.

Stąd wynika, że dla sanacyi przemysłu naftowego potrzebnem jest znów stworzenie silnej oiganizacyi, lecz dla takiej organizacyi potrzebną jest podstawa i pomoc pieniężna, która dozwoliłaby na wybudowanie znacznej ilośei reżerwoarów dla przechowywania ropy, na jej zaliczkowanie i transportowanie do miejsc zamagazynowania zakupionemi cysternami i w ten sposób zapobiegła płochliwej podaży ropy za wszelką cenę; należałoby właściwie mieć rezerwoary na przechowanie całorocznej produkcyi, a przynajmniej potrzebnem jest wybudowanie nowych rezer-woarów na 20.000 cystern ropy, 00 kosztuje 3 miliony koron, na zaliczkowanie po koronie od cetnara ropy potrzebną jest suma

w interesie krajowych producentów ropy potrzebnem jest założenie większej związkowej rafineryi w Galicyi, dzisiaj nie jest zwolennikiem tej myśli, gdyż rafineryj w Austryi handlowego powinien być poinformowany

o potrzebach każdego przemysłu. Najpierw wyraża pan poseł swoje indywidualne zapatrywanie, że przemysł tego rodzaju jak przemysł naftowy może być prowadzony tylko na wielką skalę; zarówno jego strona handlowa jak i techniczna wymaga koncentracyi. Ponieważ Austro-Węgry są w stosunku do innych państw słabym konsumentem nafty (konsumeya- nafty w Niemczech jest 4 razy większą niż w Austryi) przeto przemysł naftowy galicyjski chcąc się rozszerzyć, z konieczności musi się oglądać i szukać rynków zagranicznych, z których rynek niemiecki

dla tych 20.000 cystern 2 miliony koron i wreszcie V2 miliona na zakupno przynajmniej 100 cystern; nie jest rzeczą przemysłowców omawianie, w jaki sposób ta pomoc pieniężna od kraju ma byó zrealizowaną, gwarancya kraju oprocentowania tego kapitału byłaby wystarczającą, aby instytucye finansowe kredyt na ten cel otworzyły. Dalej, zdaniem mówcy, koniecznem jest użycie wszelkich środków, a nawet wpływu rządu, by skartelowanie rafineryj przyszło do skutku.

P. dr. Steczkowski objaśnia cyfrowo, iż produkcya ropy w roku ubiegłym wynosiła 57—58.000 cystern, na produkcyę nafty w monarchii potrzeba przeszło 40.000 cystern, a 13.000 cystern zostało sprzedanych na eksport; pozostaje więc stosunkowo niewielka nadwyżka; ta jednak wystarczyła dla stworzenia popłochu na rynku naftowym dla braku silnej organizacyi i wskutek sztucznie wywołanego antagonizmu pomiędzy rafineryami i producentami ropy, gdy właściwie silna organizacya producentów jest potrzebna dla rafinerów i interesa obydwóch grup powinne byd zgodne. Organizacya związku „Ropa“ dla braku kapitału na zaliczkowanie i rezer-woarów na magazynowanie ropy okazała się słabą, gdyż przez te braki nie miała siły atrakcyjnej w takiej chwili przejściowej dla producentów; zupełnie więc zgadza się mówca z wnioskami pana Gorayskiego, które dążą do usunięcia tych zasadniczych błędów.

W swoim czasie mówca był zdania, że

i Węgrzech jest za dużo i założenie nowej utrudniłoby jeszcze więcej skartelowanie rafineryj ; oprócz tego rafinerya taka byłaby w położeniu o wiele trudniejszem od dawniej istniejących, które podczas dawnych lat kartelowych zamortyzowały już włożony w bu dowę kapitał, tenże mówca jest przeciwny spalaniu ropy pod kotłami ze względów ogólno-ekonomicznych, gdyż w ten sposób najcenniejsze składniki ropy są stracone bezpowrotnie i eksport surowca jako takiego do Niemiec, także nie jest wskazanym, gdyż ze względów ekonomicznych i społecznych

trzeba zalecid przeróbkę surowca w kraju i wywozie już uszlachetniony produkt. W związku ze sprawą eksportu rafinady stoi sprawa zniżki taryfy eksportowej, która dzisiaj jest znacznie wyższą, niż np. w Rosyi.

Podczas gdy w Rosyi przewóz cetnara nafty z Carycyna do Sosnowic na przestrzeni 2.312 kim. kosztuje 5 k. 20 h., przewóz cetnara nafty u nas z Borysławia do Mysłowic na przestrzeni 416 kim, kosztuje 1 k. 40 h., a więc w stosunku do przestrzeni jest o 65°/0 droższy.

Dalej wspomina p. Steczkowski o konieczności zmiany obecnie obowiązującej ustawy naftowej, a mianowicie o przeprowadzeniu reformy w dwóch kierunkach: 1) zniesieni e procentów brutto, 2) ustanowienie minimum powierzchni dla eksploatacyi ropy, zastrzega się przy tern, iż jest przeciwny wprowadzeniu regale.

Wreszcie podnosi nową sprawę coraz większej koncentracyi u nas terenów naftowych przez wykupno terenów przez karpackie Towarzystwo w spółce z Towarzystwem akcyjnem dla przemyrsłu naftowego i wspomina o pogłoskach zmonopolizowania całego przemysłu przez Rockefellera, co dla kraju naszego ze względów ekonomicznych i społecznych byłoby niepożądanem i dla tego stworzenie instytucyi finansowej, o którą średnie i drobne przedsiębiorstwa mogłyby się oprzeć jest tembardziej wskazanem.

P. poseł dr. Kolischer dziękuje za zaproszenie wzięcia udziału w ankiecie, co sobie tłumaczy tem, iż, jakkolwiek w tej gałęzi przemysłu niefachowy, jako poseł z okręgu

' jest najważniejszy. Mówca podnosi różnicę taryfową w przewozie nafty rosyjskiej i amerykańskiej w Niemczech w porównaniu z galicyjską, która ogromnie niekorzystnie wypada dla nafty galicyjskiej, o usunięcie tej różnicy podjęte już są starania.

Nasz poseł jest również za wywozem do Niemiec rafinady, a nie surowca tembar-dziej, że surowiec z powodu konkurencyi istniejącego w Niemczech w okolicach Halle przemysłu parafinowego i olejnego z węgla brunatnego, nie uzyska ulg cłowych. Przechodząc do wywodów poprzednich mówców pan poseł zgadza się na postawione wnioski i jest nawet za usta wo wem stworzeniem silnej organizacyi przemysłu naftowego. Wreszcie rzuca myśl, by Wydział krajowy wyznaczył pewien fundusz na zakupno palników odpowiednich do palenia nafty galicyjskiej, by ułatwić przez bezpłatne rozdawanie konsumentom w Niemczech większe rozpowszechnienie w Niemczech nafty galicyjskiej.

Dyr. Zgórski podniósł potrzebę poparcia średnich i drobnych przedsiębiorców naftowych i wykazał, że pomoc ta przy gwa-rancyi krajowej 5 prc. oprocentowania kapitału na budowę rezerwoarów i zaliczkowanie ropy z łatwością da się zrealizować przez instytucye finansowe.

P. Łodziński wspomniał o przesileniach, które przemysł naftowy przechodził przedtem wskutek raptownego podniesienia produkcyi (jak w roku 1896, kiedy wywiercono obfite szyby w Schodnicy) i tylko brak rezerwoarów był przyczyną upadku cen.

Mac Garvey zaznaczył, że skupowywa-nie terenów przez Karpackie Towarzystwo z Credit-Anstalt nie stoi w związku z pogłoskami o zakupnie terenów przez Standard Oil Company, zwiedzanie kopalń naftowych przez amerykańskich- delegatów miało na celu tylko naoczne przekonanie się o nadproduk-cyi ropy w Galicyi i ustąpienie przez Amerykanów pewnego rejonu zbytu w Niemczech dla nafty galicyjskiej, dalej mówca sądzi, że wybudowanie rezerwoarów na 5.000 cystern jest wystarczającem dla produkcyi obecnej.

Dr. Bartoszewicz wobec zgodności członków ankiety co do zażegnania przesilenia przez budowę rezerwoarów i zaliczko- |

wania ropy podnosi jeszcze tylko niektóre postulaty przemysłu rafineryjnego. Błędem było, że u nas w kraju równolegle z przemysłem kopalnianym nie rozwinął się należycie przemysł rafineryjny; galicyjskie rafi-nerye produkują mniej, niż jedną trzecią część nafty, produkowanej w całej monarchii, jakkolwiek surowicę mają na miejscu.

Nie ulega wątpliwości, że nowa duża krajowa rafinerya pracowałaby w cięższych warunkach od dawnych, które zamortyzowały już włożony w budowę kapitał, lecz byłaby oparciem dla krajowych producentów, nie posiadających rafineryj i wzmocniłaby ich wpływ przy nowych umowach i pertrakta-cyach „ kartelowych. Z chwilą, kiedy nasze rafinerye muszą produkować naftę na eksport, nabiera pierwszorzędnego znaczenia sprawa zniżki taryf eksportowych, które dzisiaj dwa razy są droższe od taryf eksportowych rosyjskich ; z podniesieniem przeróbki ropy w rafineryach przez produkcyę nafty na eksport powstają większe ilości odpadków: mazi i oleju opałowego, i dla tych produktów należy uzyskać taryfy przewozowe wewnątrz Galicyi takie, jak na węgiel, by zastosować je do celów opałowych w kraju.

Rafinerye nasze są w stanie wywozić jeszcze znaczną ilość nafty i smarów do Węgier północnych i pod tym względem trzeba uzyskać dawną taryfę II. do granicy węgierskiej, która obowiązywała do roku 1900, jako rekompensata za wysokie taryfy na naftę i niskie na surowicę w samych Węgrzech. Idąc za przykładem Węgier i kierując się zdrowym egoizmem narodowym, należy stosować wszelkie ulgi dla przemysłu taryfowe i podatkowe, by ułatwić krajowi tę wielką ewolucyę, jaka dla jego przyszłości jest niezbędną, a jest nią przejście od stanu rolniczego, do stanu, w którym przemysł obok rolnictwa dominujące stanowisko zająć powinien.

Poseł hr. Męciński podnosi sprawę utrudnionego kredytu dla przemysłu naftowego, który jest gorzej pod tym względem traktowany, niż każda inna gałęź przemysłu lub kupiectwa.

Dr. Olszewski podnosi konieczność zniżenia od nafty podatku konsumcyjnego tern

bardziej, że inne rodzaje oświetlenia, jak gaz, do zdeprecyonowania produktu, ze brakło światło elektryczne lub acetylenowe są wolne właśnie tego, czego żądali producenci, to

od podatku.

P. Marszałek, zamykając ankietę, oświadcza, iż dla sanacyi przemysłu naftowego potrzebną jest silna organizacya tego przemysłu, na co nawet jest wskazanem wpływ i poparcie rządu, a Sejm wtedy niezawodnie przychylnie się odniesie do wyrażonych tutaj i skrzętnie notowanych postulatów.

Uważamy odbycie się ankiety za zdarzenie zbyt doniosłe, ażeby nie wypowiedzieć pod świeżem wrażeniem uwag, które się nam jako bezpośrednio w niej nie zainteresowanych, nasuwają.

Przedewszystkiem uważamy dojście do skutku ankiety tej za objaw w wysokim stopniu dodatni, świadczący o tem, że sprawami przemysłu naftowego zajął się Sejm nasz i jego organ wykonawczy Wydział krajowy — ankieta bowiem zwołaną została na zlecenie Sejmu, i dla jego dalszych, dobro przemysłu naftowego na celu mających postanowień posłużyć ma za dyrektywę. O ile przeto sam fakt odbycia się ankiety uważać musimy za korzystny, o tyle za mniej korzystnym uważać musimy przebieg i ostateczny rezultat obrad, streszczający się na-razie w przemówieniu końcowem pana Marszałka. Zapatrywanie p. Marszałka, że Sejm wtedy niezawodnie przychylnie odniesie się do wyrażonych w czasie obrad postulatów — podajemy myśl przemowy według sprawozdania dzienników o przebiegu ankiety — jeżeli stworzy się silną organizacyę tego przemysłu, być może wwnikło z przedstawienia rzeczy przez niektórych panów mówców, — mogło być jednak także i z góry postano-wionem,— nie pozwala oddawać się co do skutków ankiety zbyt różowym nadziejom, gdyż właśnie o nic tak trudno jak właśnie o ową silną organizacyę. Powiedzmy to inaczej : „gdyby silna organizacya, o której mowa, istniała, to nie istniałoby przesilenie, a przynajmniej nie przybrałoby takich rozmiarów jak obecnie“. Właśnie brak tej organizacyi stworzył derutę na targu naftowym, a organizacya dlatego była niemożliwą, że brakło jej podstaw materyaluycli, ażeby nie dopuścić

nie będzie możności korzy-

jest możności magazynowania swoich produktów i pobierania na nich^zaliczek. Jeżeliby Sejm przyszedł w tym względzie z pomocą przemysłowi naftowemu i w jaki ej bądź formie dał producentom krajowym to co im brakuje, to przyczyniłby się tem samem i do zorganizowania całego przemysłu naftowego, gdyż mając środki techniczne do dyspozycyi mieliby też siłę atrakcyjną, któraby przyciągnęła oporne i niepewne elementa, nie upatrujące w związku dzisiaj żadnego realnego interesu, a następnie dałby także producentom krajowym pewną przewagę w kierownictwie losami przemysłu naftowego. A zatem najprzód pomoc, a potem organizacya — inaczej będzie chęć udzielenia pomocy ze strony kraj u

stania z niej ze strony producentów.

Nie możemy się też zgodzić na wszystkie podczas ankiety wygłoszone zapatrywania reprezentantów naszych producentów, chociaż w całości uznać je musimy za trafne, a niektóre z nich jak n. p. wezwanie interwencyi rządu do doprowadzenia do skutku skartelo-wania rafineryi (prawdopodobnie na wzór skontyngentowania produkcyi cukru) może być szczęśliwie pomyślane.

Jesteśmy zwolennikami szukania rozmaitych dróg zbytu dla naszego surowca i wybranie takiej, która bez względu na to czy jest z punktu widzenia teoretycznego uzasadnioną czy nie, przedstawia w danej chwili i wśród istniejących warunków ekonomicznych najwięcej maieryalnych korzyści specyalnie dla producentów krajowych. Nie powinno się przeto z tego punktu widzenia obstawać przy technicznie najdoskonalszej metodzie przeróbki surowca, skoro konstela-cya targowa wykazuje mniejsze korzyści jak przy mniej doskonałej przeróbce albo przy użytkowaniu surowca samego. Nie powunno się przy tem rozchodzić, że ktoś na tem zarobić może, tylko zdrowa zasada ekonomiczna nakazuje zarobić samemu jak najwięcej. Umiejętność handlowa polega właśnie na zorganizowaniu takiego zbytu, który największe korzyści zapewnia, a przy racyonalnem prowadzeniu interesów muszą względy teore-

R. Z.

tyczne zawsze praktycznym być podporządkowane. Z tych względów nie można się zgodzić na jednostronnie postawione postulaty w rodzaju tych, że dążeniem naszem powinien być eksport rafinady a nie surowca, przeróbka wszystkiego na miejscu a nie zużycie nadmiaru na opał. Jest to jak powiedzieliśmy teorya, bo co za korzyść może wyniknąć z tego, jeżeli cała nasza produkcya krajowa zależną się stanie wyłącznie od grupy dużych rafineryj, które najprzód ropę eksportową, a następnie całą ropę skupywać będą po cenach, jakie im się podoba postawić, a producenci nie będą w możności uwolnić się od tej zależności, bo żadnego innego zbytu posiadać nie będą.

Cóż z tego, że producenci będą mogli w przyszłości, jeżeli się projekt budowy zbiorników urzeczywistni, magazynować swoją ropę; jeżeli nie rozszerzą zakresu jej zbytu, pozostanie wszystko po dawnemu, z tą różnicą, że produkcya obciąży się jeszcze opłatą dzierżawną za magazynowanie. Sama budowa zbiorników nie wystarczy, jeżeli równorzędnie z tem nie pójdzie akcya rozszerzenia zbytu.

Mówiąc o rozszerzeniu zbytu musimy w pierwszej linii podnieść kwestę opałową. Uważaliśmy i uważamy dzisiaj zwrócenie czy to ropy samej, czy ropy odbenzynowanej, czy też przygotowanych olejów lub mazi naftowych do opalania za najlepsze rozwiązanie kwestyi hyperprodukcyi i to za najlepsze zarówno ze stanowiska interesów przemysłu naftowego jak i gospodarstwa krajowego. Dla przemysłu naftowego jest to najlepszem rozwiązaniem z tego względu, że za oleje opałowe osiągnie się co najmniej taką samą cenę jak przy oddaniu nadmiaru ropy na inny możliwy cel, to jest dla eksportu lub przeróbki na naftę eksportową a przeszkodzi się nagromadzaniu i tem samem konkurencyi wszystkich ubocznych produktów, które obniżają następnie kalkulacyę całej przeróbki ropy i oddziaływają niekorzystnie na cenę ropy samej (nawet dla potrzeb wewnętrznych). Ze stanowiska gospodarstwa krajowego jest zastąpienie choćby częściowe węgla lub drzewa ropą podwójnie korzystnem, bo raz uwalnia się kraj od ciężkiego haraczu na rzecz importu węgla kamiennego, względnie ochrania się i tak nieracyonalną gospodarkę spowodowaną wytrzebieniem lasów w kraju, a powtóre zyskuje się bardzo dużo na ekonomii, bo przeprowadzone próby wykazały co najmniej 20% oszczędności w kosztach opalania ropą w porównaniu do najlepszego pruskiego węgla. Ze stanowiska dobrze zrozumiałych interesów krajowych jest właśnie to wrskazanem, co dziwnym sposobem na ankiecie zostało zbijanem. Także stanowisko zajęte przeciw dużej rafineryi krajowej uważamy zarówno za niekonsekwentne jaki za niesłuszne, niekonsekwentne z tego powodu, że jeżeli się staje na gruncie interesów krajowych a prawi o zasadzie wywozu produktów w uszlachetnionej formie, toż z tego właśnie wynika dążenie do stworzenia zakładów, w których to uszlachetnienie odbyćby się mogło, a nie przeciwnie — a niesłusznie, [bo jeżeli uważa się eksport nafty za korzystniejszy jak eksport ropy, to słuszniej jest dążyć do zysku jaki z przeróbki na naftę eksportową może spłynąć, jak zadowalać się skromną ceną, którą obce rafinerye, wyzyskując trudne stanowisko producentów, ofiarowrać raczą. Właśnie w kwestyi opalania ropą duża krajowa rafinerya może przyjść z wielką pomocą, gdyż ona stać by się mogła warstatem wyrobu różnych produktów opałowych i ten dział przeróbki skombinować by się dał z wyrobem nafty eksportowej.

Rzut oka na stan przemysłu naftowego w ubiegłym roku.

Rok 1901 scharakteryzowaliśmy jako przełomowy w przemyśle naftowym pod względem zastosowania produktów naftowych do opalania. („Nafta“, 1902, str. 10.).

W roku minionym możemy skonstatować dalszy postęp w tym kierunku. Światowa produkcya ropy wzrasta stale i daje się odczuwać nadmiar najważniejszego jej wytworu — nafty — której zużytkowywanie nie dotrzymuje kroku fabrykacyi. Ponieważ i inne poboczne produkta fabrykacyi nie znajdują odpowiedniego zastosowania, musiano szukać i znaleśó nowe pole zbytu dla surowca, a tem polem jest nieograniczona prawie dziedzina

techniki opałowej. Nie ma obawy, aby osłabł popyt na ropę do celów opałowych, jestto czysta kwestya konkurencyi z węglem, a powodzenie jej zawisło od taniości dobywania, innemi słowy od wykrycia obfitych pokładów ropnych, albowiem korzyści płynnego paliwa coraz powszechniejsze znajdują zrozumienie, i tylko jeden szkopuł stoi na zawadzie: kwestya trwałości zapasów ropy.

nionych wieków i musimy pamiętać o tem. Wprawdzie nie mnożą się oznaki rychłego wyczerpania zapasów ropy, przeciwnie pro-dukcya wzrasta ciągle i statecznie, a mimoto nie można spoglądać w przyszłość bez obawy, nigdzie też nie śledzą statystyki tak nerwowo, jak właśnie w przemyśle naftowym. Tu leży przyczyna, że opalanie ropą nie rozpowszechnia się ilościowo w tej mierze, jakby przypuszczać należało po tych dodatnich rezultatach wszędzie tam, gdzie je na próbę wprowadzono. Ma się wciąż do walczenia z niedowierzaniem i obawą, czy też pro-dukcya będzie stałą; potrzeba będzie jeszcze na to dalszych i trafnych dowodów, zanim wyłoniona dopieroco kwestya opalania ropą przekroczy stadyum prób i rozwinie się w wielkim zakresie.

Nadmiar produkcyi ropy, oraz eksploatacja ciężkich, do przeróbki na naftę niemożliwych gatunków, jak z Texas, Kalifornii i Borneo, popchną w przyszłości opalanie ropą na szersze tory i nadadzą mu znaczenie nietylko lokalne.

Co do dwu najważniejszych centr produkcyi na Kaukazie i w północnej Ameryce, to możną skonstatować zmniejszenie się wydajności, coprawda nieznaczne. Przyczyny tego faktu są w obu wypadkach różne. W Rosyi dwuletnia kryzys osłabiła ruch wiertniczy, skutki czego pokazały się właśnie w ubiegłym roku, w Ameryce natomiast dawne tereny naftowe w Pensylwanii, Zachodniej Wirginii, Nowym Yorku i Ohio

Pytanie, czy podziemne zapasy surowca są faktycznie tak niezmierne, by można liczyó na długie lata na pewną i spotęgowaną pro-dukcyę, czy też bogactwo to jest ograniczone lokalnie i czasowo, to pytanie tworzy jądro sprawy, nieda się jednak rozstrzygnąć na podstawie dotychczasowych odkrywek. Mamy przykłady produkcyi bardzo trwałej, można powiedzieć fenomenalnej, jak n. p. na stosunkowo ograniczonym obszarze półwyspu apszerońskiego przy Baku, ale także przykłady prawie zupełnego wyczerpania niegdyś obfitych terenów, jak w Pensylwanii i gdzieindziej. Pesymiści mówią o rychłem wyczerpaniu pokładów ropnych, optymiści o ich niezmiernem bogactwie. Jedni powołują się na te kopalnie, które wyschnęły całuiem lub prawie zupełnie po kilkuletniej wydajności, drudzy na obfite nowe odkrywki, które nieoczekiwanie przeszły nasze pojęcia o obfitości pokładów ropy.

wyrównuje produkcya pól naftowych w stanach Texas i Kalifornii. Zjawisko to posiada jak najdonioślejsze znaczenie dla ukształtowania się Całego handlu naftowego, dlatego należy je bliżej uzasadnić.

Z powodów łatwo zrozumiałych nie wyszła jeszcze końcowa statystyka za rok 1902, musimy więc zadowolić się miesięcznymi wykazami produkcyi amerykańskich terenów naftowych. Uwzględniając również ruch wiertniczy podajemy w następującem zestawieniu także ilość szybów, wykończo-

Trudno rozstrzygnąć pomiędzy temi dwoma zapatrywaniami. Prawdopodobnie słuszność jak zwykle leży w pośrodku. Zapasy ropy nie są ani tak ograniczone, jak jedni przypuszczają, ani tak niewyczerpane, jak drudzy zapewniają. Nie podlega wątpli- wyczerpują się, a wynikłego stąd ubytku nie wości, że oprócz dotychczas eksploatowanych obszarów naftowych znajdą się w przyszłości dalsze, z drugiej strony trzeba się liczyć z faktem, że wyczerpanie pokładów po pewnym przeciągu czasu, dłuższym lub krótszym, będzie naturalnem zjawiskiem, gdyż jakiekolwiek zdanie się ma o powstawaniu ropy, to twierdzenie, iż zapas ropy w ziemi jest ograniczony, nie da się zbić. Tak jak węgiel kamienny przedstawia nam pracę ciepła słonecznego w ciągu lat tysięcy, taksamo ropa jest wytworem epok geologicznych a jej współczesne tworzenie się tak samo lub nych w danym miesiącu. Tabela obejmuje w większym stopniu nieznaczne, jak węgla.    tylko dawne pola naftowe w Stanach Pen-

My obecnie zużywamy pracę sił natury mi-    sylwania, Zach. Wirginia, Nowy York i Ohio.

Nowe szyby w r. 1902.

Z tego

Suma produkcyi nieproduktywne, nowych szybów*)

styczeń

luty

marzec

kwiecień

maj

czerwiec

lipiec

sierpień

wrzesień

październik

listopad

.—¹ I—i    I—¹¹ i—i    i—‘    1—'¹    M    |—i    '—t

k*. ifs. 7|x    ba    k-    to    ö    «£> oo ö

GO 05 05 K, 05 CO 05 ^ 05

234

184

211

239

308

250

324

245

285

401.078

268.100

441.006

400.500

492.621

544.650

591.914

604.035

600.990

597.153

559.080

Przeciętna wydajność na dzień i szyb.

12¹/« beczek

ll³/4

14³/b

12

12²/4

12%₀

13⁷/io

13ö/io

13³/+

13⁷/io

12⁷/s

1900 i 16-9

Przeciętna wydajność nowych szybów w r. 1902 wynosiła mniej więcej 13'5 beczek dziennie, co wobec 20T beczek za rok za r. 1901 (sprawozdanie departamentu górniczego w Waszyngtonie) oznacza niemałe umniejszenie produkcyi dawnych amerykańskich terenów naftowych. Na innem miejscu wymienionego sprawozdania czytamy, źe przeciętna produkcya w roku 1902 była najniższą od roku 1877, a więc tendencya zmniejszania się wydajności kopalń jest stałą. Wprawdzie spotęgowany ruch wiertniczy oraz obfita produkcya nowych terenów wr Texas utrzymają na razie prawdopodobnie rów-nowagę w ogólnej produkcyi ropy Stanów Zjednoczonych, niezmierna to jednak ogólnej charakterystyki kopalnictwa naftowego w tej części świata.

Nowe kopalnie wr stanach Texas i Kalifornii, którym przypadło zadanie wyrównania ubytku produkcyi starych kopalń, dostarczają surowca mniej wartościowego, któryby można przerabiać na naftę tylko w razie koniecznym. Stąd pochodzi, źe amerykański przemysł rafineryjny zaczyna tracić, znaczenie co do ilości i jakości swego fabrykatu, a równocześnie tworzą się lepsze warunki na rynkach europejskich dla nafty rosyjskiej, rumuńskiej i galicyjskiej. Zapowiedzią tego przełomu są liczne oznaki, ja-koto: dawniejsza konwencya amerykańsko-rosyjska ma przekształcić się na amerykań-sko-rosyjsko-austryacką (ze współudziałem niedawno założonego stowarzyszenia eksportowego), powstanie azyatyckiego trustu naftowego, gorączkowe zabiegi Standard Oil Co. około zdobycia sobie obiecujących terenów gdziekolwiekbądź i t. d.

Powiedzieliśmy wyżej, iż przyczyna zmniejszenia się produkcyi rosyjskiej leży nie w częściowem wyczerpaniu kopalń. W przeciągu 11 miesięcy r. 1902 ogólna produkcya wynosiła 581,994.832 pudów⁷, między tern 86,943.900 pudów ropy wybuchowej, rok przedtem 608,481.895 pudówT, w ozem 82,571.400 ropy wybuchowej. Zatem produkcya zmniejszyła się w roku ubiegłym o 16,487.063 pudów, lecz ilość wybuchowej ropy powiększyła o 4,372.500 pudów. Tam, gdzie z biegiem czasu wybuchy stają się licz-niejszemi i obfitszemi, nie ma mowy o wyczerpaniu pokładówr.

(Dok. nast.)

„Taran“ p. Wolskiego.

Wiedząc, jak wielkie zainteresowanie budzi nowy system wiercenia p. Wolskiego, pragnę podzielić się z Szanownymi Kolegami wrażeniem, które świeżo przywiozłem z Westfalii, gdzie p. Wolski stanął ze swoim „taranem“, by iść o lepsze z tamtejszą postępową i ogromnie wyszkoloną techniką wiertniczą. Było ogólne zdanie, jakoby p. Wolski wybrał się zawcześnie na tę światową arenę ze swoim systemem, wobec tego jedynie podaję poniżej daty łaskawie udzielone mi na miejscu, a które już chyba mówią same za siebie. Sszyb, o którym mowa, wierci pan Wolski we wsi Haaren, godzina drogi pieszo od miasta Hamm.

*) Produkcya miesięczna obliczona z przeciętnej produkcyi dziennej. Cyfry tyczą się tylko nowych szybów, nie podają więc ogólnej produkcyi.

Data

szychta

godzin czystego wiercenia

metrów uwierc.

postęp

na

godz.

maxim.

minim.

Wiercenie „taranem.

głębokość

średnica świdra resp. otwór zrób. ekscentrem

rury w metr.

pokład

U w a g a.

- c- oo d

R R

I.

II.

I.

II.

niedz.

I.

1 05

1-02

1-21

6-15

6-05

7-8 4*5! 7-50

290 mm

4-5

13-65

19-70

252

11

6-50 do 12 nr.

piasek lotny ! 9-50 I kurzawka 17-90 do 20 m żwir rzecz.

ładowanie rur na kolei.

o    t—i    oi có ^

t-H "rH t-H

-    -    , -    - F

II.

I.

II.

I.

II.

I.

II.

I.

II.

1.

3-17

7-19

1-01

8-39

8.—

3-21

10-34

4-—

7‘41

7-08

19‘60

23-50

3-20

20.10

17-35

7-2 4-4 5-3 2-2 3-4 2 2-9 1-8 2-4 1-9

39-30

62-80

66-

86-10

103-45

11

11

11

11 '

11

23-40

‘É3 ę*    ęó ci    d    i-i    oi co    ^    ,ö

^    ^    ,H    ^Ol    (M    (01(01    oi    oi

—    ^    ^    H    S    g g

II.

9-06

12-80

30-10

7-85

18-95

22-85

4-2

3.5

2.2

4.6

niedz.

14-45

2-2

4 116-25

2- 2 146-35

1    154-20

2    1173-15

3- 1 196-— 1-0 210-45

11

215

11

11

I.

II.

I.

II.

I.

II.

I.

II.

I.

II.

I.

II.

I.

II.

I.

II.

I.

108-05

145-—

do 303 m. margiel miększy piaszczysty potem ilasty

dto. i rurowanie.

rurowanie

wiercono ekscentrem.

6.45

8-—

7-11

9-40

5 55 8-16

7-38

9-02

9-30

8-30

7-04

5-20

10-25

19-70

25-50

23-50

23-85

i

6- Ó5 6- óo cc

T—I

i4^ cc cc ló d' d'

CO tO bp

<£ cb

-ó

230-15

255-65

279-15

3üo-

średni postęp 1-21 310-20 1-18 319-90 327-60 0-98 336-50 1-37 349-50

1-—

11

180

230--

298--

303-63

margiel

zbity

twardszy

ścinający

świdry

wiercono bakowcem.

sypie.

czeka się na rury.

rurowanie.

wierć. eks. 230 mm otwór

skróć, zawiertka u eksc.

IO'"

05

II.

7-25

10 —

11-90

17- 20 7-55

16-85

14-65

18- 35

1-43

2-43

1-41

1-63

o._

1-85

361-40 378-60 386-15 403-— 417-65 436-—

skróć, zawiertek na 5 mm

podsypuje.

rurow. za ekscentrem.

Zestawiając tedy robotę po dzień dzi-    roboczych 436 m., czyli po 15 m. na szychtę

siejszy, zrobiono okrągło w 29 szychtach    w przecięciu. Następna tabelka porównawcza

postęp

średnica świdra lub ekscentra

uwiercono

metrów

zwiercono dm. kub. pokładu

w godzinach.

metrów na godzinę

kub. dm. pokładu

A.

przeciętnie :

290 mm 252

270 eksc. 213

230 eksc.

95-95

50-65

148-90

396

1-05

4800

3039

133

5303

434-50

5500

19038

30-39

16-50

56-36

83-10

188-20

co co co co

CĆ 05 05 Ô M cb

HÇOlCHN

Cd CO rH r—( t-H

CC CC

*•

140

przeciętnie :

122-75 189-45 91 40 82-30 485-90

4360

4452

2148

1267

12227

51

2-4

1-4

101-30

93-30

1-8

1-0

0-73

0-38

99

345

0-8

1-4

0-21

0-58

conego materyału. A. oznacza wiercenie „taranem“

na

dla lepszego zorientowania się w celu poznania i ocenienia wartości tarana z ilości zwier-

— B. jedno z najlepszych wierceń w bliskości wykonane.

/ powyższego zestawienia wynika, że w miarę głębokości i twardości pokładu przemawia wszystko na korzyść „tarana“.

Ludzie, jak wiertacze i pomocnicy pracują tamtejsi. Również żuraw wiertniczy jest w użyciu tamtejszy, bo jak wiadomo „taran“ może być do każdego żurawia przystosowany. Przerwy w wierceniu są zupełnie elementarne, które jakkolwiek psują ogólny może efekt, nic jednak wspólnego z samym systemem nie mają.

Wobec dotychczasowych tak świetnych wyników śmiem twierdzić, że i dalsze pogłębienie szybu, które ma być do 700 m. doprowadzone, w tern samem tempie pójdzie, czego p. Wolskiemu z całego serca życzę. Schodnica 2. marca 1903.

Stanisław Czerwiński.

Posiedzenie Wydz. kraj. Tow. naft.

z d. 8 go listopada 1902. Przewodniczący: JWny August Gorayski, obecni członkowie wydziału: pp. L. Wiśniewski, E. Fibich, B. Łodziński, K. Gąsiorowski, J. Zeitleben. W. Wolski. W. Pieniążek, dalej p. prof. R. Załoziecki i sekr. dr. S. Bartoszewicz.

Odczytany protokół przyjęto bez zmiany.

Sekretarz oznajmia wykonanie wszystkich uchwał poprzedniego posiedzenia, a więc podanie do Wydziału krajowego o przywrócenie subwencyi w dawnej wysokości 1.600 kor., do ministerstwa kolei o zniżenie taryfy przewozowej dla ropy cele opalowe; do Tow. IIryckiego i Karpackiego wystosowano urgensa o płacenie dodatków produkcyjnych. Pierwsza część broszury o opalaniu ropą drukuje się już w „Nafcie“, cała odbitka wyjdzie w bieżącym miesiącu. Sprawa budowy pomnika dla ś. p. S. Szczepanowskiego posunęła się o tyle naprzód, że w pracowni rzeźbiarza p. Kuźnie wieża obejrzała komisya model i zarządziła niektóre poprawki; prace wstępne koło łamania granitu tatrzańskiego w okolicy Zakopanego już rozpoczęte. Na wniosek p. Rodzińskiego cofnięto uchwałę poprzedniego posiedzenia Wydziału co do rozpisania składek na brakującą kwotę dla budowy pomnika ś. p. Szczepanowskiego, wobec ciężkiego położenia pracowników naftowych.

W sprawie komisyi dla budowy rafineryi w Niemczech podnosi sekretarz wstępne kroki w konsulacie niemieckim we Lwowie; konsul odniósł się z zapytaniem o możliwość zniżenia cła

na ropę do Niemiec, lecz odpowiedź dotąd nie nadeszła. Komisya uchwaliła uprosić prof. Załozie-ckiego o ułożenie nowego memoryalu w sprawie eksportu ropy do Niemiec zgodnie z obecnym stanem cen i produkcyi, polecić inż. T. Łaszczowi skomunikowanie się listowne z kapitalistami niemieckimi, z którymi Tow. dla handlu i przemysłu ma stosunki, zaś drowi Bartoszewiczowi porozumienie się osobiste z p. Mac Garvey’em, wreszcie uznano potrzebę zbadania we Wiedniu, czy przez rząd austryacki nie dałoby się uzyskać zniżki cła na ropę przy zawieraniu traktatów handlowych z Niemcami. Dyr. Łodziński udziela prywatnych wiadomości od niektórych fabrykantów niemieckich, którzy na przeróbkę ropy galicyjskiej w Niemczech zapatrują się z niedowierzaniem, dowodząc, iż produkcya Borysławia na to nie wystarczy.

Dłuższą dyskusyę wywołała sprawa oznaczenia podstawowej ceny dla eksportowej ropy loco Borysław. Zgodzono się ostatecznie na cenę 2Va marek, którąto cenę i prof. Załoziecki w swoim memoryale ma przyjąć do kalkulacyi rentowności rafinery i w Niemczech.

Dalej uchwalono, by sekretarz towarzystwa wyjechał do Niemiec dla dokładnego zbadania sprawy na miejscu. Dla pokrycia kosztów tej podróży uchwalono udać się do Związku producentów ropy „Ropa ‘ o wyasygnowanie na ten cel 1.000 koron.

W sprawie zmiany ustawy górniczej zabiera głos dyr. Gąsiorowski i omawia zarys swego projektu, który da się streścić .w następujących punktach :

1.    Minimum tereim naftowego, zdolnego do eksploatacyi, ma wynosić 14.400 nr², oddalenie szybu od granicy i budynków 60 metrów.

2.    Każdy w oddaleniu przynajmniej pięciu kilometrów od kopalni ropodajnej ma prawo robić poszukiwania za naftę, i jeśli odkryje ropę w ilo-ci opłacającej eksploatacyę, przysługuje mu prawo znaleźnego przez nadanie mu pola naftowego 3 X 14.400 m³ za wynagrodzeniem 25% brutto dla właściciela.

3.    Dobrowolne umowy właścicieli gruntów z przedsiębiorcami naftowymi w innych wypadkach nie są wykluczone.

4.    Jeśli w kompleksie gruntu, obejmującym 500 hektarów, przynajmniej 250 hektarów stanowi kopalnie ropy lub zakontraktowany teren naftowy, natenczas cały obszar ten stanowi rewir naftowy, i jeśli po ogłoszeniu go za takowy w dz. p. p. w przeciągu 30 dni nikt nie zgłosi protestu, tein samem poddaje się wszelkim rozporządzeniom władz górniczych, politycznych i autonomicznych co do budynków, dróg i t. d. na tym terenie.

Pas ziemny nie szerszy jak 130 metrów, leżący między dwoma kopalniami, może być przez władze górnicze ekspropriowany za odpowiedniem wynagrodzeniem.

5. Obszar naftowy 14.400 m² ma wszelkie prawa pól górniczych.

Nad projektem tym rozminęła się ożywiona dyskusya, w której wszyscy zgadzali się na potrzebę opracowania projektu zmiany ustawy. Ponieważ sprawa ta została poruszoną w krajowej Padzie górniczej i tam została wybraną specyalna komisya z pp. Gąsiorowskiego, Gorayskiego, Su-szyckiego, Szajnochy, Szumskiego z prawem koo-ptacyi dalszych członków, przeto na wniosek pana prezesa Wydział zgodził się na to, aby komisya po przybraniu kilku członków z grona przemysłowców naftowych najpierw opracowała taki projekt ustawy.

Następnie przedstawia sekretarz prośbę Amerykanów, objeżdżających tereny naftowe Galicyi, o udzielenie im dat produkcyi poszczególnych kopalń za ostatnie trzy lata. Przy sprawie tej rozwinęła się obszerna dyskusya nad obecnem przesileniem naftowem i możliwemi środkami zarad-

Ustanowienie terminu Walnego Zgromadzenia odłożono do następnego posiedzenia.

Przyjęto do Towarzystwa nowych członków pp. G. Mac Garvey’a, Szydłowskiego, Mersona i Machera.

P. Sholman podniósł potrzebę niektórych szybkich zmian w przepisach górniczo-policyjnych, które można osiągnąć przez wniesienie odpowiedniej petycyi od Tow. naftowego do c. k. Starostwa górniczego w Krakowie Dla sformułowania tych zmian została wybraną komisya z pp. Gąsiorowskiego, Wolskiego, Sroczyńskiego, Mikuckiego i W. Pieniążka, która na następnem posiedzeniu Wydziału ma przedłożyć gotowy projekt.

Na kandydata na członka krajowej Budy kolejowej Wydział uchwalił zaproponować p. wiceprezesa Tow. L. Wiśniowskiego.

Posiedzenie Wydz. kraj. Tow. naft.

z d. 80. stycznia 1908, pod przewodnictwem pana Augusta Gorayskiego i w obecności członków pp. Pibicha, Łodziriskiego, Zeitlebena, Łaszcza, Sroczyńskiego. Z komisy i rewizyjnej p. Mars, z re-dakcyi „Nafty“ prof. Załoziecki, protokół prowadzi dr. Bartoszewicz

Ponieważ sprawozdanie sekretarza z jego podróży do Niemiec zlożonem już zostało na nad-zwyczajnem posiedzeniu Towarzystwa w grudniu z. r., przeto obecnie pozostaje jeszcze odczytanie nadesłanych z Berlina warunków, pod jakiemi grupa berlińska podjęłaby budowę rafineryi w Niemczech.

W sprawozdaniu rocznem kasowem sekretarz podnosi, że wkładki w roku 1902. wynosiły 11.0.52 kor. 19 hal., rozchód 12.426 kor. 21 hal., w tej sumie mieści się jednak pozycya nieprzewidziana budżetem 741 kor. 56 hal., spowodowana wydatkami z powodu śmierci p. Krasuckiego i kwota 203 kor. 94 hal. jako opłacenie za 3 lata zaległych podatków, tak iż wydatki właściwie stanowiły 11.470 kor. 71 hal. Saldo na r. 1903 wynosi 837 kor. 69 hal.

Z działalności Towarzystwa za rok ubiegły podnosi sekretarz : wystaranie się o zniżenie taryfy dla ropy na cele opałowe, wydanie broszury o opalaniu ropą, inicyatywa w sprawie eksportu ropy do Niemiec, podanie do ministerstwa skarbu w sprawie nieściągania podatków w przeciągu jednego roku, zaś w ostatnim miesiącu: wy gotowanie podania do namiestnictwa o ustanowienie w Borysławiu komisarza rządowego. Dalej odczytuje sekretarz odezwę komitetu z łona 1-go Zjazdu przemysłowego w Krakowie o zawiązanie centralnego związku przemysłowego i zaproszenie naszego Towarzystwa na członka. Uchwalono przystąpić do tego Związku z wkładką później określić sie mającą.

czerni, wreszcie uchwalono polecić prezydyum zwołanie zebrania producentów dla omówienia i postanowienia środków zaradczych i dążenia do utworzenia polskiego akcyjnego towarzystwa lub spółki. Co do dat uchwalono, by towarzystwo udzielało tylko ogólnych cyfr produkcyi galicyjskiej.

P. Zeitleben proponuje wysłanie od Tow. naftowego podania do c. k. Starostwa górniczego z przedstawieniem, by nie zatwierdzało rozporządzenia drohobyckiego urzędu górn. okr., tyczącego się zakazu pracy nocnej w szybach wybuchowych i ogradzania kopalń płotami z siatek drucianych, lecz by zwołano ankietę fachową w tej sprawie. Wniosek ten został uchwalony i posiedzenie zakończone.

KRONIKA.

Z Akademii górniczej w Leoben. Po ukończeniu c. k. Akademii górniczej w Leoben złożyli egzamin państwowy z górnictwa pp. Władysław Ło-żański i Adolf Koneczny, zhutnictwap. Stefan W y p o r e k.

Ze związku producentów „Ropa“. Na odbytych 25 i 26 lutego posiedzeniach komitetu egzekucyjne go „Bopy“ zdecydowano dążyć do połączenia wszystkich większych producentów przy zmianie obowiązującego statutu, a członkowie dawniejsi postawili osiągnięcie tego za warunek dalszej przynależności, gdyż w obecnych warunkach Związek producentów nie może spełniać swoich zadań. Przy tej akcyi rozchodzi się z jednej strony o grupę mniejszych producentów w Borysławiu, z innej strony o duże niezależne firmy jak: Towarzystwo akcyjne dla przemysłu naftowego, „Hanowersko-gali-cyjskie gwarectwo“ i Towarzystwo naftowe „Potok“. Przeprowadzenie pertraktacyj z producenta-

ubiegłym.

w kraju.

mi poruczono Towarzystwu karpackiemu, Spółce Uryckiej i Angielsko-galicyjskiemu Towarzystwu. Rokowania z grupą pierwszą zdaje się nie napotkają na trudności, inaczej ma się rzecz z grupą drugą i w każdym razie zależeć będą od wyniku tychże dalsze losy organizacyi.

Spis w roku 1902 nowo powstałych przedsiębiorstw naftowych. Okręg górniczy : Drohobycz.

Borysl a w.

Lwowska Spółka naftowa.

„Parana“ Bogusz i Sulimirski.

„Syryusz“ Dr. Majewski i Sp.

Księżna M. Lubomirska i Zamoyscy.

„Nadzieja" M. Pomeranz i Sp.

Neumann, Wołfarthowa i Taraczewski. Mermelstein, Pachtmann i Platz.

„Peliks“ Amalia Gartenberg i Pachtmann.

Kzrol Rogawski i Sp.

Sussmann i Sp.

Dr. Tiegermann, dr. Low i Rogawski. Mermelstein, Krügel i Rothmann.    \

Pranciszek Reinisch.

„Zgoda“ dr. Szajna i Sp.

Dr. Tiegermann, Zeiler i Sp.

„Klaudyusz“ Angermann i Macher.

Mojżesz Seif i Sp.

„Przyszłość" Towarzystwo Sądowa Wisznia. Towarzystwo produkcyjne „Ropa“ w Borysławiu. „Albert“ Dub i Sp.

Dr. Władysław Szajna i Sp.

Dr. Franciszek Rauch i Lenartowicz.

Jan Kanty Fibich i Borzykowski.

Czerwiński, Hennig i Gąsiorowski na terenie „Kasy Brackiej“.

Leon Mikucki i Sp.

Spółka kopalniana „na Kowalskim“.

Sulimirski i Lossow.

B. Rzepecki i Sp.

Klejnowski i Sp.

Kopalnia „Felicitas".

Eismont, Pomeranz i Sp.

Kopalnia „Fortuna“.

Karol Dąmhski i Sp.

Juda i Chaim Zuckerberg.

Towarzystwo Drohobycko-Przemyskie. Tymaczkowski, Wegner i Sp.

Kopalnia „Elisabeta“.

M. Stemplet’ i Sp.

Leon Mikucki i K. Perutz (Popiele).

Galicyjska Spółka naftowa.

Kopalnia „Aniela".

Kazimierz Lipiński i Sp.

Mraźnica. Dr. Goldhammer i Kuhmecker. Łaszcz i Lindencaum.

Wagmann i"Dr. Tiegermann.

Tu stanów i ce.

Hr. Oliwier Resignier.

W okręgn jasielskim i stanisławowskim nie nie przybyło żadne nowe przedsiębiorstwo w roku

Środek do gaszenia pożarów nafty wjmalazl

rosyjski technik nazwiskiem Loran. Próby liczne, robione w Baku z zapaloną naftą w dołach lub cysternach z wynalazkiem, wypadły bardzo pomyślnie.* Płyn gaszący lany cienką warstwą lub strzykany na płonące masy nafty, uduszą w krótkości pożar. Działającym składnikiem tego płynu jest prawdopodobnie (o ile można odgadnąć z tajonego wynalazku) rozpuszczalna we wodzie albumina, która w chwili ogrzania ścina się w cienką pienistą skorupę, wskutek czego powietrze nie znajduje przystępu do płonącej masy i ta gaśnie. Jak donoszą rosyjskie gazety, kilka większych firm stara się o nabycie tego wynalazku.

Ogłoszenie-

„Pomoc Wzajemna" Towarzystwo urzędników pracujących w przemyśle naftowym wzywa strony interesowane, aby w kwestyach angażowania urzędników i robotników dla wykonywania wierceń systemami: kanadyjskim, linowym, płóczkowym, „Rapid“ i „Raky", dyamentowym i luźnospadowym za granicami Galicyi i Monarchii, w Alzacyi, Hannowerze, Belgii, Francyi, Rumunii, Kaukazie, Baku, Persyi, Indyach (Sumatra, Jawa), Algierze, Pensylwanii, Texas, Indyanie, Ohio, Brazylii i Argentynie, zwracały się o pośrednictwo pod adresem: „Pomoc Wzajemna“ — Schod-nica.

Ogłoszenie.

Wobec 50% zniżki taryf przewozowych dla ropy i dalszych spodziewanych ulg w tym kierunku stała się kwestya rozpowszechnienia ropy jako materyału opałowego w kraju ogromnie aktualną.

W myśl uchwały, powziętej na Walnem Zgromadzeniu w dniu 4. stycznia 1903 w Drohobyczu, przyjęło Towarzystwo „Pomoc Wzajemna" na siebie rolę pośrednika we wszystkich kwestyach, tyczących opalania ropą gorzelń, browarów, cegielń, wapniarek, hut szklan-nych i wszelkiego rodzaju innych fabryk

Udzielać będziemy wyjaśnień w kwestyach technicznej natury i taryfowych, pośredniczyć w zaprowadzaniu potrzebnych urządzeń, dostarczać kosztorysów, przyjmować opalanie kotłów w akord i udzielać wszelkich wskazówek w zakres opalania ropą wchę-

dzących.

Niebawem ukaże się naszym nakładem wydana broszura, traktująca wyczerpująco

kwestyę użycia ropy jako materyału opałowego ze stanowiska technicznego i ekonomicznego.

Koks!

W zleceniach prosimy wymieniać :

1. Najbliższą stacyę kolejową. 2. Odległość danej miejscowości od najbliższej sta-cyi kolejowej. 3. Miejscowe ceny drzewa twardego i miękkiego, ewentualnie używanej do opalania słomy. 4. System i wiek w użyciu będących lokomobil lub kotłów parowych. 5. Czy fabryka posiada kocioł rezerwowy P Listy i telegramy adresować należy : „Pomoc Wzajemna“ — Schodnica.

►O

•m

Zakład gazowy miejski ive Lwoivie

dostarcza

SCoüs

■©

aa

cc,

aa

z najlepszych węgli gazowych do opału i celów kowalskich.

Cena obecna — aż do odwołania

SK

podstawy do badań terenów naft.

przez inż. Klaudyusza Angermana.

Cena 6 koron.

Do nabycia w księgarniach lwowskich.

— li. 230 —

za

US

10.000 kg. loco Lwów dworzec.

li

1-10

ii

li o k *!

BIURO

Stowarzyszenia gal. producentów ropy „ROPA“

Towarzystwo akcyjne dla przemysłu naftowego we Lwowie.

Stowarzyszenia gal. producentów ropy „ROPA“

stowarzyszenia zarejestrowanego z ograniczoną poreką znajdują się

we Lwowie, ul. Ghorążczyzriy I. 17. (Dom naftowy) I. piętro.

■♦■♦■♦■♦■♦■♦■♦■♦■♦■♦■♦■♦■♦■♦■♦■♦b

Towarzystwo akcyjne dla przemysłu naftowego we Lwowie.

Fabryka narzędzi wiertniczych w Borysławiu wykonuje wszelkie przybory wiertnicze wszystkich systemów, z najlepszego materyału, po najbardziej umiarkowanych cenach.

KOMPLETNE RYGI WIERTNICZE NA SKŁADZIE.

Fabryką kieruje inż. Władysław Zdanowicz. Korespondencye adresować do biura Towarzystwa, we Lwowie ul. Kościuszki 7.