NAFTA

Organ Galicyjskiego Przemysłu Naftowego

wychodzi raz na miesiąc.

Prenumerata wynosi rocznie 12 koron.

Komitet redakcyjny: A. NIEKRASZ, Chorkówka, — Inż. J. SHOLMAN, Schodnica, — Inż. W. WOLSKI, Schodnica. Wydawca i redaktor: R. ZAŁOZIECKI.

Adres Redakcyi i Administracyi : Lwów, ul. Z. Chrzanowskiej 1. 10.

Treść zeszytu 7.

Nowy sposób spalania płynnego paliwa i palnych cieczy przez rozpylanie palnymi gazami. — O przewodach wiertniczych i koronkach. Napisał W. Petit. — Borysław — nowe Baku? — Nowy sposób otrzymywania węgla, posiadającego wielką siłę odbarwiania. Wynalazek p. Bafała Ostrejki. — Protokół posiedzenia Wydziału kraj. Towarzystwa naft. z d. 8. lipca 1902. — Kronika.

Stale rosnąca produkcya ropy, wzrost cen węgla i dążenie przemysłu naftowego do zdobycia sobie i dla odpadków możliwie rentownego pola zbytu objaśniają nam dostatecznie to współzawodnictwo pomiędzy ropą a węglem na polu techniki opałowej, które

Nowy sposób spalania płynnego paliwa

i palnych cieczy przez rozpylanie palnymi gazami.

Opatentowany przez Müllenbacha w Niemczech i wszystkich ważniejszych państwach zagranicznych.

Naturalnem płynnem paliwem są oleje naftowe albo ropne, których jeden destylat, mianowicie nafta znajduje ogólne zastosowanie jako olej świetlny (mniej w celach gotowania lub opalania).

Według składu chemicznego są oleje naftowe jak wogóle wszystkie płynue mate-ryały opałowe węglowodorami, powstałemi prawdopodobnie przez zbitumizowanie szczątek zwierzęcych i roślinnych w łonie ziemi.

To prawdopodobne pokrewieństwo z węglem usprawiedliwia przypuszczenia sfer technicznych jakoteź i naukowych, że istnieje możliwość odkrycia z czasem tak bogatych źródeł ropy jak dotąd znane pokłady węgla.

I tak rzeczywiście odkryto w ostatnich latach nowe pokłady ropy we wszystkich częściach świata i częstokroć o bardzo wielkiej wydajuości, mianowicie zaś udział Indyj holenderskich, Austro-Węgier i Rumunii w ogólnej produkcyi ropy przedstawia się coraz większymi cyframi.

W Ameryce samej, w Kalifornii, a pize-dewszystkiem w stanie Texas odkryto wielkie pola naftowe.

Ażeby ropa mogła być użytą w celach oświetlania, musi ona przejść pewne procesy, bądź to dla uwolnienia jej od zbyt lotnych węglowodorów, bądź to w celu usunięcia z niej cięższych składników.

Nie każda ropa daje przytem jednakowe wyniki, źródła pensylwańskie dostarczają najwięcej oleju świetlnego (80—90 pr.), podczas gdy z rosyjskiej ropy zwykle tylko 35 — 40 pr. oleju świetlnego otrzymać można.

Pozostałe oleje ciężkie, zwane w Rosy i „Mazut“ posiadają znacznie wyższą wartość opałową aniżeli dobre gatunki węgla i służą w rosyjskiej komuuikacyi (na statkach parowych i lokomotywach) jakoteź i w rosyjskim przemyśle w znacznym zakresie jako surogat węgla.

poczynając od żeglugi, wszędzie się rozpowszechnia.

Niżej podajemy tablicę według B u-sley’a „Użycie płynnych materyałów opałowych w kotłach okrętowych“*), która daje porównanie składu chemicznego i absolutnej wartości opałowej ropy i węgla.

Gatunek

materyału opałowego

Ciężar

gat. w Węgiel Wodór Tlen siarka 0° C

1 kg. materyału opałowego zamienia wody 1000 C. w parę.

Absolutna

wartość

opałowa

Ciężka pensylwańska ropa Lekka kaukazka ropa Ciężka „    „

Odpadki naftowe średnia z 98 lepszych angielskich gat. węgla

1-380    80-0

13-7

13-6

12-3

11 7

5-0

po    y y o m

ö    tb 2* i-li ai.

1-25

21- 48

22- 79 20-85 20-53

14-61

11.520

12.237

11.188

11.018

7.840

Średnie

16

Zatem co do siły parowania mają się węgle do rop przeciętnie jak 2 : 3.

W rzeczywistości stosunek ten wypadnie dla olejów jeszcze korzystniej, gdyż można je łatwiej zupełnie spalić aniżeli węgle, które tracą bezużytecznie w popiele i niespalonych gazach, uchodzących do komina, znaczną część ciepła.

Rzeczywista siła parowania przedstawia się według dotychczasowych doświadczeń w następnej tabeli Busley'a:

Dobre Najlepsze parowanie parowanie parowanie

Węgle kamienne 7 krotne 8 krotne 9 krotne Ciężkie oleje skal. 12    „    14

Przeciętnie zatem ma się rzeczywista wartość opałowa węgla kamiennego do wartości płynnych materyałów ze względu na ich zdolność parowania mniej więcej jak 4:7, to znaczy płynne materyały mogą być droższe w tym samym stosunku, aby mogły jeszcze z węglem konkurować.

Spalanie płynnych materyałów przynosi nowe korzyści wskutek prostszego urządzenia takiego opalania jakoteż odpowiednio zmniejszonego personelu palaczy.

Godną uwagi jest także bezdymność spalania, zaś możność natychmiastowego rozniecenia jakoteż usunięcia ognia jest cenną przedewszystkiem dla takich urządzeń gdzie potrzeba opalania w rozległych granicach się waha albo częstokroć przerywaną bywa.

Dla procesów suchej destylacyi, żarzenia lub topienia nader ważną jest możność otrzymania wysokich temperatur.

Częstokroć będzie więc lepiej użyć ropy lub jej odpadków jako materyału opałowego zamiast stałych ciał opałowych, nawet gdyby w najlepszym razie te wielkie korzyści prostego urządzenia, bezdymności, niezależności od licznego personelu palaczy tylko małą nadwyżką kosztów materyału opałowego- osiągnąć było można.

Spalanie płynnych materyałów musi być naturalnie odmiennem od spalania stałych materyałów; nie można spalać nad rusztem, natomiast trzeba powietrze potrzebne do spalenia doprowadzić w innej dogodnej drodze.

Gdybyśmy spalali nawet tak silny ma-teryał opałowy jak ropę naftową w panwi lub jakiemś kociołku, to mogłaby się tylko powierzchnia płynu palić i to przy niedostatecznej ilości powietrza, wskutek czego niespalone cząstki węgla zakopciłyby płomień, który z powodu niskiej temperatury i braku powietrza zabarwiłby się czerwono. Ażeby umożliwić lepszy i wszechstronny dopływ powietrza, trzeba materyał płynny rozdzielić tak jak stałe ciała opałowe rozdrabniamy i to uskutecznia się przy płynach przez rozpylanie.

Im mniejsze będą pojedyncze krople, tero lepiej może powietrze przy spalaniu działać, tern silniejsze i ekonomiczniejsze będzie spalanie.

*) Zeitschrift des Vereins deutscher Ing. 1887 S. 989 ff.

Najdrobniejsze krople otrzymuje się przez rozpylanie, bądź to zapomocą siły odśrodkowej, bądź teź w ten sposób, źe prąd płynu lub gazu będącego pod ciśnieniem tia-fia płynny materyał opałowy i rozbija go w cząstki.

Jeżeli jako prądu rozpylającego użyjemy powietrza ściśnionego, to środek rozpylający powiększa zarazem zawartość powietrza utleniającego w rozpylonej cieczy, podczas gdy para użyta do rozpylania zniża nieco wartość opałową.

Wypływające ściśnione powietrze ochładza natomiast rozpylony materyał opałowy, i w ten sposób osłabia efekt opałowy. Wpływ ten daje się odczuć mianowicie przy powietrzu o wyźszem ciśnieniu, gdyż takie powietrze rozszerzając się u wylotu ochładza mgłę rozpylonej cieczy częstokroć do tego stopnia, że temperatura schodzi niżej temperatury zapalności i płomień gaśnie.

Powietrze ściśnione i para wyrównują się w swych wpływach na użyteczny skutek opałowy, jednakowoż para nadaje się lepiej przy gęstych płynach, ponieważ tutaj potrzeba wyższego naprężenia prądu rozpylającego.

Rozpylanie parą i powietrzem, jednoczesne czy teź po sobie następujące jest w wielu wypadkach korzystniejsze aniżeli użycie tylko jednego z tych sposobów, mianowicie gdy można powietrze ogrzać do wysokiej temperatury.

Mniej wartościowe materyały opałowe albo palne ciecze nie dadzą się spalić jedynie za pomocą sposobów rozpylania, ale wymagają oprócz rozpylania do zapalenia i dalszego spalania pomocniczego palenia, to znaczy, że one spalają się jeżeli je nad płomieniem węglowym lub w tenże rozpylamy.

Spalanie ropy samej zapomocą rozpylania parą lub powietrzem jest utrudnione przez mniejszą lub znaczniejszą zawartość olejów lotnych i par łatwo się ulatniających (benzyna, eter naftowy, ligroina), które z nafty świetlnej usunięto przez destylacyę aż do granic nieszkodliwych.

Ropy służącej jako materyał opałowy nie można naturalnie poddać takiej przeróbce.

Lotne węglowodory, wprowadzone w prąd rozpylający, czynią palenie niespokojnem, utrudniają kontrolę, jakoteź stałe utrzymanie płomienia rozpylającego, a gdy ten zgaśnie, to nagromadzenie gazów wybuchowych w palenisku nie jest wykluczonem.

Pewna zawartośó wody, właściwa niektórym surowcom, może także spowodować ugaszenie płomienia w rozpylaczu.

Oba te czynniki, niedostateczność środków rozpylających „powietrza*⁴ ; „pary44 i zawartość gazów w surowcach opóźniały dotąd obszerniejsze ich zastosowanie i odpo-wiedne rozpowszechnienie w praktyce jako materyałów opałowych. Zupełna przemiana surowca w gaz celem uniknięcia rozpylania da się przeprowadzić tylko przy najwydatniejszych materyałach opałowych i to tylko przy pomocy nader skomplikowanych urządzeń.

Wynalazek rozpylania płynnych materyałów opałowych zapomocą palnych gazów usuwa wszystkie poprzednio wspomniane niedogodności przy spalaniu, daje się z jednakowym wynikiem stosować tak przy więcej jak i mniej wartościowych materyałach opałowych i przygotowuje ich użyteczności dalekie granice jako opał przyszłości.

Sposób ten nie jest trudniejszym w swem wykonaniu aniżeli dotychczas znane sposoby rozpylania zapomocą pary lub powietrza. Łatwm sobie wytłumaczyć, dlaczego płynne materyały opałowe pewniej i zupełniej się spalają, gdy są jak najściślej z palnymi gazami zmieszane, a takie pomieszanie uzyskuje się właśnie najlepiej przy rozpylaniu gazami palnymi.

Gazy mające służyć do rozpylania, można sobie z użytego materyału opałowego albo osobno z innych odpowiednich materyałów wytworzyć.

Przy materyałach opałowych zawierających ulatniające się gazy jak np. przy ropie naftowej, wytwarzamy gaz z tych materyałów, mając przytem tę specyalną korzyść, źe pozostały płyn posiadać będzie mniej więcej stałą zawartość połączeń palnych, przez co uzyskamy spokojne spalanie.

Gaz wytwarzamy zapomocą karburyza-cyi powietrza, a otrzymana mieszanina gazu

z powietrzem daje przy spalaniu jak wiado- I mo bardzo silny i gorący płomień.

Palne gazy ułatwiają zupełne spalanie cięższych mgieł płynu przez utrzymanie tychże w tej temperaturze, która umożliwia zapalenie się i najcięższych cząstek płynu.

Jeżeli mamy spalió płynne, ubogie w gazy materyały, to poleca się rozpylanie zapo-mocą osobno wytworzonych palnych gazów, czy to gazu świetlnego z gazociągu, czy to gazów otrzymanych przez nasycenie powietrza parami lekkich węglowodorów (karburyzacyę). Płynne odpadki*) wymagają szczególnie silnego, dokładnego i obfitego rozpylenia palnymi gazami, a to z powodu ich zwykle wysokiej zawartości wody i części mineralnych, które wymagają wysokiej temperatury w palenisku aby nastąpiło dokładne spalenie.

Siła opałowa gazów użytych do rozpylania nie pozostaje niezużytkowaną, ale przeciwnie służy nam czy to powiększając skutek użyteczny spalania, czy też w przypadku, gdzie rozchodzi się tylko o zniszczenie odpadków, przyspieszając ich odparowanie.

Do rozpylania można użyć każdego palnego gazu, a więc także gazu wodnego, generatorowego itd.

Zależnie od właściwości użytego mate-ryału opałowego, od celu do jakiego opalanie służy, jakoteź od lokalnych stosunków zmienia się także urządzenie aparatów do rozpylania gazem jakoteż i aparatów służących do spalania.

Obok zamieszczony rysunek przedstawia aparat dla materyałów opałowych, zawierających lotne części składowe, które wystarczają dla wytworzenia sobie potrzebnej ilości gazu palnego.

Pompa c wciska powietrze atmosferyczne do karburatora b, który w części jest wypełniony płynnym materyałem opałowym. Specyalne urządzenia przeprowadzają powie trze wciskane przez tą ciecz i to w jak naj-dokładniejszem zetknięciu, ażeby go nasycić gazami.

*) Mowa tu o pewnych wodach fabrycznych, jak np. swinter, zawierających znaczną ilość organicznych substancyj, a zatem palnych.

W ten sposób utworzoną mieszaninę gazu z powietrzem, zbierającą się w górnej części aparatu wprowadza się do dyszy rozpylacza (forsunki). Dolną rurą dostaje się płyn opałowy do rozpylacza i porwany naprężonym gazem, rozdrobniony i rozpylony, ściśle zmieszany z tym gazem wypływa do paleniska. Odpowiednio do okoliczności może płyn opałowy dopływać z dostatecznie wysoko położonego naczynia a, gdzie urządzenie takie jest niemożliwe, trzeba uciec się do pomocy pompy.

0 przewodach wiertniczych i koronkach.

Napisał

inż. Wiktor P ;tit.

Do wiercenia używane są dwa rodzaje przewodów; drewniane i żelazne żerdzie.

Drewniany przewód przedstawia tę korzyść, że wypiera większą ilość wody z otworu wiertniczego.

Ponieważ przewody tyle na ciężarze tracą ile wynosi ciężar wypartej wody, więc strata ta będzie tern większą, im grubsze beda żerdzie.

4. C

Do fabrykacyi przewodów używamy najczęściej drzewa jasionowego, akacyowego, jodłowego albo hikoryi. Najczęściej używa się jednakowoż drzewa jasionowego a to dla jego twardości, lekkości i wytrzymałości na złamanie.

Ponieważ drzewo to posiada gęstość tylko 0670, przeto przewody takie tak dużo tracą na ciężarze, że pływałyby na wodzie, gdyby nie były źelaznemi okuciami obcią-

sp U sz

po przeparowaniu wypro-

Nie będziemy mówili o sposobie łączenia żerdzi zapomocą okuć, gdyż rzecz ta jest dobrze znaną, natomiast wspomnimy o pewnym fortelu, który dobre daje rezultaty.

Wiadomem jest, że jeżeli przy tworzeniu główki zbyt silnie na nit uderzamy, że on się w drzewie skrzywi, pod wpływem uderzeń nożyc suwakowych przy wierceniu na dwie części złamie i z przewodu wyskoczy albo nawet następuje wskutek powtarzających się uderzeń wyrywanie drzewa przez wszystkie nity na miejscach połączenia.

Ażeby powiększyć powierzchnię oporo- niczego, używamy przewodów żelaznych o róź-wą drzewa, wprawiamy w przewód w odpo- | nych średnicach. Tak np. do głębokości 150 wiedniej wysokości 2 ząbki A B Fig. 1., które obejmują przewód na połowie obwodu.

Zęby te o średnicy 4 mm. są przytwierdzone nitem. To przysposobienie udziela nitowaniu takiej siły, że prędzej okucia się urwą, niżby drzewo nitowi się poddało.

ty"

li

polecenia.

żonę. Przy ich użyciu oszczędza się na sile motorowej tak przy udarze jak też przy robocie ręcznej przy wyciąganiu lub czaniu.

Przewody drewniane posiadają jednak wady i to dosyć poważnej natury, aby wielu wiertaczy do użycia żelaznych przewodów nakłonić. Przedewszystkiem są znacznie droższe (drewniany przewód kosztuje mniej więcej 40 koron, podczas gdy za żelazny przewód o przekroju 22 mm. płaci się zaledwie 18 koron), wymagają ciągłego dozorowania połączeń, a jeżeli złamią się w środku nie nie można ich bez nowych okuć, które ciężar icli zwiększają, naprawić; powtóre, co jeszcze ważniejsze, powodują łatwo niebezpieczne zagwożdźenia, jeżeli się przy wolnym spadku na dno otworu, złamią. Przy spadaniu łamią się one w liczne kawałki, które się w otworze gromadzą. Jeżeli to nagromadzenie się kawałków nastąpi w wolnej kolumnie rur, to przez wyciągnięcie tejże można je z otworu usunąć; jeżeli te połamane żerdzie spiętrzą się w niezarurowanej części otworu, to trzeba częstokroć długo pracować, aby je po kawałku wyciągnąć.

Ażeby dobre żerdzie do sporządzenia przewodu otrzymać, musimy drzewo łupać nie piłować, stować.

Pan. Pr u szko ws k i, inżynier w Schodnicy wynalazł nowe okucie przewodów Fig. 2. Oku-cie to składa się z rury, która wychodzi z łącznika gwintowego i której wnętrze jest zaopatrzone w silny gwint. Dobrze wysuszoną źerdź wśrubo-wuje się w to okucie. Wskutek nasycenia się wilgocią w otworze wiertniczym, pęcnieje drzewo żerdzi i wypręża się w okuciu. Ten nowy sposób łączenia żerdzi jest o wiele korzystniejszym od okucia nitowego. Łączenia takie są znacznie silniejsze, nie są droższe i łatwe do wykonania. Są więc do

Do uchwycenia przewodów drewnianych w razie złamania używa się koronek (Fang-glocken) zaopatrzonych klapą, albo tak z w. owalnych, zapomocą których chwytamy przewód poniżej okucia.

Żelazne przewody posiadają znaczne korzyści ponad drewnianymi. Oprócz znacznej różnicy kosztów, mamy tutaj jeszcze tę możliwość, że złamane żerdzie można znowu spoić i bez jakichkolwiek niedogodności dalej używać. One nie łamią się, jeżeli przewód upadnie na dno otworu, zginają się tylko i przy ujęciu ich u górnego końca wyprostowują się tak dalece, że można je wyciągnąć. Prócz tego można żerdź żelazną złamaną w otworze znacznie łatwiej i pewniej ująć niż żerdź drewnianą.

Stosownie do głębokości otworu wiert-

do 200 m. używamy przewodów o 30 nim średnicy, od 200—300 albo 350 m. przewodów o 25 mm, a od 300—1.000 m. o średnicy 22 mm. Praktyka dowiodła, że przewody o okrągłym przekroju przy mniejszym obwodzie są wytrzymalsze przeciw złamaniu

się niebezpieczeństwa zawadzenia końcem żerdzi o możliwe nierówności otworu wiertniczego.

My używamy koronki przedstawionej w Fig. 3., która nam znakomite usługi daje.

niz przewody o przekroju kwadratowym. Polega to na różnicy giętkości żelaza o przekroju kołowym, a żelaza o przekroju kwadratowym.

Ej J

Gatunek żelaza jest rzeczą zasadniczą przy sporządzaniu dobrych przewodów. Żelazo szwedzkie jest bezsprzecznie najlepszem żelazem handlowem. Idealnemi byłyby żerdzie z żelaza kutego a nie z żelaza ciągniętego. Kucie żelaza powoduje zgęszczenie cząsteczek, ziarnistośó żelaza staje się doskonalszą i siła przyczepności zwiększa się, podczas gdy przez ciągnienie żelaza ziarnistość zatraca się, wogóle żelazo traci na mocy.

Do uchwycenia złamanych żelaznych żerdzi służą tuty, pazurki i koronki z klapami. My używamy możliwie zamkniętych koronek, w których koniec złamanej żerdzi całkowicie się ukryje. W ten sposób unika

Jeżeli przewód uchwycimy nieco niżej od miejsca złamania, to on zahaczy się o ściany otworu, wygnie się pod wpływem siły ciągnącej albo dostanie się w jaką przypadkową szczelinę, zkąd bardzo trudno go wydostać.

Składa się ona z walca A, którego wnętrze jest stożkowo wydrążone, i tworzy pierścień B, w którym są 3 albo 4 rowki wzdłuż wykrojone. W tych rowkach ślizgają się za-skoki a, a’, a”, akształtu ogona jaskółczego według stożkowatości cylindra A. Sprężyna spiralna C ciśnie na te zaskoki i opiera się na łączniku D, który łączy koronkę z przewodem. Dolna część walca A otacza lej E o odpowiedniej średnicy. Śruby stawne F G zespalają łącznik D i lej E z walcem A.

Na koniec złamanych żerdzi naciska się koronkę, która pod ciężarem przewodu wbija się weń głęboko, odsuwając zaskoki. Przy podniesieniu naciska sprężyna zaskoki i przytrzymuje uchwycony koniec żerdzi.

Może się zdarzyć, że przewód mimo wszelkiej ostrożności zagwaźdźa się w otworze i że żerdzie, których się zwykle do wiercenia używa, okażą się za słabe do wyciągnięcia go. W takim wypadku jesteśmy zmuszeni wyjąć koronkę i słaby przewód zastąpić silniejszym.

Jeźeliśmy żerdzie, przyśrubowane do koronki silnie naciągnęli, to można spróbować przez skręcenie jej w lewo, odśrubować źerdż złamanej części w otworze. Nie uda się to, to obracamy koronkę w prawo. Gwint pazurków wycina na obwodzie przewodu nowy gwint i odpowiednio do obrotu wysuwa się żerdź z koronki i uwalnia się zupełnie. Naturalnie trzeba się o to postarać, aby najprzód pazurki odkręcić i wykbnować, w celu uniknięcia zbyt wielkiego oporu przy obrocie.

Koronka z pazurkami pomysłu Fauck’a (Fig. 4.) składa się z walca A o stożkowo wy-drążonem wnętrzu, w którem 3 albo 4 pazurk¹

a, a’, a”, sl”’, przynitowane do sprężyn i do bodnie się w koronce obracają, skoro tylko pierścienia B przymocowane się ślizgają. Sprę- jakikolwiek ruch obrotowy wykonamy, żyna spiralna C ciśnie na pierścień B, a opiera się o łącznik D koronki z przewodem. Koronka ta nadaje się najlepiej do otworów o małej średnicy, ponieważ urządzenia wewnętrzne bardzo mało miejsca zajmują. Ma jednakowoż tę wielką wadę, że się absolutnie wyłączyć nie da. Nie można, jak przy wyżej opisanej koronce zapomocą obrotu, wydostać z niej żerdzi ponieważ pazurki, nie napotykając żadnego bocznego oporu, swo-

Koronka z pazurkami systemu PetiFa (Fig. 5.) składa się jak powyżej opisane z walca A o stoźkowo wydrąźonem wnętrzu, w którem opierają się widełki B, kończące się pazurkami. Widełki te wychodzą z rury C, opatrzonej mufką D, którą można połączyć z czopem gwintowym E sztangi cylindrycznej F. Rura C ślizga się lekko w łączoiku G. Sprężyna spiralna obraca rurę C i ciśnie na widełki B. Przy chwytaniu żerdzi, koronka ta funkcyonuje jak powyżej opisane. Do odjęcia jej wystarczy wyklinować pazurki i spuszczać koronkę aż do chwili, w której czop E wstępuje w mufkę D. Przy obracaniu sztangą F wśrubowuje się czop w mufkę, a po podźwignięciu koronki wypuszcza ujętą żerdź.

Instrumentu tego można użyć dla wszystkich, nawet najmniejszych średnic, funkcyonuje znakomicie przy chwytaniu przewodu

w otworze.

Jedną koronką, skonstruowaną dla najmniejszej średnicy można wszelkie ze złamania przewodów wynikłe nieszczęścia, przy wszystkich przekrojach, przyśrubowaniem lejka o odpowiedniej wielkości usunąć.

k-

A/p .•

Jeżeli żerdź nie chce wejść do koronki, ponieważ oparła się końcem o ścianę otworu, to zaopatrzamy koronkę lejem przedstawionym w Fig. 6. Spuszczamy jego dolny koniec za żerdź i sprowadzamy przy obracaniu żerdź na środek otworu, zkąd łatwo do koronki wejść może.

Można używać jeszcze leju o hakowatem zakończeniu, jak Fig. 7. przedstawia.

Było to w czasie, gdy przy wierceniach za naftą w Borysławiu i Truskawcu odrzucano występujący tam w znacznych ilościach wosk ziemny jako rzecz bezwartościową. W latach 60-tych zmieniły się stosunki; powstały pierwsze fabryki parafiny (we Lwowie i w Liesing przy Wiedniu) i wosk ziemny stał się bardzo poszukiwanym artykułem, tembardziej, źe w roku 1871 wynaleziono fabrykacyę cerezyny. Wtedy to ustępuje ropa w Borysławiu zupełnie na dalszy plan a wosk staje się głównym produktem tamtejszego górnictwa i utrzymuje się na tern stanowisku aż do końca ubiegłego stulecia.

Przypływ tej ropy był stateczny; istnieją szyby, których wydatnośó od kilku lat mało które tylko od czasu do

się zmniejszyła, czasu wymagają przeczyszczenia, ażeby otworzyć dopływy ropy zatkane osadem parafiny.

W ostatnim czasie wzrosła produkcya jeszcze znaczniej przez pogłębienie starych szybów, otrzymano szyby dające dziennie 4—5 cystern, a przed mniej więcej 6 tygodniami wyrzucił szyb firmy Schutzmann, Hammer mann i Ska 12 cystern w jednym dniu a wydatnośó jego utrzymała się dotąd na 9 cysternach. Wszystkie te rezultaty zo-

Borysław — nowe Baku?

Aczkolwiek ropa od 5 ego dziesiątka lat ubiegłego stulecia znaną była w Borysławiu, to jednak eksploatowano ją tylko dorywczo przy sposobności dobywania wosku ziemnego, któremu Borysław w pierwszym rzędzie swoje znaczenie zawdzięcza. Górnictwo wosku i ropy ma wogóle w Borysławiu ciekawą historyę. W roku 1854 odkrył Robert Doms pierwsze znaczniejsze żyły wosku ziemnego i planował dla niego prawidłową odbudowę, jednakowoż 2 lata później zawiadomił c. k. Zakład geologiczny państwowy we Wiedniu o zaniechaniu wszelkich robót, podobno z tego powodu, źe wosk ziemny nie znajdywał wówczas żadnego zbytu. Natomiast zwrócił się Doms i z nim wielu mniejszych przedsiębiorców do równocześnie z woskiem występującej ropy, która w tym czasie wskutek pomyślnego rozwiązania problematu destylacyi wysunęła się na pierwszy plan.

Sześc lat temu poczęto w Borysławiu po raz pierwszy prawidłowo wieroió, a mianowicie firma Bergheim i Mac Garvey wykonała pierwsze głębokie wiercenie i dzięki kierownikowi tych robót p. Długoszowi uzyskano tak pomyślne rezultaty, źe opustoszała i zubożała miejscowośó Borysław zdobyła sobie odrazu opinię bogatej kopalni naftowej, która tylko do osiągnięcia obfitych pokładów naftowych wymagała nadzwyczaj głębokich wierceń. Takie wiercenia rozpoczęto też rzeczywiście z wielu stron i to

z najlepszymi wynikami, tak że każde dalsze pogłębienie prowadziło do nowych coraz bogatszych pokładów naftowych. Można powiedzieć, źe bory sławskie kopalnie stały się szkołą dla głębokich wierceń w Galicyi, gdyż wykonanie otworu 800 do 900 m. głębokiego należy do zwykłych zadań wiertaczy, a przed niedawnym czasem wywiercono na terenie galicyjskiego Banku kredytowego przez Towarzystwo akc. dla przemysłu naftowego pod kierownictwem p. Straszewskiego szyb 1.000 m głęboki. Jest to podobno najgłębszy szyb naftowy wogóle!

Te głębokie wiercenia odkryły z biegiem czasu niezwykłe bogactwo ropy w Borysławiu. Po kaźdem pogłębieniu starych produktywnych szybów następowały nowe i coraz obfitsze dopływy; dotąd liczono trzy dobre horyzonty naftowe, po najnowszych odkryciach mówi się o czwartym, który wszystkie poprzednie swoją zawartością ropy prześcigab ma. Dotąd należały szyby dające 3 cysterny ropy na dzień do zwykłych zjawisk, gdyż prawie każdy dobry szyb po pogłębieniu stosownem zapewniał przedsiębiorcom początkowo 3—4 cysterny dziennie.

stały jednak prześcignięte przez szyb na gruntach feilerowskich, będący własnością firmy Mi kucki & Perutz. Szyb ten ma swoją historyę; istnieje już od 2 lat od 26. lipca 1900. Przed mniej więcej 8 miesiącami został ciężko zagwożdżóny, mimo to dawał 2—3 cystern dziennie; wiele usiłowań w celu oczyszczenia go pozostały do ostatniego czasu bezskutecznemi. Udało się to dopiero niedawno, 27. czerwca po pogłębieniu go o kilka metrów nastąpił z głębokości 807 m. gwał-

Nr. 1.

towny wybuch. Od tego czasu płynie ropa bezustannie pełnym strumieniem i dawała początkowo według ocenienia firmy 20—25 cystern dziennie. Jest to wydatnośc u nas mało znana. Wprawdzie przyniósł ten nadmiar błogosławieństwa naftowego trochę kłopotu firmie, gdyż ta nie była na taki wybuch przygotowaną, tak że w pierwszych chwilach dużo ropy się zniszczyło; obecnie wykopano stawy około szybu, sprowadzono 9 rezerwoarów i zatamowano potok, nad którym szyb stoi.

Ten szyb miał właśnie dosięgnąć wyżej wspomnianego czwartego horyzontu, a zatem można by się spodziewać dalszych podobnych szybów, aczkolwiek trzeba a priori przypuszczać, że tak bogate pokłady nie na całym terenie bory sławskim ale tylko na przestrzeni znacznie ograniczonej się znajdować mogą, która właściwy obszar naftowy, powiedzmy pasmo największych szczelin w piaskowcu borysławskim znamionuje. Pochodzenie tak wielkich mas ropy, która nie wybuchowo ale pełnym statecznie płynącym strumieniem na wierzch się wydobywa, nie można dostatecznie wyjaśnić, przyjmując tylko wypełnienie porowatości w piaskowcu. Muszą tu istnieć prawdziwe szczeliny i rozpadliny w skałach roponośnych i to w wielkiej ilości i rozciągłości, ażeby utworzyć podziemny zbiornik dla tak wielkich mas ropy.

Ta bezsprzecznie niezwykła wydatnośc kryje w sobie niebezpieczeństwo przesady i może już fantazya dalej umysły poniosła, niżby to było usprawiedliwione. Poczynają już mówić o nowem Baku, a wobec tego chłodniejsze rozpatrywanie stanu rzeczy będzie bardzo wskazanem. Porównajmy zatem produktywność największego szybu borysław-skiego z szybami innych krajów i przyjmijmy także podaną ilość 20 — 25 cystern t. j. mniej więcej 1.500 beczek na dzień jako prawdziwą. Z wykazu zestawionego niedawno w „Petroleum Review“ o szybach amerykańskich dowiadujemy się, że sławny Lucas well w pierwszych dniach po swojem otwarciu 10. stycz. 1901 wyrzucił 70.000 beczek. Po nim zaraz następuje Mc. Murray-gusher, który

1. czerwca 1891 wybuchł i przez kilka dni dziennie 40.000 beczek wyrzucał poczem wy-datuość jego znacznie zmalała. Najbogatszy

szyb w Pensylwanii był Greenlay i Forrest na Mevey-Farm w zagłębiu Mac Donalda. Rozpoczął ou swoją działalność 26. września 1891    160 beczkami na godzinę,

wzrósł 3. października do 650 beczek na godzinę i d iwał dziennie 15.600 b. W ciągu 11 dni wyrzucił 100.000 beczek. AV tern samem zagłębiu odwiercono w lipcu 1891 sławne źródło Guffey, Jenning & Co. na Matthew’s farm, które w ciągu swej działalności podobno najwięcej ze wszystkich źródeł zachodu ropy dostarczyło. W pierwszych 42 dniach dosięgła wydatnośc 40.000, albo 140 beczek na godzinę, podczas gdy wy-datność z końcem września na 250 beczek na godzinę wzrosła. Gdy pogłębiono ten szyb podskoczyła jego produktywność na 720, zniżając się później na 600 beczek na godzinę. Z najnowszych możnaby wymienić szyb Towarzystwa South Penn. Oil Co. na Cupley-Farm, Levis County, który 22. września odkryto i którego wydatnośc w pierwszych dniach 7.000 beczek dziennie wynosiła.

Te amerykańskie rezultaty zostały jednak przez rosyjskie znacznie prześcignięte, gdyż tutaj szyby o pierwotnej dziennej wy-datności 1,000.000 pudów nie należą do rzadkości i nie ma roku, żeby takiego szybu nie odkryto. Ponieważ 1,000.000 pudów równa się mniej więcej 100.000 beczek, zatem daleko nam jeszcze do tego, a Borysław będzie mógł dopiero w przyszłości dowieść, czy może konkurować z Baku w dostarczaniu monstrualnych szybów.

To jednak wcale nie jest naszem życzeniem, nam nie potrzeba monstrualnych szybów, które wywołują niezdrową gorączkę i ostatecznie katastrofy sprowadzają; czego sobie życzyć możemy, to średniej statecznej produkcyi, która zapewnia na całe lata trwałość interesom naftowym i równoważy wysokie koszta głębokich wierceń, jakich prze-dewszystkiem cbszary borysławskie wymagają.

E. Z.

Bx. 8,6,

czyst. 84,5

czyst. 86,8

Bx. 8,8,

Nowy sposób otrzymywania węgla,

posiadającego wielką siłę odbarwiania. Wynalazek p. Rafała Ostrejki

patentowany w różnych krajach, świata cywilizowanego.

(Dokończenie.)

Otrzymano następujące rezultaty :

Doświadczenie I-sze

Sok    buraczany . .    . . Bx. 13,67    cuk. 10,99 czyst. 80,2

„    po I saturacyi .    . . „    10.77    „    9.06    „    83,9

„    po II sat. I woolu    kostnym „    13,10    „    11,42    „    87,2    alk. 0,025

„    traktowany węgl.    Ostrejki „    22,22    „    19,72    „    88,9    „    0,028

Doświadczenie 11-gie.

Sok buraczany . . . . Bx. 15,61 cuk. 12,60 czyst. 80,7 „ po II sat. 1 węglu kostnym „ 17,32 „ 15,09 „ 87,2 „ trakt, węglem Ostrejki „ 17,32 „ 15,14 „ 87,5

Doś wiadczenie III cie.

We wszystkich trzech doświadczeniach sok, traktowany węglem Ostrejki, był więcej odbarwionym, aniżeli sok traktowany węglem kostnym.

Węgiel Nr. 2 przygotowany był również z torfu, z dodatkiem części mineralnych. Sok dla tych doświadczeń wzięty b}d z fabrycznego kotła I-szej saturacyi i posiadał skład :

Bx. 9,0, cuk. 7,09, czyst. 78,8, alk. 0,12.

W soku tym było:

Ciał stałych 8,6%, popiołu 0,6735°lo (z poprawką na siarkany), niecukru organicznego 0,8365°lo, a czystość rzeczywista wynosiła 82,4.

Jedna część tego soku poddana była saturacyi II ej, z dodatkiem 72% wapna i otrzymano sok o składzie :

cuk. 7,27, alk. 0,017.

W soku tym było :

Ciał stałych 8,3%, popiołu 0,34%, niecukru organicznego 0,69%, czystość rzeczywista była 87,6.

Po traktowaniu takiego soku 5% węgla kostnego (w sposób jak wyżej podano) o* trzymano sok o składzie :

cuk, 7,64, alk. 0,014.

Ciał stałych 8,6%, popiołu 0,304%, nieć.

org. 0,656%, czyst. rzecz. 88,8.

Druga część soku po I-ej saturacyi traktowaną była 4 proc. węgla Nr. 2 i następnie została odsaturowaną (bez dodatku wapna) ; otrzymany sok miał następujący skład :

Bx. 8,6, cuk. 7,43, czyst. 86,4, alk. 0,02. Ciał stałych 8,24%, popiołu O,267⁰|₀, nieć.

org. 0,543°|o, czyst. rrecz. 90,1,“

Te ostatnie doświadczenia dowodnie przekonywuja, że mieszanina silnie odbarwiającego węgla z wapnem może być z dobrym skutkiem stosowaną w fabrykacyi cukru surowego, zastępując jedną operacyą trzy obecnie używane t. j. drugą i trzecią sa-turacyę i filtracyę przez węgiel kostny, lub czyszczenie kwasem siarkawym.

Stosując zaś czy⁷sty węgiel o wielkiej sile odbarwiającej w rafineryach można z wielką korzyścią zupełnie wyrugować z fabrykacyi cukru węgiel kostny i kwas siarkawy.

Co się tyczy oczyszczenia spirytusu węglem drzewnym, posiadającym wielką siłę odbarwiania, to odnośne doświadczenia były przeprowadzone w laboratoryum Technologii chemicznej c. k. Szkoły Politechnicznej we Lwowie, znaj du jącem się pod kierownictwem p. profesora Bronisława Pawlewskiego.

W tern laboratoryum były badane dwa gatunki węgla drzewnego w kawałkach, otrzymanego przy pomocy przegrzanej pary wodnej według wynalazku p. Ostrejki.

„Węgiel Nr. 1. posiadał skład : C=94,89% H=l,94%, popiołu = 2,60%.

Jedna część tego węgla odbarwia roztwór melasy tak samo mocno, jak 12 części węgla kostnego (spodyurn), a ze 100 cc spirytusu o 30° Tralesa, zawierającego 2,1% fuzlu, jeden gram tego węgla chłonie 1,34% tuzlu, a jeden gram węgla brzozowego, przygotowanego umyślnie do czyszczenia spirytusu, chłonie tylko 0,81% fuzlu.

siedzenia.

rzystwa.

nafciarzy.

działu.

Jedna część węgla Nr. 2 odbarwia roztwór melasy tak samo mocno, jak 22 części węgla kostnego (spodium), a spirytus 50° Tra-lesa jedna część węgla Nr. 2. oczyszcza tak samo mocno, jak 16,8 części węgla brzozo-wego, specyalnie otrzymywanego do czysz czenia spirytusu“.

Oprócz oczyszczania spirytusu i cukru węglem posiadającym wielką siłę odbarwienia robiono masę innych doświadczeń, które dały doskonałe rezultaty. Tak naprzykład węgiel ten doskonale oczyszcza oleje roślinne i mineralne, cerezynę, parafinę, wazelinę, tran rybi, różne tłuszcze jak również kwasy i roz-czyny różnych soli i t. d.

Nadzwyczaj charakterystycznem jest zastosowanie węgla o wielkiej sile odbarwiającej do regeneracyi kwasu siarkowego z odpadków naftowych.

Jeżeli kwaśne odpadki od czyszczenia nafty rozwodnić do 32° Beaume i po oddzieleniu smoły zadać 1—l'/2°/o sproszkowanego węgla o wielkiej sile odbarwiającej, lub taki ciemno czerwony płyn przefiltrować przez ten węgiel, to otrzymuje się rozczyn kwasu siarkowego, który ma taki wygląd jak woda destylowana.

Protokół posiedzenia Wydziału kraj. Towarzystwa naft. z dnia 8. lipca 1902.

Przewodniczący prezes Tow. August Go-rayski. Obecni członkowie Wydziału: pp. B. Łodziński, W. Pieniążek, Łaszcz, Sroczyński, Wiśniewski, Gąsiorowski.

Jako zaproszony członek Towarzystwa: prof. Załoziecki.

W zastępstwie sekretarza Tow. p. Gostkowski.

Usprawiedliwili nieobecność swoją telegraficznie pp. Sholman, Wolski i Zeitleben. Porządek dzienny:

1. Odczytanie protokołu ostatniego po

2.    Sprawozdanie Wydziału.

3.    Przyjęcie nowego członka do Towa

4. Wnioski Zjazdu nafciarzy w sprawie budowy telefonów.

5. Załatwienie wniosków ostatn. Zjazdu

6.    Wybór sekretarza Towarzystwa.

7.    Wnioski członków.

Otwierając zebranie wita pan prezes zebranych członków, dziękuje za położone w nim zaufanie za ponowny wybór, zaznacza jednak, że pomimo iż w ostatnich czasach nie stał na czele Towarzystwa, to jednak czując się moralnie z niem związany, działał w jego imieniu, kiedykolwiek tylko Wydziel z żądaniem poparcia do niego się zwracał.

P. Wiśniewski odpowiada w imieniu Wy

W załatwieniu porządku dziennego: ad. 1. Odczytany protokół z posiedzenia Wydziału z dnia 13. czerwca bez zmiany przy-jęto.

Przed składaniem sprawozdania przez se-kretaryat p. prezes poświęca kilka słów gorących pamięci zmarłego nagle sekretarza Tow. naftowego p. Krasuckiego, w którym Towarzystwo straciło bardzo sumiennego i pracowitego urzędnika. Na wniosek p. prezesa zebrani członkowie pamięć zmarłego przez powstanie uczcili.

ad. 2. P. Gostkowski składając sprawozdanie z czynności biura od ostatniego posiedzenia Wydziału zaznacza, że biuro wobec istniejącego prowizoryum w sekretaryacie załatwiało tylko sprawy nie cierpiące zwłoki, w tym czasie też nic nie wpłynęło oprócz spraw będących na porządku dziennym pod 4 i 5, nad czem Wydział mógłby bliżej się zastanawiać, jedynie ze strony izby handlowej i przemysłowej zapytano się, czy Towarzystwo nie będzie prenumerować świeżo rozpoczętego wydawnictwa rządowego p. t. : „Oesterreichischer Central Anzeiger für das öffentliche Lieferungswesen“, kosztujące rocznie 20 koron.

Prenumeratę powyższego pisma Wydział uchwala.

W dalszym ciągu sprawozdania zwraca uwagę p. Gostkowski na potrzebę energicznego odwołania się do członków Towarzystwa o uiszczanie wkładek, które w ostatnich miesiącach nic nie wpływały.

ad. 3. Wydział na podstawie podpisanej deklaracyi przyjął na członka Towarzystwa p. Ludwika Szu la.

ad. 4. P. Gostkowski referuje, że na zje-zdzie nafciarzy we Lwowie uchwalono rozpocząć starania o budowę nowych telefonów międzymiastowych w Galicyi i wybrano komisyę złożoną z pp. Angermana, Jurskiego i Perutza do zreferowania odnośnych podań do władz. Po otrzymaniu wypracowanych przez tą komisyę brulionów podań udał się referent dla osobistej

informacyi do radcy Łąckiego i do izby han- naftowych i by Zjazdy nie przerodziły dlowej, od których otrzymał cenne informacye się na odrębną od Towarzystwa naft. i materyały. Sprawę budowy nowych telefonów organizacyę, a nawet ze względu na Izba hand.owa już poruszała przed rokiem, ale żywotność Towarzystwa naftowego

dotąd nie ma jej załatwienia. Podanie Izby handlowej lwowskiej dążyło jednak tylko do budowy linii Drohobycz, Stryj, Lwów i do włączenia kilku miast do sieci międzymiastowej na linii Lwów-Kraków, przedłożony zaś projekt idzie w kierunku budowy linii Kołomyja-Gor-lice, połączonej w kilku punktach z linią Lwów-Kraków, i żąda by państwo samo wobec macoszego traktowania interesów galicyjskich wybudowało te linie bez odwoływania się do ofiarności interesowanych.

wskazany by był żywy udział tegoż w zjazdach.

W myśl tego przyjęto wniosek p. Gą-siorowskiego:    Wydział Towarzystwa

naftowego ma w przyszłości uchwalić regulamin Zjazdów naftowych.

ad 6. Większością głosów mianował Wydział sekretarzem Krajowego T o w. naftowego p. Stefana Bartoszewicza z pensyą miesięczną 300 koron.

Wydział w tej sprawie uchwalił, by biuro w porozumieniu z p. Łodziń-skim bliżej sprawę zbadało i następnie konkretną propozycyę do zaakceptowania przedłożyło.

ad. 5. Przyjęto do wiadomości wniesiony do Tow. krajowego ze strony komitetu stałych zjazdów dla zachodniej Galicyi protokół Zjazdu nafciarzy odbytego d. 1. marca b. r., poczem otworzył p. przewodniczący dyskusyę nad następującą rezolucyą tego Zjazdu :

„Świetne Tow. naftowe raczy poprzeć sprawę rychłego zaprowadzenia kas brackich i w tym celu udać się do c. k. starostwa górniczego w Krakowie“.

ad 7. P. G ą s i o r o w s k i zwracając uwagę na bardzo przykrą sytuacyę, w jakiej się znajduje przemysł naftowy, a to przedewszyst-kiem w Borysławiu, gdzie teraz żyje się pod groźbą katastrofy, mogącej powstać z powodu hyperprodukcyi, sądzi, że zaradzić by temu mogła ustawa normująca minimum terenu zdolnego do eksploatacyi nafty i dlatego proponuje, by Towarzystwo naftowe dla opracowania projektu ustawy mającej się wnieść do Sejmu zwołała czy to posiedzenie specyalne Wydziału, czy też ankietę z dobraniem fachowych sił prawniczych.

tentniejszemi mogą być sami przedsiębiorcy mieszkający w Borysławiu, byłoby wskazanem, by ci przedewszystkiem nad poruszoną sprawą się zastanowili i ująwszy w formę wniosku Towarzystwu naftowemu do dyskusyi przedłożyli. W sprawie tej przemawiali jeszcze prof. Zało-ziecki i p. Łodziński, zgromadzenie członków Wydziału nie powzięło jednak żadnej uchwały.

Poczem p. prezes posiedzenie zamknął.

P. prezes podziela obawy p. Gąsio-rowskiego, sądzi jednak, że przeprowadzenie projektowanej ustawy, o ile nie chciałoby się naruszać prawa własności gruntowej, byłoby Członkowie Wydziału, którzy głos żabie- bardzo trudnem, w Borysławiu bowiem własność rali pp. Sroczyński, Gąsiorowski, Pieniążek, jest nadzwyczaj podzieloną i należałoby dla za-Wiśniewski stali przeważnie na stanowisku, że dość uczynienia projektowanej ustawie przepro-przemysłowcy naftowi nietylko nie mogą życzyć wadzić komasacyę. Wobec tego, że najkompe-sobie prędkiego wprowadzenia w życie oczekiwanych rozporządzeń co do kas brackich, ale że wprowadzenie ich będzie dotkliwym ciosem tak dla robotników iak i przemysłowców, ci ostatni bowiem wobec prawdopodobnie bardzo wysokich taks asekuracyjnych rosnących z wiekiem będą ograniczeni w przyjmowaniu tylko bardzo młodych robotników, a robotnik, przekroczywszy pewien wiek np. 30—40 lat ze względu wysokich opłat nie znajdzie zajęcia.

KRONIKA.

Pożar w rafineryi nafty akcyjnego-karpackiego Towarzystwa w Maryampolu. Dnia 15. lipca około samego południa wybuchł w rafineryi w Maryampolu w budynku parafinowym ogień z niezbadanej dotąd przyczyny i wkrótce cały budynek stanął w płomieniach. Ogień rozszerzał się z wielką gwałtownością z powodu, iż ściekający z pras filtracyjnych olej zawierał także benzynę, używaną dla lepszego wyprasowania i oczyszczenia parafiny.

Wobec tego jednak, że starostwo górnicze ma polecenie z ministeryum wprowadzenia rozporządzeń o kasie brackiej dla przemysłu naftowego i że podobno prawodawca ma uwzględniać odrębne interesy przemysłu naftowego, postawił p. Gąsiorowski wniosek, by „zażądać od starostwa górniczego projektu ustawy, by módz takowy na następnem posiedzeniu Wydziału szczegółowo omówić.

"Wniosek p. Gąsiorowskiego Wydział przyjął. Następnie w dyskusyi, która ponadprogra-mowo rozwinęła się na temat Zjazdów nafciarzy, Wydział stanął na stanowisku, które p. prezes określił, iż „byłoby do życzenia, by Towarzystwo naft. było duszą Zjazdów

[l/jlloriy. inteligentny mężczyzna lat 31, były ■■■ urzędnik, z praktyką adwokacką i nota-

Niedaleko od parafiniarni ustawione są duże re-zerwoary z olejami i olbrzymi rezerwoar z destylatem naftowym ; niebezpieczeństwo więc było wielkie. Dzięki jednak energicznej i rozumnej akcyi ratunkowej (zasypywaniu piaskiem wszelkich, ko-munikacyj i otworów pomiędzy poszczególnemi częściami budynku) pożar udało się w kilku godzinach zlokalizować i nawet ocalała część budynku, zawierająca oziębiające maszyny. W każdym razie straty wynoszą około 200.000 koron, gdyż wszystkie prasy filtracyjne i hydrauliczne i ozię-biacze uległy zniszczeniu ; największą jednak stratę stanowić może przerwa w przeróbce ropy parafinowej borysławskiej, której Towarzystwo posiada wielkie zapasy. Podczas pożaru eksplodowały z ogromnym hukiem butle ze zgęszczonym kwasem węglowym i wywołały panikę wśród publiczności.

Przypuszczają, że powodem pożaru mogła być iskra, powstała przez tarcie żelaznych blach przy zrzucaniu ich z prasy hydraulicznej i zapłonienie od tej iskry spływającego z pod prasy oleju z benzyną.

TT TT TT T T T ▼ T Y TT T T'1 ryalną, chrześcijanin, władający należycie językami krajowemi i niemieckim, z egzaminem państwowym z rachunkowości kupieckiej, ogólnej i państwowej, zdolny rachmistrz, obznajomiony z każdą gałęzią pracy biurowej, który pracował w koDcepcie w kancelaryach adwokackich i notaryalnycb, z chlubnemi świadectwami, szuka odpowiedniej posady przy towarzystwie nafto wem jako buchalter, korespondent lub urzędnik, lub przy innej instytucyi, zarządzie dóbr, fabryce i t. p. w' kancelaryi adwokackiej lub notaryalnej, lub innego odpowiedniego zajęcia w kraju lub zagranicą.

Adres: F. S. Krosno, Galicya poste-restante.

L-A. A. A AAAAAAAAAA J

/Jazowy motor, nowszej konstrukcyi, 20 H P siły, W używany kupimy. Oferty z podaniem prowe-niencyi, ceny, rysunku, ilości obrotów i dokładnego opisu prosimy wystosować pod adresem: Zarząd kopalni Towarzystwa akcyjnego dla przemysłu naftowego w Borysławiu.

TT TT

Ohemik, dr. fil. od kilku lat kierownik techniczny W jednej z większych rafineryj naftowych w Gralicyi, obznajomiony dokładnie z całym przemysłem naftowym, poszukuje odpowiednej posady, choćby jako drugorzędna siła. Łaskawe oferty uprasza się do Redakcyi „Nafty“ pod D. R. 1903 przysyłać.

rYYYYYYYYYYYVYY

"łedna z większych galicyjskich rafineryj ^ nafty poszukuje chemiczno-technicznego kierownika z kilkoletnią praktyką w przemyśle naftowym, władającego językiem polskim. Refłektanci zechcą nadesłać oferty z dołączeniem świadectw i podaniem wysokości żądanej pensyi pod adresem „B. G.“ do administracji „Nafty“.

IAAAAAAAAAAA A A AA J

******

******

Towarzystwo akcyjne dla przemysłu naftowego we Lwowie,

Stowarzyszenia gal. producentów ropy „ROPA“

Towarzystwo akcyjne dla przemysłu naftowego we Lwowie,

Fabryka narzędzi wiertniczych w Borysławiu wykonuje wszelkie przybory wiertnicze wszystkich systemów, z najlepszego materyału, po najbardziej umiarkowanych cenach.

KOMPLETNE RYGI WIERTNICZE NÂ SKŁADZIE.

Fabryką kieruje inż. Władysław Zdanowicz. Korespondencye adresować do biura Towarzystwa, we Lwowie ul. Kościuszki 7.

: :!

r;:‘.

r:;.

>v.

Przedsiębiorstwo głębokich wierceń

Stanisław Sursûi

Inżynier górniczy i hutniczy Lwów, ul. Zyblikiewicza 1. 32.

%■

-,

wykonuje własnymi przyrządami:

Amęrykańjkię

głębokie wiercenia systemem linowym zastosowanym do pokładów naftonośnych w Galicy! — najlepszy, najszybszy i najtańszy system wiercenia za naftą do największych głębokości;

Kanadyjskie

ulepszone głębokie wiercenia za naftą z pełną gwarancyą głębokości

i zamknięcia wody;

Dyamerttowe głębokie wiercenia

za węglem, solą i innymi minerałami.

20 letnie doświadczenie w kopalnictwie naftowem w Galicyi Kaukazie i Ameryce północnej.

Specyalne doświadczenie w Borysławiu przy obecnych wierceniach do wielkich głębokości poniżej 920 metrów.

Obfite w naftę otwory wiertnicze wykonane dla największych firm krajowych w Galicyi.

Wieloletni kontrahend głębokich wierceń dla c. k. Skarbu.

Najlepsze polecenia.

Pierwsze galicyjskie

Towarzystwo akcyjne budowy wagonów i maszyn w

przedtem Kazimierz Lipiński

ma na sprzedaż gotowe w zapasie :

Rury żelazne stojąco lane dla wodociągów, gazowni itd. — Kotły lokomobilowe dla kopalń, tartaków, rafineryi itd. — Narzędzia wiertnicze. — Sikawki pożarne. — Wozy cysternowe,

Zlecenia przyjmuje Dyrekcya fabryki w Sanoku, oraz biuro Towarzystwa

we Lwowie ul. Kościuszki 1. 10.

Składy komisowe: a) Narzędzia wiertnicze, Towarzystwo dla handlu, przemysłu i rolnictwa w Gorlicach, Schodnicy i Borysławiu. — b) Sikawki, Lwowskie biuro handlowe,

Lwów, ul. Kościuszki.

Związek handlowy kółek rolniczych, Kraków, ul. Pijarska.

BIURO

Stowarzyszenia gal. producentów ropy „ROPA“

stowarzyszenia zarejestrowanego z ograniczoną poręką znajdują się

we Lwowie, ul. Ghorążczyzriy I. 17. (Dom naftowy) I. piętro.

fVT,Y'T'T'T,T'YYT'T''irT'YT'T,T'YYYVYYT'T⁻YT'T,VT'TrT'l

------g^-?~

—*-*§1

—

—»H»

NH*

M    TOWARZYSTWO    JE

dla handlu, przemysłu i rolnictwa g

w Gorlicach

stów. zarejestrowane z ogranicz, poręką

utrzymuje na składach w Gorlicach, Borysławiu, Potoku, Schodnicy i Ustrzykach dolnych

wszelkie w zakres przemysłu naftowego wchodzące przedmioty jak:

34

-tti

kotły, maszyny, rury wiertnicze, pompowe i gazowe

liny stalowe i manilowe

łączniki, ■wentyle, narzędzia wiertnicze itp.

ZASTĘPSTWO

Wyłączne na Galieyę i Bukowinę

fabryki rur stalowych SystßlM Mannesmanna, jakoteż narzędzi wiertniczych firmy Wolski i Odrzywolski w Schodnicy.

13

OH

Cennilsri na żądanie.

Cenniki na żądanie.

1<H~

BIURO CENTRALNE LWÓW. DOM NAFTOWY.

♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦

wszystkich celów.

Elektryczne koleje drogowe dla przewozu osób i ciężarów.

Lampy łukowe, żarowe (dzienna fabry-kacya 1.500 sztuk).

"Wszelkie artykuły dla instalacyi elektrycznych.

Specyalny oddział dla budowy urządzeń kopalnianych. — Elektryczne Wentyli latory, elewatory, koleje linowe. Budowa elektrycznych stacyi centralnych dla wy-<► dzielania światła i siły. Elektrotechniczne urządzenia. Specyalne wygotowywania n elektrycznych instalacyj świetlanych i siłowych dla wież wiertniczych, szybów, rafineryi.

Cenniki, broszury, kosztorysy darmo.

imm

<►

<►

* mm

<►

<►

*•

ii.

Pierwsze Galicyjskie

Towarzystwo akcyjne budowy wagonów i maszyn w Sanoku

przedtem

KAZIMIERZ LIPIŃSKI

posiada na składzie gotowe

Kotły lokomobllowe dla kopalń i maszyny parowe. — Kompletne rygi wiertnicze. — Sikawki pożarne. — Rury mufo we stojące lane.

niższe.

C_i.

Ceny

GALICYJSKIE

Towarzystwo Magazynowe dla produktów naftowych

we Lwowie, ulica Chorążczyzny 1. 17.

zakupuje

W ROPĘ -W®

za rLa,t37-cIb-m.Ia-stOT7v^q- ■w^pła/tą,

Dyrehcya.

Przy zamówieniach, korespondencyach etc. prosimy odwoływać się na nasze czasopismo, jako źródło infortnacyi !

Odpowiedzialny redaktor Roman Załoziecki.

Z Drukarni „Słowa Polskiego“ we Lwowie, pod zarz. J. Ziembińskiego,